59 รายงานผลการวิจัย

๒๑ คำอธิบำยเคร่ืองมือกำรเกบ็ ข้อมูล เคร่ืองหมำย อธิบำยควำมหมำยเครื่องมือ ๑ ลกั ษณะทว่ั ไปของหนังสือวรรณกรรม ๒ ปกหนงั สือ รหสั แบบบนั ทึก ช่ือหนงั สือ ช่ือผเู้ ขียน ผเู้ รียบเรียง ๓ คร้ังที่พิมพ์ ปี ที่พิมพ์ สานกั พิมพ์ ๔ เนื้อหำหนังสือโดยสังเขป ๕ เน้ือหาหนงั สือที่มาจากสารบญั หนงั สือแตล่ ะเล่มท่ีกล่าวถึง มีเรื่องอะไรบา้ ง ๖ ส่วนเน้ือหาในภาพรวม และเน้ือหาในภาพรายละเอียดเฉพาะเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๗ คำอธิบำยเรื่องมหำสตปิ ัฏฐำน ๔ เป็นภาพรวมเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ แตจ่ าแนกเป็นประเด็นศึกษา เรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ แนวคิด หลกั การ วธิ ีการ คำสำคัญ เก็บจาแนกประเดน็ ขอ้ ความสาคญั ความหมายสาคญั เชื่อมโยงคาสาคญั (Key Words) เรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกแต่ละดา้ น กาย เวทนา จิต ธรรม คำสำคญั เป็ นกำรบ่งชี้ สื่อความหมายสาคญั การอธิบายความหมาย ขอ้ ความสาคญั และการเนน้ ประเดน็ เรื่องใหม้ ีความชดั เจน กรอบกำรวเิ ครำะห์ จาแนกเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ กาย เวทนา จิต ธรรม และ แนวคิด หลกั การ วธิ ีการ เป็นการนาแนวความคิดมาจาแนกตามดา้ นกาย ดา้ นเวทนา ดา้ นจิต ดา้ นธรรม แผนทคี่ วำมคิด เป็นการศึกษาเรื่องราวท้งั หมดจากท่ีเก่ียวขอ้ งกบั หนงั สือวรรณกรรมแลว้ นามาเขียนเป็ นรูปภาพในลกั ษณะแผนที่ความคิด เพอ่ื ตอ้ งการทราบภาพรวม นาสู่ การสร้างตารางยอ่ ย เติมประเดน็ เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ เป็ นตารางและขอ้ สรุป ข้อสรุป จาก หนงั สือวรรณกรรมเล่มน้ี เกี่ยวกบั เรื่องมหาสติปักฐาน ๔ ตามประเด็นคาถามที่ไดส้ ร้างข้ึน เพ่ือนาไปสู่คาตอบขอ้ สรุป ในหนงั สือวรรณกรรมแต่ละเรื่อง เพ่อื ตอบคาถามวา่ หนงั สือวรรณกรรมเร่ืองน้ี เกี่ยวกบั เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ เป็นอยา่ งไร มีอะไรบา้ ง (๑) (๒) (๓) (๔)

๒๒ วธิ ีกำรเกบ็ รวบรวมข้อมูล ทาการรวบรวมวรรณกรรมปัจจุบนั แล้วยอ้ นหลงั ระยะเวลา ไปศึกษารวบรวมจากวรรณกรรม ระหวา่ งปี พ.ศ. ๒๕๔๙ ถึง ๒๕๕๙ การวิเคราะห์และสังเคราะห์วรรณกรรม อยา่ งละเล่มตามกรอบแนว ทางการวิเคราะห์ ตามประเด็นโดยการจดั กลุ่มวรรณกรรมเป็ นหลัก แบ่งเป็ น 5 ข้นั ตอนของการศึกษา ดงั ต่อไปน้ี ข้นั ตอนที่ ๑ ศึกษำเบือ้ งต้นสำระของวรรณกรรมเร่ืองมหำสติปัฏฐำน ๔ ข้นั ตอน (๑) กำรจัดประเภทวรรณกรรมเร่ืองมหำสตปิ ัฏฐำน ๔ ประเภท ๑ วรรณกรรม หนังสือเรื่อง .... หนังสือเร่ือง .... หนังสือเร่ือง .... หนังสือเรื่อง .... แนววชิ ำกำร แต่งโดย ............ แต่งโดย ............ แต่งโดย .......... แต่งโดย ........... ประเภท ๒ วรรณกรรม หนังสือเร่ือง .... หนังสือเรื่อง .... หนังสือเรื่อง .... หนังสือเร่ือง .... แนวคำสอนครูบำอำจำรย์ แต่งโดย ............ แต่งโดย ............ แต่งโดย .......... แต่งโดย ........... ประเภท ๓ วรรณกรรม หนังสือเร่ือง .... หนังสือเรื่อง .... หนังสือเรื่อง .... หนังสือเรื่อง .... แนวนักเขียนคิดค้น แต่งโดย ............ แต่งโดย ............ แต่งโดย .......... แต่งโดย ........... ประเภท ๔ วรรณกรรม หนังสือเรื่อง .... หนังสือเร่ือง .... หนังสือเรื่อง .... หนังสือเร่ือง .... แนวบูรณำกำรศำสตร์ แต่งโดย ............ แต่งโดย ............ แต่งโดย .......... แต่งโดย ........... สมยั ใหม่ ข้นั ตอน ๒ ดำเนินกำรลงรหสั และบันทกึ สำระเรื่องมหำสติปัฏฐำน ๔ จำแนกตำมลกั ษณะข้อมูลลงแบบบนั ทกึ ข้นั ตอน (๒) ลงรหสั บันทกึ รำยกำรหนังสือวรรณกรรม-เร่ืองมหำสติปัฏฐำน ๔ ประเภทวรรณกรรม ......จำนวน.....เล่ม รหสั ปกหนงั สือ ชื่อหนงั สือ ผแู้ ตง่ /ปี พมิ พ์ คาอธิบาย สติปัฏฐาน ๔ รหสั ปกหนงั สือ ช่ือหนงั สือ ผแู้ ตง่ /ปี พิมพ์ คาอธิบาย สติปัฏฐาน ๔ รหสั ปกหนงั สือ ชื่อหนงั สือ ผแู้ ตง่ /ปี พมิ พ์ คาอธิบาย สติปัฏฐาน ๔ รหสั ปกหนงั สือ ช่ือหนงั สือ ผแู้ ตง่ /ปี พิมพ์ คาอธิบาย สติปัฏฐาน ๔ ลงรหสั และบนั ทึกแบบขอ้ มูลวรรณกรรม /ตารางอธิบาย (๑) ขอ้ มูลทวั่ ไป (๒) เน้ือหาสาระโดยสงั เขป (๓) คาอธิบายเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ (๔) วเิ คราะห์จาแนกตามลกั ษณะ กรอบการวิเคราะห์เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔

๒๓ ข้นั ตอนที่ ๓ ข้นั ตอน (๓) กำรสังเครำะห์วรรณกรรม ดา้ นกรอบสังเคราะห์ รูปแบบการประเด็น สรุปผล มหาสติปัฏฐาน ๔ แนวคดิ หลกั กำร วธิ ีกำร การสังเคราะห์ (๑) กำยำนุ ปั สส น ำ เป็นการศึกษา เป็นการศึกษา เป็นการศึกษา ๑) สรุปดา้ น สตปิ ัฏฐำน แนวคิด หลกั การ จากวธิ ีการ กายานุปัสสนา เร่ือง ๒) สรุปดา้ น (๒) เวทนำนุปัสสนำ เรื่อง เรื่อง มหาสติปัฏฐาน เวทนานุปัสสนา ๔ ๓) สรุปดา้ น สตปิ ัฏฐำน มหาสติปัฏฐาน มหาสติปัฏฐาน (๓) จิตตำนุปัสสนำ ๔ ๔ สติปัฏฐำน จิตตานุปัสสนา (๔) ธรรมำนุปัสสนำ ๔) สรุปดา้ น สติปัฏฐำน ธรรมานุปัสสนา สรุปวรรณกรรม สรุป สรุป สรุป สรุป แนวคิด หลกั การ วธิ ีการ องค์ควำมรู้ นิยำมควำมหมำย แนวคิด คือ แนวความคิด เนน้ เรื่องอะไร เนน้ ทางไหน หลกั กำร คือ สาระสาคญั ท่ีถือปฏิบตั ิ หลกั สาระสาคญั ปฏิบตั ิ เป็นอยา่ งไร วธิ ีกำร คือ วธิ ีการปฏิบตั ิใหบ้ รรลุเป็ นไปตามหลกั การ อยา่ งไร ข้นั ตอนท่ี ๔ ข้นั ตอน (๔) Mind Mapping สรุปภำพรวมจัดทำ Mind Mapping จำกหนังสือวรรณกรรมแต่ละเล่ม [เล่มท่ี ๑ – ๑๐๐] ป.๑ ป.๒ ป.๓ ป.๔ สรุป ป.๑-๑ สรุป ป.๒-๑ สรุป ป.๓-๑ สรุป ป.๔-๑ รวบรวมขอ้ มูลตามเคร่ืองมือที่ใชเ้ กบ็ รวบรวมขอ้ มูล

๒๔ ข้นั ตอนที่ ๕ ข้อสรุปของผู้ศึกษำ ข้นั ตอนที่ (๕) สรุปผลกำรศึกษำ เพือ่ ใหข้ อ้ สรุปผลของการศึกษางานวรรณกรรมเป็นระบบความคิด และระบบเรียบเรียงการนาเสนอเป็ นความคิดผศู้ ึกษาไดต้ ้งั ประเด็นไวเ้ บ้ืองหลงั คาถาม แสวงหาคาตอบท่ีนาไปสู่ขอ้ สรุปผลจากวรรณกรรมแตล่ ะเรื่อง ข้อ ประเด็นคำถำม คำตอบสรุป ขอ้ ๑ สาระเน้ือหา ขอ้ สรุป - จุดเด่น/จุดเนน้ เนน้ เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ เป็ นอยา่ งไร (๑) - ดา้ นกายานุปัสสนาสติปัฏฐาน ดา้ นเวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน ดา้ นจิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน ดา้ นธรรมานุปัสสนาสติปัฏฐาน ขอ้ ๒ องคค์ วามรู้ ขอ้ สรุป (๒) - ความรู้ที่ไดจ้ ากวรรณกรรมเรื่องมหาสติปัฏฐาน เป็นอยา่ งไรเป็น อยา่ งไร มีประเด็นเป็นอยา่ งไร - สรุปแนวคิด หลกั การ และวธิ ีการ อธิบายเชื่อมโยง เรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ เป็นอยา่ งไร ขอ้ ๓ กลวธิ ีการประพนั ธ์ ขอ้ สรุป (๓) - วธิ ีการเขียน/แตง่ /เรียบเรียง หนงั สือวรรณกรรม เป็นอยา่ งไร - คุณค่าหนงั สือวรรณกรรมเล่มน้ีดีอยา่ งไร? ทาไมจึงชอบ? และทาไมจึง ควรอ่าน? ความเหมาะสมของผอู้ ่านควรเป็ นลกั ษณะอยา่ งไร ขอ้ ๔ แนะนาหนงั สือวรรณกรรม ขอ้ สรุป (๔) - บทวจิ ารณ์ของผศู้ ึกษาวจิ ยั มีความคิดเห็นประการใด - ผศู้ ึกษามีความคิดเห็นเพ่มิ เติมอยา่ งไร

๒๕ กำรวเิ ครำะห์ข้อมูล การศึ ก ษ าวิจัยเชิ งคุ ณ ภาพ โดยใช้วิธี การเก็บ ข้อมู ล เชิ งคุ ณ ภ าพ (Qualitative Research Methodology) โดยศึกษาจากเอกสาร แลว้ นาขอ้ มูลท่ีไดม้ าวิเคราะห์เน้ือหาเป็ นหลกั เป็ นการสังเคราะห์ วรรณกรรมที่ไดร้ วบรวมมาโดยวเิ คราะห์เน้ือหา(Content Analysis) เสนอขอ้ มูลใชว้ ธิ ีการวเิ คราะห์เชิงการ พรรณนา (Descriptive Analysis) มีลาดบั การดาเนินงานการสังเคราะห์งานวิจยั ดาเนินการเก็บรวบรวม ขอ้ มูล ตามข้นั ตอนดงั น้ี ๑) กำหนดแนวทำงกำรศึกษำข้อมูลเบือ้ งต้นจากการทบทวนวรรณกรรมทีเก่ียวขอ้ ง ไดแ้ ก่ ๑.๑ แนวคิดทฤษฎี และผลงานวิจัยที่เก่ียวข้อง ได้แก่ ผลงานวิจัยที่เกี่ยวกับการสังเคราะห์ วิทยานิพนธ์ / วจิ ยั ตามเน้ือหาต่างๆเพื่อให้ไดม้ าซ่ึงเทคนิควธิ ีการสังเคราะห์ และประเด็นระเบียบวธิ ีการ วจิ ยั เก่ียวกบั การสังเคราะห์งานวจิ ยั หรือวทิ ยานิพนธ์ ๑.๒ แนวคิดทฤษฎี และผลงานวจิ ยั ที่เก่ียวขอ้ ง ไดแ้ ก่ การศึกษาวรรณกรรมปัจจุบนั แนวทางการ วเิ คราะห์วรรณกรรม และลกั ษณะการจดั ทางานวชิ าการประเภท Review Book ๒) กำหนดขอบเขตประชำกรและกลุ่มตัวอย่ำง คือ การเลือกงานหนังสือวรรณกรรมท่ีนามา สังเคราะห์ในประเด็นคานิยามศพั ท์เฉพาะเรื่องมหาสติปัฎฐาน ๔ และดาเนินการเก็บรวบรวมหนังสือ วรรณกรรมเกี่ยวกบั มหาสติปัฏฐาน ๔ ท่ีไดจ้ ดั วางจาหน่ายในร้านหนงั สือทว่ั ไปตลอดระยะเวลาการศึกษา และหนงั สือธรรมะเก่ียวกบั เรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ ผศู้ ึกษาไดร้ วบรวมไวน้ ามาศึกษาวิเคราะห์สังเคราะห์ โดยการศึกษางานวรรณกรรมหนงั สือท้งั หมด จาแนกจดั หมวดหมู่เบ้ืองตน้ เพื่อให้ไดข้ อบเขตงานประเภท หนงั สือวรรณกรรมเรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ ๓) สร้ำงกรอบแนวคิดในกำรวิจัย (Conceptual Framework) และการวางแผนการดาเนินงานวิจยั โดยศึกษาระเบียบวธิ ีวจิ ยั ในแนวทางเร่ืองสติปัฏฐาน ๔ ๔) ภำคฝึ กปฏบิ ัติ ปี ๒๕๕๙ – ๒๕๖๐ เขา้ นงั่ สมาธิประจาทุกวนั ทุกตอนเชา้ อย่ำงน้อยวนั ละ ๔๕ ถงึ ๖๐ นำที อยา่ งตอ่ เนื่องประจาทุกวนั และเม่ือต้งั แตป่ ี ๒๕๖๐ นงั่ สมาธิประจา

๒๖ บทท่ี ๔ ผลการวจิ ัย เพ่ือเป็ นการตอบตามวตั ถุประสงคก์ ารวิจยั โดยรายงานผลการวจิ ยั ดงั ต่อไปน้ี (๑) เพ่ือรวบรวม และประมวลสาระความรู้จากวรรณกรรมเรื่องสติปัฏฐาน ๔ (๒) เพ่ือวิเคราะห์องคค์ วามรู้จากวรรณกรรม เรื่องสติปัฏฐาน ๔ (๓) เพื่อศึกษาสังเคราะห์องค์ความรู้จากวรรณกรรมเร่ืองสติปัฏฐาน ๔ ดงั น้นั การ เขียนรายงานผลการวิจยั เร่ืองการสังเคราะห์วรรณกรรมเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จึงเรียงตามลาดบั ตาม วตั ถุประสงค์ ตามลาดบั ดงั ตอ่ ไปน้ี ตอนที่ ๔.๑ การรวบรวมและประมวลสาระความรู้จากวรรณกรรมเรื่องสตปิ ัฏฐาน ๔ เพื่อเป็ นการตอบวตั ถุประสงค์การวิจัย ข้อ ๑ เพ่ือรวบรวมและประมวลสาระความรู้จาก วรรณกรรมเรื่องสติปัฏฐาน ๔ รายการหนงั สือวรรณกรรม เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ ผศู้ ึกษาวจิ ยั ไดร้ วบรวม ท้งั หมด จานวน ๑๐๐ เล่ม เพ่ือนามาสังเคราะห์งานวรรณกรรมเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ ผลการศึกษาพบวา่ การจดั ประเภทวรรณกรรมเรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ ตามประเภทลกั ษณะวรรณกรรม เป็ น ๔ ประเภท แสดงผลการศึกษา รายละเอียดต่อไปน้ี ตารางที่ ๔.๑.๑ ลกั ษณะทว่ั ไปของหนงั สือวรรณกรรมประเภท (๑) แนววชิ าการ จาแนกตาม ปก รหสั แบบบนั ทึก ชื่อวรรณกรรม ผเู้ ขียน พมิ พค์ ร้ังท่ี ปี พิมพ์ สานกั พิมพ์ ปก ลกั ษณะทวั่ ไปของหนงั สือวรรณกรรม รหสั แบบบนั ทึก ป.๑-๑ ช่ือวรรณกรรม ธรรมะภาคปฏิบตั ิ ๖ (Buddhist Meditation VI) ผเู้ ขียน คณาจารยม์ หาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั พมิ พค์ ร้ังท่ี พิมพค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ ตุลาคม ๒๕๕๖ สานกั พมิ พ์ มหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั : จงั หวดั พระนครศรีอยธุ ยา รหสั แบบบนั ทึก ป. ๑-๒ ชื่อวรรณกรรม ธรรมะภาคปฏิบตั ิ ๗ (Buddhist Meditation VII) ผเู้ ขียน มหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั พิมพค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พิมพ์ กรกฎาคม ๒๕๕๖ สานกั พมิ พ์ มหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั : จงั หวดั พระนครศรีอยธุ ยา

๒๗ รหสั แบบบนั ทึก ป.๑-๓ ช่ือวรรณกรรม ธรรมะภาคปฏิบตั ิ ๓ (Buddhist Meditation III) ผเู้ ขียน คณาจารยม์ หาวทิ ยาลยั จุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั คร้ังท่ีพิมพ์ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๓ ปี พมิ พ์ มิถุนายน ๒๕๕๕ สานกั พมิ พ์ มหาวทิ ยาลยั จุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั : จงั หวดั พระนครศรีอยธุ ยา รหสั แบบบนั ทึก ป.๑-๔ ช่ือวรรณกรรม สมาธิ : ฐานสู่สุขภาพจิตและปัญญาหยง่ั รู้ ผเู้ ขียน พระพรหมคุณาภรณ์ (ประยทุ ธ์ ปยตุ โต) พิมพค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังที่ ๙ ปี พิมพ์ ๒๕๕๓ สานกั พมิ พ์ สานกั พมิ พศ์ ยาม : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป. ๑-๕ ชื่อวรรณกรรม ธรรมะภาคปฏิบตั ิ ๕ (Buddhist Meditation V) ผเู้ ขียน มหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั พมิ พค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พมิ พ์ กรกฎาคม ๒๕๕๖ สานกั พมิ พ์ มหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั : จงั หวดั พระนครศรีอยธุ ยา รหสั แบบบนั ทึก ป.๑-๖ ชื่อวรรณกรรม ธรรมะภาคปฏิบตั ิ ๔ (Buddhist Meditation IV) ผเู้ ขียน คณาจารยม์ หาวทิ ยาลยั จุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั พมิ พค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังที่ ๒ ปี พิมพ์ มิถุนายน ๒๕๕๔ สานกั พมิ พ์ มหาวทิ ยาลยั จุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั : จงั หวดั พระนครศรีอยธุ ยา

