Hồ Chí Minh toàn tập - Tập 2

536 Hå CHÝ MINH TOµN TËP ®ang khai th¸c c¸i gäi lµ ChÝnh phñ B¾c Kinh, bÞ suy yÕu nghiªm träng bëi thiÕu tiÒn. Lý do tµi chÝnh kh«ng ph¶i lµ lý do duy nhÊt. Ho¹t ®éng cña c¸c lùc l−îng Quèc d©n §¶ng, phèi hîp víi ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc c¸ch m¹ng vµ d©n téc chñ nghÜa ë miÒn T©y lµ mét vÊn ®Ò nghiªm träng cho nh÷ng thñ lÜnh l·nh ®¹o chiÕn dÞch chèng nh÷ng ng−êi quèc gia. Thèng chÕ T«n TruyÒn Ph−¬ng (mµ ng−êi ta cho lµ bÞ Thèng chÕ Tr−¬ng T¸c L©m b¾t gi÷ ë Thiªn T©n) chØ cßn l¹i hai v¹n ng−êi vµ c¸c tuú tïng céng t¸c víi «ng kh«ng cßn chót h¨m hë gióp «ng chèng tr¶ l¹i qu©n ®éi quèc gia. Dï r»ng th¸i ®é cña c¸c lùc l−îng thuû qu©n ë Phóc KiÕn vµ ë thung lòng D−¬ng Tö kh«ng râ rµng l¾m, sù trung lËp cña hä ®· râ rµng vµ nÕu chóng ta tin vµo c¸c tin tøc cho ®Õn giê ch−a ®−îc x¸c nhËn, th× c¸c lùc l−îng nµy sÏ sím gia nhËp ChÝnh phñ Quèc d©n. X. B¸o L'Annam, sè 125, ngµy 27-12-1926.

537 C¸C Sù BIÕN ë TRUNG QuèC CñA §ÆC PH¸I VI£N CHóNG T¤I Qu¶ng Ch©u, ngµy 24-12-1926 ChÝnh s¸ch ngo¹i giao cña Anh ë Trung Quèc ChÝnh s¸ch ngo¹i giao cña Anh cã thay ®æi kh«ng? B¸o chÝ ë n−íc Anh vµ Trung Quèc gîi ý r»ng nã ®· hoÆc sÏ thay ®æi. Chóng ta ®· thÊy mét ho¹t ®éng ngo¹i giao cña Anh ®−îc b¶o ®¶m ë Trung Quèc, ngay sau khi ng−êi ®¹i diÖn míi cña Anh bªn c¹nh ChÝnh phñ B¾c Kinh, «ng M. Lamx¬n ®Õn B¾c Kinh. Nhµ ngo¹i giao nµy ®Õn H¸n KhÈu, ë ®©y «ng ®−îc Ngo¹i tr−ëng cña ChÝnh phñ Quèc d©n tiÕp, vµ hai bªn héi ®µm nhiÒu lÇn, nh÷ng cuéc héi ®µm nµy chóng ta biÕt ®−îc qua th«ng b¸o cña H·ng th«ng tÊn Roit¬. Th«ng b¸o kh«ng ®−a ra mét sù viÖc míi nµo. Qua lèi diÔn ®¹t ng¾n gän vµ sù tuyªn truyÒn cña H·ng th«ng tÊn Êy cho biÕt nh÷ng cuéc héi ®µm kh«ng thÓ kh«ng cã kÕt qu¶, b¾t buéc chóng ta ph¶i kÕt luËn r»ng ng−êi ®¹i diÖn cña Anh nhËn ®−îc, tõ miÖng cña Uû viªn ChÝnh phñ Quèc d©n, ng−êi cã thÈm quyÒn, lêi tuyªn bè kh¼ng ®Þnh nh÷ng nÐt lín cña c−¬ng lÜnh chÝnh trÞ d©n téc chñ nghÜa. ChÝnh vµo lóc tin tøc vÒ nh÷ng cuéc nãi chuyÖn Êy lan truyÒn ë H¸n KhÈu, chóng t«i ®−îc biÕt, ®¹i biÖn l©m thêi cña Anh ë B¾c

538 Hå CHÝ MINH TOµN TËP Kinh ®· trao cho c¸c ®¹i diÖn cña nh÷ng chÝnh quyÒn ký kÕt Hßa −íc Oasinht¬n mét c«ng hµm mµ néi dung ch−a ®−îc c«ng bè. Tuy nhiªn, b¸o chÝ Anh ë chÝnh quèc h×nh nh− ®−îc th«ng b¸o chÝnh thøc vÒ néi dung cña nã, r»ng c«ng hµm Êy ®Ò nghÞ c¸c chÝnh quyÒn ®· ký kÕt c¸c hiÖp −íc cho phÐp thu ë Trung Quèc thuÕ phô thu 2,5% cña biÓu thuÕ h¶i quan, mµ phÇn do h¶i quan Trung Quèc thu sÏ trùc tiÕp trao cho chÝnh quyÒn c¸c tØnh. B¸o chÝ d©n téc chñ nghÜa Trung Quèc kÞch liÖt phª ph¸n mét ®Ò nghÞ nh− vËy, v× nã chØ lµ mét ph−¬ng tiÖn ngôy trang ®Ó n−íc Trung Hoa d©n quèc tham gia vµo sù phßng gi÷ vµ duy tr× nh÷ng hiÖp −íc bÊt b×nh ®¼ng cÇn ph¶i ®−îc xo¸ bá. Nh÷ng c¬ quan d©n téc chñ nghÜa trªn toµn Trung Quèc cßn nhÊn m¹nh khi ®Æt ra thuÕ phô thu 2,5% Êy ë Qu¶ng Ch©u vµ c¸c c¶ng do m×nh kiÓm so¸t, ChÝnh phñ quèc d©n ®· ®Ò nghÞ giao cho h¶i quan Trung Quèc thu; ®Ò nghÞ Êy bÞ b¸c bá, c¸c c−êng quèc còng ph¶n ®èi viÖc t¨ng thuÕ, vµ sù ph¶n ®èi Êy kh«ng thay ®æi tÝ nµo quyÕt ®Þnh cña chÝnh quyÒn tØnh. ViÖc nµy sÏ ®−îc thùc hiÖn ë tÊt c¶ nh÷ng c¶ng kh¸c d−íi sù kiÓm so¸t cña ChÝnh phñ Quèc d©n. ViÖc Bé tr−ëng Lamx¬n chÊp nhËn ®Ò nghÞ sÏ cã lîi cho nh÷ng ng−êi chØ huy qu©n sù chèng chñ nghÜa d©n téc vµ ChÝnh phñ B¾c Kinh. V× vËy d− luËn nh©n d©n tè c¸o kÞch liÖt m−u toan ngo¹i giao nh»m cung cÊp cho kÎ thï cña ChÝnh phñ Quèc d©n nh÷ng ph−¬ng tiÖn ®Ó cã tiÒn cña chèng l¹i ChÝnh phñ Êy. H×nh nh− ®¹i diÖn cña Anh kh«ng ®Æt vÊn ®Ò c«ng nhËn ChÝnh phñ Quèc d©n ®èi víi toµn bé Trung Quèc. C−¬ng quyÕt duy tr× nh÷ng lîi Ých vµ ®Æc quyÒn do c¸c hiÖp −íc bÊt b×nh ®¼ng ®em l¹i vµ ¸p ®Æt cho Trung Quèc, ChÝnh phñ Lu©n §«n, liªn kÕt víi chÝnh s¸ch ®Õ quèc chñ nghÜa ®−îc thùc hiÖn ë Trung Quèc cña nh÷ng n−íc ngoµi cã nh÷ng lîi Ých vµ ®Æc quyÒn Êy, kh«ng thÓ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ mét cuéc vËn ®éng ngo¹i giao

C¸c sù biÕn ë trung quèc 539 ®ßi c«ng nhËn kh«ng ®iÒu kiÖn ChÝnh phñ Quèc d©n cho toµn Trung Quèc. Bé tr−ëng Lamx¬n kh«ng chØ héi ®µm víi nh÷ng ñy viªn cña ChÝnh phñ Quèc d©n. Mét th«ng tin, vÒ sau bÞ c¶i chÝnh, nãi r»ng ë Nam Kinh «ng ta héi ®µm víi chØ huy qu©n sù chèng chñ nghÜa d©n téc lµ T«n TruyÒn Ph−¬ng, trong khi ®ã mét bøc ®iÖn tõ Thiªn T©n cho biÕt r»ng khi Lamx¬n qua Thiªn T©n th× ®−îc mét chØ huy chèng chñ nghÜa d©n téc lµ Thèng chÕ Tr−¬ng T¸c L©m tiÕp ®ãn. Tuy nhiªn, nh÷ng cuéc nãi chuyÖn, mµ Bé tr−ëng Lamx¬n tiÕn hµnh ë H¸n KhÈu víi EugÌne TrÇn, cho phÐp «ng ta cã ®−îc mäi sù chÝnh x¸c mong muèn vÒ C−¬ng lÜnh chÝnh trÞ cña ChÝnh phñ Quèc d©n. B¸o chÝ Trung Hoa ë nh÷ng trung t©m d©n téc chñ nghÜa lín kÓ r»ng trong nhiÒu cuéc héi häp cña nh©n d©n ®· th«ng qua nh÷ng quyÕt ®Þnh chèng l¹i mét ®Ò nghÞ nh− vËy, cã thÓ sÏ göi ®Õn cho ChÝnh phñ Quèc d©n nh»m b¶o ®¶m víi ChÝnh phñ sù ñng hé cña nh©n d©n trong cuéc ®Êu tranh më réng sù kiÓm so¸t cña nh÷ng miÒn d©n téc chñ nghÜa ë toµn Trung Quèc vµ thùc hiÖn c−¬ng lÜnh chÝnh trÞ theo chñ nghÜa d©n téc. Sù t¨ng c−êng míi cña h¹m ®éi Anh ë Trung Quèc Chóng t«i ®· nãi ®Õn viÖc t¨ng c−êng h¹m ®éi Anh ë c¸c biÓn cña Trung Quèc b»ng c¸ch t¨ng thªm ®éi tµu thø 3 tõ Mant¬ ®Õn vµ nhiÒu tuÇn d−¬ng h¹m t¸ch ra tõ h¹m ®éi Anh ë §Þa Trung H¶i. Nh÷ng bøc ®iÖn göi tõ Anh trong tuÇn Êy b¸o tin ®· göi ®Õn Trung Quèc mét ®éi tµu khu trôc tõ 1.200 ®Õn 1.500 tÊn, kÌm theo mét tuÇn d−¬ng h¹m 7.000 tÊn. Nh÷ng bøc ®iÖn nµy còng b¸o tin r»ng 2 tuÇn d−¬ng h¹m ®· ®−îc t¸ch ra khái H¹m ®éi Ên §é D−¬ng ®Ó t¨ng c−êng cho lùc l−îng h¶i qu©n ë Trung Quèc. D− luËn Trung Quèc ng¹c nhiªn vÒ sù gia t¨ng nhanh lùc l−îng h¶i qu©n Anh ë c¸c biÓn Trung Quèc.

540 Hå CHÝ MINH TOµN TËP B¸o chÝ cña ph¸i d©n téc chñ nghÜa kh«ng che giÊu sù bÊt b×nh lín cña m×nh, vµ ®· cã nh÷ng lêi b×nh luËn kh«ng cã lîi cho n−íc Anh. VÊn ®Ò chung lµ: ý ®å cña Anh lµ g× khi t¨ng c−êng lùc l−îng h¶i qu©n ë c¸c biÓn cña Trung Quèc? T×nh h×nh ë D−¬ng Tö Sù tiÕn bé cña nh÷ng lùc l−îng d©n téc chñ nghÜa ë ChiÕt Giang ®−îc kh¼ng ®Þnh. Mét chiÕn dÞch mïa ®«ng h×nh thµnh râ rÖt. Nh÷ng lùc l−îng chèng chñ nghÜa d©n téc ®Õn Phè KhÈu vµ Nam Kinh ®ßi hái nh÷ng ho¹t ®éng qu©n sù quy m« lín vÒ phÝa nh÷ng lùc l−îng d©n téc chñ nghÜa. Ng−êi ta còng kÓ l¹i r»ng nh÷ng lùc l−îng chèng chñ nghÜa d©n téc ë Kashing, c¸ch Th−îng H¶i vµi chôc kil«mÐt, ®· rót lui vµ ®Æt phßng tuyÕn vÒ phÝa sau. Sù vËn ®éng nµy h×nh nh− kh¼ng ®Þnh r»ng nh÷ng sÜ quan cña viªn t−íng chèng chñ nghÜa d©n téc T«n TruyÒn Ph−¬ng t×m kiÕm ®−îc mét sù tho¶ hiÖp víi c¸c chØ huy d©n téc chñ nghÜa. Ch¾c ch¾n th¸i ®é cña hä lµ do t¸c ®éng cña th¸i ®é nh©n d©n tØnh ChiÕt Giang, trong nhiÒu cuéc héi nghÞ chÝnh trÞ c«ng khai ph¶n ®èi nh÷ng ®éi qu©n ¨n c−íp cña Tr−¬ng T¸c L©m vµ ng−êi céng sù cña y, Tr−¬ng T«n X−¬ng khi chóng kÐo xuèng l−u vùc s«ng D−¬ng Tö. Tõ vïng th−îng l−u D−¬ng Tö, chóng ta nhËn ®−îc tin tøc vÒ c¸c lùc l−îng d©n téc chñ nghÜa ®· chiÕm ®−îc T−¬ng vµ gi¶i gi¸p nh÷ng trung ®oµn ®¸ng nghi ngê. Ng−êi ta chê ®îi nh÷ng sù ph¸t triÓn qu©n sù ë phÝa T©y tØnh Hå B¾c, chñ yÕu lµ ë vïng biªn giíi Hå B¾c - Hå Nam. ViÖc qu©n Quèc d©n §¶ng, d−íi sù chØ huy cña T−íng Phïng Ngäc T−êng, tiÕn ®Õn biªn giíi phÝa T©y cña Hå Nam, ®−îc thuËt l¹i, trong khi kh«ng mét tin tøc nµo kh¸c ®−îc c«ng bè vÒ nh÷ng

