ທິດສະດີການເມືອງ2

ກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ກົມສາ້ ງຄູ ວິທະຍາໄລຄຫູ ວຼ ງນ້າທາ ແປຈາກພາສາໄທ ທິດສະດີເສດຖະກດິ ການເມອື ງໃນຍຸກປດັ ຈບຸ ນັ Theories in Modern Political Economy ເອກະສານປະກອບການສອນ ແປໂດຍ: ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວົງ ວທິ ະຍາໄລຄູຫຼວງນາ້ ທາ ສກົ ຮຽນ 2020-2021

ທິດສະດເີ ສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປດັ ຈບຸ ັນ Theories in Modern Political Economy ເອກະສານປະກອບການສອນ ຄະນະກວດແກ້: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ເຕນິ ຊອ ປຕ ນາງ ນອ້ ຍແສງແກ້ວ ໄຊຍະຈັກ ປຕ ສອນຄາ ພົມປະດດິ ປຕ ຄາເພັດ ມະນີ ແປໂດຍ: ປຕ ພູລໄິ ຊ ດວງມິກສະວົງ ວທິ ະຍາໄລຄູຫວຼ ງນາ້ ທາ ສກົ ຮຽນ 2020-2021



ຄໍານາໍ ລະບບົ ການຮຽນການສອນຂອງມະຫາວິທະຍາໄລຄູຫຼວງນ້າທາທເີ່ ນ້ນການຮຽນເອົາຕາຕໍາລາເປນຫຼກເຮດ ໃຫ້ໍຜູ້ຂຽນຈໍາເປນຕ້ອງແປຫນງສືເຫລ້ມນ້ເພື່ີອໃຊ້ປະກອບການສອນວິຊາທິດສະດເສດຖະກິດການເມືອງຍຸກ ປດຈຸບນໍ ເຖິງແມ່ນວ່າປະເດນໃນການພິຈາລະນາຂອງຫນງສືເຫລ້ມນ້ຈະຈາໍກດຂອບເຂດລົງໍ ໂດຍເນ້ນສຶກສາໍ ສະເພາະທິດສະດເສດຖະກດິ ການເມອື ງທີ່ກຽ່ ວຂອ້ ງກບລດ, ການພດທະນາໍແລະໍເສດຖະກດິ ການເມອື ງລະຫວ່າງໍ ປະເທດເທ່ີົານນ້ ກຕາມໍແຕ່ກບີ່ໄດ້ໝາຍຄວາມວ່າຫນງສືເຫລ້ມນ້ສາມາດນໍາເອົາທິດສະດທີ່ກຽ່ ວກບປະເດນດ່ີງກ່າວ ມາພິຈາລະນາໄດ້ຢ່າງຄບົ ຖ້ວນໍແລະໍສົມບນູ ແຕ່ຢາ່ ງໃດໍທດິ ສະດໍຫໍືຼ ແນວຄິດບາງຢ່າງອາດຈະບີ່ມການກ່າວເຖິງໍຫືຼໍ ກາ່ ວເຖງິ ຢາ່ ງຜິວເຜນໍຫໍືຼ ອາດຈະມການຕຄວາມທິດສະດນ້ນຢ່າງໍຜິດພາດກເປນໄດ້ໍສີິງ່ ທ່ີກາ່ ວມານ້ຄືຂ້ບົກຜ່ອງທ່ີ ໜ້າຈະພົບໃນຂ້ຂຽນນ້ທງນ້ເປນຜົນມາຈາກຂ້ຈາໍກດຫຼາຍປະການທງທ່ີມາຈາກຕົວຜູ້ແປໍແລະໍຈາກສະພາບແວດ ລ້ອມດ້ານຕາ່ ງໆ ຕ້ົນສະບບຂອງຫນງສືເຫ້ຼມນ້ສໍາເລດລງົ ໄດ້ກດ້ວຍຄວາມຊ່ວຍເຫລືອຢ່າງແຂງຂນຂອງຜທູ້ ີ່ກວດແກ້ວຂອງ ຄະນະຫາຼ ຍຄນົ ໍຜຂູ້ ຽນຂສະແດງຄວາມຂອບໃຈໄວ້. ໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍໍປຕໍພູລິໄຊໍດວງມກິ ສະວົງ

ສາລະບານ ບົດທີ 1 ວວິ ດັ ທະນາການ, ຄວາມໝາຍ ແລະ ຂອບເຂດໃນການສຶກສາເສດຖະກດິ ການເມືອງ 1. 1ວິວດັ ທະນາການໃນການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງຈາກຍກຸ ຕົນ້ ຈນເຖິງປັດຈບຸ ັນ................1 2. ຄວາມໝາຍຂອງເສດຖະກດິ ການເມອື ງ.............................................................17 3. ແນວທາງ ແລະ ຂອບເຂດໃນການສຶກສາ...........................................................19 ບົດທີ 2 ບັນຫາການສຶກສາຂອງສັງຄມົ ສາດກະແສຫ່ ັກກ່ຽວກັບລດັ , ການພດັ ທະນາ ແລະ ຄວາມສາພນັ ລະຫວາ່ ງປະເທດ 1. ລດັ ກັບການສຶກສາແນວພະຫຸນຍິ ມ..................................................................26 2. ການພັດທະນາກບັ ການສຶກສາແນວທາງເພື່ອເຮັດໃຫ້ທນັ ສະໄໝ...................................32 3. ເສດຖະກິດການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດກບັ ການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດ ແລະ ເສດຖະກິດ ລະຫວ່າງປະເທດ.....................................................................................37 ບົດທີ 3 ທິດສະດີລດັ ແນວມາກຊິດ ແລະ ນີໂອມາກຊດິ 1. ທດັ ສະນະຂອງມາກຊດິ ຍຸກຄາຼ ສຊິກກ່ຽວກບັ ລດັ ..................................................42 2. ທດິ ສະດີລັດແນວມາກຊິດ ແລະ ນີໂອມາກຊິດຍຸກປະຈຸບັນ.......................................47 3. ການສຶກສາກຽ່ ວກບັ ລດັ ໃນໂລກທສີ າມ.............................................................70 ບົດທີ 4 ທດິ ສະດີການຕດັ ສນິ ໃຈເລອື ກຂອງສວ່ ນລວມ 1. ສມມດຸ ຖານຫກັຼ ໃນທດິ ສະດີການຕັດສນິ ໃຈເລືອກໂດຍສ່ວນລວມ................................74 2. ບນັ ຫາ ແລະ ຂົ້ຈາກັດຂອງຕວແບບທດິ ສະດີ.......................................................88 ບົດທີ 5 ທິດສະດີລດັ ແນວສະຖາບັນ 1. ລັດກັບບລິສດັ ຂະໜາດໃຫຍ່ : ທັດສະນະຂອງທາ່ ນ ການເບດຼ (Galbraith).....................90 2. ລດັ ກັບນກັ ທລຸ ະກດິ ໃນລະບບຕະຫຼາດ:ທັດສະນະຂອງ ທາ່ ນ ລິນບລອມ(Lindblom).........94 3. ລັດສະຫວັດດກີ ານກັບທນຶ ນຍິ ມແບບບລສິ ັດ:ທດັ ສະນະຂອງ ທ່ານ ເບສ (Best) ແລະ ທ່ານ ໂຄນອລລີ(Connolly).............................................................................99 4. ລັດກບັ ລະບບທນຶ ນຍິ ມ : ທັດສະນະຂອງ ທາ່ ນ ຮອດສັນ(Hodgson)........................102 ບົດທີ 6 ທິດສະດີຈກັ ກະພັດນຍິ ົມ (imperialism) 1. ຄວາມຫມາຍຂອງຈກັ ກະພັດນິຍມ................................................................106 2. ທິດສະດີຈັກກະພັດນຍິ ມຍຸກຄຼາສຊກິ .............................................................107

3. ທິດສະດີຈັກກະພັດນຍິ ມຍກຸ ປະຈຸບັນ.............................................................119 4. ສະຫລບຸ ......................................................................................................134 ບດົ ທີ 7 ທດິ ສະດກີ ານເພ່ງິ ພາ 1. ສະຫລຸບ ແລະ ຂົ້ວິພາກວຈິ ານ..............................................................................148 ບົດທີ 8 ທິດສະດີລະບບົ ໂລກ 1. ແນວທາງໃນການວິເຄາະລະບບໂລກ........................................................................151 2. ສະຫລບຸ ແລະ ຂ້ົວພິ າກວຈິ ານ..............................................................................165 ບົດທີ 9 ບດົ ສະຫລບຸ : ຂ້ໍສັງເກດບາງປະການກ່ຽວກບັ ທິດສະດີເສດຖະກດິ ການເມືອງຍກຸ ປະຈບຸ ນັ 1. ສະຫຼຸບ ແລະ ວິຈານ................................................................................168

ບດົ ທີ 1 ວິວັດທະນາການ, ຄວາມໝາຍ ແລະ ຂອບເຂດໃນການສຶກສາ ເສດຖະກິດການເມອື ງ ປັດຈບຸ ນັ ການສຶກສາໃນແນວເສດຖະກິດການເມືອງ (political ) ກັບມາໄດຮ້ ບັ ຄວາມນຍິ ົມຢ່າງສູງຈາກ ວົງການສັງຄົມສາດອີກເທື່ອໜຶ່ືງ ຫັງຈາກທື່ີໄດ້ຖືກທອດຖິ້ມ ແລະ ເບິື່ງຂ້າມໂດຍນັກສັງຄົມສາດກະແສຫັກເປັນ ເວລາອັນຍາວນານ ເມື່ອພິຈາລະນາຢ້ອນຫັງກັບໄປເຖິງຍຸກທ່ືີການສຶກສາໃນແນວນ້ິີໄດ້ກື່ຕັິ້ງຂຶ້ິນກຈະພົບວ່າ ເສດຖະກດິ ການເມືອງຈາກຍຸກຕິ້ນົ ຈົນເຖິງປັດຈຸບັນໄດ້ມກີ ານປຽ່ ນແປງໄປໃນຫາຍດາ້ ນບ່ືຫາຍກນ້ອຍໂດຍສະເພາະ ຢາ່ ງຍື່ິງໃນດ້ານຄວາມໝາຍແນວການສກຶ ສາ ແລະ ຂອບເຂດດ້ານທິດສະດີເສດຖະກິດການເມືອງ. 1. ວິວັດທະນາການໃນການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງຈາກຍຸກຕົ້ນຈົນເຖິງ ປດັ ຈຸບນັ ເຖິງແມ່ນຄາວ່າ “ເສດຖະກິດການເມືອງ” ຈະຖືກນາມາໃຊ້ເປນັ ເທື່ອທາອິດໂດຍ de Monchretien ນັກ ຂຽນຊາວຝຣັ່ືງເສດ ໃນບົດຂຽນຂອງທ່ານຊ່ືວ່າ Traite de economie politique ໃນຕົິ້ນສັດຕະວັດທີ 17 (Chattopadhyay, 1974 : 23; Katouzian 1980 : 179; Mai, 1975 : 160) ແ ຕ່ ໂ ດ ຍ ຂ້ິ ເ ທ ັ ດ ຈິ ງ ເສດຖະກດິ ການ ເມືອງໃນແງ່ທ່ືີເປນັ ຫກັ ປະຕິບັດ ຫື ນະໂຍບາຍໃນການປກົ ຄອງຊຸມຊົນທາງການເມອື ງໄດ້ເກີດຂ້ຶິນ ມາ ກ່ອນໜ້ານັິ້ນເປັນເວລາດົນ ແລະ ອາດຈະສືບສາວຢ້ອນຫັງໄປໄດ້ຈົນເຖິງຍຸກທ່ືີອະລິຍະທາເກັກໄດ້ລົງຫັກປກັ ຖານໃນເອລີ ົບ. ຄາວາ່ ເສດຖະກດິ ຫື economy ນ້ນິັ ມີທື່ມີ າດງິັ້ ເດີມຈາກຄາໃນພາສາເກັກສອງຄາ ຄື ຄາວ່າ oikos ຊືຶ່ງ ແປວ່າ ບ້ານເຮືອນກັບຄາວ່າ nomos ທື່ີແປວ່າ ກົດ ໃນຊັ້ິນຕົິ້ນ ຄາວ່າ economy ຈຶື່ງໝາຍເຖິງ ການຈັດການ ປົກຄອງເຄຫະສະຖານຢ່າງຊາຍສະຫລາດ ແລະ ເຮັດໃຫ້ເກີດຜົນດີແກ່ຄົນທັງຄອບຄົວ (Rousseau, 1953 : 367) ຕື່ມາຄວາມໝາຍຂອງຄາໆນ້ີິໄດ້ຖກື ຂະຫຍາຍອອກໄປຕາມສະພາບການພດັ ທະນາ ແລະ ການຂະຫຍາຍຕົວ ຂອງຊຸມຊົນໃນສັງຄົມທື່ີຂະຫຍາຍຕົວໂດຍລາດັບ ຈາກຄົວເຮືອນໄປສູ່ຫມູ່ບ້ານຈາກຫມູ່ບ້ານໄປເປັນເມືອງ ແລະ ຈາກເມອື ງໄປເຖງິ ລັດຄວາມໝາຍຂອງຄາວ່າ economy ຈ່ືງຶ ຄວບຄມຸ ເຖງິ ການຈດັ ການປກົ ຄອງຂອງລດັ ຊ່ືຶງໂດຍມີ ສະພາບຄືກັບຄອບຄົວຂະໜາດມະຫາມານັ້ິນເອງ ແລະໃນພາຍຫັງເພື່ອ ທ່ືີຈະແຍກຄາວ່າ economy ໃນຄວາມ ໝາຍຂອງການປົກຄອງລັດອອກຈາກຄວາມໝາຍດິັ້ງເດີມ ຈຶ່ືງໄດ້ໃຊ້ ຄາວ່າ political economy ແທນອັນເປນັ ການຊ້ີິແຈ້ງລົງໄປວ່າເປນັ ເລອ່ື ງການເມືອງການປົກຄອງລະດັບລັດ. ການເບງື່ິ ເສດຖະກດິ ໃນແງ່ທື່ີເປັນສ່ວນຫນ່ືຶງໃນການຈັດການປົກຄອງຂອງລດັ ໄດ້ເລີື່ມປະກດົ ຮ່ອງຮ່ອຍໃຫ້ ເຫນັ ຕິັງ້ ແຕ່ຍກຸ ນະຄອນລດັ ຂອງເກັກບົດຂຽນຂອງນກັ ປັດຊະຍາເກັກບາງຄົນໂດຍສະເພາະຢາ່ ງຍືິ່ງ. ທ່ານ ອາຣິສໂຕເຕິນ (Aristotle) ໄດ້ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງທັດສະນະແບບນີິ້ ໃນບົດຂຽນຊື່ Politics ແລະ Ethics ຂອງທ່ານ ອາຣິສໂຕເຕິນ Aristotle ການເບິ່ືງບັນຫາເສດຖະກິດວ່າເປັນບັນຫາດ້ານສິນລະທາຊືຶ່ງ ກຽ່ ວຂອ້ ງກັບການສາ້ ງລັດໃນອຸດມົ ຄະຕິຂຶ້ິນມາ (Mai, 1975 : 6) ໃນເລືອ່ ງຂອງການກະຈາຍຄວາມມ່ືັງຄງັ ແລະ ສິງ່ື ອ່ນື ໃນສັງຄມົ ທາ່ ນ ອາຣິສໂຕເຕິນ Aristotle ຖວື ່າເປນັ ເລ່ືອງຂອງຄວາມຍຸດຕິທາສະເພາະດ້ານຢ່າງໜຶ່ືງ ການ ແບ່ງປັນຄວາມມັື່ງຄັງລະຫວາ່ ງສະມາຊິກຂອງລັດໜຶື່ງລັດໃດນັິ້ນຈະເປັນໄປຕາມມາດຕະຖານທ່ືີແນ່ນອນ ຊຶື່ງຂຶິ້ນຢູ່ ກັບລັດຖະທານູນຂອງແຕ່ລະລັດ ທ່ານ ໂບນາ (Bonar, 1967 : 39) ກ່າວອີກຢ່າງໜຶື່ງກຄື ລັດເປັນຕົວການົດ ມາດຕະຖານຄວາມຍຸດຕິທາໃນການກະຈາຍຄວາມມງ່ືັ ຄັງລະຫວ່າງສະມາຊກິ ຂອງລັດນ້ິັນເອງ. ທິດສະດເີ ສດຖະກິດການເມືອງໃນຍຸກປດັ ຈຸບັນ 1 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ສາລັບເອີລົບໃນຍຸກກາງຊຶື່ງສາສົນຈັກ ແລະ ລະບົບຟິວດັນມີອານາດຄອບງາຢູ່ແນວຄວາມຄິດທີ່ືວ່າການ ຈດັ ການ ແລະ ການແກ້ບນັ ຫາເສດຖະກດິ ເປນັ ສ່ວນຫນ່ງືຶ ໃນການປກົ ຄອງຊມຸ ຊົນທື່ີຜູ້ປກົ ຄອງຈະຕອ້ ງຮັບຜິດຊອບ ເປັນສືງ່ິ ຍອມຮັບກນັ ໂດຍທືົ່ວໄປ ແລະ ປະກດົ ຢູ່ຢ່າງເດືັນ່ ແຈງ້ ທງັ ໃນຈາລິຍະທາຂອງຄິດຕະຈັກ ແລະ ໃນອຸດມົ ການ ຂອງລະບົບຟິວດນັ ໃນທັດສະນະຂອງຄິດຕະຈັກໃນຍຸກກາງ ສັງຄມົ ມີສະພາບຄືກັບຄອບຄົວຜູ້ທື່ີຢູ່ໃນຕາແໜ່ງແຫ່ງ ອານາດ ແລະ ມີຖານະມັື່ງຄັງຈະຕ້ອງຮັບຜິດຊອບຕ່ືສະພາບຄວາມເປັນຢູ່ ຂອງສາມັນຊົນເໝືອນກັບພື່ທ່ືີຕ້ອງຮັບ ຜິດຊອບຄື ລູກໃນຂະນະດຽວກັນສາມັນຊົນກຈະຕ້ອງຍອມຮັບສະຖານພາບຂອງຕົນ ແລະ ຍິນຍອມທື່ີຈະຢູ່ໃຕ້ອາ ນາດຂອງຜູ້ນາຄືກັບລູກທີ່ືຍອມຮັບອານາດຂອງພ່ື (Hunt, 1978 : 7) ແນ່ນອນທື່ີດຽວໃນຍຸກຟິວດັນຜູ້ທື່ີມີອາ ນາດແລະ ມງັື່ ຄັງທື່ສີ ດຸ ໃນແຕ່ລະຊມຸ ຊົນ ກຄື ຟວິ ດັນລອດຊ່ືຶງປກົ ຄອງຊຸມຊົນຢຈູ່ າລິຍທາແບບນີິ້ມີສ່ວນສາຄັນນໃນ ການຖືຮັກສາສະຖານພາບເດີມຂອງລະບົບຟິວດັນ ຊຶື່ງກາໜົດຄວາມສາພັນຂອງຄົນໃນສັງຄົມຕາມລາດັບຊິັ້ນ ອານາດ (Heirarchy) ຕ້ັງິ ແຕ່ຂ້າທາດຕດິ ທື່ີດິນ (sert) ລອດໄປຈົນເຖງິ ກະສັດໂດຍອຸດົມການຂອງລະບບົ ຟິວດັນ ລອດຈຶ່ືງຕ້ອງມີໜ້າທື່ີຄຸ້ມຄອງເບິື່ງແຍ່ງພວກຂ້າທາດຕິດທ່ືີດິນຂະນະດຽວກັນພວກຂ້າທາດດັ່ືງກ່າວກຈະຕ້ອງໃຫ້ ການບລິການຮັບໃຊ້ດ້ານຕ່າງໆແກ່ລອດ ເຊັື່ນ ການຜະລິດອາຫານ ແລະ ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ືມລວມທັງການເປັນທະຫານ ຂອງ ລອດ (Hunt and Sherman, 1981 : 3) ຢ່າງໃດກດໃີ ນສັງຄົມຟິວດັນ ລກັ ສະນະຂອງລັດຖະບານກາງ ທື່ີອານາດປົກຄອງເໜືອອານາດທັງໝົດຍັງບ່ືມບີ ັນຫາດາ້ ນເສດຖະກດິ ການເມອື ງຈືຶ່ງເປັນພາລະກິດຮັບຜິດຊອບຂອງ ລອດໃນສູນອານາດແຕ່ລະສູນຊ່ງືຶ ມີຄວາມຜກູ ພັນກັນຢາ່ ງຫວມໆຕາມລາດັບຊ້ັິນ. ຢ່າງໃດກຕາມ ເສດຖະກິດການເມືອງໃນແງ່ທ່ືີເປັນຫັກປະຕິບດັ ຫື ນະໂຍບາຍຂອງລັດຢ່າງແທຈ້ ິງປະກດົ ແຈງ້ ໃນຕອນປາຍຍຸກກາງ ເມື່ອລັດ ຫື ລັດຊາດ (National State) ໄດ້ເກີດຂິຶ້ນຈາກການພັງທລາຍ ຂອງລະບົບ ຟວິ ດນັ ແລະ ການເສ່ືອມຂອງອານາດສາສົນຈກັ ໃນສ່ວນຕາ່ ງໆຂອງເອີລົບໄດ້ເປີດໂອກາດໃຫ້ລັດໃນຖານະອົງການ ທາງການເມືອງແບບໃໝເ່ ຂົ້ິາມາແທນທືີ່ແນ່ນອນທີດຽວເພື່ອໃຫລ້ ັດດາລງົ ຢູ່ ແລະ ຂະຫຍາຍ ອານາດອອກໄປໄດ້ລັດ ຈະຕ້ອງມີລາຍໄດ້ ແລະ ຊັບພະຍາກຣອນທ່ືຈີ າເປັນ ດັງ່ື ນິນ້ັ ລັດຈຶ່ືງມບີ ົດບາດໃນການຈັດການເສດຖະກິດຂອງຊາດ ເພືອ່ ສະແຫວງຫາຄວາມມັືງ່ ຄງັ ແລະ ຄວາມຢູ່ດີກິນດີໃຫທ້ ງັ ຕວົ ລດັ ເອງ ແລະ ປະຊາຊນົ . ອນັ ເປັນສະມາຊກິ ຂອງລດັ ເພາະສະນ້ັນິ ເສດຖະກດິ ການເມອື ງຍກຸ ໃໝ່ຈື່ງຶ ເລ່ມືີ ເກດີ ຂຶນິ້ ພ້ອມໆໄປກບັ ການ ເຕີບໂຕຂອງລັດ (Bonar, 1967 : 59) ຕົວຊິີ້ທື່ີສາຄັນກຄື ການນາເອົາການເກັບພາສີໃນຖານະເຄື່ອງມືລາຍໄດ້ ສະໜັບສະໜນູ ລັດເຂ້ິາົ ມາແທນທື່ີລະບົບການເກັບພາສໃີ ນຮູບສ່ືິງຂອງການເກນແຮງງານ ແລະ ລາຍໄດ້ຈາກຊັບສິນ ອັນເປັນທື່ີມາຂອງລາຍໄດ້ໃນລະບົບຟິວດັນການຫາທາງເພີື່ມລາຍໄດ້ຂອງກະສັດຈຶ່ືງນາໄປສູ່ການຫາຫົນທາງແລະ ຫກັ ການທື່ຈີ ະເຮດັ ໃຫລ້ ດັ ມີລາຍໄດ້ສູງຂ້ິຶນເສດຖະກດິ ການເມືອງໃນແງ່ທື່ີເປັນຄວາມຮູ້ກຽ່ ວກບັ ວທິ ກີ ານເພີື່ມຄວາມ ມັ່ືງຄັງໃຫ້ແກ່ລັດຈຶ່ືງເກີດຈາກຄວາມຈາເປັນດ້ານການຄັງຂອງລັດ ນີິ້ເອງຢ່າງໃດກດີການເກີດຂຶ້ິນ ແລະ ການປ່ຽນ ແປງຂອງຄວາມຮູ້ດ້ານເສດຖະກິດການເມືອງດັ່ືງກ່າວບ່ືອາດຈະແຍກອອກຈາກພັດທະນາຂອງເສດຖະກິດແລະ ສັງຄມົ ໂດຍສະເພາະພດັ ທະນາການຂອງລະບົບທຶນນຍິ ົມຊືຶ່ງເຕບີ ໂຕຂຶິ້ນມາໃນເວລາໃກ້ຄຽງກບັ ການເກດີ ລດັ ຊາດໃນ ສງັ ຄົມຕາເວນັ ຕົກ ລະບບົ ທນຶ ນິຍົມເກດີ ຂ້ຶິນໃນເອລີ ົບໃນຕນ້ົິ ສັດຕະວດັ ທີ16 ການກື່ຕວົ ຂອງໂຄງສ້າງເສດຖະກິດແບບນິ້ເີ ປນັ ຜົນມາຈາກການປຽ່ ນແປງດ້ານການຄ້າອຸດສາຫະກາ ແລະ ກະເສດຕະກາໃນຊ່ວງຕອນປາຍສະໄໝກາງຂອງເອີລບົ ທ່ານ ດລິ ລາດ (Dillard, 1973 : 60-61) ການພດັ ທະນາເທັກໂນໂລຢີໃນການປູກຝັງເຮັດໃຫເ້ ກີດມີຜົນຜະລິດ ສ່ວນເກີນຫາຍຂິ້ນຶ ສນິ ຄາ້ ເພື່ອການຊື້ິຂາຍແລກປຽ່ ນຈຶງື່ ມຫີ າຍໄປດ້ວຍດວ້ ຍເຫດນເິ້ີ ອງຈືຶ່ງສົື່ງຜນົ ໃຫ້ການຄ້າທາງໄກ້ (Long distance trade) ຂະຫຍາຍຕົວອອກໄປຢ່າງວ່ອງໄວໃນເວລາດຽວກັນການເຕີບໂຕດ້ານການຄ້າກເຮັດ ທດິ ສະດີເສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປດັ ຈຸບັນ 2 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ິໄຊ ດວງມກິ ສະວົງ

ໃຫ້ເມືອງຕ່າງໆທືີ່ເປັນສູນກາງດ້ານການຄ້າມີປະຊາກອນຫາຍຂຶ້ິນ ແລະ ເກີດເມືອງໃໝ່ ຂຶິ້ນມາຮອງຮັບການ ຂະຫຍາຍຕົວດ້ານການຄ້າ ແລະ ກິດຈະກາທາງເສດຖະກິດນອກຈາກນ້ິີການຂະຫຍາຍຕົວດາ້ ນການຄ້າດ່ັືງກ່າວໄດ້ ກະຕຸ້ນໃຫ້ເກີດການພັດທະນາອຸດສາຫະກາດາ້ ນຕ່າງໆການປ່ຽນແປງເຊັື່ນວ່ານີ້ິມີຜົນໃຫ້ໂຄງສ້າງເສດຖະກິດ ແລະ ສງັ ຄົມແບບຟິວດັນເສືອ່ ມໂຊມລງົ . ພັດທະນາການຂອງທັງລະບົບທຶນນິຍົມ ແລະ ລະບົບລັດຊາດຊຶື່ງເຂົ້ິາມາແທນທີື່ດຖາບັນທາງເສດຖະກດິ ແລະ ທາງການເມືອງຂອງລະບບົ ຟິວດັນມີສ່ວນສາຄັນຕ່ືການພັດທະນາແນວຄວາມຄິດດາ້ ນເສດຖະກດິ ການເມືອງ ຢາ່ ງຫາຍນິ້ນັ ກຄືເນ້ືິອໃນເສດຖະກິດການເມືອງທງັ ໃນແງທ່ ່ືີເປັນຫກັ ປະຕບິ ັດ ຫື ແນວນະໂຍບາຍ ແລະໃນແງ່ທ່ືີເປັນ ຕົວຄວາມຮູ້ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບໂດຍກົງຈາກຮູບແບບຄວາມສາພັນລະຫວ່າງລະບົບທນຶ ນິຍົມກັບລັດທີື່ປ່ຽນແປງໄປ ຕາມການເວລາ ແລະ ສະຖານນະການທາງເສດຖະກິດ ແລະ ການເມືອງຂອງໂລກ ເມື່ອພິຈາລະນາຈາກຮູບແບບ ຄວາມສາພນັ ລະຫວ່າງລັດກັບລະບົບທຶນນິຍົມຕິງ້ັ ແຕ່ອະດີດຈົນເຖິງປະຈຸບນັ ວິວດັ ທະນາການໃນການສຶກສາດ້ານ ເສດຖະກິດການເມືອງອາດຈະຖືກແບ່ງອອກຢ່າງກວ້າງໆ ໄດ້ເປັນ 4 ຍຸກ ຄື: ຍຸກກ່ືຕົວ, ຍຸກຮຸງເຮື່ອງ, ຍຸກເສື່ອມ ໂຊມ ແລະ ຍກຸ ຟິນ້ື ຕົວ ຂອງການສກຶ ສາເສດຖະກດິ ການເມືອງ. ຍຸກກ່ໍຕົວ ຂອງການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງ ໃນຍຸກນີ້ິເລີ່ືມມີການສົນໃຈສຶກສາເສດຖະກິດການ ເມືອງ ຂ້ິຶນໃນແງທ່ ື່ເີ ປັນຫກັ ປະຕບິ ັດ ແລະ ແນວນະໂຍບາຍດ້ານເສດຖະກິດທ່ືີລັດຄວນຈະສງ່ົື ເສມີ ຫື ຢຶດປະຕິບັດ ດ້ວຍ ເຫດທື່ີຍຸກນ້ິີເປັນຊ່ວງທາອດິ ລະບົບທນຶ ນິຍົມເລມື່ີ ພັດທະນາໂດຍຍງັ ຢູໃ່ ນຂ້ັິນທ່ືີເອິ້ີນວາ່ ທຶນນຍິ ົມດ້ານການຄ້າ (Commercial Capitalism) ຂະນະດຽວກັນລະບົບລັດຊາດມີຄວາມເປັນປຶກແຜ່ນຫາຍພຄວນ ຄວາມສາພັນ ລະຫວ່າງລະບົບທຶນນິຍົມກັບລັດຈຶ່ືງມີຮູບແບບທ່ືີລັດໃຫ້ການປົກປ້ອງ ແລະ ຊ່ວຍເຫືອແກ່ນາຍທຶນ ແລະ ການ ຂະຫຍາຍຕົວຂອງລະບົບທຶນນິຍົມກເຮັດໃຫ້ລັດມີອານາດຫາຍຂຶິ້ນໃນວົງການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດ ໃນຊ່ວງນິີ້ ລັດມີບົດບາດຄວບຄຸມກິດຈະກາດ້ານເສດຖະກິດໂດຍກົງ ໂດຍມີວັດຖຸປະສົງທື່ີຈະເສີມສ້າງຄວາມມັ່ືງຄັງ ແລະ ແສນຍານຸພາບໃຫ້ແກ່ຕົນເອງເປັນຫັກຈຶື່ງເຮັດໃຫ້ມີການຫາທາງພັດທະນາຫັກປະຕິບັດ ແລະ ສະເໜີແນະແນວ ນະໂຍບາຍດ້ານເສດຖະກິດໃຫ້ແກ່ລັດເພື່ອໃຫ້ບັນລຸວັດຖຸປະສົງດັື່ງກ່າວຫັກປະຕິບັດ ແລະ ຂິ້ສະເໜີແນະດ້ານ ນະໂຍບາຍທ່ືເີ ກີດຂິື້ນໃນໄລຍະນິສີ້ ະແດງອອກມາໃນແນວຄວາມຄິດທາງເສດຖະກດິ ການເມືອງທ່ີືຮຽກວ່າ ການຄ້າ ນິຍມົ (Mercantilism) ຊຶ່ືງມີອດິ ທິພົນຢ່າງກວາ້ ງຂວາງໃນເອີລົບໃນສັດຕະວັດທີ 16 ແລະ ສັດຕະວດັ ທີ 17. ແນວຄວາມຄິດແບບການຄ້ານິຍົມເກີດຂຶິ້ນຈາກສະພາບແວດລ້ອມທາງການເມືອງ ແລະ ເສດຖະກິດ ລະຫວ່າງປະເທດທ່ືີມີການແຂ່ງຂັນລະຫວ່າງລັດຕ່າງໆຢ່າງຮຸນແຮງ ນອກຈາກຈະມີການແຍງຊິງອານານິຄົມກັນ ລະຫວ່າງປະເທດມະຫາອານາດໃນຊວ່ ງນິັ້ນ ເຊ່ືນັ : ສະເປນ, ອັງກິດ ແລະ ຝຣັ່ືງເສດ ແລ້ວກດີຍງັ ມີການແຂ່ງຂັນໃນ ດ້ານການຄ້າລະຫວ່າງປະເທດອີກດ້ວຍ (Gill, 1967 : 4, Hunt and Sherman, 1981 : 22-23), ໃນ ຂະນະນັ້ິນ ລັດກັບນາຍທຶນໄດ້ຮ່ວມມືກັນຢ່າງໃກ້ຊິດເພື່ອປົກປ້ອງຜົນປະໂຫຍດຈາກການຄ້າລະຫວ່າງປະເທດ ແລະ ສ້າງຄວາມເຂມັ້ິ ແຂງໃຫ້ແກ່ລັດ. ເນື່ອງຈາກແນວຄວາມຄິດແບບການຄ້ານິຍົມມີລັກສະນະຂອງຫັກປະຕິບັດ ແລະ ຂິ້ສະເໜີແນະດ້ານ ນະໂຍບາຍທືີ່ພັດທະນາຂຶິ້ນມາໃນແຕ່ລະປະເທດຫາໃຊ່ການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງຢ່າງເປັນລະບຽບແບບ ແຜນແນວຄວາມຄິດດ້ານເສດຖະກິດການເມືອງແບບນີິ້ຈຶື່ງມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມສະພາບຂອງແຕ່ລະ ປະເທດຢ່າງໃດກດີ ແນວຄວາມຄິດແບບການຄ້ານິຍົມກມເີ ອກະລັກຂອງຕົນຢູ່ຄືກັນ Oser ແລະ Blanchfield (1975 : 9-11) ໄດ້ຊິ້ີໃຫເ້ ຫນັ ວ່າ ການຄ້ານຍິ ົມມີລກັ ສະນະສາຄັນຮວ່ ມກັນຢູ່ 7 ປະການຄື: ທິດສະດເີ ສດຖະກິດການເມືອງໃນຍຸກປດັ ຈບຸ ັນ 3 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວງົ

1) ຖືວ່າເງິນ ແລະ ທອງແດງເປັນທື່ີມາຂອງຄວາມມັື່ງຄັງຂອງລັດ ດ້ວຍເຫດນ້ິີຈຶ່ືງເນັິ້ນການຄ້າລະຫວ່າງປະເທດ ແບບເກີນດຸນເພ່ືອໃຫເ້ ງິນທອງຫງ່ືັ ໄຫເຂິາ້ົ ປະເທດໃຫຫ້ າຍທ່ືີສຸດ. 2) ມລີ ັກສະນະຄວາມຄິດແບບທາມະຊາດນິຍມົ ດ້ານເສດຖະກິດ (Economic Nationalism) ກດິ ຈະກາດ້ານ ການຄ້າລະຫວ່າງປະເທດມຸ້ງທ່ືີຈະສ້າງຄວາມລ້ິາລວຍ ແລະ ອານາດໃຫ້ແກ່ປະເທດເປັນຫັກເພາະລັດທື່ີມີອານາດ ເທົ່ືານັ້ິນສາມາດມີອານານິຄົມໄດ້ຫວງຫາຍສາມາດເອົາຊະນະສົງຄາມ ແລະ ສາມາດຜູກຂາດເສັິ້ນທາງການຄ້າ ລະຫວາ່ ງປະເທດໄວ້ໄດ້. 3) ໃຫ້ຄວາມຄມຸ້ ຄອງປກົ ປອ້ ງສິນຄາ້ ອຸດສາຫະກາພາຍໃນປະເທດດ້ວຍການສະໜັບສະໜູນການສ່ືົງອອກ ແລະ ບ່ື ເກັບພາສີຂາເຂົ້ິາສາລັບວັດຖຸດິບທື່ີຈາເປັນໃນການຜະລິດ ຊຶ່ືງບ່ືມີໃນປະເທດຂະນະດຽວກັນກບ່ືນາເຂົ້ິາສິນຄ້າປະ ເພດດຽວກັນຈາກຕ່າງປະເທດ. 4) ສົື່ງເສີມການສະແຫວງຫາ ແລະ ຂູດຮີດອານານິຄົມ ລວມທັງຜູກຂາດການຄ້າໃນອານານິຄົມເພ່ືອສະແຫວງຫາ ປະໂຫຍດໃຫຫ້ າຍທ່ີສື ດຸ ແລະ ດົນທືສ່ີ ດຸ . 5) ໃຫ້ຄວາມສະດວກແກ່ການຄ້າພາຍໃນປະເທດໂດຍການພະຍາຍາມຜ່ອນຄາຍ ຫື ຍັກເລີກຂ້ິຈາກັດດ້ານພາສີ ການຄ້າດ້ານການເກັບຄ່າຜ່ານທາງ ແລະ ດ້ານຂິ້ຈາກັດໃນການຂົນສົື່ງສິນຄ້າແຕ່ກບື່ໄດ້ເປີດໂອກາດໃຫ້ຄົນທຸກຄນົ ປະກອບການຄ້າຢ່າງເສລີ ລດັ ມສີ ິດທທິ ື່ີຈະໃຫນ້ າຍທນຶ ຜໃູ້ ດຜກູ ຂາດການຄ້າ ຫື ໄດ້ຮບັ ສິດທິພເິ ສດໃນການຄ້າ. 6) ສະໜບັ ສະໜູນໃຫ້ລັດຖະບານກາງຄວບຄຸມ ແລະ ຈດັ ລະບຽບການຄ້າທັງໃນ ແລະ ນອກປະເທດລັດຖະບານ ມອບສິດທິຜູກຂາດການຄ້າລະຫວ່າງປະເທດໃຫ້ແກ່ບລິສັດຕ່າງໆ ແລະ ຄວບຄຸມການປະກອບທຸລະກິດພາຍໃນ ປະເທດ ເພື່ອຫຼຸດການແຂ່ງຂັນກັນເອງນອກຈາກນ້ິີລັດຖະບານຍັງໃຫ້ເງິນອຸດໜຸນການຜະລິດດ້ານຕ່າງໆລວມທັງ ຄວບຄຸມຄຸນນະພາບສິນຄ້າອອກອກີ ດວ້ ຍ. 7) ເນັິ້ນການເສີມສ້າງຄວາມມັື່ງຄັງໃຫ້ແກ່ປະເທດແຕ່ບ່ືໄດ້ສົນໃຈທ່ືີສ້າງຄວາມມັ່ືງຄັງໃຫ້ແກ່ຄົນສ່ວນໃຫຍ່ໃນ ສັງຄມົ ປະຊາຊົນທວື່ົ ໄປຈງຶື່ ມຖີ ານະເໝອື ນເຄືອ່ ງມືສາ້ ງຄວາມຮຸ່ງເຮືອງໃຫ້ແກ່ລັດ ແລະ ນາຍທຶນ. ຫັກປະຕິບັດ ແລະ ນະໂຍບາຍຕາມແນວຄວາມຄິດແບບພານິດນິຍົມດັື່ງກ່າວ ແມ່ນຈະມີການນາມາໃຊ້ ປະຕບິ ດັ ກນັ ໂດຍທວື່ົ ໄປໃນໝູ່ປະເທດມຫາອານາດຂອງເອລີ ົບໃນຂະນະນ້ັິນ ແຕ່ໃນແຕ່ລະປະເທດຈະໃຫ້ຄວາມສາ ຄັນດ້ານຕ່າງໆຜິດແຜນກັນອອກໄປຄວາມຄິດແບບພານິດນິຍົມຂອງອັງກິດຊຶື່ງສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນໃນງານຂຽນຂອງ Thomas Munn ຜອູ້ ານວຍການບລິສັດອນິ ເດຍນິັ້ນເນິ້ັນໜກັ ໄປໃນດາ້ ນການຄາ້ ລະຫວາ່ ງປະເທດໂດຍຖືວ່າການ ຄ້າດັ່ືງກ່າວຈະນາຄວາມມ່ັືງຄັງມາສູ່ສ່ວນລວມ ຂະນະທ່ືີຄວາມຄິດແບບພານິດນິຍົມຂອງຝຣັື່ງເສດຊຶື່ງໄດຮ້ ັບອິດທິ ພົນໂດຍກົງຈາກຄວາມຄິດຂອງເສນາບດີກະຊວງການຄັງຂອງພະເຈົິ້າຫຼຸຍທີື່ 14 ຊື່ Jean Baptise Colbert ກັບໃຫ້ຄວາມສາຄັນຕື່ການທື່ີລດັ ເຂົ້ິາໄປຊ່ວຍເຫືອອຸດສາຫະກາພາຍໃນໂດຍການຈ່າຍເງິນອຸດໜຸນ ແລະ ການໃຫ້ ລັດພຶ່ືງຕົນເອງໃນດ້ານເສດຖະກິດລວມທັງການລະດົມຊັບພະຍາກອນດ້ານເສດຖະກິດມາໃຊ້ສະໜັບສະໜູນບົດ ບາດດາ້ ນການທູດ ແລະ ການທະຫານຂອງປະເທດຝຣ່ັືງເສດ ສວ່ ນຄວາມຄດິ ແບບພານດິ ນິຍົມອກີ ແນວໜື່ງຶ ຄື: ພາ ນິດນຍິ ົມທ່ືີແຜຫ່ າຍຢູ່ໃນລັດເຢຍລະມັນທັງຫາຍ ເຊືນ່ັ : ປັດເຊຍ, ອົດສະຕາລີ ແລະ ອືນ່ ໆ ຄວາມຄິດແນວນ້ິີມຸ້ງສ່ືົງ ເສີມໃຫ້ລັດເຂ້ິົາໄປມີບົດບາດຊ່ວຍເຫືອອດຸ ສາຫະກາ ແລະ ຫດັ ຖະກາພາຍໃນລັດຢາ່ ງເຕມັ ທ່ືີແຕ່ໃນເວລາດຽວກັນ ລັດກຍັງຄວບຄຸມການຄ້າ ແລະ ການຜະລິດຢ່າງເຂ້ມງວດນອກຈາກນີິ້ ພານິດນິຍົມແບບເຢຍລະມັນຍັງພດັ ທະນາ ໄປໃນດາ້ ນການຄັງຂອງລັດຢ່າງຫາຍບັນຫາພາສີອາກອນ ແລະ ການໃຊ້ເງິນຂອງລັດໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈຢ່າງກວ້າງ ຂວາງ (Finkelstein and Thimm, 1973 : 13, 18-25) ຈະເຫັນໄດ້ວ່າ ແນວຄວາມຄິດແບບພານິດນິຍົມ ນັິ້ນເນັ້ິນຄວາມສາຄັນ ແລະ ບົດບາດຂອງລັດໃນດ້ານເສດຖະກິດຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງລັດມີໜ້າທື່ີຄວບຄຸມ ແລະ ຈັດ ທິດສະດເີ ສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປດັ ຈບຸ ັນ 4 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວົງ

ລະບຽບກດິ ຈະກາທາງເສດຖະກິດ ແລະ ການຄາ້ ລະຫວ່າງປະເທດມ້ງຸ ສູ່ເປ້າົິ ໝາຍດາ້ ນຄວາມຫມັິ້ນຄົງຂອງລັດເປັນ ຫັກ ຢ່າງໃດກດີໃນເວລາດຽວກັນບົດບາດຂອງລດັ ໃນດ້ານເສດຖະກິດດັ່ືງກ່າວກຖືກໃຊ້ເປັນເຄື່ອງມສື ້າງຄວາມມືງ່ັ ຄັງ ແລະ ອານາດແກ່ນາຍທຶນຈານວນບື່ນ້ອຍໄປດ້ວຍການທື່ີຄວາມຄິດດ້ານເສດຖະກິດການເມືອງກື່ຕົວຂຶ້ິນມາ ດ້ວຍການໃຫ້ຄວາມສາຄັນແກ່ລດັ ຢ່າງຫາຍນ້ີິເອງການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງໃນຊ່ວງຕົິນ້ ຈຶ່ືງເປັນການສຶກສາ ກຽ່ ວກັບກດິ ຈະກາທາງເສດຖະກິດທ່ືີມ້ງຸ ສູ່ຄວາມມງ່ືັ ຄັງຂອງລັດ ຫື ປະເທດຊາດເປັນສາຄນັ . ຄວາມຄິດທາງເສດຖະກິດການເມືອງແບບພານິດນິຍົມໄດ້ຄອບງາກິດຈະກາທາງເສດຖະກິດຂອງເອີລົບປະ ມານ 200 ປີ ໃນຊວ່ ງສັດຕະວັດທີ 16 ແລະ ສັດຕະວດັ ທີ 17 ແລວ້ ຄ່ອຍໆ ເສອື່ ມຄວາມນິຍົມລົງໄປເມື່ອລະບົບ ທຶນນິຍົມເລືີ່ມປ່ຽນແປງຕົວເອງເປັນທຶນນຍິ ົມອຸດສາຫະກາ (industrial capitalism) ນອກຈາກນີິ້ແນວຄວາມ ຄິດແບບເສລີນິຍົມທາງເສດຖະກິດ (economic liberalism) ລວມທັງຄວາມຄິດແບບປັດເຈກຊົນນິຍົມ (individualism) ທ່ືີພັດທະນາຂຶ້ິນມາພ້ອມໆກັນກມີສ່ວນເຮັດໃຫ້ຄວາມມັກທາຂອງລັດໃນການຄວບຄຸມ ກິດຈະກາທາງເສດຖະກິດໝົດໄປ ນັບແຕ່ກາງສັດຕະວັດທີ 17 ເປັນຕົິ້ນມານັກຄິດທາງເສດຖະກິດການເມືອງຈາ ນວນບື່ນ້ອຍ ເລີື່ມບ່ືເຫັນດ້ວຍກັບການທື່ີລັດຄວບຄຸມເສດຖະກິດພາຍໃນປະເທດໂດຍການໃຫ້ສິດທິຜູກຂາດແກ່ ນາຍທຶນບາງຄົນການທ່ືີລັດປົກປ້ອງຄຸ້ມຄອງອຸດສາຫະກາບາງຢ່າງ ແລະ ການທື່ີລັດວາງກດົ ລະບຽບຫວງຫາຍເພື່ອ ຄວບຄຸມກິດຈະກາທາງເສດຖະກິດຂອງເອກຊົນ ພວກນິີ້ເຫັນວ່າການກະທາດັ່ືງກ່າວຂອງລັດເປັນອຸປະສັກຕື່ການ ແຂ່ງຂັນໃນລະບົບຕະຫາດອັນເປັນສິື່ງທໃື່ີ ຫ້ປະໂຫຍດຕ່ືສັງຄົມໄດ້ຫາຍກວ່າ (Hunt and Sherman, 1981 : 33-34). ກ່າວໂດຍສະຫຼຸບຍຸກກື່ຕົວຂອງການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງເປັນຍກຸ ທື່ເີ ລມີ່ື ມີການສົນໃຈບັນຫາດ້ານ ເສດຖະກິດກັນຢ່າງຈິງຈັງໂດຍການສະເໜີແນວທາງປະຕິບັດ ແລະ ນະໂຍບາຍເພື່ອບັນລຸເປົິ້າໝາຍໃນການສ້າງ ຄວາມມັ່ືງຄັງໃຫ້ແກ່ປະເທດ ຫື ລັດ ແລະ ຄາວ່າ “ເສດຖະກິດການເມືອງ” ທ່ືີບັນຍັດຂຶ້ິນມາ ໃນຊ່ວງນິ້ີກສະທ້ອນ ໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມພະຍາຍາມດັ່ືງກາ່ ວໄດ້ເປັນຢ່າງດີ ຢ່າງໃດກຕາມໃນຍຸກນ້ິີການສຶກສາກ່ຽວກັບເສດຖະກິດການ ເມອື ງຍັງເປນັ ການສຶກສາປະກົດການທາງເສດຖະກດິ ຢາ່ ງບ່ືມີລະບຽບແບບແຜນງານຂຽນດາ້ ນນິີ້ໂດຍທື່ົວໄປມັກຈະ ເປນັ ການສກຶ ສາບັນຫາສະເພາະດາ້ ນໃດດາ້ ນໜຶື່ງໂດຍເນິັນ້ ວທິ ີການແກ້ໄຂບນັ ຫາ ແລະ ສະເໜີແນວທາງທ່ືີຄວນຈະ ປະຕິບັດແທນທ່ືີຈະອະທິບາຍ ແລະ ຊີ້ິໃຫເ້ ຫນັ ຄວາມສາພັນລະຫວາ່ ງສ່ງິື ຕາ່ ງໆຢາ່ ງເປນັ ລະບົບ. ຍຸກຮຸງເຮືໍ່ອງຂອງການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງ ການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງໃນຍຸກນິີ້ ໄດ້ພັດທະນາຈົນເຖິງຂັິ້ນທ່ືີມີການສຶກສາປາກົດການທາງເສດຖະກິດຢ່າງມີຫັກເກນໂດຍໄດ້ຮັບການຍອມຮັບກັນ ຢ່າງກວ້າງຂວາງມີການເປີດສອນວິຊາເສດສາດຖະການເມືອງ ແລະ ມີການຕັ້ິງຕາແໜ່ງສາດສະດາຈານທາງ ເສດຖະກດິ ການເມືອງຂຶິ້ນໃນມະຫາວິທະຍາໄລເຖິງແມ່ນວ່າບດົ ບາດຂອງລັດໃນດາ້ ນເສດຖະກິດຈະຖືກຈາກັດລົງ ໄປຢາ່ ງຫາຍ ການສຶກສາເສດຖະກິດການເມອື ງທ່ືີເນັ້ິນສຶກສານະໂຍບາຍເສດຖະກິດທ່ືີນາໄປສູ່ຄວາມມັ່ືງຄັງຂອງລັດ ແລະ ສັງຄົມກຍັງເປັນແນວທາງການສຶກສາເສດຖະກິດທີ່ືຍອມຮບັ ກນັ ຢູ່ ແຕ່ວິທີການເບິ່ງື ບັນຫາ ແລະ ເຫດຜົນທື່ີ ໃຊ້ອະທບິ າຍນັນ້ິ ໄດ້ແຕກຕາ່ ງໄປຈາກຍຸກກອ່ ນ ຕາມສະພາບແວດລ້ອມຂອງສງັ ຄມົ ທປື່ີ ່ຽນໄປ. ການປະຕິວັດອຸດສາຫະກາ (Industrial Revolution) ໃນສັດຕະວັດທີ 18 ໄດ້ກື່ໃຫ້ເກີດການປ່ຽນ ແປງຢ່າງກວ້າງຂວາງຂ້ຶິນໃນສັງຄົມຕາເວນັ ຕົກ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ືງໃນປະເທດອງັ ກິດ ອັນເປັນປະເທດທາອິດທມື່ີ ີ ການປະຕິວັດອຸດສາຫະກາ ໃນໄລຍະນລ້ິີ ະບົບທຶນນຍິ ມົ ໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວອອກໄປໃນທກຸ ດາ້ ນບ່ືວາ່ ຈະເປັນດ້ານການ ຄ້າການກະເສດ ແລະ ການຜະລິດທັງພາຍໃນປະເທດ ແລະ ລະຫວ່າງປະເທດການຂະຫຍາຍຕົວຂອງລະບົບທຶນ ນິຍົມໂດຍສະເພາະໃນອງັ ກິດໄດ້ກື່ໃຫເ້ ກີດຄາຖາມຫວງຫາຍກຽ່ ວກັບບົດບາດຂອງລັດ ແລະ ບົດບາດຂອງເອກກະ ທິດສະດີເສດຖະກິດການເມືອງໃນຍກຸ ປດັ ຈບຸ ັນ 5 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວົງ

ຊນົ ໃນດ້ານເສດຖະກິດ ບນັ ຫາສາຄັນໃນຂະນະນິ້ັນກຄື ຄວນຈະໃຫ້ເອກກະຊົນດາເນີນກິດຈະກາທາງເສດຖະກິດ ຢ່າງເສລີໂດຍບ່ືມກີ ານຄວບຄຸມ ຫື ວາ່ ຄວນຈະໃຫ້ລັດເຂ້າົິ ມາຄວບຄຸມ ແລະ ຈັດລະບຽບທາງເສດຖະກິດຫາຍຂຶ້ິນ ເພື່ອເປັນຫັກປະກັນໃນດ້ານສະຫວັດດີການສັງຄົມ ແລະ ເປົິ້າໝາຍຕ່າງໆຂອງປະເທດບັນຫານ້ີິເປັນເລື່ອງຂອງ ນະໂຍບາຍລັດດ້ານເສດຖະກິດທື່ີທ້າທາຍພູມປັນຍາຂອງນັກຄິດໃນຂະນະນັ້ິນຢ່າງຫາຍ ແລະ ຄວາມພະຍາຍາມ ຂອງນັກຄິດຈານວນໜຶ່ືງທື່ີມຸ້ງຕອບບັນຫາດັື່ງກ່າວຢ່າງເປັນລະບົບໄດ້ກ່ືໃຫ້ເກີດແນວຄວາມຄິດທາງເສດຖະກິດທ່ືີ ຄອບງາການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງຍຸກນິ້ີຢູ່ແນວຄວາມຄິດໜຶ່ືງອັນໄດ້ແກ່ແນວຄວາມຄິດເສດຖະກິດການ ເມືອງແບບຄາດຊິກ (Classical political economy) ດ້ວຍເຫດທ່ືີແນວຄວາມຄິດນິ້ີເຫັນດ້ວຍກັບການເປີດ ໂອກາດໃຫ້ເອກກະຊົນດາເນີນກດິ ຈະກາທາງເສດຖະກິດຢ່າງເສລີແນວຄວາມຄິດດ່ືັງກາ່ ວຈ່ຶືງມຸ້ງອະທິບາຍໃຫ້ເຫັນ ວ່າ ທຶນນິຍົມເສລີທາາງານຢ່າງໃດເຕີບໂຕຂຶ້ິນມາຢ່າງໃດ ແລະ ສະໜອງຕ່ືຄວາມຕ້ອງການຂອງສັງຄົມໄດ້ຢ່າງໃດ (Gill, 1967 : 9-10). ຄວາມຄິດທ່ືີເນັ້ິນເສລີພາບຂອງເອກະຊົນໃນການປະກອບການນັ້ິນປະກົດຊັດເຈນເປັນເທື່ອທາອິດໃນ ຄວາມຄິດຂອງພວກພິສິໂອແຄຣດ (Physiocrat) ຊຶ່ືງມີອິດທິພົນຢູ່ໃນຝຣັ່ືງເສດ ລະຫວ່າງປີ 1756 ເຖິງປີ 1776 ໂດຍປະມານນອກເໜືອໄປຈາກງານຂອງ Quesnay ຜກູ້ ່ືຕິ້ັງສານັກນ້ີິຊຶື່ງພະຍາຍາມນາເອາົ ແນວຄວາມຄິດ ກ່ຽວກັບການທາງານລະບົບຮ່າງກາຍສິ່ືງມີຊີວິດມາໃຊ້ອະທິບາຍລະບົບເສດຖະກິດຂອງແຕ່ລະສັງຄົມແລ້ວ ສິ່ືງສາ ຄັນທື່ພີ ວກພສິ ິໂອແຄຣດພັດທະນາຂ້ິຶນກຄື ຄວາມຄິດເສລີນິຍົມທາງເສດຖະກິດພວກນເິ້ີ ຫນັ ວ່າປະຊາຊົນແຕ່ລະຄົນ ມີສດິ ທິຕາມທາມະຊາດທື່ຈີ ະໄດຮ້ ັບປະໂຫຍດຈາກແຮງງານຂອງຕົນ ລັດບື່ຄວນເຂິົ້າໄປແຊກແຊ່ງໃນກິດຈະກາດ້ານ ໃດດ້ານໜຶື່ງ ຍົກເວັິ້ນແຕ່ໃນດ້ານການຄຸມ້ ຄອງຊີວດິ ແລະ ຊັບສິນລວມທັງເສລີພາບໃນການຕົກລົງທາສັນຍາຂອງ ເອກກະຊົນລັດຄວນໃຫ້ເອກະຊົນມີເສລີພາບໃນການປະກອບການທັງພາຍໃນປະເທດ ແລະ ລະຫວ່າງປະເທດ ຄວາມຄິດກ່ຽວກັບເສລີພາບທາງເສດຖະກິດຂອງເອກກະຊົນຕາມ ທັດສະນະຂອງພວກພິສິໂອແຄຣດສະຫຼຸບໄດ້ ເປັນວລີທື່ີຮູ້ຈັກກັນໂດຍທົື່ວໄປວ່າ “ປ້ອຍໃຫ້ເຮັດປ່ອຍໃຫ້ເປັນໄປ (laissez faire, laissez passer)” ນ້ັິນ ເອງ (ເບິື່ງ Oser and Blanch field, 1975 : 30-31) ຄວາມຄິດນີ້ິໄດ້ຮັບການສານຕື່ຈາກນັກເສດຖະກິດ ການເມືອງຄລາດຊກິ ໃນອງັ ກິດ ໂດຍສະເພາະຢາ່ ງຍືິ່ງ Adam Smith. ນັບຕັ້ິງແຕ່ງານຊື່ Wealth of Nations ຂອງ ທ່ານ ສະມິດ (Smith) ໄດ້ຕີພິມອອກມາໃນປີ 1776 ແນວຄວາມຄດິ ທາງເສດຖະກິດການເມອື ງອງົ ກອນຄາສຊິກໄດ້ເຕີບໂຕຂ້ິຶນຢ່າງວ່ອງໄວ ນອກເໜອື ໄປຈາກ Smith ເອງຍັງມີນັກເສດຖະກິດການເມືອງສານັກນິີ້ອີກຈານວນບ່ືນ້ອຍທື່ີໄດ້ພັດທະນາທິດສະດີ ແລະ ແນວຄວາມຄິດ ເສດຖະກິດການເມືອງແບບຄາສຊິກໃຫ້ສົມບູນຍ່ືິງຂຶ້ິນ ບຸກຄົນທື່ີມີບົດບາດເດັ່ືນແຈ້ງຈະໄດ້ແກ່ Ricardo ແລະ Malthus ນອກຈາກນິ້ນັ ກໄດ້ແກ່ Bentham, Mil, Say, ແລະ Senior ເປນັ ຕິ້ົນ. ໃນທັດສະນະຂອງ Smith ນັິ້ນ ວັດຖຸປະສົງຂອງການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງກຄືການໃຫ້ຄາແນະ ນາແກ່ລດັ ກ່ຽວກັບວິທກີ ານສາ້ ງຄວາມຮຸ່ງເຮອື ງ ແລະ ຫາລາຍໄດ້ເຂົາິ້ ລັດໃຫຫ້ າຍທສືີ່ ຸດໂດຍການປ່ອຍໃຫ້ປະຊາຊົນ ໄດ້ໃຊ້ພະລັງງານຕາມທາມະຊາດຂອງຕົນແທນທ່ືີຈະໄປກີດກນັ ທັງນີິ້ເພາະການໃຫ້ເສລີພາບໃນການປະກອບການ ແກ່ເອກກະຊົນຈະເຮດັ ໃຫ້ປະຊາຊົນມືງັ່ ຄັງຂິ້ນຶ ອັນເປັນຜົນເຮັດໃຫ້ລັດມີລາຍໄດ້ຈາກພາສີອາກອນຫາຍຂຶິ້ນຕາມມາ (Gamble, 1983 : 66; Robbins, 1976 : 1) ການແຂ່ງຂັນໃນລະບົບຕະຫາດລະຫວ່າງປະຊາຊົນໂດຍມຸ້ງ ຜນົ ປະໂຫຍດສ່ວນຕົວຈະກ່ືໃຫ້ເກີດຜນົ ດີແກ່ສວ່ ນລວມໂດຍອາໄສກນົ ໄກທ່ືີຮຽກວາ່ “ມືທ່ືີເບ່ງືິ ບ່ືເຫນັ ” (Invisible hand) ນັ້ິນຄື ການແຂ່ງຂັນກັນຢ່າງສົມບູນລະຫວ່າງຜູ້ຂາຍຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ບລິໂພກສາມາດຊ້ືິສິນຄ້າລາຄາຖືກນອກ ຈາກນັິ້ນ Smith ຍັງພະຍາຍາມອະທິບາຍເຖິງປດັ ໄຈທ່ີືນາໄປສູ່ຄວາມກ້າວໜ້າ ແລະ ມັ່ືງຄັງຂອງສັງຄົມໂດຍຊິີ້ໃຫ້ ທດິ ສະດເີ ສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປດັ ຈຸບັນ 6 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ິໄຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ເຫັນເຖິງຄວາມສາຄນັ ຂອງການເພີມື່ ຈານວນປະຊາກອນລະບົບຕະຫາດ ແລະ ການແບງ່ ງານກັນເຮັດ ແລະ ການສະ ສົມທຶນຢ່າງໃດກດີໃນແງ່ຂອງການເພີ່ືມຈານວນປະຊາກອນ Malthus ກັບຊີິ້ໃຫ້ເຫັນວ່າຈະກື່ໃຫ້ເກີດບັນຫາໃນ ໄລຍະຍາວເພາະຈານວນປະຊາກອນຈະເພີ່ືມໃນອັດຕາສ່ວນທື່ີສູງກວ່າການເພີື່ມຂອງອາຫານທື່ີຜະລິດໄດ້ສ່ວນ Ricardo ມີບົດບາດສາຄັນໃນການສານຕື່ແນວຄວາມຄິດກ່ຽວກັບມູນຄ່າໃນການແລກປ່ຽນ (exchange value) ຊຶ່ືງ Smith ໄດ້ເລີື່ມເອົາໄວ້ ທ່ານໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ເຫັນວ່າມນູ ຄ່າຂອງສິນຄ້ານັ້ິນຖືກການົດໂດຍຕົິ້ນທຶນ ແລະ ປດັ ໄຈໃນການຜະລິດບື່ແມ່ນອັດປະໂຫຍດ (utility) ຂອງສນິ ຄາ້ (ເບິ່ງື Gile, 9-28) ຄວມຄດິ ຂອງບຸກຄົນ ທັງສາມນີ້ິໄດ້ກລາຍເປັນຮາກຖານດ້ານແນວຄວາມຄິດຂອງສານັກຄາສຊິກງານໃນຊ່ວງຕ່ືໆມາກພັດທະນາຂຶ້ິນມາ ໂດຍອາໄສຮາກຖານນີ້ິເປນັ ຫກັ . ກ່າວໂດຍລວມຄວາມຄດິ ຂອງສານກັ ເສດຖະກິດການເມືອງແບບຄລາສຊກິ ເນ້ິັນໜກັ ໃນປະເດນັ ກຽ່ ວກັບ ເສລີພາບດ້ານເສດຖະກິດຂອງເອກກະຊົນຄວາມປະສົມກົມກືນກັນຂອງຜົນປະໂຫຍດຂອງເອກະຊົນການຜະລິດ ແບບອຸດສາຫະກາວິທີການອະທບິ າຍປາກົດການທາງເສດຖະກດິ ແລະກົດຕາ່ ງໆຄວາມເຕບີ ໂຕ ແລະ ການພດັ ທະນາ ເສດຖະກິດ ແລະ ການເບືງ່ິ ເສດຖະກິດໃນລັກສະນະມະຫາພາກ(Oser and Blanch field, 1975 : 44-45) ໃນຊ່ວງລະຫວ່າງຕອນປາຍສັດຕະວັດທີ 18 ເຖິງທ້າຍສັດຕະວັດທີ 19 ແນວຄວາມຄິດຂອງສານັກເສດຖະກິດ ກ າ ນ ເ ມ ື ອ ງ ແບ ບ ເ ສ ລີ ນ ິຍ ົ ມ ໄ ດ້ ແຜ່ ຫ າ ຍ ອ ອ ກ ໄ ປ ຢ ່ າງ ກ ວ ້ າງ ຂ ວ າ ງ ພ້ອ ມ ໆ ກ ັ ບ ກ ານ ຂ ະ ຫ ຍ າຍ ຕ ົ ວ ຂ ອ ງ ທຶ ນ ນິຍົມ ອຸດສາຫະກາໃນເອລີ ບົ ແລະ ອະເມລກິ າ ດວ້ ຍເຫດທ່ືີການສຶກສາເສດຖະກດິ ການເມືອງຢາ່ ງເປນັ ລະບົບໄດ້ຮັບການ ພັດທະນາຂຶ້ິນມາໂດຍແນວຄວາມຄິດຂອງສານັກນີິ້ເປັນສ່ວນໃຫຍ່ຜູ້ຄົນຈານວນຫາຍຈຶ່ືງມັກຈະເອີິ້ນ ຫື ມັກຈະ ເຂົ້ິາໃຈກັນວ່າເສດຖະກິດການເມືອງກຄືການສຶກສາເສດຖະກິດຕາມແນວຄວາມຄິດຂອງສານັກງານເສດຖະກິດ ການເມອື ງແບບຄາສຊກິ . ຢ່າງໃດກຕາມ ຂະບວນການປະຕິວັດອຸດສາຫະກາທ່ືີເລີື່ມຂຶນ້ິ ໃນອັງກິດ ແລະ ແຜ່ໄປສູ່ປະເທດໃນເອລີ ບົ ແລະ ສະຫະລັດອາເມລິການັິ້ນບ່ືພຽງແຕ່ຈະເຮັດໃຫ້ຊົນຊ້ັິນນາຍທຶນກາຍເປັນຊົນຊັ້ິນທ່ືີມີອານາດຫາຍທີ່ສື ຸດ ແລະ ສ້າງຄວາມຈະເລີນກ້າວໜ້າດ້ານເທັກໂນໂລຢີ ແລະ ດ້ານວັດຖຸຂຶິ້ນມາໃນແຕ່ລະສັງຄົມເທົ່ືານັິ້ນແຕ່ຍັງກ່ືໃຫ້ເກີດ ບັນຫາສັງຄມົ ນານບັ ການຂຶິ້ນຫາຍອີກດ້ວຍເຊັື່ນ ບັນຫາຊອ່ ງວ່າງລະຫວາ່ ງຄົນຈົນກັບຄົນລວຍທື່ຂີ ະຫຍາຍຕົວອອກ ໄປເລິ້ືອຍໆບັນຫາຄວາມເສ່ືອມໂສມຂອງເມືອງບັນຫາການຂູດຮີດຜໃູ້ ຊ້ແຮງງານຢາ່ ງຂາດມະນຸດສະທາ ແລະ ອື່ນໆ ສະພາບເຊ່ັືນວ່າເຫ່ືົານິີ້ກະຕຸ້ນຄວາມຮູ້ສກຶ ຕື່ຕ້ານທຶນນິຍົມອຸດສາຫະກາ ແລະ ຄວາມຄິດທາງເສດຖະກິດການເມືອງ ສານັກຄາສຊກິ ທື່ີສາ້ ງຄວາມມກັ ໃຫແ້ ກ່ລະບົບທນຶ ນິຍົມຄວາມຮູ້ສກຶ ເຊ່ນັື ນ້ີິປະກດົ ຢູ່ໂດຍທື່ົວໄປໂດຍສະເພາະຢ່າງຍື່ິງ ໃນໝູ່ປັນຍາຊົນ ຜົນທື່ີຕາມມາກຄືໄດເ້ ກີດການສະເໜີຄວາມຄດິ ທາງເສດຖະກດິ ການເມືອງອອກມາຕອບໂຕ້ແນວ ຄວາມຄິດຂອງສານກັ ຄາສຊກິ ແລະ ຕ່ືຕາ້ ນລະບົບທຶນນິຍມົ ອຸດສາຫະກາແບບເສລີຫາຍແນວທາງ ຕາມທັດສະນະ ຂອງ Finkelstein ແລະ Thimm (1973 : 112) ນັ້ິນ ແນວຄວາມຄິດທື່ີວິພາກວິຈານສານັກຄາສຊິກອາດຈະ ແບງ່ ໄດ້ເປນັ 3 ແນວທາງ ຄື: ແນວທາງອະນລຸ ກັ ນຍິ ົມ, ແນວທາງຊາດນິຍົມ ແລະ ແນວທາງສງັ ຄົມນິຍມົ ທກຸ ແນວ ທາງທື່ີກ່າວມານີິ້ຕື່ຕ້ານຄວາມຄິດທາງເສດຖະກດິ ການເມືອງຂອງສານັກຄາສຊິກໃນເລື່ອງຄວາມກົມກຽວກັນຕາມ ທາມະຊາດຂອງຜົນປະໂຫຍດເອກຊົນໃນລະບົບທຶນນິຍົມແນວຄວາມຄິດເຫ່ົືານ້ິັນເຫັນວ່າການເກີດຊົນຊ້ິັນກາກອນ ທ່ືຖີ ກື ກດົ ຂ່ີືຢ່າງຂາດຄວາມປານີ ແລະ ການເກດີ ວກິ ິດການທາງເສດຖະກິດຢູ່ເປັນຊວ່ ງໆ ນ້ນັິ ເປນັ ຜນົ ທ່ືຕີ າມມາຈາກ ການໃຊ້ເສລີພາບທາງເສດຖະກິດຢ່າງເກີນຂອບເຂດ ແລະ ການແຂ່ງຂັນກັນຢ່າງຂາດສາລະ ແລະ ສິ້ນເປ່ືຶອງທຸກ ແນວຄວາມຄິດເຫັນວ່າລັດຄວນເຂົິ້າມາຄວບຄຸມເພື່ອແກ້ບັນຫາຕ່າງໆໂດຍສະເພາະບັນຫາຄວາມຍາກຈົນ ແລະ ບັນຫາເສດຖະກິດຕກົ ຕ່ືາ, ບົດວພິ າກວຈິ ານຄວາມຄິດຂອງສານກັ ຄາສຊິກຈະເຫັນໄດ້ຈາກຂິ້ຂຽນຂອງບຸກຄົນ ເຊ່ືັນ ທດິ ສະດີເສດຖະກິດການເມືອງໃນຍກຸ ປັດຈບຸ ັນ 7 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ິໄຊ ດວງມກິ ສະວງົ

Adam Muller ໃນແນວທາງອະນຸລັກນິຍົມ Fredrick List ໃນແນວທາງຊາດນິຍົມ ແລະ Fourier ແລະ Saint-Simon ໃນແນວທາງສງັ ຄມົ ນິຍມົ ຢ່າງໃດກດີງານຂຽນ ແລະ ແນວຄວາມຄິດທ່ືີຊງົ ອິດທພິ ນົ ທີື່ສຸດໃນບັນດາ ແນວຄວາມຄິດທັງຫາຍທ່ືີວິພາກວິຈານສານັກງານຄາສຊິກໄດ້ແກ່ແນວຄວາມຄິດທາງເສດຖະກິດການເມືອງ ຂອງ ທ່ານ ກາກມາກ (Karl Marx). ແນວຄວາມຄິດທາງເສດຖະກິດການເມືອງສ່ວນໃຫຍ່ຂອງ ທ່ານ ກາກມາກ (Karl Marx)ປະກົດຢູ່ໃນ ບດົ ຂຽນ 3 ເຫ້ິັມຊ່ື Capital ຊ່ືງຶ ເຫັ້ມິ ທາອິດຕີພມິ ໃນປະມານປີ 1867 ສ່ວນສອງເຫ້ິມັ ຫງັ ຕີພິມຫັງຈາກທ່ານເສຍ ຊີວິດໄປແລ້ວ ແລະ ຂ້ິຂຽນທີ່ື Karl Kautsky ລວບລວມຈາກຕົ້ິນສະບັບທ່ືີເຫືອຢູ່ແລ້ວຕີພິມໂດຍໃຊ້ຊື່ວ່າ Theories of Surplus Value ອກີ 3 ເຫິ້ມັ ນອກຈາກນິີ້ຍັງປາກົດໃນງານຂຽນຊິ້ນອ່ືນໆອີກຫາຍເນືິ້ອໃນຊ່ືຶງມັກ ຈະຕີພິມໃນພາຍຫັງທັງໝົດນອກເໜືອໄປຈາກງານຂຽນດ້ານເສດຖະກິດການເມືອງໂດຍກົງແລ້ວ Marxຍັງມີຂ້ິ ຂຽນດ້ານອື່ນອີກຫາຍທັງບົດຂຽນທ່ືີວິພາຂະບົບທຶນນິຍມົ ແລະ ສະເໜີແນະທາງສັງຄມົ ນິຍມົ ເຊ່ັືນ Communist Manifesto ງານຂຽນແບບປະຫວັດສາດການເມືອງ ແລະ ບົດຂຽນແບບປັດຊະຍາຊ່ືຶງມີທັງທື່ຂີ ຽນຄົນດຽວ ແລະ ຮ່ວມກັນຂຽນກັບ Frederick Engels. ຄວາມຄິດຫັກທື່ີ Marx ໃຊ້ໃນການວິເຄາະລະບົບທຶນນິຍົມ ແລະ ວິພາກກວາມຄດິ ຂອງສານັກງານຄາສ ຊກິ ໄດ້ແກທ່ ດິ ສະດີແຮງງານກ່ຽວກັບມນູ ຄາ່ (The Labor Theory of Value), ທິດສະດີການຂູດຮີດ (The Theory of Exploitation), ການຫຼດຸ ລງົ ຂອງອດັ ຕາກາໄລ (Falling Rate of Profit), ການສະສົມທຶນຂອງ ນາຍທຶນ ແລະ ວິກິດການຂອງລະບົບທຶນນິຍົມ (ເບິ່ືງ Oser and Blanch field, 1975 : 176-187) ກ່າວ ໂດຍທວື່ົ ໄປ. Marx ຊິີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ສິນຄ້າແຕ່ລະແບບມີທັງມູນຄ່າໃຊ້ສອຍ (use-value) ແລະ ມູນຄ່າແລກປ່ຽນ (exchange value) ມູນຄ່າໃນການໃຊ້ສອຍນິັ້ນເກີດຈາກກາລັງງານຂອງມະນຸດ ໃນການຜະລິດແບບທຶນນິຍົມ ນັິ້ນມຸ້ງທື່ີຈະຜະລິດສິນຄ້າທື່ີມີມູນຄ່າສູງກວ່າມູນຄ່າຂອງສິນຄ້າທື່ີເປັນທຶນໃນການຜະລິດຊຶ່ືງໄດ້ແກ່ທຶນຄົງທີ່ື ເຊັ່ືນ ເຄື່ອງມື ແລະ ວັດຖຸດິບກັບທຶນແປ່ຜັນ ຄືກາລັງງານມູນຄ່າສິນຄ້າໃນສ່ວນທ່ືີເກີນກວ່າຕົິ້ນທຶນທັງສອງກຄືມູນຄ່າ ສ່ວນເກນີ (Mars, 1977 : 293, 317) ດ້ວຍເຫດທ່ືີມນູ ຄ່າຂອງສນິ ຄາ້ ເກີດຈາກກາລງັ ງານຂອງກາກອນ ດືັ່ງນ້ິັນ, ການຜະລິດ ເພື່ອໃຫໄ້ ດ້ສນິ ຄາ້ ທື່ມີ ີມູນຄາ່ ສ່ວນເກນີ ຈ່ືຶງເປັນການຂູດຮດີ ແຮງງານຂອງກາກອນ ເມືອ່ ໃດກຕາມທ່ືີທຶນ ຄງົ ທ່ີເື ພມ່ືີ ຂຶ້ິນຂະນະທ່ືີທນຶ ແປ່ຜັນ ແລະ ມູນຄ່າສວ່ ນເກີນໃນການຜະລິດຍັງຄົງເດີມກາໄລທື່ີນາຍທນຶ ໄດ້ຮັບຈະຄ່ອຍ ຫຼຸດ ນ້ອຍລົງ (Marx, 1981 : 21-2) ຊຶື່ງ Marx ຮຽກວ່າເປັນກົດແຫ່ງແນວໂນ້ມທື່ີອັດຕາກາໄລຈະຫຼຸດລົງ (The Law of the Tendency of the Rate of Profit to Fall) ມູນຄ່າສ່ວນເກີນທ່ືນີ າຍທຶນຂດູ ຮີດຈາກ ກາມະກອນ ສວ່ ນຫນງ່ຶື ຈະກາຍໄປເປັນທຶນທື່ີສະສົມເພມີື່ ຂ້ິຶນເລິື້ອຍໆຢ່າງໃດກດີການຂະຫຍາຍການຜະລິດເພື່ອສະ ສົມທຶນໃຫ້ຫາຍຂ້ິຶນຈະນາໄປສູ່ການຜະລິດເກີນຄວາມຕ້ອງການ ນອກຈາກນນ້ິັ ຍັງນາໄປສູ່ການເພີືມ່ ຄ່າຈ້າງຊື່ຶງຈະມີ ຜນົ ໃຫ້ອັດຕາການສະສມົ ທຶນຫຼຸດລົງ ແລະ ຄາ່ ຈ້າງຫດຼຸ ລງົ ສິງ່ື ເຫື່າົ ນ້ິີຈະກື່ໃຫເ້ ກີດວກິ ດິ ການໃນຮູບຂອງເສດຖະກິດ ຕົກຕືາ່ . ນອກຈາກແນວຄວາມຄິດດັ່ືງກ່າວແລ້ວ ແນວຄວາມຄິດຂອງ Marx ກ່ຽວກັບການຕື່ສູ້ລະຫວ່າງຊົນຊ້ິັນ ກນັ ມາຊບີ ກັບຊົນຊ້ັິນນາຍທຶນຊຶ່ືງປາກົດຢູ່ໃນຂ້ິຂຽນອື່ນໆໂດຍສະເພາະຢ່າງຍ່ິືງໃນ Communist Manifesto ກ ມີສ່ວນສາຄັນໃນການກ່ືໃຫ້ເກີດລັດທິມາກຊິດ(Marxism) ລັດທິນິີ້ເອງເປັນທື່ີມາທັງແນວຄວາມຄິດທາງ ເສດຖະກດິ ການເມອື ງແບບມາກຊດິ ແລະ ຂະບວນການທາງການເມອື ງແບບສງັ ຄມົ ນິຍົມ. ຜົນງານທາງເສດຖະກິດການເມືອງທີ່ືເກີດຂື້ິນໃນຊ່ວງສັດຕະວັດທີ 18 ແລະ 19 ທັງທ່ືີເປັນງານຂອງອົງ ກອນຄາສຊິກ ແລະ ງານຂອງອົງກອນອື່ນໆທີື່ຕ່ືຕ້ານແນວຄວາມຄິດຂອງອົງກອນຄາສຊິກຕ່າງກມີສ່ວນທື່ີເຮັດໃຫ້ ທິດສະດີເສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປັດຈບຸ ັນ 8 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງແຜ່ຫາຍອອກໄປບ່ືວ່າແຕ່ລະໜວ່ ຍງານຈະອະທິບາຍປະກົດການທາງເສດຖະກິດ ການເມືອງແຕກຕ່າງກັນໄປສາໃດກຕາມທຸກສານັກຍັງຄົງຖືຮັກສາເປົິ້າໝາຍຫັກຂອງການສຶກສາເສດຖະກິດການ ເມືອງເອົາໄວ້ນັ້ິນຄືການໃຫ້ຄວາມສາຄັນກ່ຽວກັບນະໂຍບາຍຂອງລັດ ແລະ ຄວາມມັື່ງຄັງຂອງປະເທດຊາດ ລັກສະນະຮ່ວມກັນຂອງການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງຂອງຍຸກນີ້ິກຄື ການສຶກສາໃນລະດັບມະຫາພາກ ແລະ ການໃຊ້ຕົວແປທາງເສດຖະກິດສັງຄົມ ແລະ ການເມືອງໃນການສຶກສາ ດັື່ງນັ້ິນ, ແນວການສຶກສາເສດຖະກິດການ ເມືອງຈຶື່ງຄວບຄຸມເນື້ິອໃນຂອງເສລີສາດມະຫາພາກສັງຄົມວິທະຍາລັດຖະສາດ ແລະ ສັງຄົມສາດອື່ນໆທີື່ເກີດຂິ້ນື ພາຍຫງັ . ຢ່າງໃດກຕາມໃນທ້າຍສັດຕະວັດທີ 19 ແນວຄວາມຄິດຂອງອົງການທື່ີເອີິ້ນກັນວ່ານີໂອຄາສຊິກ ຫື Marginalismໄດ້ເຂົິ້າມາມີອິດທິພົນໃນສັງຄົມຕາເວັນຕົກແທນທ່ືີຄວາມຄິດຂອງອົງກອນຄາສຊິກການສຶກສາ ກ່ຽວກັບເສດຖະກິດໃນທັດນະຂອງອົງການນີໂອຄາສຊິກ ເປັນການສຶກສາພຶດຕິກາທາງເສດຖະກິດຂອງເອກຊົນ ແທນທຈື່ີ ະເປນັ ການສກຶ ສາສັງຄມົ ນນ້ິັ ຄື ໜວ່ ຍໃນການສຶກສາວເິ ຄາະ (unit of analysis) ໄດ້ ປ່ຽນໄປສຶກສາຄົນ ພຽງຄົນດຽວ ຫື ໜ່ວຍງານດຽວແທ່ນທື່ີຈະສຶກສາສັງຄົມ ຫື ລັດ ທັງຍັງມຸ້ງອະທິບາຍພຶດຕິກາໃນການຕັດສິນໃຈ ເລອື ກຂອງບຸກຄນົ ໂດຍອາໄສແນວຄວາມຄິດທາງຈິດວທິ ະຍາແທນທື່ີຈະສຶກສານະໂຍບາຍຂອງລັດ ແລະ ຂະບວນ ການເສດຖະກິດການເມືອງລະດັບມະຫາພາກຕາມຫັກການທາງສັງຄົມສາດຜົນຈາກການເຂົ້ິາມາຂອງອົງການນີໂອ ຄາສຊິກກຄືການເສືອ່ ມໂຊມຂອງການສຶກສາເສດຖະກດິ ການເມອື ງແບບເດີມໃນສັງຄົມແອງໂກແຊກຊອນເຊັ່ືນອງັ ກິດ ແລະ ສະຫະລັດການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງໄດ້ຫາຍໄປຈາກໂລກວິຊາການ ແລະ ມີຄາວ່າເສລີສາດເຂ້ິົາ ມາແທນທີ່ືສ່ວນໃນເອີລົບຄາວ່າເສດຖະກິດການເມືອງຍັງຄົງເຫືອຢູ່ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຮັບອິດທິພົນຂອງການສຶກສາ ແບບນີໂອຄາສຊິກເຂົ້ິາໄປຢ່າງຫາຍຍຸກເສື່ອມໂຊມຂອງການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງທ້າຍສັດຕະວັດທີ 19 ເປັນຕິ້ນົ ມາເປັນຊວ່ ງທີ່ືລະບົບທຶນນຍິ ົມໃນຕາເວນັ ຕົກໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວອອກໄປຢ່າງກວ້າງຂວາງ ແລະ ຈະເລີນເຕີບ ໂຕຢ່າງເຕັມທີືອ່ ງັ ກດິ ໄດ້ກາຍເປນັ ປະເທດມະຫາອານາດດ້ານອຸດສາຫະກາຂະນະທື່ີປະເທດຕາເວັນຕກົ ຫາຍປະເທດ ເຊືັ່ນ: ເຢຍລະມນັ , ຝຣງັື່ ເສດ ແລະ ສະຫະລັດອາເມລກິ າ ກກາລັງພດັ ທະນາອດຸ ສາຫະກາຂອງຕນົ ໄປການຂະຫຍາຍ ຕົວຂອງລະບົບທຶນນິຍົມ ແລະ ການພັດທະນາເທັກໂນໂລຢີໃນທາງອຸດສາຫະກາດັື່ງກ່າວໄດ້ປ່ຽນແປງລັກສະນະ ຂອງລະບົບທຶນນິຍົມໃນຕາເວັນຕົກຈາກທຶນນິຍົມທ່ືີມີການແຂ່ງຂັນກັນຢ່າງເຕັມທື່ີມາເປັນທຶນນິຍົມທ່ືີມີການຜູກ ຂາດ (Monopoly Capitalism) ຫາຍຂຶ້ິນຢ່າງເຫັນໄດ້ແຈ້ງຄວາມກ້າວໜ້າດ້ານເທັກໂນໂລຢ່ືີເຮັດໃຫ້ຂະບວນ ການຜະລິດ ແລະ ວິທີການຜະລິດຂອງໂຮງງານອຸດສາຫະກາຂະໜາດໃຫຍ່ມີປະສິດທິພາບສູງ ຊຶ່ືງເປັນຜົນໃຫ້ຕນ້ົິ ທນຶ ການຜະລິດຕື່າລົງ ແລະ ກາໄລຫາຍຂ້ິຶນໃນຂະນະດຽວກັນການແຂງ່ ຂັນລະຫວ່າງນາຍທຶນອຸດສາຫະກາກຍິື່ງຮຸນ ແຮງຂຶ້ິນນາຍທຶນນ້ອຍ ແລະ ອຸດສາຫະກາຂະໜາດຄວນທື່ີມີເທັກໂນໂລຢີໃນການຜະລິດແບບລ້າຫັງ ແລະ ມີທຶນ ຈາກດັ ກຄອ່ ຍໆຖກື ຈາກັດອອກໄປການແຂງ່ ຂັນຢາ່ ງເອົາເປັນເອົາຕາຍດືງ່ັ ກາ່ ວຍັງຜັກດັນໃຫ້ມີການລວມຕົວກັນເປັນ ທະລັດຄາຣເທລ ແລະ ບລິສັດຂະໜາດໃຫຍ່ຂ້ິຶນການກະຕຸກຕົວຂອງທຶນ ແລະອດຸ ສາຫະກາເຊັື່ນວ່ານິີ້ເຮັດໃຫ້ເກີດ ການກະຕຸກຕົວຂອງລາຍໄດ້ຂອງປະຊາກອນເພ່ີືມສູງຂນິ້ຶ ພ້ອມໆກັນໄປດ້ວຍໃນສະຫະລັດອາເມລກິ ານັ້ິນຈາກສະຖິ ຕິໃນປີ 1982 ພົບວ່າຄົນພຽງຮ້ອຍລະ 5 ຂອງປະຊາກອນຄອບຄົວລາຍໄດ້ຮ້ອຍລະ 34 ຂອງລາຍໄດ້ທັງໝົດ (Hunt and Sherman, 1981 : 97-101). ການຂະຫຍາຍອານາດທາງເສດຖະກິດຂອງນາຍທນຶ ໃນປາຍສັດຕະວັດທື່ີ 19 ນິ້ີ ໄດ້ດາເນີນໄປພ້ອມໆກບັ ການແຕກຕວົ ຂອງສະຫະພາບແຮງງານ ແລະ ຂະບວນການສັງຄົມນິຍມົ ທງັ ນີ້ິເປັນເພາະການພັດທະນາອດຸ ສາຫະກາ ແບບທຶນນິຍົມໄດ້ກ່ືໃຫ້ເກີດບັນຫາຕາມມາຫວງຫາຍ ເຊັື່ນ ບັນຫາຄວາມຍາກຈົນບັນຫາການຂະຫຍາຍຕົວເມືອງ ຢ່າງວ່ອງໄວບັນຫາຄວາມປອດໄພໃນໂຮງງານອຸດສາຫະກາ ແລະ ສະຫວັດດິການຂອງກາກອນ ແລະ ອື່ນໆບັນຫາ ທິດສະດເີ ສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປັດຈຸບັນ 9 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ິໄຊ ດວງມິກສະວງົ

ດັ່ືງກ່າວເຫົ່ືານີິ້ນອກຈາກຈະກະຕຸ້ນໃຫ້ແນວຄວາມຄິດສັງຄົມນິຍົມ ແລະ ຄວາມຄິດດ້ານສະຫະພາບແຮງງານ (trade unionism) ເບືັ່ງບານອອກໄປຢ່າງວ່ອງໄວແລ້ວ ຍັງຜັກໃຫ້ລັດຕ້ອງຢື່ນມືເຂົິ້າມາແກກແຊງເພື່ອບັນເທົາ ຄວາມຮຸນແຮງຂອງບັນຫາໂດຍການຈັດລະບຽບເສດຖະກິດກາຈັດການຂູດຮີດແຮງງານເກີນສົມຄວນ ແລະ ພະຍາຍາມກະຈາຍລາຍໄດ້ ແນວໂນ້ມດັ່ງື ກ່າວນິ້ີນາໄປສູ່ການພັດທະນາແນວຄວາມຄິດແບບນີໂອຄາສຊກິ ຂຶິນ້ ໃນໝູ່ ນັກເສດຖະສາດທ່ືີມຸ້ງປກົ ປ້ອງການປະກອບທຸລະກິດແບບເສລີ (laissez faire) ບເ່ື ຫັນດ້ວຍກັບການແຊກແຊງ ຂອງລັດ ແລະ ຕື່ຕ້ານຄວາມຄິດແບບສັງຄົມນິຍົມ (Oser and Blanch field, 1975 : 222) ທິດສະດີ ແບບຄາສຊິກນັ້ິນໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ືງທິດສະດີມູນຄ່າໃນແງ່ແຮງງານ (labor theory of value) ມີຈຸດອ່ອນ ຫາຍປະການທື່ີເປີດໂອກາດໃຫ້ຂະບວນການກາກອນໂຈມຕີຄວາມມັກທາຂອງລະບບົ ທຶນນຍິ ົມໄດ້ການພດັ ທະນາ ແນວຄິດໃໝ່ແບບນີໂອຄາສຊິກຂຶ້ນິ ມາເຮັດໃຫ້ສາມາດປົກປິດຈຸດອ່ອນຂອງລະບົບທຶນນິຍົມ ແລະ ອະທິບາຍເຖງິ ຂ້ິດຂີ ອງລະບບົ ລວມທງັ ຫນັ ເຫຄວາມສນົ ໃຈຂອງຜູ້ຄນົ ໄປສູ່ປະເດນັ ອ່ນື ໄດ້ດີຂິ້ນຶ (Roll, 1953 : 372). ຄວາມຄິດຂອງອົງການນໂີ ອຄາສຊິກ ເລີ່ມື ມອີ ດິ ທິພນົ ຄອບງາສັງຄົມຕາເວັນຕກົ ຕິັ້ງແຕ່ປີ ຄ.ສ. 1870 ອັນ ເປັນຊ່ວງທ່ືີງານຂຽນຊຶື່ງວາງຮາກຖານດ້ານທິດສະດີໄດ້ເລີື່ມອອກມາ ຕົວຢ່າງເຊັ່ືນງານຂອງ Jevon ໃນອັງກິດ, ເມັນເຈີ ໃນອົດສະຕາລີ, ແລະ ວລັສ ໃນສະວິດເຊີແລນເປັນຕົ້ິນແນວຄວາມຄິດຫັກທ່ືີງານຂຽນເຫົື່ານິີ້ສະເໜີອອກ ມາໃນເວລາໄລ່ເລ່ຍກັນກຄື ຄວາມຄິດກ່ຽວກັບອັດປະໂຫຍດ (utility) ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ືງອັດປະໂຫຍດສ່ວນ ເພືີມ່ (marginal utility) ນນັິ້ ເອງ (Gill, 1967: 62) ໃນຕົວຂອງມນັ ເອງອດັ ປະໂຫຍດເປັນຄາທ່ືມີ ຄີ ວາມໝາຍ ຄຸມເຄືອ ແລະ ການໃຊ້ແນວຄວາມຄິດເລື່ອງນິີ້ອະທິບາຍພຶດຕິກາທາງເສດຖະກິດຂອງມະນຸດກມີລັກສະນະວົກ ໄປວນມາແບບກາປັິ້ນທຸບດິນອັດປະໂຫຍດຂອງສິນຄ້າຊະນິດໃດຊະນິດໜຶື່ງຄືຄວາມສາມາດຂອງສິນຄ້າໃນການ ຕອບສະຫນອງຄວາມຕອ້ ງການຂອງບກຸ ຄົນແນວຄວາມຄິດນິີ້ໃຊ້ອະທບິ າຍພຶດຕກິ າຂອງມະນຸດໄດ້ກຕ່ືເມ່ືອໄດ້ມີກາ ນນາມາພິຈາລະນາໃນແງ່ຄວາມຫາຍ ຫື ນ້ອຍຂອງອັດປະໂຫຍດທື່ີມີຢູ່ເມື່ອມະນຸດບລິໂພກສິນຄ້າຊະນິດນັ້ິນຈາ ນວນຫາຍຂຶນິ້ ຫື ນ້ອຍລົງເທາົື່ ນນິ້ັ ແຕ່ສະເພາະຄາອັດປະໂຫຍດພຽງຕວົ ດຽວໂດດໆຫາໄດ້ມີຄວາມໝາຍໃນເຊີງທິດ ສະດີແຕ່ຢ່າງໃດ (Finklestein and Thimm, 1973:170) ເຮົາບ່ືມີທາງຮູ້ວ່າອັດປະໂຫຍດຂອງໜຶ່ືງກ້ອນມີ ຫາຍນອ້ ຍສາໃດແຕ່ເຮົາຈະຮູ້ວ່າອັດປະໂຫຍດຂອງເນີຍກ້ອນນ້ິັນມີຫາຍສາລັບຄົນທ່ີືຕ້ອງການເນີຍແຕ່ບ່ືມີເນີຍເລີຍ ແລະ ໃນທາງກັບກັນອດັ ປະໂຫຍດຂອງເນີຍກອ້ ນນິນ້ັ ຈະມີນ້ອຍລົງຫາກຄົນໆນ້ັິນມເີ ນີຍຢູ່ແລ້ວໃນແງ່ນ້ີິກເທ່ົືາກັບວ່າ ມູນຄ່າຂອງເນີຍກ້ອນນັ້ິນຖືກການົດໂດຍລະດັບຄວາມຕ້ອງການຂອງບຸກຄົນນັິ້ນເອງໃນກລະນີຂອງອັດປະໂຫຍດ ສ່ວນເພີື່ມ (marginal utility) ນ້ນັິ ອັດປະໂຫຍດສ່ວນເພ່ມືີ ຂອງສິນຄາ້ ຢ່າງໃດຢ່າງໜ່ຶືງໝາຍເຖິງອັດປະໂຫຍດຫື ຄວາມພໃຈທື່ີເພືີມ່ ຂຶິນ້ ຈາກອດັ ປະໂຫຍດ ຫື ຄວາມພໃຈເດມີ ລວມຊຶງື່ ຈະເພມ່ືີ ຂ້ຶນິ ຫາຍນອ້ ຍສາໃດ ຖືກການົດດວ້ ຍ ສິນຄາ້ ຢາ່ ງນັ້ິນໜ່ວຍສຸດທ້າຍ ແນວຄວາມຄິດເລ່ືອງນິ້ີນາໄປໃຊ້ໃນຫາຍທາງ ເຊື່ັນ ນາໄປສາ້ ງເປັນກົດອັດປະໂຫຍດ ສ່ວນເພ່ືີມທ່ືີຫດຼຸ ລົງ (law of diminishing utility) ຊງຶ່ື ອະທິບາຍວາ່ ເມື່ອຜບູ້ ລໂິ ພກໃຊ້ສນິ ຄ້າຢາ່ ງໜງ່ືຶ ໃນອັດຕາ ທື່ີສູງຂນຶິ້ ອດັ ປະໂຫຍດຂອງສິນຄ້ານ້ິັນຈະຫຼຸດລົງ ເປນັ ຕົິ້ນ. ນັກເສດຖະສາດອົງກອນນີໂອຄາສຊິກພັດທະນາແນວຄວາມຄິດເລືອ່ ງອັດປະໂຫຍດຂຶນິ້ ຫາຍກເພື່ອທ່ືີຈະ ນາມາໃຊ້ອະທິບາຍເຖິງມູນຄາ່ ຂອງສິນຄາ້ ແທນທິດສະດີຂອງອງົ ກອນຄລາດສຊິກ ຊືງ່ຶ ໃຊ້ແຮງງານເປັນແນວຄວາມ ຄດິ ໃນການອະທິບາຍມູນຄາ່ ສິນຄ້າ ການນາເອາົ ຄວາມຄິດກຽ່ ວກັບອັດປະໂຫຍດມາໃຊ້ໃນການອະທິບາຍພຶດຕິກາ ທາງເສດຖະກິດນິັ້ນກື່ໃຫ້ເກີດການປ່ຽນແປງໃນການສກຶ ສາກ່ຽວກບັ ເສດຖະກິດການເມືອງ ຢາ່ ງຫາຍ ທັງໃນແງ່ທິດ ສະດີ ໜ່ວຍໃນການວິເຄາະ ແລະ ເຄື່ອຂ່າຍໃນການສຶກສາ ແລະ ທ່ືີສາຄັນທີື່ສຸດກຄື ມີຜົນໃຫ້ການສຶກສາ ເສດຖະກດິ ການເມອື ງໃນແງ່ທເື່ີ ປັນການສຶກສາກ່ຽວກບັ ນະໂຍບາຍທາງເສດຖະກດິ ຂອງລດັ ໄດ້ລົມິ້ ຫາຍຕາຍຈາກວົງ ວຊິ າການໄປເປນັ ເວລາດົນ. ທິດສະດີເສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍກຸ ປດັ ຈຸບັນ 10 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວົງ

ຫາກພຈິ າລະນາປຽບທຽບກັບການສກຶ ສາແນວເສດຖະກິດການເມືອງທເືີ່ ກີດຂິ້ືນກ່ອນບ່ືວາ່ ຈະເປັນອົງກອນ ຄາສຊກິ ຫື ລດັ ທິມາກຊດິ ກຈະພົບວ່າວິທກີ ານສຶກສາຂອງອົງກອນນີໂອຄາສຊິກມີຄວາມແຕກຕາ່ ງອອກໄປຫາຍທ່ືີ ດຽວອງົ ກອນນີໂອຄາສຊິກມີແນວການສຶກສາແບບຈິດວິໄສ (Subjective approach) ຂະນະທ່ືີການສຶກສາໃນ ແນວເສດຖະກິດການເມືອງເປັນແບບວັດຖຸວິໄສ (objective approach) ຈະເຫນັ ໄດ້ວ່າການວິເຄາະໃນເຊີງອັດ ປະໂຫຍດເປັນການສຶກສາພຶດຕິກາເສດຖະກດິ ໃນແນວຈິດວິທະຍາທັງນີ້ິເພາະອົງກອນນີໂອຄາສຊິກເນັ້ິນຂະບວນ ການຕັດສິນໃຈຂອງມະນຸດໃນຖານະຂອງຜູ້ບລໂິ ພກ ຫື ຜຜູ້ ະລດິ ໂດຍເບິື່ງຈາກລະດັບຄວາມພໃຈຂອງມະນຸດທ່ືີໄດ້ ຮບັ ຈາກສິນຄ້າແຕ່ລະຢ່າງແຕ່ບື່ສົນໃຈປດັ ໄຈພາຍນອກນ້ິັນຄື ອົງກອນນີິ້ຖວື າ່ ຄວາມຄດິ ຂອງມະນຸດເປັນຕົວການົດທື່ີ ສາຄັນພຽງຢ່າງດຽວໃນການປະກອບກິດຈະກາທາງເສດຖະກິດໃນທາງກົງກັນຂ້າມການສຶກສາແບບເສດຖະກິດ ການເມືອງກ່ອນໜາ້ ນັິ້ນກັບໃຫ້ຄວາມສາຄນັ ແກ່ປັດໄຈທາງສັງຄົມສະພາບທາງປະຫວັດສາດ ແລະ ການປ່ຽນແປງ ຂອງເທັກໂນໂລຢີ່ຊື ຶືງ່ ການົດພດຶ ຕິກາທາງເສດຖະກດິ ການເມືອງຂອງມະນຸດດ້ວຍເຫດທື່ີການສຶກສາຂອງອົງກອນນີ ໂອຄາສຊກິ ເນ້ັິນການສຶກສາເຊີງຈດິ ວິທະຍາໜ່ວຍໃນການສກຶ ສາຂອງອົງກອນນິີ້ຈຶ່ືງໄດ້ແກ່ຄົນພຽງຄົນດຽວ (Roll, 1953 : 371-2) ບື່ແມນ່ ລດັ ຫື ສັງຄົມກ່າວອກີ ຢ່າງໜື່ຶງເປັນການສກຶ ສາແບບຈຸລະພາກນິັ້ນເອງ ດງ່ັື ນັິ້ນ, ການສຶກ ສາສານັກນິ້ີ ຈ່ືຶງບ່ືສົນໃຈສກຶ ສານະໂຍບາຍເສດຖະກດິ ຂອງລັດ ຫື ເລ່ືອງຂອງເສດຖະກດິ ການເມືອງອນັ ເປນັ ການສຶກ ສາແບບມະຫາພາກເມື່ອຄວາມຄິດຂອງສານັກນີິ້ເຂົິ້າຄອບງາການສກຶ ສາເສດຖະກດິ ໃນຕາເວນັ ຕົກຈຶື່ງເຮັດໃຫ້ການ ສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງຫາຍສາບສູນໄປໂດຍສະເພາະຢ່າງຍ່ິືງເມື່ອ Marshallນາຄາວ່າ “ເສດຖະສາດ” (economics) ເຂ້ິົາມາໃຊ້ແທນຄາວາ່ ເສດຖະກິດການເມືອງອັນທ່ືີຈິງທິດສະດີ ແລະ ວທິ ີການສຶກສາຂອງອົງກອນ ນີໂອຄາສຊິກ ນັ້ິນເປັນຜົນຈາກການຈັບເອົາປັດຊະຍາສັງຄົມຂອງ Adam Smith ກັບປັດຊະຍາອັດປະໂຫຍດ ນິຍົມຂອງ Jeremy Bentham ມາລວມກັນແລ້ວພັດທະນາຂຶິ້ນມາໂດຍອາໄສວິທີການສຶກສາເຊີງນາມມະທາ ຂອງ Ricardo (Katouzian, 1980 : 29) Bentham ນັ້ິນມີຄວາມເຊື່ອວ່າຄວາມຮູ້ສກຶ ພໃຈຂອງມະນຸດນນັ້ິ ສາມາດຄດິ ຄານວນເປນັ ເຊງີ ປະລິມານສ່ວນ Smith ນັິ້ນ ເປັນຜວູ້ າງຮາກຖານຄວາມຄິດກ່ຽວກັບການສະແຫວງຫາ ປະໂຫຍດຂອງປັດເຈກຊົນຢ່າງເສລີຈາກຄວາມຄິດ ດັ່ືງກ່າວໄດ້ກາຍເປັນແນວຄວາມຄິດຫັກຂອງອົງກອນນີໂອ ຄລາດຊິກທື່ີວ່າ ຜູ້ບລໂິ ພກ ຫື ຜຜູ້ ະລິດແຕ່ລະຄນົ ຈະຫາທາງສະແຫວງຫາອດັ ປະໂຫຍດສູງສຸດ ແລະ ຫຼດຸ ຄວາມສູນ ເສຍໃຫ້ນ້ອຍທີື່ສຸດ ແລະໃນຂະະບວນການແຂ່ງຂັນຢ່າງສົມບູນນັິ້ນການກະທາດັ່ືງກ່າວຈະກື່ໃຫ້ເກີດຜນົ ດີທີ່ືສຸດຕ່ື ການບລິໂພກ, ການລງົ ທຶນ ແລະ ການຜະລດິ ໂດຍສົມມຸດວາ່ ລົດສະນິຍມົ ຂອງຜູ້ຄົນເທັກນິກໃນການຜະລິດ ແລະ ການກະຈາຍລາຍໄດ້ໃນສັງຄມົ ຄງົ ທືີ່ນອກຈາກນີິ້ອົງກອນນີໂອຄາສຊິກຍງັ ເອົາວິທີການສຶກສາແບບນາມທາຈາກຄະ ນິດສາດ ແລະ ເລຂາຄະນິດມາໃຊ້ໃນການພັດທະນາ ແລະ ອະທິບາຍທິດສະດີອີກດ້ວຍອັນຈະເຫັນໄດ້ຈາກງານ ຂອງ Jevon, Walras ແລະ ຄນົ ອືນ່ ໆ. ນອກຈາກຈະເນັນິ້ ການສກຶ ສາປາກົດການທາງເສດຖະກິດລະດັບຈນຸ ລະພາກໂດຍອາໄສແນວຄດິ ແບບຈດິ ວິທະຍາ ແລະ ວິທີການສຶກສາແບບນິລະໄນ (deductive) ແລ້ວອົງກອນນີໂອຄາສຊິກຍັງເນັ້ິນໜັກການສຶກສາ ເຖິງອຸປະສົງເປັນຫັກໂດຍບື່ໃຫ້ຄວາມສົນໃຈແກ່ເລື່ອງອຸປະທານເທົື່າໃດລວມທັງຍັງເຊື່ອໝັິ້ນໃນຄຸນນະຂອງ ເສດຖະກິດແບບທຶນນິຍົມວ່າຈະປັບຕົວເອງໄດ້ສະເໝີນິັ້ນຄືບ່ືວາ່ ຈະເກີດບັນຫາທາງເສດຖະກິດຢ່າງໃດຂຶິ້ນລະບບົ ເສດຖະກິດຈະປັບຕວົ ເອງໄປສູ່ຈຸດຄຸນນະພາບໄດ້ໃນທືສີ່ ດຸ . ແນວຄວາມຄດິ ແລະ ທິດສະດີຂອງອົງກອນນີໂອຄາສຊກິ ນິ້ັນແມ່ນຈະໄດ້ຮບັ ການຍອມຮັບ ແລະ ມີອິດທິ ພົນຢາ່ ງກວ້າງຂວາງໃນຊ່ວງລະຫວາ່ ງປີ ຄ.ສ. 1870 ຈົນເຖິງປີ ຄ.ສ. 1930 ແຕ່ກໄດ້ຮັບການໂຕແ້ ຍ້ງຈາກບຸກຄົນ ຫາຍກຸ່ມທັງກຸ່ມເກົາື່ ແລະ ກຸ່ມໃໝ່ບ່ືນ້ອຍຄືກັນແນນ່ ອນທື່ີດຽວປະຕິກິລິຍາຈາກກຸ່ມເກົ່ືາ ເຊັື່ນລັດທິມາກຊິດແລະ ທດິ ສະດເີ ສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປັດຈບຸ ັນ 11 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວງົ

ອງົ ກອນຄາສຊກິ ຄວນຈະເປນັ ທື່ຄີ າດຫວັງວາ່ ຈະຕ້ອງມີຢູ່ເພາະທິດສະດີ ແລະ ຄວາມຄດິ ຂອງອົງກອນນໂີ ອຄາສຊິກ ນັິ້ນລບົ ລາ້ ງວິທກີ ານສກຶ ສາເສດຖະກິດການເມືອງຂອງກຸ່ມເກາ່ືົ ໂດຍກົງໃນກຸ່ມໃໝ່ນິ້ັນແນວຄວາມຄິດໂຕ້ແຍ້ງ ແລະ ຄ າ ວິ ພ າ ກ ວິ ຈ າ ນ ທື່ີ ໜ ້ າ ສ ົ ນ ໃ ຈ ຫ າ ຍ ທ ີ ື່ ສ ຸ ດ ກ ເ ຫ ັ ນ ຈ ະ ໄ ດ້ ແ ກ່ ແ ນ ວ ຄ ວ າ ມ ຄ ິ ດ ຂ ອ ງ ອ ົ ງ ກ ອ ນ ສ ະ ຖ າ ບ ັ ນ ນ ິ ຍົ ມ (institutionalism) ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິື່ງຄວາມຄິດຂອງ Veblen ຜູ້ກື່ຕັິ້ງອົງກອນນີ້ິຂຶ້ິນມາ ແລະ ແນວຄວາມ ຄດິ ນກີິ້ ມີອດິ ທິພນົ ຢູ່ຫາຍພສົມຄວນໃນສະຫະລດັ ອາເມລິກາໃນໄລຍະປາຍຍຸກນໂີ ອຄາສຊິກ. ທ່ານ ເວເບລນ(Veblen) ໄດ້ໂຈມຕີແນວຄວາມຄິດຂອງອົງກອນນີໂອຄາສຊິກໃນຫາຍປະເດັນແຕ່ປະ ເດັນສາຄັນກຄື ເລື່ອງກ່ຽວກບັ ທດິ ສະດີອັດຖະປະໂຫຍດພດຶ ຕິກາການບລິໂພກຂອງຄນົ ພດຶ ຕິກາຂອງນັກທຸລະກິດ ແນວທາງໃນການສຶກສາປາກົດການທາງເສດຖະກິດ ແລະ ຊົນຊັິ້ນທາງເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ (Gill, 1967 : 67-8) ໃນແງ່ທິດສະດີອັດປະໂຫຍດທ່ານ ເວເບລນ(Veblen) ເຫັນວ່າມະນຸດເສດຖະກິດທ່ືີສະແຫວງຫາອັດ ປະໂຫຍດສງູ ສຸດຢ່າງສົມເຫດສມົ ຜົນຕາມທດິ ສະດີນ້ິີເປັນເລື່ອງບ່ືໄວ້ວາງໃຈບ່ືກົງກບັ ຄວາມເປັນຈງິ ສາລັບໃນເລື່ອງ ພຶດຕິກາຂອງຜູ້ບລິໂພກທ່ານຊີ້ິໃຫ້ເຫັນວ່າ ການບລິໂພກໃນຍຸກປັດຈຸບັນບ່ືໄດ້ມຸ້ງຕອບສະຫນອງຄວາມຕ້ອງການ ແຕ່ພຽງຢ່າງດຽວແຕ່ຍັງມຸ້ງທ່ືີຈະໃຊ້ການບລິໂພກເພື່ອຊີິ້ໃຫ້ເຫັນວ່າຕົນເໜືອກວ່າຜູ້ອື່ນອີກດ້ວຍໂດຍສະເພາະຄົນ ຊັ້ິນສູງຈະມີລັກສະນະການບລິໂພກເພື່ອສ້າງຈຸດເດັື່ນ (Conspicuous consumption) ອັນເປັນພຶດຕິກາກາ ນບລິໂພກເພື່ອຊິ້ີເຖິງສະຖານພາບທ່ືີສູງກວ່າ ໃນກ ລະນີຂອງພຶດຕິກ າຂອງນັກທຸລະກິດນັ້ິນທ່ານ ເວເບລນ (Veblen) ໂຈມຕີທັດສະນະແບບນີໂອຄາສຊິກທີ່ືມອົງນັກທຸລະກິດໃນແງ່ຜູ້ທື່ີປະກອບການຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ແລະ ມີການແຂ່ງຂັນກັນຢ່າງຈິງຈັງ ທ່ານກັບເບິື່ງວ່າເປັນພວກທື່ີບ່ືຮູ້ເລື່ອງກ່ຽວກັບຂະບວນການຜະລິດແບບ ອຸດສາຫະກາ ແລະ ສົນໃຈແຕ່ຈະໃຊ້ວິທີການພິກພັນຫາກາໄລດ້ວຍການຕັ້ິງລາຄາສິນຄ້າສູງໆເທື່ົານິັ້ນໃນທັດສະນະ ຂອງທາ່ ນ ເວເບລນ(Veblen) ກຽ່ ວກັບການສກຶ ສາປະກດົ ການທາງເສດຖະກິດທ່ານເຫັນວ່າຄວນຈະສກຶ ສາໃນແງ່ ຄວາມເຄື່ອນໄຫວປ່ຽນແປງ ແລະ ວິວັດທະນາການໂດຍອາໄສວທິ ີການດ້ານມນຸດວິທະຍາ ແລະ ຊີວະວິທະຍາ ບ່ື ແມ່ນເບິ່ືງພາບເສດຖະກິດແບບຢຸດນິ້ງຕາຍຕົວຢ່າງທ່ືີສອົງກອນນີໂອຄາສຊິກປະຕິບັດຢູ່ໃນດ້ານຊົນຊັິ້ນໃນສັງຄົມ ທ່ານ ເວເບລນ(Veblen) ມີທັດສະນະກົງຂ້າມກັບອົງກອນນີໂອຄາສຊິກ ຊຶື່ງເຊື່ອວ່າຜົນປະໂຫຍດຂອງປັດເຈກ ບຸກຄົນສອດຄ່ອງ ແລະ ກົມກນື ກນັ ກັບຜນົ ປະໂຫຍດຂອງສັງຄມົ ທາ່ ນເຫັນວ່າຜນົ ປະໂຫຍດຂອງນັກທຸລະກິດນັ້ິນ ຂດັ ແຍ້ງກັບສະຫວດັ ດິການຂອງສງັ ຄມົ ໃນສງັ ຄມົ ທຶນນິຍົມນິ້ນັ ມີການຢູ່ 2 ຊນົ ຊັນິ້ ສາຄນັ ທ່ືີມີຜົນປະໂຫຍດຂັດແຍ້ງ ກັນຢູ່ ຄື ນັກທຸລະກິດຜູ້ມຸ້ງສະແຫວງຫາເງິນກັບຜູ້ຊ່ຽວຊານທາງເທັກໂນໂລຢີ (technologist) ຜູ້ຜະລິດສິນຄ້າ ຂຶິນ້ ມາແຕ່ Veblen ຖືວ່າຄວາມຂັດແຍງ້ ລະຫວ່າງຊົນຊ້ິັນຜູ້ໃຊ້ແຮງງານກັບນາຍທຶນຕາມຄວາມຄິດຂອງ Marx ບ່ື ແມ່ນເລອື່ ງສາຄັນ. ແນວຄວາມຄິດຫັກໆຂອງສະຖາບນັ ນິຍມົ ຊຶ່ືງ ທ່ານ ເວເບລນ(Veblen) ໄດ້ວາງຮາກຖານໄວ້ ແລະ ມີ ນກັ ເສດຖະສາດລຸ້ນຫັງໆ ເຊ່ືັນ Commons, Mitchell ແລະ ອື່ນໆໄດ້ພັດທະນາຕື່ມານ້ັິນອາດຈະສະຫຼຸບໄດ້ເປັນ ປະເດນັ ສາຄນັ ດງ່ືັ ນ້ີິ : ໃນປະການທາອດິ ສະຖາບນັ ນຍິ ມົ ເນ້ິັນການສກຶ ສາລະບບົ ເສດຖະກິດໂດຍສວ່ ນລວມແບບມະຫາພາກ ແລະ ການສຶກສາກ່ຽວກບັ ເສດຖະກິດຈະຕ້ອງນາເອົາປັດໄຈທາງດາ້ ນອນື່ ມາຮວ່ ມພິຈາລະນາບື່ວາ່ ຈະເປນັ ການເມືອງ ກົດໝາຍ, ອຸດົມການ ແລະ ອື່ນໆ. ປະການທື່ີສອງອົງກອນນ້ິີຖືວາ່ ສະຖາບນັ ຕ່າງໆມີບົດບາດສາຄັນໃນວິຖຊີ ີວິດທາງເສດຖະກດິ ບື່ວ່າຈະເປນັ ສະຖາບັນໃນຮູບຂອງການ ເຊັື່ນ: ທະນາຄານ, ສະຫະພາບແຮງງານ ແລະ ອື່ນໆ ຫື ເປັນສະຖາບັນໃນແງ່ຮູບແບບ ຂອງພຶດຕິກາທ່ືີຖືປະຕິບັດກນັ ມາເປນັ ເວລາອັນຍາວນານ. ທິດສະດເີ ສດຖະກິດການເມືອງໃນຍຸກປັດຈບຸ ັນ 12 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວົງ

ປະການທີສາມສະຖາບັນນິຍົມສຶກສາເສດຖະກິດໃນແງ່ຂອງວິວັດທະນາການໂດຍອາໄສແນວຄວາມຄິດ ທາງຊວີ ະວິທະຍາຂອງ Darwin. ປະການທີສີື່ ອົງກອນນີິ້ອະທິບາຍປາກົດການທາງເສດຖະກິດໂດຍອາໄສຫັກຄວາມສາພັນເຊີງເຫດຜົນທື່ີ ກ່ຽວຂອ້ ງກນັ ເປນັ ວງົ ຈົນ (principle of circular causation) ແລະ ຫກັ ການປ່ຽນແປງຢ່າງຄ່ອຍເປນັ ຄ່ອຍໄປ ໂດຍບື່ຍອມຮັບວທິ ກີ ານອະທບິ າຍໃນແງ່ຂອງຄຸນນະພາບ. ປະການທຫີ າ້ ສະຖາບັນນຍິ ມົ ຍອມຮັບເຖິງຄວາມຈາເປັນທ່ືີລັດຕ້ອງເຂາ້ິົ ໄປແຊກແຊງລະບົບຕະຫາດໂດຍ ວິທີການປະຕິຮູບແບບປະຊາທິປະໄຕເພື່ອແກ້ບັນຫາຄວາມບື່ເປັນທາໃນການກະຈາຍລາຍໄດ້ອັນເກີດຈາກລະບບົ ຕະຫາດ ແລະ ປະການສຸດທາ້ ຍໃນແງຂ່ ອງວທິ ີການສາ້ ງ ແລະ ພິສດູ ທິດສະດີອົງກອນນເິີ້ ນິັນ້ ວທິ ກີ ານແບບອຸປະໄນ (inductive) ຫາຍກວ່າວິທີການ ແບບນິລະໄນ (deductive) ທື່ີໃຊ້ຢູ່ໃນອົງກອນນີ້ິໂອຄາສຊິກ (Oser and Blanch field, 1975 : 363-5) ຈະເຫັນໄດ້ວາ່ ກອບຄວາມຄິດຫກັ ຂອງອົງກອນນ້ິີເປນັ ກອບການສຶກສາລະບົບເສດຖະກດິ ທື່ບີ ື່ໄດ້ແຕກຕ່າງ ໃນເນືິອ້ ໃນສາຄນັ ຈາກການສຶກສາແບບເສດຖະກິດການເມືອງຂອງລັດທິມາກຊດິ ແລະ ອງົ ການຄາສຊກິ ທັງນີິ້ ເພາະ ສະຖາບັນນຍິ ົມໃຫ້ຄວາມສາຄັນແກ່ການສກຶ ສາເສດຖະກິດໃນລະດັບມະຫາພາກຍອມຮບັ ບົດບາດຂອງລັດໃນທາງ ເສດຖະກິດ ແລະການນາເອົາປັດໄຈສັງຄົມ ແລະ ການເມືອງມາໃຊ້ອະທບິ າຍພຶດຕິກາທາງເສດຖະກິດຂອງມະນຸດ ການເກີດຂະບວນການຄວາມຄິດຂອງອົງກອນຂຶ້ິນມາໃນສັງຄົມອາເມລິກາ ນັ້ິນສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມ ພະຍາຍາມທ່ືີຈະຟື້ິນຟູການສກຶ ສາແນວເສດຖະກິດການເມືອງຂ້ຶິນມາອກີ ເທື່ອໜຶື່ງຢ່າງໃດກຕາມ ດ້ວຍເຫດທ່ືີຄວາມ ຄດິ ຂອງອົງກອນນິ້ີບ່ືໄດ້ມີອິດທິພນົ ຫວງຫາຍຈນົ ເຖິງຂະໜາດເຂົິາ້ ໄປແທນທ່ືີຄວາມ ຄດິ ຂອງອົງກອນນີໂອຄາສຊິກ ການຫນັ ກບັ ມາສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງຢາ່ ງຈິງຈັງຍັງບ່ືອາດເກດີ ຂຶິ້ນໄດ້ນາຊາຄວາມຄດິ ບາງຢ່າງຂອງສະຖາບັນ ນຍິ ົມຍັງຖກື ກືນເຂ້ິົາໄປເປັນສ່ວນຫນງ່ືຶ ຂອງການສຶກສາ ຕາມແນວນໂີ ອຄາສຊກິ ຖມ້ິ ອກີ . ແນວຄວາມຄິດຂອງອົງກອນນີໂອຄາສຊິກມີບົດບາດຄອບງາການສຶກສາເສດຖະສາດໃນຕາເວັນຕົກຢ່າງ ເຕັມທື່ີຈົນເຖິງຊ່ວງເສດຖະກິດຕົກຕື່າທົ່ືວໂລກ (The Great Depression) ໃນປີ 1930 ລະບົບເສດຖະກິດ ແບບທຶນນິຍົມໃນຂະນະນັ້ິນຕົກຢູ່ໃນພາວະວິກິດຢ່າງໜັກ ຊຶື່ງທິດສະດີຂອງອົງກອນນີໂອຄາສຊິກ ບື່ອາດຈະ ອະທິບາຍໄດ້ ແລະ ບ່ືເຄີຍຄາດການມາກ່ອນ ນອກຈາກນັ້ິນຍັງບ່ືອາດຈະສະເໜີແນວທາງໃນການແກ້ ບັນຫາດັື່ງ ກ່າວໄດ້ທັງນ້ີິເພາະອົງກອນນ້ີິເຊື່ອວ່າລະບົບທຶນນິຍມົ ສາມາດປັບຕົວໃຫ້ກບັ ສູ່ຄຸນນະພາບໄດ້ສະເໝີໂດຍອາໄສກນົ ໄກຕະຫາດທາມະດາແຕ່ຮູບການໃນຂະນະນນັ້ິ ບ່ືໄດ້ໄປໃນທາງທື່ີວ່າລະບົບທຶນນຍິ ມົ ຈະຟືິ້ນຕົວສູ່ຄນຸ ນະພາບໄດ້ເອງ ແຕ່ຢ່າງໃດສະພາບການດັື່ງກ່າວນມີ້ິ ີຜົນໃຫຄ້ ວາມເຊອ່ື ຖືໃນຄວາມຄດິ ຂອງອງົ ກອນນີໂອຄາສຊກິ ຄ່ອຍເສືອ່ ມລົງໄປ. ຍຸກຟືົ້ນຕົວຂອງການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງ ຫັງໃນປີ 1930 ເປັນຕົິ້ນມາການສຶກສາເສດ ຖະສາດ ກດິ ຈະການເມືອງໃນແງ່ນະໂຍບາຍເສດຖະກິດ ແລະ ບດົ ບາດທາງເສດຖະກິດຂອງລັດເລື່ີມໄດ້ຮັບຄວາມ ສົນໃຈອີກເທື່ອໜຶ່ືງການກັບມາຂອງການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງນັິ້ນໃນຊັິ້ນທາອດິ ຫາໄດ້ເກີດຈາກການຍອມ ຮັບປັດໄຈທາງການເມືອງ ຫື ບົດບາດຂອງລັດວ່າມີຜົນກະທົບຕື່ປະກົດການທາງເສດຖະກິດແຕ່ຢ່າງໃດບື່ຫາກແຕ່ ເກີດຈາກຄວາມປັນປ່ວນຂອງລະບົບທຶນນິຍົມເອງ ແລະ ຄວາມລົ້ິມເລວຂອງທິດສະດີນີໂອຄາສຊິກໃນການ ອະທິບາຍ ແລະ ໃຫ້ຂິ້ສະເໜີແນະເພື່ອແກ້ບັນຫາລະດັບມະຫາພາກໃນກອບຂອງລະບົບຕະຫາດແນວຄິດໃໝ່ຊ່ືຶງ ເຂິ້າົ ມາແທນທ່ືີກສະເໜແີ ນະແນວທາງແກ້ບັນຫາໂດຍການແຊກແຊງຂອງປດັ ໄຈນອກລະບົບຕະຫາດລວມທັງການ ສະເໜີທິດສະດີລະດັບມະຫາພາກຊຶື່ງໃຊ້ສັງຄົມເປັນໜ່ວຍໃນການສຶກສາ ດັ່ືງນັິ້ນ, ບົດບາດຂອງລັດ ແລະ ລັດຖະບານຈຶ່ືງຕ້ອງຖືກນາມາສຶກສາພິຈາລະນາຢ່າງຫີກລ້ຽງບ່ືໄດ້ຢ່າງໃດກຕາມກວ່າເສດຖະກິດການເມືອງຈະ ທິດສະດເີ ສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍກຸ ປັດຈບຸ ັນ 13 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວງົ

ພັດທະນາຕົວເອງຈົນເຖິງຂັິ້ນທ່ືີມີການສຶກສາຢ່າງກວ້າງຂວາງ ແລະ ປ່ຽນແປງໄປເປັນການສຶກສາແບບສະ ຫະວທິ ະຍາການໄດ້ນິັ້ນເວລາກລວ່ ງເລີຍມາຈົນເຖິງປີຄ.ສ 1970. ສະພາບເສດຖະກິດຕົກຕື່າໂລກໃນປີ 1930 ໄດ້ກ່ືໃຫ້ເກີດບັນຫາການວ່າງງານ ແລະ ການຫົດຕົວດ້ານ ເສດຖະກິດຢ່າງຮຸນແຮງໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ືງໃນປະເທດອຸດສາຫະກາຕົວຢ່າງເຊັື່ນໃນສະຫະລັດອາເມລິກາອັດຕາ ການວ່າງງານໃນປີ 1931 ເທົ່ືາກັບຮ້ອຍລະ 16 ແລະ ເພີື່ມເປັນຮ້ອຍລະ 25 ໃນປີ 1933 ແລະ ໃນປີດຽວກັນນີ້ິ ຜົນຜະລິດປະຊາຊາດມວນທັງຫມດົ ຫຼຸດລົງເຫອື ພຽງ 1 ໃນ 3 ຂອງຜນົ ຜະລດິ ປະຊາຊາດ ປີ 1929 ເທ່າົື ນ້ັນິ (Gill, 1967 : 89) ຄວາມຮຸນແຮງ ແລະ ຢືດເຢືິ້ອຂອງພາວະວິກິດທາງເສດຖະກິດນາໄປສູ່ການປ່ຽນແປງດ້ານທິດສະດີ ແລະ ຂ້ິສະເໜີແນະກຽ່ ວກັບນະໂຍບາຍທາງເສດຖະກິດ ແລະ ທາໃຫ້ຄວາມຄິດຂອງໂຮງຮຽນເຄນ(Keynesian School) ເຂົິ້າມາມີອິດທິພົນແທນທ່ືີອົງກອນນີໂອຄາສຊິກຄວາມຄິດຂອງໂຮງຮຽນເຄນນັິ້ນ ທັງທື່ີເປັນຂອງ Keynes ເອງຊຶື່ງສ່ວນໃຫຍ່ປະກົດຢູ່ໃນງານຊື່The General Theory of Employment, Interest and Money ນັ້ິນ ແລະ ທ່ືີເປັນຄວາມຄິດຂອງບຸກຄົນອື່ນເປັນຜົນທື່ີເກີດຈາກຄວາມພະຍາຍາມຈະຫາຫົນທາງແກ້ ບັນຫາເສດຖະກິດຕກົ ຕື່າໂດຍອາໄສວທິ ກີ ານເບ່ງືິ ບັນຫາເສດຖະກດິ ແບບມວນລວມ ຫື ແບບມະຫາພາກ ແລະ ໃຊ້ ຕົວແບບຂອງລະບົບເສດຖະກິດທບື່ີ ່ືມີຄຸນນະພາບ (disequilibrium) ເປນັ ຫກັ ໃນການອະທິບາຍ ແລະໃຫ້ຂິ້ສະ ເໜແີ ນະດ້ານນະໂຍບາຍ (Willes, 1981 : 83). ໂດຍເຫດທ່ືີລະບົບເສດຖະກິດບື່ໄດ້ມີຄຸນນະພາບໃນຕົວຂອງມັນເອງ Keynes ຈຶື່ງເຫັນວ່າລະບົບ ເສດຖະກິດບື່ສາມາດກື່ໃຫ້ເກີດການຈ້າງງານເຕັມທ່ືີການເຕີບໂຕດ້ານການຜະລິດ ຫື ລະດັບລາຄາທ່ືີມີສະຖຽນລະ ພາບໄດ້ໂດຍອັດໂນມັດທ່ານຈຶື່ງເນັິ້ນທ່ືີການສ້າງອຸປະສົງມວນລວມ (aggragate demand) ໃຫ້ສູງຂຶ້ິນອັນຈະ ນາໄປສູ່ການຈ້າງງານ ແລະ ການຜະລດິ ຫາຍຂຶ້ິນທັງນີິ້ອຸປະສົງດ່ງັື ກາວຈະຖກື ການົດໂດຍລະດັບລາຍໄດ້ປະຊາຊາດ (Ward, 1977 : 50) ຕາມຕົວແບບຂອງອົງກອນນິ້ີລາຍໄດ້ປະຊາຊາດຈະຖກື ການົດໂດຍປັດໄຈສາຄນັ ຄື ການບ ລິໂພກ, ການລົງທຶນ ແລະ ການໃຊ້ຈ່າຍເງິນຂອງລັດຖະບານ (V = C+I+G) ການເພີື່ມຂຶິ້ນຂອງປັດໄຈທງັ ສາມ ຈະມີຜົນໃຫ້ລາຍໄດ້ປະຊາຊາດເພີ່ືມຂຶ້ິນນັິ້ນກຄືອຸປະສົງເພີ່ືມຂຶິ້ນຊຶ່ືງຈະເຮັດໃຫ້ມີການຈ້າງງານ ແລະ ການຜະລິດ ເພີ່ືມຂຶ້ິນຈາກຕົວແບບດັື່ງກ່າວຈະເຫັນໄດ້ວ່າການໃຊ້ຈ່າຍເງິນຂອງລັດຖະບານເປັນປັດໄຈສາຄັນຕົວໜຶື່ງທື່ີມີຜົນ ກະທບົ ຕື່ການຈ້າງງານ ແລະ ການຜະລດິ ໃນພາວະເສດຖະກິດຕົກຕື່າຊືຶ່ງການບລິໂພກ ແລະ ການລງົ ທຶນຫຼຸດລົງນ້ິັນ ການໃຊ້ຈ່າຍເງິນຂອງລັດຖະບານກກາຍເປັນປັດໄຈຫກັ ທື່ີກະຕຸ້ນໃຫ້ເກີດການຈ້າງງານ ແລະ ການຜະລິດເພີື່ມຂຶ້ິນ ດັ່ືງນັ້ິນ, ຕົວແບບນິີ້ຈຶື່ງເຮັດໃຫ້ລັດເຂົິ້າມາມີບົດບາດໂດຍກົງໃນການແກ້ບັນຫາທາງເສດຖະກິດໂດຍອາໄສກົນໄກ ດ້ານການຄັງ ແລະ ການເງິນທ່ືີມີຢູ່ເບິ່ືງໃນແງ່ນິ້ີເບ່ິືງຄືວ່າແນວຄວາມຄິດຂອງໂຮງຮຽນເຄນຈະໄດ້ນາເອົາການສຶກສາ ໃນລັກສະນະເສດຖະກິດການເມືອງກັບເຂ້ົາິ ມາອກີ ເທືອ່ ໜືຶ່ງຄວາມຄິດຂອງເຄນໃນຊວ່ ງຕມື່ າໄດ້ຖກື ພັດທະນາ ແລະ ຂະຫຍາຍຕ່ືອອກໄປໂດຍນັກເສດຖະສາດເຊັື່ນ ທ່ານ ຮາຣອດ (Harod), ທ່ານ ໂດມາ(Domar) ແລະ ທ່ານ ສະມູເລເຊິນ (Samuelson ) ຈົນເຮັດໃຫ້ການສຶກສາເສດຖະກິດລະດັບມະຫາພາກກາຍເປັນວິຊາຫັກຢ່າງໜຶ່ືງ ໃນການສຶກສາເສດຖະສາດທົື່ວໂລກນອກໄປຈາກນັິ້ນນັບແຕ່ຫັງສົງຄາມໂລກເທື່ອທື່ີສອງເປັນຕົ້ິນມາຄວາມຄິດ ແລະ ຫັກການເບິ່ງື ບັນຫາແບບເຄນໄດ້ເຂົ້ິາໄປມອີ ິດທິພົນຕ່ືການການົດນະໂຍບາຍເສດຖະກິດຂອງລັດຖະບານໃນ ໂລກທນຶ ນຍິ ົມເປັນຢາ່ ງຫາຍ. ບົ ດ ບາ ດ ຂ ອ ງ ລ ັ ດ ໃ ນ ດ ້ າ ນ ເ ສ ດຖ ະ ກ ິ ດ ຍັ ງ ຖ ື ກ ຂ ະ ຫ ຍ າ ຍ ຕ່ື ອ ອກ ໄ ປ ອີ ກ ໃ ນ ທ ິ ດ ສ ະ ດີ ກ າ ນ ພ ັ ດ ທ ະ ນ າ ເສດຖະກິດຊຶື່ງແຜ່ຫາຍຢ່າງວ່ອງໄວພາຍຫັງຈາກທື່ີປະເທດເມືອງຂຶິ້ນສ່ວນໃຫຍ່ໄດ້ຮັບເອກກະລາດງານຂຽນກ່ຽວ ກບັ ການພັດທະນາເສດຖະກິດຂອງນັກເສດຖະສາດສ່ວນຫາຍເນິັ້ນ ຫື ຍອມຮັບຄວາມສາຄັນຂອງລັດໃນການວາງ ທິດສະດີເສດຖະກິດການເມືອງໃນຍກຸ ປດັ ຈຸບັນ 14 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ພື້ິນຖານການພັດທະນາເສດຖະກິດຊຶື່ງຈະເຫັນໄດ້ຈາກງານຂອງນັກເສດຖະສາດຢ່າງເຊັ່ືນ:ທ່ານ ເອັກສະຕິນ ( Eckstein, 1964), ທາ່ ນ ສະແປັງເລີ (Spengler,1968) ແລະ ທາ່ ນ ວິນເນີ(Viner,1970) ເປນັ ຕິ້ົນ. ຢ່າງໃດກດີເຖິງແມ່ນຈະມີການສຶກສາກິດຈະກາທາງດ້ານເສດຖະກິດໂດຍໃຫ້ຄວາມສາຄັນແກ່ບົດບາດ ຂອງລັດໃນດ້ານເສດຖະກິດ ແລະໃຫ້ຄວາມສົນໃຈແກ່ການສຶກສານະໂຍບາຍເສດຖະກິດຂອງລັດອັນເປັນ ລກັ ສະນະທ່ືີເອ້ນິີ ໄດ້ວ່າ ເປນັ ການສຶກສາແບບເສດຖະກິດການເມືອງຫາຍຂຶ້ິນກຕາມແຕ່ການສຶກສາເສດຖະກິດການ ເມືອງໃນລັກສະນະທື່ີແຍກອອກຈາກການສຶກສາເສດຖະສາດມະຫາພາກລວມທັງມີຂອບເຂດ ແລະ ເນື້ິອໃນໃນ ການສຶກສາສະເພາະຕົວຢ່າງແທ້ຈິງນ້ັິນຍງັ ບື່ເກີດຂິຶ້ນໃນວງົ ການວິຊາການເສດຖະກດິ ການເມອື ງນັ້ນິ ຫາກື່ຈະຟິື້ນຕວົ ຂ້ນຶິ ມາຢາ່ ງຈິງຈງັ ໃນຊ່ວງຂອງປີ 1970 ນ້ິີເອງ ການເກດີ ໃໝຂ່ ອງເສດຖະກິດການເມືອງ ດັືງ່ ກາ່ ວເປັນຜົນມາຈາກວິ ກິດການດ້ານເສດຖະກິດ ແລະ ບັນຫາທາງການເມືອງໃນສັງຄົມຕາເວັນຕົກວິກິດການທາງເສດຖະກິດດັື່ງກ່າວສືົງ່ ຜົນກະທບົ ຢາ່ ງຮຸນແຮງຕ່ືການສກຶ ສາດ້ານເສດຖະສາດໂດຍສະເພາະຢ່າງຍ່ິືງຕື່ຄວາມຄິດແບບເຄນຈນົ ເກີດສະພາບທື່ີ ເອີິ້ນວາ່ ວິກິດການດາ້ ນທິດສະດີເສດຖະສາດຂ້ິຶນມາ. ໃນແງວ່ ກິ ດິ ການດ້ານເສດຖະກິດທ້າຍປີ 1960 ແລະ ຕົນ້ິ ປີ 1970 ໄດ້ເກດີ ບັນຫາເງິນເຟີິ້ບັນຫາການວ່າງ ງານ ແລະ ການຫົດຕົວທາງເສດຖະກິດຢ່າງຮຸນແຮງ ໃນປະເທດທຶນນິຍົມໂດຍທົ່ືວໄປໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ືງໃນ ປະເທດມະຫາອານາດເຊັື່ນ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ໃນປີ 1973 ອັດຕາເງິນເຟິີ້ໃນສະຫະລັດອາເມລິກາເພ່ີືມຂິ້ຶນເປັນ ຮ້ອຍລະ 8.8 ແຕ່ໃນປີຕ່ືມາກເພີື່ມຂຶ້ິນເຖິງຮ້ອຍລະ 12.2 ສາລັບອັດຕາການວ່າງງານໄດ້ເພີື່ມຈາກຮ້ອຍລະ 3.5 ໃນປີ 1969 ເປນັ ຮອ້ ຍລະ 8.5 ໃນປີ 1975 ສ່ວນລາຍໄດ້ປະຊາຊາດລວມ (G.N.P.) ລຸດລງົ ຮ້ອຍລະ 1.8 ໃນ ປີ 1974 ແລະຮອ້ ຍລະ 2.0 ໃນປີຖດັ ມາ (Ward, 1977 : 72, 108) ນບັ ວາ່ ເປນັ ພາວະເສດຖະກິດຕົກຈື່າຢ່າງ ຫາຍເປັນເທື່ອທາອິດນັບຕັ້ິງແຕ່ການເກີດພາວະເສດຖະກິດຕົກຕື່າໃນທົດສະຕະວັດ 1930 ເປັນຕົິ້ນມາ ການເກດີ ບນັ ຫາເງິນເຟ້ິີ ແລະ ບັນຫາການວາ່ ງງານຢ່າງຮຸນແຮງຂິ້ຶນໃນເວລາດຽວກັນຊຶງ່ື ເອ້ີິນວາ່ Stagflation ນັິ້ນ ເປັນສ່ິືງທ່ືີ ຂັດກັບທິດສະດີ ແລະ ຂ້ິສົມມຸດຖານຂອງເສດຖະສາດແບບເຄນຮຸນແຮງຈົນກະທັິ້ງໃຫ້ທິດສະດີແບບເຄນຖືກວິ ພາກວິຈານນປິ້ງຫາຍນັກເສດຖະສາດໃນໂລກຕາເວັນຕົກເລ່ີືມລະຖິ້ມແນວຄວາມຄິດທາງເສດຖະສາດມະຫາພາກ ແບບເຄນ ແລະ ເລືີມ່ ສະແຫວງຫາແນວທາງໃໝ່ ໃນສະພາບຊອ່ ງວາ່ ງດ້ານທດິ ສະດີນີ້ິເອງແນວຄວາມຄດິ ອນື່ ໆ ທັງໃ ໝ່ ແລະ ເກົ່ືາກປະກົດຕົວຂຶິ້ນເຊັ່ືນ Monetarism ແລະ Rational Expectation ເປັນຕົ້ິນ (ເບິ່ືງ Dean, 1981) ໃນເວລາດຽວກັນການສຶກສາເສດຖະກດິ ການເມືອງ ຍກຸ ໃໝ່ກໄດຂ້ ະຫຍາຍຕົວອອກໄປຢາ່ ງວ່ອງໄວໃນໝູ່ ນັກສງັ ຄມົ ສາດ ເຊືນັ່ ດຽວກນັ (All and Chrystal, 1983 : 4). ການຂະຫຍາຍຕົວໃນການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍ່ືິງໃນແນວທາງທື່ຂີ ັດແຍ້ງກບັ ຄວາມຄິດດັງິ້ ເດີມຢ່າງສນິ້ ເຊີງ (radical political economy) ໃນກລະນີຂອງສະຫະລັດອາເມລິການນ້ິັ . ອີກສ່ວນຫນຶື່ງເປັນຜົນຈາກບັນຫາທາງການເມືອງທື່ີເກີດຂື້ິນໃນຊ່ວງເວລາໃກ້ຄຽງກັບບັນຫາເສດຖະກດິ ບນັ ຫາທາງການ ເມອື ງທ່ືີສະສມົ ກນັ ມາເປັນເວລາດົນໃນສັງຄມົ ອາເມລິກນັ ເຊັືນ່ ບນັ ຫາສິດທິຂອງຄົນຜິວດາບັນຫາ ສົງຄາມຫວຽດນາມ ບັນຫາສິດທິກເກີດລະເບີດອອກມາໃນຊ່ວງທ້າຍປີ 1960 ແລະ ຕົ້ິນປີ 1970 ນອກຈາກນ້ັິນ ຍັງມີບັນຫາເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມອ່ນື ໆອກີ ຫາຍປະການເຊັ່ືນ ບນັ ຫາສະພາບແວດລ້ອມ ແລະ ວກິ ິດການນ້ິາມັນ ເປັນຕົິ້ນ ສະພາບບັນຫາເຫົ່ືານ້ິີໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄົນຈານວນບື່ນ້ອຍໂດຍສະເພາະຄົນໜຸ່ມສາວ ແລະ ປັນຍາຊົນເລີື່ມຫນັ ມາມອງົ ແລະ ວິພາກວິຈານສະຖາບັນທາງການເມືອງ ແລະ ລະບົບເສດຖະກິດແບບທຶນນິຍມົ ແນວຄວາມຄິດເຊີງວິ ພາກທງັ ຫາຍໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈ ແລະ ພດັ ທະນາໄປຢ່າງຫາຍບາງກມຸ່ ເຊືັ່ນພວກນີໂອມາກຊິດມີການລວມຕົວກັນ ເປັນອົງກອນທາງວິຊາການຂຶິ້ນມາ ເຊັ່ືນ Union for Radical Political Economics ປັນຍາຊົນເຫົ່ືານິີ້ສ່ວນ ທິດສະດເີ ສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປັດຈບຸ ັນ 15 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວງົ

ຫນງື່ຶ ໄດເ້ ປນັ ຜສູ້ ອນໃນມະຫາວິທະຍາໄລໃນເວລາຕ່ືມາ ແລະ ມບີ ົດບາດສາຄັນໃນການນາເອົາການສຶກສາເຊງີ ວິພາກ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍືງ່ິ ການສກຶ ສາເສດຖະກິດການເມອື ງ ໃນລກັ ສະນະທື່ີຕ່າງຈາກການສກຶ ສາແບບຄາສຊິກເຂົ້ິາມາໃນ ມະຫາວິທະຍາໄລ ລວມທັງພະຍາຍາມພັດທະນາການສຶກສາແນວນ້ິີຈົນເປັນທ່ືີຮູ້ຈັກກັນຄ່ອນຂ້າງແຜ່ຫາຍໃນ ປັດຈຸບນັ (ເບິື່ງ Hunt and Sherman, 1981 : Chap. 4). ບັນຫາການພັດທະນາໃນປະເທດໂລກທີສາມ ແລະ ບັນຫາຄວາມສາພັນດ້ານເສດຖະກິດລະຫວ່າງ ປະເທດລະຫວ່າງປະເທດພັດທະນາກັບປະເທດໂລກທື່ີສາມກເກີດຂຶິ້ນໃນຊ່ວງປີ 1970 ຄືກັນວິກິດການທາງ ເສດຖະກິດຂອງໂລກທຶນນິຍົມທີ່ືເກີດຂື້ິນໃນຊ່ວງນິ້ີເຮັດໃຫ້ບັນຫາການພັດທະນາຂອງໂລກທື່ີສາມ ແລະ ບັນຫາ ເສດຖະກິດ ແລະ ການຄ້າລະຫວ່າງປະເທດທື່ີມີຢູ່ແລ້ວຊຸດໜັກຫາຍຂຶິ້ນໃນແງ່ຂອງການພັດທະນາທິດສະດີການ ພດັ ທະນາເສດຖະກິດທ່ືີມີຢ່ບູ ື່ໄດ້ຊ້ີິແນວທາງໃນການພັດທະນາທ່ືຖີ ກື ຕ້ອງໃຫ້ແກ່ປະເທດໂລກທ່ືີສາມຊາບ່ືໜາຍັງກື່ ໃຫເ້ ກດີ ບນັ ຫາ ແລະ ຄວາມດອ້ ຍພັດທະນາຫາຍຂຶ້ນິ ອີກຈາກການສາຫວດພົບວ່າຄວາມແຕກຕ່າງໃນລາຍໄດ້ຕື່ຫົວ ຕາມລະດັບລາຄາປີ 1960 ລະຫວ່າງປະເທດພັດທະນາແລ້ວກັບປະເທດດ້ອຍພັດທະນາມີແນວໂນ້ມຈະສູງຂິຶ້ນ ເລ້ິືອຍໆຕົວຢ່າງເຊັື່ນ ໃນປີ 1950 ລາຍໄດ້ຕ່ືຫົວຂອງປະເທດພັດທະນາແລ້ວເທົື່າກັບ 1,205 ດອນລາ ຂະນະທື່ີ ລາຍໄດ້ຕ່ືຫວົ ຂອງອາຟລິກາເທາົ່ື ກັບ 95 ດອນລາເທ່ືອເຖງິ ປີ 1960 ລາຍໄດ້ຕື່ຫວົ ຂອງປະເທດພດັ ທະນາແລ້ວເພື່ີມ ຂຶ້ນິ ເປນັ 1,587 ດອນລາ ສວ່ ນກລະນີອາຟຣິກາເພ່ີືມຂຶ້ິນເປນັ 110 ດອນລາ ເທາ່ືົ ນ້ນັິ . ນອກຈາກນນ້ິັ ຍັງເປັນທ່ືີຄາດໝາຍກັນວາ່ ໃນທ້າຍສັດຕະວັດທີ 20 ນຄ້ິີ ວາມແຕກຕ່າງຈະເພີ່ືມຫາຍຍືິ່ງຂ້ຶິນ (Donaldson, 1978:14-16) ດ້ວຍເຫດນິ້ີທິດສະດີການພັດທະນາເສດຖະກິດທເ່ືີ ຄີຍຟ້ິືນຟໃູ ນຕ້ິົນປີ 1960 ຈ່ຶືງ ຖືກວິພາກວິຈານຢ່າງຮຸນແຮງສາລັບດ້ານເສດຖະກິດ ແລະ ການຄ້າລະຫວ່າງປະເທດນັິ້ນບັນຫາຂັດແຍ້ງທື່ີຊາເຮືິ້ອ ມາດົນລະຫວ່າງປະເທດດ້ອຍພັດທະນາກັບປະເທດພັດທະນາແລ້ວບື່ວ່າຈະເປັນບັນຫາການຄ້າລະຫວ່າງປະເທດ ບັນຫາການເງິນລະຫວ່າງປະເທດບັນຫາການລົງທຶນຂອງບລິສັດຂ້າມຊາດ ຫື ບັນຫາຄວາມຊ່ວຍເຫືອລະຫວ່າງ ປະເທດກມາເຖິງຈຸດວິກິດໃນຊ່ວງນີ້ິປະເທດດ້ອຍພັດທະນາທັງຫາຍເລີື່ມຕັ້ິງຂິ້ສົງໄສວ່າທິດສະດີເສດຖະກິດ ລະຫວ່າງປະເທດທ່ືີມີຢູ່ລວມທັງສະຖາບັນເສດຖະກິດລະຫວ່າງປະເທດທັງຫາຍເຊັ່ືນກອງທຶນການເງິນລະຫວ່າງ ປະເທດ ແລະ ທະນາຄານໂລກນັິ້ນມີໄວ້ເພື່ອຖືຮັກສາຜົນປະໂຫຍດຂອງປະເທດພັດທະນາແລ້ວ ແລະ ໃນເວລາ ດຽວກັນກເປີດໂອກາດໃຫ້ປະເທດເຫົ່ືານັິ້ນສະແຫວງປະໂຫຍດຈາກປະເທດດ້ອຍພັດທະນາຄວາມບື່ພໃຈດັື່ງກ່າວ ຂອງປະເທດໂລກທື່ີສາມໄດ້ນາໄປສູ່ການຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການຈັດລະບຽບເສດຖະກິດຂອງໂລກ (World Economic Order) ໃໝ່ (ເບິງື່ Black and Walters, 1976 : Chap. 2-5) ບັນຫາທ່ືເີ ກດີ ຂນືິ້ ດ່ັືງກ່າວມາ ນີ້ິ ເຮັດໃຫ້ເກີດການສະແຫວງຫາແນວທາງໃໝ່ໃນການອະທບິ າຍສະພາບການພດັ ທະນາ ແລະ ຄວາມສາພນັ ດ້ານ ເສດຖະກດິ ລະຫວາ່ ງປະເທດຜົນທ່ືີຕາມມາກຄື ການສກຶ ສາໃນແນວເສດຖະກດິ ການເມືອງໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈຢ່າງ ກວາ້ ງຂວາງ ແລະ ຜນົ ງານວິຊາການດາ້ ນນໄີິ້ ດ້ຂະຫຍາຍຕົວອອກໄປຢາ່ ງວອ່ ງໄວ. ຢ່າງໃດກຕາມການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງຍຸກໃໝ່ຍງັ ຢູ່ໃນຊັິ້ນເລີ່ືມຕ້ົິນພັດທະນາກວ່າທ່ືີການສກຶ ສາ ແນວນິ້ີຈະກື່ຕົວເປັນວິຊາທື່ີມີຂອບເຂດ ແລະ ແນວທາງໃນການສຶກສາທ່ືີຊັດເຈນເໝືອນກັບສັງຄົມສາດກະແສ່ຫັກ ສາຂາຕ່າງໆໄດ້ນັິ້ນຈາເປັນຕ້ອງອາໄສເວລາອີກບ່ືນ້ອຍທື່ີດຽວເຖງິ ກະນັ້ິນສະພາບແນວໂນ້ມການພັດທະນາໃນການ ສກຶ ສາແບບນີ້ິກຢໃູ່ ນເກນທື່ໜີ າ້ ພໃຈຫາຍໂດຍສະເພາະຢາ່ ງຍງືິ່ ການພັດທະນາດາ້ ນທິດສະດີ ແລະ ກອບໃນການສຶກ ສາໄດ້ດາເນນີ ໄປຢ່າງກວ້າງຂວາງຈົນເກດີ ຮບູ ແບບສະເພາະຕວົ ແລະ ມີຫາຍພແກ່ການສຶກສາໃນລະດບັ ໜຶື່ງ. 2. ຄວາມໝາຍຂອງເສດຖະກດິ ການເມືອງ ເຖງິ ແມນ່ ການສຶກສາດ້ານເສດຖະກິດການເມືອງຈະພັດທະນາມາເປນັ ເວລາດົນແລ້ວກຕາມ ແຕ່ການສຶກສາ ທດິ ສະດເີ ສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປັດຈບຸ ັນ 16 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ດາ້ ນນິ້ີຫາໄດ້ມີເອກພາບບ່ືຄວາມໝາຍ ແລະ ຂອບເຂດໃນການສກຶ ສາໄດ້ປຽ່ ນແປງແລະແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມໂລກ ທດັ ສະນະຂອງຜູ້ສກຶ ສາ ແລະ ການປ່ຽນແປງທາງດ້ານເສດຖະກິດການເມືອງ ແລະ ສັງຄມົ ຄາວາ່ ເສດຖະກິດການ ເມືອງຈຶ່ືງມີຄວາມໝາຍຜິດແຍກກັນໄປ ໃນໝູ່ຜູ້ສຶກສາດ້ານນ້ິີແຕ່ລະກຸ່ມ ແຕ່ລະອົງກອນ (Chattopadhyay, 1974). ຢ່າງໃດກດີເມື່ອພຈິ າລະນາຄວາມໝາຍຂອງເສດຖະກິດການເມືອງ ແລະ ຂອບເຂດການສຶກສາແນວນ້ີິຢ່າງ ກວ້າງໆກຈະພົບວາ່ ໃນກຸ່ມຕາ່ ງໆນັິ້ນມີການໃຊ້ຄາວ່າເສດຖະກດິ ການເມອື ງຢູ່ໃນ 3 ລກັ ສະນະຄື: ລັກສະນະທາອິດ ເປັນການເບິື່ງເສດຖະກິດການເມືອງໃນແງ່ຂອງການສຶກສານະໂຍບາຍຂອງລັດໃນດ້ານ ເສດຖະກິດການເບິ່ງື ແບບນິີ້ມັກຈະພົບໃນໝູ່ນັກເສດຖະສາດລຸ້ນເກົືາ່ ເຊັ່ືນ Robbins ແລະ Schumpeter ຊ່ືຶງ ຜາ່ ນການສກຶ ສາເສດຖະກິດການເມືອງແບບຄາສຊກິ ມາ (Gamble, 1983 : 4) ທດັ ສະນະຢ່າງນີ້ິຈະເຫນັ ໄດ້ແຈ້ງ ໃນກລະນີຂອງ Robbins (1976 : 2-3) ຊຶື່ງເນນິ້ັ ວາ່ ໃນຄວາມເຫນັ ຂອງຕົນນ້ັິນເສດຖະກດິ ການເມືອງເປັນເລື່ອງ ທ່ືີເວົ້ິາເຖິງຫັກນະໂຍບາຍສາທາລະນະ (public policy) ໃນດ້ານເສດຖະກິດ ແລະ ເປັນການສຶກສາທ່ືີເນັ້ິນການ ປະຕິບັດໃນແງ່ສິ່ືງທ່ືີຄວນຈະກະທາ (prescription) ຫາຍກວ່າໃນແງ່ພັນລະນາ (description) ດັ່ືງນິັ້ນ ເສດຖະກິດການເມືອງຈຶືງ່ ເປັນການສຶກສາທ່ືີອິງຢູ່ກັບບັນທດັ ຖານ (normative) ບ່ືແມ່ນການສຶກສາໃນເຊີງປະຕິ ຖານ (positive science). ເຖິງຢ່າງນັ້ິນກຕາມ ຜູ້ສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງລຸ້ນໃໝ່ບາງຄົນກຍັງມີຄວາມເຫັນຢ່າງນິ້ີຄືກັນຕົວຢ່າງ ເຊັື່ນ Alt ແລະ Chrystal (1983: 54) ຊຶື່ງໃຊ້ຄາວ່າ “ເສດຖະສາດການເມືອງ” (political economics) ແທນຄາວາ່ ເສດຖະກິດການເມືອງ ມີຄວາມເຫນັ ວາ່ ເສດຖະສາດການເມືອງມຸງ້ ສົນໃຈກຽ່ ວກັບສ່ືິງທ່ືລີ ັດຖະບານເຮັດ ໄປວ່າສາເລັດເທົາື່ ໃດໂດຍໃຊ້ຫກັ ເກນມາຕັດສິນວ່ານະໂຍບາຍເສດຖະກດິ ທັງຫາຍປະສິດທິຜົນ ຫື ບ່ື ທ່ານຍັງໄວ້ ອີກວ່າ ບັນຫາພື້ິນຖານຂອງການສຶກສາເສດຖະສາດການເມືອງນັ້ິນເປັນເລື່ອງກ່ຽວກັບຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງ ລັດຖະບານທ່ືມີ ຕີ ື່ນະໂຍບາຍດາ້ ນເສດຖະກິດ (Alt and Chrystal, 1983 : 10). ລັກສະນະທ່ືີສອງ ເປັນການເບິື່ງເສດຖະກິດການເມືອງ ຫື ເສດຖະສາດການເມືອງໃນແງ່ການສຶກສາກຽ່ ວ ກບັ ໂຄງສາ້ ງຄວາມສາພັນໃນແງ່ອານາດທື່ມີ ຜີ ົນກະທບົ ຕ່ືເສດຖະກິດທັດສະນະແບບນມ້ີິ ຸ້ງຊິີ້ໃຫເ້ ຫນັ ວາ່ ສະພາບການ ດາລົງຢູ່ ແລະ ການປ່ຽນແປງຂອງເສດຖະກິດກ່ຽວຂ້ອງໂດຍກົງກັບໂຄງສ້າງຂອງອານາດໃນສັງຄົມການເບິ່ືງໃນ ລັກສະນະນິີ້ຈະເຫັນໄດ້ຈາກທັດສະນະຂອງ Gurley (1971 : 5455) ທ່ານເຫັນວ່າເສດຖະສາດການເມອື ງນັ້ນິ ມຸ້ງສຶກສາບັນຫາເສດຖະກິດ ໂດຍນາເອົາຮູບແບບຄວາມສາພັນລະຫວ່າງຜູ້ປົກຄອງ ແລະ ຜູ້ຢູ່ໃຕ້ການປົກຄອງ (ruler-subject relation) ໃນສັງຄົມພາຍໃນສະພາບແວດລ້ອມທາງປະຫວັດສາດຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ືງມາໃຊ້ ພິຈາລະນາຢ່າງເປັນລະບຽບແບບແຜນທ່ານຍັງຕ່ືໄປອີກວ່າຄວາມສາພັນແບບອານາດ ແລະ ອານາດອັນຊອບທາ (authority) ທ່ືີມຢີ ູ່ທວື່ົ ໄປນ້ີໄິ ດ້ກື່ໃຫເ້ ກີດຄວາມຂດັ ແຍ້ງການປືນກ່ຽວກນັ ແລະ ການປ່ຽນແປງໃນເຊງີ ທາລາຍຂຶ້ິນ ນັກເສດຖະສາດການເມືອງຈຶືງ່ ນາໂຄງສາ້ ງອານາດເຫື່ົານິ້ີມາໃຊ້ເປນັ ແນວຫກັ ໃນການວິເຄາະບັນຫາ. ຄວາມເຫັນໃນທານອງດຽວກນັ ຈະເຫັນໄດ້ໃນທດັ ສະນະຂອງທ່ານ ແນລ (Nell, 1978-95) ຊື່ງຶ ເຫັນວ່າ ເສດຖະສາດການເມອື ງມງຸ້ ຊ້ິີໃຫ້ເຫັນວ່າລະບົບຕະຫາດນັ້ິນຈະກະຈາຍລາຍໄດ້ໃຫແ້ ກ່ຜຄູ້ ົນຫາຍນ້ອຍຕາມອານາດທື່ີ ມີຢູ່ຄົນທືີ່ຢູ່ໃນຊົນຊັ້ິນທື່ີມີອານາດຫາຍຄວນຈະໄດ້ປະໂຫຍດຈາກລະບົບຕະຫາດຫາຍກວ່າຄົນຊັ້ິນຕ່ືາໃນອີກດ້ານ ໜືຶ່ງກມກີ ານເນ້ິນັ ຄວາມສາພັນໃນແງ່ອານາດໃນດ້ານການຜະລິດໃນສັງຄົມໃນລກັ ສະນະນ້ີິ O’ Connor(1976 : 15) ລະບຸໄວ້ວ່າການສຶກສາດ້ານເສດຖະກິດການເມືອງໃຊ້ກອບເກນທິດສະດີ “ຄວາມສາພັນທາງການຜະລິດ” (relations of production) ເພື່ອຊ້ິີເຖິງຄວາມສາພັນທາງສັງຄມົ ທືີ່ເກີດຂ້ິືນຈງິ ໆລະຫວາ່ ງຜູ້ທ່ືີຊ້ິືແຮງງານກັບຜູ້ທ່ືີ ຂາຍແຮງງານ ຫືລະຫວ່າງຜູ້ຈັດລະບຽບແຮງງານກັບຜໃູ້ ຊ້ແຮງງານຄວາມສາພັນອັນບ່ືເທື່ົາທຽມກັນ ແລະ ໂຄງສ້າງ ອານາດແບບນ້ິີເປັນລັກສະນະສາຄັນຂອງສັງຄົມທນຶ ນຍິ ົມ. ທິດສະດເີ ສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປັດຈຸບັນ 17 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ລັກສະນະທີສາມ ເປັນການເບິື່ງເສດຖະກິດການເມືອງໃນແງ່ການສຶກສາເຖິງຄວາມສາພັນລະຫວ່າງ ກດິ ຈະກາທາງເສດຖະກດິ ກັບກດິ ຈະກາທາງການເມືອງໂດຍການນາເອາົ ປດັ ໄຈເສດຖະກດິ ໃຊ້ອະທບິ າຍປະກົດການ ທາງການເມືອງ ຫື ການໃຊ້ປັດໄຈທາງການເມືອງອະທິບາຍປະກົດການທາງເສດຖະກິດ ຫື ໃຊ້ທັງປັດໄຈທາງ ເສດຖະກິດ ແລະ ທາງການເມອື ງອະທິບາຍປະກດົ ການທາງເສດຖະກດິ ຫື ທາງການເມອື ງ ຫື ແມ່ນແຕ່ການນາເອົາ ປັດໄຈທາງເສດຖະກິດ ແລະ ທາງການເມືອງມາໃຊ້ອະທິບາຍປະກົດການທາງສັງຄົມອື່ນໆທັດສະນະຂອງ Modelski (1979: 2) ຄື ຕົວຢ່າງທື່ີດີຂອງຄວາມເຫັນໃນລັກສະນະນີິທ້ ່ານໃຫ້ຄາຈາກັດຄວາມເສດຖະກດິ ການ ເມືອງວາ່ ເປນັ ສາຂາວຊິ າທື່ມີ ຸ້ງສນົ ໃຈກ່ຽວກບັ ຄວາມສາພັນຕ່ືກັນລະຫວ່າງເສດຖະກດິ ກັບການເມອື ງບ່ືວ່າຈະເບື່ິງໃນ ແງ່ການເມືອງການົດເສດຖະກິດ ຫື ເສດຖະກິດການົດການເມືອງທ່ານຍັງໃຫ້ຄວາມເຫັນຕື່ໄປອີກວ່າການຈະໃຫ້ ຄວາມສາຄັນແກ່ປັດໄຈດາ້ ນໃດຫາຍກວ່າກັນນ້ັິນຂ້ິຶນຢູ່ກັບປະເດັນທືີ່ສກຶ ສາ ແລະ ຂເ້ິ ທັດຈິງຂອງແຕ່ລະກລະນີ ເຮົາ ອາດຈະມຸ້ງສົນໃຈເສດຖະກິດຫືການເມອື ງຫາຍກວ່າກັນກໄດ້ ຫື ອາດຈະສົນໃຈທັງສອງຢ່າງ ຫື ເຮົາອາດຈະບື່ໃຊ້ ທງັ ສອງຢ່າງເປັນປະເດັນຫກັ ໃນການສຶກສາກໄດ້. ຄວາມເຫັນແບບນີິ້ຈະພົບໄດ້ໃນທັດນະຂອງຜູ້ສົນໃຈສຶກສາດ້ານເສດຖະກິດການເມືອງຫາຍຄົນ ເຊັ່ືນ ທ່ານ ເຟຣ(Frey,1978: vi,8), ທ່ານ ຮອດສັນ(Hodgson,1984:4), ທ່ານ ມິດເຊລ(Mitchell,1972: 106),ທ່ານໂອບເພັນເຮມເມີ( Oppenheimer,1980: 121) ແລະ ທ່ານ ແວັກເນີ(Wagner ,1980: 1) ເປັນຕົິ້ນ Frey ເນັ້ິນເຖິງການສຶກສາຄວາມສາພນັ ຕື່ກັນລະຫວ່າງສັງຄົມການເມືອງ (polity) ກັບເສດຖະກິດຂອງ ປະເທດໜຶ່ືງ ຫື ຫາຍປະເທດ Hodgson ເບິ່ືງເສດຖະກິດການເມືອງໃນແງ່ແນວການສຶກສາທື່ີຄວບຄຸມທັງ ເສດຖະກດິ ແລະ ການເມືອງ ສາລັບ Mitchel ເຫັນວາ່ ເສດຖະກິດການເມືອງແບບໃໝ່ຄວນຈະໃຫ້ຄວາມສາຄັນ ແກ່ປັດໄຈທາງການເມືອງໃຫ້ຫາຍບື່ວ່າໃນຖານະເປນັ ຕົວແປຕາມ (ທ່ືີມີປັດໄຈທາງເສດຖະກດິ ເປນັ ຕົວອະທິບາຍ) ຫື ໃນຖານະປັດໄຈທື່ີໃຊ້ອະທິບາຍນະໂຍບາຍເສດຖະກິດສ່ວນ Opphenheimer ຊິີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ເສດຖະກິດ ການເມືອງພັດທະນາຂຶິ້ນມາໃນລັກສະນະທ່ືີເປັນວິຊາປະສົມປະສານ ຊຶື່ງເນັິ້ນຫົວຂ້ິທ່ືີກ່ຽວຂ້ອງກັນ 2 ປະການຄື: ການເມືອງການົດລັກສະນະຕາ່ ງໆທາງເສດຖະກິດໄດ້ຢາ່ ງໃດ ແລະ ສະຖາບັນທາງເສດຖະກິດທງັ ຫາຍການົດດຂະ ບວນການທາງການເມືອງຕ່າງໆຢ່າງໃດທັງນ້ິີເປົ້ິາໝາຍຂອງສາຂາວິຊານິ້ີກຄື ການລະບຸເຖິງຄວາມສາພັນທັງຫາຍ ລະຫວ່າງການປ່ຽນແປງ ແລະ ສະຖາບັນທາງການເມືອງກບັ ການປ່ຽນແປງ ແລະ ສະຖາບັນທາງເສດຖະກິດ ແລະ Wagner ກເຊັື່ນດຽວກັນທ່ານເບິື່ງເສດຖະກິດການເມືອງແບບໃໝ່ໃນແງ່ການສຶກສາພິຈາລະນາທັງດ້ານ ເສດຖະກດິ ແລະ ການເມືອງປະສມົ ປະສານກັນໄປ. ຫາກພຈິ າລະນາຢາ່ ງເພີນໆອາດຈະເຫນັ ວ່າການເບືິງ່ ຄວາມໝາຍ ແລະ ຂອບເຂດການສກຶ ສາເສດຖະສາດ ກິດຈະການເມືອງມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນບື່ນ້ອຍດຽວແມ່ນກະທ່ືັງຊ່ືຂອງການສຶກສາໃນລັກສະນະນີິ້ບາງຄົນເອີິ້ນວ່າ ເສດຖະກິດການເມືອງ (political economy) ຂະນະທື່ີບາງຄົນໃຊ້ຄາວ່າ ເສດຖະສາດການເມືອງ (political economics) ແຕ່ອັນທ່ືີຈິງຄວາມແຕກຕ່າງທ່ືີເຫັນຢູ່ນັິ້ນເປັນພຽງເປືອກນອກເທື່ົານິ້ັນ ໃນເນືິ້ອໃນສາຄັນການເບິື່ງ ທງັ 3 ລັກສະນະດັື່ງກາ່ ວມາແລ້ວບ່ືໄດ້ມຫີ ຍງັ ຂັດແຍ້ງກັນໃນປະເດັນຫັກຄວາມແຕກຕ່າງເກີດຈາກການເນິນ້ັ ໜັກຈຸດ ໃດຈດຸ ໜຶືງ່ ຜິດແຍກກັນໄປ ຫື ເກດີ ຈາກການເບິງື່ ປະເດັນໃນມຸມກວາ້ ງ ຫື ມຸມແຄບເທົ່າື ນ້ິນັ ເອງດ່ັືງທື່ີຈະເຫັນໄດ້ວ່າ ການເບິ່ືງໃນລັກສະນະທາອິດ ແລະ ໃນລັກສະນະທ່ືີສອງເປັນການເນັິນ້ ໜກັ ໃນຈຸດທືີ່ຕ່າງກັນການເບິືງ່ ໃນແງ່ທາອິດ ເນັ້ນິ ກົງນະໂຍບາຍເສດຖະກິດຂອງລັດໃນຂະນະທ່ືກີ ານເບືິງ່ ໃນແງ່ທື່ີສອງໃຫ້ຄວາມສາຄນັ ແກ່ໂຄງສ້າງອານາດ ແລະ ຄວາມສາພັນທາງເສດຖະກິດທັງສອງລັກສະນະນີ້ິເປັນການເບິື່ງເສດຖະກິດການເມືອງສະເພາະດ້ານ ຫື ເປັນ ເສດຖະກິດການເມືອງຄວາມໝາຍຢ່າງແຄບ ໃນທາງກົງກນັ ຂ້າມການເບິື່ງໃນລັກສະນະທ່ືີສາມເປັນການເບິ່ງື ຄວາມ ທດິ ສະດເີ ສດຖະກິດການເມືອງໃນຍກຸ ປດັ ຈຸບັນ 18 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວົງ

ໝາຍ ແລະ ຂອບເຂດການສຶກສາເສດຖະກິດການເມອື ງໃນມມຸ ກວ້າງເພາະຄາວ່າ “ກດິ ຈະກາທາງການເມືອງ” ຄວນ ຈະຄຸມໄປເຖິງນະໂຍບາຍ ແລະ ກິດຈະກາຂອງລດັ ໃນການເບິ່ືງແບບທາອິດລວມທງັ ຄວາມສາພນັ ແລະ ໂຄງສ້າງ ອານາດໃນສັງຄົມຕາມລກັ ສະນະການເບ່ືງິ ແບບທ່ືີສອງດ້ວຍ. ຈາກທັດນະທັງສາມເຮົາກພຈະໃຫ້ຄວາມໝາຍຢ່າງກວ້າງໆຂອງເສດຖະກິດການເມືອງໄດ້ວ່າເສດຖະກິດ ການເມືອງ ຄື ການສຶກສາເຖິງຄວາມສາພັນຕື່ກັນລະຫວ່າງການເມືອງກັບເສດຖະກິດໃນຖານະທື່ີເປັນກິດຈະກາ ສ່ວນຫນຶື່ງຂອງສັງຄົມທັງນິີ້ບ່ືວ່າຈະເປັນການສຶກສາເຖິງອິດທິພົນຂອງປັດໄຈທາງການເມືອງທ່ືີມີຕ່ືເສດຖະກິດ ຫື ຜົນກະທບົ ຂອງປດັ ໄຈທາງເສດຖະກິດທ່ືີມີຕື່ການເມອື ງ ຫື ອດິ ທິພົນຂອງທງັ ສອງດາ້ ນທມ່ືີ ີຕ່ືເສດຖະກດິ ແລະ ການ ເມືອງ ຫື ດ້ານໃດດ້ານໜຶື່ງ ນອກຈາກນີິ້ຍັງອາດຄວບຄຸມເຖິງຜົນກະທົບຂອງເສດຖະກິດ ແລະ ການເມືອງທື່ີມີຕື່ ສັງຄົມ ແລະ ໃນບາງກລະນີປັດໄຈທາງສງັ ຄມົ ກອາດຈະຖກື ນາມາຮວ່ ມພິຈາລະນາດວ້ ຍກໄດ້. ເມື່ອພິຈາລະນາສະພາບຂອງການສກຶ ສາເສດຖະກິດການເມອື ງ ຈາກຄວາມໝາຍດັງ່ື ກ່າວກຈະເຫັນໄດ້ວ່າ ເສດຖະກິດການເມືອງໃນແງ່ນີ້ິເປັນປະເດັນການສຶກສາແບບສຫວິທະຍາການ (Inter desciplinary matrix) ຫາໃຊ່ເປັນວິຊາການຂອງສາຂາໃດສາຂາໜື່ຶງໂດຍສະເພາະບ່ືແທ້ທື່ີຈິງແລ້ວເປັນການສຶກສາທື່ີນາເອົາຄວາມຮູ້ທາງ ສງັ ຄົມສາດທກຸ ດ້ານມາໃຊ້ປະໂຫຍດໃນການອະທິບາຍໂດຍສະເພາະຢາ່ ງຍ່ິືງດ້ານເສດຖະສາດ, ລດັ ຖະສາດ ແລະ ສັງຄົມວິທະຍາ ດັື່ງນັິ້ນ, ຈຶື່ງບ່ືແມ່ນເລື່ອງແປກທື່ີເຮົາຈະພົບງານດ້ານເສດຖະກິດການເມືອງທື່ຂີ ຽນໂດຍນັກສັງຄົມ ສາດສາຂາຕ່າງໆໃນລັກສະນະນີ້ິການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງຍຸກປັດຈຸບັນຈຶື່ງຕ່າງໄປຈາກເສດຖະກິດການ ເມອື ງຍກຸ ຄາສຊກິ ຊງ່ຶື ຖວື າ່ ເປນັ ອານາຈກັ ຂອງນັກເສດຖະສາດ. 3. ແນວທາງ ແລະ ຂອບເຂດໃນການສຶກສາ ແນວທາງໃນການສຶກສາ (approach) ດ້ານເສດຖະກິດການເມືອງ ອາດຈະຈາແນກອອກໄດ້ຫ າຍ ລັກສະນະຕາມເກນຕ່າງໆກັນເຊັ່ືນ Frey (1978:39) ຈາແນກແນວທາງໃນການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງ ອອກເປນັ 4 ປະເພດຄ:ື ແນວທາງມາກຊດິ ແນວທາງທື່ບີ ື່ແມນ່ ແບບເສດຖະສາດ (non-economic approach) ແນວທາງເສດຖະສາດແບບດັິ້ງເດີມ ແລະ ແນວທາງການເລືອກຂອງສ່ວນລວມ (public choice) ຂະນະທີື່ Modelski (1979:2) ຈາແນກແນວການສກຶ ສາເສດຖະກດິ ການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດຕາມລັກສະນະປັດໄຈ. ຫັກທ່ືີໃຊ້ໃນການອະທິບາຍອອກເປັນ3ແນວທາງຄື: ແບບເສລີນິຍົມ, ແບບການຄ້ານິຍົມຍຸກໃໝ່ (neomercantilism) ແລະ ແບບມາກຊິດການແບ່ງແນວທາງໃນການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງທື່ີມີຢູ່ໂດຍ ທົື່ວໄປນັ້ິນພຈະສັງເກດເຫັນໄດ້ວ່າຈະໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກການແບ່ງອົງການທາງວິຊາການ ແລະ ອຸດົມການທາງ ເສດຖະກິດການເມືອງຢູ່ບ່ືນ້ອຍ ດັື່ງທ່ືີ Hodgson (1984 : 5) ແລະ Garson (1978 : 193) ໄດ້ຊິ້ີໃຫ້ເຫັນ ວາ່ ການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງນັ້ິນມີທັງເສດຖະກິດການເມອື ງຝ່າຍຊ້າຍ, ຝ່າຍຂວາ ແລະ ຝ່າຍກາງໆ ແຕ່ລະ ຝາ່ ຍຈະເນນ້ິັ ປະເດັນໃນການສຶກສາຕາ່ ງກັນລວມທງັ ມີຂິ້ສົມມດຸ ຖານກອບທິດສະດີ ແລະ ໜ່ວຍທື່ີໃຊ້ສຶກສາວິເຄາະ ບ່ືຄືກັນກ່າວອີກຢາ່ ງໜ່ງຶື ກຄືແຕ່ລະຝາ່ ຍມແີ ນວທາງ ແລະ ຂອບເຂດໃນການສກຶ ສາ ທ່ືີຕາ່ ງກນັ ໄປ. ຖາ້ ຈະແບ່ງແນວທາງໃນການສກຶ ສາເສດຖະກດິ ການເມອື ງຍຸກປດັ ຈບຸ ັນໂດຍຄານຶງເຖງິ ລກັ ສະນະອຸດົມການ ທາງເສດຖະກິດການເມືອງ ແລະ ອົງການທາງວິຊາການທື່ີສົນໃຈການສຶກສາແບບນເິີ້ ຮົາກພຈະແບ່ງອອກໄດ້ເປັນ 3 ແນວທາງໃຫຍ່ໆ ຄື: ແນວທາງນີໂອມາກຊິດ (Neo Marxist) ແນວທາງການຕັດສິນໃຈເລືອຂອງ ສ່ວນລວມ (Public Choice) ແລະ ແນວທາງສະຖາບັນ (Institutionalist) ທັງ 3 ແນວທາງນີ້ິມີການລວມຕົວກັນຄ້ອນ ຂາ້ ງຊດັ ເຈນ ແລະ ມີຜົນງານອອກມາຢ່າງຕ່ືເນື່ອງລກັ ສະນະຂອງແນວການສຶກສາທັງສາມພຈະກາ່ ວໂດຍສັງເຂບໄດ້ ດງັ່ື ນີ້ິ: ທິດສະດເີ ສດຖະກິດການເມືອງໃນຍກຸ ປດັ ຈຸບັນ 19 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ແນວການສຶກສາແບບນີໂອມາກຊິດ ເປັນແນວການສຶກສາທື່ີຍັງຢຶດປະເພນີໃນການສຶກສາແບບມາກຊິດ ຊ່ງືຶ ເນນ້ິັ ການວິພາກລະບົບການຜະລິດແບບທຶນນຍິ ົມໂດຍອາໄສແນວການວິເຄາະກຽ່ ວກັບການສະສົມທຶນແບບທຶນ ນິຍົມ (Capitalist accumulation) ການຕື່ສູ້ລະຫວ່າງຊົນຊິັ້ນ (Class conflict) ແລະ ອືນ່ ໆ ແຕ່ໃນຂະນະ ດຽວກນັ ກຂະຫຍາຍຂອບເຂດຂອງການສກຶ ສາອອກໄປກວາ້ ງຂວາງກວ່າການສກຶ ສາແນວມາກຊິດຍຸກຄາສຊິກໂດຍ ການຮບັ ເອົາແນວຄວາມຄິດທາງສງັ ຄມົ ສາດດາ້ ນອື່ນທື່ີບື່ຂັດແຍ້ງກັບຄວາມຄິດແບບມາກຊິດມາໃຊ້ ແລະ ນາເອົາປະ ເດນັ ໃໝ່ໆມາສຶກສາລວມທງັ ພະຍາຍາມພດັ ທະນາກອບທດິ ສະດີມາກຊດິ ໃຫ້ມີລະບຽບແບບແຜນຫາຍຂນ້ິຶ . ຄາວ່າ ນີໂອມາກຊິດ (Neo-Marxism) ໂດຍທົ່ືວໄປໝາຍເຖງິ ກະແສຄວາມຄິດຕ່າງໆໃນແນວມາກຊິດ ໃນສັດຕະວັດທີື່ 20 ທັງນ້ິີໜ້າຈະເລີ່ືມຈາກຄວາມຄດິ Lucac ແລະ ສືບຕື່ມາໂດຍນັກວິຊາການຂອງ Frankfurt School ຄວາມຄິດເຫົ່ືານິີ້ຕ່າງໄປຈາກຄວາມຄິດມາກຊິດດັິ້ງເດີມໃນແງ່ທື່ີບື່ເນັິ້ນໜັກໃນເລື່ອງລັດທິວັດຖຸນິຍົມ ປະຫວັດສາດ (historical materialism) ໃນຖານະສ່ວນສາຄັນໃນການວິເຄາະສັງຄົມ (Scruton,1983 : 320) ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງຄວາມຄິດມາກຊິດຍຸກດັິ້ງເດີມ ເຊັ່ືນ ຄວາມຄິດຂອງ Lerin, Luxembourg, Kautsky ເປັນຕົິ້ນກັບຄວາມຄິດທີື່ Anderson (1976) ຮຽກວ່າ ຄວາມຄິດແບບມາກຊິດຕາເວັນຕົກ ເຊັ່ືນ ຄວາມຄິດຂອງ Lucacs, Korsch, Gransci, Marcuse ແລະ ອື່ນໆເປັນສິື່ງທື່ີເຫັນໄດ້ແຈ້ງເພາະຄວາມຄິດ ແບບຫັງເນັິ້ນດ້ານປັດຊະຍາຫາຍຂຶິ້ນ ແລະ ນັກຄິດຈານວນບື່ນ້ອຍເປັນນັກວິຊາການໃນມະຫາວິທະຍາໄລບື່ແມ່ນ ນັກປະຕິວດັ ອາຊບີ ຕົວຢ່າງທ່ືີດກີ ຄື ນກັ ວຊິ າການຂອງ Institute for Social Research ທ່ືີ Frankfurt ນອກ ຈາກນີ້ິ ນັກຄິດພວກຫັງນີິ້ຍັງຮັບເອົາຄວາມຄິດຂອງນັກຄດິ ອື່ນ ເຊັື່ນ Freud, Weber ແລະ Piaget ມາໃຊ້ໃນ ງານຂອງທາ່ ນດ້ວຍ. ນໂີ ອມາກຊິດດຍຸກປັດຈຸບັນໄດ້ພັດທະນາແນວຄວາມຄິດຕາ່ ງຈາກຄວາມຄິດມາກຊິດຍກຸ ດິ້ັງເດີມໄປຫາຍທີ ດຽວໃນກລະນີຂອງນໂີ ອມາກຊິດໃນສະຫະລັດອາເມລິກາ Burawoy (19834-5) ໄດ້ຊິ້ີໃຫເ້ ຫນັ ວາ່ ແນວຄວາມ ຄດິ ແບບນ້ີິໄດ້ພັດທະນາຂຶິນ້ ມາຢາ່ ງນອ້ ຍໂດຍຄົນ 4 ກຸ່ມ ກຸ່ມທາອດິ ເຫນັ ໄດ້ຈາກຄວາມຄດິ ຂອງອົງການ Monthly Review ຊຶ່ືງອອກເປັນວາລະສານມາຕັ້ິງແຕ່ ປີ ຄ.ສ.1949 ວາລະສານນີ້ິໄດ້ພະຍາຍາມພັດທະນາທິດສະດີມາ ກຊິດທື່ີເປັນອິດສະຫະຈາກຄວາມຄິດຂອງພັກຄອມມູນິດວຽກງານອັນສາຄັນຂອງອົງການນ້ີິກຄື The Political Economy of Growth ຂ ອ ງ Baran ແ ລ ະ Monopoly Capital ຂ ອ ງ Baran ກ ັ ບ Sweezy ຊືຶ່ ງ ພັດທະນາແນວຄວາມຄິດເລື່ອງສ່ວນເກີນທີື່ເພີ່ືມຂຶິ້ນ (rising Surplus) ມາໃຊ້ໃນການວິເຄາະບັນຫາການ ພດັ ທະນາ ແລະຈກັ ກະວັດນິຍົມກລະນີຂອງ Wallerstein ຊງຶື່ ນາເອົາຄວາມຄິດເລື່ອງລະບົບໂລກມາໃຊ້ກມີສ່ວນ ຜູກພັນກບັ ແນວຄວາມຄິດຂອງອົງການນ້ິີສາລັບກຸມ່ ທື່ສີ ອງເປັນກ່ມຸ ທື່ີເນ້ິັນໜກັ ລັກສະນະສະເພາະຂອງສັງຄົມອາເມ ລິກາແນວຄວາມຄິດຂອງກຸ່ມນິ້ີພັດທະນາຂຶ້ິນມາໂດຍນັກປະຫວັດສາດແນວມາກຊິດໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິື່ງນັກ ປະຫວັດສາດຂອງມະຫາວິທະຍາໄລ ວິດຄອນຊິນ ເຊັ່ືນ Williams, Kolko ແລະ Weinstein ພວກນ້ິີໂຈມຕີ ຄວາມຄິດເສລີນິຍົມແບບອາເມລິກາວ່າເປັນອຸດົມການຂອງພວກຊົນຊັ້ິນປົກຄອງທື່ີໃຊ້ປ້ອງກັນບ່ືໃຫ້ເກີດການລຸກ ຂຶ້ິນຕື່ສູ້ຂອງປະຊາຊົນໃນປະເທດຂະນະດຽວກັນກພະຍາຍາມຄອບງາຕ່າງປະເທດ ກຸ່ມນີິ້ຜູກພັນຢູ່ກັບວາລະສານ Studies on the Left ລວມທັງ Socialist Revolution ແລະ Socialist Review ສ່ວນກຸ່ມທ່ືີສາມເປັນ ກຸ່ມທ່ືີໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກ Frankfurt School ແລະ ຄວາມຄິດມາກຊິດແນວເຮເກນ (Hegelian Marxism) ພວກນິ້ີມງຸ້ ພດັ ທະນາທດິ ສະດີ ເຊີງວິພາກໂດຍເນ້ນິັ ປະເດນັ ກຽ່ ວກັບຈິດວິເຄາະບົດບາດຂອງຜູ້ຍິງ ແລະ ປັດຊະຍາກຸ່ມນ້ິີມຸ້ງນາ ເອົາຄວາມຄິດແບບມາກຊິດໃຊ້ສຶກສາສະພາບທາງຈິດຂອງບຸກຄົນວາລະສານທ່ືີສະທ້ອນ ຄວາມຄິດຂອງກມຸ່ ນ້ີິຄື Telos ກ່ມຸ ສຸດທາ້ ຍເປັນກມຸ່ ທ່ືໄີ ດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກຄວາມຄິດໂຄງສ້າງນິຍົມຂອງຝຣືັ່ງເສດ ທິດສະດເີ ສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍກຸ ປັດຈຸບັນ 20 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວົງ

(French Structuralism) ເຊ່ືັນ: ຄວາມຄິດຂອງ Altiusser, Poulantzas ແລະ Goldelier ເປັນຕົິ້ນກຸ່ມ ນິີ້ຕ້ອງການຟື້ິນຟູຄວາມຄິດວັດຖຸນິຍມົ ປະຫວັດສາດຂຶິ້ນມາອກີ ຄວາມຄິດຂອງກຸມ່ ນ້ີິເນັິ້ນເລື່ອງເງື່ອນໄຂທ່ືີເຮັດໃຫ້ ລະບົບທຶນນິຍົມສືບເຊື້ິອສາຍຕ່ືໄປໄດ້ (reproduction of capitalism) ທັງຍັງມີບົດບາດຫາຍໃນການສຶກສາ ກ່ຽວກັບລັດໂຄງສ້າງຊົນຊັິ້ນຂະບວນການກາກອນ ແລະ ເສດຖະກິດການເມືອງຂອງນາຄົນ (urban political economy) ຄວາມຄິດນີິ້ຈະເຫັນໄດ້ໃນວາລະສານ New Left Review ໃນອັງກິດ Kapitalistate ແລະ Insurgent Sociologist ໃນສະຫະລດັ ອາເມລກິ າເປນັ ຕິ້ນົ . ຄວາມຄດິ ຂອງທັງ 4 ກ່ມຸ ນິ້ີ ໄດຮ້ ັບອດິ ທິພົນຫາຍດ້ວຍນ້ອຍດ້ວຍຈາກກຸມ່ ນີໂອມາກຊິດລຸ້ນທາອິດ ແລະ ເປັນສ່ວນຫນຶື່ງຂອງການປ່ຽນແປງດ້ານຄວາມຄິດຈາກມາກຊິດຍຸກຄາສຊິກມາເປັນຄວາມຄິດມາກຊິດຍຸກໃໝ່ ຊຶ່ືງ ຈາກັດຕົວຢູ່ໃນວົງວິຊາການ ແລະ ແຍກຕົວອອກຈາກພັກຄອມມູນິດໂດຍສະເພາະຄວາມຄິດຂອງພັກຄອມມນູ ິດ ໂຊວຽດຫາຍຢ່າງເຫັນໄດ້ແຈ້ງລກັ ສະນະພດັ ທະນາການຂອງນີໂອມາກຊດິ ໃນລັກສະນະຄ້າຍໆກນັ ນິີ້ກດາເນີນໄປໃນ ເອີລບົ ໃນເວລາດຽວກັນ. ສາລັບຂອບເຂດ ແລະ ວທິ ກີ ານສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງແນວນີິ້ອາດຈະສະຫຼຸບໂດຍຖເື ອົາທັດສະນະ ຂອງ O'Connor (1976:21-22) ນັກເສດຖະສາດນໂີ ອມາກຊດິ ເປັນແນວທາງໄດດ້ ່ງັື ນິີ້: ປະການທາອິດ ເສດຖະກດິ ການເມືອງແບບນ້ີິຈະເນິັນ້ ສົນໃຈຄວາມສາພັນທາງສັງຄົມລະຫວ່າງບຸກຄົນທັງ ຫາຍ ແລະໃຊ້ວິທກີ ານສຶກສາສາເຫດທແື່ີ ທ້ຈິງໃນທາງປະຫວັດສາດຕົວແປທື່ີໃຊ້ອະທິບາຍສາເຫດຕາ່ ງໆນິ້ັນການສຶກ ສາແນວນີ້ິຈະເບງິ່ື ທື່ີຕວົ ມະນຸດເປັນສາຄັນບ່ືແມ່ນຕົວແປນາມມະທາ ເຊື່ນັ ອັດຕາດອກເບ້ຍ ຫື ລະດັບລາຄາເປັນຕິົ້ນ ກາ່ ວອີກຢ່າງໜ່ຶືງກຄກື ານສຶກສາແບບນເີິ້ ນນ້ິັ ຄວາມສາພັນທາງສັງຄມົ ລະຫວ່າງບຸກຄົນ ແລະ ຊນົ ຊ້ັນິ ໃນຖານະທ່ືີເປັນ ການສຶກສາດ້ານສັງຄົມສາດສ່ວນວິທີການສຶກສາຈະໃຊ້ເຫດຜົນ ແລະ ຫັກຖານໃນທາງປະຫວັດສາດເປັນເຄື່ອງມື ໃນການພິສດູ ທດິ ສະດີ ແລະໃຊອ້ ະທິບາຍປະກົດການທີເ່ື ກີດຂນຶິ້ . ປະການທ່ືີສອງ ເສດຖະກິດການເມືອງແນວນີິ້ພະຍາຍາມຈະສຶກສາສ້າງຄວາມເຂົ້ິາໃຈສັງຄົມທັງສັງຄົມ ການພັດທະນາຂອງສັງຄົມທັງສັງຄົມໃນແງ່ທື່ີເປັນໜ່ວຍລວມໂດຍມຸ້ງສຶກສາຄວາມສາພນັ ລະຫວ່າງສ່ວນປະກອບ ຕ່າງໆຂອງສັງຄົມໃນດ້ານຄວາມສາພນັ ທາງການຜະລິດ ແລະ ຄວາມສາພັນດ້ານການເມືອງລວມທັງບ່ືໄດ້ແຍກຕົນ ອອກຈາກສັງຄມົ ສາດອນື່ ໆ. ປະການສຸດທ້າຍການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງແບບນີິ້ເປັນການສຶກສາແບບວິພາກ (critical science) ຊຶ່ືງເບງິ່ື ວິຖກີ ານຜະລິດແບບທຶນນິຍມົ ລວມທັງຊັບສິນສ່ວນບກຸ ຄົນແຮງງານກາໄລ ແລະ ອ່ືນໆໃນແງ່ທ່ືີ ເປັນປະກົດການທາງປະຫວັດສາດການສຶກສາແນວນ້ິີມຸງ້ ຊິີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງລັກສະນະຄວາມເປັນໄປ ແລະ ແນວໂນ້ມ ຂອງລະບົບທຶນນິຍົມໂດຍສຶກສາເຖິງສະພາບຂອງຂິ້ຂັດແຍ້ງລະຫວ່າງຄົນກຸ່ມຕ່າງໆທ່ືີມີລັກສະນະກົງກັນຂ້າມກນັ ເຊ່ັືນລະຫວາ່ ງທຶນກບັ ແຮງງານຄົນລວຍກັບຄນົ ຈົນອະພສິ ິດຊົນກບັ ຜຂູ້ າດອະພິສິດ ແລະ ຜູ້ປົກຄອງກັບຜູ້ຢູ່ໃຕ້ການ ປກົ ຄອງ. ແນວການສຶກສາແບບການຕດັ ສິນໃຈເລືອກຂອງສ່ວນລວມ (Public Choice) ການສກຶ ສາແບບນິ້ີເກີດ ຈາກຄວາມພະຍາຍາມທື່ີຈະນາເອາົ ທດິ ສະດີ ແລະ ປັດຊະຍາການສກຶ ສາຂອງເສດຖະສາດກະແສຫັກໂດຍສະເພາະ ຢ່າງຍິື່ງເສດຖະສາດນີໂອຄາສຊິກມາປັບໃຊ້ກັບການສຶກສາການເມືອງໂດຍເນັ້ິນໜັກຂະບວນການຕັດສິນໃຈທາງ ການເມືອງ ຫື ການຕັດສິນໃຈເລືອກຂອງລັດຖະບານ (Buchanan, 1983:3; Mueller, 1976:395) ຄວາມ ຄິດຫ ັກຂອງເສດຖະສາດນີໂອຄ າສຊິກທ່ືີນ າມາໃຊ້ໃນການສຶກສາແນວນິີ້ກຄື ການຖືເອົາປັດເຈກບຸກຄົນ (individual) ເປັນແກນໃນການອະທບິ າຍພດຶ ຕິກາທາງການເມືອງຂອງມະນດຸ ໂດຍເຊື່ອວ່າມະນດຸ ມເີ ຫດຜົນ ແລະ ທດິ ສະດີເສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍກຸ ປດັ ຈບຸ ັນ 21 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວົງ

ໃຊ້ເຫດຜົນໃນການເລືອກກະທາາສືິ່ງຕ່າງໆເພືອ່ ໃຫ້ໄດ້ຮັບອັດປະໂຫຍດ (utility) ສງູ ສຸດວທິ ີການເບ່ືິງບັນຫາແບບ ນີ້ິໄດ້ຖກື ນາມາອະທິບາຍການຕັດສິນໃຈເລືອກໃນທາງການເມືອງຂອງຄົນສ່ວນໃຫຍ່ ເຊັື່ນການອອກສຽງເລືອກຕັິ້ງ ທັງຫມົດທັງການຕັດສິນໃຈເລືອກຂອງລັດຖະບານໃນການການົດນະໂຍບາຍຕ່າງໆນອກຈາກນີ້ິຍັງໃຊ້ອະທິບາຍ ພຶດຕິກາການເລືອກຂອງສະຖາບັນທາງການເມືອງອື່ນໆເຊັື່ນລະບົບລາດຊະການ, ລັດສະພາ, ພັກການເມືອງ ແລະ ອືນ່ ໆ ດ້ວຍເຫດທີແື່ ນວການສກຶ ສາແບບນິີ້ເນິັ້ນສຶກສາການຕັດສິນໃຈເລອື ກຂອງຄນົ ສ່ວນໃຫຍ່ ຫື ສະຖາບັນ ທ່ືີກ່ຽວຂ້ອງກບັ ຄົນສ່ວນໃຫຍ່ແນວການສກຶ ສາດ່ືັງກ່າວຈ່ຶງື ຖກື ເອິີ້ນວ່າການຕດັ ສິນໃຈເລືອກຂອງສວ່ ນລວມຊື່ນີິ້ເປັນ ຊື່ທ່ືີໃຊ້ຮຽກກັນໃນສະຫະລັດອາເມລິກາ, ໃນອັງກິດການສຶກສາແບບນີິ້ຮຽກກັນວ່າເສດຖະສາດທາງການເມືອງ (Economics of Politics) ຫື ທິດສະດີເສດຖະສາ ດກ່ຽ ວກັບການເມ ືອງ (Economic Theory of Politics) ທັງນີິ້ເນື່ອງມາຈາກການນາເອົາລະບຽບວິທີສຶກສາແລະຫັກການຂອງເສດຖະສາດມາໃຊ້ກັບຂະບວນ ການທາງການເມືອງນັ້ິນເອງ. ການເກີດແນວທາງໃນການສຶກສາແບບການຕັດສິນໃຈເລືອກຂອງສ່ວນລວມເປັນຜົນໂດຍກົງມາຈາກ ພດັ ທະນາການທາງດາ້ ນເສດຖະສາດ 4 ປະການ (Mueller, 1976 : 395-396). ປະການທາອິດໄດ້ແກ່ການທີື່ ນັກເສດຖະສາດຫັນມາສົນໃຈສຶກສາດ້ານສວັດດິການສັງຄົມຫາຍຂຶນ້ິ ທັງນິີ້ ເລືີ່ມຈາກງານຂອງ Bergson ໃນປີ 1983 ແລະ ງານຂອງ Arrow ໃນປີ 1951 ງານເຫາ່ົື ນິີ້ມງຸ້ ສຶກສາການຕັດສິນ ໃຈເລືອກຂອງສັງຄມົ ໂດຍພິຈາລະນາຈາກການເລືອກຂອງປັດເຈກຊົນທື່ີລວມກັນແລ້ວຈະກື່ໃຫ້ເກີດຜົນດີສູງສຸດຕ່ື ສະຫວັດດິການຂອງສັງຄົມ (maximization of Social welfare function) ຈາກຈຸດນີິ້ ນັກເສດຖະສາດ ກ່ມຸ ນ້ິີກຫນັ ມາສົນໃຈສກຶ ສາຂະບວນການທາງການເມອື ງໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິືງ່ ການເລືອກຕັິ້ງຊ່ຶງື ສະທ້ອນການຕັດສິນ ໃຈເລອື ກຂອງປັດເຈກຊນົ ໃນສັງຄມົ . ປະການທີສອງ ຄວາມລົ້ິມເລວຂອງກົນໄກຕະຫາດໃນການແກ້ໄຂວິກິດການທາງເສດຖະກິດໃນຊ່ວງປີ 1930 ເຮັດໃຫນ້ ກັ ເສດຖະສາດຈານວນໜງ່ືຶ ຫັນມາສກຶ ສາກົນໄກທາງການເມອື ງຊຶ່ືງມີຜົນຕືກ່ ານແບ່ງຊັບພະຍາກອນ ໃນສັງຄົມໂດຍພະຍາຍາມນາເອົາແນວຄວາມຄດິ ທາງເສດຖະສາດມາໃຊ້ອະທບິ າຍ ເຊັ່ືນ ພະຍາຍາມອະທິບາຍຂະ ບວນການທາງການເມອື ງວາ່ ເໝືອນກບັ ຂະບວນການຊ້ິືຂາຍແລກປຽ່ ນໃນລະບົບຕະຫາດ. ປະການທີສາມ ອິດທິພົນຈາກງານທິດສະດີການຄັງລັດຖະບານໃນພາກພ້ິືນທະວີບເອີລົບ ເຊັ່ືນ: ງານຂອງ Lindahl ກຽ່ ວກບັ ທດິ ສະດີສິນຄາ້ ແລະ ບລິການຂອງລດັ (public good theory) ແລະ ງານຂອງ Wicksell ກ່ຽວກັບການຕັດສິນໃຈເລືອກຂອງຄົນສ່ວນໃຫຍ່ ມີສ່ວນສາຄັນໃນການຫ່ືຫອມຄວາມຄິດແບບການເລືອກຂອງ ສວ່ ນລວມຂິນ້ຶ . ປະການສຸດທາ້ ຍ ການເກດີ ແນວທາງການສຶກສາແບບການຕັດສິນໃຈເລືອກຂອງສວ່ ນລວມເປັນປະຕິ ກິລິ ຍາຂອງນັກເສດຖະສາດທ່ືີມີຕ່ືການແຊກແຊງຂອງລັດຖະບານໃນດ້ານເສດຖະກິດ ນັກເສດຖະສາດເຫົ່ືານິີ້ເຊືັ່ນ Buchanan, Tullock ແລະ Friedman ພະຍາຍາມໃຊ້ວິທີການ ແລະ ແນວຄວາມຄິດແບບນີໂອຄາສຊິກມາ ອະທິບາຍພຶດຕິກາຂອງລັດຖະບານເພື່ອຊ້ິີໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມລົ້ິມເຫວຂອງຂະບວນການທາງການເມືອງ ແລະ ຄວາມຂາດປະສດິ ທິພາບຂອງລັດຖະບານໃນການເຂາົ້ິ ແຊກແຊງເສດຖະກິດ. ແນວການສຶກສາແບບນ້ິີມັກຈະແຜ່ຫາຍຢູ່ໃນໝູ່ນັກເສດຖະສາດຊຶ່ືງຖືວ່າວິທີການ ແລະ ກອບຄວາມຄິດ ຂອງສາຂາເສດຖະສາດເໜືອກວ່າສັງຄົມສາດສາຂາອື່ນ ແລະ ສາມາດໃຊ້ອະທິບາຍພຶດຕິກາທາງສັງຄົມໄດ້ທຸກປະ ເພດຢ່າງໃດກດີແນວຄວາມຄິດນ້ິີມັກຈະບື່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຈາກສັງຄົມສາດ ສ່ວນໃຫຍ່ມີແຕ່ນັກລັດຖະສາດ ຢ່າງເຊັ່ືນ Rikker ແລະ Alt ຫື ນັກສັງຄົມວິທະຍາ ເຊັື່ນ Coleman ທື່ີໜັບສະໜູນແນວການສຶກສາແບບນີິ້ຢ່າງ ທດິ ສະດເີ ສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປດັ ຈຸບັນ 22 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວງົ

ຈິງຈັງໃນສະຫະລັດອາເມລິການັກວິຊາການທື່ີສະໜັບສະໜູນແນວການສຶກສາດັ່ືງກ່າວ ໄດ້ລວມຕົວກັນເປັນ ສະມາຄົມຊື່ວາ່ Public Choice Society ໂດຍມີສູນກາງສາຄັນຢູ່ Virginia Polytechnic Institute and State University ຜົນງານດ້ານນິີ້ໄດ້ຕີພິມໃນວາລະສານ Public Choice ແລະ ວານສານອນື່ ໆຢາ່ ງຕ່ືເນ່ອື ງ. ຢ່າງໃດກຕາມ ເຖິງແມ່ນວ່ານັກວິຊາການກຸ່ມນີ້ິຈະເອີິ້ນບົດຂຽນຕາມແນວການສຶກສົດແບບການເລືອກ ຂອງສວ່ ນລວມວ່າເປັນງານເຊີງເສດຖະກິດການເມືອງກຕາມແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈງິ ງານສ່ວນໃຫຍ່ຂອງນັກວິຊາການ ເຫົືາ່ ນິີ້ບ່ືແມນ່ ງານເຊີງເສດຖະກິດການເມືອງໃນແງ່ຂອງການສຶກສາຄວາມສາພນັ ລະຫວາ່ ງເສດຖະກິດກັບການເມືອງ ຫາກເປັນພຽງການນາເອົາວທິ ີການ ແລະ ກອບຄວາມຄດິ ຂອງເສດຖະສາດນີໂອຄາສຊກິ ມາໃຊ້ອະທິບາຍ ແລະ ສກຶ ສາຂະບວນການ ແລະ ສະຖາບນັ ທາງການເມືອງບາງຢາ່ ງ ເຊນັ່ື ການເລອື ກຕງັິ້ ພກັ ການເມືອງກ່ມຸ ຜົນປະໂຫຍດ ເທົື່າ ນັ້ິນຫັງຈາກປີ 1970 ເປັນຕົ້ິນມານິ້ີເອງ ນັກວິຊາການທື່ີຢຶດຖືແນວການສຶກສາແບບນ້ີິຈຶ່ືງເລີື່ມຫັນມາສົນໃຈສຶກສາ ເຖິງຄວາມສາພັນລະຫວ່າງການເມອື ງກັບເສດຖະກິດຫາຍຂຶິ້ນປະເດັນທື່ີສຶກສາກັນມາກຄື ຄວາມສາພັນລະຫວ່າງ ການເລອື ກຕັ້ງິ ກັບພາວະເສດຖະກິດ ຫື ຄວາມສາພນັ ລະຫວ່າງການເລືອກຕັ້ງິ ແລະ ມະຕິມະຫາຊນົ ກັບນະໂຍບາຍ ເສດຖະກດິ ຂອງລັດ ແລະ ໃນຊ່ວງຕື່ມາກພະຍາຍາມຫັນມາສກຶ ສາປະເດັນອື່ນໆຫາຍຂິ້ຶນແຕ່ງານສ່ວນໃຫຍ່ມັກຈະ ວົນວຽນຢູ່ກັບບັນຫາເສດຖະກິດການເມອື ງຂອງປະເທດທຶນນຍິ ົມປະຊາທິປະໄຕຫາຍກວາ່ ເລ່ືອງອື່ນກ່າວກັນໂດຍ ກວ້າງໆແນວການສຶກສາແບບນ້ິີມີລກັ ສະນະສາຄັນຢູ່ 2 ປະການ ກ່າວຄ:ື ປະການທາອິດ ແນວການສຶກສານິີ້ເບິ່ືງວ່າພຶດຕິກາການແຂ່ງຂັນໃນລະບົບຕະຫາດສາມາດນາມາໃຊ້ ອະທິບາຍພຶດຕິກາມະນຸດໄດທ້ ັງໃນລະບົບເສດຖະກິດ ແລະ ລະບບົ ການເມືອງການແຂ່ງຂັນ ແລະ ການແລກປ່ຽນ ຜນົ ປະໂຫຍດເປນັ ພຶດຕກິ າທເ່ືີ ກີດຂືິ້ນໃນທກຸ ດາ້ ນຂອງສັງຄົມ. ປະການທສີ ອງ ແນວການສກຶ ສາແບບນີ້ິມີ ລັກສະນະຈິດວິໄສ (subjective) ແລະ ເນ້ັນິ ສຶກສາປັດເຈກ ຊົນ (individualistic) ເປັນຫັກການສຶກສາແນວນີິ້ໃຊ້ປັດໄຈດ້ານຈິດວິທະຍາງ່າຍໆເປັນຕົວອະທິບາຍພຶດຕິກາ ຂອງມະນຸດໂດຍເບິື່ງວ່າມະນຸດມີເຫດຜົນ ແລະ ຈະຕັດສິນໃຈເລືອກສະແດງພຶດຕິກາໂດຍມຸ້ງສະແຫວງຫາອັດ ປະໂຫຍດສູງສຸດໃຫ້ຕົນເອງສະເໝີ ນອກຈາກນແີິ້ ນວການສຶກສາແບບນີິ້ຍງັ ຖືເອາົ ຄົນແຕ່ລະຄົນເປັນໜ່ວຍໃນການ ສຶກສາ ແລະ ສ້າງທິດສະດີໂດຍບ່ືໃຫ້ຄວາມສົນໃຈກັບໂຄງສ້າງ ຫື ສະຖາບັນທາງສັງຄົມໃນແງ່ທ່ືີຈະມີອິດທິພົນຕື່ ມະນຸດການສຶກສາແບບນິີ້ເບງື່ິ ພດຶ ຕກິ າຂອງກຸ່ມຄົນ ຫື ມວນຊນົ ວ່າເທົາ່ື ກບັ ພຶດຕິກາຂອງຄົນໃນກຸ່ມນິັ້ນໆແຕ່ລະຄົນ ມາລວມກັນເທົື່ານັ້ິນເອງຄວາມສາພັນຕ່ືກັນໂຄງສ້າງ ແລະ ລະບຽບກົດເກນຂອງກຸ່ມຄົນຫາໄດ້ມີບົດບາດສາຄັນຕ່ື ພຶດຕິກາຂອງຄນົ ແຕ່ຢ່າງໃດ (ເບິື່ງ Hodgson, 1984:5). ແບບການສກຶ ສາເຊີງສະຖາບັນ (Institutional Approach) ການສຶກສາແບບນີິ້ມີລກັ ສະນະເປັນ ການສຶກສາເຊີງສະຫະວິທະຍາການ ຊຶື່ງມຸ້ງສາຫວດເຖິງຄວາມສາພັນດ້ານຕ່າງໆລະຫວ່າງອານາດທາງການເມືອງ ຄວາມມັ່ືງຄັງ ແລະ ຄ່ານິຍົມທາງວັດທະນະທາລວມທັງພັດທະນາການຂອງເທັກໂນໂລຢີ, ສະຖາບັນ, ອຸດົມການ, ພຶດຕິກາທາງເສດຖະກິດ, ກຸ່ມ ແລະ ການຂັດແຍ້ງດ້ານອານາດທ່ືີມີຜົນຕື່ກັນ ແລະ ກັນ (Andrain, 1980:6; Eliott, 1978:111) ການສກຶ ສາແນວນິ້ີເບ່ິືງເສດຖະກິດການເມືອງຈາກທັດສະນະທາງປະຫວັດສາດໂດຍເຫັນວ່າ ການປ່ຽນແປງໃນແຕ່ລະດ້ານຈະມີຜົນກະທົບຕື່ກັນ ແລະ ກັນ ຕົວຢ່າງເຊັ່ືນ: ການປ່ຽນແປງໂຄງສ້າງອານາດຂອງ ສະຖາບັນຕ່າງໆໃນທາງການເມືອງອາດຈະມີຜົນຕ່ືການປ່ຽນແປງໂຄງສ້າງທາງເສດຖະກິດ ແລະ ຊົນຊັ້ິນໃນສັງຄົມ ການເນິັ້ນອະທບິ າຍເສດຖະກິດການເມືອງໃນແງ່ວວິ ັດທະນາການນ້ີິເອງເຮັດໃຫກ້ ານສຶກສາແນວນ້ິີບື່ຍອມຮັບທິດສະ ດີ ຫື ຫັກເກນທົື່ວໄປທ່ືີອ້າງວ່າສາມາດອະທິບາຍໄດ້ທຸກສະຖານທີ່ື ແລະ ເວລາ(universal generalization) ທິດສະດີ ຫື ຫັກເກນທັງຫາຍນັິ້ນແຍກບ່ືອອກຈາກເງື່ອນໄຂທາງປະຫວັດສາດອາດຈະໃຊ້ອະທິບາຍໄດ້ໃນຊ່ວງ ທດິ ສະດີເສດຖະກິດການເມືອງໃນຍກຸ ປັດຈບຸ ັນ 23 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວົງ

ເວລາໃດເວລາໜຶ່ືງ ຫື ສະຖານທ່ືີໃດສະຖານທື່ີໜຶື່ງເທົ່ືານັ້ິນແຕ່ບ່ືມີທິດສະດີ ຫື ຫັກເກນທົ່ືວໄປໃດທ່ືີຖືກຕະຫອດ ການ. ແນວການສກຶ ສາແບບສະຖາບັນນິ້ັນອາດຈະກາ່ ວໂດຍທວ່ືົ ໄປໄດ້ວາ່ ເປັນຄວາມຄິດທ່ືພີ ັດທະນາຂຶິ້ນໂດຍນັກ ເສດຖະສາດສະຖາບັນນິຍົມເຖງິ ແມ່ນນັກເສດຖະສາດໃນກຸ່ມນິ້ີຈະມີຄວາມຄິດແຕກຕ່າງກັນໄປບ່ືຫາຍກນ້ອຍແຕ່ ທງັ ໝົດກຍອມຮັບກອບຄວາມຄິດ ແລະ ວິທຂີ ອງ Veblen ຊງ່ຶື ມງຸ້ ວິພາກວິຈານວິທີການສກຶ ສາຂອງເສດຖະສາດ ນັກນີໂອຄາສຊິກດ່ືັງທື່ີກາ່ ວເຖງິ ໄປແລ້ວ ນັກເສດຖະສາດສະຖາບນັ ນິຍົມໃນສະຫະລັດອາເມລິກາມກີ ານລວມຕົວ ກັນເປັນສະມາຄົມ ຊື່ວ່າ Association of Evolutionary Economics ແລະ ເຜີຍແຜ່ຄວາມຄິດຜ່ານວານ ສານ Journal of Economic Issues ຢ່າງໃດກຕາມຖ້າມອົງໃນມຸມກວ້າງການສຶກສາແນວສຖາບັນນີ້ິເປັນ ແນວການສຶກສາທ່ືີຄວບຄຸມເຖິງຄວາມຄິດແລະວິທີການສຶກສາຂອງນັກເສດຖະສາດທື່ີບ່ືຍອມຮັບວິທີການສຶກສາ ຂອງເສດຖະສາດກະແສ່ຫກັ ແລະ ມຸງ້ ສຶກສາບັນຫາເສດຖະກດິ ການເມືອງ ໂດຍນາເອົາປດັ ໄຈທາງການເມືອງ ແລະ ສັງຄມົ ເຂາ້ິົ ມາຮ່ວມພິຈາລະນາດ້ວຍການສຶກສາໃນລັກສະນະນ້ີິບາງທີກເອິີ້ນກັນວ່າ Unorthodox economics ຊືຶ່ງອາດຈະເຫັນໄດ້ໃນງານຂອງນັກເສດຖະສາດ ເຊັນື່ Galbraith ແລະ Myrdal ເປນັ ຕ້ນົິ . ຖ້າຫາກເບິື່ງການສຶກສາແນວສະຖາບັນໃນມຸມກວ້າງການສຶກສາແນວນີິ້ຈະມີຂ້ິສົມມຸດຖານຮ່ວມກັນ 6 ປະການ (Frey, 1978 : 54-5)ຄື: ປະການທາອດິ ການສຶກສາແບບນິ້ີຖືວ່າເສດຖະກດິ ນ້ິັນເປັນສ່ວນຫນງືຶ່ ຂອງລະບົບສັງຄມົ ແລະ ວັດທະນະ ທາເສດຖະກິດເປັນຜົນມາຈາກສັງຄມົ ຂະນະດຽວກັນເສດຖະກິດກມີອິດທິພົນຕ່ືວັດທະນະທາ ແລະ ສັງຄົມ ດັື່ງ ນັິ້ນການຈະສຶກສາເຂິົາ້ ໃຈເລອື່ ງເສດຖະກິດໄດ້ຈະຕ້ອງເປັນການສກຶ ສາຂ້າມສາຂາວິຊາ. ປະການທີສອງ ການສຶກສາແບບນິ້ີເຫັນວາ່ ສະຖາບັນຕ່າງໆມີບົດບາດສາຄັນໃນວິຖີຊີວິດດ້ານເສດຖະກດິ ຢາ່ ງຫາຍສະຖາບນັ ໃຫຍໆ່ ເຊນ່ັື : ບລິສດັ ຂະໜາດໃຫຍ່ ຫື ທື່ລີ ັດມອີ ິດທິພົນຄອບງາກດິ ຈະກາຂອງມະນຸດຢ່າງເຫັນ ໄດ້ແຈ້ງ ຂະນະທື່ີຜບູ້ ລິໂພກທງັ ຫາຍມອີ ດິ ທິພນົ ພຽງນ້ອຍໆເທົ່ືານ້ນິັ . ປະການທີສາມອານາດ ແລະ ການຂັດແຍ້ງເປັນສ່ວນສາຄັນໃນລະບົບເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ ດັ່ືງນັິ້ນ ນກັ ວຊິ າການທີຢດຶ ແນວການສກຶ ສາແບບນຈີ້ິ ຶ່ືງມກັ ຈະໃຫຄ້ ວາມສາຄັນແກ່ເລ່ືອງການກະຈາຍລາຍໄດ້ຊຶື່ງມີຜນົ ຕື່ອາ ນາດ ແລ ະຄວາມຂັດແຍ້ງພາຍໃນສັງຄມົ . ປະການທີສີື່ ການພັດທະນາເສດຖະກດິ ເປນັ ຂະບວນການວິວດັ ທະນາການການພັດທະນາເປັນເລື່ອງການ ປຽ່ ນແປງທື່ີກນິ ເວລາ ແລະ ຄອຍເປັນຄອຍໄປໂດຍອາໄສການປ່ຽນແປງດ້ານຄວາມຮູ້ ແລະ ດາ້ ນເທັກໂນໂລຢີເປັນ ສ່ວນຜັກດັນທ່ືີສາຄນັ . ປະການທີຫ້າ ບນັ ຫາຕາ່ ງໆຂອງປະເທດກາລັງພັດທະນາ ແລະ ພມູ ພິ າກຕາ່ ງໆໃນປະເທດພັດທະນາ ແລ້ວ ທ່ືີຕົກຢູ່ໃນສະພາບເສຍປຽບເປັນເລື່ອງທ່ືີຕ້ອງວິເຄາະສຶກສາກັນຢ່າງເລິກ ແລະ ກ່ຽວຂ້ອງກັບການຕື່ສູ້ທາງການ ເມອື ງ. ປະການສດຸ ທ້າຍ ຄວາມກຽ່ ວຂ້ອງຂອງປະເດນັ ທ່ືີສກຶ ສາຖືວາ່ ມຄີ ວາມສາຄັນຫາຍກວ່າຄວາມທຽ່ ງກົງໃນແງ່ ວິທກີ ານສຶກສາວໄິ ຈ ດງ່ັື ນັນ້ິ , ການສຶກສາແນວນຈີິ້ ຶື່ງພະຍາຍາມສຶກສາບນັ ຫາສາຄນັ ດ້ານຕ່າງໆເຖງິ ເຖິງວາ່ ການສຶກສາ ດງ່ືັ ກາ່ ວຈະຢູ່ນອກເໜອື ຂອບເຂດການສກຶ ສາວເິ ຄາະຢ່າງເປັນທາງການກຕາມ ກາ່ ວອກີ ຢ່າງໜງືຶ່ ກຄື ການສກຶ ສາແນວ ນ້ີິໃຫຄ້ ວາມສາຄນັ ແກ່ຕວົ ບນັ ຫາຫາຍກວ່າວທິ ີການນນິ້ັ ເອງ. ແນວທາງການສຶກສາເສດຖະກິດການເມືອງທັງ 3 ແນວທາງທ່ືີກ່າວມາແລ້ວນັ້ິນມີຂິ້ແຕກຕ່າງທັງໃນແງ່ ກອບຄວາມຄິດ ຂ້ິສມົ ມຸດຖານເບອືິ້ ງຕົິ້ນ ແລະ ຂອບເຂດໃນການສຶກສາ ແຕ່ກພອ້ ມເບ່ິືງເຫັນໄດ້ວ່າຄວາມແຕກຕ່າງ ທິດສະດເີ ສດຖະກິດການເມືອງໃນຍກຸ ປັດຈຸບັນ 24 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວງົ

ລະຫວ່າງແນວການສກຶ ສາແບບນີໂອມາກຊິດກບັ ການສກຶ ສາເຊີງສະຖາບນັ ນັິ້ນມີນອ້ ຍກວ່າຄວາມແຕກຕ່າງທ່ືີແນວ ທາງທັງສອງມີຕື່ການສຶກສາແບບທາງເລືອກຂອງສ່ວນລວມເຫດຜົນງ່າຍໆກຄື ທັງແນວການສຶກສາແບບນີໂອມາກ ຊິດ ແລະ ການສຶກສາເຊີງສະຖາບັນນັິນ້ ມຸ້ງຄັດຄ້ານວິທີການສຶກສາແບບນີໂອຄາສຊິກຄືກັນລວມທັງເປັນວິທີການ ສຶກສາທີື່ຍອມຮັບຄວາມສາຄັນຂອງປັດໄຈທາງສັງຄົມອື່ນໆ ນອກເໜືອໄປຈາກປັດໄຈທາງເສດຖະກິດຄ້າຍໆກັນ ສ່ວນແນວການສຶກສາແບບການເລືອກຂອງສ່ວນລວມນັິ້ນເກີດຈາກການນາເອົາຄວາມຄິດ ແລະ ວິທີການສຶກສາ ຂອງເສດຖະສາດກະແສ່ຫັກໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິງື່ ນີໂອຄາສຊິກມາໃຊ້ກັບການເມືອງ ແລະ ເສດຖະກິດການເມືອງ ແນວການສກຶ ສາແບບນີິ້ຈງືຶ່ ແຕກຕ່າງຈາກສອງແນວທາງດັ່ືງກ່າວຢ່າງເຫັນໄດ້ແຈ້ງ. ຫາກພິຈາລະນາໃນແງ່ຂອງຂອບເຂດໃນການສຶກສາດ້ານເສດຖະກິດການເມືອງ ກອາດຈະກ່າວໄດ້ວ່າງານ ດາ້ ນນໂີ ອມາກຊດິ ມີລກັ ສະນະຂອບຂ່າຍໃນການສຶກສາກວາ້ ງຂວາງກວາ່ ແນວອື່ນໆບົດຂຽນໃນແນວນິີ້ຈະຄວບຄຸມ ເສດຖະກິດການເມືອງແທບທຸກດ້ານບ່ືວ່າຈະເປັນເລື່ອງກ່ຽວກັບບົດບາດທາງເສດຖະກິດຂອງລັດບັນຫາການ ພັດທະນາບັນຫາເສດຖະກິດການເມືອງລະຫວາ່ ງປະເທດ ຫື ອື່ນໆ ໃນຂະນະດຽວກັນແນວການສຶກສາແບບການ ເລອື ກຂອງສ່ວນລວມມຸ້ງສຶກສາບັນຫາເສດຖະກິດການເມືອງຂອງປະເທດພັດທະນາແລ້ວເປັນສາຄັນ ແລະ ບື່ຄ່ອຍ ສົນໃຈບນັ ຫາການພັດທະນາ ຫື ເສດຖະກດິ ການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດເທື່າົ ໃດ ສວ່ ນວຽກໃນແນວສະຖາບັນນ້ັິນ ເຖິງແມ່ນຈະໃຫ້ຄວາມສົນໃຈທັງບັນຫາຂອງປະເທດພັດທະນາ ແລະ ບັນຫາຂອງປະເທດກາລັງພັດທະນາແຕ່ຂິ້ ຂຽນດ້ານເສດຖະກດິ ການເມອື ງທອື່ີ ອກມາມີຈານວນນອ້ ຍກວາ່ ບົດຂຽນແບບນີໂອມາກຊິດ. ດວ້ ຍເຫດທື່ກີ ານສຶກສາດ້ານເສດຖະກດິ ການເມືອງມີແນວໂນມ້ ທື່ີຈະຂະຫຍາຍຂອບເຂດອອກໄປເລ້ິືອຍໆ ທງັ ໃນແງ່ທິດສະດີ ແລະ ໃນແງປ່ ະເດັນສກຶ ສາ ດືັ່ງນນິ້ັ , ການທ່ືຈີ ະລວມເອົາທິດສະດີ ຫື ປະເດນັ ລວມມາສຶກສາໃນ ເສລາດຽວກັນຈຶື່ງເປັນໄປບື່ໄດ້ໃນທາງປະຕິບັດໜັງສືເຫິ້ັມນ້ິີຈຶ່ືງຍກົ ມາສຶກສາສະເພາະທິດສະດີທາງເສດຖະກິດການ ເມືອງທື່ີກຽ່ ວກັບລັດການພັດທະນາ ແລະ ເສດຖະກິດການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດເທື່ົານັິ້ນ ທັງນິີ້ເພາະເຫັນວ່າທດິ ສະດີທື່ີກ່ຽວຂ້ອງກັບທັງສາມດ້ານນີິ້ ເປັນທິດສະດີຫັກທື່ີມີການສຶກສາກັນຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນໝູ່ນັກສັງຄົມສາດ ປັດຈຸບນັ . ທິດສະດີເສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍກຸ ປດັ ຈບຸ ັນ 25 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວົງ

ບົດທີ 2 ບັນຫາການສກຶ ສາຂອງສງັ ຄົມສາດກະແສ່ຫັກ ກ່ຽວກບັ ລດັ , ການພັດທະນາ ແລະ ຄວາມສາພັນລະຫວາ່ ງປະເທດ ການສກຶ ສາສັງຄມົ ສາດແບບກະແສຫ່ ັກ (Mainstream Social Sciences) ຫື ສັງຄົມສາດຕາມແບບ ແຜນທ່ືີສອນກັນໃນສະຖາບັນການສຶກສາຊັິ້ນສູງໃນໂລກທຶນນິຍົມທັງໃນຕາເວັນຕົກ ແລະ ໃນໂລກທື່ີສາມໄດ້ຖກື ຄອບງາດ້ວຍອຸດມົ ການແບບເສລີນິຍມົ ມາໂດຍຕະຫອດ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍືິ່ງໃນຊວ່ ງຫງັ ສົງຄາມໂລກຄ້ິັງທື່ີ 2 ເປັນ ຕົ້ິນມາ ສະພາບດັື່ງກ່າວນ້ີິເຮັດໃຫ້ເກີດທິດສະດີທາງສັງຄົມສາດທື່ີເນັ້ິນການເບິື່ງດ້ານດຽວ ແລະ ແຍກການສຶກສາ ບນັ ຫາສັງຄມົ ແຕ່ລະດ້ານອອກໄປໃນລັກສະນະການແບ່ງງານກັນເຮດັ ເປັນສາຂາຕ່າງໆ ເຊ່ນັື : ລັດຖະສາດ, ເສດຖະ ສາດ, ສງັ ຄົມວທິ ະຍາ, ມະນຸດວິທະຍາ ແລະ ອື່ນໆ ບນັ ຫາທື່ຕີ າມມາກຄື ທິດສະດີ ແລະ ການສຶກສາໃນລັກສະນະ ນ້ິີບ່ືອາດຈະອະທິບາຍປະກົດການທາງສັງຄົມຢ່າງໄດ້ຜົນທັງນີິ້ເພາະໃນໂລກແຫ່ງຄວາມເປັນຈິງປະກົດການທາງ ສັງຄົມແຕ່ລະເທື່ອທີື່ເກີດຂື້ິນມັກມີລັກສະນະຫາຍມິຕິໂດຍໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກປັດໄຈຫາຍດ້ານທ່ືີກ່ຽວຂ້ອງກນັ ແລະ ມີຜົນກະທົບຕື່ກັນ ດັ່ືງນັ້ິນ, ການສຶກສາສັງຄົມໃນລັກສະນະຂ້າມສາຂາວິຊາຈຶື່ງກາຍເປັນສິື່ງທ່ືີຈາເປັນ ແລະ ເພງິ ປາດຖະຫນາຢາ່ ງຍື່ງິ ໃນປດັ ຈຸບນັ . ຄວາມຄິດແບບເສລີນິຍົມ (Liberalism) ເປັນຄວາມຄິດທ່ືີມີຮາກຖານມາຈາກຄວາມເຊື່ອໃນເລື່ອງປດັ ເຈກຊົນນິຍົມ (individualism), ສິດທິໃນຊັບສິນສ່ວນຕົວ, ຄວາມສາຄັນຂອງລະບົບຕະຫາດເສລີ ແລະ ລັດຖະບານ ຫື ການປົກຄອງທື່ີມີອານາດຈາກັດ (Greenberg, 1983 : 41) ເຖິງແມ່ນຄວາມຄິດແບບເສລີ ນິຍມົ ຈະມີຄວາມແຕກຕາ່ ງກັນໄປ ແລະ ມີຄວາມໝາຍຄຸມເຄ່ືອຢູ່ດ້ວຍແຕ່ຄວາມຄິດ ຫື ອຸດົມການແບບນີ້ິມີອິດທິ ພົນຢ່າງສູງທັງທັງທາງກົງ ແລະ ທາງອ້ອມຕ່ືທິດສະດີຂອບເຂດ ແລະ ປັດຊະຍາໃນການສຶກສາດ້ານສັງຄົມສາດ ເກືອບທຸກແງ່, ທຸກມຸມເຮົາອາດຈະສັງເກດເຖິງອິດທິພົນເຊັ່ືນວ່ານິີ້ໄດ້ຈາກລັກສະນະຂອງແນວຄວາມຄິດຫັກ ຫື ແດ່ນສຸຄາວະດີທ່ືີຄອບງາການສຶກສາໃນແຕ່ລະດ້ານມາເປັນເວລາດົນ ໃນແງ່ຂອງການສຶກສາກ່ຽວກັບລັດ, ການ ພັດທະນາ ແລະ ຄວາມສາພັນລະຫວ່າງປະເທດກເຊັນື່ ດຽວກັນອິດທິພົນຂອງຄວາມຄິດແບບເສລີນິຍົມໄດ້ແຊກຢູ່ ຢ່າງເຫັນໄດ້ແຈງ້ ພາວະເຊ່ືັນນ້ິີກື່ໃຫເ້ ກີດຂິ້ຈາກັດ ແລະ ທດັ ສະນະທື່ີຄັບແຄບໃນການສຶກສາ ບນັ ຫາດ່ືງັ ກ່າວຈະເຫັນ ໄດ້ຈາກການຄອບງາຂອງແນວຄວາມຄິດເລື່ອງກຸ່ມຫາກຫາຍ ຫື ພະຫຸນິຍົມ (Pluralism) ທ່ືມີ ີຕື່ການສຶກສາກ່ຽວ ກັບລດັ ອດິ ທພິ ົນຂອງທິດສະດີການທາໃຫທ້ ນັ ສະໄໝ (Modernization) ຕກື່ ານສຶກສາດາ້ ນການພັດທະນາ ແລະ ການແບງ່ ແຍກການເມືອງລະຫວາ່ ງປະເທດອອກຈາກເສດຖະກດິ ລະຫວາ່ ງປະເທດຢາ່ ງຄ່ອນຂ້າງເດັດຂາດ. 1. ລັດກບັ ການສຶກສາແນວພະຫນຸ ິຍມົ ການສຶກສາປະກົດການທາງການເມືອງຂອງນັກສັງຄົມສາດຕາເວນັ ຕກົ ສ່ວນໃຫຍ່ໄດ້ຖກື ຄອບງາດ້ວຍກອບ ຄວາມຄິດ ຫື ຕົວແບບພະຫຸນິຍົມ (Pluralist Model) ມາໂດຍຕະຫ ອດ (Andrains: 1970:109, Playford, 1971 : 364) ໃນດາ້ ນທື່ີກຽ່ ວກັບກິດຈະການຂອງລັດ ແລະ ຄວາມຄດິ ທາງການເມືອງ ຄາວ່າ ພະຫຸ ນິຍົມ ອາດຈະຖືກໃຊ້ໃນຫາຍຄວາມໝາຍເຊັື່ນໝາຍເຖິງການຈັດລະບຽບສະຖາບັນໂດຍວິທີໃດວິທີໜຶື່ງໂດຍ ສະເພາະເພືອ່ ໃຫເ້ ກີດການກະຈາຍອານາດ ແລະ ການເຂາິົ້ ມີສວ່ ນຮ່ວມໃນການໃຊ້ອານາດໃນການປົກຄອງ ຫື ໝາຍ ເຖິງການແກ້ຕ່າງໃນດ້ານຄວາມຄິດໃຫ້ກັບວິທີການຈັດລະບຽບທາງການເມືອງດັື່ງກ່າວ ຫື ອາດຈະໃຊ້ຮຽກແນວ ການສຶກສາພຶດຕິກາທາງການເມືອງແນວໜຶື່ງກໄດ້ ດັ່ືງນັ້ິນ, ພະຫຸນິຍົມ ຫື ພະຫຸນິຍົມທາງການເມືອງ (political pluralism) ຈຶື່ງເປັນປະກົດການທາງປະຫວັດສາດຢ່າງໜຶງ່ື ເປັນຄວາມເຊື່ອໃນເຊີງບັນທັດຖານຊະນິດໜຶ່ືງ ແລະ ເປັນວິທີການວິເຄາະປະເພດໜຶື່ງໃນເວລາດຽວກັນ (Kariel, 1968:164) ຖ້າພິຈາລະນາພະຫຸນິຍົມໃນຄວາມ ທິດສະດີເສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍກຸ ປັດຈບຸ ັນ 26 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວງົ

ໝາຍຂອງວິທີຈັດລະບຽບສະຖາບັນທາງການເມືອງ ແລະ ໃນຄວາມໝາຍຂອງຄວາມເຊື່ອກ່ຽວກັບວິທີການແບບ ນ້ີພິ ະຫນຸ ິຍົມກຄືຄວາມເຊ່ືອທື່ີວາ່ ຄ່ານິຍມົ ແບບປະຊາທິປະໄຕນນິ້ັ ຈະຢືນຢົງຢູ່ໄດ້ໃນລະບົບທື່ີມກີ ມຸ່ ຊນົ ຊ້ິັນນາຢູ່ຫາຍ ກຸ່ມແຂ່ງຂັນກັນຢູ່ກຸ່ມຊົນຊັ້ິນນາເຫົ່ືານີ້ິການົດນະໂຍບາຍສາທາລະນະໂດຍອາໄສຂະບວນການການຕື່ລອງ ແລະ ການປະນີປະນອມການຕັດສິ້ນໃຈເລືອກຂອງປະຊາຊົນໃນການເລືອກຕ້ິັງ ແລະ ການເຂິ້າົ ມາສູ່ອານາດຂອງຊົນຊ້ິັນນາ ລຸ້ນໃໝ່ ກຢູ່ໃນຂະບວນການດັື່ງກ່າວນີ້ິ (Dye and Zeigler, 1978 : 10) ນ້ີິຄື ຄວາມເຊື່ອ ຫື ອຸດົມການທື່ີ ຮຽກກັນວ່າ ປະຊາທິປະໄຕແບບຫຸນນິຍົມ (Pluralist Democracy) ຫື ທື່ີ Dahl (1971 : 8) ຮຽກວາ່ ການ ປົກຄອງໂດຍຄົນຫາຍກຸ່ມ (Polyarchy) ນັ້ິນເອງ ແຕ່ຖ້າຫາກ ພິຈາລະນາໃນແງ່ທື່ີເປັນວິທີການສຶກສາດ້ານລັດ ສາດ ພະຫຸນິຍົມກເປັນແນວການສຶກສາແນວສາຄັນໃນທາງລັດຖະສາດ ຊຶ່ືງເບິື່ງການເມືອງໃນແງ່ທ່ືີເປັນຂະບວນ ການປະຕິສາພັນຢ່າງໜຶື່ງທ່ືີປະຊາຊົນທັງຫາຍທີື່ກ່ຽວຂ້ອງມີສ່ວນກ່ືໃຫ້ເກີດຜົນກະທົບຕ່ືແນວທາງຂອງນະໂຍບາຍ ຂອງລດັ (Apter,1981 : 293) ດວ້ ຍເຫດທືແີ່ ນວການວເິ ຄາະແບບພະຫຸນິຍົມມຸ້ງອະທິບາຍເຖງິ ການເຂິ້ົາມີສ່ວນ ຮ່ວມຂອງປະຊາຊົນໃນການການົດນະໂຍບາຍຂອງລັດໂດຍວິທີຂອງກຸ່ມຜົນປະໂຫຍດເປັນຫັກແນວການສຶກສາ ແບບນ້ີິຈຶ່ືງຖືກເບິ່ືງວ່າເປັນທິດສະດີກຸ່ມ (group theory) ທື່ີສ້າງຂຶ້ິນມາໃໝ່ທິດສະດີໜຶ່ືງ (Garson, 1978 : 91) ອີກດວ້ ຍ. ຢ່າງໃດກຕາມ ບື່ວ່າພະຫຸນິຍົມຈະຖືກເບິື່ງໃນແງ່ໃດໃນຕົວຂອງພະຫຸນິຍົມນັ້ິນມີລັກສະນະທື່ີສື່ໃຫ້ເຫັນ ສະພາບທື່ີມີສູນກາງແຫ່ງອານາດຢູ່ຫວງຫາຍ ອານາດໃນສັງຄົມຈະກະຈັດກະຈາຍບ່ືຢູ່ໃນມືຂອງຊົນຊັິ້ນ, ບຸກຄົນ, ອົງການ ຫື ກຸ່ມຊົນຊັ້ິນນາກຸ່ມໃດກຸ່ມໜຶ່ືງໂດຍສະເພາະ (Chasin and Chasin,1974 : 20) ໃນແຕ່ລະສູນ ກາງແຫ່ງອານາດ ຫື ແຕ່ລະກຸ່ມກຈະປະກອບຂຶິ້ນດ້ວຍບຸກຄົນຈານວນຫາຍທ່ືີລວມຕົວກັນສະແຫວງຫາຜົນ ປະໂຫຍດທ່ືມີ ີຢູ່ຮ່ວມກນັ ໂດຍການໃຊ້ອດິ ທພິ ນົ ບີບບັງຄບັ ແລະ ຈູງໃຈຜກູ້ ານດົ ນະໂຍບາຍຂອງລັດລວມທັງການຕ່ື ລອງ ແລະ ປະນີປະນອມລະຫວາ່ ງກຸ່ມຕາ່ ງໆນະໂຍບາຍຂອງລັດຈຶ່ືງເປັນຜົນທື່ເີ ກດີ ຈາກປະຕິສາພັນດືັ່ງກ່າວສະພາບ ຢ່າງນິີ້ນີ້ິເອງທ່ືີເປັນຄວາມເຊື່ອກ່າວອຸດົມການ ແລະ ແນວການສຶກສາການເມືອງແບບພະຫຸນິຍົມຊຶ່ືງແຜ່ຫາຍຢູ່ໃນ ສງັ ຄມົ ຕາເວນັ ຕົກໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິງື່ ໃນສະຫະລັດອເມຣິກາ. ຄວາມຄິດແບບພະຫຸນິຍມົ ໄດ້ຮັບອິດທິພນົ ໂດຍກງົ ມາຈາກແນວຄວາມຄິດເສລິນຍິ ມົ ດາ້ ນການເມອື ງ ແລະ ດ້ານເສດຖະກິດຄວາມຄິດເສລິນິຍົມທາງການເມອື ງທ່ືີໃຫ້ຄວາມສາຄັນແກ່ສິດທິຂອງປັດເຈກຊົນ ແລະ ຫັກການ ປະຊາທິປະໄຕຊງ່ຶື ປະກົດຢູ່ໃນງານຂອງນກັ ປັດຊະຍາການເມືອງ ເຊືັນ່ : Locke ແລະ Rousseau ກັບຄວາມຄິດ ເສລນິ ິຍົມທາງເສດຖະກດິ ຊ່ຶືງເຫັນວ່າການປ່ອຍໃຫ້ປດັ ເຈກຊົນສະແຫວງຫາຜົນປະໂຫຍດຢ່າງເຕັມທື່ີຄວນຈະກ່ືໃຫ້ ເກີດຜົນດີແກ່ສວ່ ນລວມ ອັນເປັນຄວາມຄິດທື່ີຈະເຫັນໄດ້ຈາກງານຂອງນັກເສດຖະສາດ ນັບແຕ່ Smith ເປັນຕົິ້ນ ມາຄວາມຄິດເສລິນິຍົມທັງສອງດ້ານນີິ້ເປັນຮາກຖານສາຄັນຂອງຄວາມຄິດແບບພະຫຸນິຍົມ (Carnoy,1984 : Chapter 2) ຄວາມຄດິ ແບບພະຫຸນຍິ ມົ ເລີມື່ ກ່ືຕົວຂິນຶ້ ໃນຊວ່ ງກອ່ ນສົງຄາມໂລກເທ່ືອທື່ີ 1 ໂດຍຄວາມພະຍາຍາມ ຂອງປນັ ຍາຊນົ ທື່ີຈະຟ້ິືນຟສູ ະຖາບັນທາງການເມືອງ ຊ່ືຶງປກົ ປອ້ ງສິດທິຂອງປັດເຈກຊົນຂຶິ້ນມາອີກເທື່ອໜ່ືຶງ ຫັງຈາກ ທື່ີມັນໄດ້ເສື່ອມໂຊມລົງໄປດ້ວຍຜນົ ກະທົບຈາກການແບງ່ ງານກັນເຮັດໃນລະບົບອຸດສາຫະກາ ແລະ ຈາກການໃຊ້ ອານາດແບບຖ່າຍເທຂອງລັດທ່ືີບ່ືໄດ້ເປັນຕົວແທນຂອງປ່ວງຊົນສະພາບເສດຖະກິດ ແລະ ການເມືອງແບບນິ້ີເຮັດ ໃຫປ້ ະຊາຊົນແຕ່ລະຄົນສູນເສຍຄວາມເປັນຕົວຂອງຕົວເອງຕາມທາມະຊາດໄປຢ່າງໃດກດີເນ່ືອງຈາກລັກສະນະປັດ ເຈກຊນົ ສດຸ ໂຕ່ງນິັ້ນມີອັນຕະລາຍພໆກັບລັກສະນະລັດນິຍມົ (statism) ຊງືຶ່ ລດັ ມອີ ານາດລິົ້ນພົິ້ນທັງການເກີດປັດ ເຈກຊນົ ນຍິ ົມຢ່າງສດຸ ຂ້ັິວນັິ້ນ ໃນບ້ັນິ ປາຍກຈະເກືອບຈູງໃຫ້ເກດີ ລັດຜະເດັດການຂ້ຶິນມາອີກ ດ່ັງື ນ້ິັນ, ພະຫຸນິຍົມຊືຶ່ງ ເນັ້ິນບົດບາດທາງການເມືອງຂອງກຸ່ມຕ່າງໆຈຶື່ງເປັນທາງອອກຊຶື່ງຄາດວ່າຈະພິທັກສິດທິຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ທດິ ສະດເີ ສດຖະກິດການເມືອງໃນຍຸກປດັ ຈຸບັນ 27 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວົງ

ປະໂຫຍດຂອງສັງຄົມໄດ້ດທີ ສີ່ື ຸດເພາະກມຸ່ ຫື ສະມາຄມົ ຕາ່ ງໆນັິ້ນນອກຈາກຈະເປັນກິັ້ນບື່ໃຫ້ລດັ ໃຊ້ອານາດກົດຫົວ ປະຊາຊນົ ຍງັ ເປນັ ຕວົ ທ່ືສີ ້າງຄວາມຮູສ້ ຶກຮັບຜດິ ຊອບຕື່ຊຸມຊົນໃຫແ້ ກ່ປະຊາຊົນອີກດ້ວຍ (Kariel, 1968 : 164) ດວ້ ຍເຫດນີ້ິເອງ ປະຊາທປິ ະໄຕຕາເວັນຕກົ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍ່ືິງປະຊາທິປະໄຕແບບອາເມລກິ າຈື່ຶງຖືກຄອບງາດ້ວຍ ຄວາມຄດິ ແບບພະຫນຸ ຍິ ົມມາຈນົ ປດັ ຈບຸ ັນ. ໃນການສຶກສາການເມືອງ ແນວການສຶກສາແບບພະຫຸນິຍົມໄດ້ສະເໜີແນວຄວາມຄິດຊຶື່ງອາດຈະສະຫຼຸບ ເນິືອ້ ໃນສາຄັນໄດ້ດື່ງັ ນ້ິີ (Lively, 1978 : 188-190): ປະການທາອິດ ຄວາມຄິດແບບພະຫຸນິຍົມເບິື່ງສັງຄົມວ່າເປັນອານາບລິເວນທື່ີມີຜົນປະໂຫຍດຫາກຫາຍ ແລະ ຂັດແຍ້ງກັນຢທູ່ ງັ ນິ້ເີ ພາະການແບ່ງງານກັນເຮັດຫາຍຂຶິ້ນໃນສັງຄມົ ອຸດສາຫະກາເຮັດໃຫ້ຜົນປະໂຫຍດຂອງກຸ່ມ ຕາ່ ງໆສະແດງອອກມາເຫນັ ແຈງ້ ຫາຍຂຶ້ິນ ແລະ ເຮັດໃຫກ້ ມຸ່ ເຫົືາ່ ນນັິ້ ມີການຈັດອງົ ການ ແລະມີຄວາມຮູ້ດີຂ້ິຶນອັນເປັນ ຜົນໃຫ້ສາມາດຮຽກຮອ້ ງຜນົ ປະໂຫຍດໄດຫ້ າຍຂນິ້ຶ ຕາມລາດບັ . ປະການທີສອງ ຕົວແບບພະຫຸນິຍົມເຫັນວ່າ ໃນການການົດນະໂຍບາຍຂອງລັດນັນ້ິ ຜົນປະໂຫຍດຕາ່ ງໆມີ ເຫດຜນົ ທ່ືຄີ ວນຮັບຟັງ ແລະ ນາເຂ້ິາົ ມາພິຈາລະນາເຖິງວ່າໃນຄວາມເປັນຈິງການຮັບຟັງຂ້ິຮຽກຮ້ອງຂອງທຸກກຸ່ມຈະ ເປນັ ໄປບື່ໄດ້ ແຕ່ຂິ້ຮຽກຮ້ອງເພອື່ ຜົນປະໂຫຍດທ່ືີມກັ ທາຄວນຈະມີການຮັບຟັງ. ປະການທີສາມ ຕາມທັດນະແບບພະຫຸນິຍົມນັິ້ນ ຜົນປະໂຫຍດທັງຫາຍຂອງຄົນແຕ່ລະຄົນທີ່ືສັງກັດຢູ່ໃນ ກຸ່ມຕ່າງໆຄວນຈະມີຂະໜາດ ແລະ ປະລິມານຫາຍໄປກວ່າຜົນປະໂຫຍດທື່ີຄົນແຕ່ລະຄົນມີຢູ່ຮ່ວມກັນກັບ ສະມາຊກິ ຄົນອືນ່ ໆຂອງສັງຄມົ ດວ້ ຍເຫດທຜ່ືີ ົນປະໂຫຍດທ່ືີຄນົ ແຕ່ລະຄົນຕ້ອງການນ້ັິນມຫີ າຍກວາ່ ຜົນປະໂຫຍດທ່ືີ ທ່ານໄດ້ຮັບໃນຖານະຂອງສະມາຊິກສັງຄົມຄົນໜ່ືຶງດືັ່ງນິັ້ນ, ຜົນປະໂຫຍດຮ່ວມທື່ີທກຸ ຄົນມີຢູ່ກໜາ້ ຈະໄດ້ແກ່ ການ ດາລົງໄວ້ຊຶື່ງລະບົບທ່ືີເຮັດໃຫ້ຄົນແຕ່ລະຄົນສາມາດສະແຫວງຫາ ແລະ ປົກປ້ອງຜົນປະໂຫຍດຂອງຕົນໄດ້ຫາຍທ່ືີ ສຸດນັນິ້ ເອງ. ປະການທີສ່ີື ແນວການສກຶ ສາແບບນີ້ິຊ້ີິວາ່ ເຖງິ ແມນ່ ການເຂາົິ້ ແຊກແຊງຂອງລດັ ບ່ືຈາເປັນຕ້ອງນາໄປສູ່ການ ຍຸດຕິການຂັດແຍ້ງລະຫວາ່ ງກ່ມຸ ສັງຄົມທງັ ຫາຍໄດ້ສະເໝໄີ ປແຕ່ການແຊກແຊງດືງັ່ ກາ່ ວມັກຈະແກ້ບັນຫາຂັດແຍ້ງໄດ້ ແລະຈະເປັນຢ່າງນິ້ີຫາຍຂຶິ້ນທັງນີ້ິເມື່ອສັງຄົມມີຄວາມຊັບຊ້ອນ ແລະ ເພງ່ິື ພາກນັ ແລະ ກນັ ຫາຍຂ້ຶິນລັດຈຶ່ືງຕ້ອງເຂົ້ິາ ມາແກ້ໄຂ ແລະຈັດການກັບບັນຫາແທ່ນເອກຊົນຫາຍຂຶິ້ນ ແລະ ລັດເຮັດຢ່າງນ້ີິໄດ້ເພາະມີຊັບພະຍາກອນບຸກຄົນ ແລະວັດຖຸຢູໃ່ ນມເື ປນັ ຈານວນຫາຍ. ປະການທີຫ້າ ຕົວແບບພະຫຸນິຍົມເຫັນວ່າການແຊກແຊງຂອງລັດດັື່ງກ່າວນັ້ິນຄວນຈະມຸ້ງເຮັດໃຫ້ເກີດ ການປະນີປະນອມຜນົ ປະໂຫຍດບ່ືວາ່ ຈະເປນັ ການຂັດແຍ້ງຂ້ຶນິ ຂ້ິຮຽກຮ້ອງລະຫວາ່ ງກຸ່ມຕ່າງໆ ຫື ເປນັ ຂ້ິຮຽກຮອ້ ງທ່ືີ ກຸ່ມຜົນປະໂຫຍດຢື່ນຕ່ືລັດຖະບານກຕາມ ດັ່ືງນັ້ິນ, ໜ້າທື່ີຫັກຂອງລັດຖະບານຈຶ່ືງໄດ້ແກ່ການປະນີປະນອມ ແລະ ການສາ້ ງຄວາມພໃຈໃຫແ້ ກ່ທກຸ ກຸ່ມໂດຍການຊ່ວຍໃຫກ້ ານຕ່ືຮອງລະຫວາ່ ງກມຸ່ ເປັນໄປດ້ວຍດີ ອນັ ຈະເຮດັ ໃຫ້ກຸ່ມ ທງັ ຫາຍບນັ ລຸຂ້ິຕກົ ລງົ ທ່ືເີ ຮັດໃຫທ້ ກຸ ຝາ່ ຍພໃຈ ຫື ສາ້ ງໃຫນ້ ະໂຍບາຍຂອງລັດການົດອອກມາໃນລັກສະນະທ່ືີມີດຸນ ຍະພາບລະຫວາ່ ງຂິ້ຮຽກຮ້ອງຂອງແຕ່ລະຝາ່ ຍ. ປະການສຸດທ້າຍ ຕົວແບບນ້ິີມີທັດສະນະວ່າລັດຖະບານໜ້າຈະເຮັດໜ້າທື່ີປະນີປະນອມຂອງແຕ່ລະຝ່າຍ ໄດ້ດີທີ່ືສຸດຖ້າທຸກກຸ່ມມີວິທີການຜັກດັນລັດຖະບານທື່ີໃຊ້ໄດ້ຜົນເນື່ອງຈາກອານາດໃນສັງຄົມກະຈາຍຢູ່ໃນມືກຸ່ມ ຕາ່ ງໆກມຸ່ ຕາ່ ງໆກຈະມໂີ ອກາດເຂິາ້ົ ໄປຜັກດນັ ນະໂຍບາຍຂອງລັດຫາກມຊີ ່ອງທາງທເື່ີ ປດີ ໄວ້ ເຊືັນ່ ການເລືອກຕິ້ັງການ ແລະ ອ່ືນໆ ຜົນທື່ີຕາມມາກຄື ລດັ ຈະປະນີປະນອມ ແລະ ຕອບສະຫນອງຄວາມຕອ້ ງການຂອງກມຸ່ ຕ່າງໆໄດ້ດີ. ທດັ ສະນະແບບນິເ້ີ ມື່ອນາມາໃຊ້ສຶກສາບົດບາດຂອງລັດ ແລະ ນະໂຍບາຍຂອງລັດໃນທາງເສດຖະກິດການ ເມືອງເຮັດໃຫ້ເກີດການເບິື່ງລັດໃນແງ່ສະຖາບັນທ່ືີເປັນກາງມີໜ້າທ່ືີປະນີປະນອມຂິ້ຂັດແຍ້ງຂອງຄົນກຸ່ມຕ່າງໆທີ່ືມີ ທດິ ສະດີເສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປດັ ຈບຸ ັນ 28 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ຜົນປະໂຫຍດຂດັ ກນັ ລວມທງັ ການົດນະໂຍບາຍທ່ືີຕອບສະຫນອງຄວາມຕອ້ ງການຂອງທກຸ ກ່ມຸ ໂດຍການສ້າງດຸນຍະ ພາບລະຫວ່າງຜົນປະໂຫຍດຂອງກຸ່ມຕ່າງໆລັດໃນທັດນະແບບພະຫຸນິຍົມຈ່ືຶງມສີ ະພາບຄືກັບຕະຫາດການເມືອງທ່ືີ ຄອຍຖາ້ ກ່ັືນກອງຂິ້ຮຽກຮອ້ ງ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງກມຸ່ ຕາ່ ງໆຊ່ງືຶ ແຂງ່ ຂນັ ກັນຢູ່ (Chilcote,1981:194). ເບິ່ືງໃນອີກແງ່ໜຶື່ງ ລັດກເປັນເຊັ່ືນນາຍໜ້າທາງການເມືອງ (political broker) ທື່ີຖືຮັກສາຄວາມເປັນ ອດິ ສະຫລະໃນຕົວເອງ (autonomy) ໂດຍການຖ່ວງດຖນຍະພາບລະຫວ່າງກຸ່ມຕ່າງໆຢູ່ (Whit, 1979 : 83) ປະເດັນສາຄັນທ່ືີໜ້າສົນໃຈກ່ຽວກັບສະພາບຂອງລັດໃນທັດສະນະຂອງພະຫຸນິຍມົ ກຄືເປັນຫຍງັ ກຸ່ມຕ່າງໆຈື່ຶງຍາດ ກນັ ເຂາົິ້ ມາຮຽກຮ້ອງຕື່ລດັ ຖະບານ ແລະ ຜກັ ດັນນະໂຍບາຍຂອງລັດ Dahl (1967:373) ນັກລດັ ສາດແນວພະຫຸ ນຍິ ມົ ຄນົ ສາຄັນໄດ້ຊີິ້ໃຫ້ເຫັນວ່າເປນັ ເພາະລັດຖະບານມີອານາດອິດທິພົນສູງຢ່າງຍິ່ືງ ລັດຖະບານຈ່ືຶງກາຍເປັນເປ້ິົາ ໝາຍຂອງການໃຊ້ອິດທິພົນຜັກດັນຢ່າງລ້ຽງບ່ືໄດ້ການໃຊ້ອິດທິພົນຕື່ການເຮັດວຽກຂອງລັດຖະບານໄດ້ຄວນໝາຍ ເຖງິ ການມອີ ິດທພິ ນົ ຕື່ແນວທາງການໃຊ້ອານາດຂອງລັດຕື່ການເຮັດໃຫ້ສ່ງືິ ໃດຊອບທາດ້ວຍກົດໝາຍ ຫື ບ່ືຊອບທາ ດ້ວຍກົດໝາຍຕື່ການແບ່ງສັນຜົນປະໂຫຍດອະພິສິດທິລາຍໄດ້ ແລະ ອານາດຂອງລັດແຕ່ທັງນ້ິີກບື່ໄດ້ໝາຍຄວາມ ວ່າໃນຄວາມເປັນຈິງທຸກກຸ່ມຈະມີໂອກາດເທົື່າກັນໃນການໃຊ້ອິດທິພົນຕ່ືລັດທັງນີິ້ເພາະຄວາມແຕກຕ່າງໃນ ຊບັ ພະຍາກອນຄວາມຊ່ຽວຊານແຮງຈູງໃຈລວມທງັ ສະຖານນະການທ່ືີພັນທະມດິ ແລະ ປົກປັກອງົ ການກຸ່ມຜະເຊີນ ຢູ່ນອກຈາກນິີ້ຍັງເປັນເພາະມີກຸ່ມທື່ີຕັ້ິງໃຈໃຊ້ອິດທິພົນຕື່ລັດຖະບານຢ່າງຈິງຈັງພຽງບ່ືຈັກກຸ່ມ (Dahl, 1967 : 386) ຢ່າງໃດກຕາມດ້ວຍເຫດທກື່ີ ຸ່ມຕາ່ ງໆມີຜົນປະໂຫຍດບ່ືກົງກັນ ແລະ ມີຄວາມສາມາດໃນແຕ່ລະດ້ານຕ່າງກັນ ກຸ່ມໜຶື່ງອາດຈະມີຂ້ິເສຍດ້ານໜຶ່ືງແຕ່ມີຂິ້ດີອີກດ້ານໜຶື່ງ ຈຶ່ືງເຮັດໃຫ້ແຕ່ລະກຸ່ມມີໂອກາດໃຊ້ອິດທິພົນຕື່ລັດພໆກນັ ແລະ ໃນກລະນີຂອງບຸກຄົນດ້ວຍເຫດທ່ືີຄົນແຕ່ລະຄົນມັກຈະເປັນສະມາຊິກຂອງຫາຍກຸ່ມຜົນປະໂຫຍດໄດ້ເສຍ ຂອງຄົນເມືອ່ ສະເລ່ຍແລ້ວກບ່ືຕ່າງກັນຫາຍ ຜນົ ທື່ີຕາມມາກຄອື ານາດ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດຈະກະແຈກກະຈາຍອອກ ໄປໃນກຸ່ມຕາ່ ງໆຢ່າງຄ້ອນຂ້າງຈະເທົື່າທຽມກັນ. ໃນຕົວຂອງລັດຕາມທັດສະນະແບບພະຫຸນິຍົມນັ້ິນຈະປະກອບຂຶິ້ນດ້ວຍໜ່ວຍງານ ແລະ ອົງການຕ່າງໆ ຫວງຊຶື່ງເຮັດໜ້າທ່ືີຕອບສະຫນອງຕື່ຂ້ິຮຽກຮ້ອງຕ່າງໆຂິ້ຮຽກຮ້ອງເຫົື່ານ້ິີຈະຖືກຄັດເລືອກ ແລະ ກ່ືັນຕອງໂດຍຂະ ບວນການແຂ່ງຂນັ ຕື່ຮອງທາງເສດຖະກິດສັງຄົມ ແລະ ການເມອື ງທີື່ມງຸ້ ຈະເຂິ້ົາໄປການົດແນວທາງຂອງອົງການແລະ ໜ່ວຍງານເຫົ່ືານັ້ິນ ໃນລະດັບສູງສຸດຂອງຜູ້ມີອານາດທາງການເມືອງຈະມີຜູ້ນາທາງການເມືອງ ແລະ ລັດທັງຫາຍ ເຮັດໜ້າທື່ເີ ປນັ ຜລູ້ ວບລວມ ແລະ ປະນປີ ະນອມຂ້ິຮຽກຮ້ອງຕ່າງໆເຫົື່ານນິັ້ ເພ່ືອເຮດັ ໃຫກ້ ານຕດັ ສນິ ໃຈນະໂຍບາຍມີ ຜົນບັງຄັບໃຊ້ປະເດັນບັນຫາທ່ືີເຂົິ້າມາເຖິງຂັ້ິນພິຈາລະນາຕັດສນິ ໃຈນັ້ນິ ຈິງໆແລ້ວມີຈານວນນ້ອຍເພາະສະເພາະປະ ເດັນທ່ືີເຂ້ົິາກບັ ກອບເກນທື່ີກຸ່ມຕ່າງໆເຫັນພ້ອງຕ້ອງກນັ ເທ່ືາົ ນິ້ັນຈ່ືຶງຈະເຂ້າິົ ມາເຖິງຂ້ັິນນິີ້ໄດ້ ໃນກລະນີຂອງອານາດນິັ້ນ ໃຜຈະມີອານາດທາງການເມືອງຂ້ິນຶ ມາໄດກ້ ຕອ້ ງແຂ່ງຂັນພາຍໃນຂອບເຂດທາງການເມອື ງທ່ືີຊອບທາເທົ່າື ນັ້ິນຕົວຂອງ ລັດເອງກຫາໄດ້ປະກອບຂຶ້ິນດ້ວຍລະບົບລາດຊະການທື່ີເປັນໜຶື່ງດຽວຫາກແຕ່ເປັນໜ່ວຍງານຈານວນຫາຍທື່ີມີ ອານາດກ້າວກ່າຍກັນຢູ່ ແລະ ຕ່າງກແຂ່ງຂັນກັນແຍ່ງຊິງຊັບພະຍາກອນໃນຮູບບຸກຄກລາກອນ, ເງິນ ແລະ ອານາດ ໜ້າທື່ີຈາກລດັ ຖະບານຕາມຄວາມຄິດແບບພະຫຸນິຍົມໜ່ວຍງານຂອງລະບບົ ລາດຊະການເຫ່ົືານີິ້ຈະເຮດັ ວຽກຕອບ ສະຫນອງຕ່ືໜວ່ ຍເໜືອທ່ືີຄວບຄຸ້ມມນັ ຢຫູ່ ື ຕ່ືຂະບວນການປະຊາທິປະໄຕຖາ້ ຫາກມນັ ດາເນນີ ງານໃນທາງທ່ືີລະເມີດ ຕື່ຄວາມຍຸດຕິທາຄວາມສະເໝີພາກ ແລະ ເສລີພາບມັນກຈະຖກື ບັງຄັບໃຫ້ປ່ຽນແປງການກະທາໄດ້ໃນໄລຍະຍາວ ສາລບັ ຊນົ ຊນັ້ິ ຕ່າງໆໃນທດັ ສະນະແບບພະຫນຸ ິຍົມກເປັນພຽງການລວມກຸ່ມຜົນປະໂຫຍດຢ່າງໜືຶ່ງໃນສັງຄົມຊ່ຶືງອາດ ຈະມຊີ ບັ ພະຍາກອນທາງການເມອື ງຫາຍກວາ່ ກ່ມຸ ອື່ນໆ ແຕ່ອານາດຂອງຊນົ ຊ້ັິນກຖກື ຖວ່ ງດຸນໂດຍການໃຊ້ສິດທິໃນ ການເລືອກຕັິ້ງຂອງປະຊາຊົນ ໂດຍການລວມຕົວຂອງຄົນສ່ວນນອ້ ຍທື່ີປຸກມະຕິມະຫາຊົນຂຶິ້ນມາຕ່ືຕ້ານ ແລະ ບີບ ບງັ ຄບັ ໃຫ້ຜນູ້ າທາງການເມອື ງຕ່ືຕາ້ ນຊົນຊັິ້ນດງ່ືັ ກ່າວໄດ້ (Alford, 1975 : 146-147). ຄວາມຄິດໃນລັກສະນະນີ້ິແຊກຢູ່ໃນທິດສະດີທາງສັງຄົມສາດຕາເວັນຕົກສ່ວນໃຫຍ່ທ່ືີອະທິບາຍເຖິງບົດ ບາດ ແລະ ການເຮັດໜ້າທື່ີຂອງລັດໃນສັງຄົມ ແລະ ຄວາມສາພັນລະຫວ່າງລັດກັບກຸ່ມຜູ້ຄອງອານາດທາງ ທດິ ສະດເີ ສດຖະກິດການເມືອງໃນຍຸກປດັ ຈບຸ ັນ 29 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວົງ

ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມລັກສະນະການແຝງຕົວຂອງຄວາມຄິດແບບພະຫນຸ ິຍົມໃນທິດສະດີເຫົື່ານັ້ິນອາດຈະເປັນ ໄປຢ່າງແຈ່ມແຈງ້ ຫື ລິ້ຊີ ້ອນກໄດ້ ກລະນີທື່ີເຫນັ ໄດ້ຢ່າງແຈມ່ ແຈ້ງກຄືທິດສະດີການເມືອງສະໄໝໃໝ່ ເຊ່ັືນ ທິດສະ ດີກ່ຽວກັບກຸ່ມ, ມະຕິມະຫາຊົນ ແລະ ການວິເຄາະລະບົບການເມືອງເປັນຕົ້ິນອນັ ທ່ືີຈງິ ທັດນະແບບນີໄິ້ ດ້ຮບັ ການວິ ພາກວິຈານຈາກນັກສັງຄົມສາດໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ືງນັກສັງຄົມວິທະຍາບາງກຸ່ມມາຕັິ້ງແຕ່ປີ 1950 ນັກສັງຄົມ ວິທະຍາເຫົື່ານີ້ິເຫັນວ່າໃນຄວາມເປັນຈິງອານາດໃນສັງຄົມຫາໄດ້ກະຈາຍຢູ່ຕາມກຸ່ມຕ່າງໆແຕ່ຢ່າງໃດຫາກແຕ່ຕກົ ຢູ່ ໃນກາມືຂອງຊົນຊິ້ັນນາຈານວນນ້ອຍເທື່ົານັິ້ນຕົວລັດເອງກຖກື ຄວບຄມຸ ໂດຍຊົນຊ້ັິນນາດັື່ງກາ່ ວງານໃນທານອງນິີ້ໄດ້ ແກ່ Power Elite ຂອງ C. Wright Mil ແລະ Community Power Structure ຂອງ Hunter ເຖິງແມ່ນ ແນວຄວາມຄິດແບບພຫຸນິຍົມຈະຖືກວິພາກວິຈານຈາກນັກສັງຄົມວິທະຍາທ່ືີຢຶດຖືຕົວແບບຊົນຊັ້ິນນາ (Elism) ຢ່າງຮນຸ ແຮງກຕາມແຕ່ກຫາໄດ້ເຮດັ ໃຫອ້ ິດທພິ ົນຂອງແນວຄວາມຄິດແບບນິ້ີລຸດນ້ອຍຖອຍລົງໄປແຕ່ຢ່າງໃດ. ການສຶກສາບົດບາດຂອງລັດຕາມຕົວແບບພະຫຸນິຍົມໄດ້ຮັບການວິພາກວິຈານຈາກຫາຍຝ່າຍໃນຫາຍປະ ເດັນປະເດັນຫກັ ໃນການວພິ າກວິຈານດືັ່ງກ່າວອາດຈະແບ່ງໄດ້ 2 ປະເດັນປະເດັນທາອິດກຄ:ື ແນວຄວາມຄິດກ່ຽວ ກັບດຸນອານາດຂອງກຸ່ມຜົນປະໂຫຍດຕາ່ ງໆໃນສັງຄົມ ແລະ ປະເດັນທ່ືີສອງກຄື:ທັດສະນະທ່ືີເຫັນວ່າລັດເປັນກາງ ແລະ ມີສະພາບເໝືອນກັບກາມະການໃນເກມການແຂ່ງຂັນທາງການເມືອງລະຫວ່າງກຸ່ມຕ່າງໆ(ເບິ່ືງ Playford, 1971). ໃນປະເດັນທາອິດ ສະພາບຂອງສັງຄົມການເມືອງທື່ກີ ຸ່ມຕ່າງໆແຂ່ງຂັນກັນຢ່າງເທົື່າທຽມກັນເພ່ືອໃຊ້ອດິ ທິ ພົນຕ່ືການເຮັດວຽກຂອງລັດຖະບານ ແລະ ກຸ່ມທັງຫາຍມີອານາດທ່ືີຈະຕອບໂຕ້ກັນໄດ້ (Counter vailirg power ) ຕາມທດັ ສະນະແບບພະຫຸນິຍົມນັິ້ນ ນອກຈາກຈະເປັນການເບງ່ິື ສັງຄມົ ການເມືອງແບບພາບນິ່ືງບ່ືສົນໃຈ ຄວາມເຄື່ອນໄຫວປ່ຽນແປງອານາດຂອງກຸ່ມລວມທັງການເກີດຂຶິ້ນ ແລະ ການສະລາຍຕົວຂອງກຸ່ມຕ່າງໆແລ້ວຍັງ ເບື່ິງຂ້າມຄວາມເປນັ ຈິງໃນເລື່ອງອານາດການຕື່ລອງທື່ີສັງຄມົ ເປີດໂອກາດໃຫ້ບື່ເທ່າົື ທຽມກັນໃນຂະນະທ່ີືສະຫະພາບ ແຮງງານຊ່ືຶງເປັນຕົວແທນຄົນຈານວນຫາຍມີອານາດໃນການຮຽກຮ້ອງຕ່ືຮອງກັບລັດ ແລະ ກບັ ກຸ່ມນາຍທຶນຢ່າງຈາ ກດັ ກມຸ່ ນາຍທນຶ ຊ່ຶືງເປັນຕົວແທ່ນຈານວນນ້ອຍມີອານາດຮຽກຮ້ອງຢາ່ ງບ່ືຈາກັດລວມທງັ ມີບົດບາດຢ່າງກວ້າງຂວາງ ໃນການການົດນະໂຍບາຍ ແລະ ທິດທາງໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດຂອງຊຶງື່ ມຜີ ົນກະທົບຕື່ກຸ່ມອື່ນດ້ວຍ ນອກ ຈາກນີິ້ຕົວແບບພະຫຸນິຍົມຍັງເບືິ່ງຂ້າມຜົນປະໂຫຍດຂອງກຸ່ມນ້ອຍໆທືີ່ຖືກທາລາຍດ້ວຍກຸ່ມທ່ືີມີອານາດຫາຍກວ່າ ລວມທງັ ບ່ືເຄີຍຕິງັ້ ຂ້ິສງົ ໄສວ່າຄົນສວ່ ນໃຫຍ່ ຫື ຄນົ ບາງກ່ມຸ ທ່ືີບ່ືໄດ້ມີການທັງຫມົດຕົວເປນັ ກຸ່ມຜົນປະໂຫຍດຈະຖືກ ເອາົ ລດັ ເອົາປຣຽບຈາກກມຸ່ ທື່ີມີອານາດທງັ ນິ້ີເພາະຄົນເຫ່ືາົ ນີ້ິບື່ມຊີ ັບພະຍາກອນຫາຍພທື່ີຈະລວມຕົວກັນໃຊ້ອິດທິພົນ ຕ່ືການຕັດສິນໃຈຂອງລັດຖະບານຢ່າງໄດ້ຜົນ (Playford, 1971: 365-367: Nobbs, 1983:346) ເຖິງ ແມ່ນວຽກດ້ານພະຫຸນິຍມົ ບາງຢາ່ ງອາດຈະຍອມຮັບວາ່ ອານາດໃນການຕື່ລອງຂອງແຕ່ລະກ່ມຸ ອາດຈະບື່ເທືາ່ົ ທຽມກັນ ແຕ່ວຽກງານໃນແບບພະຫຸນິຍົມບື່ເຄີຍສົນໃຈວ່າຫຍັງຄືທື່ີມາຂອງຄວາມບື່ເທົ່ືາທຽມດັ່ືງກ່າວຢ່າງຈິງຈັງ (Alford, 1975: 151). ທ່ານ ແອນດຽນ(Andrain,1970 : 13-115) ຊ້ິີໃຫ້ເຫັນວ່າເນືິ້ອໃນສາຄັນຂອງຕົວແບບພະຫຸນິຍົມ ກ່ຽວການກະຈາຍອານາດ ແລະ ບດົ ບາດຂອງກຸ່ມໃນສັງຄົມການເມືອງຂ້ອນຂ້າງຈະຂດັ ກັບສິ່ືງທ່ີືເກີດຂິ້ືນຈິງ ຕົວຢ່າງ ເຊັື່ນ: ຕົວແບບ ພະຫຸນິຍົມຕັ້ິງສົມມຸດຖານໄວ້ວ່າຄົນສ່ວນໃຫຍ່ຈະສັງກັດຢູ່ຫາຍກຸ່ມ ແລະ ຮັບຮູ້ຄວາມຄິດເຫັນ ຈາກຫາຍຝ່າຍແຕ່ຈາກການສາຫວດກັບພົບວ່າໃນສະຫະລັດອາເມລກິ າ, ອິຕາລ,ີ ເຢຍລະມັນຕາເວັນຕົກ ແລະ ອັງ ກິດ ຄົນສ່ວນໃຫຍ່ຈະເປັນສະມາຊິກກຸມ່ ຜົນປະໂຫຍດພຽງກຸ່ມດຽວ ແລະ ໃນສະຫະລັດອາເມລິກາ ຄົນຮ້ອຍລະ 43 ບ່ືໄດ້ສັງກັດກຸ່ມຜົນປະໂຫຍດໃດເລີຍນອກຈາກນິ້ີຕົວແບບພະຫຸນິຍມົ ຍັງສັບສົນລະຫວ່າງການມອີ ານາດທື່ີກະ ທດິ ສະດເີ ສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປັດຈຸບັນ 30 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວົງ

ແຈກກະຈາຍທືົ່ວໄປກັບການແບງ່ ແຍກໜ້າທ່ືີຕາມຄວາມຊ່ຽວຊານ (Functional specialization) ທັງນີິ້ເພາະ ການເກດີ ຄົນຫາຍກຸ່ມທືີ່ເຮັດໜ້າທີື່ຕ່າງກນັ ໄປຕາມລັກສະນະການແບງ່ ງານກນັ ເຮັດໃນສັງຄົມອດຸ ສາຫະກາບື່ໄດ້ ໝາຍຄວາມວາ່ ກ່ມຸ ຄົນເຫົືາ່ ນັ້ິນເປັນຕົວແທນຂອງຄົນທກຸ ຄົນໃນສັງຄມົ ຫື ຄົນກຸມ່ ດັ່ງື ກາ່ ວຈະມີອານາດ ແຕ່ອານາດ ອາດຢູໃ່ ນມຂື ອງຄົນຈານວນນອ້ ຍທື່ີມີຄວາມລາລວຍ ແລະ ສະຖານພາບສູງກໄດ້ ແລະ ຈາກການສາຫວດໃນລັດມິ ຊິແກນພົບວ່າຄົນຮັື່ງມີແລະ ຄົນມີການສຶກສາບື່ຕ້ອງການໃຫ້ກຸ່ມຜົນປະໂຫຍດມີໂອກາດເທົ່ືາທຽມກັນພວກທ່ານ ເຫນັ ວາ່ ກຸ່ມຜນົ ປະໂຫຍດຈາກພາກທຸລະກດິ ເທ່າືົ ນິັ້ນທ່ືີຄວນຈະມບີ ົດບາດສາຄນັ ໃນວິຖີຊວີ ິດທາງການເມືອງ. ໃນປະເດັນທີສອງ ທັດສະນະຂອງພະຫຸນິຍົມທ່ືີເຫັນວ່າລັດ ຫື ລັດຖະບານນັິ້ນເປັນກາງ ແລະ ຄອຍຖ້າ ເຮດັ ໜາ້ ທືກີ່ ວດສອບ ແລະ ຈດັ ລະບຽບການແຂ່ງຂັນກັນລະຫວາ່ ງກ່ມຸ ຜົນປະໂຫຍດຕ່າງໆໃນສງັ ຄົມເພ່ືອບື່ໃຫ້ກຸ່ມ ໃດກມຸ່ ໜືຶງ່ ມີອານາດຄອບງາເໜືອສັງຄົມ ແລະ ໃຊ້ອານາດໄປໃນທາງທ່ືີບ່ືຖກື ຕ້ອງນ້ັນິ ໄດ້ຖກື ວິພາກຈານວ່າບື່ສອດ ຄອ່ ງກບັ ຄວາມເປນັ ຈິງທງັ ນ້ິີເພາະລັດຖະບານບ່ືໄດ້ເປັນກາງ ແລະ ຈະເຂິ້າົ ຂາ້ ງກຸ່ມຄົນທມ່ືີ ຄີ ວາມຮືງັ່ ມີສະຖານະພາບ ສູງຫາຍກວ່າກຸ່ມຄົນທີື່ຍາກຈົນ ແລະ ສະຖານະພາບຕ່ືາທັງນ້ິີຈະເຮັດໄປໂດຍການເລືອກປະຕິບັດ Stones (1980) ຊິ້ີໃຫ້ເຫັນວ່າຄວາມບ່ືສະເໝີພາບທາງເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມນາໄປສູ່ຄວາມບ່ືເທົື່າທຽມໃນບລິການທ່ືີ ໄດ້ຮັບຈາກເຈົິ້າໜ້າທື່ຂີ ອງລັດ ຂ້ິຮຽກຮ້ອງຂອງກຸ່ມຄົນທີ່ືມີສະຖານະພາບທາງເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມສູງຈະໄດ້ ຮບັ ການຕອບສະຫນອງຈາກເຈິາ້ົ ໜ້າທ່ືີ ແລະ ກົນໄກຂອງລດັ ດກີ ວ່າຄົນທືີ່ມສີ ະຖານະພາບຕ່າື ບື່ວາ່ ພວກທ່ານຈະໃຊ້ ອິດທິພົນຕື່ເຈົ້ິາໜ້າທ່ືີເຫົ່ືານັິ້ນໂດຍກົງ ຫື ບ່ືກຕາມກຸ່ມຜົນປະໂຫຍດທີ່ືມີຊັບພະຍາກອນຫາຍນັ້ິນບື່ພຽງແຕ່ຈະ ສາມາດໃຊ້ຊັບພະຍາກອນໃນຮູບແບບຕ່າງຄອບງາກົນໄກຂອງລັດໄດ້ເທົື່ານັ້ິນໃນຫາຍກລະນີຄວາມຕ້ອງການຂອງ ຄົນກຸ່ມນິີ້ໄດຮ້ ັບການຕອບສະຫນອງຈາກລັດໂດຍບື່ຕ້ອງຮຽກຮ້ອງຍງັ ແຈ່ມແຈງ້ ອີກດວ້ ຍຄົນກຸ່ມນີິ້ໄດ້ຮບັ ການເອາົ ໃຈຈາກລັດ ແລະ ກນົ ໄກຂອງລັດເພາະສະຖານະພາບທາງເສດຖະກິດ ແລະ ສງັ ຄມົ ທ່ືທີ າ່ ນມຢີ ູ່ນັິ້ນເອງ ລັກສະນະນີ້ິ ຄືສງິ່ື ທ່ືີ Stones ຮຽກວາ່ ອານາດທື່ເີ ກີດຈາກລະບົບ (Systemic power). ນອກຈາກນິ້ນັ ຕວົ ແບບພະຫຸນິຍມົ ຍັງເບ່ືິງຂ້າມຄວາມຈິງທ່ືີວ່າຕົວລັດເອງບ່ືວ່າຈະເປັນລັດຖະບານເຈ້ົິາໜ້າທ່ືີ ຂອງລດັ ແລະ ນັກການເມືອງຕາ່ ງກມີຜນົ ປະໂຫຍດຂອງຕົນເອງທື່ີຈະຕ້ອງປົກປອ້ ງ ແລະ ສະແຫວງຫາ ດ່ືງັ ນັ້ິນ ລັດ ຈຶ່ືງບື່ອາດຈະເປັນກາງໄດ້ລັດຄວນຈະເຂົິ້າຂ້າງກຸ່ມຄົນ ຫື ຊົນຊັິ້ນທ່ືີໃຫ້ຜົນປະໂຫຍດຕ່ືລັດຫາຍກວ່າກຸ່ມຄົນທືີ່ມີ ຄວາມສາຄັນຕື່ລັດນ້ອຍກຸ່ມນາຍທຶນທື່ີບລິຈາກເງິນສະໜັບສະໜູນພັກລັດຖະບານຄວນຈະໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດ ຈາກນະໂຍບາຍທາງເສດຖະກິດຂອງລັດຖະບານຫາຍກວ່າຄົນທົ່ືວໄປເປັນທາມະດາເບິ່ືງໃນແງ່ນ້ິີຈຶງ່ື ບື່ແປກທ່ືີລັດມີ ແນວໂນມ້ ຈະຄວບຄມຸ ກດິ ຈະກາຂອງກາມະການຜຕູ້ ້ອງເພງິື່ ລັດຫາຍກວາ່ ທຈ່ືີ ະຄວບຄຸມກດິ ຈະກາຂອງນກັ ທຸລະກິດ ໃຫຍ່ຊືງຶ່ ຄວາມສາເລັດຂອງຄົນເຫ່ືົານີິ້ມຜີ ນົ ໂດຍກົງຕ່ືຜົນງານດ້ານເສດຖະກິດຂອງລດັ ໃນຮບູ ການເພີມື່ ລາຍໄດ້ປະຊາ ຊາດ ຫື ການຈາ້ ງງານເພີ່ມື ຂຶ້ິນເປນັ ຕິົນ້ . ຈາກຈຸດອ່ອນຂອງຕົວແບບພະຫຸນິຍົມທ່ືີໃຊ້ໃນການສຶກສາລັດນິີ້ເອງເຮັດໃຫ້ນັກສັງຄົມສາດທື່ີສົນໃຈໃນ ບັນຫາດ້ານເສດຖະກິດການເມືອງຫາຍກຸ່ມໄດ້ພະຍາຍາມພັດທະນາທິດສະດີກ່ຽວກັບລັດ ແລະ ບົດບາດທາງ ເສດຖະກິດການເມືອງຂອງລັດຂຶ້ິນມາທິດສະດີເຫົື່ານ້ິີບ່ືວ່າຈະເປັນທິດສະດີແນວມາກຊິດ ຫື ແນວອື່ນຕ່າງກຍອມ ຮັບວ່າລັດບ່ືໄດ້ເປນັ ກາງ ແລະ ຄົນກຸ່ມຕ່າງໆມີອິດທິພົນຕື່ລດັ ແລະ ນະໂຍບາຍຂອງລັດຕ່າງກນັ ໄປຕາມລັກສະນະ ຊັບພະຍາກອນທກ່ືີ ນກມຸ່ ນ້ັນິ ຄອບຄອງຢູ່ ນິັນ້ ຄືທິດສະດີເສດຖະກດິ ການເມອື ງກຽ່ ວກັບລັດທື່ີຫາກື່ສະເໜີອອກມາ ໃໝ່ນິີ້ຕ່າງກປະຕິເສດຕົວແບບພະຫຸນິຍົມທັງສິ້ນເຖິງແມ່ນວ່າແຕ່ລະທິດສະດີຈະມີກອ້ອມທິດສະດີຕ່າງກັນໄປກ ຕາມ. ທດິ ສະດເີ ສດຖະກິດການເມືອງໃນຍກຸ ປດັ ຈຸບັນ 31 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວງົ

2. ການພັດທະນາກັບການສກຶ ສາແນວທາງເພອ່ໍື ເຮດັ ໃຫທ້ ັນສະໄໝ ນັບແຕ່ປີ1950 ເປັນຕົິ້ນມາຈົນເຖິງຕົ້ິນປີ 1970 ການສຶກສາກ່ຽວກັບການພັດທະນາໃນຂອບເຂດວິຊາ ການຕາເວັນຕົກບ່ືວ່າຈະເປັນການພດັ ທະນາໃນດາ້ ນເສດຖະກິດສັງຄົມ ແລະ ການເມືອງໄດ້ຖກື ຄອບງາດ້ວຍທິດສະ ດີ ຫື ແນວການສຶກສາທື່ີຮຽກວ່າ “ການເຮັດໃຫ້ທນັ ສະໄໝ” (modernization) ມາໂດຍຕະຫອດເຖິງແມ່ນຈະ ມີແນວການສຶກສາແນວອື່ນ ເຊັື່ນ ແນວມາກຊິດເປັນທາງເລືອກໃນການອະທິບາຍຂະບວນການພັດທະນາຂອງ ສັງຄົມແຕ່ແນວຄວາມຄິດເຫື່ົານັິ້ນກລັບບື່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບເທົ່າື ໃດໃນຊ່ວງນ້ິັນແນວການສກຶ ສາແບບ ການເຮັດ ໃຫ້ທັນສະໄໝຈຶ່ືງເປັນອົງກອນສາຄັນທີື່ສຸດໃນການອະທິບາຍ ແລະ ຕີຄວາມການພັດທະນາອຸດສາຫະກາ ແລະ ການພດັ ທະນາໂດຍທົ່ືວໄປການສຶກສາໃນແນວເຊ່ືັນວ່ານິ້ີມີລກັ ສະນະເປັນຄວາມຄິດທາງສັງຄມົ ແລະ ວິທີການເບ່ິືງ ບັນຫາແບບຕາເວນັ ຕົກໂດຍສະເພາະຢາ່ ງຍ່ິືງແບບອາເມລກິ ນັ (Goldthorpe, 1984 : 132). ຫາກພິຈາລະນາກັນໃນມຸມກວ້າງການເຮັດໃຫທ້ ນັ ສະໄໝກຄື ຂະບວນການປຽ່ ນແປງທາງສັງຄົມທື່ເີ ຮັດໃຫ້ ສັງຄົມຊຶື່ງພັດທະນານ້ອຍກວ່າມີລັກສະນະຄືກັບສັງຄົມທ່ືີພັດທະນາຫາຍກວ່າ (Lerner, 1968 : 386) ແນວ ການສຶກສາແບບນີິ້ເບິືງ່ ການພັດທະນາຂອງແຕ່ລະສັງຄົມໃນແງ່ຂອງການປ່ຽນແປງຈາກຈຸດເລີມ່ື ຕົິ້ນຄື ຈາກສະພາບ ດັ້ິງເດີມ ຫື ສະພາບກ່ອນມີອຸດສາຫະກາ (traditional or preindustrial condition) ແລ້ວຜ່ານຊ່ວງຫົວ ລ້ຽວຫົວຕື່ໄປສູ່ສະພາວະທັນສະໄໝ (modernity) ຂະບວນການປ່ຽນແປງ ຫື ພັດທະນາໃນລັກສະນະນີິ້ມີຜົນ ກະທົບຕ່ືເນື່ອງແກ່ທັງສັງຄົມ ແລະ ບຸກຄົນແຕ່ລະຄົນໄປພ້ອມໆກັນການເບິ່ືງການພັດທະນາຂອງສັງຄົມໃນ ລັກສະນະດັື່ງກ່າວຂອງແນວການສຶກສາແບບການເຮັດໃຫ້ທັນສະໄໝກ່າວໄດ້ວ່າເປັນຜົນມາຈາກກະແສການ ພັດທະນາທາງດ້ານວິຊາການສັງຄົມສາດຂອງຕາເວັນຕົກໂດຍກົງຮາກເຫງ້າສາຄັນຂອງແນວການສຶກສາແບບການ ເຮັດໃຫທ້ ນັ ສະໄໝກຄື ບັນດາທິດສະດີກ່ຽວກບັ ວິວັດທະນາການຂອງສັງຄົມຊ່ືຶງເຕີບໂຕຂ້ິຶນມາໃນສັດຕະວັດທີ 19 ທດິ ສະດີເຫ່ົືານ້ີິມຸ້ງຈະອະທິບາຍການປຽ່ ນແປງຂອງສັງຄົມໂດຍອາໄສວິທີການແບບວິທະຍາສາດທາມະຊາດທິດສະ ດເີ ຫ່ືົານ້ີິມີວດັ ຖຸປະສົງທ່ືີຈະສ້າງກດົ ທົື່ວໄປກຽ່ ວກັບການປຽ່ ນແປງໃນປະກດົ ການທາງສັງຄມົ ໃນລັກສະນະດຽວກັບ ທິດສະດີວິວັດທະນາການຂອງ Darwin ໂດຍທົ່ືວໄປທິດສະດີເຫົື່ານີິ້ມັກຈະອະທິບາຍການພດັ ທະນາຂອງສັງຄມົ ໃນແງຂ່ ອງການປ່ຽນແປງແບບກ້າວໜ້າຈາກຮູບແບບທື່ເີ ປັນຢູ່ຢາ່ ງງາ່ ຍໆໄປເປັນຮບູ ແບບທື່ີຊບັ ຊອ້ ນໂດຍທັງນີ້ິຈະດາ ເນນີ ໄປຢາ່ ງ ຕ່ືເນອື່ ງຕາມຂະບວນການຈະເລີນເຕີບໂຕ ແລະການແບງ່ ແຍກຄວາມຊານານສະເພາະດາ້ ນຂອງສັງຄົມ (Hoogvelt,1983:106-107;Roxborough, 1979:13). ລັກສະນະຄວາມຄິດແບບນິີ້ຈະເຫັນໄດ້ຈາກງານ ຂອງບຸກຄົນເຊັື່ນ Spencer ແລະ Durkheim ດ້ວຍເຫດທື່ີທິດສະດີແບບນີິ້ມອົງການປ່ຽນແປງສັງຄົມໃນ ລັກສະນະການເຕີບໂຕຈາກສັງຄົມລ້າຫັງໄປສູ່ສັງຄົມທ່ືີກ້າວໜ້າທິດສະດີໃນລັກສະນະນິີ້ຈຶື່ງມັກຈະພະຍາຍາມ ຈາແນກລັກສະນະຂອງສັງຄົມລະຫວ່າງຈຸດເລີື່ມຕົິ້ນກັບບັິ້ນປາຍຂອງວິວັດທະນາການຂອງສັງຄົມທັງນີິ້ເພື່ອຊ້ິີໃຫ້ ເຫັນວ່າສັງຄົມຈະປ່ຽນຈາກລັກສະນະໜຶື່ງໄປສູ່ອີກລັກສະນະໜຶື່ງຕົວຢ່າງເຊັື່ນ ທ່ານ ສະເປັນເຊີ (Spencer) ອະທິບາຍໃນແງກ່ ານປ່ຽນແປງຈາກສງັ ຄມົ ທມື່ີ ລີ ັກສະນະເປັນອັນໜຶ່ືງອັນດຽວກັນ (homogeneous)ໄປສູ່ສັງຄົມ ທ່ືີມລີ ກັ ສະນະຫາກຫາຍ (heterogeneous) ຫື Tonnie ເບືິ່ງໃນແງກ່ ານປ່ຽນແປງຈາກລກັ ສະນະຄວາມສາພັນ ແບບສະມາຄມົ (association)ໄປສູ່ລັກສະນະແບບອົງການ (organization) ເປັນຕົ້ິນ. ລກັ ສະນະການເບ່ິືງການປຽ່ ນແປງຂອງສັງຄົມໃນແງ່ຂອງຂະບວນການສາ້ ງຄວາມຊບັ ຊ້ອນຂ້ຶິນໃນວິຖີຊີວິດ ຂອງມະນດຸ ທ່ືີມີມາຕັິ້ງແຕ່ສັດຕະວັດທີ 19 ນ້ິີໄດຮ້ ບັ ການສານຕື່ຈາກນກັ ສງັ ຄມົ ສາດໃນສັດຕະວດັ ທີ 20 ນກັ ສັງຄົມ ສາດໃນຍຸກນ້ິີເນັ້ິນການອະທິບາຍລັກສະນະຂອງສັງຄົມດັິ້ງເດີມ ແລະ ສັງຄົມສະໄໝໃໝ່ໃນລາຍລະອຽດຫາຍຂຶິ້ນ ເພອື່ ຊໃ້ິີ ຫ້ເຫັນເຖິງລັກສະນະຄວາມແຕກຕາ່ ງກັນຢ່າງຊັດເຈນລະຫວ່າງສັງຄົມທັງ 2 ຮູບແບບ ແລະ ສ່ິືງທ່ືເີ ປັນຕົວຊີິ້ ທດິ ສະດເີ ສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປດັ ຈບຸ ັນ 32 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ເຖິງລັກສະນະການປ່ຽນແປງຈາກສະພາບສັງຄົມໜຶື່ງໄປສູ່ອກີ ສງັ ຄມົ ໜ່ຶືງການອະທບິ າຍຂະບວນການປຽ່ ນແປງຂອງ ສັງຄົມມັກຈະເນັິ້ນການປ່ຽນແປງດ້ານວັດຖຸເປັນເກນ ແລະ ບື່ໄດ້ນາເອົາປາກົດການທາງປະຫວັດສາດມາຊ່ວຍໃນ ກ າ ນ ອ ະ ທ ິ ບ າ ຍ ເ ຊ ັ ື່ ນ ເ ບ ິ ່ື ງ ກ າ ນ ປ ່ ຽ ນ ແ ປ ງ ສັ ງ ຄ ົ ມ ໃ ນ ແ ງ ່ ຄ ວ າ ມ ສ າ ມ າ ດ ໃ ນ ກ າ ນ ປ ັ ບ ຕ ົ ວ ທ າ ງ ເ ທັ ກ ນ ິ ກ ວ ິ ທ ະ ຍ າ (technological adaptability) ຫື ໃນແງກ່ ານຈາແນກໂຄງສ້າງໜ້າທພ່ືີ າຍໃນສງັ ຄມົ ອອກຈາກກນັ ຢາ່ ງຊັດເຈນ ເປັນຕົິ້ນການເບິ່ືງການປ່ຽນແປງຂອງສັງຄົມແບບນີິ້ໃນຍຸກຫັງສົງຄາມໂລກເທື່ອທື່ີສອງກຄື ສິື່ງທື່ີຮຽກກັນວ່າແນວ ການສກຶ ສາແບບການເຮດັ ໃຫ້ທນັ ສະໄໝນ້ນິັ ເອງ. ເຖິງແມ່ນທິດສະດີທັງຫາຍທື່ີຢຶດກອບຄວາມຄິດແບບເຮັດໃຫ້ທັນສະໄໝຈະມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນອອກ ໄປ ບ່ືຫາຍກນ້ອຍອັນເກີດຈາກຄວາມຜິດກັນໃນຈຸດເນັ້ິນໜັກໂດຍທ່ືີບາງທິດສະດີອາດຈະເນິ້ັນສຶກສາເຖິງສະພາບ ຫື ລັກສະນະຂອງສັງຄົມດັ້ິງເດີມ ແລະ ສັງຄົມທ່ືີທັນສະໄໝຂະນະທື່ີບາງທິດສະດີອາດຈະມຸ້ງສະເໜີຂັິ້ນຕອນໃນ ການປ່ຽນແປງຂອງສັງຄົມແຕ່ຢ່າງໃດກດີທຸກທິດສະດີຈະມີຂິ້ສົມມຸດຖານຮ່ວມກັນກ່ຽວກັບລັກສະນະຂອງການ ພັດທະນາຊຶື່ງນັກວິຊາການບາງຄົນຮຽກວ່າຕົວແບບການພັດທະນາແບບເສລີນິຍົມ (Liberal Model of development) ຕົວແບບການພດັ ທະນາດືັງ່ ກ່າວມີລກັ ສະນະດັ່ືງຕໄ່ື ປນີິ້ (Hermassi, 1978 : 240-241): ປະການທາອິດ ທຸກສັງຄົມຈະພດັ ທະນາໄປໃນເສິ້ັນທາງດຽວຄືກັນໝົດໃນຊ່ວງປີ 1950 ແລະ 1960 ມີ ທິດສະດີຫາຍທດິ ສະດີພະຍາຍາມຊີິ້ໃຫເ້ ຫນັ ວ່າສັງຄມົ ທກຸ ສັງຄມົ ຈະປ່ຽນແປງໄປຕາມຂິ້ັນຕອນຕ່າງໆຄກື ນັ ປະເທດ ພັດທະນາແລ້ວໄດ້ຜາ່ ນຂນ້ັິ ຕອນເຫົື່ານ້ິນັ ມາແລ້ວ ສວ່ ນປະເທດກາລງັ ພັດທະນາກກາລັງດາເນີນຮອຍຕາມຢູ່ ຕົວຢ່າງ ຂອງທິດສະດີການເຮັດໃຫ້ທັນສະໄໝແບບນ້ິີກຄື ທິດສະດີຂອງທ່ານໂຣສະຕອບ( Rostow) ທ່ືີພະຍາຍາມ ອະທິບາຍການພັດທະນາຂອງສັງຄົມໃນແງ່ລາດັບຂັ້ິນໃນຄວາມຈະເລີນເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດທ່ານເຫັນວ່າຂິ້ັນ ຕອນໃນການພັດທະນາຂອງທຸກສັງຄົມຈະມີ 5 ຂັ້ິນຕອນຄື: 1. ຂັ້ິນສັງຄົມແບບດັິ້ງເດີມ, 2.ຂ້ິັນທ່ືີເກີດສະພາບທ່ືີ ເໝາ, 3. ສ າລັບການຂຶິ້ນ (preconditions for takeoff) 4. ຂັ້ິນທະຢານຂຶິ້ນ, 5. ຂັິ້ນທ່ືີຜັກດັນໄປສູ່ການ ເຕີບໂຕຢ່າງເຕັມທີ່ື(drive to maturity) ແລະ ຂັ້ິນທີື່ມວນຊົນມີຄວາມອຸດົມສົມບູນໃນການບລິໂພກຢ່າງຫາຍ (age of high mass consumption) ແນວການສຶກສາແບບການເຮັດໃຫ້ທນັ ສະໄໝເຊື່ອວ່າ ການພັດທະນາ ເປັນຂະບວນການປ່ຽນແປງຕາມລາດັບຂິ້ັນສັງຄມົ ແຕ່ລະສງັ ຄມົ ຈະແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມຕາແໜ່ງໃນຊ່ວງຂອງການ ພັດທະນາ ສັງຄົມທື່ີພັດທະນາຫາຍຈະຢູ່ໃນຕາແໜ່ງທ່ືີສູງກວ່າປະເທດທື່ີກາລັງພັດທະນາເພາະໄດ້ຜ່ານຂັິ້ນຕອນ ຕ່າງໆມາຫາຍກວາ່ . ປະການທສີ ອງ ຕົວແບບການພດັ ທະນາຕາມທັດສະນະການເຮັດໃຫທ້ ັນສະໄໝເຫນັ ວ່າການພັດທະນານັິ້ນ ຈະມລີ ັກສະນະການປ່ຽນແປງຢ່າງມຮີ ູບແບບມີລັກສະນະເປັນກຸ່ມກອ້ ນບ່ືແມ່ນການປຽ່ ນແປງດ້ານໃດດາ້ ນໜືຶ່ງຕາມ ລາດັບທັງນີ້ິການປ່ຽນແປງດ້ານໜຶື່ງຈະກື່ໃຫ້ເກີດຜົນກະທົບໃຫ້ອີກດ້ານໜຶື່ງ ຫື ຫາຍດ້ານຕ້ອງປ່ຽນແປງໄປດ້ວຍ ຄວາມຄິດແບບນິີ້ເກີດຈາກການສັງເກດພົບວ່າສັງຄົມທ່ືີພັດທະນາແລ້ວເກືອບທຸກສັງຄົມບື່ພຽງແຕ່ຈະມີການ ພັດທະນາເສດຖະກິດໃນລະດັບສູງ ຄ້າຍຄືກັນເທົ່ືາກັນຫາກແຕ່ຍັງມີສະພາບອື່ນໆເຊັ່ືນ ລະບົບຄ່ານິຍົມຮູບແບບ ການປົກຄອງໂຄງສາ້ ງຊນົ ຊັິ້ນ ແລະ ການປຽ່ ນແປງທາງສັງຄມົ ໃນດາ້ ນຕາ່ ງໆ ໃນລັກສະນະໃກ້ຄຽງກັນອກີ ດວ້ ຍແນວ ການສກຶ ສາແບບນິ້ີຈຶງ່ື ຕີຄວາມວາ່ ການປ່ຽນແປງດາ້ ນໜຶງື່ ຄວນກ່ືໃຫເ້ ກີດຜົນອີກດ້ານໜືຶງ່ ຫື ຫາຍດ້ານໃນລັກສະນະ ຄືກັນໃນທກຸ ສັງຄມົ ດງ່ັື ນ້ັິນ, ການພັດທະນາຂອງສງັ ຄົມດ້ອຍພັດທະນາທັງຫາຍໃນອາຊີ, ອາຟຣິກກາ ແລະ ອາເມລິ ກາ, ລາຕິນຕາມ ທັດສະນະແບບນ້ີິຈຶື່ງເປັນການປ່ຽນແປງໃນສະພາບສັງຄົມທຸກດ້ານບ່ືວ່າຈະເປັນດ້ານເສດຖະກດິ ສັງຄມົ ການເມືອງ ແລະ ວດັ ທະນະທາຊຶື່ງເຮັດໃຫ້ສັງຄມົ ເຫາ່ົື ນ້ິີມສີ ະພາບຕ່າງໆຄືສັງຄົມຕາເວັນຕົກທ່ືພີ ດັ ທະນາຫາຍ ກວ່າທດັ ນະດ່ືັງກ່າວມາ ຂາ້ ງຕົ້ນິ ສະທ້ອນອອກມາໃຫເ້ ຫັນຢ່າງຊັດເຈນ ໃນການປະຊຸມທາງວິຊາການກ່ຽວກັບຢືີ່ປຸ່ນ ທິດສະດເີ ສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍກຸ ປດັ ຈຸບັນ 33 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວົງ

ໃນປີ 1960 ທ່ືີປະຊຸມເທື່ອນັ້ິນໄດ້ສະເໜີຂ້ິສະຫຼຸບກ່ຽວກັບເກນວັດການເຮັດໃຫ້ທັນສະໄໝໄວ້ເຖິງ 8 ປະການ ໂ ດ ຍ ເ ຫ ັ ນ ວ ່ າ ສ ັ ງ ຄ ົ ມ ທ່ືີ ທ ັ ນ ສ ະ ໄ ໝ ຈ ະ ຕ ້ ອ ງ ມີ ລ ັ ກ ສ ະ ນ ະ ດ ັ ່ື ງ ກ ່ າ ວ ຕ ົ ວ ຢ ່ າ ງ ເ ຊ ັ ື່ ນ ມີ ກ າ ນ ພ ັ ດ ທ ະ ນ າ ຕ ົ ວ ເ ມ ື ອ ງ (urbanization) ມີການເຂົ້ິາຮ່ວມຂອງປະຊາຊົນໃນທາງເສດຖະກິດແລະການເມືອງມີອັດຕາການຮູ້ຫນັງສືສູງມີ ລະບບົ ສື່ມວນຊົນທ່ືີແຜຂ່ ະຫຍາຍຢ່າງກວາ້ ງຂວາງ ແລະ ມສີ ະຖາບນັ ສັງຄມົ ຂະໜາດໃຫຍ່ເຊັນ ລດັ ຖະບານລະບົບ ທຸລະກດິ ຫື ລະບບົ ອດຸ ສາຫະກາເກດີ ຂິ້ນຶ ເປນັ ຕົ້ນິ (Biggerstaff, 1976 : 148-149). ປະການທີສາມ ບັນດາທດິ ສະດີເຮດັ ໃຫ້ທັນສະໄໝທັງຫາຍເບິ່ືງສາເຫດປຽ່ ນແປງ ຫື ບ່ື ປ່ຽນແປງໃນແງ່ທື່ີ ເປັນສິື່ງທ່ືີມີຢູ່ພາຍໃນສັງຄົມເອງ ເຊັ່ືນ ພະຍາຍາມອະທິບາຍຄວາມດ້ອຍພັດທະນາຂອງສັງຄົມໃນໂລກທ່ືີສາມວ່າ ເກີດຈາກສະພາບໂຄງສ້າງສງັ ຄົມ ຫື ວັດທະນະທາທ່ືີບ່ືເອິື້ອຕ່ືການປ່ຽນແປງ ຫື ເກີດ ຈາກການຂາດລັກສະນະບາງ ຢ່າງທື່ຈີ າເປນັ ຕື່ການປຽ່ ນແປງ ດື່ັງນນ້ັິ , ຫາກສັງຄົມໃດຈະພດັ ທະນາໄປໄດ້ກຈະຕ້ອງກາຈດັ ສະພາບເຊືັ່ນນນ້ິັ ອອກໄປ ເສຍກ່ອນ ຫື ເສີມສ້າງສິື່ງທ່ືີຈາເປັນຕື່ການພັດທະນາຂຶິ້ນມາກ່ອນການທີື່ສັງຄົມໃດຈະພັດທະນາ ຫື ບື່ຈຶື່ງຂຶິ້ນຢູ່ກັບ ຕົວສງັ ຄົມນນັິ້ ເອງ ຫາໃຊ່ອປຸ ະສັກຫືບນັ ຫາທ່ືີເກີດຈາກພາຍນອກສງັ ຄມົ ແຕ່ຢ່າງໃດບ່ື . ຕວົ ແບບໃນການພັດທະນາ ຕາມແນວການສກຶ ສາແບບການເຮັດໃຫ້ທັນສະໄໝດ່ືັງທື່ີກ່າວມາຂ້າງຕ້ິົນໄດ້ມີ ອິດທິພົນຄອບງາການສຶກສາກ່ຽວກັບການພັດທະນາໃນທາງສັງຄົມສາດແທບທຸກດ້ານໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິື່ງສາຂາ ສັງຄົມວິທະຍາ, ລັດຖະສາດ ແລະ ເສດຖະສາດ ນັກເສດຖະສາດເອງກຖືວ່າ ການພັດທະນາເສດຖະກິດໃນຮູບ ຂອງການຈະເລີນເຕີບໂຕຂອງລາຍໄດ້ຕ່ືຫົວ ແລະ ການປ່ຽນແປງໃນດ້ານເທັກນິກວິທະຍາດ້ານເສດຖະກິດ ແລະ ດ້ານປະຊາກອນນັິ້ນເປັນສ່ວນຫນຶືງ່ ຂອງຂະບວນການເຮັດໃຫ້ທັນສະໄໝ (Easterline, 1968:395) ສ່ວນໃນ ທາງລດັ ຖະສາດນິ້ັນເປັນທ່ືີຮູ້ກັນດີວ່າທິດສະດີພັດທະນາການທາງການເມືອງນັ້ິນສ່ວນໃຫຍ່ມາຈາກການນາເອົາແນວ ຄວາມຄິດກ່ຽວກບັ ການທາໃຫ້ທນັ ສະໄໝມາໃຊ້ໃນສວ່ ນທ່ືກີ ່ຽວກັບການເມືອງນິ້ັນເອງ ດືັງ່ ນິັນ້ , ໃນບາງກລະນີຈືຶ່ງມີ ຜູ້ ຮ ຽ ກ ທ ິ ດ ສ ະ ດີ ພ ັ ດ ທ ະ ນ າ ກ າ ນ ທ າ ງ ກ າ ນ ເ ມ ື ອ ງ ວ ່ າ ທ ິ ດ ສ ະ ດີ ກ າ ນ ເ ຮ ັ ດ ໃ ຫ້ ທ ັ ນ ສ ະ ໄ ໝ ທ າ ງ ກ າ ນ ເ ມ ື ອ ງ ( ເ ບິ່ື ງ Coleman, 1968) ສາລັບໃນທາງສັງຄົມວິທະຍາທິດສະດີການທາໃຫ້ທັນສະໄໝນັບເປັນທິດສະດີຫັກໃນການ ສຶກສາດ້ານການປ່ຽນແປງ ແລະ ການພັດທະນາສັງຄົມເລີຍທ່ືີດຽວການສຶກສາກ່ຽວກັບການພັດທະນາດ້ານຕ່າງໆ ຂອງປະເທດໂລກທື່ີສາມໃນຊ່ວງປີ 1950 ແລະ 1960 ຈຶື່ງຖືກຄອບງາໂດຍກອບການເບິືງ່ ຂອງທິດສະດີການເຮດັ ໃຫ້ທັນສະໄໝໂດຍສິ້ນເຊີງນອກຈາກນັິ້ນ ແນວການສຶກສາແບບນ້ິີຍັງມີອິດທິພົນຢ່າງຫາຍຕື່ການການົດແນວ ນະໂຍບາຍ ແລະ ຍຸດທະສາດໃນການພັດທະນາຂອງປະເທດເຫືົາ່ ນ້ິັນອີກດ້ວຍ. ບັນດາທິດສະດີການເຮັດໃຫ້ທັນສະໄໝທື່ີມີຄວາມແຕກຕ່າງໃນຈຸດເນັິ້ນໜັກນັ້ິນ ຖ້າພິຈາລະນາຈາກທິດ ທາງ ຂອງທດິ ສະດີໃນການອະທິບາຍການພັດທະນາຂອງສັງຄມົ ເຮົາອາດຈະຈາແນກອອກມາໄດ້ບ່ືຈັກກມຸ່ ວທິ ີການ ແບ່ງ ແບບນິ້ີຈະເຫັນໄດ້ຈາກການຈາແນກປະເພດທິດສະດີທາງສັງຄົມວິທະຍາກ່ຽວກັບການພັດທະນາຂອງທ່ານ ແຟງ ( Frank,1972) ທ່ານແບງ່ ທິດສະດີກຽ່ ວກັບການທາໃຫທ້ ນັ ສະໄໝອອກເປັນ 3 ກຸ່ມ ດື່ັງຕ່ືໄປນິີ້: ກຸ່ມທາອິດຄື ທິດສະດີທື່ີເນິັ້ນຊ່ອງວ່າງລະຫວ່າງສັງຄົມໃນແງ່ຮູບແບບເຊີງອຸດົມຄະຕິ (Ideal typical gap approach) ທິດສະດີໃນກຸ່ມນ້ິີຈະເນັິ້ນອະທິບາຍເຖິງຄວາມແຕກຕ່າງໃນດ້ານຕ່າງໆລະຫວ່າງສັງຄົມດ້ອຍ ພັດທະນາກັບສັງຄົມທ່ືີພັດທະນາໂດຍໃຊ້ຕົວແບບໃນອຸດົມຄະຕິເປັນເກນໃນການອະທິບາຍທິດສະດີຈາພວກນີິ້ ອາດຈະແບ່ງ ຕື່ໄປເປັນ 2 ປະເພດຍອ່ ຍ: ປະເພດທໜີ ຶືງ່ ຄື: ທິດສະດີທໃ່ືີ ຊ້ຕວົ ແປໃນລກັ ສະນະແບບສະບັບເປັນຕົວອະທິບາຍ(pattern variable approach) ທິດສະດີປະເພດນິ້ີຈະສະເໜີລັກສະນະທ່ືກີ ົງກັນຂາ້ ມລະຫວ່າງສັງຄົມດ້ງັິ ເດມີ ກັບສັງຄົມສະໄໝໃໝ່ ເພືອ່ ຊເິີ້ ຖງິ ຄວາມແຕກຕາ່ ງໃນລະດບັ ການພດັ ທະນາລະຫວາ່ ງສອງສັງຄົມລກັ ສະນະດ່ງືັ ກ່າວຈະສະແດງອອກເປັນຄາ ທິດສະດີເສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍກຸ ປດັ ຈຸບັນ 34 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວງົ

2 ຄາຄູ່ກັນ ຄາທາອດິ ຈະເປັນສະພາບຂອງສັງຄົມດິັ້ງເດີມສວ່ ນຄາຫງັ ເປັນສະພາບຂອງສງັ ຄມົ ສະໄໝໃໝ່ເຊືັ່ນ: ການ ໄດ້ສະຖານະພາບມາໂດຍການເກີດກັບການໄດ້ສະຖານະພາບດ້ວຍຄວາມສາມາດ(achievement) ຫື ການ ພິຈາລະນາບຸກຄົນໃນແງ່ລັກສະນະສະເພາະ (particularistic) ກັບການພິຈາລະນາໃນແງ່ລັກສະນະທັງໄປ (universalistic) ເປັນຕົ້ິນ ທິດສະດີປະເພດນ້ິີໄດ້ຮັບອິດທິພົນໂດຍກົງຈາກຄວາມຄິດຂອງນັກສັງຄົມວິທະຍາຊ່ື Parson ລວມທງັ ນັກທດິ ສະດີວວິ ດັ ທະນາການທາງສັງຄົມທື່ີກ່າວເຖິງໄປໃນຕອນຕ້ົິນ. ປະເພດທີ່ືສອງໄດ້ແກ່ ທິດສະດີມຸ້ງອະທິບາຍໃນແງ່ລາດັບຂັ້ິນທາງປະຫວັດສາດ (historical stage approach) ທິດສະດີປະເພດນີ້ິເນັ້ິນສຶກສາຂັ້ິນຕອນຕ່າງໆໃນການພັດທະນາຈາກສັງຄົມດັິ້ງເດີມໄປສູ່ສັງຄົມສະ ໄໝໃໝ່ຕົວຢ ່າ ງທ່ືີ ດີ ຂ ອ ງທ ິ ດສ ະ ດີ ແບ ບ ນິີ້ກ ຄື ທິ ດ ສ ະດີ ລ າ ດັ ບ ຂ ັິ້ ນ ຂ ອງ ຄ ວາມ ຈ ະເ ລ ີນ ເ ຕ ີ ບໂ ຕທ າງ ເ ສ ດ ຖ ະ ກິ ດ (Stages of Economic Growth) ຂອງ Rostow ຊຶ່ງື ໄດ້ກາ່ ວເຖິງແລວ້ ໃນຂ້າງຕນິ້ົ . ກຸ່ມທີສອງຄື ທິດສະດີທ່ືີອະທິບາຍການພັດທະນາໃນແງ່ຂອງການແຜ່ຂະຈາຍດ້ານວັດທະນະທາຈາກ ສງັ ຄມົ ພັດທະນາແລ້ວມາສູ່ສັງຄມົ ທ່ືີດ້ອຍພັດທະນາ (Diffusionist approach) ບື່ວ່າຈະເປນັ ການກະຈາຍດ້ານ ຄວາມຮູ້, ທັກສະ, ການຈັດອົງການ, ຄ່ານິຍົມ ຫື ແມ່ນທັງເທັກນິກວິທະຍາຕ່າງໆໃນທັດສະນະຂອງກຸ່ມນ້ິີການ ພດັ ທະນາຈະເກີດຂນ້ິຶ ໄດ້ຕ້ອງມີການເຜີຍແຜ່ແລະການຍອມຮັບດາ້ ນວດັ ທະນະທາຈາກສັງຄມົ ທື່ີພັດທະນາຫາຍກວ່າ ບັນຫາຄວາມດ້ອຍພັດທະນາທ່ືີມີຢູ່ໃນປະເທດໂລກທ່ືີສາມນັ້ິນເກີດຈາກອຸປະສັກ ຫື ການຕື່ຕ້ານບ່ືຍອມຮັບວັດ ທະນະທາທ່ືີແຜ່ເຂົິ້າມາທິດສະດີການທາໃຫ້ທັນສະໄໝກຸ່ມນິີ້ມັກຈະເຫັນໄດ້ທົ່ືວໄປໃນງານຂອງນັກເສດຖະສາດ ກ່ຽວກັບການພັດທະນາເສດຖະກິດ ທື່ີເນັິ້ນການພັດທະນາໂດຍການຮັບເອົາທຶນ ເທກນິກວິທະຍາ ວິທະຍາການ ບລິຫານ ແລະ ອື່ນໆຈາກສງັ ຄມົ ທ່ືີພດັ ທະນາແລ້ວມາໃຊ້ໃນການພດັ ທະນາປະເທດໂລກທ່ືີສາມຄວາມຄິດແບບນິ້ີຈະ ເຫັນໄດ້ຈາກທດິ ສະດີຂອງນກັ ເສດຖະສາດ ເຊືັ່ນ Bronfenbrenner, Meier ແລະ Chenery ເປັນຕົນ້ິ . ກຸ່ມສຸດທ້າຍໄດ້ແກ່ທິດສະດີທ່ືີໃຊ້ປັດໄຈທາງຈິດວິທະຍາອະທິບາຍສາເຫດການພັດທະນາ ແລະ ບື່ ພັດທະນາຂອງສັງຄົມ (psychological approach) ທິດສະດີແບບນີ້ິເຫັນວ່າບຸກຄະລິກກະພາບທັດສະຄະຕິ ແລະ ຄວາມເຊື່ອບາງຢ່າງຂອງຜູ້ຄົນໃນສັງຄົມດ້ອຍພັດທະນາເປັນອຸປະສົງສາຄັນຕ່ືການປ່ຽນແປງໃນທາງກ້າວໜ້າ ຂອງສັງຄົມງານໃນລັກສະນະນິ້ີໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ຈະໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກ Weber ຊຶ່ືງພະຍາຍາມຊ້ິີໃຫ້ເຫັນວ່າ ອະລິຍະທາ ແລະ ຄວາມເຊື່ອແບບໂປເຕດແຕນນັິ້ນມີສ່ວນຜັກດັນໃຫ້ເກີດການພັດທະນາດ້ານເສດຖະກິດໃນ ສັງຄົມຕາເວັນຕກົ ທ່ືີນບັ ຖສື າດສະຫນາຄດິ ນກິ າຍດງັື່ ກາ່ ວລວມທງັ ອິດທພິ ົນຈາກງານຂອງ Schumpeter ກ່ຽວກັບ ທັດສະຄະຕິແບບຜູ້ປະກອບການ (entrepreneurship) ທື່ີມີຜົນກະທົບຕື່ການພັດທະນາເສດຖະກິດທິດສະດີ ການເຮັດໃຫທ້ ນັ ສະໄໝແບບນີິ້ຈະເຫັນໄດ້ແຈງ້ ໃນງານຂຽນຂອງ Hagen ແລະ Mc Cleland. ໃນທ້າຍປີ 1960 ແລະ ຕົ້ິນປີ 1970 ແນວການສຶກສາການພັດທະນາແບບການເຮັດໃຫ້ທັນສະໄໝໄດ້ ຖືກວິພາກວິຈານ ແລະ ໂຈມຕີຢ່າງຮຸນແຮງຈາກນັກວິຊາການຫາຍຝ່າຍໂດຍສະເພາະຝ່າຍທິດສະດີການພຶື່ງພາ (dependency) ແລະ ຝ່າຍມາກຊິກ ປະເດັນຫັກໆທ່ີືທິດສະດີການເຮັດໃຫ້ທັນສະໄໝໄດ້ຮັບການພິຈາລະນາ ຢາ່ ງກວ້າງຂວາງເຫັນຈະໄດ້ແກ່ປະເດນັ ດງືັ່ ຕ່ືໄປນິ້ີ: ຂິ້ວິພາກວິຈານໃນປະເດັນທາອິດກຄື ແນວການສຶກສາແບບການເຮັດໃຫ້ທັນສະໄໝບ່ືເຄີຍສົນໃຈຄວາມ ເປັນຈິງທາງປະຫວັດສາດ (Walerstein,1980 : 134) ສື່ງິ ທ່ືທີ ດິ ສະດີແນວນີ້ິອະທິບາຍຈ່ືຶງມກັ ຈະຂັດກັບຂ້ິເທັດ ຈງິ ທາງປະຫວັດສາດສັງຄມົ ທ່ືີຮຽກວາ່ ດ້ອຍພັດທະນາຫາຍສັງຄົມ ເຊ່ນັື : ຈີນ, ອິນເດຍ ແລະ ອຢີ ບິ ມລີ ກັ ສະນະທາງ ວັດທະນະທາຫາຍດ້ານພັດທະນາກວ່າສັງຄົມຕາເວັນຕົກທ່ືີທິດສະດີການເຮັດໃຫ້ສະໄໝອ້າງວ່າພັດທະນາແລ້ວ ແລະ ສງັ ຄມົ ເຫ່ືົານີິ້ເຄຍເປນັ ສັງຄມົ ທື່ີພດັ ທະນາລະດັບສູງມາກ່ອນໜາ້ ສັງຄົມຕາເວັນຕກົ ອກີ ສງັ ຄມົ ຈນີ ແລະ ສັງຄມົ ທິດສະດເີ ສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍກຸ ປດັ ຈບຸ ັນ 35 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວົງ

ອິນເດຍໄດ້ພັດທະນາຈົນມີການຈັດລະບຽບທາງສັງຄມົ ໃນລະດັບສູງ ໃນຊວ່ ງທ່ືີສງັ ຄົມຕາເວັນຕົກຫາຍສັງຄົມຍັງຢູ່ ໃນຂັນ້ິ ສັງຄມົ ດັິ້ງເດີມຢູ່. ປະການທີສອງ ຂ້ິສົມມຸດຖານຂອງແນວການສຶກສາແບບການເຮັດໃຫ້ທັນສະໄໝຊຶ່ືງເຫັນວ່າທຸກສັງຄົມ ຈະຕ້ອງພັດທະນາໄປໃນແນວທາງດຽວກັນຢ່າງຫີກລ້ຽງບື່ໄດ້ນັິ້ນເປັນຂິ້ສົມມຸດຖານທ່ືີບ່ືມີພື້ິນຖານດ້ານຂ້ິເທັດຈິງ ຮັບຮອງພຽງພທື່ີຈະອ້າງຢ່າງນັິ້ນໄດ້ (Roxborough, 1979 : 19) ວິວດັ ທະນາການຂອງສັງຄົມບື່ຈາເປັນຕ້ອງຄື ກັນ ແລະ ເປັນໄປໃນແນວທາງດຽວກັນສະເໝີໄປສັງຄົມແຕ່ລະສັງຄົມດ້ວຍເຫດທື່ີມີສະພາບທາງວັດຖຸທາງ ປະຫວັດສາດ ແລະ ທາງວດັ ທະນະທາຕ່າງກນັ ກມີໂອກາດຈະພັດທະນາໃນທດິ ທາງທື່ີຕ່າງກັນໄປບ່ືຫາຍກນ້ອຍ. ປະການທີສາມ ແນວການສຶກສາແບບການເຮັດໃຫ້ທັນສະໄໝມັກຈະຖືວ່າຂະບວນການປ່ຽນແປງ ຫື ພັດທະນາຂອງສັງຄົມເປັນສິ່ືງທີື່ເກີດຂື້ິນພາຍໃນແຕ່ລະສັງຄົມຫາໄດ້ເກີດຈາກປັດໄຈພາຍນອກບ່ືທັງນີ້ິເພາະແນວ ການສຶກສາແບບນິີ້ເບິ່ືງສັງຄົມໃນແງ່ທ່ືີເປັນລະບົບປິດ ແລະ ໃຊ້ສັງຄົມເອີລົບຕາເວັນຕົກເປັນຕົວແບບ (Roxborough, 1979 : 19) ການພັດທະນາໃນສັງຄົມເຊືັ່ນວ່ານີິ້ ເບິ່ືງຄືວ່າປັດໄຈພາຍໃນສັງຄົມຈະມບີ ທບາດ ສູງ ກວ່າປັດໄຈພາຍນອກແຕ່ໃນກລະນີກົງກັນຂາ້ ມການປຽ່ ນແປງຂອງສງັ ຄມົ ກາລັງພັດທະນາໃນອາເມລິກາລາຕິນ ອາຟລກິ ກາ ແລະ ອາຊີ ເປນັ ຜນົ ຈາກປດັ ໄຈພາຍນອກຫາຍກວາ່ ຢາ່ ງເຫນັ ໄດແ້ ຈ້ງໂດຍສະເພາະຢ່າງຍືງ່ິ ຕ້ິັງແຕ່ຍຸກທື່ີມີ ການລ່າອານານິຄົມໂດຍປະເທດຈັກກະວັດນິຍມົ ເອີລົບເປັນຕິົ້ນມາທິດທາງໃນການປ່ຽນແປງຂອງປະເທດເຫ່ົືານິ້ີໄດ້ ຖືກຄອບງາໂດຍອິດທິພນົ ຂອງມະຫາອານາດຕາເວນັ ຕົກມາໂດຍຕະຫອດ Frank 1973:101) ໄດ້ຊ້ີິໃຫ້ເຫັນວ່າ ປະເທດດ້ອຍພດັ ທະນາຢ່າງຫາຍໃນປັດຈຸບັນມັກຈະເປັນປະເທດທື່ີຜກູ ພັນຢາ່ ງໃກ້ຊິດກບັ ປະເທດສູນກາງຂອງໂລກ ໃນອະດີດການປ່ຽນແປງໃນປະເທດເຫາ່ືົ ນີິ້ມກັ ຈະໄດ້ຮັບອິດທິພົນໂດຍກງົ ຈາກປະເທດສູນກາງດງື່ັ ກ່າວ ເມ່ອື ເບ່ືິງໃນ ແງນ່ ຈ້ິີ ະເຫັນໄດ້ວາ່ ຂິ້ສມົ ມຸດຖານຂອງແນວການສຶກສາແບບການເຮັດໃຫ້ທນັ ສະໄໝຂັດແຍ້ງກັບຂ້ິເທັດຈິງຢ່າງເຫັນ ໄດ້ແຈ້ງໃນຄວາມເປັນຈິງນິັ້ນການປຽ່ ນແປງໃນທກຸ ສັງຄົມເປັນຜນົ ມາຈາກປັດໄຈທັງພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກແມ່ນ ກະທງັ ສັງຄົມຕາເວນັ ຕກົ ທື່ີທິດສະດີການເຮັດໃຫທ້ ນັ ສະໄໝໃຊ້ເປັນຕົວແບບກຕາມ. ປະການທີສີື່ ທິດສະດີການເຮັດໃຫ້ທັນສະໄໝຖືກວິຈານວ່າມີຮາກຖານຄວາມຄິດຈາກຄວາມເຊື່ອໃນ ຄວາມເໜືອກວາ່ ຂອງວດັ ທະນະທາແບບຕາເວນັ ຕົກ (Western ethnocentrism) ໂດຍທງັ ນິີ້ຈະເຫນັ ໄດ້ວ່າທິດ ສະດີການເຮັດໃຫ້ທັນສະໄໝສ່ວນໃຫຍ່ມັກເບິື່ງວັດທະນະທາຂອງສັງຄົມກາລັງພັດທະນາວ່າເປັນອຸປະສັກຢ່າງສາ ຄັນຕກ່ື ານພັດທະນາຂະນະດຽວກັນກຢ້ິາວັດທະນະທາແບບຕາເວັນຕົກນນິ້ັ ເອິ້ືອອານວຍຕື່ການພັດທະນາສັງຄມົ ທັດ ນະຢາ່ ງນໄີ້ິ ດ້ຮັບການວິພາກ ແລະ ໂຕແ້ ຍງ້ ຢາ່ ງຮຸນແຮງຈາກນັກມະນຸດວິທະຍາວາ່ ເປັນການດວ່ ນສະຫຼຸບກ່ອນທ່ີືຈະ ມີການສຶກສາຢ່າງຈິງຈັງ (Goldthorpe, 1984:12) ນອກຈາກນັ້ິນການໃຊ້ສັງຄົມຕາເວັນຕົກເປັນເປົ້ິາໝາຍໃນ ການພັດທະນາຂອງສັງຄົມກເທົ່ືາກັບປິດຫູປິດຕາບ່ືຍອມຮັບການປ່ຽນແປງໃນທິດທາງອື່ນທື່ີອາດເກີດຂຶິ້ນໄດ້ໃນ ອະນາຄົດການເບິ່ືງການພັດທະນາໃນແງ່ການພັດທະນາໃຫ້ເປັນແບບຕາເວັນຕົກ (Westernization) ຢ່າງນ້ິີຈະ ເປັນໄປໄດ້ກຕ່ືເມອື່ ມະນຸດມຫີ ນົ ທາງໃນການພດັ ທະນາທາງດຽວເທາ່ົື ນັ້ິນ (Mieuwenhuize, 1982:109). ການວິພາກວິຈານແນວການສຶກສາການພັດທະນາແບບການເຮັດໃຫ້ທັນສະໄໝດັ່ືງກ່າວໄດ້ດາເນີນໄປ ພ້ອມກັບການສະເໜີທິດສະດີ ແລະ ແນວການສຶກສາໃໝ່ໆໃນການສຶກສາກ່ຽວກັບການພັດທະນາໂດຍສະເພາະ ຢາ່ ງຍ່ິືງໃນໝູ່ນກັ ວິຊາການທ່ືີຕ່ືຕາ້ ນວທິ ກີ ານສຶກສາສັງຄມົ ສາດກະແສຫກັ ທັງຫາຍບື່ວາ່ ຈະເປັນພວກມາກຊິດ ຫື ບື່ ແມ່ນມາກຊິດນັບແຕ່ປີ1970 ເປັນຕົ້ິນມາ ທິດສະດີເຫົື່ານີິ້ໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈຢ່າງຫາຍຂະນະດຽວກັນກເຮັດໃຫ້ ທດິ ສະດີການເຮດັ ໃຫສ້ ະໄໝທງັ ຫາຍຄອ່ ຍໆເສອ່ື ມຄວາມນິຍມົ ລງົ ໄປໃນໝ່ນູ ກັ ວິຊາການຕາເວນັ ຕົກ. ທດິ ສະດີເສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍກຸ ປັດຈຸບັນ 36 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວົງ

3.ເສດຖະກິດການເມືອງລະຫວາ່ ງປະເທດກັບການເມືອງລະຫວາ່ ງປະເທດ ແລະ ເສດຖະກິດລະຫວາ່ ງປະເທດ ການສຶກສາກ່ຽວກັບເສດຖະກິດການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດ (international political economy) ຊືງ່ຶ ກ່ືຕົວຂນຶິ້ ຕິ້ັງແຕ່ປີ ຄ.ສ 1970 ເປນັ ຕນົິ້ ມານ້ິັນ ແທ້ຈິງອາດຈະກາ່ ວໄດ້ວ່າເກີດຈາກຄວາມພະຍາຍາມທີ່ືຈະລວມ ເອົາວິຊາການ 2 ດ້ານທື່ີແຍກອອກຈາກກັນຢ່າງເດັດຂາດມາໄວ້ນາກັນທັງນ້ິີເພື່ອອະທິບາຍປະກົດການທາງ ເສດຖະກິດການເມືອງລະດັບໂລກໄດ້ຊັດເຈນ ແລະ ອ້ອມດ້ານຍິື່ງຂຶິ້ນວິຊາການສອງດ້ານດັື່ງກ່າວຄື ການເມືອງ ລະຫວ່າງປະເທດກັບເສດຖະກິດລະຫວ່າງປະເທດນັິ້ນເອງໃນຊັິ້ນເດີມວິຊາການທັງສອງດ້ານນີິ້ແທບຈະບ່ືມີຫຍັງ ກ່ຽວຂ້ອງກັນໂດຍກົງທັງນີິ້ເພາະການສຶກສາສັງຄົມສາດແບບກະແສຫັກຖືວ່າການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດກັບ ເສດຖະກິດລະຫວ່າງປະເທດເປັນກິດຈະກາທ່ືີສາມາດແຍກອອກຈາກກັນໄດ້ ດັື່ງນັິ້ນ, ການສຶກສາດ້ານການເມອື ງ ລະຫວ່າງປະເທດຈຶື່ງເປັນພາລະກິດຂອງນກັ ລັດຖະສາດສ່ວນການສກຶ ສາກຽ່ ວກັບເສດຖະກິດລະຫວ່າງປະເທດຈ່ືຶງ ເປັນງານຂອງນກັ ເສດຖະສາດໂດຍທແ່ືີ ຕ່ລະຝ່າຍກແທບຈະບ່ຮື ູ້ຈັກ ຫື ສົນໃຈງານຂອງອີກຝ່າຍໜຶື່ງແຕ່ຢ່າງໃດ. ໃນກລະນີຂອງວິຊາການເມືອງລະຫວາ່ ງປະເທດນ້ັິນ ເປັນທື່ີຮູ້ກັນດີຢູ່ວາ່ ໄດ້ຖກື ຄອບງາດ້ວຍແນວການສຶກ ສາທື່ີເອີິ້ນວ່າ ສັດນິຍົມທາງການເມືອງ (political realism) ມາເປັນເວລາດົນ (Hanson, 1978:667) ການ ສຶກສາແບບສັດຈະນິຍົມທາງການເມອື ງໄດ້ມອີ ິດທິພົນຢ່າງຫາຍຕ່ືການສຶກສາຄວາມສາພັນລະຫວ່າງປະເທດ ແລະ ການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດໃນປະເທດສະຫະລັດອາເມລິກາໃນຊ່ວງລະຫວ່າງປີ 1940 ເຖິງ 1960 ການສຶກສາ ແນວນິ້ີມີລກັ ສະນະເປັນເຊີງບັນທັດຖານ (normative) ແລະ ມງຸ້ ສະແຫວງຫາຂິ້ສະເໜີແນະດ້ານນະໂຍບາຍຕ່າງ ປະເທດເປັນຫັກທິດສະດີການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດແບບສັດຈະນິຍົມມັກຈະພັດທະນາຂຶ້ິນມາຈາກປະສົບການ ທາງດາ້ ນປະຫວັດສາດໂດຍທື່ົວໄປທິດສະດີແບບນິີ້ຈະເນັ້ິນບັນຫາຄວາມຫມັ້ິນຄງົ ຂອງຊາດ ແລະ ຄວາມສາພັນໃນ ແງ່ອານາດລະຫວ່າງລັດຕາ່ ງໆເປັນສາຄັນ (Dougherty and Pfaltgraff, 1971:65) ດ້ວຍເຫດນີ້ິການສຶກສາ ການເມອື ງ ຫືຄວາມສາພັນລະຫວາ່ ງປະເທດໃນທດັ ສະນະຂອງແນວການສກຶ ສາ ດງ່ືັ ກາ່ ວ ຈືຶ່ງມກັ ຈະເນນິັ້ ສກຶ ສາເຖິງ ຄວາມຂັດແຍ້ງລະຫວ່າງປະເທດຕາ່ ງໆທ່ືີມຸ້ງຈະປົກປ້ອງຜົນປະໂຫຍດຂອງຊາດຕົນ ແລະໃນຂະນະດຽວກັນກເຂົ້ິາ ໄປຄອບງາຊາດອ່ນື ໆ ດວ້ ຍປະເດັນກ່ຽວກບັ ສົງຄາມ ແລະ ດນຸ ແຫ່ງອານາດຈງ່ືຶ ເປັນສື່ິງທ່ືີນິຍົມສກຶ ສາກນັ ໂດຍທືົ່ວໄປ ອັນທ່ືີຈິງແລ້ວວິທີການສຶກສາແບບສັດນິຍົມນີິ້ກຈະສະທ້ອນເຖິງສະພາບການທາງການເມືອງຂອງໂລກໃນຊ່ວງ ລະຫວາ່ ງ ແລະ ພາຍຫງັ ສົງຄາມໂລກເທື່ອທີ 2 ທ່ືີມີການຂັດແຍງ້ ໃນແງ່ອານາດລະຫວ່າງລັດຕາ່ ງໆຢ່າງເຫັນໄດ້ແຈ້ງ ວທິ ກີ ານແບບນ້ີິຍງັ ໃຫຄ້ າອະທິບາຍທ່ືີສົມເຫດສົມຜົນກ່ຽວກັບຄວາມຂັດແຍ້ງລະຫວາ່ ງສະຫະລັດອາເມລິກາກັບສະ ຫະພາບໂຊວຽດໃນຊ່ວງສົງຄາມເຢັນກ່າວໄດ້ວ່າປະກົດການລະຫວ່າງປະເທດຕອນນັ້ິນເບິື່ງຈະສອດຄ່ອງກັບແນວ ຄິດຂອງວິທີການສຶກສາແບບນີ້ິໄດ້ເປັນຢ່າງດີ ດັື່ງນັິ້ນ, ຈຶ່ືງບ່ືໜ້າແປກໃຈທ່ືີການສຶກສາແນວສັດຈະນິຍົມໄດ້ຄອບງາ ການສກຶ ສາດ້ານການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດຢໃູ່ ນຂະນະນັ້ນິ . ທາງດາ້ ນເສດຖະສາດລະຫວາ່ ງປະເທດກເຊນື່ັ ດຽວກັບການສກຶ ສາເສດຖະສາດດ້ານອ່ືນ ໄດ້ຕກົ ຢູ່ໃຕ້ອິດທິ ພົນຂອງຄວາມຄິດເສລີນິຍມົ ທາງເສດຖະກິດມາຕັິ້ງແຕ່ລະບບົ ທຶນນິຍົມກາຍເປັນລະບບົ ເສດຖະກິດໂລກຄວາມຄິດ ແບບນ້ິີເຫນັ ວ່າກດິ ຈະກາທາງດ້ານເສດຖະກິດທ່ືີດາເນີນຢູ່ລະຫວາ່ ງລັດຕາ່ ງໆເປັນໄປຢາ່ ງສະຫງົບຮຽບຮອ້ ຍ ໃນທັດ ສະນະແບບເສລິນິຍົມສະພາບການດັື່ງກາ່ ວຈະນາໄປສູ່ຄວາມຢູ່ດີກິນດີຂອງໂລກທງັ ໂລກຄວາມຈະເລນີ ເຕີບໂຕຂອງ ເສດຖະກິດລະຫວາ່ ງປະເທດ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດຮ່ວມກນັ ແກ່ທກຸ ລັດເປ້ິາົ ໝາຍດືັ່ງກາ່ ວຈະບັນລຸໄດ້ໂດຍອາໄສພຽງ ກນົ ໄກຂອງລະບົບຕະຫາດ ແລະ ລະບົບການຄ້າເສລີິເທາ່ົື ນ້ິັນທັງນ້ິີເພາະກົນໄກເຊັື່ນວ່າຈະເຮັດໃຫ້ເສດຖະກິດຂອງ ໂລກປບັ ຕົວໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ແລະ ສາ້ ງດນຸ ຍະພາບທ່ເີື ຄື່ອນໄຫວປ່ຽນແປງຂ້ນຶິ ມາໄດ້ດ້ວຍເຫດນ້ີິເອງການເຂ້ົິາແຊກ ທດິ ສະດີເສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປັດຈບຸ ັນ 37 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວງົ

ແຊງຂອງລັດໃນດ້ານເສດຖະກິດຈ່ືຶງເປັນສືິ່ງທື່ີບື່ຈາເປັນ ແລະ ບື່ເພງິ່ື ປາດຖະຫນາ ນອກຈາກນິີ້ຄວາມຄິດແບບເສລິ ນິຍົມຍັງເນັ້ິນວ່າຄວາມຂັດແຍ້ງດ້ານຜົນປະໂຫຍດທາງເສດຖະກິດລະຫວ່າງປະເທດນັ້ິນບື່ແມ່ນເລື່ອງໃຫຍ່ ແລະ ສາມາດກາຈັດອອກໄປໄດ້ເພາະຄວາມສາພັນດ້ານເສດຖະກິດລະຫວ່າງລັດຕ່າງໆຄວນຈະກ່ືໃຫ້ເກີດຜົນປະໂຫຍດ ຮ່ວມກັນແກ່ທກຸ ຝ່າຍສະເໝີ (Blake and Walters, 1976:6-10; Gilpin, 1975:26-33) ທດິ ສະດີ ແລະ ກອບໃນການສຶກສາດ້ານເສດຖະສາດລະຫວ່າງປະເທດໂດຍທົ່ືວໄປຈະພັດທະນາຂຶ້ິນມາຈາກຮາກຖານຄວາມຄິດ ແບບນ້ິີທັງໝົດເປັນທ່ືີໜ້າສັງເກດວ່າການສຶກສາການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດກັບເສດຖະສາດລະຫວ່າງປະເທດທື່ີ ກ່າວເຖິງມາແລ້ວຕ່າງກມີຂ້ິສົມມຸດຖານກ່ຽວກັບສະພາບສັງຄົມໂລກທື່ີແຕກຕ່າງກັນໂດຍສິ້ນເຊີງ ໂລກໃນທັດສະ ນະຂອງວິຊາການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດທ່ືີຖກື ຄອບງາໂດຍແນວການສກຶ ສາແບບສັດຈະນິຍມົ ເປນັ ໂລກທ່ືີເຕັມໄປ ດວ້ ຍ ສົງຄາມ ແລະ ຄວາມຂັດແຍ້ງຂອງຜົນປະໂຫຍດລະຫວາ່ ງລັດຕ່າງໆ ໃນທາງກົງກັນຂ້າມໂລກໃນຄວາມເຫັນ ຂອງເສດຖະສາດລະຫວ່າງປະເທດທື່ີພັດທະນາຂຶ້ິນໃນກອບຄວາມຄິດທຶນນິຍົມເສລິກັບເປັນໂລກແຫ່ງສັນຕິພາບ ແລະ ຄວາມສະຫງົບສກຸ ແມ່ນວິຊາການທັງ 2 ດ້ານທື່ີກຽ່ ວຂ້ອງກັນນ້ິີຈະມີຄວາມຄິດແຕກຕ່າງກນັ ຢ່າງຂາວກັບດາ ກຕາ ບັນຫາຄວາມຂັດແຍ້ງທາງດ້ານວິຊາການລະຫວ່າງສອງວິຊາດັ່ືງກາ່ ວກຫາໄດ້ເກີດຂຶ້ິນແຕ່ຢ່າງໃດທັງນິ້ີເປັນຜົນ ມາຈາກຄວາມຄິດກ່ຽວກັບການແບ່ງງານກັນເຮັດນັິ້ນເອງທີ່ືເຮດັ ໃຫ້ຕ່າງຝ່າຍຕ່າງພັດທະນາທິດສະດໄີ ປໃນທດິ ທາງ ຂອງຕົນເອງໂດຍຈະບື່ຄອ່ຍສົນໃຈຕື່ກັນ ແລະ ກັນເລີຍຈົນເປັນເຫດໃຫ້ວິຊາການ 2 ດ້ານມີລັກສະນະຄືກັບຢູ່ຄນົ ລະໂລກທາງດ້ານເສດຖະສາດກບື່ກ່ຽວຂ້ອງກັບເລືອ່ ງການເມືອງເພາະເສດຖະສາດແບບເສລິນິຍົມຖືວາ່ ເລື່ອງການ ເມືອງເປັນສິ່ືງທື່ີມີຢູ່ແລ້ວຢ່າງນ້ິັນຊຶື່ງຢູ່ນອກຂອບເຂດຂອງເສດຖະສາດ ແລະ ບື່ໄດ້ມີຜົນກະທົບໂດຍກົງຕື່ປະກົດ ການທາງເສດຖະກິດສ່ວນດ້ານການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດແບບສັດຈະນິຍົມກບ່ືໄດ້ຄວາມສາຄັນແກ່ເລື່ອງ ເສດຖະກດິ ເທົື່າໃດໂດຍຖືວ່າເປັນພຽງປັດໄຈຢ່າງໜງຶື່ ທ່ືີສ້າງອານາດໃຫ້ແກ່ປະເທດສະພາບຢ່າງນ້ິີເຫັນໄດ້ແຈ້ງວ່າແຕ່ ລະສາຂາຕາ່ ງກສາ້ ງໂລກຂອງຕົນເອງຂິຶ້ນຄູ່ກັນໄປໂດຍບື່ຍອມຫັນມາເບງ່ືິ ຫື ຮ່ວມມືກັນໂລກຂອງທງັ ສອງສາຂາວິຊາ ດັ່ງື ກາ່ ວນີິ້ດາລົງຢູ່ໄດ້ຕາບເທາົື່ ທື່ີສະພາບແວດລ້ອມທາງການເມືອງ ແລະ ເສດຖະກິດຂອງໂລກຍັງຄົງສອດຄ່ອງ ກັບ ຄວາມເຊື່ອພືິ້ນຖານທ່ືີແຕ່ລະສາຂາວິຊາຢດຶ ຖືຢູໃ່ ນກລະນີຂອງວິຊາການເມອື ງລະຫວ່າງປະເທດກຄື ສະພາບສງົ ຄາມ ເຢັນທື່ີມີການຜະເຊນີ ໜ້າລະຫວ່າງ 2 ຄາ້ ຍສາລບັ ກລະນີຂອງວິຊາເສດຖະສາດລະຫວ່າງປະເທດກຄືລະບົບການຄ້າ ແບບເສລີສະພາບແວດລ້ອມເຊັື່ນນ້ິີດາລົງຢູ່ຈົນເຖິງປີ 1960 ຫັງຈາກນັ້ິນທຸກຢ່າງກປ່ຽນແປງໄປໃນທິດທາງທື່ີຂັດ ແຍ້ງກບັ ຄວາມເຊອ່ື ທ່ືີທງັ ສອງວິຊາຢດຶ ຖຢື ູ່. ການປ່ຽນແປງທາງດ້ານເສດຖະກດິ ແລະການເມືອງລະດບັ ໂລກຫາຍປະການທືີເ່ ກີດຂື້ິນໃນປີ 1970 ໄດ້ທາ້ ທາຍແນວຄວາມຄິດແບບສັດຈະນິຍົມ ແລະ ແນວຄວາມຄິດເສລີນິຍົມຊຶ່ືງຄອບງາການສຶກສາການເມືອງລະຫວາ່ ງ ປະເທດ ແລະ ເສດຖະສາດລະຫວ່າງປະເທດຕາມລາດັບການສີິ້ນສຸດຂອງສົງຄາມເຢັນລະຫວ່າງມຫາອານາດ 2 ຄ້າຍ ແລະ ການລົ້ິມເລວຂອງຂ້ິຕົກລົງເບນຕັນວູດ (Bretton wood Agreement) ເປັນເຫດການທື່ີໃນຂ ສົມມຸດຖານ ແລະ ຄວາມເຊື່ອເປັນຖານຂອງແນວຄວາມຄິດຂອງທັງສອງ ແລະ ເປັນຜົນໃຫ້ທັງນັກລັດຖະສາດ ແລະ ນັກເສດຖະສາດເລີື່ມມອງຫາແນວຄວາມຄິດໃໝ່ໆທີ່ືຈະມາອະທິບາຍປະກົດການທາງການເມືອງ ແລະ ເສດຖະກິດຂອງໂລກ ທັງນິ້ີເພາະເຫດການທັງສອງຊິ້ີໃຫ້ນັກວິຊາການພວກນິ້ີໄດ້ຄິດວ່າໃນແງ່ການເມືອງລະຫວ່າງ ປະເທດນັ້ິນ ການອະທິບາຍໃນແງ່ດຸນອານາດ ແລະ ການຂັດແຍ້ງໃນຮູບສົງຄາມຢ່າງດຽວນັ້ິນບ່ືພຽງພແລະໃນແງ່ ເສດຖະກິດລະຫວາ່ ງປະເທດການປະກອບກດິ ຈະກາທາງເສດຖະກດິ ໂດຍການແຂ່ງຂັນກັນຢ່າງເສລີຫາໃຊ່ສິ່ືງທ່ືີຢັິ້ງ ຢືນແຕຢ່ າ່ ງໃດ. ການປ່ຽນແປງສະພາບແວດລ້ອມລະຫວ່າງປະເທດໃນຊ່ວງນີິ້ຫາຍກລະນີໄດ້ເຮັດໃຫ້ປະເດັນບັນຫາດ້ານ ເສດຖະກິດລະຫວ່າງປະເທດກາຍເປັນເລື່ອງການເມືອງລະດັບໂລກຂຶິ້ນມາ ແລະ ເຮັດໃຫ້ບັນຫາເສດຖະກິດກັບ ບັນຫາທາງການເມືອງກາຍເປັນສິ່ືງທື່ີແຍກອອກຈາກກັນບ່ືໄດ້ການປ່ຽນແປງທື່ີສາຄັນໄດ້ແກ່ການຂັດແຍ້ງດ້ານ ທດິ ສະດີເສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍຸກປັດຈຸບັນ 38 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ເສດຖະກິດ ແລະ ການຄ້າລະຫວ່າງປະເທດພັດທະນາແລ້ວ ວິກິດການນ້ິາມັນ, ບັນຫາການຂາດດຸນ, ການຊາລະ ເງນິ ຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ ແລະ ຂອງປະເທດດ້ອຍພັດທະນາບນັ ຫາຄວາມສາພັນລະຫວາ່ ງປະເທດພັດທະນາ ອຸດສາຫະກາກັບປະເທດໂລກທື່ີສາມ ຫື ທ່ືີມັກຮຽກກັນວ່າບັນຫາຄວາມສາພັນລະຫວ່າງປະເທດທາງເຫນືອກັບ ປະເທດທາງໃຕ້ (North-South relations) ບັນຫາກ່ຽວກັບອິດທິພົນຂອງບລິສັດຂ້າມຊາດການເຕີບໂຕຂອງ ອົງການເສດຖະກິດການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດເຊັ່ືນ: ຕະຫາດຮ່ວມເອີລົບບົດບາດຂອງປະເທດພັດທະນາ ອຸດສາຫະກາໃໝ່ (Newly Industrializing Countries) ເຊັນື່ : ໄຕ້ຫວັນ, ເກົາຫີ ແລະ ສິງກະໂປ ແລະ ອນື່ ໆ (Jones, 1981:Spero, 1981:3-4) ປະເດັນເຫົື່ານີ້ິເປັນເລື່ອງເສດຖະກິດທ່ືີກ່ຽວຂ້ອງກັບການເມືອງຢ່າງສູງບ່ື ແມ່ນເລື່ອງການເມືອງ ຫື ເສດຖະກິດພຽງດ້ານໃດດ້ານໜຶື່ງພຽງຢ່າງດຽວທັງຍັງເປັນປະເດັນຂອງຄວາມຂັດແຍ້ງທ່ືີ ຂັດກັບຄວາມເຊື່ອຂອງແນວຄິດເສລີນິຍົມຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງກອບຄວາມຄິດຂອງ ວິຊາການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດ ແລະ ເສດຖະສາດລະຫວ່າງປະເທດທືີ່ມີຢູ່ກບ່ືອາດຈະໃຫ້ຄາອະທິບາຍທີ່ືໜ້າພໃຈໄດ້ນະໂຍບາຍກີດກັນດ້ານການ ຄ້າ (protectionist policy) ທ່ືີປະເທດພັດທະນາແລ້ວນາມາໃຊ້ກໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄວາມຄິດເລື່ອງການຄ້າເສລີເປນັ ເລື່ອງຂາດເນືິ້ອໃນຊ່ອງວ່າງໃນການພັດທະນາລະຫວ່າງປະເທດອຸດສາຫະກາກັບປະເທດໂລກທ່ືີສາມທື່ີຂະຫຍາຍ ກວ້າງອອກໄປເລ້ິືອຍໆເຮັດໃຫ້ຄວາມຄດິ ທື່ີວາ່ ການພັດທະນາແບບທຶນນິຍມົ ເສລີຈະກ່ືໃຫ້ເກີດຜົນປະໂຫຍດຮວ່ ມ ກັນແກ່ທກຸ ລັດນິ້ັນເປັນສິື່ງທື່ີໜາ້ ຫົວອານາດ ແລະ ອະທິປະໄຕຂອງລັດ ແຕ່ລະລັດເອງກຖືກທ້າທາຍໂດຍອານາດ ແລະ ກິດຈະກາຂອງບັນດາບັນສັດຂ້າມຊາດຂະໜາດໃຫຍ່ປະກົດການເຫົື່ານີິ້ແທ້ທ່ືີຈິງແລ້ວເປັນປາກົດການທາງ ເສດຖະກິດການເມືອງຢູ່ໃນຕົວຂອງມັນເອງສະພາບທີື່ເສດຖະກິດກັບການເມືອງຜກູ ພັນກັນຢ່າງໃກ້ຊິດນີິ້ເອງເຮັດ ໃຫກ້ ານສຶກສາກຽ່ ວກັບເສດຖະກິດການເມືອງລະຫວາ່ ງປະເທດເກດີ ຂຶ້ິນມາອີກເທ່ືອໜ່ງຶື (Jones, 1981 : 245- 246) ໃນອັງກິດນັກວິຊາການເຊັ່ືນ ທ່ານ ສະແຕງ (Strange,1970) ເລີື່ມຕັ້ິງຂ້ິສົງໄສຕື່ຄວາມສາມາດຂອງວິຊາ ຄວາມສາພັນລະຫວ່າງປະເທດໃນການອະທິບາຍປະກົດການທາງເສດຖະກິດການເມືອງທື່ີເກດີ ຂ້ືິນທັງຍັງກະຕຸ້ນໃຫ້ ນັກວິຊາການຫາທາງລວມວິຊາທັງສອງເຂົິ້ານາກັນ ໃນສະຫະລັດອາເມລິກາໄດ້ມີການພັດທະນາທິດສະດີ ເສດຖະກດິ ການເມອື ງຂນຶ້ິ ມາຫວງຫາຍ ແລະໄດຮ້ ັບ. ການຍອມຮັບຢ່າງກວ້າງຂວາງຫາຍຂຶິ້ນໃນໝູ່ນັກສັງຄົມສາດ ຕົວຢ່າງເຊັື່ນ ທິດສະດີຈັກກະພັດນິຍົມໃໝ່ (Neoimperialism) ທດິ ສະດີການເພງິ່ື ພາ (dependency) ແລະ ທດິ ສະດລີ ະບົບໂລກ (World system) ເປັນຕົ້ິນ ຫາຍມະຫາວິທະຍາໄລໃນສະຫະລັດອາເມລິກາກເລີ່ືມເປີດສອນວິຊາເສດຖະກິດການເມືອງລະຫວ່າງ ປະເທດ ຫື ບື່ກວິຊາທ່ືີກ່ຽວຂ້ອງ (Hanson, 1978:671) ຄວາມເຄື່ອນໄຫວເຫົ່ືານ້ິີສະທ້ອນເຖິງການເຕີບໂຕ ຂອງການສຶກສາເສດຖະກິດການເມອື ງລະຫວ່າງປະເທດໃນໂລກຕາເວນັ ຕົກເປັນຢ່າງດີ. ຢາ່ ງໃດກຕາມ ການສກຶ ສາກ່ຽວກັບເສດຖະກິດການເມືອງລະຫວ່າງປະເທດຍັງຢູ່ໃນຂັິ້ນທື່ີຫາກ່ືເລືີ່ມຕົິ້ນກ່ື ຕົວຂຶິ້ນມາເທົື່ານັ້ິນທັງນິີ້ດ້ວຍເຫດທ່ືີຄວາມສົນໃຈໃນດ້ານນິີ້ເພີື່ມຂຶ້ິນໃນຊ່ວງສິບກວ່າປີທື່ີຜ່ານມານີ້ິເອງເມື່ອ ພິຈາລະນາໃນແງ່ຂອງເນືິ້ອຫາວິຊາຈະເຫັນໄດ້ວ່າການສຶກສາໃນດ້ານນີິ້ໂດຍທົື່ວໄປມຸ້ງສຶກສາເຖິງຄວາມສາພັນ ລະຫວາ່ ງຂະບວນການທາງເສດຖະກິດ ແລະ ການເມືອງໃນລະດບັ ລະຫວ່າງປະເທດ. ດ່ງັື ນັິນ້ , ສງືິ່ ທ່ືີສກຶ ສາຈ່ຶືງຄອບ ຄລຸມປະເດັນຕາ່ ງໆຫວງຫາຍ ເຊືນ່ັ ການຄ້າລະຫວາ່ ງປະເທດການໃຫ້ຄວາມຊ່ວຍເຫືອ ແລະ ການລງົ ທຶນລະຫວ່າງ ປະເທດການຈັດລະບຽບເສດຖະກິດໂລກບົດບາດຂອງອົງການເສດຖະກິດລະຫວ່າງປະເທດ ແລະ ບລິສັດຂ້າມ ຊາດເປັນຕິ້ົນປະເດັນເຫືາ່ົ ນີ້ິສ່ວນຫນ່ືຶງເປັນສ່ືງິ ທື່ີການສກຶ ສາເສດຖະສາດລະຫວ່າງປະເທດສຶກສາມາແຕ່ເດີມຊຶື່ງຜູ້ສົນ ໃຈສຶກສາເສດຖະກິດການເມອື ງລະຫວາ່ ງປະເທດນາມາຕີຄວາມ ແລະ ອະທິບາຍໃໝ່ໂດຍອາໄສ່ກອບທິດສະດີທ່ືີ ຕ່າງໄປຈາກເດີມບາງປະເດັນກເປັນເລື່ອງໃໝ່ທື່ີຫາກື່ຈະມີການສຶກສາກັນ ແລະ ເປັນສິ່ືງທື່ີນັກວິຊາການລຸ້ນເກົ່ືາບ່ື ເຄີຍສນົ ໃຈມາກອ່ ນ. ທດິ ສະດີເສດຖະກິດການເມືອງໃນຍຸກປດັ ຈຸບັນ 39 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວົງ

ບົດທີ 3 ທດິ ສະດີລດັ ແນວມາກຊດິ ແລະ ນີໂອມາກຊິດ ການຟືິ້ນຕົວຂອງທິດສະດີລັດ (theory of the state) ຫື ເສດຖະກິດການເມືອງກ່ຽວກັບລດັ ໃນວົງວິ ຊາການຕາເວັນຕົກນັບແຕ່ປີ ຄ.ສ 1970 ເປັນຕົ້ິນມາ ຫັງຈາກທື່ີຖືກຄອບງາດ້ວຍທິດສະດີລະບົບການເມອື ງຕາມ ແນວ ຄວາມຄດິ ແບບພະຫຸນຍິ ົມເປັນເວລາອັນຍາວນານນິັ້ນ ນັບໄດ້ວ່າເປນັ ຜົນທ່ືີເກີດຈາກແຮງຜັກດັນຢ່າງແຂງຂັນ ຂອງນກັ ສັງຄົມສາດມາກຊິດລ້ນຸ ໃໝ່ ຫື ຮຽກໄດອ້ ກີ ຢ່າງໜື່ງຶ ວ່າພວກນີໂອມາກຊິດ ເປັນສ່ວນໃຫຍ່ນັກສງັ ຄົມສາດນີ ໂອມາກຊິດເຫົື່ານີ້ິໄດ້ພະຍາຍາມພັດທະນາທິດສະດີລັດຂິ້ຶນມາໂດຍອາໄສແນວທາງ ແລະ ລະບຽບວິທີໃນການສກຶ ສາແບບມາກຊດິ ທື່ີມີຢູ່ເດມີ ຮອ່ ງຮອຍຄວາມຄິດກ່ຽວກັບລັດຂອງມາກຊິດ ຍກຸ ຄາສຊິກ ແລະ ພດັ ທະນາການທາງ ປະຫວດັ ສາດກ່ຽວກັບບົດບາດຂອງລັດໃນລະບົບທຶນນິຍມົ ເປນັ ຫັກ ສາຄນັ ໃນຊວ່ ງທາອິດທິດສະດີລັດແນວນິ້ີເນັ້ິນ ຫັກການວິເຄາະບັນຫາຂອງປະເທດທຶນນິຍົມທ່ືີພັດທະນາແລ້ວ ຢ່າງໃດກດີ ໃນໄລຍະຕື່ມາກລະນີຂອງລັດໃນ ສງັ ຄົມທຶນນິຍົມກາລງັ ພັດທະນາກໄດ້ຮບັ ການສນົ ໃຈ ແລະ ມີຜສູ້ ຶກສາຫາຍຂນິຶ້ ເປນັ ລາດັບ. ໂດຍເຫດນັກທິດສະດີລັດແຕ່ລະຄົນ ຫື ແຕ່ລະກຸ່ມ ໄດ້ພັດທະນາທິດສະດີຂຶ້ິນມາໃນຕ່າງກາຕ່າງວາລະ ແລະຕ່າງສະພາບແວດລ້ອມ ເພື່ອໃຊ້ວິເຄາະກລະນີທື່ີຜິດແຜກກັນໄປເຮດັ ໃຫ້ຄວາມໝາຍຂອງຄາວ່າ “ລັດ” ທື່ີໃຊ້ ນັິ້ນແຕກຕ່າງຈາກກັນດ້ວຍ ຖ້າພິຈາລະນາຕາມລັກສະນະການແບ່ງກຸ່ມຄວາມໝາຍຂອງລັດໂດຍ Benjamin ແລະ Duval (1985) ກອາດຈະກາ່ ວຢ່າງກວ້າງໆໄດ້ວ່າທິດສະດີລັດແນວນີໂອມາກຊິດ ສວ່ ນໃຫຍຈ່ ະເບືິ່ງລັດໃນ 4 ລັກສະນະຄື: ລັກສະນະທາອິດ ເປັນການເບິື່ງລັດໃນແງ່ທ່ືີເປັນຫັກໃນການຈັດລະບຽບໜ່ວຍງານ ແລະ ສະຖາບັນໃນ ການປົກຄອງທງັ ຫາຍໃຫມ້ ຄີ ວາມເປັນອັນໜຶືງ່ ອັນດຽວກນັ ໃນທາງໂຄງສາ້ ງລັດໃນຄວາມໝາຍນີິ້ຈ່ືຶງຄວບຄຸມເຖິງຕົວ ລດັ ຖະບານໃນຄວາມໝາຍຂອງກຸ່ມບກຸ ຄົນທື່ີຕັດສິນໃຈການົດນະໂຍບາຍ ແລະ ໜວ່ ຍງານຂອງລັດໃນທຸກລະດັບ ລດັ ໃນແງ່ນີ້ິຈງຶື່ ໝາຍເຖງິ ໂຄງສາ້ ງໃນການຈັດລະບຽບການປກົ ຄອງນິນ້ັ ເອງ. ໃນລັກສະນະທ່ືີສອງ ລັດຈະຖືກເບິື່ງໃນແງ່ທ່ືີເປັນຫັກໃນການຈັດໂຄງສ້າງທື່ີການົດ ແລະ ສ້າງຄວາມ ສາພັນທາງສງັ ຄົມກຽ່ ວກັບອານາດທາງການເມືອງ ແລະ ການຄວບຄຸມຂິຶ້ນໃນສັງຄົມ ການເບືງ່ິ ລັດໃນແງ່ນ້ິີເນິັ້ນໜັກ ກ່ຽວກັບຄວາມສາພັນໃນແງ່ອານາດລະຫວ່າງຊົນຊັ້ິນໃນສັງຄົມ ຫື ອີກຢ່າງໜຶື່ງກຄື ການເບິ່ືງໃນເຊີງໂຄງສ້າງແຫ່ງ ອານາດ. ໃນລັກສະນະທື່ີສາມ ລັດອາດຈະຖືກພິຈາລະນາວ່າເປັນໂຄງສ້າງໃນການປົກຄອງ ແລະ ການຄອງອານາດ ໃນສງັ ຄົມທ່ືີດາລງົ ຢູ່ເປນັ ເວລາດົນລັດໃນແງນ່ ີິ້ຈື່ງຶ ເປັນໂຄງສາ້ ງໃນການຈດັ ລະບຽບທາງກດົ ໝາຍ ແລະ ສະຖາບັນ ດືງ່ັ ນິ້ັນ, ລັດຈຶ່ງື ເປນັ ທງັ ກນົ ໄກ ແລະ ເຄືອ່ ງມໃື ນການຄວບຄຸມແກ້ໄຂຄວາມຂັດແຍງ້ ໃນສງັ ຄມົ . ລກັ ສະນະສຸດທາ້ ຍ ເປັນການເບິື່ງລັດໃນແງ່ລະບຽບແບບແຜນທາງຄວາມຄິດທ່ືີຄອບງາສັງຄົມຢູ່ທັດສະນະ ເຊັື່ນນີ້ິເນັິ້ນສະພາບການຄອບງາດ້ານອຸດມົ ການ ແລະ ລະບົບຄວາມເຊື່ອອັນເປັນຮາກຖານໃນການຄອງອານາດໃນ ສັງຄົມປະທັດຖານ ແລະ ອຸດົມການຂອງລັດຈະມີຜົນກະທົບຕື່ໂຄງສາ້ ງຄວາມສາພັນທາງສັງຄມົ ແລະ ການເມືອງ ລວມທງັ ຮູບແບບຂອງສະຖາບນັ ແລະ ຫນວ່ ຍງານຂອງລດັ ອີກດ້ວຍ. ຄວາມໝາຍຂອງລັດໃນທັງ 4 ລັກສະນະດັື່ງກ່າວ ອັນທື່ີຈິງມີຄວາມກ່ຽວພັນກັນຢ່າງເຫັນໄດ້ແຈ້ງຄວາມ ແຕກຕ່າງທື່ີມຢີ ູ່ເປັນຄວາມແຕກຕ່າງໃນລະດັບຂອງການເບ່ິືງ ແລະ ຈຸດທເື່ີ ນັນ້ິ ໜັກກຽ່ ວກັບສະພາບ ແລະ ບົດບາດ ຂອງລດັ ໃນສັງຄົມທຶນນິຍົມ ດ່ງັື ຈະເຫນັ ໄດ້ວາ່ ທດັ ສະນະຕ່ືລັດໃນລກັ ສະນະສຸດທ້າຍນັ້ິນເປັນການເບິື່ງບົດບາດລັດ ຈາກມຸມກວ້າງທີື່ສຸດກ່າວຄື ມຸ້ງເນັ້ິນບົດບາດໃນການຄອບງາດ້ານຄວາມເຊື່ອ ແລະ ອຸດົມການທ່ືີສອດຄ່ອງກັບ ທດິ ສະດີເສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍກຸ ປດັ ຈຸບັນ 40 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວົງ

ລະບບົ ທຶນນິຍົມໂດຍທື່ຄີ ວາມເຊອື່ ແລະ ອດຸ ົມການດງັ່ື ກ່າວຈະຄອບງາ ແລະ ການົດຄວາມສາພນັ ດາ້ ນອານາດ ແລະ ໂຄງສ້າງໃນການປົກຄອງທງັ ຫາຍ ດືັງ່ ນິັ້ນ, ຄວາມໝາຍໃນແງນ່ ຈ້ີິ ງຶື່ ຄວບຄຸມຄວາມໝາຍໃນລກັ ສະນະອື່ນໆລວມໃນ ທານອງກົງກັນຂ້າມຄວາມໝາຍໃນແງ່ທາອິດນັ້ິນເນັ້ິນໜັກສະເພາະລັດໃນແງ່ທື່ີເປັນການຈັດລະບຽບໂຄງສ້າງທາງ ການເມືອງເທືົ່ານິ້ນັ ຈ່ຶືງມລີ ັກສະນະເປັນການເບື່ິງລັດ ໃນເຊງີ ທື່ີເປນັ ຮູບທາຫາຍກວາ່ ແມນ່ ຈະເປັນການເບິື່ງຈາກຈຸດ ທື່ີແຄບກວ່າກຕາມກ່າວໂດຍສະຫຼຸບການເບິື່ງລັດໃນລັກສະນະທາອິດເປັນການເບິື່ງໃນແງ່ໂຄງສ້າງໃນການປົກຄອງ ຂອງຫນ່ວຍງານຂອງລັດລັດໃນລັກສະນະທື່ີສອງເກີດຈາກການເນ້ິັນພິຈາລະນາໂຄງສ້າງຄວາມສາພັນເຊີງອານາດໃນ ສັງຄົມຂະນະທ່ືີການເບິງື່ ໃນ ລັກສະນະທື່ີສາມ ເປັນການເນັິນ້ ບົດບາດຂອງລັດໃນການໃຊ້ອານາດຕາມກດົ ໝາຍແລະ ການຄວບຄຸມສງັ ຄົມ ສ່ວນຄວາມໝາຍໃນລັກສະນະສຸດທ້າຍເນັິນ້ ໜກັ ບົດບາດຂອງລັດໃນການຄອບງາຄວາມຄດິ ຂອງມວນຊນົ ເປັນສາຄັນແຕ່ບື່ວາ່ ທິດສະດີລັດແນວນໂີ ອມາກຊິດ ແຕ່ລະທິດສະດີຈະເບືິ່ງລັດໃນລະດບັ ໃດຫືຈຸດໃດ ກຕາມຄວາມແຕກຕ່າງທ່ືີມຢີ ູ່ເປນັ ພຽງສ່ງືິ ທື່ເີ ກີດຈາກການນາເອົາຮ່ອງຮອຍຄວາມຄດິ ກຽ່ ວກັບລດັ ໃນຍຸກທາອິດໂດຍ ສະເພາະຢາ່ ງຍ່ືິງຄວາມຄິດຂອງ Marx ແລະ Engels ໃນແງມ່ ມຸ ໜ່ືຶງຈາກຫາຍແງມ່ ຸມມາພັດທະນາຂ້ຶິນເປັນທິດສະ ດຫີ າໄດ້ເກີດຈາກຄວາມຂັດແຍງ້ ໃນແງ່ແນວທາງໃນການສຶກສາແຕ່ຢາ່ ງໃດບື່?. ການພິຈາລະນາກ່ຽວກັບທິດສະດີລັດແນວນີໂອມາກຊິດໃນບົດນີ້ິຈະເລີື່ມຕົ້ິນຈາກການພິຈາລະນາເຖິງ ຮ່ອງຮອຍ ແລະ ພັດທະນາການດ້ານຄວາມຄດິ ກຽ່ ວກັບລັດຂອງມາກຊິດຍຸກຄາສຊິກທື່ີມີອິດທິພົນຕື່ທິດສະດີລັດ ໃນຍຸກຫັງຕ່ືຈາກນິັນ້ ເປັນການສກຶ ສາທດິ ສະດີລດັ ແນວນໂີ ອມາກຊິດກຸ່ມຕ່າງໆທ່ີືມີຢູໃ່ ນປັດຈຸບັນ ແລະ ໃນສ່ວນສຸດ ທ້າຍເປັນການສາຫວດຢາ່ ງກວ້າງໆເຖິງທິດສະດີລດັ ໃນໂລກທ່ືີສາມ 1. ທັດສະນະຂອງມາກຊດິ ຍກຸ ຄາສຊິກກຽ່ ວກບັ ລດັ ຖ້າພິຈາລະນາຢ້ອນຫັງຕັິ້ງແຕ່ຊ່ວງກ່ອນການສີ້ິນສຸດຂອງສົງຄາມໂລກເທື່ອທື່ີສອງ ໄປຈົນເຖິງຍຸກຂອງ Marx ແລະ Engels ເຮົາຈະພົບວ່າຄວາມຄິດກ່ຽວກັບລັດຂອງນັກທິດສະດີມາກຊິດໃນຊ່ວງທື່ີຮຽກກັນວ່າຍຸກ ຄາສຊິກນັິ້ນມີລັກສະນະທ່ືີຄ່ອນຂ້າງຈະຂະຈັດຂະຈາຍ ບື່ປາກົດວ່າມີການພັດທະນາທິດສະດີລັດທື່ີເປັນລະບຽບ ແບບແຜນ ແລະ ມີເອກະພາບຂຶ້ິນມາແຕ່ຢ່າງໃດເຖິງແມ່ນວ່າເຮົາອາດຈະສັງເກດເຫັນການວິເຄາະກ່ຽວກັບບົດບາດ ຂອງລັດ ແລະ ທັດສະນະທື່ີມີຕ່ືລັດໃນແງ່ມຸມຕາ່ ງໆໄດ້ໃນງານຂຽນເຊີງປັດຊະຍາການເມືອງ, ປະຫວັດສາດ ລວມ ທັງເຊີງເສດຖະກິດການເມືອງຂອງນັກທິດສະດີມາກຊິດ ໃນຍຸກນີ້ິ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ືງໃນກລະນີບົດຂຽນຂອງ Mary, Engel, Lenin ແລະ Gramsci ຊຶ່ືງຮ່ອງຮອຍຄວາມຄິດທື່ີປະກົດຢູ່ໃນງານເຫົ່ືານ້ີິມີອິທທິພົນຢ່າງຍິ່ືງຕື່ ການພັດທະນາທິດສະດີລັດໃນພາຍຫັງສົງຄາມໂລກເທື່ອທ່ືີສອງທັງໃນທາງກົງ ແລະ ທາງອ້ອມດ້ວຍເຫດທື່ີວ່າ ຄວາມຄິດກ່ຽວກັບລັດຂອງບຸກຄົນທັງສີ່ືເປັນຮາກຖານສາຄນັ ຂອງທິດສະດີລັດແນວມາກຊິດ ໃນຍຸກປັດຈຸບັນທັດ ສະນະຂອງມາກຊິດຍຸກຄາສຊກິ ກ່ຽວກັບລດັ ໃນສ່ວນນິ້ີຈຶື່ງເປັນການພິຈາລະນາຈາກຄວາມຄິດຂອງບກຸ ຄົນດື່ັງກາ່ ວ ເປນັ ຫກັ . ທັດນະຂອງ Marx ແລະ Engels ກ່ຽວກັບລັດເຖິງແມ່ນວ່າທັງ Marx ແລະ Engels ຈະສົນໃຈບົດ ບາດຂອງລດັ ໃນລະບົບທນຸ ນິຍົມຢູ່ບນື່ ້ອຍ ແຕ່ບກຸ ຄນົ ທງັ ສອງຫາໄດ້ສ້າງທິດສະດີກຽ່ ວກບັ ລັດຂຶ້ນິ ມາ ແຕ່ເຖິງຂະນະ ນັິ້ນວຽກຫາຍຢ່າງທື່ີ Marx ແລະ Engels ຂຽນຮ່ວມກັນ ຫື ຕ່າງຄົນຕ່າງຂຽນກເຂົິ້າໄປສາພັດປະເດັນກ່ຽວກັບ ລັດຢຄູ່ ່ອນຂາ້ ງຫາຍທື່ີດຽວສືິ່ງທ່ືີໜ້າສັງເກດໃນບົດຂຽນເຫາື່ົ ນິ້ີກຄື ທັດສະນະກ່ຽວກບັ ລັດທື່ີບກຸ ຄົນທັງສອງສະແດງ ອອກມາຫາໄດ້ມີລັກສະນະສອດຄ່ອງສະເໝີໄປບື່ທັງນີ້ິຂຶ້ິນຢູ່ກັບສະພາບຂອງປະເດັນບັນຫາ ຫື ກລະນີທີື່ Marx ແລະ Engels ສຶກສາວິເຄາະຈາກການສາຫວດຂອງ Jessop (1982:7-31 ແລະ 1977;354-357) ພົບວ່າ ທດັ ສະນະຂອງ Marx ແລະ Engels ກຽ່ ວກັບລດັ ຊຶ່ືງປະກົດໃນບົດຂຽນຕາ່ ງໆ ນນ້ັິ ອາຈຈະແບງ່ ອອກຢ່າງກວ້າງໆ ໄດ້ເປນັ 3 ລກັ ສະນະ ຄື: ທິດສະດີເສດຖະກດິ ການເມືອງໃນຍກຸ ປັດຈບຸ ັນ 41 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວງົ

1.ທດັ ສະນະທື່ີຖືວ່າລດັ ເປັນເຄືອ່ ງມືໃນການຄອງອານາດຂອງຊົນຊັ້ິນ (the state as instrument of class rule). 2. ທດັ ສະນະທ່ືີເຫັນວາ່ ລັດເປນັ ປັດໄຈສາລັບຢດຶ ໜຽ່ ວສງັ ຄົມ (the state as factor of cohesion) 3.ທດັ ສະນະທມ່ືີ ອງົ ລັດໃນແງກ່ ມຸ່ ສະຖາບນັ (the state as an institutional assemble). ລັດໃນແງ່ເຄື່ອງມືໃນການຄອງອານາດຂອງຊົນຊັ້ິນລັດໃນທັດນະນີ້ິບ່ືໄດ້ເປັນສິື່ງທື່ີມີອະທິປະໄຕ ແລະ ອິດສະຫລະພາບແຕ່ຢ່າງໃດຫາກແຕ່ເປັນພຽງເຄື່ອງມືທາງການເມືອງຊຶື່ງຊົນຊັ້ິນທື່ີມອີ ານາດຢູ່ໃນສັງຄົມໃຊ້ເພື່ອບງັ ຄບັ ແລະປກົ ຄອງຜູ້ຄົນທັງນີິ້ ຊົນຊັນິ້ ທື່ີຄອງອານາດຈະຄອຍຖາ້ ຄວບຄຸມກົນໄກຂອງລັດເອາົ ໄວ້ ແລະ ໃຊ້ການຄວບ ຄຸມດັື່ງກ່າວເປັນປະໂຫຍດໃນການດາລົງອານາດຄອບງາທາງເສດຖະກິດ ແລະ ການເມືອງ ຄວາມຄິດຂອງ Marx ແລະ Engels ກ່ຽວກບັ ລດັ ໃນແງນ່ ຈີ້ິ ະພບົ ໄດໃ້ ນ German Ideology ແລະ Communist Manifesto ໃນ ງານຊນ້ິ ຫງັ ນ້ີິບກຸ ຄົນທັງສອງໄດ້ສະແດງທັດສະນະທື່ີມີຕື່ລັດໃນແງ່ນິີ້ອອກມາຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງໂດຍລະບຸລົງໄປວ່າຝ່າຍ ບລິຫານຂອງລັດສະໄໝໃໝ່ນັິ້ນເປັນພຽງຄະນະກາການສາລັບຈັດການເບິືງ່ ແຍງກິດຈະການຂອງພວກກດົມພເີ ທືົ່າ ນັິ້ນ ໃນຜຢນງານຕ່າງໆຫັງໆຂອງ Marx ແລະ Engels ທື່ີເປັນບົດວິເຄາະທາງການເມືອງມັກຈະສະທ້ອນຄວາມ ຄິດກ່ຽວກັບລັດແນວນ້ິີອອກມາ ໂດຍທື່ົວໄປວຽກງານເຫ່າົື ນີິ້ມ້ງຸ ເນິ້ັນໃຫ້ເຫັນເຖງິ ວິທກີ ານຕາ່ ງໆທື່ີຝ່າຍທຶນນິຍົມໃຊ້ ລັດສະໄໝໃໝ່ເປັນເຄືອ່ ງມືສາລັບຂູດຮີດຝ່າຍແຮງງານ ແລະ ດາລົງອານາດຄອບງາຂອງຊນົ ຊັິ້ນໃນດ້ານການເມືອງ ທັດສະນະຂອງ Marx ແລະ Engels ທື່ີມີຕ່ືບົດບາດຂອງລັດໃນລັກສະນະຢ່າງນີ້ິມັກຈະປະກດົ ຢູ່ໃນງານວິເຄາະ ທາງປະຫວັດສາດກ່ຽວກັບການຕ່ືສູ້ລະຫວ່າງຊົນຊັ້ິນໃນທາງການເມືອງ ໃນສັງຄົມຕ່າງໆຊຶື່ງກ່ຽວຂ້ອງກັບການຕື່ສູ້ ແຍ້ງຊິງອານາດລັດຄວາມສາພັນລະຫວ່າງຜູ້ຄມ້ ອານາດກັບຊົນ ຊິັນ້ ທ່ືີມີອານາດຄອບງາເສດຖະກິດຢູ່ ແລະ ອືນ່ ໆ. ລັດໃນແງ່ປັດໄຈຢຶດໜ່ຽວສັງຄົມ ໃນງານບາງວຽກ Marx ແລະ Engels ເວົ້ິາເຖິງລັດໃນລັກສະນະທື່ີ ເຮັດໜ້າທ່ືີຢຶດໜ່ຽວສັງຄົມເອົາໄວ້ຄວາມຄິດໃນແນວນ້ີິເຫັນໄດ້ແຈ້ງໃນກລະນີຂອງ The German Ideology ຊຶ່ືງ Marx ແລະ Engels ຊ້ິີໃຫ້ເຫັນວ່າ ລັດໃນແງ່ທ່ືີແຍກຕົວອອກມາເປັນສະຖາບັນຢ່າງໜຶງື່ ເກີດຂຶິ້ນມາກ່ອນທ່ືີ ຄວາມເປນັ ປລະປຂັ ະຫວ່າງຊນົ ຊ້ິັນຈະມຂີ ້ຶິນເສຍອກີ ລັດໃນແງນ່ ້ິີມີໜ້າທ່ືີຄອຍຖາ້ ກາກບັ ເບິືງ່ ແຍ່ງງານສ່ວນລວມໃຫ້ ແກ່ສະມາຊິກຂອງສັງຄົມ. ດັື່ງນັິ້ນ, ສະຖາບັນລັດຈຶື່ງເປັນສິື່ງທ່ືີຈາເປັນຕື່ສັງຄົມທັງນີິ້ເພາະໃນທຸກສັງຄົມທ່ືີມີການ ແບ່ງງານກັນເຮັດຢ່າງຊັບຊ້ອນຈະຕ້ອງມີການເພື່ີງພາອາໄສເຊິື່ງກັນ ແລະ ກັນລະຫວ່າງປັດເຈກບຸກຄົນທັງຫາຍ ຢາ່ ງໃດກຕາມ ການເກດີ ຄວາມຂັດແຍ້ງລະຫວາ່ ງຊົນຊນັິ້ ອັນມີຮາກເຫງົ້າິ ມາຈາກວິທກີ ານຜະລິດແບບໃດແບບໜ່ືຶງກ ເປັນຜນົ ໃຫ້ການດາເນີນງານຂອງລັດໃນຖານະທ່ືີເປັນອານາດສາທາລະນະ (Public Power) ຖກື ຄວາມຂັດແຍ້ງ ດັືງ່ ກາ່ ວໄປມີສ່ວນການົດຢ່າງຫາຍພາຍຫັງຈາກນິນັ້ ລັດຊ່ຶືງເປັນສຖາບນັ ທື່ີຈາເປັນສາລັບສັງຄມົ ຈງ່ືຶ ກາຍເປັນສະຖາບັນ ຂອງຊົນຊນິັ້ ໄປດ້ວຍນອກຈາກນັິ້ນລດັ ຍັງຕ້ອງພິຈາລະນາເຖິງຄວາມສາພນັ ອັນຊັບຊ້ອນລະຫວາ່ ງຜົນປະໂຫຍດສ່ວນ ລວມກບັ ຜົນປະໂຫຍດຂອງຊົນຊັິ້ນຢ່າງລະມັດລະວັງ ໃນສວ່ ນນ້ີິ Marx ແລະ Engels ໃຫຄ້ ວາມເຫັນວ່າການທ່ືີ ຊນົ ຊິນັ້ ໃດໄດ້ອານາດລັດຄວນໝາຍເຖິງຊົນຊ້ິັນນ້ັນິ ປະສບົ ຄວາມສາາເລັດໃນການເຮັດໃຫ້ຜົນປະໂຫຍດຂອງຊົນຊິັ້ນ ກລາຍເປັນຕົວແທນຂອງຜົນປະໂຫຍດທົ່ືວໄປນັ້ິນຄືຜົນປະໂຫຍດ ສ່ວນລວມຈະຖືກຄອບງາດ້ວຍຜົນປະໂຫຍດ ຂອງຊົນຊັິ້ນ Engels ໄດ້ຢ້ິາເຖິງບົດບາດຂອງລັດໃນລັກສະນະນີ້ິຢ່າງຊັດເຈນໃນThe Origins of the Family, Private Property, and the State ໂດຍທ່ານອະທິບາຍວ່າໜ້າທີ່ືຊຶ່ືງຈາເປັນຢ່າງໜຶື່ງຂອງລັດກຄື ການຜ່ອນຄາຍ ຫື ຫຼຸດຄວາມຂັດແຍ້ງລະຫວ່າງຊົນຊັິ້ນທ່ືີເປັນປລະປັກກນັ ແລະ ຄອຍຖ້າເບິື່ງແຍງໃຫ້ຊົນຊັິ້ນເຫ່າົື ນັິ້ນກະທາການທື່ີຢູ່ໃນກອບຂອງລະບຽບສັງຄົມເພາະສະນັ້ິນໃນລັກສະນະການຢ່າງນິີ້ລັດຈຶື່ງເບິ່ືງຄືວ່າຈະຢູ່ເໜືອ ສັງຄົມ ແລະ ເຮັດໜາ້ ທື່ີຄວບຄຸມຄວາມເປັນປລະປັກລະຫວາ່ ງຊົນຊ້ິັນໃຫ້ຢູ່ໃນແບບແຜນແຕ່ແທທ້ ື່ີຈິງລັດກຄື ລັດ ທດິ ສະດີເສດຖະກິດການເມືອງໃນຍຸກປັດຈບຸ ັນ 42 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວົງ

ຂອງຊົນຊັິ້ນທື່ີມີອານາດຄອບງາທາງເສດຖະກິດຫາຍທີື່ສຸດເວັິ້ນແຕ່ໃນພາວະຜິດປົກກະຕິທື່ີອານາດຂອງຊົນຊັິ້ນທ່ືີ ຂດັ ແຍງ້ ກນັ ນິ້ນັ ເກດີ ເທືົ່າທຽມກັນຂຶ້ິນມາລດັ ແລະ ກນົ ໄກຂອງລັດຈຶງ່ື ກາຍເປັນຄນົ ກາງທື່ີຄອຍຖ້າປລະນີປະນອມຂິ້ ຂັດແຍງ້ ໄດ້ ແລະ ເປນັ ອດິ ສະຫລະຈາກການຄວບຄຸມຂອງຊົນຊັ້ິນໄດ້ດວ້ ຍ. ລັດໃນແງທ່ ່ືີເປັນກຸ່ມຂອງສະຖາບນັ ທື່ລີ ວມຕົວກັນ ໃນແງນ່ ິ້ີ Marx ແລະ Engels ເບງື່ິ ລັດວາ່ ເປນັ ອານາດ ສາທາລະນະ (public power) ທພ່ືີ ັດທະນາຂຶ້ນິ ມາຈາກການແບງ່ ງານກັນທາໃນສງັ ຄົມໃນຊວ່ ງໃດຊ່ວງໜຶື່ງ ແລະ ເປັນອານາດທື່ີກ່ຽວພັນກັບການເກີດຂຶ້ິນຂອງລະບົບການປົກຄອງທື່ີແຍກອອກມາຈາກການໃຊ້ອານາດຄວບຄຸມ ປະຊາຊົນກ່າວອີກຢາ່ ງໜຶ່ືງກຄືລັດນິັ້ນກຄື ສະຖາບັນຕ່າງໆຊຶືງ່ ລວມຕົວກັນເພື່ອເຮັດຫນ້າທີ່ືທາງການເມືອງຈະເຫນັ ໄດ້ວ່າຄວາມຄິດທ່ືີມີຕ່ືລັດໃນແງ່ນີິ້ ມຸ້ງໃຫ້ຄາຈາກັດຄວາມຄາວ່າລັດຫາຍກວ່າທ່ືີຈະສົນໃຈລັກສະນະທາງຊົນຊັິ້ນ ຂອງລດັ ເມືອ່ ຈະກ່າວເຖິງລັດໃນແງ່ນິີ້ Marx ແລະ Engels ມກັ ຈະພິຈາລະນາໃນລັກສະນະທ່ືີລັດຄວບຄຸມເຄື່ອງ ມືໃນການບັງຄັບ ແລະ ມັກຈະໃຫຄ້ າຈາກັດຄວາມລັດໃນຮູບຂອງລາຍຊ່ືຂອງສຖາບັນຕ່າງໆທື່ີປະກອບຂ້ຶິນມາເປັນ ລັດໃນ The Eighteenth Brumaire of Louise Bonaparte ນັ້ິນ Marx ໄດ້ກ່າວເຖິງລັດຝຣັ່ືງເສດວ່າ ເປັນອານາດທາງດ້ານບລິຫານຊຶ່ືງມີການຈັດອົງການທາງລະບົບລາດຊະການ ແລະ ທາງການທະຫານແລ້ວທ່ານກ ພຈິ າລະນາຕ່ືໄປເຖິງຮູບແບບການເປັນຕົວແທນປະຊາຊົນຂອງລັດແບບນິີ້ ແລະ ການປ່ຽນແປງຮູບແບບດ່ືັງກ່າວໃນ ທານອງດຽວກັນ Marx ລະບຸເຖິງລັດຝຣັ່ືງເສດໃນງານຊື່ The Civil War in France ວ່າເປັນອານາດລັດທື່ີ ລວມສູນອັນປະກອບຂຶ້ິນດ້ວຍອົງກອນທາງດ້ານທະຫານປະຈາການດ້ານນະໂຍບາຍດ້ານລະບົບລາດຊະການດ້ານ ສາສະຫນາ ແລະ ດ້ານຕຸລາການ ການເບິື່ງລັດໃນແງ່ຂອງສະຖາບັນທື່ີລວມຕົວກັນຂຶິ້ນມາແບບນີິ້ຈະພົບໄດ້ອີກໃນ ກລະນີຂອງລັດປລັດເຊຍ ຊຶ່ືງ Marx ກ່າວເຖິງໄວ້ໃນ Critic of the Gotha Program ສາລັບ Engels ນິ້ັນ ທ່ານສະແດງທັດສະນະຕື່ລັດໃນແງ່ນ້ິີໄວ້ໃນຂິ້ຂຽນກ່ຽວກັບປະເທດອັງກິດ, ເຢຍລະມັນ ແລະ ອື່ນໆ ເຖິງແມ່ນ ວ່າຄວາມຄິດຂອງ Marx ແລະ Engels ທື່ີມີຕ່ືລັດໃນລັກສະນະນີ້ິຈະມຸ້ງໃຫ້ຄາຈາກັດຄວາມຫາຍກວ່າການວິ ເຄາະຄວາມສາພັນລະຫວ່າງລັດກັບຊົນຊັ້ິນ ແລະ ສະພາບທາງເສດຖະກິດກຕາມແຕ່ບຸກຄົນທັງສອງຍັງກ່າວເຖິງ ລກັ ສະນະລດັ ໃນແງ່ຫງັ ໄວ້ດ້ວຍວາ່ ລດັ ແບບນິ້ີຈະຢູ່ໄດ້ກຕື່ເມື່ອສັງຄມົ ມສີ ່ວນເກີນທາງເສດຖະກດິ ຄອຍຖ້າສະໜັບ ສະໜູນລດັ ຢູ່ລດັ ຈ່ືຶງຈະສາມາດເຮັດຫນ້າທີື່ທາງສງັ ຄມົ ທ່ືຈີ າເປນັ ຫື ຫນ້າທື່ີທາງຊົນນນ້ັິ ໄດ້. ທັດສະນະຂອງ ທ່ານ ເລນິນ Lenin ກ່ຽວກັບລັດບດົ ຂຽນຂອງທາ່ ານ ເລນິນ Lenin ທື່ີເວົ້ິາເຖິງລັດໂດຍ ກງົ ກຄື State and Revolution (1968) ຊຶື່ງຕພີ ິມເທືອ່ ທາອິດໃນປີ 1917 ກ່ອນການປະຕິວັດຢ່າງໃດກຕາມ ເປົ້ິາໝາຍຫັກຂອງຫນັງສືເຫລັ້ິມນິີ້ຫາໃຊ້ການພິຈາລະນາບົດບາດຂອງລັດໃນລະບົບທຶນນິຍົມບ່ືຫາກແຕ່ມີວັດຖຸ ປະສງົ ເພື່ອວິພາກວິ ຈານແນວຄວາມຄດິ ເຊງີ ປະຕິຮູບຂອງພກັ ສງັ ຄມົ ນຍິ ົມປະຊາທິປະໄຕ(Social Democratic Party)ຂອງເຢຍລະມັນໃນຂະນະນັ້ິນໂດຍສະເພາະຢ່າງຍື່ິງຄວາມຄິດຂອງຫົວໜ້າພັກ ຄື ຄາວ ຄອດສະກີ Karl Kautsky ຊຶື່ງໃຫ້ຄວາມສາຄັນແກ່ການຕື່ສູ້ລະຫວ່າງຊົນຊັ້ິນແຕ່ບື່ຍອມຮັບ ຫື ເບິື່ງຂ້າມການປະຕິວັດ ແລະ ຜະເດັດການໂດຍຊົນຊັິ້ນກາມາຊີບໃນແງ່ທເື່ີ ປນັ ຂັິ້ນຕອນສາຄັນກ່ອນທີ່ືຈະບັນລຸເຖິງສງັ ຄມົ ຄອມມນູ ິດ ແລະ ລັດຈະ ລິ້ມົ ຫາຍໄປໃນການວິພາກວິຈານ ດັື່ງກາ່ ວ ເລນນິ (Lenin) ໄດ້ອະພິປາຍເຖິງລດັ ແລະ ບດົ ບາດຂອງລັດໃນລະບົບ ທຶນນິຍມົ ໃນແງ່ມຸມຕ່າງໆການປະຕິວັດໂດຍຊົນຊັ້ນິ ກາມາຊີບ ແລະ ລດັ ຜະເດັດການໂດຍຊົນຊັິນ້ ກາມາຊີບອັນເປັນ ຊ່ວງຫວົ ລຽ້ ວຫວົ ຕື່ລະຫວ່າງສັງຄົມທຶນນິຍມົ ແລະ ສງັ ຄມົ ຄອມມນູ ິດ Lenin ໄດ້ເອາົ ແນວຄວາມຄິດຂອງ Marx ແລະ Engels ກ່ຽວກບັ ລັດທື່ີປະກດົ ຢໃູ່ ນງານຂຽນຫາຍຢ່າງມາຕີຄວາມເພື່ອສະໜັບສະໜູນຄວາມຄິດຂອງຕົນອັນ ເປນັ ຜົນໃຫ້ແນວຄວາມຄິດກ່ຽວກັບລັດມີລັກສະນະເປັນຮູບເປັນຮ່າງຊັດເຈນຫາຍຂິຶ້ນແຕ່ເຖິງປານນິ້ັນກຕາມວຽກ ງານເນິ້ືອໃນນ້ິີຍັງບ່ືໄດ້ສະເໜທີ ດິ ສະດີ ຫື ແນວຄວາມຄດິ ກ່ຽວກບັ ລັດທື່ີເປັນລະບຽບແບບແຜນແຕ່ຢ່າງໃດ. ທິດສະດເີ ສດຖະກິດການເມືອງໃນຍຸກປດັ ຈຸບັນ 43 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວງົ

ທາ່ ນ ເລນນິ (Lenin) ເບ່ືິງລັດໃນແງທ່ ່ືີເປັນຜົນຜະລິດແລະຜົນທ່ືີສະແດງອອກມາຈາກຄວາມເປັນປົນປັກ ລະຫວ່າງຊົນຊັິ້ນອັນບື່ອາດຈະປະນີປະນອມກັນໄດ້ເລີຍ (Lenin, 1968 : 8) ລັດນັ້ິນຈະເກີດຂຶິ້ນໃນເວລາ ສະຖານທື່ີແລະໃນຂອບເຂດຊຶື່ງການຂັດແຍ້ງລະຫວ່າງຊົນຊັິ້ນບັນລຸເຖິງຂັ້ິນທ່ືີບື່ອາດຈະຊອມກັນໄດ້ອີກຕ່ືໄປກ່າວ ອີກຢາ່ ງໜຶືງ່ ກຄື ການມີລັດຢູ່ນນ້ິັ ຄວນສະແດງໃຫ້ເຫນັ ວ່າຄວາມເປັນປົນປຂັ ະຫວາ່ ງຊນົ ຊນ້ິັ ໃນສັງຄມົ ຢໃູ່ ນສະພາບທືີ່ ບື່ມີການປະນີປະນອມກັນໄດ້ນັນິ້ ເອງ ດ້ວຍເຫດນີິ້ເອງລັດຈຶື່ງບື່ຢູ່ໃນຖານະຜູ້ປະນີປະນອມຂິ້ຂັດແຍ້ງຫາກແຕ່ເປນັ ອົງກອນທື່ຊີ ົນຊັ້ິນໜ່ຶືງໃຊ້ອານາດຄອບງາ (domination) ແລະ ກດົ ຂ່ີືຊນົ ຊັ້ນິ ກົງກັນຂ້າມຕົວຂອງລັດນ້ັິນຖືກກ່ືຕ້ິັງ ຂຶິ້ນມາໃຫ້ມຖີ ານະເປັນອານາດພເິ ສດຊຶື່ງມີກອງກາລັງຕິດອາວຸດ ແລະ ກນົ ໄກອານາດຂອງຕົນເອງຍ່ືິງຄວາມຂັດແຍ້ງ ລະຫວ່າງຊົນຊິ້ັນຮຸນແຮງຫາຍຂ້ຶິນເທ່າືົ ໃດອານາດລັດໃນແງ່ທື່ີເປັນອານາດສາທາລະນະ (public power) ກຈະຢ່ືິງ ຂະຫຍາຍຕົວອອກໄປຫາຍຂຶ້ິນເທົ່ືານັ້ິນ (Lenin, 1968 : 11-12) ໃນຖານະທື່ີເປັນອົງກອນ ສາລັບການໃຊ້ອາ ນາດຄອບງາຂອງຊົນຊັ້ິນລັດຈຶ່ືງເປັນເຄື່ອງມືຂູດຮີດຊົນຊັິ້ນຝ່າຍກົງກັນຂ້າມ ໃນລະບົບທຶນນິຍົມປະຊາທິບຫມາກ ໄຂ່ຫລັງຢນິ້ັນ ສາທາລະນະລັດແບບປະຊາທິປະໄຕຈະເປັນແຫງ່ື ຄມຸ້ ກນັ ຢ່າງດີສາລັບລະບົບທຶນນິຍົມເມ່ືອຝ່າຍທຸນ ໄດ້ອານາດລັດເມື່ອໃດອານາດຂອງນາຍທຸນຈະເຂິັ້ມແຂງ ແລະ ຫມັ້ນິ ຄງົ ຢາ່ ງຫາຍຈົນບມ່ື ີບກຸ ຄົນໃດສະຖາບັນໃດ ຫື ພັກການເມືອງໃດສາມາດຈະທາໃຫ້ອານາດອັນນີ້ິສັ່ືນຄອນໄດ້ເລີຍ (Lenin, 1968 : 14) ທັງນີິ້ເພາະຝ່າຍທຶນ ສາມາດໃຊ້ຄວາມມ່ັືງຄງ່ືັ ຂອງຕົນສ້າງຄວາມຫມນ້ັິ ຄົງໃຫແ້ ກ່ຊົນຊ້ິນັ ຂອງຕົນໄດ້ຢາ່ ງງາ່ ຍດາຍໃນສັງຄມົ ຢາ່ ງນິີ້ຂະບວນ ການທາງການເມອື ງແບບປະຊາທິປະໄຕເຊັື່ນການເລືອກຕັງິ້ ທົ່ືວໄປກເປດີ ໂອກາດໃຫ້ພວກລະດົມພີື່ໃຊ້ເປນັ ເຄືອ່ ງມື ເຂ້ິາົ ໄປຄອບງາສງັ ຄົມໂດຍອາໄສອານາດເສດຖະກິດທີ່ືມຢີ ໃູ່ ນມື. ໃນສ່ວນຕື່ມາ ທ່ານ ເລນິນ(Lenin) ຫນັ ມາພິຈາລະນາເຖງິ ສະພາບຂອງລດັ ພາຍຫັງການປະຕວິ ັດຂອງຊົນ ຊິັ້ນກາມາຊີບ ແລະ ໂດຍສະເພາະຢາ່ ງຍືິ່ງໃນເລ່ືອງການສະລາຍຕົວໄປຂອງລັດ (the Withering away of the state) ເມື່ອສງັ ຄົມເຂາິ້ົ ສູ່ຍຸກຄອມມູນິດ Lenin ຢ້າິ ວາ່ ລັດບື່ມີທາງທ່ືີຈະລ້ມົິ ຫາຍໄປໄດ້ຖາ້ ຫາກບື່ມີລັດຊົນຊ້ັິນກາ ມາຊີບ (proletarian state) ເຂົິ້າມາແທນທ່ືລີ ດັ ລະດມົ ໂດຍວິທກີ ານປະຕິວັດກ່ອນ ແລະ ຕ່ືຈາກນັ້ິນລັດຊົນຊິ້ັນ ກາມາຊີບກຈະຄ່ອຍໆປ່ອຍໃຫ້ລັດສລາຍຕົວໄປເອງ (ເບິ່ືງ Lenin, 1968:20) ສິ່ືງທ່ືີໜ້າສັງເກດຈາກຄວາມຄິດ ຂອງ Lenin ກຄື ທ່ານພະຍາຍາມຊິີ້ໃຫ້ເຫັນວາ່ ການເກດີ ແລະ ການສະລາຍຕົວຂອງລັດນັ້ິນເປັນໄປຕາມຂິັ້ນຕອນ ໃນການປ່ຽນແປງຂອງສັງຄົມໂດຍສະເພາະການປ່ຽນແປງໃນດ້ານຄວາມຂັດແຍ້ງລະຫວ່າງຊົນຊັິ້ນ ຄວາມເປັນປົນ ປັກລະຫວ່າງຊົນຊັິ້ນເຮັດໃຫ້ເກີດລັດຂຶິ້ນມາຊົນຊັິ້ນທື່ີມອີ ານາດຄືຊົນຊັ້ິນນາຍທຶນກໃຊ້ລັດເປັນເຄື່ອງມຄື ອບງາຊົນ ຊັນິ້ ອ່ນື ເມືອ່ ຊົນຊັິ້ນກັນມາຊີບຢດຶ ອານາດລັດໄດ້ໂດຍການປະຕິວັດ ແລະໃຊ້ອານາດລັດກາຈັດຝາ່ ຍນາຍທຶນໝົດໄປ ຄວາມຂດັ ແຍ້ງລະຫວາ່ ງຊນົ ຊ້ິັນກບ່ືມີ ອນັ ເປັນຜົນໃຫລ້ ດັ ຄອ່ ຍສະລາຍຕົວໄປເອງ. ທດັ ສະນະຂອງ ທາ່ ນ ແກມຊີ (Gramsci) ກຽ່ ວກບັ ລັດ ນອກເໜືອໄປຈາກຖານະເລຂາທກິ ານພັກຄອມ ມູນິດອີຕາລີໃນຊ່ວງກ່ອນສົງຄາມໂລກເທືອ່ ທື່ີສອງ Gramsci ຍັງມີບົດບາດສາຄັນໃນການພັດທະນາແນວຄວາມ ຄິດກ່ຽວກັບລັດຢ່າງຫາຍ ທັດສະນະຂອງທ່ານກ່ຽວກັບລັດສ່ວນໃຫຍ່ຈະປາກົດຢູ່ໃນບັນທຶກທື່ີທ່ານຂຽນຂຶິ້ນໃນ ເຮືອນຈາໃນຊ່ວງເວລາປະມານ 9 ປີ ຫັງຈາກທີ່ື Mussolini ສັື່ງຈັບກຸ່ມທ່ານໃນປີ 1926 ຈົນເສຍຊີວິດໃນປີ 1937 ຂິ້ຂຽນດື່ງັ ກ່າວນີ້ິໃນໄລຍະຫັງໄດ້ຖກື ລວບລວມ ແລະ ຕີພິມໂດຍໃຊ້ຊື່ວ່າ Prison Notebooks ຢ່າງໃດ ກດີຂິ້ຂຽນເຊັື່ນວ່ານີິ້ຄ່ອນຂ້າງຈະຄຸມເຄືອ ແລະ ຕ້ອງອາໄສການຕີຄວາມຢູ່ບື່ນ້ອຍ ນອກຈາກນັ້ິນບາງເທື່ອເນືອ້ິ ໃນ ຄວາມກບື່ຄ່ອຍຕື່ເນ່ືອງ ຫື ໃນບາງສ່ວນກເປັນບົດຄວາມທ່ືີບ່ືມຊີ ື່ເລ່ືອງສາເຫດທ່ືີເປນັ ເຊ່ັນື ນິີ້ກເພາະ Gramsci ເອງ ບື່ຕ້ອງການຂຽນໃຫ້ຊັດເຈນເພື່ອລ້ຽງບັນຫາການເຊັນຂອງເຈົິ້າຫນ້າທ່ືີຄຸມຄັງນອກຈາກນັ້ິນທ່ານກຍັງມີບັນຫາດ້ານ ສກຸ ຂະພາບຢ່າງຫາຍຈົນບ່ືອາດຈະທາງານຢ່າງຕ່ືເນ່ືອງ ແລະ ເປັນລະບຽບແບບແຜນໄດ້ທັງນິີ້ບ່ືຈາເປັນຕ້ອງເວົິ້າເຖິງ ທິດສະດີເສດຖະກິດການເມືອງໃນຍຸກປັດຈຸບັນ 44 ແປໂດຍ ປຕ ພລູ ໄິ ຊ ດວງມິກສະວງົ