๒๘ รหสั แบบบนั ทึก ป.๑-๗ ชื่อวรรณกรรม ธรรมะภาคปฏิบตั ิ ๑ (Buddhist Meditation 1) ผเู้ ขียน คณาจารยม์ หาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั พิมพค์ ร้ังท่ี พิมพค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พิมพ์ กนั ยายน ๒๕๕๑ สานกั พมิ พ์ มหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั : จงั หวดั พระนครศรีอยธุ ยา รหสั แบบบนั ทึก ป.๑-๘ ช่ือวรรณกรรม วปิ ัสสนากรรมฐาน ตามรอยพระพุทธองค์ ผเู้ ขียน ศรีศายอโศก พิมพค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๓ สานกั พิมพ์ สานกั พิมพธ์ รรมสภา : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๑-๙ ช่ือวรรณกรรม การปฏิบตั ิวปิ ัสสนากมั มฏั ฐาน ตามแนวมหาสติปัฏฐาน ๔ ผเู้ ขียน พระครูปลดั วรเมธาวฒั น์ (วรพงศป์ ภสฺสโร,ประโมณะกงั ) พิมพค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๖ สานกั พมิ พ์ บริษทั คอมม่า ดีไซน์แอนพริ้นทจ์ ากดั : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๑-๑๐ ชื่อวรรณกรรม ธรรมะภาคปฏิบตั ิ ๒ (Buddhist Meditation II) ผเู้ ขียน คณาจารยม์ หาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราช วทิ ยาลยั พมิ พค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พิมพ์ สิงหาคม ๒๕๕๑ สานกั พิมพ์ มหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั จงั หวดั พระนครศรีอยธุ ยา

๒๙ รหสั แบบบนั ทึก ป.๑-๑๑ ชื่อวรรณกรรม สติปัฏฐานส่ีฐานแห่งสติและ วธิ ีฝึกสติเพอ่ื ความพน้ ทุกข์ ผเู้ ขียน ภณั เต คุณะรัตนา มหาเถระ เขียน นยั นา นาควชั ระ แปล พิมพค์ ร้ังท่ี พิมพค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พมิ พ์ ตุลาคม ๒๕๕๗ สานกั พิมพ์ มูลนิธิโกมลคีมทอง : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ชื่อวรรณกรรม ป.๑-๑๒ ผเู้ ขียน พทุ ธปรัชญาแห่งชีวติ พมิ พค์ ร้ังที่ ฟ้ื น ดอกบวั ปี พมิ พ์ พิมพค์ ร้ังท่ี ๒. สานกั พิมพ์ ๒๕๕๖ บริษทั สานกั พิมพส์ ยามปริทศั น์ จากดั : รหสั แบบบนั ทึก กรุงเทพมหานคร ชื่อวรรณกรรม ป.๑-๑๓ ผเู้ ขียน กรรมฐานและฌานสมาบตั ิตามรอยพระพทุ ธองค์ พมิ พค์ ร้ังท่ี ศรีสากยอโศก ปี พิมพ์ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๓ สานกั พมิ พ์ ๒๕๕๓ ธรรมสภา : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๑-๑๔ ช่ือวรรณกรรม มหาสติปัฏฐานสูตรแปล (ฉบบั ปรังปรุง) ผเู้ ขียน พระอาจารยอ์ านวยศิลป์ สีลสวโร และคณะ พมิ พค์ ร้ังท่ี พิมพค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๗ สานกั พิมพ์ โรงพิมพช์ า้ งเผอื ก : เชียงใหม่

๓๐ รหสั แบบบนั ทึก ป.๑-๑๕ ชื่อวรรณกรรม พุทธปรัชญา ๒๕ ศตวรรษ ผเู้ ขียน สมคั ร บุราวาศ พมิ พค์ ร้ังท่ี พมิ พค์ ร้ังที่ ๓ ปี พิมพ์ พ.ศ.๒๕๕๓ สานกั พิมพ์ สานกั พิมพศ์ ยาม : กรุงเทพมหานคร จากตารางที่ ๔.๑.๑ จากการรวบรวมและประมวลสาระวรรณกรรมเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนก ตาม ช่ือเร่ืองวรรณกรรม ผเู้ ขียน พมิ พค์ ร้ังที่ ปี พิมพ์ สานกั พิมพ์ จานวน ๑๕ เล่ม คิดเป็น ร้อยละ ๑๕ ผล การศึกษาพบว่า เป็ นลกั ษณะวรรณกรรมประเภทแนววิชาการ หมายความถึง ตาราต่างๆ และเกี่ยวกบั พระไตรปิ ฎก หนังสือเกี่ยวกับเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ที่ผูเ้ ขียนนาเสนอเป็ นวิชาการ โดยส่วนมากอ้าง พระไตรปิ ฎก อา้ งอิงคาบาลีเพ่ืออธิบายความ เน้ือหาสาระเป็ นการอธิบายรูปแบบวรรณกรรม แนวทาง ศึกษาเชิงวชิ าการ หรือ การนาพระสูตรมหาสติปัฏฐาน ๔ มาอธิบายความแต่ละตอนใหเ้ ขา้ ใจ ตารางท่ี ๔.๑.๒ ลกั ษณะทวั่ ไปของวรรณกรรมประเภท (๒) แนวคาสอนครูบาอาจารย์ จาแนก ตาม ปก รหสั แบบบนั ทึก ช่ือวรรณกรรม ผเู้ ขียน พิมพค์ ร้ังท่ี ปี พิมพ์ สานกั พิมพ์ ปก ลกั ษณะทวั่ ไปของวรรณกรรม รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๑ ชื่อวรรณกรรม พระอรหนั ตส์ อนกรรมฐาน ผเู้ ขียน สมชาย สุวรรณโปดก (เจตสิก) เรียบเรียง คร้ังท่ีพมิ พ์ พมิ พค์ ร้ังที่ ๒ ปี พมิ พ์ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๕๘ สานกั พิมพ์ บริษทั สานกั พมิ พส์ ุภาจากดั : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๒ ช่ือวรรณกรรม การปฏิบตั ิวปิ ัสสนากรรมฐาน ผเู้ ขียน ปี พิมพ์ ตามแนวของหลวงป่ ูมนั่ ภูริทตฺโต ปี พมิ พ์ พระมหายทุ ธนา นรเชฏฺโฐ สานกั พมิ พ์ พมิ พค์ ร้ังที่ ๒ ๒๕๕๗ โรงพิมพ์ บริษทั สหธรรมิก จากดั กรุงเทพมหานคร

๓๑ รหสั แบบบนั ทึก ป ๒-๓ ช่ือวรรณกรรม อริยสจั เพื่อความหลุดพน้ ผเู้ ขียน หลวงพอ่ ปราโมชย์ ปาโมชโช พระธรรมเทศนา คร้ังที่พิมพ์ พมิ พค์ ร้ังที่ ๓ ปี พิมพ์ สิงหาคม ๒๕๕๕ สานกั พิมพ์ บริษทั แปลน พริ้นติ้งจากดั :กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ชื่อวรรณกรรม ป.๒-๔ คู่มือมนุษย์ ๖ ฉบบั อ่านง่าย เขา้ ใจง่าย เรื่อง สมาธิ ผแู้ ต่ง และวปิ ัสสนาตามธรรมชาติ (การทาใหร้ ู้แจง้ ตามวธิ ี พิมพค์ ร้ังที่ ธรรมชาติ) ปี พิมพ์ ทา่ นพุทธทาสภิกขุ สานกั พมิ พ์ พิมพค์ ร้ังท่ี ๑ ๒๕๕๔ รหสั แบบบนั ทึก สานกั พิมพเ์ ล่ียงเชียง เพียรเพือ่ พทุ ธศาสน์ : ชื่อวรรณกรรม กรุงเทพมหานคร ป.๒-๕ ผเู้ ขียน มนุษย.์ .เกิดมาทาไม? เล่ม ๑๖ พมิ พค์ ร้ังท่ี ตอน จบพรหมจรรย์ (กิจอื่นที่พึงกระทายงิ่ ไป ปี พิมพ์ กวา่ น้ีไม่มี) สานกั พมิ พ์ สุวฒั น์ สุวฑั ฒโน (พทิ กั ษว์ งษ)์ รหสั แบบบนั ทึก พมิ พค์ ร้ังที่ ๑ ช่ือวรรณกรรม มีนาคม ๒๕๕๕ ผเู้ ขียน บริษทั พิมพส์ วย : กรุงเทพมหานคร คร้ังท่ีพิมพ์ ป.๒-๖ ปี พิมพ์ สานกั พมิ พ์ หลวงป่ ูมั่น เพญ็ อลงกรณ์ ผเู้ รียบเรียง. พิมพค์ ร้ังที่ ๒ ๒๕๕๘ บริษทั อมรินทร์พริ้นติ้งแอนดพ์ บั ลิชช่ิง จากดั (มหาชน) : กรุงเทพมหานคร

๓๒ รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๗ ชื่อวรรณกรรม มนุษย…์ เกิดมาทาไม? เล่ม ๒๐ ผเู้ ขียน สุวฒั น์ สุวฑฺตโน (พทิ กั ษว์ งษ)์ พิมพค์ ร้ังท่ี พมิ พค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ พฤศจิกายน ๒๕๕๘ สานกั พิมพ์ สานกั พิมพก์ องทุนมูลนิธิมนุษยเ์ กิดมาทาไม? : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ช่ือวรรณกรรม ป.๒-๘ ผเู้ ขียน โรดแมพ็ ธรรมปฎิบตั ิทางเดินสู่โลกตุ รธรรม พมิ พค์ ร้ังท่ี พระปราโมทย์ ปาโมชฺโช ปี พมิ พ์ พมิ พค์ ร้ังที่ ๑ สานกั พิมพ์ พฤศจิกายน ๒๕๕๖ บริษทั อมรินทร์พริ้นติ้งแอนดพ์ บั ลิชชิ่ง จากดั รหสั แบบบนั ทึก (มหาชน) : กรุงเทพมหานคร ช่ือวรรณกรรม ผเู้ ขียน ป.๒-๙ พมิ พค์ ร้ังท่ี คู่มือการเจริญสติแบบเคลื่อนไหว ปี พมิ พ์ พุทธยานนั ทภิกขุ สานกั พมิ พ์ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๒ ธนั วาคม ๒๕๔๙ รหสั แบบบนั ทึก บริษทั นพบุรีการพิมพ์ จงั หวดั เชียงใหม่ ชื่อวรรณกรรม ผเู้ ขียน ป.๒-๑๐ คิดแบบพระโสดาบนั คร้ังท่ีพมิ พ์ พระครูใบฎีกา อานาจ โอภาโส ปี พมิ พ์ วดั พระธาตุผาซ่อนแกว้ สานกั พมิ พ์ พิมพค์ ร้ังที่ ๑ ๒๕๕๖ บริษทั ตถาตา พบั ลิเคชนั่ : กรุงเทพมหานคร

๓๓ รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๑๑ ช่ือวรรณกรรม บรรลุธรรมตามหลกั วชิ าการ(สมาธิและวปิ ัสสนา 2 ) ผแู้ ต่ง ทา่ นพุทธทาสภิกขุ พมิ พค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังที่ ๑ ปี พิมพ์ ๒๕๕๔ สานกั พิมพ์ สานกั พมิ พเ์ ลี่ยงเชียง เพยี รเพ่ือพุทธศาสน์ : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ชื่อวรรณกรรม ป.๒-๑๒ สันติสุขทุกลมหายใจ ผเู้ ขียน : วธิ ีปฏิบตั ิสาหรับคนไม่มีเวลา คร้ังท่ีพิมพ/์ ปี ติช นทั ฮนั ห์ พิมพ์ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๑ สานกั พิมพ์ ตุลาคม ๒๕๕๕ บริษทั ฟรีมายด์ พลั ลิชช่ิง จากดั :กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ช่ือวรรณกรรม ป.๒-๑๓ ผเู้ ขียน สติเคลด็ ลบั มองดา้ นใน คร้ังที่พมิ พ/์ ปี พทุ ธยานนั ทภิกขุ พิมพ์ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๑ สานกั พมิ พ์ ธนั วาคม ๒๕๕๐ บริษทั นพบุรีการพมิ พ์ : จงั หวดั เชียงใหม่ รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๑๔ ช่ือวรรณกรรม พ้ืนฐานการทาสมาธิ ผเู้ ขียน ขนั ติพโล และคณะศิษยว์ ดั ธรรมมงคล คร้ังท่ีพมิ พ์ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๗ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๘ สานกั พมิ พ์ สถาบนั พลงั จิตตานุภาพ มูลนิธิหลวงพอ่ วริ ิยงั ค์ สิรินฺธโร : กรุงเทพมหานคร

๓๔ รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๑๕ ชื่อวรรณกรรม มนุษยเ์ กิดมาทาไม? เล่ม ๑๘ ตอน จบกิจ-จบกรรมสังสารวฏั ผเู้ ขียน สุวฒั น์ สุวฑฺตโน (พทิ กั ษว์ งษ)์ ผเู้ รียบเรียง คร้ังท่ีพมิ พ/์ ปี พมิ พค์ ร้ังที่ ๑ พมิ พ์ มิถุนายน ๒๕๕๗ สานกั พิมพ์ กองทุนมูลนิธิมนุษยเ์ กิดมาทาไม? : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ชื่อวรรณกรรม ป.๒-๑๖ มนุษย.์ เกิดมาทาไม ? เล่ม ๑๔ ผเู้ ขียน ตอน กรรมฐานลืมตา (ในชีวิตประจาวนั ) พิมพค์ ร้ังท่ี สุวฒั น์ พิทกั ษว์ งษ์ ปี พิมพ์ พมิ พค์ ร้ังที่ ๑ สานกั พมิ พ์ ๒๕๕๓ รหสั แบบบนั ทึก บริษทั พมิ พส์ วยจากดั : กรุงเทพมหานคร ช่ือวรรณกรรม ผเู้ ขียน ป.๒-๑๗ พิมพค์ ร้ังท่ี สมถวปิ ัสสนาแห่งยคุ ปรมาณู ปี พิมพ์ พทุ ธทาสภิกขุ สานกั พมิ พ์ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๑ กุมภาพนั ธ์ ๒๕๕๘ รหสั แบบบนั ทึก สานกั ปัญญา ญาณ : กรุงเทพมหานคร ช่ือวรรณกรรม ป.๒-๑๘ ผเู้ ขียน เร่ืองเก่ียวกบั การปฏิบตั ิธรรม พมิ พค์ ร้ังที่ ศิลปะอนั จาเป็นสาหรับชีวติ มนุษย์ ปี พิมพ์ ทา่ นพุทธทาสภิกขุ สานกั พมิ พ์ พิมพค์ ร้ังท่ี ๑ ๒๕๕๔ สานกั พิมพแ์ สงดาว : กรุงเทพมหานคร

๓๕ รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๑๙ ชื่อวรรณกรรม เจริญกรรมฐาน ๗ วนั ไดผ้ ลแน่นอน ผเู้ ขียน หลวงพอ่ จรัญ ฐิตธมั โม พมิ พค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังที่ ๑ ปี พิมพ์ ๒๕๕๓ สานกั พมิ พ์ สานกั พิมพธ์ รรมสภา : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๒๐ ชื่อวรรณกรรม หลวงป่ ูชาสอนกรรมฐาน ผเู้ ขียน หลวงป่ ูชา สุภทฺโท พมิ พค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ กุมภาพนั ธ์ ๒๕๕๔ สานกั พมิ พ์ สานกั พมิ พธ์ รรมลดา : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๒๑ ช่ือวรรณกรรม วธิ ีฝึกสมาธิวปิ ัสสนา ฉบบั นานาแบบอยา่ งสมบูรณ์ ผเู้ ขียน พทุ ธทาสภิกขุ พมิ พค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังที่ ๑ ปี พิมพ์ กรกฎาคม ๒๕๔๘ สานกั พิมพ์ สานกั พมิ พส์ ุขภาพใจ : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๒๒ ช่ือวรรณกรรม อยกู่ บั มาร ผเู้ ขียน พระครูใบฎีกาอานาจ โอภาโส. พิมพค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๒ ปี พิมพ์ ๒๕๕๓ สานกั พิมพ์ บริษทั อมรินทร์ธรรมะ : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๒๓ ช่ือวรรณกรรม ปฏิบตั ิธรรมใหถ้ ูกทาง : คาถามสาหรับชาวพุทธ (สารวจตวั ก่อนปฏิบตั ิธรรม) ผเู้ ขียน พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยตุ ฺโต) พมิ พค์ ร้ังท่ี พมิ พค์ ร้ังที่ ๗๒ ปี พมิ พ์ ธนั วาคม ๒๕๔๘ สานกั พิมพ์ โรงพิมพพ์ ระพทุ ธศาสนาของธรรมสภาสถาบนั บนั ลือธรรม : กรุงเทพมหานคร

๓๖ รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๒๔ ช่ือวรรณกรรม พทุ โธ ผรู้ ู้ ผตู้ ื่น ผเู้ บิกบาน ผเู้ ขียน ดารงเกียรติ อาจหาญ พมิ พค์ ร้ังท่ี พิมพค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พิมพ์ เมษายน ๒๕๕๗ สานกั พมิ พ์ สานกั พมิ พด์ ีเอม็ จี : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๒๕ ชื่อวรรณกรรม ดูจิตเพื่อรู้แจง้ : วธิ ีปฏิบตั ิภาวนาอยา่ งง่ายๆดว้ ยการ ดูจิตในชีวิตประจาวนั ผเู้ ขียน หลวงพอ่ ปราโมทย์ ปาโมชฺโช สุรวฒั น์ เสรีววิ ฒั นา ผเู้ รียบเรียง พมิ พค์ ร้ังท่ี พมิ พค์ ร้ังท่ี ๒ ปี พิมพ์ ๒๕๕๗ สานกั พิมพ์ อมรินทร์ธรรมะ อมรินทร์พริ้นติ้งแอนดพ์ บั ลิชชิ่ง: กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป ๒-๒๖ ชื่อวรรณกรรม อศั จรรยส์ มาธิพระโพธิสตั ว์ หลวงป่ ูดู่ พรหมปัญโญ ผเู้ ขียน ทิพยจกั ร คร้ังที่พิมพ์ พิมพค์ ร้ังที่ ๑ ปี พิมพ์ พฤษภาคม ๒๕๕๘ สานกั พิมพ์ สานกั พิมพก์ รีน ปัญญาญาณ : จงั หวดั นนทบุรี รหสั แบบบนั ทึก ช่ือวรรณกรรม ป ๒-๒๗ ผเู้ ขียน พทุ ธานุสสติหวั ใจกรรมฐาน คร้ังท่ีพมิ พ์ พระครูสิทธิสังวร (วรี ะ ฐานวโิ ร) เรียบเรียง ปี พิมพ์ พิมพค์ ร้ังที่ ๑ สานกั พิมพ์ ๒๕๕๙ สานกั พมิ พส์ ัมปชญั ญะ จงั หวดั นนทบุรี