C¸c sù biÕn ë trung quèc 541 ho¹t ®éng qu©n sù cña nh÷ng lùc l−îng chèng chñ nghÜa d©n téc do Thèng chÕ Ng« Béi Phu chØ huy. Nh÷ng ho¹t ®éng qu©n sù chèng tØnh An Huy ®−îc th«ng b¸o, nh÷ng ®¹o qu©n tham gia ë ®©y ®−îc ®Æt d−íi sù chØ huy cña nh÷ng viªn t−íng næi lªn trong chiÕn dÞch ®¸nh nh÷ng tªn chØ huy chèng nh÷ng ng−êi d©n téc chñ nghÜa ®ang kiÓm so¸t tØnh nµy. T×nh h×nh ë B¾c Kinh vµ Thiªn T©n Nh÷ng ®iÒu kiÖn ®−îc thuËt l¹i trong bµi b¸o tr−íc cña chóng t«i vÒ t×nh h×nh ë B¾c Kinh kh«ng thay ®æi. T×nh h×nh tµi chÝnh lu«n lu«n lµ bÊp bªnh vµ c¸i gäi lµ ChÝnh phñ B¾c Kinh tån t¹i mét c¸ch khã kh¨n víi nh÷ng sù vay m−în nhá ë c¸c chñ ng©n hµng Trung Hoa ë ®Þa ph−¬ng. ë Thiªn T©n, qu©n luËt vÉn cã hiÖu lùc. Nhµ cÇm quyÒn chèng chñ nghÜa d©n téc ë Phong Hµng tiÕp tôc th«ng qua nh÷ng biÖn ph¸p mµ hä cho lµ cã kh¶ n¨ng ng¨n chÆn mäi phong trµo d©n téc chñ nghÜa vµ tiÕp tôc vËn ®éng ®Ó cã sù céng t¸c cña nhµ cÇm quyÒn ë nh÷ng t« giíi n−íc ngoµi ®èi víi c«ng viÖc mµ hä ®ang thùc hiÖn. Qu¶ng §«ng T×nh h×nh chung ®¸ng yªn t©m. ViÖc ®µn ¸p n¹n c−íp phØ vÉn tiÕp tôc. ë biªn giíi Trung Hoa - §«ng D−¬ng, bän c−íp bÞ tiªu diÖt. Nh÷ng b¨ng tham gia ¸m s¸t C«ng sø Ph¸p ë Long Ch©u ®· bÞ b¾t, bän chóng thó nhËn ®· tham gia giÕt viªn C«ng sø Êy vµ lËp tøc bÞ hµnh h×nh. ChÝnh phñ göi qu©n ®Ó quÐt s¹ch vïng VÞnh Bl¸t, n¬i Èn n¸u cña bän c−íp biÓn ®· tÊn c«ng nhiÒu tµu trªn ®−êng Hång C«ng - Th−îng H¶i, còng nh− c¸c c¶ng kh¸c n»m ë bê biÓn gi÷a hai thµnh phè. ChÝnh phñ Hång C«ng ®−îc th«ng b¸o vÒ chiÕn dÞch Êy vµ ®−îc

542 Hå CHÝ MINH TOµN TËP yªu cÇu b¾t nh÷ng tªn c−íp trèn ë l·nh thæ Trung Quèc bÞ Anh th«n tÝnh. CÇn nãi r»ng trong nh÷ng tªn c−íp nµy cã nh÷ng thñ lÜnh nguyªn lµ sÜ quan cña viªn t−íng chèng chñ nghÜa d©n téc TrÇn Quýnh Minh mµ tæng hµnh dinh ®−îc ®Æt ngay t¹i Hång C«ng. X. B¸o L'Annam, ngµy 31-1-1927.

543 C¸C Sù BIÕN ë TRUNG QuèC CñA §ÆC PH¸I VI£N CHóNG T¤I Qu¶ng Ch©u, ngµy 31-12-1926 ChÝnh phñ Quèc d©n sau 1 n¨m Tr−íc ®©y 1 n¨m vµo thêi Êy, t×nh h×nh cña ChÝnh phñ Quèc d©n mµ c−¬ng lÜnh c¶i tæ chÝnh trÞ, kinh tÕ vµ tµi chÝnh kh«ng ®−îc biÕt râ, h×nh nh− lµ kh«ng v÷ng ch¾c. D− luËn n−íc ngoµi ë ViÔn §«ng, trõ vµi ng−êi am hiÓu, kh«ng cã lîi cho ChÝnh phñ nµy. Nã sÏ lµm g× h¬n nh÷ng ChÝnh phñ tr−íc. Nh÷ng ng−êi tæ chøc ChÝnh phñ bÞ xem nh− mét nhóm g©y rèi lµm tay sai cho Quèc tÕ III, nÕu kh«ng ph¶i lµ cho n−íc Nga X«viÕt, vµ bÞ tè c¸o nu«i nh÷ng ý ®Þnh bÊt l−¬ng nhÊt. TÊt c¶ c¸c cuéc biÓu t×nh thî thuyÒn ë miÒn Nam còng nh− ë miÒn B¾c vµ miÒn Trung cña Trung Quèc ®−îc tæ chøc, d−êng nh− lµ do nh÷ng ng−êi b«nsªvÝch l·nh ®¹o. §»ng sau nh÷ng ng−êi biÓu t×nh, bÊt kÓ thuéc giai cÊp nµo, ng−êi ta chØ ra nh÷ng X«viÕt thóc ®Èy hä vµ cung cÊp viÖn trî. Nh÷ng ng−êi d©n téc chñ nghÜa ®ßi hái huû bá nh÷ng hiÖp −íc gi÷a Trung Quèc víi n−íc ngoµi kh«ng cã lîi cho quyÒn lîi d©n téc Trung Hoa, ®Òu lµ nh÷ng nh©n viªn \"®á\" tay sai cña M¸txc¬va. MÆc dï ®¹i l·nh tô d©n téc chñ nghÜa T«n DËt Tiªn mÊt ë B¾c Kinh vµ ®¸m tang lµ nguyªn nh©n mét cuéc biÓu t×nh cña c¶ d©n téc bÞ th−¬ng lín nhÊt ch−a tõng cã ë Trung Quèc, - vÉn kh¼ng

544 Hå CHÝ MINH TOµN TËP ®Þnh mét lêi tuyªn bè c«ng khai r»ng viÖc du nhËp chñ nghÜa b«nsªvÝch vµ viÖc theo häc thuyÕt b«nsªvÝch lµ kh«ng thÝch hîp. Giíi ngo¹i giao n−íc ngoµi xem ChÝnh phñ Quèc d©n thùc chÊt lµ céng s¶n, cßn b¸o chÝ n−íc ngoµi th× kh«ng tiÕc nh÷ng tÝnh ng÷ lµm mÕch lßng nh÷ng l·nh tô d©n téc chñ nghÜa. Còng nh÷ng tê b¸o Êy gîi ý vÒ mét sù can thiÖp cña nh÷ng c−êng quèc ®· ký c¸c hiÖp −íc, kh¼ng ®Þnh r»ng viÖc lËp l¹i trËt tù ë Trung Quèc ph¶i ®i tr−íc viÖc thiÕt lËp mét ChÝnh phñ d©n chñ m¹nh, ®iÒu nµy kh«ng thÓ thùc hiÖn nÕu kh«ng cã sù can thiÖp nh− vËy. Mét d− luËn n−íc ngoµi cho r»ng phong trµo d©n téc chñ nghÜa lµ mét sù bÞp bîm, vµ c¸c c−êng quèc ®· ký hiÖp −íc ph¶i lËp mét mÆt trËn chung ®Ó chèng l¹i. Cã nh÷ng nhµ chøc tr¸ch n−íc ngoµi ë ViÔn §«ng che chë cho nh÷ng ®èi thñ cña ChÝnh phñ Quèc d©n, nh÷ng ng−êi \"chèng ®á\", kÎ thï cña chñ nghÜa céng s¶n ë Trung Quèc, vµ gióp ®ì hä chèng l¹i ChÝnh phñ. Qu¶ng §«ng, n¬i ®ãng trô së cña ChÝnh phñ Quèc d©n, ®−îc xem nh− lµ trung t©m g©y rèi, æ m¸nh khoÐ, tæng hµnh dinh cña chñ nghÜa b«nsªvÝch ë Trung Quèc, mµ c¸c lùc l−îng quèc tÕ ph¶i liªn kÕt ®Ó chèng l¹i. TÊt c¶ nh÷ng c¸i ®ã ®Òu do nhu cÇu b¶o vÖ nh÷ng quyÒn cña c¸c c−êng quèc ký hiÖp −íc, cuéc sèng vµ tµi s¶n cña kiÒu d©n cña hä ë Trung Quèc. N¨m Êy ®i qua. D− luËn n−íc ngoµi, tuy cßn chèng ®èi nh÷ng ng−êi d©n téc chñ nghÜa, b©y giê kh«ng cßn cè chÊp nh− ®Çu n¨m tr−íc. §Çu th¸ng 12, b¸o chÝ n−íc ngoµi ë ViÔn §«ng vµ ch©u ¢u cho r»ng cã kh¶ n¨ng c¸c c−êng quèc c«ng nhËn ChÝnh phñ Quèc d©n. C¸c giíi chÝnh trÞ cña phÇn lín c¸c n−íc còng xem xÐt nh÷ng kh¶ n¨ng Êy, vµ nh÷ng vÊn ®Ò cã liªn quan ®−îc ®Æt ra trong nhiÒu nghÞ viÖn.

C¸c sù biÕn ë trung quèc 545 ChÝnh ®¶ng m¹nh, Quèc d©n §¶ng, chÝnh ®¶ng duy nhÊt cã mét tæ chøc cho phÐp tiÕp xóc th−êng xuyªn víi c¸c giai cÊp kh¸c nhau trong nh©n d©n Trung Quèc, ®−îc thõa nhËn nh− lµ ng−êi ®¹i diÖn cña nh÷ng kh¸t väng d©n téc Trung Hoa, vµ ChÝnh phñ Quèc d©n, ChÝnh phñ duy nhÊt xøng ®¸ng víi c¸i tªn Êy tån t¹i ë Trung Quèc, ®−îc xem nh− lµ chÝnh quyÒn duy nhÊt cã thÓ nãi chuyÖn ®−îc. C¸ch nh×n cña ng−êi n−íc ngoµi dï cã lîi cho nh÷ng ng−êi d©n téc chñ nghÜa Trung Hoa còng kh«ng tr¸nh khái nh÷ng ý ®å ®Õ quèc chñ nghÜa, vÝ nh− muèn ChÝnh phñ Quèc d©n cam kÕt - nÕu kh«ng ph¶i lµ høa hÑn - xem xÐt mét c¸ch thuËn lîi tÊt c¶ nh÷ng lêi thØnh cÇu cña c¸c c−êng quèc ®· ký hiÖp −íc. N−íc Anh cßn cã s¸ng kiÕn ®Ò ra mét cuéc vËn ®éng ngo¹i giao nh»m t¹o nªn mét ®Þnh h−íng míi trong chÝnh s¸ch cña c¸c c−êng quèc ë Trung Quèc. S¸ng kiÕn nµy cã nh÷ng ý ®å bÝ mËt hay kh«ng, ®iÒu nµy kh«ng lµm chóng ta ng¹c nhiªn, nh−ng cã lÏ hîp lý h¬n lµ thõa nhËn lóc nµy duyªn cí nªu ra lµ duy nhÊt thùc. V× sao chØ sau mét n¨m l¹i cã sù kh¸c nhau trong d− luËn cña n−íc ngoµi. C©u tr¶ lêi kh¸ ®¬n gi¶n. D− luËn n−íc ngoµi nhËn thÊy r»ng Quèc d©n §¶ng thùc sù mong muèn lîi Ých cho Trung Quèc vµ ChÝnh phñ Quèc d©n thµnh thùc mong muèn ®¹t ®iÒu ®ã. Ng−êi n−íc ngoµi nhËn thÊy r»ng sau mét n¨m lËp ChÝnh phñ Quèc d©n ë Qu¶ng Ch©u vµ ë c¸c tØnh, sù kiÓm so¸t cña nh÷ng ng−êi d©n téc chñ nghÜa lan ra dÇn dÇn, nh÷ng biÖn ph¸p vÒ chÝnh trÞ vµ hµnh chÝnh thùc sù nh»m môc ®Ých thiÕt lËp ë Trung Quèc mét chÝnh phñ cña d©n, do d©n vµ v× d©n, theo ba nguyªn t¾c lín cña ng−êi s¸ng lËp Quèc d©n §¶ng. §iÒu lµm cho d− luËn n−íc ngoµi chó ý nhÊt lµ viÖc tæ chøc l¹i qu©n ®éi, kû luËt lµm cho binh lÝnh biÕt tu©n theo lÖnh cña chØ

546 Hå CHÝ MINH TOµN TËP huy, chø kh«ng ph¶i lµ nh÷ng b¨ng v« kû luËt vµ ¨n c−íp nh− tr−íc kia. Sù thèng nhÊt tµi chÝnh cña Qu¶ng §«ng, ®−îc thùc hiÖn mét c¸ch khÐo lÐo vµ nhanh chãng bÊt ngê, viÖc c¸c chØ huy qu©n sù kh«ng can thiÖp vµo c«ng cuéc hµnh chÝnh ngµy nay ®−îc c«ng nhËn, vµ nh÷ng c«ng lao cña viªn chøc Trung Hoa qua nh÷ng kÕt qu¶ nh− vËy ®· ®−îc nªu cao. Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®−îc ë Qu¶ng §«ng gãp phÇn thay ®æi d− luËn n−íc ngoµi vèn xem quan niÖm d©n téc chñ nghÜa nh− lµ hoµn toµn ®èi lËp víi quan niÖm cña c¸c c−êng quèc ký hiÖp −íc, tuy còng chó ý tíi nh÷ng c¸ch tháa thuËn. MÆc dï lu«n lu«n bÞ xem lµ ho¹t ®éng chÞu ¶nh h−ëng cña b«nsªvÝch, ChÝnh phñ Quèc d©n hiÖn nay vÉn ®−îc coi lµ ChÝnh phñ duy nhÊt cã kh¶ n¨ng cøu vít Trung Quèc khái bän qu©n phiÖt Trung Hoa vµ chÝnh s¸ch mang nÆng tÝnh chÊt ®Õ quèc chñ nghÜa cña ng−êi n−íc ngoµi. Chóng ta cã thÓ kh¼ng ®Þnh r»ng, ChÝnh phñ Quèc d©n buéc quèc tÕ ph¶i chó ý, vµ Quèc d©n §¶ng tá ra ngang tÇm víi nhiÖm vô cña m×nh. Chóng ta cßn cã thÓ cho r»ng, nh÷ng kÕt qu¶ ®¸ng yªn t©m Êy gióp tiªn ®o¸n t−¬ng lai. Ngay tr−íc n¨m b¾t ®Çu phÇn thø nhÊt cña c−¬ng lÜnh d©n téc chñ nghÜa, viÖc thµnh lËp mét ChÝnh phñ thùc sù d©n téc chñ nghÜa ë Trung Quèc ®· ®−îc thùc hiÖn. TÊt c¶ c¸c tØnh phÝa Nam D−¬ng Tö, trõ V©n Nam, ®Òu do ChÝnh phñ Quèc d©n kiÓm so¸t. ChÝnh phñ dêi ®Õn PhËt S¬n, do ®ã viÖc tæ chøc l¹i c¸c tØnh do lùc l−îng d©n téc kiÓm so¸t sÏ dÔ dµng h¬n vµ dÔ theo dâi. Phãng viªn cña b¸o chÝ n−íc ngoµi ®ång thanh thõa nhËn r»ng ng−êi lÝnh d©n téc chiÕn ®Êu v× mét lý t−ëng, nªu lªn viÖc tuyªn truyÒn ®Ó gi¸o dôc chÝnh trÞ cho nh©n d©n.