๓๗ รหสั แบบบนั ทึก ป ๒-๒๘ ชื่อวรรณกรรม กรรมฐานจากหลวงป่ ูทวดสู่หลวงป่ ูดู่ ผเู้ ขียน ทิพยจกั ร คร้ังที่พมิ พ์ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พมิ พ์ พฤษภาคม ๒๕๕๙ สานกั พิมพ์ สานกั พิมพก์ รีน ปัญญาญาณ :กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป ๒-๒๙ ชื่อวรรณกรรม อบรมกรรมฐาน ผเู้ ขียน พระราชสังวรญาณ (หลวงพอ่ พุธ ฐานิโย) คร้ังท่ีพมิ พ์ พิมพค์ ร้ังที ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๓ สานกั พิมพ์ ธรรมสภาและสถาบนั บนั ลือธรรม กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ช่ือวรรณกรรม ป.๒-๒๙ ผเู้ ขียน วปิ ัสสนาสมาธิภาวนารักษาใจ พิมพค์ ร้ังท่ี พระอาจารยฟ์ ้ัน อาจาโร ปี พิมพ์ พิมพค์ ร้ังที่ ๑ สานกั พิมพ์ ๒๕๕๔ รหสั แบบบนั ทึก สถาบนั บนั ลือธรรม : กรุงเทพมหานคร ชื่อวรรณกรรม ผเู้ ขียน ป ๒-๓๑ คร้ังที่พิมพ์ กรรมฐานแกก้ รรม “พน้ ทุกขด์ ว้ ยกรรมฐาน” ปี พิมพ์ หลวงพอ่ จรัญ ฐิตธมั โม สานกั พมิ พ์ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๑ ๒๕๕๘ หา้ งหุน้ ส่วนจากดั ที บี เค มีเดีย พบั ลิซซิ่ง จากดั : กรุงเทพมหานคร

๓๘ รหสั แบบบนั ทึก ป ๒-๓๒ ช่ือวรรณกรรม บริกรรมพุทโธสมาธิรักษาโรคกาจดั ภยั ผเู้ ขียน หลวงป่ ูเทสก์ เทสรังสี พมิ พค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๔ สานกั พิมพ์ สถาบนั บนั ลือธรรม : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป ๒-๓๓ ชื่อวรรณกรรม คู่มือมนุษยฉ์ บบั สมบูรณ์ (วชิ าท่ีวา่ ดว้ ยอะไรเป็นอะไร) ผเู้ ขียน พระธรรมโกศาจารย์ (หลวงพอ่ พุทธทาสภิกข)ุ พิมพค์ ร้ังท่ี พิมพค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๔ สานกั พมิ พ์ ธรรมสภาและสถาบนั บนั ลือธรรม : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๓๔ ช่ือวรรณกรรม อดีตกรรม ประสพการณ์...ประสพกรรม ผเู้ ขียน พระธรรมสิงหบุราจารย์ (หลวงพอ่ จรัญ ฐิตธมั โม) พมิ พค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๔ สานกั พมิ พ์ สถาบนั บนั ลือธรรม : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๓๕ ช่ือวรรณกรรม ธรรมะจากพระไพศาล วสิ าโล ผเู้ ขียน พระไพศาล วสิ าโล พิมพค์ ร้ังท่ี พมิ พค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๔ สานกั พมิ พ์ สานกั พิมพอ์ มั รินทร์ธรรมะ : กรุงเทพมหานคร

๓๙ รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๓๖ ช่ือวรรณกรรม อตุโล จิต คือ พทุ ธะ เล่ม ๒ ผเู้ ขียน พระโพธินนั ทมุนี (พระมหาสมศกั ด์ิ ปณฺฑิโต) ผเู้ รียบเรียง คร้ังที่พิมพ์ พมิ พค์ ร้ังที่ ๑ ปี พิมพ์ มีนาคม ๒๕๕๘ สานกั พิมพ์ สานกั พิมพด์ ีเอม็ จี : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๓๗ ชื่อวรรณกรรม ธรรมะจากพระราชวฒุ าจารย(์ หลวงป่ ูดูลย์ อตุโล) ผเู้ ขียน พระราชวฒุ าจารย์ (หลวงป่ ูดูลย์ อตุโล) ศุทธดา อชิรกมั พู ผรู้ วบรวม คร้ังท่ีพิมพ์ พมิ พค์ ร้ังที่ ๓ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๕ สานกั พมิ พ์ สานกั พมิ พอ์ มรินทร์ธรรมะ :กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๓๘ ช่ือวรรณกรรม สนั ติภาพทุกยา่ งกา้ ว ติช นทั ฮนั ห์ ผเู้ ขียน ติช นทั ฮนั ห์ คร้ังที่พิมพ์ พิมพค์ ร้ังท่ี ๖ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๔ สานกั พมิ พ์ สานกั พมิ พศ์ ยาม : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๓๙ ชื่อวรรณกรรม ปัจจุบนั เป็ นเวลาประเสริฐสุด ผเู้ ขียน ติช นทั ฮนั ห์ ผเู้ ขียน ส.ศิวรักษ์ ผแู้ ปล คร้ังที่พมิ พ์ พิมพค์ ร้ังท่ี ๖ ปี พิมพ์ ๒๕๕๔ สานกั พิมพ์ สานกั พิมพศ์ ยาม : กรุงเทพมหานคร

๔๐ รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๔๐ ช่ือวรรณกรรม สงบ ผเู้ ขียน พระราชสังวรญาณ (หลวงพอ่ พุธ ฐานิโย) พมิ พค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พมิ พ์ ตุลาคม ๒๕๕๕ สานกั พมิ พ์ สานกั พิมพด์ ีเอม็ จี : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๔๑ ช่ือวรรณกรรม สวา่ ง ผเู้ ขียน พระราชสังวรญาณ (หลวงพอ่ พธุ ฐานิโย) คร้ังที่พิมพ์ พิมพค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ ตุลาคม ๒๕๕๕ สานกั พมิ พ์ สานกั พิมพด์ ีเอม็ จี : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๔๒ ช่ือวรรณกรรม กรรมฐาน ๔๐ สมาธิแบบพระพุทธเจา้ ผเู้ ขียน หลวงป่ ูมน่ั ภิริทตั โต คร้ังที่พิมพ์ พมิ พค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๔ สานกั พมิ พ์ สถาบนั บนั ลือธรรม : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๔๓ ชื่อวรรณกรรม นิพพานระหวา่ งวนั ผเู้ ขียน ว.วชิรเมธี อิสระพร บวรเกิด ผเู้ รียบเรียง พมิ พค์ ร้ังท่ี พมิ พค์ ร้ังที่ ๑๑ ปี พิมพ์ พฤษภาคม ๒๕๕๕ สานกั พิมพ์ สานกั พมิ พอ์ มรินทร์ธรรมะ : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๔๔ ช่ือวรรณกรรม ทางเอก ผเู้ ขียน พระปราโมชย์ ปาโมชโช พมิ พค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๕ สานกั พมิ พ์ บริษทั อมั รินทร์พริ้นติง้ แอนพบั ลิซซิ่ง จากดั : กรุงเทพมหานคร

๔๑ รหสั แบบบนั ทึก ป.๒-๔๕ ชื่อวรรณกรรม ผลของจิตภาวนาคือนิพพาน ผเู้ ขียน พทุ ธทาสภิกขุ พิมพค์ ร้ังท่ี พมิ พค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พิมพ์ ธนั วาคม ๒๕๕๔ สานกั พิมพ์ สานกั พิมพส์ ุขภาพใจ: กรุงเทพมหานคร จากตารางที่ ๔.๑.๒ จากการรวบรวมและประมวลสาระวรรณกรรมเรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม ช่ือเรื่องวรรณกรรม ผูเ้ ขียน พิมพ์คร้ังที่ ปี พิมพ์ สานกั พิมพ์ จานวน ๔๕ เล่ม คิดเป็ นร้อยละ ๔๕ ผลการศึกษาพบวา่ เป็ นลกั ษณะวรรณกรรมประเภทแนวคาสอนครูบาอาจารย์ หมายความถึง แนวคา สอนครูบาอาจารยอ์ ธิบายเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ ในภาคทฤษฎีและภาคปฏิบตั ิตามแนวทางและวิธีการคา สอนของครูบาอาจารย์ ตารางท่ี ๔.๑.๓ ลกั ษณะทว่ั ไปของวรรณกรรมประเภท (๓) แนวความคิดนกั เขียนจาแนกตาม ปก รหสั แบบบนั ทึก ชื่อหนงั สือ ผเู้ ขียน คร้ังท่ีพมิ พ์ ปี พมิ พ์ สานกั พิมพ์ ปก ลกั ษณะทว่ั ไปของหนงั สือวรรณกรรม รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๑ ช่ือวรรณกรรม ศิลปะการปฏิบตั ิสมาธิ The art of meditation ผเู้ ขียน มาติเยอ ริการ์ (Matthieu Ricard) เขียน สดใส ขนั ติวรพงศ์ แปล พมิ พค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ ธนั วาคม ๒๕๕๔ สานกั พิมพ์ สานกั พิมพส์ วนเงินมีมา : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๒ ชื่อวรรณกรรม ไม่ใช่กู ผเู้ ขียน หลวงพอ่ เอ้ียน วโิ นทโก (พระครูวนิ ยั ธร พระมหาทรงศกั ด์ิ วโิ นทโร) พมิ พค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังท่ี ๒ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๕ สานกั พมิ พ์ สานกั พิมพอ์ มรินทร์ธรรมะ : กรุงเทพมหานคร

๔๒ รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๓ ชื่อวรรณกรรม จะเสียอะไรถา้ ไดป้ ฏิบตั ิธรรม ผเู้ ขียน พระกรภพ กิตติปญฺโญ. คร้ังท่ีพิมพ์ พิมพค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๙ สานกั พมิ พ์ อมรินทร์พริ้นติง้ แอนดพ์ บั ลิชชิ่ง : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๔ ชื่อวรรณกรรม ทางสายเอก สติปัฏฐานส่ี ผเู้ ขียน นิลมณี คร้ังที่พมิ พ์ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๕ สานกั พมิ พ์ สานกั พิมพป์ ราชญ์ : : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป ๓-๕ ชื่อวรรณกรรม ความเขา้ ใจเก่ียวกบั การปฏิบตั ิธรรม ผเู้ ขียน วศิน อินทสระ พิมพค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๒ ปี พิมพ์ เมษายน ๒๕๕๓ สานกั พมิ พ์ สานกั พิมพธ์ รรมดา : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป ๓-๖ ชื่อวรรณกรรม ถึงโสดาบนั ในชาติน้ี ผเู้ ขียน สนอง วรอุไร พิมพค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังท่ี ๖ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๓ สานกั พิมพ์ อมรินทร์ธรรมะ : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป ๓-๗ ชื่อวรรณกรรม ฝึกจิต ชีวติ เปลี่ยน ผเู้ ขียน อรรถจาโร ภิกขุ พิมพค์ ร้ังท่ี พมิ พค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ มิถุนายน ๒๕๕๖ สานกั พมิ พ์ สานกั พิมพก์ รีน ปัญญาญาณ : กรุงเทพมหานคร

๔๓ รหสั แบบบนั ทึก ป ๓-๘ ชื่อวรรณกรรม จิตอยสู่ ุข ผเู้ ขียน พระอาจารย์ สุมโน ภิกข.ุ พมิ พค์ ร้ังท่ี พิมพค์ ร้ังท่ี ๒ ปี พมิ พ์ กนั ยายน ๒๕๕๘ สานกั พิมพ์ ฟรีมายด์ : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๙ ช่ือวรรณกรรม ภาวนา เร่ิมตน้ ณ กม.๐ ผเู้ ขียน ประมวล เพง็ จนั ทร์ พิมพค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังที่ ๑ ปี พิมพ์ ๒๕๕๘ สานกั พมิ พ์ บริษทั ตถาพบั ลิเคชนั่ จากดั : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๑๐ ช่ือวรรณกรรม รู้แลว้ ละได้ ผเู้ ขียน พระอาจารย์ ชาญชยั อธิปญฺโญ. พิมพค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พิมพ์ ๒๕๕๔ สานกั พิมพ์ อมรินทร์ธรรมะ : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๑๑ ช่ือวรรณกรรม หายใจใหเ้ ป็น The Tibetan Yoga of Breath ผเู้ ขียน อาเญน รินโปเช และอลั ลิลนั เชอยงิ จงั โม พมิ พค์ ร้ังท่ี พิมพค์ ร้ังที่ ๑ ปี พิมพ์ ๒๕๕๙ สานกั พิมพ์ อมรินทร์ธรรมะ อมรินทร์พริ้นติ้งแอนดพ์ บั ลิชชิ่ง จากดั กรุงเทพมหานคร

๔๔ รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๑๒ ชื่อวรรณกรรม คลายเครียดดว้ ยลมหายใจเยยี วยาความเครียดดว้ ย วถิ ีพทุ ธ” ผเู้ ขียน จอห์น แมคคอนแนล เขียน สุรภี ชูตระกลู แปล พมิ พค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังที่ ๒ ปี พิมพ์ ๒๕๕๓ สานกั พิมพ์ สานกั พมิ พศ์ ูนยศ์ ึกษาและพฒั นาสนั ติวธิ ี (ศพส.) มหาวทิ ยาลยั มหิดล : นครปฐม รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๑๓ ช่ือวรรณกรรม สติ กุญแจไขชีวิต ผเู้ ขียน คงศกั ด์ิ ตนั ไพจิตร พิมพค์ ร้ังท่ี พมิ พค์ ร้ังที่ ๑ ปี พิมพ์ ๒๕๕๐ สานกั พมิ พ์ หา้ งหุน้ ส่วนจากดั หอรัตนชยั การพิมพ์ กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๑๔ ชื่อวรรณกรรม เร่ืองสติ...ใครวา่ ยาก คาอธิบายสติและการปฏิบตั ิ ธรรมดว้ ยภาษาที่เขา้ ใจง่าย ผเู้ ขียน ภณั เต คุณะรัตนา มหาเถระ เขียน นยั นา นาควชั ระ แปล พิมพค์ ร้ังที่ พิมพ์ครั้งท่ี ๑ ปี พิมพ์ ๒๕๕๕ สานกั พมิ พ์ สานกั พมิ พม์ ูลนิธิโกมลคีมทอง : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๑๕ ช่ือวรรณกรรม บรรลุธรรมไดไ้ ม่ติดรูปแบบ ผเู้ ขียน ณฐั พบธรรม ธนนั ทเ์ มธากรณ์ พิมพค์ ร้ังท่ี พมิ พค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๖. สานกั พิมพ์ อมรินทร์ธรรมะ อมรินทร์พริ้รติ้งแอนดพ์ บั ลิชชิ่ง กรุงเทพมหานคร

๔๕ รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๑๖ ช่ือวรรณกรรม ฆราวาสบรรลุธรรม ผเู้ ขียน อจั ฉราวดี วงศส์ กล พมิ พค์ ร้ังท่ี พิมพค์ ร้ังที่ ๒ ปี พิมพ์ ๒๕๕๙ สานกั พิมพ์ อมรินทร์พริ้นติง้ แอนดพ์ ลั ลิชชิ่ง : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๑๗ ชื่อวรรณกรรม ชีวติ ไมไ่ ดม้ ีดา้ นเดียว ผเู้ ขียน พระอาจารยน์ วลจนั ทร์ กิตติปัญโญ พิมพค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๙ สานกั พิมพ์ อมรินทร์พริ้นติง้ แอนพบั ลิซซ่ิง กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๑๘ ชื่อวรรณกรรม วธิ ีปฏิบตั ิธรรมในชีวิตประจาวนั อยา่ งง่ายๆ ผเู้ ขียน เอกชยั จุละจาริตต์ พมิ พค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังท่ี ๘ ปี พิมพ์ ๒๕๕๓ สานกั พิมพ์ หอรัตนชยั การพมิ พ์ : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๑๙ ช่ือวรรณกรรม รหสั ลบั บรรลุธรรมแบบเซน ผเู้ ขียน อ.นิโรธ จิตวสิ ุทธ์ิ พิมพค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๙ สานกั พมิ พ์ สานกั พมิ พก์ า้ วแรก : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ชื่อวรรณกรรม ป.๓-๒๐ ศาสตร์แห่งภาวนาการหลอมรวมพุทธศาสนากบั ผเู้ ขียน ประสาทวทิ ยา พิมพค์ ร้ังที่ บี. อลนั วอลเลซ เพชรรัตน์ พงษเ์ จริญสุข แปล ปี พมิ พ์ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๑ สานกั พิมพ์ ๒๕๕๒ บริษทั แปลนพริ้นติ้งจากดั กรุงเทพมหานคร

๔๖ รหสั แบบบนั ทึก ป ๓-๒๑ ช่ือวรรณกรรม อริยทรัพย์ แห่ง ผรู้ ู้แจง้ หลกั ปฏิบตั ิวา่ ดว้ ย สัมมาทิฏฐิ สัมมาภาวนา และสมั มาจริยา ผเู้ ขียน ริมโปเช,ดิลโก เคน็ เซ นยั นา นาควชั ระ ผแู้ ปล พมิ พค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ มกราคม ๒๕๕๗ สานกั พมิ พ์ มูลนิธิโกมลคีมทอง : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๒๒ ช่ือวรรณกรรม จิตดวงสุดทา้ ย ผเู้ ขียน พระอาจารยน์ วลจนั ทร์ กิติปัญโญ พมิ พค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๗ ปี พิมพ์ พฤษภาคม ๒๕๙๙ สานกั พิมพ์ บริษทั อมั รินทร์พริ้นติง้ แอนดพ์ บั ลิซซ่ิงจากดั กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๒๓ ชื่อวรรณกรรม เตโชวปิ ัสสนา เปิ ดประตูนิพพาน ผเู้ ขียน อจั ฉราวดี วงษส์ กล พมิ พค์ ร้ังท่ี พมิ พค์ ร้ังที่ ๖ ปี พิมพ์ ๒๕๕๙ สานกั พมิ พ์ บริษทั อมั รินทร์บุค๊ เซ็นเตอร์ จากดั กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๒๔ ชื่อวรรณกรรม นิพพานไมไ่ กลเกินเอ้ือม ผเู้ ขียน พระกรภพ กิตติปัญโญ (พ.ต.ท.กรภพ เอมซบุตร) พิมพค์ ร้ังท่ี พมิ พค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พมิ พ์ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๖ สานกั พิมพ์ สานกั พมิ พบ์ ริษทั อมั รินทร์บุค๊ เซ็นเตอร์ จากดั : กรุงเทพมหานคร

๔๗ รหสั แบบบนั ทึก ป.๓-๒๕ ช่ือวรรณกรรม กรรมตามสมอง ผเู้ ขียน ขนุ เขา สินธุเสน เขจรบุตร พมิ พค์ ร้ังที่ ๑๒ ปี พิมพ์ มกราคม ๒๕๕๙ สานกั พมิ พ์ บริษทั ไพบูลยอ์ อ๊ ฟเซต จากดั : กรุงเทพมหานคร จากตารางที่ ๔.๑.๓ จากการรวบรวมและประมวลสาระวรรณกรรมเรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนก ตาม ชื่อเรื่องวรรณกรรม ผเู้ ขียน พิมพค์ ร้ังท่ี ปี พิมพ์ สานกั พิมพ์ จานวน ๒๕ เล่ม คิดเป็ นร้อยละ ๒๕ ผล การศึกษาพบวา่ เป็ นลกั ษณะวรรณกรรมแนวความคิดนกั เขียนคิดคน้ หมายความถึง งานเขียนที่ผเู้ ขียนได้ คน้ คิดเร่ืองสติปัฏฐาน ๔ ตามแนวทางความรู้ความเขา้ ใจของผเู้ ขียน ตารางที่ ๔.๑.๔ ลกั ษณะทว่ั ไปของวรรณกรรมประเภท (๔) แนวบูรณาการกบั ศาสตร์สมยั ใหม่ จาแนกตาม ปก รหสั แบบบนั ทึก ช่ือหนงั สือ ผูเ้ ขียน คร้ังท่ีพมิ พ์ ปี พิมพ์ สานกั พิมพ์ ปก ลกั ษณะทวั่ ไปของหนงั สือวรรณกรรม รหสั แบบบนั ทึก ป ๔-๑ ช่ือวรรณกรรม ไอนส์ ไตนพ์ บ พระพุทธเจา้ เห็น ผเู้ ขียน ทนั ตแพทยส์ ม สุจิรา พมิ พค์ ร้ังท่ี พิมพค์ ร้ังท่ี ๗ ปี พิมพ์ ๒๕๕๐ สานกั พิมพ์ สานกั พิมพอ์ มรินทร์ : : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๔-๒ ช่ือวรรณกรรม ไอน์สไตนพ์ บ พระพุทธเจา้ เห็น II ผเู้ ขียน ทนั ตแพทยส์ ม สุจีรา พิมพค์ ร้ังท่ี พิมพค์ ร้ังที่ ๑๒ ปี พิมพ์ ๒๕๕๓ สานกั พิมพ์ สานกั พมิ พอ์ มรินทร์ธรรมะ : กรุงเทพมหานคร