C¸c sù biÕn ë trung quèc 547 TÊt nhiªn c¸c c−êng quèc ký hiÖp −íc kh«ng −a nh÷ng môc ®Ých chÝnh cña chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i d©n téc, ®Æc biÖt lµ viÖc b·i bá nh÷ng hiÖp −íc bÊt b×nh ®¼ng, mong muèn mét sù xÐt l¹i dùa trªn nh÷ng lêi tè c¸o cña chóng. §−êng lèi ngo¹i giao cña hä, tuy râ rµng lµ nh»m tiÕn gÇn nh÷ng ng−êi d©n téc chñ nghÜa vµ t×m kiÕm mét lÜnh vùc tho¶ thuËn, vÉn duy tr× viÖc c«ng nhËn ChÝnh phñ B¾c Kinh, mét ChÝnh phñ kh«ng cã quyÒn hµnh g× vµ kh«ng cã kh¶ n¨ng tiÕn hµnh mét cuéc c¶i c¸ch nµo. ThËt lµ mét sù t−¬ng ph¶n m¹nh mÏ gi÷a sù r¾n rái cña ChÝnh phñ Quèc d©n, sù ho¹t ®éng c−¬ng quyÕt vµ kh«ng gi¶m sót, nh÷ng thÓ thøc hµnh chÝnh ®øng ®¾n, xu h−íng ®æi míi, nh÷ng quan niÖm tù do, hµnh ®éng d©n téc tõ thiÖn cña nã víi sù lén xén, nh÷ng m¸nh khoÐ cña mäi ChÝnh phñ ë B¾c Kinh, n¬i cã ®oµn ngo¹i giao ®¹i diÖn cho nh÷ng c−êng quèc n−íc ngoµi c«ng nhËn ChÝnh phñ cña nh÷ng chØ huy qu©n sù trong thµnh phè, vµ cã liªn hÖ th©n h÷u nhÊt víi ChÝnh phñ Êy, mµ kh«ng nghi ngê r»ng mét sù c«ng nhËn nh− vËy lµ mét nh©n tè rèi lo¹n ë Trung Quèc. Gi¸c th− cña Anh göi c¸c c−êng quèc ®Ó thèng nhÊt chÝnh s¸ch ë Trung Quèc Sù chèng ®èi cña Trung Quèc ®èi lËp víi ng«n tõ trong gi¸c th− do ChÝnh phñ Lu©n §«n göi c¸c c−êng quèc ký kÕt Hßa −íc Oasinht¬n n¨m 1921 ®Ò nghÞ chÊm døt nh÷ng sù kh¸c biÖt trong chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i gi÷a c¸c c−êng quèc Êy ë Trung Quèc ®Ó thay thÕ b»ng mét hµnh ®éng thèng nhÊt. §Ò nghÞ cho phÐp thu thuÕ phô thu h¶i quan 2,5%, theo ®óng néi dung Hßa −íc Oasinht¬n, bÞ tè c¸o lµ cã lîi cho nh÷ng chØ huy qu©n sù miÒn B¾c Trung Hoa, hä sÏ cã thÓ cã tiÒn cña ®Ó chèng l¹i c¸c lùc l−îng d©n téc chñ nghÜa.

548 Hå CHÝ MINH TOµN TËP Gi¸c th− nµy còng ®−îc xem nh− mét sù biÓu thÞ ý muèn cè chÊp cña c¸c c−êng quèc ký hiÖp −íc kh«ng chÊp nhËn bÊt cø mét sù b·i bá nµo nh÷ng hiÖp −íc ®−îc ký kÕt trong nh÷ng ®iÒu kiÖn mµ ngµy nay kh«ng cßn vµ kh«ng cã lý do tån t¹i. X. B¸o L'Annam, sè 134, ngµy 27-1-1927.

549 C¸C Sù BIÕN ë TRUNG QuèC CñA §ÆC PH¸I VI£N CñA CHóNG T¤I Qu¶ng Ch©u, ngµy 31-1-1927 Tuyªn bè cña ChÝnh phñ Quèc d©n Tuyªn bè cña ChÝnh phñ Quèc d©n vÒ th¸i ®é vµ ý ®å ngo¹i giao cña m×nh cã lµm s¸ng tá triÓn väng quan hÖ ngo¹i giao gi÷a Trung Quèc víi c¸c n−íc ngoµi hay kh«ng? Tuyªn bè râ rµng vµ c−¬ng quyÕt Êy lµm cho ng−êi ta kh«ng cßn nghi ngê g× vÒ chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i cña ChÝnh phñ Quèc d©n. Chóng t«i cho r»ng cÇn ph¶i dµnh phÇn lín tËp san nµy cho b¶n tuyªn bè Êy. Tr−íc hÕt, b¶n tuyªn bè cña ChÝnh phñ Quèc d©n b¸c bá mét \"gi¶ thiÕt chung\", cña Anh vµ c¸c n−íc kh¸c cho r»ng Trung Quèc bÊt lùc trong viÖc ch¨m lo quyÒn lîi cña chÝnh m×nh, theo \"tinh thÇn Héi nghÞ Oasinht¬n\" vµ r»ng Trung Quèc ph¶i t×m kiÕm, yªu cÇu hoÆc chÊp nhËn sù gióp ®ì cña n−íc ngoµi. §iÒu ®ã kh«ng ®óng, v× theo b¶n tuyªn bè \"ngµy nay n−íc Trung Quèc míi ®· m¹nh; nã ®· ý thøc ®−îc quyÒn lùc vµ søc m¹nh cña m×nh, nã cã thÓ thùc hiÖn ý muèn b»ng nh÷ng ph−¬ng tiÖn kinh tÕ cña m×nh chèng l¹i c¸c c−êng quèc n−íc ngoµi trªn ®Êt n−íc Trung Quèc. V× vËy, vÊn ®Ò kh«ng ph¶i lµ: Anh vµ nh÷ng c−êng quèc kh¸c muèn nh−îng bé g× cho Trung Quèc ®Ó tho¶ m·n nh÷ng tham väng chÝnh ®¸ng cña d©n téc Trung Quèc mµ lµ chÝnh n−íc Trung Hoa d©n quèc cã thÓ nh−îng bé cho Anh vµ

550 Hå CHÝ MINH TOµN TËP nh÷ng c−êng quèc kh¸c c¸i g×, vµ ngµy nay sÏ lµ nh−îng bé g× ®èi víi c¸i chÕ ®é kiÓm so¸t quèc tÕ ®· tõng ph©n chia døt kho¸t sè phËn cña tÊt c¶ nh÷ng hÖ thèng phô thuéc vÒ chÝnh trÞ?\". Cã nghÜa lµ tõ nay n−íc Trung Quèc míi hay n−íc Trung Hoa d©n quèc muèn lµ chñ trªn l·nh thæ cña m×nh vµ chÊm døt hÖ thèng chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i ®· ®−îc tho¶ thuËn gi÷a c¸c c−êng quèc ë Trung Quèc hßng duy tr× nh÷ng ®Æc quyÒn vµ lîi thÕ kh¸c cña hiÖp −íc. Dï ®øng ë quan ®iÓm nµo, dï ng−êi ta cã nh÷ng ý thÝch g×, ng−êi ta kh«ng thÓ chèi c·i r»ng sù kh¼ng ®Þnh d©n téc chñ nghÜa Êy tãm t¾t mét c¸ch ®Çy ®ñ môc ®Ých chÝnh cña chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i cña ChÝnh phñ quèc d©n, ®Êu tranh ®èi néi vµ ®èi ngo¹i cho viÖc chÊm døt chÕ ®é phô thuéc chÝnh trÞ do c¸c c−êng quèc n−íc ngoµi hîp nhau l¹i ®Ó thiÕt lËp lªn ë Trung Quèc. ChÝnh tõ sù giíi h¹n ®−îc ¸p ®Æt ®èi víi chñ quyÒn cña Trung Quèc vÒ kinh tÕ, ph¸p luËt vµ chÝnh trÞ, cã tõ thêi HiÖp −íc Nam Kinh do Anh ¸p ®Æt cho Trung Quèc, tõ sù th¸i qu¸ cña c¸c chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i kh¸c nhau ë Trung Quèc, tõ viÖc sö dông nh÷ng ph−¬ng ph¸p vµ ph−¬ng tiÖn l¹m dông, phiÒn hµ vµ l¨ng nhôc, ®· n¶y sinh sù hËn thï ®èi víi chñ nghÜa ®Õ quèc, ®· gi¶i thÝch v× sao b¶n tuyªn bè quèc gia chñ nghÜa gîi lªn sù ®au khæ dai d¼ng do \"l−ìi g−¬m thÊt b¹i cßn c¾m s©u trong da thÞt Trung Quèc\", mµ ng−êi ta cßn nhí m·i vÒ nã. Môc ®Ých chÝnh cña nh÷ng ng−êi quèc gia chñ nghÜa lµ g×? Theo tuyªn bè, \"®ã lµ giµnh l¹i ®éc lËp hoµn toµn cho Trung Quèc, nÒn ®éc lËp ®· bÞ mÊt sau khi bÞ ng−êi Anh ®¸nh b¹i. Nãi c¸ch kh¸c lµ tõ bá nh÷ng ®iÒu quy ®Þnh cña nh÷ng hiÖp −íc bÊt b×nh ®¼ng h¹n chÕ chñ quyÒn cña Trung Quèc\". \"Cho ®Õn khi sù c«ng b»ng lÞch sö ®−îc thùc hiÖn - tuyªn bè tiÕp tôc nªu -, kh«ng thÓ cã hoµ b×nh gi÷a chñ nghÜa quèc gia Trung Quèc vµ chñ nghÜa ®Õ quèc Anh\", v× theo tuyªn bè, mét d©n téc kh«ng suy vong kh«ng thÓ b×nh th¶n chÊp nhËn sù chinh phôc cña n−íc ngoµi. Khi mµ tinh thÇn d©n téc cña Trung Quèc ch−a ®−îc thøc tØnh, ®· cã mét

C¸c sù biÕn ë trung quèc 551 thêi kú dµi thô ®éng chÊp nhËn, nh−ng ®ã kh«ng ph¶i lµ hoµ b×nh gi÷a Trung Quèc vµ nh÷ng kÎ ¸p bøc nã nh− ng−êi ta ®· t−ëng, kh«ng thÓ cã mét nÒn hoµ b×nh nh− vËy gi÷a nh÷ng kÎ ®èi nghÞch nhau ®Õn thÕ. Tinh thÇn d©n téc Trung Quèc bÞ nh÷ng sù kiÖn to lín lay chuyÓn s©u s¾c, ®· thøc tØnh. Nh÷ng sù kiÖn Êy lµ g×? §ã lµ sau khi nh÷ng khÈu sóng do Anh kiÓm so¸t ®−îc lÖnh b¾n giÕt sinh viªn Trung Quèc ngay trªn ®Êt Trung Quèc ngµy 20- 5-1925 ë Th−îng H¶i, råi phong trµo ®ßi tù do sau vô th¶m s¸t míi ®èi víi sinh viªn Trung Quèc vµ nh÷ng ng−êi kh¸c b»ng sóng liªn thanh cña n−íc ngoµi ngµy 22-6 ë tr−íc H¹ M«n, Qu¶ng Ch©u t×m thÊy c«ng cô søc m¹nh, mét vò khÝ kinh tÕ do nh÷ng ng−êi Trung Quèc quèc gia chñ nghÜa ë miÒn Nam rÌn ®óc nªn. Phong trµo d©n téc chñ nghÜa ph¸t triÓn tÝch cùc, vµ v× dùa trªn tinh thÇn d©n téc ®−îc thøc tØnh cña mét d©n téc ®Êu tranh giµnh ®éc lËp, nªn phong trµo sÏ chØ chÊm døt khi môc ®Ých Êy ®· ®¹t ®−îc. Nh−ng ng−êi Anh vµ kiÒu d©n c¸c n−íc ngoµi kh¸c kh«ng sî g× mét n−íc Trung Hoa d©n quèc, mét n−íc b¸c bá nh÷ng ph−¬ng ph¸p d· man cña mét Tr−¬ng T«n X−¬ng, b¸c bá chñ nghÜa phong kiÕn cña mét Tr−¬ng T¸c L©m vµ kh«ng muèn duy tr× nh÷ng ph−¬ng ph¸p trung cæ cßn thÞnh hµnh trong giíi quan l¹i B¾c Kinh. ChÝnh phñ Quèc d©n tuyªn bè sÏ ch¨m lo tÊt c¶ nh÷ng vÊn ®Ò ®èi ngo¹i cña cuéc ®Êu tranh v× ®éc lËp hoµn toµn cña Trung Quèc. Nã sÏ kh«ng lÈn tr¸nh mét vÊn ®Ò nµo, c¸c vÊn ®Ò sÏ ®−îc xem xÐt theo mét tinh thÇn c«ng b»ng, nh−ng ng−êi ta ®õng nghÜ r»ng viÖc b¶o vÖ sinh m¹ng vµ tµi s¶n cña ng−êi n−íc ngoµi cã thÓ, nh− trong qu¸ khø, dùa vµo l−ìi lª vµ ph¸o thuyÒn cña n−íc ngoµi, mµ ng−êi ta ph¶i chÊp nhËn r»ng, \"ChÝnh phñ ®· giµnh l¹i quyÒn lùc tõ tay nh÷ng kÎ tõng tËp trung quyÒn lùc lµm tª liÖt ®êi sèng kinh tÕ cña kiÒu d©n n−íc ngoµi ë Trung Quèc\", vµ r»ng chØ cã ChÝnh phñ míi cã thÓ b¶o ®¶m vÊn ®Ò ®ã nh− tuyªn bè d©n téc chñ nghÜa ®· nãi râ.