๔๘ รหสั แบบบนั ทึก ป.๔-๓ ชื่อวรรณกรรม ทวาร ๖ : ศาสตร์แห่งการรู้ทนั ตนเอง ผเู้ ขียน ทนั ตแพทยส์ ม สุจีรา พมิ พค์ ร้ังท่ี พิมพค์ ร้ังท่ี ๒๓ ปี พิมพ์ ๒๕๕๒ สานกั พมิ พ์ สานกั พมิ พอ์ มรินทร์ธรรมะ : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๔-๔ ชื่อวรรณกรรม เ เดอะทอ็ ปซีเคร็ต ผเู้ ขียน ทนั ตแพทยส์ ม สุจีรา พมิ พค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังที่ ๗๒ ปี พิมพ์ ๒๕๕๑ สานกั พิมพ์ สานกั พิมพอ์ มรินทร์ธรรมะ : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป ๔-๕ ชื่อวรรณกรรม เดอะทอ็ ปพาวเวอร์พลงั จิตใตส้ านึกพลงั สู่ ความสาเร็จ ผเู้ ขียน สม สุจีรา พิมพค์ ร้ังท่ี พมิ พค์ ร้ังที่ ๔ ปี พิมพ์ ๒๕๕๖ สานกั พมิ พ์ อมรินทร์พริ้นติ้งพบั ลิชช่ิง : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๔-๖ ชื่อวรรณกรรม การปฏิบตั ิสมาธิเพ่อื การเยยี วยาสุขภาพ ผเู้ ขียน สมพร กนั ทรดุษฏี-เตรียมชยั ศรี พิมพค์ ร้ังท่ี พิมพค์ ร้ังที่ ๑๑ (ชุดตาราการดูแลสุขภาพ) ปี พิมพ์ สิงหาคม ๒๕๕๔ สานกั พิมพ์ สานกั พมิ พเ์ พชรเกษมพริ้นติ้ง : นครปฐม รหสั แบบบนั ทึก ป.๔-๗ ชื่อวรรณกรรม พทุ ธศาสนาในฐานะเป็นรากฐานของวทิ ยาศาสตร์ ผเู้ ขียน พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยตุ ฺโต) พิมพค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังท่ี ๑๑ ปี พิมพ์ ๒๕๕๖ สานกั พิมพ์ สานกั พิมพก์ รีนปัญญาญาณ : นนทบุรี :

๔๙ รหสั แบบบนั ทึก ป.๔-๘ ชื่อวรรณกรรม ธรรมชาติของร่างกายและจิต ผเู้ ขียน รุ่งเรือง ลิ้มชูปฏิภาณ์ พิมพค์ ร้ังท่ี พมิ พค์ ร้ังที่ ๓ ปี พมิ พ์ พฤศจิกายน ๒๕๕๖ สานกั พิมพ์ ไมร่ ะบุสานกั พิมพ์ รหสั แบบบนั ทึก ป.๔-๙ ช่ือวรรณกรรม จิตวทิ ยาของความดบั ทุกข์ ผเู้ ขียน จาลอง ดิษยวณิช พิมพค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังที่ ๒ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๔ สานกั พมิ พ์ สานกั พมิ พต์ น้ บุญ : กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๔-๑๐ ช่ือวรรณกรรม ชีวติ พระพุทธศาสนา และ วทิ ยาศาสตร์ ผเู้ ขียน รุ่งเรือง ลิ้มชูปฏิภาณ์ พมิ พค์ ร้ังที่ พิมพค์ ร้ังที่ ๓ ปี พมิ พ์ พฤศจิกายน ๒๕๕๖ สานกั พมิ พ์ ไม่ระบุสานกั พิมพ์ รหสั แบบบนั ทึก ป.๔-๘ ชื่อวรรณกรรม ความลบั ของจกั รวาลทางแห่งนิพพาน ผเู้ ขียน ทนั ตแพทยส์ ม สุจีรา พมิ พค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังท่ี ๑ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๔ สานกั พมิ พ์ บริษทั โพสต์ พบั ลิชชิ่ง จากดั :กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๔-๑๒ ชื่อวรรณกรรม ธรรมชาติของสรรพส่ิง : การเขา้ ถึงความจริงท้งั หมด ผเู้ ขียน ประเวศ วะสี พมิ พค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังที่ ๑ ปี พมิ พ์ ตุลาคม ๒๕๕๓ สานกั พมิ พ์ สานกั พิมพก์ รีนปัญญาญาณ:กรุงเทพมหานคร

๕๐ รหสั แบบบนั ทึก ป.๔-๑๓ ชื่อวรรณกรรม พระพทุ ธเจา้ พลิกใจไอน์สไตน์พลิกโลก ผเู้ ขียน สม สุจีรา พมิ พค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังที่ ๖ ปี พมิ พ์ ๒๕๕๔ สานกั พิมพ์ อมรินทร์ธรรมะ :กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๔-๑๔ ช่ือวรรณกรรม พทุ ธปรัชญา : มองพทุ ธศาสนาดว้ ยทรรศนะทาง วทิ ยาศาสตร์ ผเู้ ขียน สมคั ร บุราวาศ พิมพค์ ร้ังท่ี พิมพค์ ร้ังท่ี ๔ ปี พิมพ์ มกราคม ๒๕๕๒ สานกั พิมพ์ บริษทั เคลด็ ไทย จากดั :กรุงเทพมหานคร รหสั แบบบนั ทึก ป.๔-๑๕ ช่ือวรรณกรรม ปัญญา ผเู้ ขียน สมคั ร บุราวาศ พิมพค์ ร้ังที่ พมิ พค์ ร้ังที่ ๓ ปี พมิ พ์ พฤษภาคม ๒๕๕๒ สานกั พมิ พ์ สานกั พมิ พศ์ ยาม :กรุงเทพมหานคร จากตารางที่ ๔.๑.๔ จากการรวบรวมและประมวลสาระวรรณกรรมเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม ชื่อเรื่องวรรณกรรม ผเู้ ขียน พิมพค์ ร้ังท่ี ปี พมิ พ์ สานกั พมิ พ์ จานวน ๑๕ เล่ม คิดเป็ นร้อยละ ๑๕ ผลการศึกษาพบวา่ เป็นลกั ษณะวรรณกรรมแนวประเภทบูรณาการศาสตร์สมยั ใหม่ หมายความถึง หนงั สือ ที่ผูเ้ ขียนได้นาหลักการเรื่องมหาสติปัฏฐาน ไปบูรณาการเขียนกับศาสตร์สมัยใหม่โดยเฉพาะด้าน วทิ ยาศาสตร์เป็ นแกนกลางอธิบายความ หรือการนาหลกั การสติปัฏฐาน ๔ ไปประยกุ ตใ์ ชอ้ ธิบายความโดย ใชห้ ลกั ความคิดที่เป็นวทิ ยาศาสตร์ ผลการศึกษา ตามวตั ถุประสงคข์ อ้ ๑) เพื่อรวบรวมและประมวลสาระความรู้จากวรรณกรรมเรื่อง สติปัฏฐาน ๔ พบวา่ การจดั ประเภทวรรณกรรม ไดผ้ ลการศึกษาสรุปวรรณกรรมปัจจุบนั ไดร้ วบรวมและ ประมวลสังเคราะห์ จาแนกเป็น ๔ ประเภทวรรณกรรม ดงั แสดงตาราง ตอ่ ไปน้ี

๕๑ ตารางท่ี ๔.๑.๕ สรุปการประมวลและรวบรวมวรรณกรรมเรื่อง มหาสติปัฏฐาน ๔ ประเภทวรรณกรรม จานวน (เล่ม) คิดเป็ นร้อยละ ๑) แนววชิ าการ ๑๕ ๑๕ ๒) แนวคาสอนครูบาอาจารย์ ๔๕ ๔๕ ๓) แนวนกั เขียนคิดคน้ ๒๕ ๒๕ ๔) แนวบูรณาการศาสตร์สมยั ใหม่ ๑๕ ๑๕ รวม ๑๐๐ ๑๐๐.๐ ผลการศึกษาวจิ ยั พบวา่ จากการสารวจวรรณกรรมปัจจุบนั จานวน ๑๐๐ เล่ม จาแนกลกั ษณะงาน เรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ แบ่งไดเ้ ป็ น ๔ ประเภทวรรณกรรม ดงั ต่อไปน้ี ๑) แนววิชาการ จานวน ๑๕ เล่ม ร้อยละ ๑๕ ๒) แนวคาสอนครูบาอาจารย์ จานวน ๔๕ เล่ม ร้อยละ ๔๕ ๓) แนวนกั เขียนคิดคน้ จานวน ๒๕ เล่ม ร้อยละ ๒๕ ๔) แนวบูรณาการศาสตร์สมัยใหม่ จานวน ๑๕ เล่ม ร้อยละ ๑๕ อธิบายตาม ลกั ษณะประเภท ๑) วรรณกรรมแนววิชาการ หมายถึง หนังสือเกี่ยวกับเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ท่ีผูเ้ ขียน นาเสนอเป็ นวิชาการ อา้ งพระไตรปิ ฎก อา้ งอิงคาบาลีเพื่ออธิบายความ เน้ือหาสาระเป็ นการอธิบายรูปแบบ วรรณกรรม แนวทางวิชาการ ประเภท ๒) วรรณกรรมแนวคาสอนครูบาอาจารย์ หมายความถึง คาสอน ครูบาอาจารยอ์ ธิบายเรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ ตามภาคทฤษฎีและปฏิบตั ิของสายครูบาอาจารย์ ประเภท ๓) วรรณกรรมแนวนกั เขียน หมายความถึง งานเขียนที่ผเู้ ขียนไดค้ น้ คิดเร่ืองสติปัฏฐาน ๔ ตามแนวทางความรู้ ความเขา้ ใจเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ประเภท ๔)วรรณกรรมแนวบูรณาการศาสตร์สมยั ใหม่ หมายความถึง หนงั สือท่ีผูเ้ ขียนไดน้ าหลกั การเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ไปบูรณาการเขียนกบั ศาสตร์สมยั ใหม่ หรือการนา หลกั การสติปัฏฐาน ๔ ไปประยกุ ตใ์ ช้ จากการศึกษาเป็ นการสารวจวรรณกรรมปัจจุบนั เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ แสดงให้เห็นถึงการ อธิบายเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ หลายมุมมองหลายรูปแบบวธิ ีการเขา้ ถึงเพื่อทาความรู้ความเขา้ ใจเรื่องมหา สติปัฏฐาน ๔ กระบวนการไดม้ าซ่ึงความรู้ความเขา้ ใจทางพระพุทธศาสนา นาไปสู่การอธิบายความเชิง งานวชิ าการงานวจิ ยั เป็ นความยากเป็นอยา่ งยง่ิ ตอ้ งใชเ้ วลาทาความเขา้ ใจอยา่ งตอ่ เน่ืองและยาวนาน ไม่เพยี ง แค่ภาคทฤษฎีเท่าน้ันยงั ต้องเชื่อมโยงต่อภาคปฏิบัติด้วยจึงส่งผลดี ที่จะเข้าใจเรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ งานวจิ ยั เรื่องน้ีจึงเป็นเพียงการสืบจากหนงั สือวรรณกรรมท่ีมีอยใู่ นปัจจุบนั ไปยงั เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔

๕๒ ตอนท่ี ๔.๒ การสังเคราะห์องค์ความรู้จากวรรณกรรมเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ เพื่อเป็ นการตอบวตั ถุประสงค์การวิจยั ขอ้ ๒) เพื่อวิเคราะห์องค์ความรู้จากวรรณกรรมเร่ือง มหาสติปัฏฐาน ๔ และวตั ถุประสงคก์ ารวจิ ยั ขอ้ ๓) เพื่อศึกษาสังเคราะห์องค์ความรู้จากวรรณกรรมเรื่อง มหาสติปัฏฐาน ๔ ผศู้ ึกษาวิจยั ไดส้ ร้างกรอบแนวคิดเพื่อการวเิ คราะห์และสังเคราะห์เพื่อให้เห็นประเด็น เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ และจากการที่ไดร้ วบรวมและประมวล จานวน ๑๐๐ เล่ม คาตอบตามวตั ถุประสงค์ ขอ้ ๑) ดงั แสดงรายละเอียด ตอนท่ี ๔.๑ โดยนาประเด็นศึกษาวิเคราะห์จาก แนวคิด หลกั การ วธิ ีการ สู่การสังเคราะห์ เป็ นลกั ษณะจาแนก ในแต่ละดา้ นของเร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ ไดแ้ ก่ ดา้ นกายานุปัสสนาสติปัฏฐาน(กาย) ดา้ นเวทนานุปัสสนา สติปัฏฐาน(เวทนา) ดา้ นจิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน(จิต) ดา้ นธรรมานุปัสสนาสติปัฏฐาน(ธรรม) แบง่ การนาเสนอผลการวจิ ยั ๔ ตอน ดงั ต่อไปน้ี ตอนท่ี ๔.๒.๑ การสังเคราะห์องค์ความรู้เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกเป็ น กาย เวทนา จิต ธรรม จากประเภทวรรณกรรม ๑)แนววชิ าการ (ตารางท่ี ๔.๒.๑ ถึง ตารางท่ี ๔.๒.๑๕) ตอนท่ี ๔.๒.๒ การสังเคราะห์องค์ความรู้เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกเป็ น กาย เวทนา จิต ธรรม จากประเภทวรรณกรรม ๒) แนวคาสอนครูบาอาจารย์ (ตารางท่ี ๔.๒.๑๖ ถึง ตารางท่ี ๔.๒.๖๐) ตอนที่ ๔.๒.๓ การสังเคราะห์องค์ความรู้เรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกเป็ น กาย เวทนา จิต ธรรม จากประเภทวรรณกรรม ๓) แนวผเู้ ขียนคิดคน้ (ตารางท่ี ๔.๒.๖๑ ถึง ตารางที่ ๔.๒.๘๕) ตอนที่ ๔.๒.๔ การสังเคราะห์องค์ความรู้เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกเป็ น กาย เวทนา จิต ธรรมจากประเภทวรรณกรรม ๔) แนวบูรณาการกบั ศาสตร์สมยั ใหม่ (ตารางที่ ๔.๒.๘๖ ถึง ตารางที่ ๔.๒.๑๐๐) ตอนที่ ๔.๒.๑ การสังเคราะห์องค์ความรู้เรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ จากประเภท ๑) วรรณกรรมแนววชิ าการ

๕๓ ตารางที่ ๔.๒.๑ การสงั เคราะห์เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จากวรรณกรรมเร่ือง “ธรรมะภาคปฏิบตั ิ ๖” [ป.๑-๑] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -สติกาหนดพจิ ารณากาย -สติกาหนดพิจารณา -สติกาหนดพจิ ารณา -สติกาหนดพจิ ารณาธรรมที่เป็ น เป็ นอารมณ์วา่ กายสกั แต่ เวทนา คือ สุข ทุกข์ จิตท่ีเศร้าหมอง หรือ กศุ ลหรืออกศุ ลที่บงั เกิดกบั จิต กายไม่ใช่สตั ว์ บุคคล อเุ บกขา เป็ นอารมณ์วา่ ผองแผว้ เป็ นอารมณ์วา่ เป็ นอารมณ์วา่ ธรรมสกั แต่วา่ แนว ิคด ตวั ตน เราเขา เวทนาสกั แตว่ า่ เวทนา จิตสกั แต่วา่ จิตไมใ่ ช่ ธรรมไม่ ใช่สตั ว์ ไมใ่ ช่สตั ว์ บุคคล ตวั ตน สตั วบ์ ุคคล ตวั เรา ตวั -พระสูตรใหญ่ คือ เป็นการ เราเขา เขา ปฏิบตั ิที่นิยมมาก มีความพร้อม ท้งั สมถะและวปิ ัสสนาในตวั คือ แนวคิดมหาสตปิ ัฏฐานสูตร -กาหนดอิริยาบถ ๔ ยนื -กาหนดเวทนาเป็ น - กาหนดจิตในขณะ -กาหนดธรรมเม่ือเกิดความรู้สึก หลักการ เดิน นง่ั นอน การยนื พึงรู้ อาการเกิดข้ึนร่างกาย รู้อยใู่ นการเดิน นง่ั อยู่ อาการที่เป็ นนิวรณ์ธรรมเกิดข้ึน ตามอาการกายท้งั หมด ความรู้สึกพอใจบา้ งไม่ น้นั บางคร้ังจิตจะไม่ จนหายแลว้ ใหก้ ลบั มา พอใจบา้ งเฉยๆ รู้อยทู่ ่ีกาหนด โดยจะ กาหนดการเดินหรือพองยบุ คิดออกจากอารมณ์ ประคองสติไวใ้ หต้ ิดตอ่ กนั -กาหนดวา่ ยนื หนอ การ -ข้นั แรกอาการปรากฎ -ขณะน้นั ไปคิดเร่ือง -นิวรณ์ธรรม การยนิ ดี พอใจใน เดินจงกรม เรียกเดินสมาธิ เด่นชดั ใหเ้ กิดความรู้สึก ใหก้ าหนด “คิดหนอ อารมณ์ภายนอก (กามฉนั ทะ) หรือเดินกาหนด การเดิน ไดง้ ่าย คือ อาการไม่ คิดหนอ” จนกวา่ จะ ความโกรธ (พยาบาท) ความ จงกรมมี ๖ ระยะ การ พอใจเรียกวา่ ทุกขเวทนา หาย แลว้ กลบั มา ฟ้งุ ซ่านราคาญใจ (อทุ ธจั จกกุ กจุ แบ่งเป็ นระยะ เพอ่ื เพมิ่ เช่น เจบ็ ปวด เมื่อ คนั กาหนดท่ีการเดินหรือ จะ) หรือการง่วงเหงาหาวนอน ความเพยี ร (ปรับอินทรีย)์ แน่น จุกเสียด อึดอดั การนงั่ หรืออารมณ์ที่ (ถีนมิทธะ) หรือมีความคดิ ลงั เล ใส่ใจจดจ่อกบั อาการ ขณะกาหนดรู้อยใู่ นการ ปรากฏเดน่ ชดั ท่ีสุดใน สงสยั ในการปฏิบตั ิ (วจิ ิกิจฉา) เคล่ือนไหวของเทา้ มาก เดินตามลกั ษณะอาการที่ ขณะน้นั ตอ่ ไป เป็ นไป ใหก้ าหนดรู้อาการของ ข้ึนเป็ นการเตรียมพร้อม เกิดข้ึนเรื่อยไป จนกวา่ จะ พิจารณาลมหายใจ จติ ด้วยทนั ทที รี่ ู้ เช่น เมื่อมีกาม วิ ีธการ ทางกายทางใจใหม้ ี ความ หายแลว้ จึงกลบั ไป เขา้ -ออก พจิ ารณา ยนื ฉนั ทะเกิดข้ึน ใหก้ าหนดวา่ พอดีกนั ผปู้ ฏิบตั ิใหมอ่ าจ กาหนดอยา่ งเดิม เช่น เดิน นง่ั นอน พิจารณา “ชอบหนอ” เมื่อมคี วามโกรธ ฝึ กเดินจงกรมตามระยะที่ เดิน พอง-ยบุ อารมณ์ที่ชดั สมั ปชญั ญะ(อิริยายถ หรือความพยาบาทเกิดข้ึน ให้ กาหนด เมื่อมีความเขา้ ใจ ทนั ทีโดยใหส้ ติติดตอ่ กนั ยอ่ ย) พจิ ารณาสิ่ง กาหนดวา่ “โกรธหนอ” เม่ือง่วง มากข้ึนสามารถเลือกระยะ แตถ่ า้ อาการของเวทนา ปฏิกลู พิจารณาความ เหงาหาวนอน ใหก้ าหนดวา่ ใดระยะหน่ึงที่เหมาะสม ยงั เด่นชดั ใหก้ าหนดอยู่ เป็ นธาตุ พจิ ารณา “ง่วงหนอ” เม่ือความคิดฟ้งุ ซ่าน กบั ตน ในการเดินจงกรม เวทนา การกาหนด ซากศพ ในป่ าชา้ ราคาญใจ กาหนดวา่ “ฟ้งุ ซ่าน ใหก้ าหนดรู้เฉพาะ เวทนา รู้แตเ่ พียงอาการ - อายตนะ แดนจิต หนอ” และเมื่อความสงสยั อิริยาบถเดินอยา่ งเดียวเดิน อยา่ งเดียว หากใหจ้ ิตดิน้ วญิ ญาณ เป็ นสภาวะ เกิดข้ึน กาหนดวา่ “สงสยั หนอ” ชา้ ๆ เพื่อกาหนดไดท้ นั รนบีบค้นั มากใหไ้ ป ธรรมชาติท่ีเชื่อมกบั กาหนดอารมณ์อ่ืนแทน ภายในและภายนอก