552 Hå CHÝ MINH TOµN TËP §Ó chøng tá r»ng ®©y kh«ng ph¶i lµ mét tuyªn bè v« bæ, ChÝnh phñ Quèc d©n ®· th«ng b¸o s½n sµng th−¬ng l−îng riªng víi c¸c c−êng quèc vÒ nh÷ng hiÖp −íc vµ c¸c vÊn ®Ò t−¬ng tù kh¸c trªn c¬ së mét sù b×nh ®¼ng vÒ kinh tÕ vµ t«n träng lÉn nhau cña c¸c bªn ký kÕt ®èi víi chñ quyÒn chÝnh trÞ vµ l·nh thæ cña mçi bªn. KÕt luËn cña b¶n tuyªn bè d©n téc chñ nghÜa ®· tãm t¾t mét c¸ch râ rµng chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i cña ChÝnh phñ Quèc d©n. \"Nh−ng luËn chøng quyÕt ®Þnh nhÊt cña tÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã lµ ChÝnh phñ Quèc d©n ®¹i diÖn cho tinh thÇn ®Ých thùc cña n−íc Trung Quèc thøc tØnh, vµ lµ c«ng cô søc m¹nh ®Ó dÉn d¾t phong trµo c¸ch m¹ng mµ chñ nghÜa ®Õ quèc n−íc ngoµi sÏ ph¶i ®ång t×nh. Kh«ng mét c−êng quèc nµo bÞ nguy hiÓm khi th−¬ng l−îng víi mét ChÝnh phñ cña nh÷ng ng−êi d©n téc chñ nghÜa Trung Quèc ®· giµnh ®−îc quyÒn lùc bëi v× chñ nghÜa d©n téc Trung Quèc lµ mét lùc l−îng kh«ng khoan nh−îng vµ v« ®Þch\". §ã lµ kÕt luËn tuyªn bè cña ChÝnh phñ Quèc d©n. Kh«ng cÇn ph¶i lµm næi bËt tÇm quan träng lín vµ träng yÕu cña tuyªn bè Êy b»ng c¸ch kh¼ng ®Þnh: 1) C¸c c−êng quèc ph¶i thay ®æi chÝnh s¸ch ë Trung Quèc theo thùc tÕ vµ nh÷ng ®ßi hái hiÖn t¹i; 2) ChÝnh phñ Quèc d©n do nh÷ng ng−êi Trung Quèc d©n téc chñ nghÜa ñng hé sÏ ®Êu tranh giµnh l¹i ®éc lËp hoµn toµn vÒ chÝnh trÞ vµ l·nh thæ cña Trung Quèc; 3) ChÝnh phñ Quèc d©n quyÕt ®Þnh xem xÐt víi tinh thÇn c«ng b»ng t×nh h×nh cña kiÒu d©n n−íc ngoµi, s½n sµng th−¬ng l−îng víi c¸c c−êng quèc n−íc ngoµi, nh÷ng c−êng quèc nµy kh«ng cã nguy hiÓm nµo trong viÖc th−¬ng l−îng vµ tho¶ thuËn víi ChÝnh phñ quèc d©n mµ quyÒn lùc cña nã dùa trªn mét lùc l−îng kh«ng khoan nh−îng vµ v« ®Þch: ®ã lµ chñ nghÜa d©n téc Trung Quèc. Tuyªn bè nµy ®−îc th«ng b¸o toµn thÕ giíi vµ chóng ta biÕt r»ng nã trë thµnh ®èi t−îng cña nhiÒu cuéc tranh c·i trong c¸c giíi ngo¹i giao n−íc ngoµi, chóng ta sÏ cã tin vÒ nh÷ng hiÖu qu¶ tøc th× cña nã ®èi víi chÝnh s¸ch cña c¸c c−êng quèc n−íc ngoµi ë Trung Quèc.

C¸c sù biÕn ë trung quèc 553 T×nh h×nh ë l−u vùc D−¬ng Tö Mét bøc ®iÖn tõ H¸n KhÈu cho biÕt ngµy 29-1 r»ng t×nh h×nh ë H¸n KhÈu trªn thùc tÕ lµ b×nh th−êng vµ kinh doanh cã lóc bÞ t¹m ngõng, ®· dÇn dÇn ho¹t ®éng trë l¹i. ChÝnh phñ Quèc d©n lu«n lu«n quan t©m ©n cÇn ®Õn viÖc b¶o vÖ hoµ b×nh, vµ duy tr× an ninh. TÊt c¶ nh÷ng tin tøc lan truyÒn r»ng t×nh h×nh lµ mong manh chØ nh»m môc ®Ých g©y nªn mét sù sî h·i vÒ ngo¹i giao kÐo theo mét hµnh ®éng thï ®Þch cña c¸c c−êng quèc n−íc ngoµi, hay Ýt nhÊt lµ cho phÐp Anh hµnh ®éng. Ho¹t ®éng qu©n sù Nh÷ng tin tøc nhËn ®−îc tõ Th−îng H¶i vµ nh÷ng tin tøc ®¨ng trong b¸o chÝ Trung Quèc vµ n−íc ngoµi ë thµnh phè nµy loan b¸o nh÷ng th¾ng lîi cña qu©n ®éi quèc gia ë tØnh ChiÕt Giang, ë ®ã c¸c to¸n qu©n ph¶n quèc gia do t−íng T«n TruyÒn Ph−¬ng chØ huy ®· bÞ ®¸nh b¹i. §¸ng chó ý lµ viªn t−íng nµy kh«ng nhËn ®−îc mét sù ñng hé nµo cña c¸c to¸n qu©n trong liªn minh còng kh«ng nhËn ®−îc sù uû quyÒn cña t−íng Tr−¬ng T¸c L©m, ng−êi gäi lµ b¶o vÖ chñ nghÜa b«nsªvÝch mµ nh÷ng ®¹o qu©n cña «ng ®· x©m chiÕm Giang T©y. VÒ phÝa T©y trong tØnh Hå Nam, chØ cã th«ng b¸o vÒ ho¹t ®éng cña nh÷ng ®¹o qu©n Quèc d©n §¶ng vµ qu©n du kÝch. H×nh nh− sù vËn ®éng cña qu©n ®éi c¶ hai bªn bÞ chËm l¹i v× th«ng b¸o tuÇn cuèi cã rÐt ®Ëm. ë miÒn B¾c TÊt nhiªn bän qu©n phiÖt miÒn B¾c t×m c¸ch lîi dông nh÷ng hËu qu¶ tÊt yÕu cña phong trµo d©n téc chñ nghÜa ®Êu tranh giµnh ®éc lËp hoµn toµn cho Trung Quèc. Nh÷ng thñ lÜnh cña chóng nãi ®Õn viÖc lÊy l¹i nh÷ng t« giíi cña n−íc ngoµi ë Thiªn T©n, nghÜ r»ng mét th«ng b¸o nh− vËy tõ phÝa hä gi¶i hoµ ®−îc víi d− luËn c¶ n−íc. MÆc dï chóng bÝ mËt liªn l¹c víi nh©n viªn ngo¹i giao cña c¸c c−êng quèc ký hiÖp −íc t¹i B¾c Kinh song sù chê ®îi nh− vËy

554 Hå CHÝ MINH TOµN TËP kh«ng ch¾c ch¾n cã ®−îc kÕt qu¶ nµo ®ã, v× ng−êi Trung Quèc hoµn toµn biÕt môc ®Ých cña nh÷ng ng−êi ph¶n quèc gia, vµ kh«ng bÞ nh÷ng m¸nh khoÐ cña chóng lõa bÞp. ë Qu¶ng Ch©u Kho¶ng cuèi n¨m t×nh h×nh cã yªn tÜnh. T×nh h×nh tµi chÝnh cña ng©n khè quèc gia ®Æc biÖt s¸ng sña, cã thÓ ®èi phã víi nh÷ng ®ßi hái vµo cuèi n¨m mµ kh«ng cÇn ®Õn bÊt cø mét c¸ch xoay xë nµo th−êng lµm ë miÒn B¾c. X. B¸o L'Annam, sè 138, ngµy 17-2-1927.

555 C¸C Sù BIÕN ë TRUNG QUèC CñA §ÆC PH¸I VI£N CHóNG T¤I Qu¶ng Ch©u, ngµy 14-2-1927 Th¸i ®é cña c¸c c−êng quèc n−íc ngoµi Nh÷ng ®¬n vÞ ®Çu tiªn cña ®¹o qu©n viÔn chinh mµ Anh göi sang Trung Quèc, gäi lµ ®Ó b¶o vÖ tÝnh m¹ng vµ tµi s¶n cña kiÒu d©n, ®Õn Hång C«ng vµo tuÇn võa qua. Lóc bÊy giê ng−êi ta cã nãi ®Õn viÖc chóng ®æ bé vµ l−u l¹i ë c¶ng nµy. Ng−êi ta còng nãi r»ng chÝnh quyÒn Hång C«ng cã nh÷ng biÖn ph¸p cÇn thiÕt ®Ó s¾p xÕp n¬i tró qu©n cho ®Õn khi chóng ®−îc gäi vÒ. Mét sè th«ng tin nhËn ®−îc tõ Lu©n §«n nãi ®Õn nh÷ng yªu cÇu göi ChÝnh phñ Lu©n §«n ®ßi ph¶i tõ bá cuéc viÔn chinh chèng Trung Quèc, khiÕn cho nh÷ng ®¹o qu©n Anh ph¶i dõng l¹i ë Hång C«ng. Nh−ng ®ã chØ lµ nh÷ng tiÕng x× xµo sai, v× nh÷ng ®¬n vÞ ®Çu tiªn cña Anh, tõ Ên §é ®Õn sau khi dõng l¹i 24 giê ë c¶ng Hång C«ng, ®−îc ®−a ®Õn Th−îng H¶i, n¬i tËp trung lùc l−îng cña ®¹o qu©n viÔn chinh Anh. Nh÷ng nguån th«ng tin kh¸c cña Anh thuËt l¹i sù xuÊt ph¸t tõ Anh cña nh÷ng ®¬n vÞ kh¸c cña ®¹o qu©n viÔn chinh Êy, còng nh− viÖc göi nh÷ng ®¬n vÞ h¶i qu©n míi ®Õn c¸c biÓn cña Trung Hoa. Mét bøc ®iÖn tõ H¸n KhÈu cho biÕt nh÷ng cuéc nãi chuyÖn gi÷a Ngo¹i tr−ëng cña ChÝnh phñ Quèc d©n vµ ph¸i viªn Anh ®−îc nèi l¹i. Nh÷ng cuéc nãi chuyÖn nµy bÞ gi¸n ®o¹n do chÝnh s¸ch cã tÝnh chÊt h¨m do¹ râ rÖt cña Anh, nã chØ cã thÓ ®−îc nèi l¹i víi sù

556 Hå CHÝ MINH TOµN TËP cam ®oan døt kho¸t cña ph¸i viªn Anh ®èi víi Ngo¹i tr−ëng ChÝnh phñ Quèc d©n vÒ nh÷ng ý ®å cña Anh. ChÝnh s¸ch ngo¹i giao hiÖn nay cña Anh ë Trung Quèc, víi tÊt c¶ nh÷ng sù khÊt ho·n, h×nh nh− chÞu ¶nh h−ëng cña hai trµo l−u tuy cã biÓu hiÖn tr¸i ng−îc nhau nh−ng vÉn nh»m cïng mét môc ®Ých. Cã thÓ ChÝnh phñ Lu©n §«n hoµn toµn ®−îc thuyÕt phôc r»ng viÖc tr¶ l¹i nh÷ng t« giíi cña n−íc ngoµi cho Trung Hoa lµ mét viÖc kh«ng thÓ tr¸nh ®−îc vµ nh÷ng biÕn cè ë H¸n KhÈu vµo ®Çu th¸ng 1 chØ thóc ®Èy thêi h¹n tr¶ l¹i. C«ng khai chÊp nhËn sù ngÉu nhiªn Êy lµ mét sù mÊt mÆt, lµm ¶nh h−ëng ®Õn uy tÝn cña Anh. KhÐo lÐo t×m kiÕm nh÷ng m¸nh khoÐ cã thÓ che ®Ëy ®−îc thùc tÕ nµy, giíi ngo¹i giao Anh kh¨ng kh¨ng ®Èy m¹nh viÖc göi qu©n viÔn chinh ®Õn Trung Quèc, nh»m chøng tá r»ng n−íc Anh sÏ b¶o vÖ tÝnh m¹ng vµ tµi s¶n cña kiÒu d©n ë Trung Hoa. Vµ nÕu sau nµy giíi ngo¹i giao Anh t¸n ®ång nh÷ng quan ®iÓm cña nh÷ng ng−êi d©n téc chñ nghÜa, th× nh÷ng nh©n viªn cña nã sÏ cã thÓ gi¶i thÝch r»ng hä chØ tu©n theo t×nh c¶m h÷u nghÞ vµ ®oµn kÕt víi Trung Quèc, t×nh c¶m lu«n lu«n h−íng dÉn chÝnh s¸ch cña Anh. C¸c biÕn cè sÏ nãi râ r»ng sù gi¶i thÝch th¸i ®é hiÖn t¹i cña Anh trong viÖc nèi l¹i c¸c cuéc nãi chuyÖn víi ChÝnh phñ Quèc d©n vµ ®Èy m¹nh viÖc göi nh÷ng ®¬n vÞ qu©n viÔn chinh sang Anh, lµ ®óng ®¾n. Mét sè giíi Trung Hoa thÊy trong th¸i ®é hiÖn nay cña Anh thñ ®o¹n ®Ó thuyÕt phôc nh÷ng c−êng quèc kh¸c ký hiÖp −íc liªn kÕt víi m×nh ®Ó trë l¹i chÝnh s¸ch thèng nhÊt, chÝnh s¸ch rÊt cã lîi cho quyÒn lîi cña n−íc ngoµi trong qu¸ khø. Còng nh÷ng giíi nµy ®· vui lßng nhËn r»ng d− luËn ë Anh kh«ng nhÊt trÝ ñng hé chÝnh s¸ch cña chÝnh phñ Lu©n §«n, vµ nh÷ng ng−êi theo C«ng ®¶ng Anh liªn kÕt víi mét sè phÇn tö tù do, ®ßi ChÝnh phñ tõ bá nh÷ng ph−¬ng ph¸p h¨m däa vµ t×m mét gi¶i ph¸p b»ng th−¬ng l−îng. D− luËn nh©n d©n Trung Hoa nhÊt trÝ trong viÖc ph¶n ®èi chÝnh s¸ch h¨m däa cña Anh. B¸o chÝ do c¸c viªn chØ huy qu©n sù

C¸c sù biÕn ë trung quèc 557 ë miÒn B¾c kiÓm so¸t vµ nh÷ng c¬ quan ë c¸c trung t©m lín cña miÒn B¾c còng tè c¸o mét chÝnh s¸ch nh− vËy. Th¸i ®é nµy lµ mét sù c¶i chÝnh døt kho¸t víi ®iÒu quyÕt ®o¸n cña b¸o chÝ Anh ë Trung Hoa cho r»ng mét sè giíi Trung Quèc kh«ng nh÷ng muèn mµ cßn mong ®îi sù can thiÖp cña n−íc ngoµi ë Trung Quèc. B¸o chÝ chÝnh thøc vµ kh«ng chÝnh thøc cña Anh kh«ng ngõng nªu lªn nh÷ng lý do khÐo lÐo nhÊt ®Ó che ®Ëy môc ®Ých thùc sù cña chÝnh s¸ch h¨m do¹ cña Anh. Khi th× hä kh¼ng ®Þnh r»ng nÕu nh÷ng phÇn tö Quèc d©n §¶ng «n hoµ khèng chÕ trong nh÷ng héi ®ång cña ®¶ng nµy, th× mét sù tho¶ thuËn víi Anh sÏ nhanh chãng ®−îc thùc hiÖn, khi hä tè c¸o nh÷ng sù xói giôc cña n−íc Nga X«viÕt lµ trë ng¹i duy nhÊt cho mét sù tho¶ thuËn nh− vËy. ë Trung Quèc, còng nh− ë ch©u ¢u, chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i cña Anh h×nh nh− bÞ chi phèi bëi nçi lo sî thÊy chñ nghÜa b«nsªvÝch lan réng trªn l·nh thæ cña m×nh, hay ë nh÷ng n−íc tù trÞ vµ thuéc ®Þa, trong nh÷ng thÇn d©n cña Anh. C¸c nhµ chÝnh kh¸ch Anh kh«ng ngÇn ng¹i tuyªn bè r»ng ®−êng lèi X«viÕt ë Trung Quèc chØ cã môc ®Ých lµm ¸p lùc ®èi víi chÝnh s¸ch cña Anh ë ch©u ¢u, nh»m lµm cho chÝnh s¸ch cña Anh mÒm ®i vµ bít cøng r¾n theo quan ®iÓm X«viÕt. T×nh h×nh ë H¸n KhÈu S¸u tuÇn ®· qua tõ khi ChÝnh phñ Quèc d©n qu¶n lý nh−îng ®Þa cña Anh lµ H¸n KhÈu. Kh«ng cã mét sù thay ®æi nµo trong nÒn hµnh chÝnh hiÖn hµnh. Bèn ph¸i viªn cña ChÝnh phñ b¶o ®¶m gi¶i quyÕt nh÷ng c«ng viÖc hµnh chÝnh vµ duy tr× trËt tù c«ng céng. Trong s¸u tuÇn lÔ Êy, kh«ng mét sù kiÖn nµo x¶y ra lµm cho ng−êi ta nghi ngê viÖc chÝnh quyÒn d©n téc ®· trung thµnh víi tÊt c¶ nh÷ng lêi høa cña m×nh. TÊt c¶ c¸c tin tøc, kÓ c¶ nh÷ng tin tøc chèng chñ nghÜa d©n téc, ®Òu nhÊt trÝ thõa nhËn r»ng t×nh h×nh hiÖn t¹i ë H¸n KhÈu lµ yªn tÜnh. NÕu trong nh÷ng céng ®ång

558 Hå CHÝ MINH TOµN TËP ng−êi n−íc ngoµi cßn cã mét sù gß bã vµ e sî vÒ sù bÊt æn cña t−¬ng lai, th× ®iÒu ®ã lµ do chiÕn dÞch b¸o chÝ Anh cho r»ng mét nguy c¬ lín ®e do¹ tÝnh m¹ng vµ tµi s¶n cña ng−êi n−íc ngoµi ë Anh, mÆc cho nh÷ng sù kiÖn x¶y ra h»ng ngµy. H·y ®iÓm qua tuyªn bè cña «ng EugÌne TrÇn, Ngo¹i tr−ëng, víi b¸o chÝ Trung Hoa vµ n−íc ngoµi, «ng ta nhÊn m¹nh sù giµ cçi cña nh÷ng chÝnh s¸ch cña ChÝnh phñ Anh bÞ sa lÇy vµo mét con ®−êng cò (con ®−êng B¾c Kinh) vµ lu«n ®Ò nghÞ víi c¸i gäi lµ ChÝnh phñ tån t¹i ë thµnh phè Êy gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò do nh÷ng ng−êi d©n téc chñ nghÜa nªu lªn. ¤ng EugÌne TrÇn tuyªn bè r»ng chÝnh Anh ph¶i quyÕt ®Þnh r»ng quyÒn lîi kinh tÕ cña Anh ë Trung Quèc sÏ ph¸t triÓn tèt h¬n víi sù b¶o hé cña ChÝnh phñ quèc d©n cã c−¬ng lÜnh chÝnh trÞ vµ quyÒn lùc cÇn thiÕt ®Ó b¶o ®¶m nh÷ng cam kÕt trong mét n−íc Trung Hoa c¶i tæ vµ t¸i thiÕt bëi nh÷ng ng−êi d©n téc chñ nghÜa, h¬n c¸i gäi lµ ChÝnh phñ ë miÒn B¾c Trung Hoa. ë miÒn B¾c Trung Hoa Tin tøc tõ B¾c Kinh trong tuÇn qua nªu r»ng Thèng chÕ Tr−¬ng T¸c L©m tù x−ng lµ Tæng t− lÖnh cña nh÷ng \"An quèc qu©n\", tøc lµ lùc l−îng t¸i lËp hoµ b×nh ë Trung Quèc, «ng ta chuÈn bÞ t¸i lËp ®Õ chÕ. Kh«ng cã g× ®¸ng ng¹c nhiªn vÒ mét th«ng b¸o nh− vËy, viÖc t¸i lËp Êy sÏ cã nh÷ng hËu qu¶ qu¸ quan träng khiÕn thñ lÜnh qu©n phiÖt Tr−¬ng ph¶i tuyªn bè ngay. ChÝnh phñ cña «ng ta kh«ng ®¹t kÕt qu¶ g×. ViÖc c¶i tæ néi c¸c chØ lµ mét sù thay ®æi ng−êi, nh÷ng Bé tr−ëng Trung Hoa míi ®−îc chän, còng nh− nh÷ng ng−êi cò, ph¶i thùc hiÖn nh÷ng ý muèn cña «ng chñ. T×nh h×nh tµi chÝnh kh«ng hÒ thay ®æi, vµ c¸i gäi lµ ChÝnh phñ B¾c Kinh tiÕp tôc sèng b»ng nh÷ng xoay së. Nh÷ng m©u thuÉn x¶y ra ngay trong viÖc qu¶n lý tµi chÝnh cña B¾c Kinh. Ngµi Phr¨ngxit Aglen, Tæng thanh tra thuÕ quan Trung Hoa, tõ chèi göi cho viªn chøc n−íc ngoµi lµm viÖc ë c¬ quan

C¸c sù biÕn ë trung quèc 559 nµy nh÷ng chØ thÞ vÒ viÖc thu thuÕ phô thu 2,5%, bÞ ChÝnh phñ ë B¾c Kinh c¸ch chøc, viÖc nµy g©y nªn nh÷ng sù ph¶n ®èi cña ®oµn ngo¹i giao ë B¾c Kinh. Mét bøc ®iÖn mµ B¾c Kinh nhËn ®−îc ngµy 12-1, cho biÕt r»ng ng−êi bÞ c¸ch chøc kh«ng chÞu bµn giao c«ng viÖc. Ch¾c ch¾n lµ thanh tra Aglen, nh©n mét dÞp ph¸t hµnh tr¸i phiÕu kho b¹c Trung Hoa, ®· ®øng tªn nh÷ng tr¸i phiÕu b¸n ra, nªn kh«ng muèn lµm l©u c«ng viÖc cña m×nh, v× vËy mµ thñ lÜnh qu©n phiÖt kiÓm so¸t ChÝnh phñ B¾c Kinh bÊt b×nh, vµ viªn thanh tra −¬ng ng¹nh bÞ c¸ch chøc. Ho¹t ®éng qu©n sù ë D−¬ng Tö Trõ nh÷ng tin tøc xuÊt hiÖn trong b¸o chÝ Trung Quèc vµ n−íc ngoµi ë miÒn B¾c vÒ ho¹t ®éng cña nh÷ng lùc l−îng chèng chñ nghÜa d©n téc, kh«ng mét sù kiÖn nµo ®¸nh dÊu ho¹t ®éng cña nh÷ng lùc l−îng Êy. VÒ phÝa lùc l−îng d©n téc còng kh«ng cã mét tin tøc nµo nãi tíi. Cã viÖc tËp trung lùc l−îng qu©n sù ë c¶ hai phÝa. Nh÷ng th«ng tin kh¸c lµm næi bËt sù ®i lªn cña ®¶ng Phông Thiªn còng nh− sù ®i xuèng cña ®¶ng TchÐty (?) vµ thñ lÜnh cña nã, Thèng chÕ Ng« Béi Phu. Ng−êi céng t¸c chÝnh cña Thèng chÕ Tr−¬ng T¸c L©m vÉn lµ t−íng Tr−¬ng T«n X−¬ng, Thñ hiÕn tØnh S¬n §«ng, t×m c¸ch chiÕm tØnh Giang T« vµ lóc nµy tù b»ng lßng víi ®iÒu ®ã. ViÖc chiÕm ®ãng nµy g©y nªn sù bÊt b×nh lín trong nh©n d©n tØnh nµy. Sù thiÕu phèi hîp gi÷a qu©n cña Tr−¬ng T«n X−¬ng vµ qu©n cña t−íng T«n TruyÒn Ph−¬ng, céng t¸c viªn cña thèng chÕ Tr−¬ng T¸c L©m, ngµy cµng râ, vµ b¸o chÝ qu©n phiÖt ë miÒn B¾c th«ng b¸o r»ng chØ cã qu©n cña Phông Thiªn lµ sÏ tiÕn hµnh chiÕn dÞch chèng nh÷ng lùc l−îng d©n téc chñ nghÜa. ViÖc b¶o vÖ ng−êi n−íc ngoµi B¸o chÝ n−íc ngoµi ®¨ng nh÷ng chØ thÞ cña ChÝnh phñ Quèc

560 Hå CHÝ MINH TOµN TËP d©n göi nhµ cÇm quyÒn c¸c tØnh vµ c¸c chØ huy qu©n sù ph¶i b¶o vÖ tÝnh m¹ng vµ cña c¶i cña ng−êi n−íc ngoµi sèng ë c¸c tØnh cña Trung Quèc, ®iÒu ®ã chøng tá r»ng nh÷ng l·nh tô cña ChÝnh phñ nµy biÕt tr¸ch nhiÖm vµ nhiÖm vô cña m×nh. X. B¸o L'Annam, sè ra ngµy 17-3-1927.