๕๔ ตารางที่ ๔.๒.๒ การสงั เคราะห์เรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จากวรรณกรรมเรื่อง “ธรรมะภาคปฏิบตั ิ ๗”[ป.๑-๒] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -พจิ ารณากายในกาย ไดแ้ ก่ -พจิ ารณาเห็น -พจิ ารณาเห็นจิตใน -สติปัฏฐาน ๔ คือ ธรรม หลักการ แนวคิด ลมหายใจ อิริยาบถ เวทนาในเวทนา จิต จิตราคะ โทสะ ที่ต้งั สติ การปฏิบตั ิโดยมี สมั ปชญั ญะ ส่ิงปฏิกูล ธาตุ ไดแ้ ก่ สุข ทุกข์ โมหะ หดหู่ทอ้ ถอย สติเป็นประธาน การต้งั -พจิ ารณารูปนามเป็นอนิจจงั อุเบกขา ฟุ้งซ่าน จิตสงบ สมั ปชญั ญะเพยี รพจิ ารณา ทุกขงั อนตั ตา กาย เวทนา จิต ธรรม -หลกั การอานาปาสติ -เวทนาตาม -จิต ตามอานาปาน -ธรรม ตามอานาปานสติ กมั มฏั ฐานตามแนวทางท่าน อานาปานสติ สติ คือ กาหนดรู้จิต เห็นความไมเ่ ท่ียง พุทธทาส มี ๑๖ ข้นั จาแนก รู้ชดั ปี ติ รู้ชดั สุข ทาจิตใหช้ ดั เห็นความคลายออกไป ตามสติปัฏฐาน ๔ ได้ รู้ชดั จิตสงั ขาร ต้งั ใจไวม้ น่ั เห็นความดบั ไป -หลกั การพองยบุ กาหนดดู ระงบั จิตสงั ขาร เปล้ืองจิต เห็นความสละคืน ตามอาการ ตามแนวทาง ท่าน -กาหนดเวทนา -รู้จกั ที่ต้งั ของจิตฐาน -ธมั มา ๕ คือ นิวรณ์ ๕ โชดก ญาณสิทธ์ิ ดว้ ยปัญญา เห็น ไหน สบายใหเ้ ลือก ขนั ธ์ ๕ อายตนะ ๑๒ -หลกั การพทุ โธ สายหลวงป่ ู ความรู้แจง้ ความ ฐานน้นั โพชฌงค์ ๗ อริยสจั ๔ มนั่ ภูริทตโต สายบริกรรม ไม่เที่ยงของ -พิจารณาเห็นการ -ปฏิบตั ิเร่ืองมหาสติปัฏฐาน กาหนดจิต เวทนาตามความ ปรุงแต่งจิต เกิดดบั ๔ แนวพองยบุ แนวพทุ โธ -หลกั การเคลื่อนไหว สาย เป็นจริง ความไมเ่ ที่ยง แนวสมั มาอะระหงั แนว หลวงพ่อเทียน จิตตสุโภ เกิดดบั เคลื่อนไหว แนวอานาปาน สติ แนวนะมะพะธะ -สติกาหนดลมหายใจเขา้ ออก -เวทนามีอยอู่ าศยั -จิตเป็นธรรมชาติท่ีรู้ -พิจารณาธรรมยกข้ึนสู่ พร้อมบริกรรมพทุ โธ กาหนดรู้ เจริญญาณเจริญ อารมณ์อยเู่ สมอ รับรู้ วปิ ัสสนา เห็นธรรมท้งั มีสติต้งั มนั่ สติ อารมณ์คือธรรมชาติ ภายในภายนอก -อานาปานสติ ๑๖ ดา้ นกาย ข้นั -กาหนดรู้ ของจิต -การต้ังสติตามกาหนดรู้ให้ วิ ีธการ ๑)รู้ลมหายใจเขา้ ออก ยาว ๒) ความรู้สึกใดๆ -ธรรมชาติของจิต ความจริงแบบสจั จะ รู้ลมหายใจเขา้ ออก ส้นั ๓)รู้ ขณะน้นั ตอ้ ง คือ รับรู้อารมณ์อยู่ คือ อริยสัจ การกาหนดรู้การ กองลมท้งั หมด ๔)ระงบั ลม กาหนดจน เสมอ ดับทุ กข์รวมไปด้วย ต้อง หายใจ ความรู้สึกหาย กาหนดรู้ตามความรู้สึก -กาหนดลมหายใจเจริญอานา ไปแลว้ เปลี่ยนไป -ต้งั สติกาหนดรู้วา่ ปานสติลมหายใจ สู่อารมณ์อ่ืน ๆ ใหร้ ู้ความจริงแบบสจั จะ ละเอียดข้ึนมาก เห็นการเกิดดบั คือ อริยสจั

๕๕ ตารางท่ี ๔.๒.๓ การสงั เคราะห์เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จากวรรณกรรมเรื่อง “ธรรมะภาคปฏิบตั ิ ๓”[ป.๑-๓] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -กาย เวทนา จิต -เวทนา คือ การเสวยอารมณ์ -จิตคิด -เป้าหมายการปฏิบตั ิธรรมทาง ธรรม เป็ นความ ความรู้สึก เวทนา เป็น เป็น พระพทุ ธศาสนา คือ การได้ แนวคิด ต่อเนื่องกนั ไม่ ความรู้สึกอยา่ งใดอยา่ งหน่ึง สภาวะคิด อภิญญาและไดอ้ วชิ ชา ปัญญารู้ แยกจากกนั ได้ อาจเป็ นสุข หรือทุกข์ รู้อารมณ์ แจง้ เห็นจริงสภาวธรรม -กายต้งั เวทนา ไมส่ ุขไม่ทุกข์ -ธรรม เป็นนิวรณ์ ๕ อุปทานขนั ธ์ -ใหก้ าหนดรู้เวทนา ๕ อายตนะ ๑๒ โพชฌงค์ ๗ อริยสัจ ๔ -สงั วรศีล -พจิ ารณาเวทนาในเวทนา -ควบคุม -หลกั ขนั ติ คือ ความอดทน อินทรียส์ งั วร ท้งั หลาย คือพจิ ารณา จิตดว้ ย อดกล้นั เมื่อฝึกตนไดแ้ ลว้ สารวมอินทรีย์ ความรู้สึกทุกข์ ไมใ่ ช่สุข อินทรีย์ ๕ ยอ่ มมีความเจริญ หลักการ เม่ือเราเสวยสุขเวทนา เจริญ -วปิ ัสสนาญาณคือปัญญา กร็ ู้ชดั ทุกขเวทนา ฯ วริ ิยะ สติ ที่พิจารณาเห็นสงั ขาร นามรูปตก -ทุกขเวทนา คือ สภาพที่ สมาธิ อยใู่ นกฎไตรลกั ษณ์เมื่อจิต รับรู้สมั ผสั ที่ไมป่ รารถนา ปัญญา บริสุทธ์ิควรแก่การต้งั มน่ั สภาพที่ทนไดย้ ากเป็นทุกข์ ยอ่ มโนม้ จิตเพ่ือ บงั คบั ไมไ่ ด้ ญาณทสั สนะ -นง่ั สมาธิกาหนด -ใหพ้ ิจารณาท้งั ธรรมเป็นเหตุ -จิตวสิ ุทธิ -การพิจารณาเวทนา คือ พิจารณา ๓ ระยะ คือ พอง เกิด เหตุดบั เวทนา ใหเ้ ขา้ ไป คือ ความ ความรู้สึกสุข ทุกข์ ไม่ใช่สุข ทุกข์ หนอ ยบุ หนอ นง่ั ต้งั สติเฉพาะหนา้ วา่ เวทนามี บริสุทธ์ิจิต เป็นการเสวยรสอารมณ์มีการรับรู้ หนอ กาหนดให้ อยู่ เพียงอาศยั เจริญญาณ จิตที่เป็น ตามลกั ษณะ ตรงกบั สภาวะ เจริญสติเท่าน้นั ไมย่ ดึ มนั่ ถือ อุปจาร -การหยง่ั เห็นความไม่เท่ียงของ อาการกบั ใจท่ีรู้ มน่ั อะไรๆในโลก สมาธิ เวทนา วา่ เป็นสภาวะท่ีเกิดข้ึน และ วิ ีธการ อาการพองยบุ -ใหพ้ ิจารณาเวทนาภายใน อปั ปนา ดบั ไป ไมใ่ ช่จินตนาการท่ีต้งั อยู่ แต่ พร้อมกบั ส่ง เวทนาภายนอก พิจารณาท้งั สมาธิ เป็นการรู้แจง้ ดว้ ยประจกั ษ์ ความรู้สึกไปยงั ธรรมเป็นเหตุเกิดและธรรม บรรลุ ประสบการณ์ท่ีแทจ้ ริง การหยงั่ เห็น จุดน้นั ชดั เจน เป็นเหตุดบั ใหเ้ ขา้ ไปต้งั สติ ฌาน ๔ เวทนาวา่ เกิดข้ึนดบั ไปอยา่ งรวดเร็ว ส่วนใด เฉพาะหนา้ วา่ เวทนามีอยู่ และ อรูป การหยงั่ เห็นเป็นการรับรู้ การ เพียงอาศยั เจริญญาณเจริญสติ ฌาน ๔ เกิดข้ึน ต้งั อยู่ ดบั ไป ของเวทนา ไม่อาศยั ตณั หาหรือทิฏฐิอยู่ เรียกวา่ อยา่ งแทจ้ ริง ปัญญาเห็นอริยสจั เห็น ไม่ยึดมน่ั ถือมนั่ อะไรๆในโลก สมาบตั ิ ๘ แจง้ กฎธรรมชาติ

๕๖ ตารางที่ ๔.๒.๔ การสงั เคราะห์เรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จากวรรณกรรมเร่ือง “สมาธิ : ฐานสู่สุขภาพจิตและปัญญาหยงั่ รู้”[ป.๑-๔] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -ศีลเป็ นฐานรองรับ -โยนิโส กรรมฐาน คือ ท่ีต้ัง -สัมมาสมาธิ มรรค ๘ -อานาปานสติ คือ มนสิการ แห่งการทางานของ อิทธิบาท ๔ในการทาสมาธิ ลมหายใจเอาสติคอย -นิมิต คือ จิต อุบายหรือกลวิธี องคป์ ระกอบเก้ือหนุน องค์ แนวคิด กาหนดลมหายใจ ใชไ้ ดท้ ้งั ภาพท่ี เหน่ียวนาสมาธิ สิ่งที่ ฌาน อินทรีย์ โพชฌงค์ สมถะ วปิ ัสสนา เป็นฐาน เห็นในใจ ออกมาใหจ้ ิตกาหนด องคม์ รรค การปฏิบตั ิ สติปัฏฐาน ทา -จิตประจกั ษด์ ว้ ย -หลกั สติปัฏฐาน ๔ ธรรมเป็ น ใหม้ ากยอ่ มทาใหม้ หา อภิญญา ท่ีต้งั ของสติ สติปัฏฐาน ๔ สมบูรณ์ -การฝึกสมาธิโดยมีสตินา อาศยั สติเป็ นหลกั -วธิ ีการพกั ผอ่ น อยา่ งสุข -สติที่พกั -จิตบริสุทธ์ิ -สมาธิเพ่ือปัญญา คือ การรู้เห็น สบายในปัจจุบนั นกั ของใจ -องคฌ์ าน คือ วติ ก ตามความเป็นจริง (ทิฏฐธรรมสุขวหิ าร) ใชส้ ติเป็น วจิ าร ปิ ติ สุข อุเบกขา จิตบริสุทธ์ิหลุดพน้ หลักการ ประทบั ในฌาน ตวั นา เอกคั คตา -โพชฌงค์ ๗ สนามปฏิบตั ิ แทนการพกั ผอ่ นอยา่ ง หนุนจิต -สมาธิต้งั มน่ั ของจิต ปัญญา ธรรมดา ต้งั มน่ั ภาวะที่จิตแน่วแน่ตอ่ -การหยงั่ รู้เห็นตามความ -อินทรียเ์ คร่ืองวดั ความ สิ่งที่กาหนดอารมณ์ เป็นจริง คือ พร้อม เป็ นหน่ึง ยถาภูตญาณทสั สนะ -เคร่ืองฝึกใหเ้ กิดสมาธิ คือ -ฝึกจบั -ลกั ษณะจิตท่ีเป็น -การฝึ กสมาธิดว้ ยอาศยั สติเป็ น สติ เป็นเคร่ืองดึงและกมุ อารมณ์ สมาธิ หมายถึง ภาวะ หลกั ๒ วิธี คือ ๑)การฝึ กเพ่ือใช้ จิตไวก้ บั อารมณ์กบั สิ่งท่ี เสนอ จิตท่ีมีคุณภาพ งานทางปัญญา ๒)การฝึ กเพื่อ เก่ียวขอ้ งและกิจที่ตอ้ งการ ปัญหา สมรรถภาพดี ลกั ษณะ สร้างสมาธิส่วนตา่ ง ๆ ทา สติเป็นท่ีพ่ึงพกั ใจ -สร้าง ๑)ต้งั มน่ั ๒)บริสุทธ์ิ -การทาสมาธิตอ้ งพากเพยี ร วิ ีธการ -ศีลบริสุทธ์ิดี ตดั ปลิโพธิ สมาธิมุ่ง ๓)ผอ่ งใส ๔) ใจรัก เอาจิตใชป้ ัญญาสอบสวน เขา้ หากลั ยาณมิตร รับเอา ลึกสมาธิ ปราศจากส่ิงมวั หมอง -ใชป้ ัญญาเพอื่ พจิ ารณา กรรมฐาน เขา้ ไปอยทู่ ่ี ดา้ นเดียว ๕)นุ่มนวล ๖)อยตู่ วั สภาวธรรมตามหลกั วปิ ัสสนา เหมาะสม เจริญสมาธิ -ดึงจิตอยู่ ไม่หวนั่ ไหว -ฝึกโพชฌงค์ สนามปฏิบตั ิการ กบั -นิยมฌาน ทิฏฐธรรม ทางปัญญา อารมณ์ที่ สุขวหิ าร คือ เป็นอยู่ กาหนด สุขในปัจจุบนั

๕๗ ตารางที่ ๔.๒.๕ การสังเคราะห์เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จากวรรณกรรมเรื่อง “ธรรมะภาคปฏิบตั ิ ๕” [ป.๑-๕] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม - ต้งั สติกาหนด -พจิ ารณา -ต้งั สติ -สติปัฏฐาน ๔ คือ ฐานที่ต้งั สติ ๔ จุด พิจารณากาย ระลึก อารมณ์ตน พจิ ารณา กาย เวทนา จิต ธรรม โดยต้งั สติกาหนด สภาวธรรมตาม -รูปนาม อารมณ์ พิจารณาส่ิงท้งั หลายใหร้ ู้ทนั ตามความเป็นจริง แนวคิด ความเป็นจริง เป็นของไม่ ที่เกิด ต้งั สติพจิ ารณา รู้ชดั ทวั่ ถึงตามความเป็นจริง ปัจจุบนั กองรูป เท่ียง ทน ข้ึนกบั จิต -แนวปฏิบตั ิวปิ ัสสนา บรรลุนิพพานไดต้ อ้ ง เพียรปฏิบตั ิใหก้ าย ไมไ่ ด้ บงั พจิ ารณาใหเ้ ห็นตามกฎไตรลกั ษณ์ แปรเปล่ียน สงบ คบไมไ่ ด้ ไมเ่ ท่ียง เป็นทุกข์ ไม่มีตวั ตน พิจารณาใหเ้ ห็น ความเบ่ือหน่ายสรรพส่ิงไม่มีความเที่ยงแท้ -พจิ ารณากายใน -พจิ ารณา -พจิ ารณา -พจิ ารณาสภาวะที่เกิดข้ึน ท้งั ๓ ตามข้นั ตอน กาย อาการ ความรู้ อารมณ์ที่ สภาวธรรมตามกฎไตรลกั ษณ์ เคล่ือนไหว เกิดข้ึน เกิดข้ึนกบั -พจิ ารณาตามกฎไตรลกั ษณ์ การนาหลกั ธรรม ลกั ษณะภายในกาย ภายใน จิต จิต ไปประยกุ ตใ์ ช้ เป้าหมายออกจากทุกข์ ปัญญา หลักการ ของตน ตามอาการ จิตใจของ ฟุ้งซ่าน เห็นธรรมตามความเป็นจริง มองโลกองคร์ วม และลกั ษณะของ ตน -บริหาร -พจิ ารณาหลกั หมวดธรรมนอ้ มเขา้ สู่ภายใน ร่างกายตนถือวา่ ทุกขเวทนา จิต ไดแ้ ก่ นิวรณ์ ๕ อุปทานขนั ธ์ ๕ อายตนะ เป็นสิ่งท่ีรูปนาม สุขเวทนา ภายใน ๖ อายตนะภายนอก ๖ โพชฌงค์ ๗ ปรากฏ อุเบกขา อริยสัจ ๔ มรรค ๘ -กระบวนเกิดรูปนามตามแนวปฏิจจสมุปบาท -เดินจงกรม เดินไป -ผสั สะ -พจิ ารณา -กาหนดธรรมภายในและภายนอกเชื่อมกนั มาในที่ที่กาหนด การสมั ผสั อารมณ์ที่ มองเห็นสภาวธรรมเสมอกนั ตามไตรลกั ษณ์ อยา่ งชา้ ๆ มีสติ ปะทะ การ เกิดข้ึนกบั ปัญญาพจิ ารณาเห็นธรรม มีสภาวธรรม กาหนดอยสู่ องเทา้ เชื่อมต่อ จิต ท้งั หลาย อนุปัสสนา คือ พจิ ารณาตามเห็นดว้ ย เอาสติไวท้ ี่เทา้ เวลา ระหวา่ ง ธรรมชาติ ปัญญา สติปัฏฐาน คือ ฐานอนั เป็นส่ิงที่ต้งั แห่ง วิ ีธการ เดิน ใหม้ ีสติรู้ ความรู้กบั ที่เกิดข้ึน สติ พิจารณาตามไตรลกั ษณ์ กาหนดความ จาก ในจิตใจ -กาหนดถูกตอ้ งตามความเป็ นจริง รู้ทนั เคล่ือนไหวเทา้ ๕ อายตนะ ปัจจุบนั ขณะ เห็นรูปนามเห็นไตรลกั ษณ์ ระยะ ยกส้นหนอ ภายใน อาตาปี เพยี รเผากิเลส ต้งั ใจปฏิบตั ิจริง ยกหนอ ยา่ งหนอ ภายนอก สติมา คือ มีสติระลึกก่อนทา สัมปชาโน คือ ลงหนอ ถูกหนอ มีสัมปชญั ญะ รู้รูปนามอยทู่ ุกขณะ