561 KHæNG Tö Qu¶ng Ch©u, 20-2-1927 Ngµy 15-2, ChÝnh phñ Trung Hoa d©n quèc ban hµnh quyÕt ®Þnh: tõ nay vÒ sau, xãa bá nh÷ng nghi lÔ t−ëng niÖm Khæng Tö vµ nh÷ng kho¶n dù chi cho nh÷ng cuéc nghi lÔ Êy còng nh− nh÷ng ®Òn thê Khæng Tö sÏ ®−îc sö dông lµm c¸c tr−êng häc c«ng. Khæng Tö sèng tr−íc chóng ta 2.478 n¨m. Tõ 2.400 n¨m nay, «ng ®· ®−îc nh©n d©n Trung Hoa t«n thê. TÊt c¶ c¸c hoµng ®Õ Trung Hoa ®Òu gäi Khæng Tö lµ vÞ ®øng ®Çu c¸c nhµ hiÒn triÕt vµ tÆng nh÷ng danh hiÖu t«n vinh cho nh÷ng ng−êi kÕ nghiÖp «ng. Tõ rÊt xa x−a, ng−êi An Nam vµ c¸c vua chóa An Nam rÊt t«n kÝnh nhµ hiÒn triÕt nµy. ThÕ mµ ChÝnh phñ Trung Hoa võa míi quyÕt ®Þnh tõ nay vÒ sau kh«ng cßn sù t«n thê chÝnh thøc nµo n÷a ®èi víi Khæng Tö. Xem ®ã cã ph¶i lµ mét hµnh vi thËt sù c¸ch m¹ng kh«ng? Nh−ng h·y xem Khæng Tö lµ ng−êi thÕ nµo? T¹i sao c¸c hoµng ®Õ l¹i t«n sïng ®Õn thÕ? T¹i sao ®−îc t«n sïng nh− thÕ mµ ChÝnh phñ Trung Hoa l¹i vøt bá ®i? Khæng Tö sèng ë thêi ChiÕn Quèc1). §¹o ®øc cña «ng, häc vÊn _______________ 1) B¶n ch÷ Ph¸p dÞch lµ Six Royaumes nghÜa lµ thêi ChiÕn Quèc. Cã thÓ ng−êi dÞch hiÓu kh«ng ®óng. Khæng Tö sèng ë thêi Xu©n Thu, M¹nh Tö míi sèng ë thêi ChiÕn Quèc (ND).

562 Hå CHÝ MINH TOµN TËP cña «ng vµ nh÷ng kiÕn thøc cña «ng lµm cho nh÷ng ng−êi cïng thêi vµ hËu thÕ ph¶i c¶m phôc. ¤ng nghiªn cøu vµ häc tËp kh«ng mÖt mái, «ng kh«ng c¶m thÊy xÊu hæ tÝ nµo khi häc hái ng−êi bÒ d−íi, cßn viÖc kh«ng ®−îc mäi ng−êi biÕt ®Õn, ®èi víi «ng ch¼ng quan träng g×. C«ng thøc næi tiÕng cña «ng \"Nh×n ngoµi, nh×n vµo viÖc tõ chç nµo ®i ®Õn nh− thÕ, xem c¸i ng−êi ta ®i tíi chç ®ã, xÐt c¸i ng−êi ta hoµ lßng, th× ng−êi ta giÊu lµm sao ®−îc m×nh\"1) biÓu hiÖn chiÒu s©u vÒ trÝ tuÖ cña «ng. Nh−ng c¸ch ®©y 20 thÕ kû, ch−a cã chñ nghÜa t− b¶n vµ chñ nghÜa ®Õ quèc vµ c¸c d©n téc ch−a bÞ ¸p bøc nh− chóng ta ngµy nay, cho nªn bé ãc Khæng Tö kh«ng bao giê bÞ khuÊy ®éng v× c¸c häc thuyÕt c¸ch m¹ng. §¹o ®øc cña «ng lµ hoµn h¶o, nh−ng nã kh«ng thÓ dung hîp ®−îc víi c¸c trµo l−u t− t−ëng hiÖn ®¹i, gièng nh− mét c¸i n¾p trßn lµm thÕ nµo ®Ó cã thÓ ®Ëy kÝn ®−îc c¸i hép vu«ng? Nh÷ng «ng vua t«n sïng Khæng Tö kh«ng ph¶i chØ v× «ng kh«ng ph¶i lµ ng−êi c¸ch m¹ng, mµ cßn lµ v× «ng tiÕn hµnh mét cuéc tuyªn truyÒn m¹nh mÏ cã lîi cho hä. Hä khai th¸c Khæng gi¸o nh− bän ®Õ quèc ®ang khai th¸c Kit« gi¸o. Khæng gi¸o dùa trªn ba sù phôc tïng: qu©n - thÇn, phô - tö, phu - phô vµ n¨m ®øc chñ yÕu: nh©n, nghÜa, lÔ, trÝ, tÝn. Khæng Tö ®· viÕt Kinh Xu©n Thu ®Ó chØ trÝch \"nh÷ng thÇn d©n næi lo¹n\" vµ \"nh÷ng ®øa con h− háng\", nh−ng «ng kh«ng viÕt g× ®Ó lªn ¸n nh÷ng téi ¸c cña \"nh÷ng ng−êi cha tai ¸c\" vµ \"nh÷ng Hoµng tö thiÓn cËn\". Nãi tãm l¹i, «ng râ rµng lµ ng−êi ph¸t ng«n bªnh vùc nh÷ng ng−êi bãc lét chèng l¹i nh÷ng ng−êi bÞ ¸p bøc. Theo Khæng gi¸o th× c¸c n−íc Nga, Ph¸p, Trung Quèc, Mü vµ c¸c n−íc d©n chñ lµ nh÷ng quèc gia ë ®ã thiÕu quy t¾c vÒ ®¹o ®øc vµ nh÷ng thÇn d©n næi dËy chèng nhµ vua ®Òu lµ nh÷ng tªn ph¶n _______________ 1) Nguyªn v¨n ch÷ H¸n, phiªn ©m nh− sau: “ThÞ kú së dÜ, quan kú së do, s¸t kú së yªn, nh©n yªn s−u tai” (ND).

Khæng tö 563 lo¹n. NÕu Khæng Tö sèng ë thêi ®¹i chóng ta vµ nÕu «ng kh¨ng kh¨ng gi÷ nh÷ng quan ®iÓm Êy th× «ng sÏ trë thµnh phÇn tö ph¶n c¸ch m¹ng. Còng cã kh¶ n¨ng lµ siªu nh©n nµy chÞu thÝch øng víi hoµn c¶nh vµ nhanh chãng trë thµnh ng−êi kÕ tôc trung thµnh cña Lªnin. Víi viÖc xo¸ bá nh÷ng lÔ nghi t−ëng niÖm Khæng Tö, ChÝnh phñ Trung Quèc ®· lµm mÊt ®i mét thÓ chÕ cò vµ tr¸i víi tinh thÇn d©n chñ. Cßn nh÷ng ng−êi An Nam chóng ta h·y tù hoµn thiÖn m×nh, vÒ mÆt tinh thÇn b»ng c¸ch ®äc c¸c t¸c phÈm cña Khæng Tö, vµ vÒ mÆt c¸ch m¹ng th× cÇn ®äc c¸c t¸c phÈm cña Lªnin. B¸o Thanh niªn, sè 80, ngµy 24-10-1926. Tµi liÖu tiÕng Ph¸p, l−u t¹i ViÖn Hå ChÝ Minh1). _______________ 1) Bµi b¸o nµy bÞ mËt th¸m thu gi÷ vµ dÞch ra tiÕng Ph¸p. Xem chó thÝch cuèi trang 495 (BT).

564 C¤NG T¸C QU¢N Sù CñA §¶NG TRONG N¤NG D¢N70 C¸C PH¦¥NG PH¸P DU KÝCH C¸CH M¹NG Cuéc c¸ch m¹ng v« s¶n kh«ng thÓ th¾ng lîi ë c¸c n−íc n«ng nghiÖp vµ nöa n«ng nghiÖp nÕu nh− giai cÊp v« s¶n c¸ch m¹ng kh«ng ®−îc quÇn chóng n«ng d©n ñng hé tÝch cùc. §ã lµ mét sù thùc hiÓn nhiªn ®èi víi c¶ hai cuéc c¸ch m¹ng - c¸ch m¹ng t− s¶n d©n quyÒn vµ c¸ch m¹ng v« s¶n. Trong thêi kú c¸ch m¹ng t− s¶n d©n quyÒn, cuéc ®Êu tranh cña giai cÊp v« s¶n ®Ó thùc hiÖn c¸c khÈu hiÖu cña m×nh vµ chuyÓn cuéc c¸ch m¹ng t− s¶n d©n quyÒn thµnh c¸ch m¹ng v« s¶n kh«ng thÓ giµnh ®−îc th¾ng lîi hoµn toµn nÕu kh«ng cã khèi liªn minh c¸ch m¹ng cña giai cÊp v« s¶n vµ n«ng d©n, nÕu kh«ng cã sù tham gia tÝch cùc cña quÇn chóng n«ng d©n bÞ ¸p bøc vµo viÖc thùc hiÖn nh÷ng khÈu hiÖu cña c¸ch m¹ng. Ba cuéc c¸ch m¹ng Nga, cuéc c¸ch m¹ng vÜ ®¹i Trung Quèc vµ c¸c cuéc ®Êu tranh c¸ch m¹ng ë nhiÒu n−íc kh¸c ®· chøng minh râ rµng ®iÒu ®ã. §èi víi tÊt c¶ nh÷ng nhµ c¸ch m¹ng ch©n chÝnh hiÖn nay, nguyªn t¾c lªninnÝt c¨n b¶n Êy lµ sù thùc hoµn toµn kh«ng thÓ chèi c·i. ë Trung Quèc, Ên §é, ë Mü Latinh, ë nhiÒu n−íc ch©u ¢u (c¸c n−íc vïng Banc¨ng, Rumani, Ba Lan, Italia, Ph¸p, T©y Ban Nha...), b¹n ®ång minh c−¬ng quyÕt cña giai cÊp v« s¶n trong c¸ch m¹ng lµ quÇn chóng n«ng d©n. C¸ch m¹ng chØ cã thÓ th¾ng lîi nÕu nh− nh÷ng lµn sãng c¸ch m¹ng lay

C«ng t¸c qu©n sù cña ®¶ng trong n«ng d©n 565 ®éng ®−îc quÇn chóng n«ng d©n d−íi sù l·nh ®¹o cña giai cÊp v« s¶n. Do vËy mµ viÖc tuyªn truyÒn cña §¶ng trong n«ng d©n cã tÇm quan träng ®Æc biÖt. BÊt kú mét phong trµo c¸ch m¹ng nghiªm chØnh nµo trong n«ng d©n, nh− chóng ta ®· thÊy (vµ cßn thÊy b©y giê) ë Trung Quèc, tho¹t ®Çu xuÊt hiÖn d−íi d¹ng nh÷ng cuéc næi dËy lÎ tÎ, tù ph¸t, rêi r¹c cña c¸c nhãm du kÝch chèng l¹i bän ®¹i ®Þa chñ, bän phó n«ng, th−¬ng gia vµ bän cho vay nÆng l·i; chèng l¹i c¸c nhµ chøc tr¸ch thu thuÕ; nãi v¾n t¾t, chèng l¹i mäi thÕ lùc chÝnh trÞ vµ hµnh chÝnh tån t¹i ë lµng quª hay thµnh phè vµ chèng l¹i chÕ ®é hiÖn hµnh ®Ó tÞch thu vµ chia ruéng ®Êt, bá ®Þa t«, xo¸ nî vµ thay thÕ chÝnh quyÒn b»ng c¸c tæ chøc n«ng d©n. ë giai ®o¹n ®Çu cña phong trµo c¸ch m¹ng, n«ng d©n Ýt khi nªu ra bÊt kú khÈu hiÖu râ rµng nµo vÒ c¸ch m¹ng ruéng ®Êt; hä chØ ph¶n ®èi nh÷ng tªn ®Þa chñ \"tµn ¸c\" vµ ®ßi gi¶m t« vµ thuÕ... §Æc ®iÓm c¨n b¶n cña cuéc c¸ch m¹ng n«ng d©n ë giai ®o¹n ®Çu lµ tÝnh chÊt tù ph¸t cña nã: nh÷ng hµnh ®éng lÎ tÎ, rêi r¹c; kh«ng cã mét c−¬ng lÜnh chÝnh trÞ nhÊt qu¸n cho c¶ vïng; kh«ng cã nh÷ng khÈu hiÖu æn ®Þnh. §èi víi n«ng d©n, môc ®Ých cña ®¶ng v« s¶n lµ râ rµng. §¶ng v« s¶n ph¶i giµnh lÊy quyÒn l·nh ®¹o phong trµo, tæ chøc, ®éng viªn quÇn chóng n«ng d©n xung quanh nh÷ng khÈu hiÖu giai cÊp nhÊt ®Þnh phï hîp víi tÝnh chÊt cña cuéc c¸ch m¹ng, nãi tãm l¹i lµ ph¶i dÉn d¾t toµn bé phong trµo tiÕn tíi thùc hiÖn nh÷ng khÈu hiÖu Êy. §¶ng cña giai cÊp v« s¶n cÇn ph¶i phèi hîp phong trµo n«ng d©n víi c¸c môc tiªu c¸ch m¹ng vµ c¸c ho¹t ®éng cña giai cÊp v« s¶n ë c¸c trung t©m c«ng nghiÖp. §¶ng c¸ch m¹ng ph¶i hiÓu r»ng phong trµo n«ng d©n, cho dï cã quy m« to lín tíi ®©u ®i n÷a, còng kh«ng mong g× giµnh ®−îc nh÷ng th¾ng lîi quyÕt ®Þnh nÕu nh− giai cÊp c«ng nh©n kh«ng hµnh ®éng. §iÒu ®· nãi còng ®óng ®èi víi c¸c ho¹t ®éng cña giai cÊp c«ng nh©n (ë c¸c n−íc n«ng nghiÖp vµ nöa n«ng nghiÖp) nÕu

566 Hå CHÝ MINH TOµN TËP nh− c¸c ho¹t ®éng ®ã kh«ng ®−îc hç trî bëi ho¹t ®éng c¸ch m¹ng m¹nh mÏ tõ phÝa n«ng d©n. Tæ chøc vµ chuÈn bÞ c¸c ho¹t ®éng phèi hîp, nÕu cã thÓ cïng mét lóc ë thµnh thÞ vµ n«ng th«n th× ®ã sÏ lµ môc ®Ých c¨n b¶n cña ®¶ng c¸ch m¹ng ë c¸c n−íc n«ng nghiÖp vµ nöa n«ng nghiÖp. ë Trung Quèc, nhê kÕt qu¶ cña cuéc B¾c ph¹t mµ phong trµo n«ng d©n ®¹t tíi tÇm vãc to lín. Cho tíi thêi ®iÓm §¹i héi lÇn thø V §¶ng Céng s¶n Trung Quèc (th¸ng 5-1926) cã kho¶ng 10 triÖu n«ng d©n ®−îc tæ chøc l¹i trong c¸c n«ng héi ë Hoa Trung vµ Hoa Nam. §¹i bé phËn, chñ yÕu ë miÒn Nam, ë l−u vùc s«ng D−¬ng Tö, ®· ®Êu tranh (n¨m 1927) cã ý thøc d−íi khÈu hiÖu cña c¸ch m¹ng ruéng ®Êt. §¶ng Céng s¶n Trung Quèc (bé phËn l·nh ®¹o cña §¶ng thêi kú nµy) ®¸ng lÏ ph¶i tiÕn hµnh tuyªn truyÒn cæ ®éng trong n«ng d©n phï hîp víi nh÷ng nghÞ quyÕt cña Quèc tÕ Céng s¶n; ®¸ng lÏ ph¶i h−íng quÇn chóng n«ng d©n ®i theo con ®−êng hµnh ®éng c¸ch m¹ng b»ng c¸ch gióp hä tæ chøc l¹i, v¹ch ra c−¬ng lÜnh chÝnh trÞ vµ kÕ ho¹ch hµnh ®éng, b»ng c¸ch thóc ®Èy sù ph©n ho¸ x· héi trong n«ng th«n; ®¸ng lÏ ph¶i k×m gi÷ phong trµo trong ¶nh h−ëng cña §¶ng vµ chØ ®¹o theo chiÕn l−îc cña §¶ng theo h−íng më réng vµ lµm s©u s¾c thªm cuéc c¸ch m¹ng ruéng ®Êt, th× ®»ng nµy l¹i phô thuéc vµo phong trµo n«ng d©n vµ phèi hîp víi Quèc d©n §¶ng chiÕn ®Êu chèng l¹i c¸i gäi lµ sù hµ l¹m1) qu¸ ®¸ng, tøc lµ c¸i mµ trong thùc tÕ ®· lµ s¸ng kiÕn c¸ch m¹ng cña c¸c tæ chøc n«ng d©n. §ã lµ sai lÇm lín nhÊt trong l·nh ®¹o cña nh÷ng ng−êi céng s¶n lóc ®ã. §iÒu hÕt søc ng¹c nhiªn lµ chÝnh s¸ch cña §¶ng Céng s¶n ®èi víi n«ng d©n vµ khèi liªn minh ®ã víi Quèc d©n §¶ng ®· lµm n¶y sinh mét kÕt côc sau ®©y: Ngµy 1-8-1927, khi nghÜa qu©n cña DiÖp §Ünh vµ H¹ Long ë Nam X−¬ng tiÕn xuèng miÒn Nam th× hä kh«ng thÓ t×m ra mét sè l−îng phu ®ñ ®Ó vËn chuyÓn ®¹n d−îc vµ c¸c vËt _______________ 1) Nguyªn v¨n lµ \"so - called - excesses\" (BT).

C«ng t¸c qu©n sù cña ®¶ng trong n«ng d©n 567 liÖu chiÕn tranh kh¸c1). N«ng d©n ®· bá lµng ®i ®Ó khái bÞ ®éng viªn. §éi qu©n cña DiÖp §Ünh vµ H¹ Long ®µnh ph¶i ®Ó l¹i phÝa sau v« sè ®¹n d−îc ®Ó råi lät vµo tay qu©n ®Þch. T−¬ng tù nh− vËy, ë vïng S¸n §Çu, c¸c viªn chØ huy céng s¶n vµ c¸nh t¶ Quèc d©n §¶ng cña qu©n ®éi c¸ch m¹ng ®ang cè thuyÕt phôc n«ng d©n gia nhËp qu©n ®éi cña m×nh vµ muèn ph©n ph¸t sè vò khÝ thõa cho hä. Ng−êi n«ng d©n kh«ng gia nhËp qu©n ®éi c¸ch m¹ng v× hä kh«ng ph©n biÖt ®−îc qu©n ®éi c¸ch m¹ng vµ qu©n ®éi cña bän qu©n phiÖt kh¸c nhau ë chç nµo. Thùc t×nh lµ kh«ng thÓ ph©n biÖt ®−îc, v× mÆc dï trong mét sè s− ®oµn (s− 24 vµ 25) tÊt c¶ nh÷ng viªn chØ huy trung ®oµn vµ 20 phÇn tr¨m sÜ quan ®Òu lµ nh÷ng ng−êi céng s¶n, vµ mÆc dï ñy ban Qu©n sù c¸ch m¹ng còng cã nh÷ng ng−êi céng s¶n, chÝnh s¸ch cña qu©n ®éi ®èi víi n«ng d©n vÒ mäi ph−¬ng diÖn kh«ng kh¸c víi c¸nh t¶ Quèc d©n §¶ng. Thay cho nh÷ng khÈu hiÖu nh− \"§¶ ®¶o bän ®¹i ®Þa chñ\", \"Sung c«ng ruéng ®Êt!\" mµ N«ng héi ®· nªu lªn, th× ñy ban C¸ch m¹ng nªu ra c¸c khÈu hiÖu sau ®©y: \"§¶ ®¶o bän ®Þa chñ tµn ¸c!\", \"TÞch thu sè ruéng ®Êt trªn 20 mÉu!\", \"Gi¶m t« 50%!\"... V× lÏ ®ã, kh«ng ph¶i ng¹c nhiªn khi quÇn chóng n«ng d©n tõ chèi kh«ng gia nhËp qu©n ®éi c¸ch m¹ng vµ rêi bá lµng quª cña m×nh trèn vµo nói. Còng kh«ng lÊy lµm l¹, t¹i trÊn ¤n TuyÒn, ®éi qu©n cña DiÖp §Ünh vµ H¹ Long ®−îc th−¬ng nh©n biÓu t×nh chµo ®ãn th©n thiÕt, mµ kh«ng cã mét bãng n«ng d©n nµo. Nªn nhí r»ng, lóc b¾t ®Çu vµ trong suèt cuéc B¾c ph¹t, nh÷ng ng−êi n«ng d©n Êy víi hy väng Quèc d©n §¶ng sÏ gi¶i tho¸t cho hä vÒ x· héi vµ kinh tÕ, ®· chiÕn ®Êu víi tÊt c¶ nh÷ng g× hä cã thÓ cã ®Ó gióp Quèc d©n §¶ng ®Ì bÑp ®éi qu©n cña nh÷ng viªn t−íng t¸ _______________ 1) Qu©n ®éi miÒn Nam kh«ng cã ®oµn vËn t¶i riªng, mäi viÖc vËn chuyÓn vËt liÖu chiÕn tranh ®Òu do phu khu©n v¸c ®¶m nhiÖm. Nh÷ng ng−êi phu khu©n v¸c ®ã còng lµ n«ng d©n, nh÷ng ng−êi hoÆc sî ®éng viªn hoÆc ®−îc tr¶ tiÒn hËu hÜnh (BT).

568 Hå CHÝ MINH TOµN TËP kiÓu cò (T«n TruyÒn Ph−¬ng, Ng« Béi Phu). Hä ®· lµm nh− vËy b»ng nh÷ng cuéc næi dËy ë hËu ph−¬ng; quÊy rèi chóng b»ng nh÷ng trËn tÊn c«ng du kÝch bÒn bØ, vµ ¸m s¸t c¸c sÜ quan vµ nh÷ng tªn ®¹i ®Þa chñ; nãi tãm l¹i, b»ng c¸ch ph¸ thÕ æn ®Þnh ë hËu ph−¬ng cña chóng. CÇn ph¶i nhÊn m¹nh r»ng, chÝnh s¸ch kÐm cái vÒ vÊn ®Ò n«ng d©n cña §¶ng Céng s¶n lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n quyÕt ®Þnh lµm cho cuéc c¸ch m¹ng Trung Quèc n¨m 1927 thÊt b¹i. Nh÷ng sù kiÖn n¨m 1923 ë Bungari lµ mét thÝ dô kh¸c vÒ viÖc kh«ng quan t©m tíi phong trµo n«ng d©n. ë ®©y, vµo mïa thu n¨m 1923, c¸c cuéc khëi nghÜa n«ng d©n ®· bïng næ tù ph¸t ë mét lo¹t vïng. VËy mµ, §¶ng Céng s¶n Bungari suèt c¶ mét tuÇn vÉn kh«ng lµm g× ®Ó giµnh quyÒn l·nh ®¹o phong trµo. C¸c cuéc khëi nghÜa n«ng d©n - do thiÕu tæ chøc vµ hîp ®ång, do sù biÖt lËp víi nhau vµ v× thiÕu v¾ng sù l·nh ®¹o cô thÓ cña §¶ng Céng s¶n - ®· bÞ ph¶n c¸ch m¹ng ®Ì bÑp. MÆt kh¸c, cuéc C¸ch m¹ng Th¸ng M−êi kh«ng thÓ giµnh ®−îc th¾ng lîi nÕu nh− §¶ng B«nsªvÝch kh«ng cã kh¶ n¨ng ®éng viªn quÇn chóng n«ng d©n d−íi khÈu hiÖu cña m×nh vµ dÉn d¾t hä tham gia vµo cuéc chiÕn ®Êu lËt ®æ chÝnh quyÒn cña giai cÊp t− s¶n vµ thiÕt lËp nÒn chuyªn chÝnh cña giai cÊp v« s¶n. NÕu nh− §¶ng B«nsªvÝch kh«ng cã mét chÝnh s¸ch cô thÓ ®èi víi n«ng d©n th× kh«ng bao giê cã chuyÖn qu©n ®éi Sa hoµng ng¶ vÒ phÝa c¸ch m¹ng. Nhê chÝnh s¸ch râ rÖt ®èi víi n«ng d©n cña §¶ng B«nsªvÝch hoµn toµn ®óng ®¾n nªn §¶ng cã kh¶ n¨ng to lín thu hót qu©n ®éi Sa hoµng - gåm chñ yÕu lµ n«ng d©n. Mét nguyªn nh©n lµm cho cuéc khëi nghÜa Qu¶ng Ch©u thÊt b¹i lµ vµo lóc giai cÊp v« s¶n vïng dËy trong thµnh phè th× ë nh÷ng vïng ngo¹i vi kh«ng cã mét phong trµo n«ng d©n c¸ch m¹ng quan träng nµo c¶. Ng−îc l¹i, v« sè c¸c cuéc næi dËy cña n«ng d©n ë nhiÒu tØnh kh¸c nhau cña Trung Quèc (vÝ dô nh− ë S¬n §«ng) bÞ thÊt b¹i chñ yÕu do kh«ng phèi hîp ®−îc víi phong

C«ng t¸c qu©n sù cña ®¶ng trong n«ng d©n 569 trµo c¸ch m¹ng cña giai cÊp c«ng nh©n ë c¸c trung t©m c«ng nghiÖp, vµ kh«ng ®−îc ho¹t ®éng cña giai cÊp v« s¶n trong c¸c thµnh phè ñng hé. Vµo thêi ®iÓm giai cÊp v« s¶n Nga ®ang ®Êu tranh c¸ch m¹ng s«i næi n¨m 1905, khèi quÇn chóng n«ng d©n to lín h·y cßn thÓ hiÖn ho¹t ®éng c¸ch m¹ng nhá bÐ. Phong trµo n«ng d©n ë n−íc Nga chØ ®¹t tíi ®Ønh cao cña nã vµo nh÷ng n¨m 1906 - 1907, tøc lµ kho¶ng mét n¨m sau khi nh÷ng lµn sãng c¸ch m¹ng cña giai cÊp v« s¶n thµnh thÞ ®· l¾ng xuèng. Phong trµo c¸ch m¹ng ë c¸c thµnh phè kh«ng phèi hîp ®−îc víi phong trµo c¸ch m¹ng ë n«ng th«n lµ mét sù thùc vµ ®ã chÝnh lµ nguyªn nh©n c¨n b¶n ®· dÉn cuéc c¸ch m¹ng Nga lÇn thø nhÊt tíi thÊt b¹i. §Ó b¶o ®¶m ch¾c ch¾n cho sù phèi hîp hµnh ®éng gi÷a giai cÊp v« s¶n vµ n«ng d©n, ®¶ng cña giai cÊp v« s¶n, tr−íc hÕt ë tÊt c¶ c¸c n−íc n«ng nghiÖp vµ nöa n«ng nghiÖp, ph¶i quan t©m tíi c«ng t¸c chÝnh trÞ vµ tæ chøc (c¶ vÒ c«ng t¸c qu©n sù) trong n«ng d©n. C«ng t¸c nµy kh«ng ®−îc phã th¸c cho sù may rñi hay tiÕn hµnh gÆp ch¨ng hay chí, mét kiÓu gièng nhau trªn kh¾p c¶ n−íc. Nã phÇn nµo ph¶i ¨n nhÞp víi ph−¬ng h−íng c¬ b¶n cña §¶ng vÒ mÖnh lÖnh vµ ngµy th¸ng cho c¸c hµnh ®éng c¸ch m¹ng kh¸c nhau cã thÓ diÔn ra ë bÊt kú mét vïng hay mét tØnh nµo. ViÖc tuyªn truyÒn cæ ®éng chÝnh trÞ hoÆc c«ng t¸c tæ chøc y nh− nhau ë mét n−íc réng lín nh− Trung Quèc ch¾c ch¾n sÏ dÉn tíi chç lµm ph©n t¸n søc ng−êi, søc cña. Sù kh«ng ®ång ®Òu cña c¸c tØnh kh¸c nhau trong ®êi sèng chÝnh trÞ ë Trung Quèc (còng nh− ë c¸c n−íc t−¬ng tù) x¸c ®Þnh quyÒn −u tiªn c«ng t¸c ®¶ng trong n«ng d©n ë mçi tØnh. Do ®ã, tÇm quan träng vÒ chÝnh trÞ cña Cam Tóc, QuÕ Ch©u, Qu¶ng T©y vµ c¸c tØnh cïng lo¹i kh¸c kh«ng thÓ s¸nh víi c¸c tØnh Qu¶ng §«ng, Hå B¾c, Hå Nam, Giang T«... cã c¸c trung t©m th−¬ng m¹i vµ c«ng nghiÖp lín vµ giai cÊp v« s¶n ®«ng ®óc. LÏ ®−¬ng nhiªn, viÖc tuyªn truyÒn cæ ®éng c¸ch m¹ng cÇn ph¶i ®−îc tiÕn hµnh trong n«ng d©n ë mäi n¬i, nh−ng søc m¹nh chñ yÕu cña §¶ng ph¶i