๕๘ ตารางท่ี ๔.๒.๖ การสังเคราะห์เรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จากวรรณกรรมเรื่อง “ธรรมะภาคปฏิบตั ิ ๔” [ป.๑-๖] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -การฝึกจิตไปทางกาย -เวทนาฝึก -จิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน คือ -กระบวนการเกิด แนวคิด กายเป็นฐานฝึกเวทนา จิต เพื่อรู้ การปฏิบตั ิวปิ ัสสนากรรมฐาน ไตรสิกขา อธิสีลสิก เขา้ ใจ โดยกาหนดรู้อาการปรากฎทาง ขา อธิจิตสิกขา อธิ เวทนา จิต ปัญญาสิกขา -กาหนดลมหายใจเขา้ -การ -กาหนดการพิจารณาจิตในใจ -ฝึกจิตที่มีธรรมเป็ น ออก จิตยอ่ มไมถ่ ูก พิจารณา หลกั การฝึกจิตอยา่ งเป็นระบบ อารมณ์ รบกวนทาลายนิวรณ์ เวทนา คือ ฝึกจิตท่ีศึกษาจิตกาหนดจิต -อภิญญา ๖ ปัญญาที่ ได้ เป็นเวทนา แต่ละขณะ การพจิ ารณาจิตในจิต ประกอบแบบในฌาน -อารมณ์สติปัฏฐาน ท้งั หลาย คือ การต้งั สติกาหนดรู้จิตภายใน สูงสุด หลักการ คือ ความรู้สึกท่ี คือพิจารณา ของผปู้ ฏิบตั ิ -กระบวนการเกิด เกิดข้ึนจริงตาม ความรู้สึก -กาหนดจิตท่ีสัมพนั ธ์กบั ไตรลกั ษณ์ คือ ความสาคญั ทุกขไ์ มใ่ ช่ กายกาหนดตน้ จิต อนิจจา (ไมเ่ ที่ยง) เคล่ือนไหวทอ้ งกะ สุข เสวย -จิต คือ สภาวะที่รู้สิ่งตา่ ง ๆ ผา่ น ทุกขตา (เป็นทุกข)์ ทบ วาโยธาตุ กาหนด เวทนา ๙ ทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ โดย อนตั ตา วปิ ัสสนา ประการ ผา่ นทางทวาร ๖ จิตมีธรรมชาติ (ไม่มีตวั ตน) เป็นประภสั สร -เดินจงกรม เดินไปและ -ทุกขเวทนา -ถา้ จิตออกไปใหก้ าหนดรู้ที่จิตคิด เมื่อ -การพิจารณาเห็นจิตท้ัง กลบั อยา่ งมีสติ เพ่อื คือ สภาพท่ี จิตหยดุ คดิ ใหก้ ลบั มากาหนดพองยบุ ภายในภายนอกยกข้ึนสู่ ปรับแตง่ อิริยาบถ รับสมั ผสั ไม่ -กาหนดจิตพิจารณาไดแ้ ก่ การรู้ชดั เจริญญาณ ๑)จิตเกิดข้ึน อินทรียใ์ หม้ ีความเสมอ ปรารถนา เห็นจิตในจิต ๑๖ ข้นั ตอน ไดแ้ ก่ จิตมี ๒)จิตต้งั อยู่ ๓)จิตดบั ไป กนั การเคลื่อนไหวให้ สภาพท่ีทน ราคะ ปราศจากราคะ มีโทสะ -สงั ขารในไตรลกั ษณ์ไม่ สติกาหนดท่ีเทา้ ไดย้ ากไม่ ปราศจากโทสะ มีโมหะ ปราศจาก เท่ียง ไมค่ งท่ีไมย่ ง่ั ยนื วิ ีธการ -การนง่ั สมาธิกาหนด ๔ เท่ียงเป็ น โมหะ หดหู่ ฟ้งุ ซ่าน เป็นมหคั คตะ มี เกิดข้ึนแลว้ เส่ือมสลายไป ระยะ ไดแ้ ก่ พองหนอ ทุกข์ จิตอื่นยง่ิ กวา่ ไม่มีจิตอ่ืนยงิ่ กวา่ เป็น เป็ นทุกข์ อาการไมม่ ี ยบุ หนอ นง่ั หนอ ถกู สมาธิ ไมเ่ ป็ นสมาธิ หลดุ พน้ แลว้ ไม่ ตวั ตน หนอ ใหก้ าหนดอาการท่ี หลุดพน้ -ญาณ ๑๖ ญาณท่ีเกิด ปรากฏ -กาหนดจิตมีความเพยี ร มีสมั ปชญั ญะ ข้ึนกบั ผเู้ จริญวปิ ัสสนา -จิตคิดออกไปใหก้ าหนด มีสติ กาหนดที่ไหน กาหนดตน้ จิต ฝึ ก ตาม ๑๖ ลาดบั รู้อาการท่ีจิตคิด เมื่อจิต จิตใหอ้ ยใู่ นอาการเคลื่อนไหวอิริยาบถ -กาหนดรูปนามไดช้ ดั หยดุ คดิ ใหก้ ลบั มา ต่างๆ แจง้ เขา้ ใจรูเ้ ห็นปัญญา กาหนดท่ียบุ พอง การภาวนาของตนจริง

๕๙ ตารางที่ ๔.๒.๗ การสังเคราะห์เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จากวรรณกรรมเร่ือง “ธรรมะภาคปฏิบตั ิ ๑” [ป.๑-๗] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -กาย เป็นสติกาหนด -อารมณ์ทาง -เห็นจิตในจิต -ปัญญาภาวนา (การเจริญภาวนา) แนวคิด พจิ ารณากาย ใหเ้ ห็น ธรรม ส่ิงท่ี สติระลึกรู้เทา่ พัฒนาปัญญา ฝึ กอบรมปัญญา กายในกายตามความ จิตไปยดึ ทนั พิจารณาจิต ท้งั หลายตามความเป็นจริง เป็ นจริ งกาย -กาหนดตน้ จิต -สังขาร ปรุงแต่งของ -อารมณ์ -จิตภาวนา คือ -การเจริญสติปัฏฐาน ๔ จะต้อง ใจใหเ้ ป็นกุศล หรือ กรรมฐาน การเจริญจิต องคธ์ รรมหลกั ๓ อยา่ ง คือ อกุศล หรือ กลางๆ เป็น เครื่อง พฒั นาจิต อาตาปี สมั ปชาโน สติมา คิดดีคิดชว่ั สังขาร ยดึ หน่วง ใน ฝึกอบรมจิตให้ -สติปัฏฐาน คือ ความระลึกได้ ไม่ใช่บุคคลเป็นเพียง สิ่งท่ีถูกรู้ เขม้ แขง็ เจริญ ธรรมเป็ นที่ต้งั แห่งสติ การปฏิบตั ิ ปฏิกิริยาทางใจ หรือถูกรับรู้ ดว้ ยคุณธรรม ใหส้ ติเป็นประธาน หลักการ โตต้ อบส่ิงท่ีมา -บ่อเกิด -สมาธิ คือ -การปฏิบตั ิกรรมฐาน บรรลุผลได้ กระทบ คิดดีคิดชว่ั อารมณ์ คือ ความต้งั มน่ั ๙๙ % มาจากอยใู่ นอิริยาบถนง่ั เกิดดบั สลบั กนั ไป อายตนะ ๑๒ แห่งจิต สารวม กาหนดรูปนาม ภายในนาทีเดียว ใจใหแ้ น่วแน่ -กรรมฐานในประเทศไทย มี ๕ -กาหนดอาการ ให้ เพื่อเพง่ เลง็ ใน สาย คือ บริกรรมภาวนาพทุ โธ รู้สึกตวั วา่ บริกรรม ส่ิงใดพิจารณา พองยบุ เคล่ือนไหว วชิ ชา จดจ่อกบั คาบริกรรม ใหเ้ กิดปัญญา ธรรมกาย อานาปานสติ มีสติ เห็นแจง้ -ไม่ใหค้ วามรู้สึกท่ี -สภาวะความ -พจิ ารณาจิต -ฝึ กสติ ใชส้ ติพิจารณา กายเวทนา เป็นตวั ตนเราเขาไป เป็นเอง สงั ขาร (จิตเศร้า จิตธรรม รู้ความจริง กบั ร่างกาย เกิดข้ึนเอง หมองหรือผอ่ ง -สมถกรรมฐาน แบบบริกรรม -ต้งั สติ กาหนดอาการ ปรากฏเอง แผว้ ) มีสติรู้สติ เป็นอารมณ์กรรมฐานอยา่ งหน่ึง วิ ีธการ เคล่ือนไหว ทอ้ งพอง -ฌาน คือ สังขาร ตาม มุ่งสงบท่ีเป็นโลกียะสงบทางโลก ยบุ ใหม้ ีสติกาหนด ความเขม้ ขน้ ความเป็นจริงที่ เอาฌานใหไ้ ดโ้ ลกียอภิญญา อาการจิตรู้อาการ ของสมาธิต่า เป็นอยใู่ น -วปิ ัสสนากรรมฐาน สงบที่เป็น เพียรต้งั ใจ โยนิโส สู่สูง เป็น ขณะน้นั (เห็น พน้ โลกไปนิพพาน อารมณ์ มนสิการ อุปจารสมาธิ จิตในจิต) เห็น วปิ ัสสนาภูมิ การกระทาเป็นท่ีต้งั สู่อปั ปนา การเกิดดบั ไม่ แห่งการเห็นแจง้ ในรูปนาม เป็น สมาธิ เท่ียง ไตรลกั ษณ์ อนิจจงั ทุกขงั อนตั ตา

๖๐ ตารางที่ ๔.๒.๘ การสงั เคราะห์เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จากวรรณกรรมเรื่อง “วปิ ัสสนากรรมฐานตามรอยพระพทุ ธองค”์ [ป.๑-๘] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -การเจริญมหา -ใหม้ ีสติขณะรู้สึก -วปิ ัสสนาภาวนา -การเจริญสติปัฏฐาน ๔ คือ สติปัฏฐาน ๔ เวทนา ทุกขเวทนา หมายถึง การอบรมจิต การใหม้ ีสัมมาสติอยกู่ บั แนวคิด เพอื่ ใหม้ ี สุขเวทนา เฉยๆ ใหเ้ จริญดว้ ยความรู้ ตวั ตลอดเวลา สมั มาสติอยกู่ บั (อทุกขมสุขเวทนา) แจม่ แจง้ แห่งใจ ใน ธรรมเป็ นท่ีต้งั แห่งสัมมนาสติ ตวั ตลอดเวลา อริยสจั ๔ อาศยั -สมมตสั จั จะ ผา่ นการเห็น เดิน ยนื นง่ั นอน สมั มาสมาธิตามดูจิต จนกระทงั่ เห็น ปรมตั ถ หายใจ สภาวธรรม -สัมปชญั ญะ -เวทนาเกิดข้ึน -การตามดูจิต -โยนิโสมนสิการ เป็นความรู้ตวั ทวั่ ต้งั อยดู่ บั ไป ตาม วปิ ัสสนากรรมฐาน หมายถึงการนอ้ มใจการทาในใจ พร้อม อาการท่ี เห็นเวทนา เป็ น โดยอาศยั การตามดูจิต โดยแยบคาย เป็นอริยะ หลักการ รู้สึกตวั อนิจจงั ทุกขงั คือ การเห็นจิต ความเป็นยอดแห่งการนอ้ มใจ ตลอดเวลา เมื่อมี อนตั ตา -วปิ ัสสนากรรมฐาน ใหม้ ีวเิ วกเป็นท่ีต้งั ที่อาศยั การเคลื่อนไหว -มองโลกอยา่ งผรู้ ู้ ผู้ อาศยั การตามดูจิต มีความดบั ทุกขเ์ ป็นท่ีต้งั เป็นกิริยาอาการ ต่ืน ผเู้ บิกบาน -อาศยั จิตเป็นสมาธิ พิจารณาเพอื่ เขา้ ถึงความจริง จากร่างกาย มองสรรพส่ิงดว้ ยใจ โดยสืบคน้ หาเหตุผล -การกาหนดรู้ -เวทนาเกิดข้ึนอาศยั -อบรมจิตดว้ ยศีลสมาธิ -ภาวนา คือ การอบรมจิตใหเ้ จริญ -วปิ ัสสนา เหตุปัจจยั ในการเกิด ปัญญา อบรมจิตให้ จิตมีอานาจเหนือความคิดและ กรรมฐาน อาศยั มีความไม่เที่ยง ไมจ่ ี เจริญความรู้แจง้ แห่งใจ การกระทา อบรมใหเ้ จริญกศุ ล คาบริกรรม รัง ไม่ยงั่ ยนื กบั ความรู้แห่งสมอง ตามเหตุปัจจยั พุทโธ หายใจเขา้ แปรปรวน(ทุกขงั ) -วปิ ัสสนาแห่งจิต ๓ -คาบริกรรม พุทโธ เป็นอุบายเกิด หายใจออก อาศยั และดบั ลงเพราะ ประการองคธ์ รรม ๑) สมั มาสติ สมั มาสมาธิ วิ ีธการ สมถะ อานาปาน ความไมม่ ีตวั ตน สภาวธรรมของจิตเป็น วางรากฐานกรรมฐานภาวนา สติ เป็นพ้ืนฐาน อยา่ งแทจ้ ริง สมั มาสมาธิ ๒)ธรรม ความสงบดว้ ยสมถะแห่งจิต การยกจิตข้ึนสู่ (อนตั ตา) สญั ญา (การกาหนดรู้ เกิดเป็นวิปัสสนาญาณ อารมณ์วปิ ัสสนา ทางใจ) ๓)โยนิโส -กรรมฐาน คือ ท่ีต้งั อาศยั ของ -รูปธาตุ คือ ดิน มนสิการ การกระทาทางกาย วาจา ใจ น้า ลม ไฟ อากาศ แสดงคุณสมบตั ิ ออกมาปรากฏ

๖๑ ตารางที่ ๔.๒.๙ การสงั เคราะห์เรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จากวรรณกรรมเร่ือง “การปฏิบตั ิวปิ ัสสนากมั มฏั ฐาน ตามแนวมหาสติปัฏฐาน ๔” [ป.๑-๙] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -การ -การพิจารณา -การพิจารณาจิต มีราคะ -สติปัฏฐาน ๔ คือ การเจริญสมาธิโดย แนวคิด พิจารณา เวทนา สุข มีโทสะ มีโมหะ ใชส้ ติเป็นตวั นา พิจารณาเห็นกาย กาย ไดแ้ ก่ ทุกข์ -กรรมฐาน คือ การอบรม เวทนาจิตธรรม ลมหายใจ อทุกขมสุข จิต เพ่ือใหเ้ กิดปัญญา -ตามรู้ความจริงของรูปนามตามเกิดดบั -ตามเห็น -กาหนดรูป -จิตตวสิ ุทธิ หมายถึง จิต -เห็นธรรมในธรรม ที่เกิดข้ึนในจิต กายมี นามตาม ที่มีความบริสุทธ์ิหมด พิจารณา ๕ อยา่ ง คือ นิวรณ์ ๕ รู้ชดั อาการ อายตนะ ทาง จากกิเลส สมาธิเป็นไป ขณะน้นั วา่ นิวรณ์แต่ละอยา่ งมีในจิตตน เท่าทนั ที่ ขนั ธ์ ๕ ตามอารมณ์สติปัฏฐาน อยา่ งไร ขนั ธ์ ๕ กาหนดรู้วา่ ขนั ธ์ ๕ แต่ เกิดข้ึนจาก กาหนดรูป เป็นบาทฐานการเกิดข้ึน ละอยา่ งเกิดข้ึนอยา่ งไร อายตนะ รู้ทนั อาการ เป็นอุบาย ต้งั อยดู่ บั ไปของอารมณ์ที่ ในอายตนะภายในภายนอกแต่ละอยา่ ง หลักการ ต่างๆของ การกาหนด ใชพ้ จิ ารณา โพชฌงค์ ก็รู้ชดั โพชฌงคแ์ ต่ละอยา่ ง กาย ๖อยา่ ง นาม -จิตไดร้ ับการฝึกจน อริยสัจ ๔ รู้ชดั ตามความเป็ นจริงวา่ คือ อานาปาน -ญาณ ๑๖ อานาจจิตท้งั หมดถูกนา อะไร เป็นอยา่ งไร สติ เป็นวปิ ัสสนา ตวั มารวมกนั รับการ -สมาธิ คือ สภาพจิตตอ้ งผา่ นการพฒั นา อิริยาบถ ญาณไดญ้ าณ พฒั นาและจิตบรรลุความ ดว้ ยวธิ ีการฝึกที่มีระบบ สมาธิ หมายถึง สมั ปชญั ญะ กาหนดรู้ เป็นใหญใ่ นตวั เอง ระดบั จิต วธิ ีกาหนดเพื่อใหเ้ กิดจิตระดบั ปฏิกลู ธาตุ ปรมตั ถเ์ ห็น -จิตภาวนา คือ การฝึก การฝึกสมาธิตอ้ งมีระบบ นวสีวสิกา ไตรลกั ษณ์ สมาธิเกี่ยวพนั ถึงอบรม -สมาธิวธิ ีก่อนบรรลุวิปัสสนา การรับรู้ เห็นอริยสัจ จิตและร่างกาย อารมณ์ของจิตในการปฏิบตั ิวปิ ัสสนา -การพฒั นา -การตามเห็น -สร้างกรรมฐานให้ -ญาณ ๑๖ อยา่ งกบั วปิ ัสสนาญาณ สร้าง อินทรีย์ ๕ เวทนาท่ี เหมาะกบั จริต จริตเป็ น ปัญญาจาก ปัญญาทรงจาธรรมที่สดบั ใหม้ ีความ เกิดข้ึน ตามท่ี ประพฤติจนเคยเป็นนิสัย มา ฟังแลว้ สารวม ปัญญาสารวมจิตต้งั แก่กลา้ เป็นอยใู่ น พ้ืนฐานท่ีอยใู่ นจิตใจ มนั่ ปัญญากาหนดปัจจยั ปัญญายอ่ วิ ีธการ -ทาความ ขณะน้นั ๆ มนุษย์ ๖ ประเภท ศึกษา ธรรมท้งั หลาย อดีต อนาคต ปัจจุบนั รู้สึกตวั -ความ ใหม้ ีความรู้เร่ืองจริต พจิ ารณาเห็นความแปรปรวนแห่งธรรม เจริญสติ รู้สึกตวั ดว้ ย -การตามเห็นจิตในจิต ท้งั หลาย พจิ ารณาอารมณ์ เห็นสังขาร -สารวม ปัญญา หยง่ั รู้ ของตนในขณะน้นั เป็น -ละสักกายทิฏฐิ กาหนดรูปนาม อินทรีย์ ๕ กาหนดรู้ ธรรมชาติของจิต ละทิฏฐิเห็นวา่ เป็นรูปนาม ละความ จากวปิ ัสสนา สงสัย ละความยดึ มน่ั วา่ เป็นเราของเรา

๖๒ ตารางที่ ๔.๒.๑๐ การสังเคราะห์เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จากวรรณกรรมเรื่อง “ธรรมะภาคปฏิบตั ิ ๒” [ป.๑-๑๐] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -อานาปานสติไดท้ ้งั -อุเบกขา คือ -จิตต้งั มีสัมปชญั ญะ -สติปัฏฐาน ๔ คือ วชิ าที่ แนวคิด สมถะและวปิ ัสสนา ทา ความวางเฉย มี (ปัญญา) รู้อาการ พระพทุ ธเจา้ คน้ พบ ใหก้ ายสังขารระงบั สติ ใจเป็นกลาง การ เคลื่อนไหวของจิต -การต้งั สติไวฐ้ านท้งั ๔ กาหนดลมหายใจเขา้ ออก ดูอยา่ งสงบ -วธิ ีการกาหนดรู้ลม -สติสัมปชญั ญะ -ความรู้สึกตวั เกิดข้ึน -การกาหนดรู้หมายถึง การ หายใจท้งั ปวงทา่ มกลาง สมบูรณ์ วธิ ีฝึก ในขณะกาหนดลม เฝ้าดูและพจิ ารณารูปนาม ลมหายใจ กาหนดรู้เทจ็ ไปคอยเฝ้า หายใจ (ขนั ธ์ ๕) เป็ นอารมณ์วปิ ัสสนา จริงของลมหายใจ มีสติ กาหนดการ -อาการของจิต คือ กรรมฐาน หลักการ ต้งั มน่ั อยใู่ นอารมณ์ท่ี เกิดข้ึน ต้งั อยู่ สิ่งท่ีตอบสนองจิต -วปิ ัสสนากรรมฐาน คือ กาหนด รู้ลมหายใจ และดบั ไป ของ อกุศลมูลและกุศล การเขา้ ไปกาหนดรู้เห็นอาการ -วธิ ีการดบั สงั ขาร การ เวทนา มูล เกิดจากการ ของสภาวะท่ีเกิดข้ึนตามจริง กาหนดท่ีลมหายใจ และ ตอบสนองจิตที่มีตอ่ -ปัญญา คือ ฌาน สลดั ตน พิจารณาลมหายใจ เป็ น อารมณ์ ออกไปจากวฎั ฎะ ของระเอียดอยา่ งยงิ่ -ฝึกจิตใหส้ งบยง่ิ -กาหนดรูปก่อน เมื่อรูป -กาหนดอารมณ์ -การตอบสนองของ -การปฏิบตั ิกรรมฐาน ชดั นามตามมา กายา แทรกท่ีเขา้ มา จิตท่ีมีต่ออารมณ์ ๓ โดยหลกั สอนวา่ ใหก้ าหนดรูป นุปัสสนาสติปัฏฐาน สติกาหนดหนอ อยา่ ง คือ ๑)อายตนะ ก่อน เพราะรูปเป็ นสิ่งท่ีปรากฏ อาศยั กายเป็นที่ต้งั ของสติ อาการพองยบุ ภายนอกกบั อายตนะ ง่าย เห็นไดช้ ดั พจิ ารณาใส่ใจ คือที่ต้งั สติพิจารณากาย คาบริกรรมอยู่ ภายใน ๒)จิตปรุง กาหนดรูปซ้าแลว้ ซ้าเล่า เห็นตามจริง ในใจ รู้อาการ แตง่ อยา่ งต่อเนื่อง - การต้งั สติพิจารณากาย -กาหนดรู้อิริยาบถใหญ่ พองยบุ คา ในขณะรับรู้อารมณ์ ไดแ้ ก่ อานาปาณสติ วิ ีธการ ๔ อยา่ ง ใหต้ ้งั สติกาหนด บริกรรม หนอ ๓)ธรรมชาติของธาตุ อิริยาบถ สมั ปชญั ญะ รู้อาการ คือ เดิน ยนื นงั่ -อารมณ์ทางจิต รู้ องคข์ องสติและ ธาตุมนสิการ นวสีวสิกา นอน เป็นรูป ผนั แปรตามกาย ปัญญาเขา้ ไปรู้ -แนววปิ ัสสนายานิกะ -กาหนดผกู จิตไวท้ ่ีลม ฝึกคล่องลม ขบวนการที่กาลงั คือ มีวปิ ัสสนาเป็นยาน หายใจ เครื่องผกู สติ ต้งั หายใจ ปรากฎอยตู่ ามความ สติไวท้ ่ีฐานลมหายใจ -กายสังขาร เป็นจริง รู้อยปู่ ลายจมูก กาหนดรู้ ระงบั เฉพาะจุดกระทบลม

๖๓ ตารางที่ ๔.๒.๑๑ การสงั เคราะห์เรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จากวรรณกรรมเร่ือง “สติปัฏฐานสี่ฐานแห่งสติและวธิ ีฝึกสติเพื่อความพน้ ทุกข”์ [ป.๑-๑๑] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -การมีสติรู้ -การมีสติ -การมีสติรู้จกั จิต เฝ้า -สติปัฏฐาน ๔ ฐานแห่งจิต และวธิ ีการ แนวคิด กายเห็น ระลึกรู้เวทนา มองความคิด ฝึกสติเพ่ือความพน้ ทุกข์ เป้าหมาย กายในกาย ความรู้สึก -การชาระจิตใหบ้ ริสุทธ์ิ คือ การดบั ทุกข์ การกระทาท่ีเป็นกุศล ตามความ เห็นจิตดว้ ยอาการของ จิตใจสงบ เป็นจริง จิต -ธรรมานุปัสสนา มีสติระลึกรู้ธรรม -การมีสติรู้ -สติระลึกรู้ -มีสติอยกู่ บั จิตดูการ -การเจริญภาวนาใหม้ ีสติเป็นความไม่ กายเห็น เวทนา เกิดข้ึน ต้งั อยู่ ดบั ไป เที่ยง ของทุกส่ิง กาย(รูป) เวทนา กายในกาย -เวทนาเกิด ของความคิด สัญญา สงั ขาร วญิ ญาณ เขา้ ใจตาม หลักการ รับรู้กายไป จากผสั สะ -จิตเป็ นปรากฎการณ์ ความเป็นจริง ตามความ อายตนะรับรู้ นามธรรมทาหนา้ ที่รู้คิด -สติรู้ธรรมที่มีอยใู่ นตวั เรา ความจริงที่ เป็นจริง ส่ิงท่ีถูกรู้ จดจา เกบ็ รับ อยใู่ นตวั เรา เห็นกายสัก สานึกรู้ ประสบการณ์ -คน้ หาสัจธรรมที่อยใู่ นตวั เรา ในจิต แตว่ า่ กาย -มีสติระลึกรู้จิต ในกาย สติใหเ้ ห็นกายลมหายใจ -มีสติรู้ลม -พจิ ารณา -การปฏิบตั ิวปิ ัสสนา คือ -ธรรม คือ ปรากฎการณ์ คือ พจิ ารณา หายใจ เอา เวทนาเพ่ือให้ การฝึกจิต ใหม้ ี ธรรมในธรรม จิตไปจดจอ่ รู้เวทนาตาม สัมปชญั ญะ รู้ตวั ตลอด -ใหร้ ะลึกรู้นิวรณ์ ๕ จงมีสติรู้อาการ เอาสติไปรู้ ความเป็นจริง จิตมีความแจ่มชดั ชาระ ปรากฎชดั พิจารณาเห็นนิวรณ์ ๕ ทุกส่ิงลว้ น อายตนะเขา้ จิตใหบ้ ริสุทธ์ิ ฝึกสติ อุปทานขนั ธ์ ๕ รูป เวทนา สัญญา สัมพนั ธ์กบั ไปสมั ผสั ส่ิงที่ รับรู้ เห็นอาการจิต สงั ขาร วญิ ญาณ ความยดึ ติด ลมหายใจ ถูกรู้สมั ผสั ที่ -ฝึกสงั เกตจิตจนชานาญ ในขนั ธ์ ๕ อายตนะภายในภายนอก วิ ีธการ จดจ่อ เฝ้าดู แทจ้ ริงเกิดข้ึน ฝึกสติหดั ใหร้ ู้จกั หยดุ ต้งั โพชฌงค์ ๗ องคธ์ รรมแห่งการตรัสรู้ -อิริยาบถ ท่ีจิต จิต หนั มาดูจิต ฝึกหดั จิต ตอ้ งอาศยั ความรู้ตวั และต่ืนรู้ ยนื เดิน -ปฏิบตั ิเวทนา ขณะนง่ั สมาธิ ความคิด ตลอดเวลา อริยสจั ๔ ทุกข์ เหตุแห่ง นอน ธาตุ โดยมีสติ เกิดข้ึนหายไป ใหด้ ูการ ทุกข์ ดบั ทุกขว์ ธิ ีเขา้ ถึงความดบั ทุกข์ ๔ ต้งั ใจจด ระลึกรู้เวทนา เกิดข้ึน ต้งั อยดู่ บั ไป มรรค ๘ การมีสติในมรรค ๘ จอ่ ส่วนกาย สติรู้ เกิดข้ึน โลภ โกรธ หลง หดหู่ -สติต้งั มน่ั จิตมน่ั คง มีปัญญา การมีสติ ฐานท่ีต้งั ดว้ ยเหตุปัจจยั เขา้ ถึงฌาน จิตมีอ่ืน ต้งั รู้ในธรรม ละสกั กายทิฏฐิ ตวั กขู องกู สติแต่ละ ใด ดบั ดว้ ย มน่ั เป็นสมาธิ หลุดพน้ ไม่มีอยู่ มีสติพจิ ารณาฝึกฝน ฐาน เหตุปัจจยั ใด หรือไม่ นาไปสู่การบรรลุธรรม

๖๔ ตารางที่ ๔.๒.๑๒ การสังเคราะห์เรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จากวรรณกรรมเรื่อง “พทุ ธปรัชญาแห่งชีวติ ” [ป.๑-๑๒] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -พจิ ารณา -พจิ ารณา -ฌาน คือ การเพง่ -วปิ ัสสนากรรมฐาน คือ กายในกาย เวทนาใน อารมณ์ นากมั มฎั ฐาน อุบายเรืองปัญญา สืบต่อจาก แนวคิด -สังโยชน์ เวทนา มาเจริญเพ่ือเกิดปัญญา สมถกรรมฐานท่ีเป็ นอุบายสงบใจ ๑๐ รู้ความจริง อยา่ งแจม่ -โลกุตตรภูมิ คือ ภูมิท่ีเยยี่ มเหนือโลก -สกั กายทิฏฐิ แจง้ เรียกวา่ วปิ ัสสนา พน้ ไปจากโลก คือ นิพพาน กมั มฏั ฐาน -อสุภะ ๑๐ -ข่ม -วตั ถุที่ล่อใหจ้ ิตใจมา -ญาณ คือ ความรู้แจง้ โลกุตตรปัญญา -กายคตาสติ นิวรณ์ ยดึ เหน่ียว คือ สมถ เป็นปัญญาขา้ มโลกรู้ความจริงอยา่ งแจม่ แจง้ ไม่ใหม้ า กมั มฏั ฐาน ๔๐ ที่ต้งั เบ่ือหน่ายโลก ไม่กลบั มาเกิดอีก หลักการ รบกวน แห่งการทาใจใหส้ งบ -สมาธิและฌาน สมาธิคือการที่จิตต้งั มน่ั อยใู่ นอารมณ์เดียวเอกคั ตา วิ ีธการ -อานาปาสติ -สมถกร -ปฏิบตั ิโดยสมถกรรม ภาวะจิตที่มีอารมณ์เป็ นหน่ึง ใหเ้ หมาะกบั รมฐาน ฐาน และวปิ ัสสนา -การเจริญสติปัฏฐาน ๔ ตอ้ งมี โมหจริต คือ ท่ีต้งั กรรมฐาน องคป์ ระกอบครบ ๓ อยา่ ง คือ อาตาปี และวติ กจริต แห่งการ ทางไปสู่นิพพาน คือ มีความเพียร พยายามเจริญสติปัฏฐาน -อาหารเร ทาใจให้ -ภาวะความเป็นไป สมั ปชาโน คือ รู้ตวั ตลอดเวลาท่ี ปฏิกลู สัญญา สงบ เมื่อใดละอวชิ ชาได้ เจริญสติปัฏฐาน ๔ และ สติมา คือ มีสติ คือ พิจารณา สมาธิทา วชิ ชากเ็ กิดเม่ือน้นั ตลอดเวลาท่ีเจริญสติปัฏฐาน ๔ ถึงปฏิกูล ใจใหส้ งบ ละกิเลส -ประเภทอริยบุคคล พระโสดาบนั อาหาร เพ่อื ไม่ให้ พระสกิทาคามี พระอนาคามี พระอรหนั ต์ นิวรณ์ ครอบใจ

๖๕ ตารางท่ี ๔.๒.๑๓ การสงั เคราะห์เรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จาก วรรณกรรมเร่ือง “กรรมฐานและฌานสมาบตั ิตามรอยพระพุทธองค”์ [ป.๑-๑๓] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -สมถกรรม -ความรู้ -การตามดูจิต สมถะแห่งจิต -วปิ ัสสนากรรมฐาน เป็ นการ แนวคิด ฐาน ตอ้ ง แจง้ แห่ง อบรมจิตใหเ้ ป็ นอริยกุศล อบรมจิตใหม้ ีความประณีต อาศยั คา ใจ เป็น -อารมณ์เป็นเครื่องหน่วง -สัมมาสติและสมั มาสมาธิ บริกรรม วปิ ัสสนา แห่งจิต ทาให้จิตเสวย อบรมเป็นท่ีต้งั แห่การกระทา “พุทโธ\" อารมณ์เดียว (กรรมฐาน) อยเู่ นืองๆ -อานาปานสติ -อารมณ์ -สมาธิญาณ คือ ความรู้แจง้ -วหิ ารธรรม หมายถึง ธรรมอนั กรรมาฐาน ใช้ เป็น ภาวะ ในสมาธิแห่งจิตของผู้ เป็นท่ีพกั ของใจ สภาวธรรมของ หลักการ ลมหายใจเป็น ที่จิตเพง่ บาเพญ็ เพยี ร จิตในขณะพกั อาศยั ท่ีต้งั แห่งสติ อยกู่ บั สิ่ง -การยกจิตข้ึนสู่ ปฐมฌาน -หลกั ธรรมมหาสติปัฏฐาน ๔ เพือ่ อาศยั นิมิต ใดสิ่ง -สัมปชญั ญะ เป็ น ใหเ้ ลือกบาเพญ็ เพียรตามอุปนิสยั เป็นอารมณ์ หน่ึงอาจ ความรู้ตวั ทว่ั พร้อม ทางธรรมตามความเหมาะสม -มองเห็นรูป -ไม่ตอ้ ง -โยนิโสมนสิการ คือ -องคธ์ รรมเพื่อการเจริญ เวทนา สัญญา ยดึ ใน การนอ้ มจิตใจโดยแยบคลาย วปิ ัสสนา คือ สมองอาศยั สงั ขาร คาศพั ท์ หรือยกจิตโดยแยบคลายเขา้ ความจาเพ่ือบนั ทึกขอ้ มูล แก่จิต วญิ ญาณ ไม่ ของ สู่วปิ ัสสนากรรมฐาน อาศยั การกาหนดรู้ เพ่ือบนั ทึก เท่ียงเป็น มนุษย์ -ยกจิตกาหนดรู้ทางใจ ขอ้ มูลทางธรรม รูป เวทนา สัมมาทิฏฐิ อาศยั ใจ บงั เกิดความแตกฉาน สญั ญา สังขาร วิญญาณ กาหนด พิจารณาโดย กาหนดรู้ นามธรรมสภาวธรรม รู้ทางวปิ ัสสนากรรมฐาน แยบคาย ความเป็น ของจิต กาหนดอริยสัจ ๔ เป็ นสังขาร วิ ีธการ -ฌานสมาบตั ิ วปิ ัสสนา -วปิ ัสสนาเพือ่ ความ -การปฏิบตั ิกรรมฐานภาวนา รูปฌาน ไมส่ นใจ รู้แจง้ แห่งจิต หรือ ฌานสมาบตั ิ โดยอาศยั สิ่ง อรูปฌาน ภาษา -สภาวธรรมของจิตสงบจาก ใดเป็นนิมิตอารมณ์ เคร่ืองหน่วง ธรรม อกุศลธรรมท้งั ปวงในฌาน แห่งจิต ยอ่ มเป็นวถิ ีแห่งการ อาศยั ใจ สมาบตั ิ สมถกรรมฐาน สงบ บาเพญ็ เพียร ตอ้ งอาศยั นิมิต กาหนดรู้ ลงดว้ ยอานาจแห่งจิตอาศยั อารมณ์เคร่ืองหน่วงแห่งจิตเพ่อื จิตสงบ นิมิตอารมณ์เป็นเครื่อง บงั เกิดข้ึน ต้งั มน่ั สัมมาสติ จากอกศุ ล เหนี่ยวแห่งจิตเป็นปัจจยั สมั มาสมาธิ ธรรม สมาบตั ิสัมมาสมาธิ

๖๖ ตารางที่ ๔.๒.๑๔ การสงั เคราะห์เรื่องมหาสติปัฏฐาน ๔จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จากวรรณกรรมเร่ือง “มหาสติปัฏฐานสูตรแปล (ฉบบั ปรับปรุง)” [ป.๑-๑๔] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -พจิ ารณากาย สติกาหนด -พฒั นาจิต การฝึก -สติปัฏฐาน คือ ธรรมการต้งั ภายในกายกายนอก เวทนาเป็ น จิตใหบ้ ริสุทธ์ิ ฐาน สติสมั ปชญั ญะเพยี รพิจารณา แนวคิด กาย มีสติหายใจ อริยสจั ๔ เจริญ จิต คือ ธรรมชาติท่ี กายเวทนาจิตธรรม เพื่อกาจดั กาหนดรู้อานาปาน สติ เห็นธรรม รู้อารมณ์ สภาพนึก อภิชฌา และโทมนสั ในโลก สติ อิริยาบถใหญ่ ๔ รูปนามไม่เท่ียง คิด ความคิด -ธรรมเป็นท่ีต้งั แห่งสติกาหนด อิริยาบถยอ่ ย ปฏิกูล วญิ ญาณ สติเห็นการเกิดดบั รูปนาม ธาตุ ๔ ป่ าชา้ ๙ ธรรมมีอยเู่ จริญญาณเจริญสติ -กายกาหนดรู้ -กาหนดเวทนา -จิต คือ ธรรมชาติท่ี -มหาสติปัฏฐาน คือ ธรรมที่ต้งั พจิ ารณากาย เป็นอารมณ์ รับรู้อารมณ์ สภาพ สติ ขอ้ กาหนดปฏิบตั ิเอาสติ พจิ ารณาธรรมอนั ทุกขสัจ เป็น ท่ีนึกคิด จิตต้งั มน่ั เป็นประธาน กาหนดสติ เกิดเหตุจากลม ทางปฏิบตั ิเพ่อื จิตร่าเริงเบิกบาน มี กาหนดพจิ ารณาส่ิงท้งั หลาย หายใจเขา้ ออก ออกจากทุกข์ - ความสุข บุญภาวนา ใหร้ ู้ทนั ความเป็นจริง หลักการ กาหนดสติระลึกรู้ สติกาหนดรู้ พฒั นาจิต และ -อริยสัจ ๔ ในมรรค ๘ เขา้ ใจ พจิ ารณาอาการ ตามความเป็น ปัญญา ไตรลกั ษณ์ ยอ่ มรู้ชดั ตามความ ส่วนหใญ่ จริง -จิตต้งั มน่ั อยอู่ งค์ เป็นจริง -ตอ้ งพิจารณา สภาวธรรมเป็ น บริกรรมเสมอ -สติปัฏฐาน มีองคค์ ุณ ๓ กาหนดรู้ทาความ ของชดั รู้ไดด้ ว้ ย กาหนดสติรู้ สารวม ประการคือ อาตาปี คือ มีความ รู้สึกตวั ทว่ั พร้อมใน ตวั เอง จิต กาหนดต่อเน่ือง เพียรเผากิเลส สมั ปชาโน คือ อิริยาบถ ทาความ -จิตมีอยอู่ าศยั เจริญ มีความรู้ตวั ทว่ั พร้อม สติมา รู้สึกตวั ญาณ เจริญสติ คือ ระลึกได้ กริยาที่ระลึกได้ -การกราบ -เห็นการ -สารวจจิตกาหนด -พิจารณาเห็นอาการรูปนาม สติปัฏฐาน คือ การ กระทบผสั สะ อยา่ งตอ่ เนื่อง จิตต้งั ขนั ธ์ ๕ พจิ ารณาใหร้ ู้ชดั วา่ กาหนดสติระลึกรู้ เกิดข้ึนจาก มน่ั อยอู่ งคบ์ ริกรรม บงั คบั บญั ชาไม่ได้ เห็นดว้ ย อาการเคลื่อนไหว อายตนะ ได้ ภาวนาเสมอ ปัญญาญาณ มีจิตรู้ ปราศจาก วิ ีธการ ของกายทุกๆ เห็น ไดย้ นิ ได้ -ผูพ้ ิจารณาเห็นการ การปรุงแตง่ ระลึกรู้เท่าน้นั อิริยาบถ กาหนด กลิ่น ไดร้ ส เกิดดบั ตอ่ เนื่อง -เขา้ ใจเน้ือหาสติปัฏฐาน ๔ อยา่ งต่อเน่ือง สัมผสั รับรู้ทาง -เห็นธรรมคือ รูปนามไมเ่ ท่ียง -เพียรพยายาม ใจ เป็นอารมณ์ มีปกติเห็นธรรมเนือง ๆ ปฏิบตั ิอยา่ งตอ่ เนื่อง กรรมฐาน พิจารณาเห็นธรรม

๖๗ ตารางท่ี ๔.๒.๑๕ การสังเคราะห์เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จากวรรณกรรมเร่ือง “พทุ ธปรัชญา ๒๕ ศตวรรษ” [ป.๑-๑๕] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -ความจริงมี -กาหนดตาม -นามธรรม ๓ -มหาสติปัฏฐาน ๔ ตามมุมมองพุทธ แนวคิด อยู่ ๒ คือ ทวารท้งั ๖ ประการ คือ จิต ปรัชญา ปรัชญาคือ วชิ าที่วา่ ดว้ ยความ รูปธรรม เจตสิก และนิพพาน จริงอนั ยงิ่ ใหญ่เปรียบเทียบวิธีการศึกษา นามธรรม บญั ญตั ิและปัญญา -กายเพง่ -เพง่ อารมณ์ -ความจริงที่ไดจ้ าก -ตรรกวทิ ยาของพระพทุ ธเจา้ คือ พองยบุ เป็นปรมตั ถ์ การกาหนดเป็นเรื่อง พระพุทธเจา้ ทรงสอนตามความจริงไม่ กาหนดที่ทอ้ ง เพง่ กสิณเอา ของจิต ทาสมาธิ นิยมตรรก นิยมตามความจริงที่มีอยู่ หลักการ -กายคือขนั ธ์ รูปกสิณเป็น ความรู้สึกตอ่ ส่ิงใดส่ิง ไม่นิยมความจริงดว้ ยตรรก การตรัสรู้ ๕ มาประชุม อารมณ์ หน่ึง คือ จิต การเกิดดบั พบสจั ธรรมคน้ พบกฎสจั แลว้ บญั ญตั ิ -ทาอรูปฌาน -จิต คือ ผรู้ ู้คิด และมี ธรรมแลว้ นามาจดั หมวดหมู่ คือ นามรูป ตอ้ งทาต่อ เจตนา เป็นมโนกรรม เป็นวธิ ีการทางวทิ ยาศาสตร์ จากรูปฌาน -จิต คือ สิ่งรับอารมณ์ -นิพพาน คือ ธรรมชาติดบั ทุกข์ เจตสิก คือ ภาวะจิต และสงบสุข -การเดิน -วธิ ีการดึงสติ -การฝึกจิต เป็น -กาหนดสภาวะท่ีมองเห็นระหวา่ ง จงกรม เป็น เป็นการสืบ การทาจิตใหว้ า่ งเปล่า การเจริญวปิ ัสสนามีความสาคญั ทาง การเพง่ การ อารมณ์ที่เขา้ ขบั ไล่ความคิด ปรัชญาสภาวะท่ีเห็นของสรรพสิ่ง เคลื่อนไหว มาแทนที่ให้ -สภาวจิต เกิดดบั - การเขา้ สู่ความจริงทางกรรมฐาน ทา ของเทา้ คือ กาหนดตาม อยา่ งไร วธิ ีการฝึกจิต ความรู้จกั สภาวะตา่ ง ๆ ทางรูปนาม เอาจิตไปแนบ ความเป็น -ทาอารมณ์ดี จิตเป็น ปลูกภาวนามยปัญญาดว้ ยกรรมฐาน วิ ีธการ กบั เทา้ ท่ี จริง กศุ ล กาหนดจิตตดั -ความจริงแทม้ ี ๒ คือ รูปและนาม เคล่ือนไหว กิเลส ความจริงท่ีอยเู่ บ้ืองหลงั สิ่งท้งั ปวง ระงบั กิเลส -ทาจิตใหเ้ ป็นปัจจุบนั -ปัญญา ตามความหมาย อภิธรรม คือ และความคิด ดว้ ยการมีสติและ ปัญญาสุตมยปัญญา คือ รู้อตั ถพยญั ชนะ -การกระทา สัมปชญั ญะ จินตมยปัญญา คือ มีความคิดผสม และ ทางสรีรวทิ ยา -จิตกบั วญิ ญาณ ภาวนามยปัญญา คือ รู้สภาวะเห็นธรรม คือ การฝึกลม กาเนิดสภาพแห่งจิต -วสิ ุทธิ ๗ ความบริสุทธิในการเจริญ หายใจ ประเภทจิต วถิ ีจิต วปิ ัสสนากรรมฐาน

๖๘ ตอนที่ ๔.๒.๒ การสังเคราะห์วรรณกรรมประเภท ๒) แนวคาสอนครูบาอาจารย์ ตารางที่ ๔.๒.๑๖ การสังเคราะห์เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จากวรรณกรรมเร่ือง \"พระอรหนั ตส์ อนกรรมฐาน” [ป.๒-๑] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -อานาปานสติ -กาหนด -ปรากฎการณ์ทางจิต -ปฏิบตั ิธรรมกนั ตามกระบวนการ แนวคิด กาหนดลมหายใจ เวทนา กรรมฐานท่ีเหมาะ อริยมรรค ๘ คาบริกรรมภาวนา -อินทรีย์ ๕ ปวด แก่แตล่ ะจริต วธิ ี การปฏิบตั ิธรรมคือความดบั ทุกข์ หนอ เจริญสมาธิ -กาหนดลมหายใจ -ขม่ ไว้ -เมื่อจิตเห็นจิตยอ่ ม -หลกั การแนวคาสอนกรรมฐาน โดยใชค้ าบริกรรม ละกิเลส หลุดพน้ จากสมมติ หลวงป่ ูมนั่ ภูริทตั โต หรือคาภาวนาวธิ ีการ -ฌาน ๑ เหนือสมมติบญั ญตั ิ พระธรรมธีรราชมหามุนี หลักการ เจริญสมาธิ ไดแ้ ก่ วธิ ี ถึง ๔ -หลกั ธรรมสูงสุดอยู่ หลวงพอ่ จรัญ ฐิตธมั โม ธรรมชาติ วธิ ีตาม ท่ีจิต จิตในจิตเหลือ หลวงป่ ูดูลย์ อตุโล แบบแผน วธิ ีเดิน ความบริสุทธ์ิ หลวงพอ่ พธุ ฐานิโย จงกรม วธิ ีนอนสมาธิ -จิตปราศจากรูปเป็น -ทางดบั ทุกข์ คือ อริยสจั ๔ วธิ ีกาหนดอิริยาบถ ความวา่ ง ยอ่ ย -กาหนดรู้ลมหายใจ -อรูป -กาหนดรู้จิต จิตเห็น -ธรรมวจิ ยั นอ้ มหลกั ธรรมมา ตลอดสาย ฌาน ๔ จิต ผลเกิดจิตเห็นจิต พจิ ารณา คาบริกรรมลมหายใจ กาหนด เป็นนิโรธ ผลจิต -ปัญญาภายนอกเป็นสมมติไมใ่ ห้ ตามแบบแผน อุบาย องค์ ส่งออกนอกเป็นทุกข์ จิตแจ่งแจง้ พระนิพพาน วธิ ีเจริญสมาธิโดย ธรรม –จิตวา่ งจากอารมณ์ -วธิ ีเจริญสมาธิธรรมชาติ ๖ วธิ ี คือ กาหนดลมหายใจดว้ ย -รูปฌาณ อิสระจากเวทนา กาย อนุสติ อานาปานสติ ระลึกถึงบท วิ ีธการ การนบั ลมหายใจ ๔ รูปนาม จิตเขา้ ใจ สวดมนต์ ระลึกหลกั ธรรม อุบายเจริญสมาธิ -ระลึกรู้ ปัญญา บางอยา่ งข้ึนมาพิจารณาแลว้ เกิด -ระลึกลมหายใจเขา้ ตาม - จิตไม่ส่งออกนอก ความเขา้ ใจความหมายใน ออกตลอดสาย ความ รวมจิตท่ีเดียว สมาธิ หลกั ธรรม(ธรรมวจิ ยั ) -ใชค้ าบริกรรมภาวนา เป็นจริง ตอ้ งเบากายเบาจิต -นาอุบายปฏิบตั ิท่ีอรรถาจารย์ กาหนดอยอู่ ิริยาบถใด ขณะน้นั -จิตพจิ ารณา แนะนา เจริญสมาธินาอุบายวธิ ีการ ปรากฏเด่นมี สภาวธรรมตาม ปฏิบตั ิต่าง ๆ ใชค้ าบริกรรม พอง สัมปชญั ญะรู้ตวั เอง ความเป็ นจริ ง หนอ ยบุ หนอ พุทโธ สมั มาอรหงั

๖๙ ตารางท่ี ๔.๒.๑๗ การสังเคราะห์เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จาก วรรณกรรมเรื่อง “การปฏิบตั ิวปิ ัสสนากรรมฐานตามแนวของหลวงป่ ูมน่ั ภูริทตฺโต” [ป.๒-๒] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -การปฏิบตั ิ -เห็นเวทนา -การอบรมจิตอยใู่ น -วเิ คราะห์ เปรียบเทียบกบั วปิ ัสสนา ศีลสมาธิปัญญาเพ่ือ หลกั การปฏิบตั ิวปิ ัสสนา หลักการ แนวคิด กรรมฐานตาม นาไปสู่ความหลุดพน้ กรรมฐานในพระไตรปิ ฎก แนวของหลวงป่ ู -ฝึกจิตควบคุมจิต บุคคลท่ีมีอิทธิพลตอ่ การ มนั่ เจริญพุทโธ เคร่งครัดในศีล วปิ ัสสนากรรมฐาน -การปฏิบตั ิ -เวทนา -ปฏิบตั ิมาถึงข้นั ท่ีจิต -แนวทางปฏิบตั ิถูกตอ้ ง สงบน่ิงแลว้ การ พระพทุ ธศาสนา คือ การดาเนิน วปิ ัสสนา กาหนดใหร้ ู้ พจิ ารณาองคธ์ รรม ชีวติ ดว้ ยการยดึ มนั่ ในทาง ศีล อื่นๆทาได้ ไมใ่ หย้ ดึ และภาวนามากกวา่ เดิมที่เคย กรรมฐานของ ชดั ปิ ติ รู้ชดั ติดหรือดื่มด่ากบั ดาเนินชีวติ เคร่งครัดพระวนิ ยั อารมณ์ท่ีเกิดจาก -วปิ ัสสนากรรมฐาน คือ การ หลวงป่ ูมนั่ ท่าน สุข ชดั จิต ความสงบเพียงอยา่ ง ปฏิบตั ิธรรมโดยใชป้ ัญญา เป็ น เดียวเรื่องการเจริญ เครื่องกาหนดนา เพือ่ ใหร้ ู้แจง้ ใน เนน้ เฉพาะการ สงั ขาร สมถภาวนา ๔๐ วธิ ี อริยสจั ถอนความยดึ มนั่ ถือมนั่ -เป็นผรู้ ู้ชดั จิต ใหจ้ ิต หลุดพน้ จากกิเลสอาสวะ เจริญภาวนาวา่ -กาหนดขดั ต้งั มน่ั จิตสงบเป็น -ไตรสิกขา ศีล สมาธิ ปัญญา สมาธิจิตมีพลงั พุทโธ การเจริญ เกลากิเลส -สมถกรรมฐาน คือ -ดา้ นการปฏิบตั ิธรรม อานาปานสติ หมดสิ้นจาก ปฏิบตั ิธรรมใชส้ มาธิ ท่านเป็นเคร่งครัดในพระธรรม เป็นเครื่องกาหนดนา วนิ ยั ปฏิบตั ิอยา่ งจริงจงั และ กาหนดลม สนั ดาน เพอ่ื จิตต้งั มน่ั สงบ บรรลุธรรมเบ้ืองสูงใหเ้ ป็น เป็นสมาธิ หยงั่ สู่ความ ตวั อยา่ งแก่ศิษยท์ ้งั หลายมีความ หายใจ บริกรรม เป็นเอกคั ตารมณ์จน ชานาญในปริยตั ิและปฏิบตั ิดว้ ย บรรลุฌาน ได้ และใช้ -สอนให้คนเข้าถึงอริยสัจธรรม พทุ โธ เป็นบาทฐานในการ ความเป็นอริยบุคคล บาเพญ็ วปิ ัสสนา -ธรรม ความไม่เท่ียง -กาหนดลม -ใชส้ ติ คลายออกได้ หายใจพร้อมคา สมั ปชญั ญะ บริกรรมเขา้ ออก พจิ ารณากาย วา่ พุทโธ เวทนา จิต -การบรรลุธรรม ธรรม วิ ีธการ ตอ้ งละสงั โยชน์ -เห็นความ เบ้ืองต่าในขณะ จริงของ พจิ ารณาอาการ สังขาร เจบ็ ป่ วยเป็น อารมณ์เห็น ความเจบ็ ป่ วย

๗๐ ตารางท่ี ๔.๒.๑๘ การสงั เคราะห์เร่ืองมหาสติปัฏฐาน ๔ จาแนกตาม กาย เวทนา จิต ธรรม จาก วรรณกรรมเรื่อง “อริยสจั เพอื่ ความหลุดพน้ ” [ป.๒-๓] ด้าน กาย เวทนา จติ ธรรม -ความรู้สึกตวั -รู้รูป -การเจริญปัญญา -อริยสัจ ภาวนาเป็ นการฝึ กสติและ แนวคิด ประกอบดว้ ย สติ และ นาม ผลของเจริญ ปัญญา สติปัฏฐาน คือ ทาให้เกิด สมาธิ ตามจริง วปิ ัสสนา สติ และทาใหเ้ กิดปัญญา ปฎิจจสมุปบาท -สติปัฏฐาน คือวธิ ีการ -มีสติรู้ -จิตเห็น -อริยสัจ ๔เป็นหลกั การนาไปสู่การ ปฏิบตั ิใหร้ ู้รูปนาม กาย เวทนา ไตรลกั ษณ์ของ ปฏิบตั ิธรรมเพ่ือให้เกิด ศีล สมาธิ เวทนาจิตธรรมมีสติ หดั ดู สงั ขาร ความวา่ ง ปัญญา รู้รูปนาม มรรค ๘ คือทาง กากบั ใหร้ ู้ทนั ๑)ทุกข์ ร่างกาย จากตวั ตนและ สายเดียวเพอ่ื ความพน้ ทุกข์ “สติปัฏ หลักการ ใหร้ ู้รอบ ๒)สมุทยั ให้ และ จกั รวาล ฝึกจิตให้ ฐาน” คือ สมาธิ และปัญญา ละ ความอยากเป็นเหตุ จิตใจ ต้งั มนั่ เป็ นกลาง -เอกายนมรรค คือทางสายเอก ทาง ใหเ้ กิดทุกข์ ๓)นิโรธ ทา -เวทนา ไม่ใช่จิตสงบ พระพุทธเจา้ พระองค์เดียวเท่าน้ัน ใหแ้ จง้ คือนิพพาน ๔) คือ -จิตเกิดดบั ทางสายเดียวท่ีนาไปสู่ทางพน้ ทุกข์ มรรค ทาให้เจริญ คือ ความรู้สึ ตลอดเวลามี -รู้สึ กตัวจะเป็ นสมถะ ถ้าเจริ ญ ทางสายเดียวพน้ ทุกข์ ก ปัญญาเห็นจิต ปัญญาจะเป็นวปิ ัสสนา -เจริญสติปัฏฐาน คือ ให้ -ฝึกสติรู้ -สมาธิ คือ ความ -มรรค ศีล สมาธิ ปัญญา ตอ้ งครบ มีสติรู้สภาวะบ่อย ๆ ใน เวทนา ต้งั มนั่ จิตมีสมาธิ หนา้ ท่ีของศีล สมาธิ ปัญญา สมถะ การรู้อิริยาบถยอ่ ยทา -ฝึก คือ เป็นผรู้ ู้ ผดู้ ู และวปิ ัสสนา การภาวนาคือ เพื่อความรู้สึกตวั เรียก ยอมรับ ฝึกได้ เมื่อจิตเป็ น การฝึกสติและปัญญา การเจริญ สัมปชญั ญะ เพิม่ ความ ความ ผรู้ ู้ผดู้ ูจิตระลึกถึง ปัญญาผลของการเจริญวปิ ัสสนา รู้สึกตวั รู้อิริยาบถ ๔ สติ จริง กาย ทาดว้ ยความ ปฎิจจสมุปบาท วิ ีธการ อยใู่ นกายเพอื่ ใหจ้ ิตต้งั -ทุกข รู้สึกตวั รู้อิริยาบถ -สมถะเป็นวธิ ีการท่ีจะทาใหจ้ ิต มนั่ เวทนา ใหญ่ อิริยาบถ สงบต้งั มนั่ และวปิ ัสสนาจะทาให้ -ความรู้สึกตวั ใน คือ ทุก ยอ่ ย สติอยใู่ นกาย เกิดปัญญา รู้ความจริงของกายใจ อิริยาบถ วธิ ีปฏิบตั ิรู้รูป ทางกาย เพอื่ ใหจ้ ิตต้งั มนั่ เห็นไตรลกั ษณ์ ความไม่เที่ยง ถูก นาม รู้ขนั ธ์ รู้อายตนะ รู้ ทุกขท์ าง มีสติแลว้ เจริญ บีบค้นั บงั คบั ไม่ได้ หดั ใหส้ ติรู้ ธาตุ รู้อินทรีย์ รู้อริยสจั ใจ ปัญญา สภาวะเอาไว้ จะไดค้ วามรู้สึกตวั รู้ปฏิจจสมุปบาท ประกอบดว้ ยสติและสมาธิ -อนิจจงั ความแปรปรวนไม่เท่ียง