570 Hå CHÝ MINH TOµN TËP ®−îc dån cho mét tØnh hay mét vµi tØnh ®Æc biÖt. Nguyªn t¾c nµy rót ra tõ sù thùc ®−îc mäi ng−êi thõa nhËn lµ ë nh÷ng n−íc nh− Trung Quèc, hiÖn t¹i cã sù kh¸c biÖt rÊt lín vÒ ®iÒu kiÖn ®Þa lý, kinh tÕ vµ chÝnh trÞ, cuéc c¸ch m¹ng (viÖc giµnh chÝnh quyÒn cña giai cÊp v« s¶n liªn minh víi n«ng d©n vµ d©n nghÌo thµnh thÞ) kh«ng thÓ ®−îc hoµn thµnh nh− mét hµnh ®éng ®¬n gi¶n (tøc lµ diÔn ra trong mét vµi tuÇn hoÆc mét vµi th¸ng), mµ nhÊt thiÕt ph¶i tr¶i qua c¶ mét thêi kú kÐo dµi Ýt l©u cña c¸c phong trµo c¸ch m¹ng ë c¸c tØnh kh¸c nhau hoÆc c¸c trung t©m c«ng nghiÖp vµ chÝnh trÞ. Ch¾c ch¾n råi ®©y chÝnh quyÒn X«viÕt sÏ ®−îc thiÕt lËp ë Trung Quèc trong mét vµi tØnh hoÆc mét sè tØnh cã trung t©m th−¬ng m¹i vµ c«ng nghiÖp lín, ®ã sÏ lµ c¨n cø ®Þa cho sù ph¸t triÓn nh¶y vät cña c¸ch m¹ng. Ngµy mµ c¸c vïng l·nh thæ míi, sÏ nhËp vµo c¨n cø ®Þa c¸ch m¹ng Êy sÏ tuú thuéc vµo c¸n c©n lùc l−îng gi÷a c¸ch m¹ng vµ ph¶n c¸ch m¹ng, kh«ng chØ ë Trung Quèc mµ trªn toµn thÕ giíi. §ã lµ vÊn ®Ò chØ cã thÓ gi¶i quyÕt ®−îc b»ng ®Êu tranh. Nh−ng trong bÊt kú tr−êng hîp nµo, viÖc cñng cè vµ thèng nhÊt c¸ch m¹ng Trung Quèc sÏ ®ßi hái nhiÒu thêi gian h¬n thêi gian cÇn thiÕt ®Ó tèng khø c¸c lùc l−îng ph¶n c¸ch m¹ng ra khái n−íc Nga sau C¸ch m¹ng Th¸ng M−êi ë Pªtr«gr¸t vµ M¸txc¬va. Do vËy, khi ®¶ng c¸ch m¹ng ®o¸n tr−íc ®−îc t×nh thÕ c¸ch m¹ng trùc tiÕp ®ang tíi gÇn, th× (trong khi tiÕp tôc gi¸o dôc vµ vËn ®éng giai cÊp c«ng nh©n) ph¶i chØ ra ®−îc tØnh nµo hay huyÖn nµo lµ quan träng nhÊt theo quan ®iÓm tuyªn truyÒn trong n«ng d©n, ph¶i dån sù chó ý cña §¶ng vµ tËp trung c¸c nguån lùc cña §¶ng cho c¸c tØnh nµy. Cïng víi sù quan t©m tíi c«ng t¸c tuyªn truyÒn trong n«ng d©n, §¶ng cÇn ph¶i quan t©m s¨n sãc h¬n ®Õn nh÷ng vïng tiÕp gi¸p víi c¸c trung t©m chÝnh trÞ vµ c«ng nghiÖp chÝnh. §iÒu ®ã còng ®óng ®èi víi nhiÒu n−íc ch©u ¢u (Ba Lan, Ph¸p, Rumani...).

C«ng t¸c qu©n sù cña ®¶ng trong n«ng d©n 571 Khi phong trµo c¸ch m¹ng m¹nh mÏ cña n«ng d©n b¾t ®Çu sau khi giai cÊp v« s¶n bÞ thÊt b¹i (cã nghÜa lµ sau c¸ch m¹ng 1905 ë Nga, hoÆc ë Trung Quèc sau sù thÊt b¹i cña giai cÊp v« s¶n n¨m 1927), §¶ng ph¶i tù m×nh thay thÕ vÞ trÝ ®øng ®Çu phong trµo n«ng d©n Êy vµ dÉn d¾t nã. Cuéc ®Êu tranh c¸ch m¹ng cña giai cÊp n«ng d©n, ®Æc biÖt nÕu nã ph¸t triÓn th¾ng lîi ë nh÷ng vïng cã c¸c trung t©m th−¬ng m¹i vµ c«ng nghiÖp quan träng, lµ mét thø vò khÝ m¹nh; nã cã thÓ khÝch lÖ giai cÊp c«ng nh©n - giai cÊp ®· bÞ thÊt b¹i vµ ®· h¬n mét lÇn r¬i vµo nh÷ng æ ph¶n ®éng, lÊy l¹i thÕ chñ ®éng vµ hµnh ®éng. Th«ng th−êng, bÊt kú mét phong trµo c¸ch m¹ng nghiªm chØnh nµo trong n«ng d©n ®Òu nhÊt thiÕt ph¶i sö dông h×nh thøc ho¹t ®éng vò trang (nghÜa lµ nh÷ng ho¹t ®éng qu©n sù thùc sù cña nh÷ng to¸n du kÝch n«ng d©n) chèng l¹i sù léng quyÒn cña bän ®Þa chñ, bän cho vay nÆng l·i, nh÷ng c«ng chøc chÝnh phñ, v.v., ®ã lµ ®iÒu hoµn toµn cèt lâi ®Ó bµn luËn c«ng t¸c qu©n sù cña §¶ng trong n«ng d©n suèt thêi gian dµi. Kh«ng thÓ giÊu m×nh mét c¸ch ®¬n gi¶n vµo nh÷ng to¸n n«ng d©n vò trang ®· cã vµo bÊt kú thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh nµo, còng tùa nh− kh«ng thÓ tuú ý thµnh lËp c¸c ®éi tù vÖ ®á trong c¸c nhµ m¸y vËy. Cuéc ®Êu tranh vò trang cña n«ng d©n víi t− c¸ch mét h×nh thøc ®Êu tranh quÇn chóng, xuÊt hiÖn trong nh÷ng t×nh thÕ chÝnh trÞ ®Æc biÖt - khi mµ ¸ch ¸p bøc cña giai cÊp thèng trÞ trë nªn kh«ng thÓ chÞu næi vµ quÇn chóng n«ng d©n ®ang ë trong t×nh thÕ s«i sôc c¸ch m¹ng s½n sµng x¶ th©n chiÕn ®Êu chèng l¹i trËt tù hiÖn hµnh. Nh÷ng hµnh ®éng tù ph¸t cña c¸c to¸n n«ng d©n vò trang lµ dÊu hiÖu chøng tá r»ng \"quÇn chóng bÞ bãc lét vµ bÞ ¸p bøc ®· nhËn thøc lµ kh«ng thÓ tiÕp tôc sèng nh− tr−íc ®−îc n÷a mµ ®ßi ph¶i thay ®æi” (Lªnin), r»ng ®Êt n−íc ®ang b−íc vµo t×nh thÕ c¸ch m¹ng trùc tiÕp. Kh«ng thÓ cã mét phong trµo du kÝch c¸ch m¹ng trong “hoµn c¶nh b×nh th−êng vµ hoµ b×nh” v× nã chøng tá sù khëi ®Çu thêi kú néi chiÕn c«ng khai gi÷a hai bé phËn c− d©n.

572 Hå CHÝ MINH TOµN TËP Kinh nghiÖm lÞch sö cña chiÕn tranh du kÝch ë c¸c n−íc kh¸c nhau chØ ra r»ng tho¹t ®Çu nã ®−îc ®Æc tr−ng bëi nh÷ng cuéc giao tranh nhá chØ cã ý nghÜa ®Þa ph−¬ng. §iÒu ®ã lµ do sù non yÕu vµ sè l−îng h¹n chÕ cña c¸c ®¬n vÞ du kÝch, do tr×nh ®é nhËn thøc cßn thÊp kÐm vÒ môc tiªu trong n«ng d©n - do hä thiÕu kinh nghiÖm c¸ch m¹ng vµ ®¶ng v« s¶n kh«ng cã ¶nh h−ëng tháa ®¸ng trong n«ng th«n. Môc tiªu chÝnh cña c¸c to¸n du kÝch ë thêi kú nµy lµ b¶o vÖ n«ng d©n trong vïng khái b¹o lùc cña chÝnh quyÒn ph¶n ®éng, khái nh÷ng lÖnh ®éc ®o¸n cña qu©n ®éi (trong thêi chiÕn), v.v.. Cho tíi cuèi thêi kú nµy, c¸c ®¬n vÞ du kÝch th−êng sö dông h×nh thøc khñng bè c¸ nh©n hay ph¸ ho¹i chèng l¹i bän viªn chøc trong lµng, c¸c th−¬ng nh©n, ®Þa chñ, sÜ quan, c¶nh s¸t, c¸c thñ lÜnh ph¸t xÝt hoÆc c¸c tæ chøc Tr¨m ®en1); tÊn c«ng nh÷ng ®¬n vÞ lÎ tÎ ®ang ®i tiÔu ph¹t hoÆc tÊn c«ng nh÷ng to¸n lÝnh nhá ®Ó t−íc vò khÝ cña chóng hoÆc gi¶i tho¸t tï nh©n; sö dông h×nh thøc ph¸ ®−êng bé vµ ®−êng s¾t; h×nh thøc “sung c«ng”, thu lÊy mét sè lín tiÒn; ®Êt nhµ cöa... Nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan tíi viÖc chiÕm chÝnh quyÒn, sù phèi hîp c¸c ho¹t ®éng du kÝch gi÷a c¸c vïng kh¸c nhau hoÆc sù ¸p dông c¸c ho¹t ®éng nµy vµo cuéc ®Êu tranh chÝnh trÞ vµ kinh tÕ cña giai cÊp v« s¶n thµnh phè th«ng th−êng kh«ng ®−îc ®Æt ra ë thêi kú ban ®Çu nµy cña néi chiÕn trong n«ng th«n. C¸c khÈu hiÖu cña chiÕn tranh du kÝch ch−a mang tÝnh chÊt giai cÊp râ rµng. Nh−ng råi do sù bét ph¸t c¸ch m¹ng diÔn ra trong n«ng th«n, do ®èi kh¸ng giai cÊp ë n«ng th«n trë nªn gay g¾t vµ do ¶nh h−ëng cña giai cÊp v« s¶n tíi giai cÊp n«ng d©n t¨ng lªn, c¸c ho¹t ®éng du kÝch sÏ b¾t ®Çu t¨ng lªn gÊp béi. Sè l−îng c¸c to¸n du kÝch t¨ng nhanh vµ tiÕp tôc bao chiÕm nh÷ng khu vùc míi. C¸c ho¹t ®éng cña hä còng trë nªn cã hy väng h¬n. Cuéc ®Êu tranh vò trang cña _______________ 1) Black - hundred: Mét tæ chøc cña ®¹i ®Þa chñ b¶o hoµng, ph¶n ®éng d−íi thêi Nga hoµng vµ tiÕp tôc sau C¸ch m¹ng Th¸ng M−êi (BT).

C«ng t¸c qu©n sù cña ®¶ng trong n«ng d©n 573 n«ng d©n bÞ ¸p bøc chèng bän ph¶n ®éng b©y giê b¾t ®Çu mang tÝnh chÊt quÇn chóng. Nã sÏ nhanh chãng chuyÓn tõ hµnh ®éng phßng thñ sang hµnh ®éng tiÕn c«ng vµ sÏ lµm cho chÝnh quyÒn lu«n lo sî vÒ nh÷ng cuéc tiÕn c«ng bÊt ngê. Trong thêi kú nµy, c¸c to¸n du kÝch kh«ng cßn tù giíi h¹n ho¹t ®éng trong ®Þa ph−¬ng m×nh n÷a. Hä ®· v−¬n ra khái lµng hay huyÖn cña m×nh, dÇn dÇn tù chuyÓn thµnh nh÷ng ®éi qu©n xuÊt quû nhËp thÇn, liªn kÕt víi nh÷ng to¸n du kÝch tõ c¸c vïng kh¸c vµ t¸o b¹o ho¹t ®éng trªn quy m« réng. C¸c môc tiªu cña hä b©y giê còng râ rµng h¬n. Cïng víi nh÷ng cuéc tiÕn c«ng nhá vµo c¸c nhµ kho - giÕt nh÷ng tªn ®¹i ®Þa chñ, bän ph¶n ®éng vµ bän c¶nh s¸t, ®èt ch¸y nh÷ng dinh c¬ lín... b©y giê hä b¾t ®Çu tiÕn c«ng th−êng xuyªn vµo c¶nh s¸t vµ qu©n ®éi, tiÕn c«ng bÊt ngê vµo c¸c thµnh phè nhá. LÞch sö ®Êu tranh cña n«ng d©n trªn kh¾p thÕ giíi minh ho¹ mét c¸ch phong phó con ®−êng mµ phong trµo du kÝch dÇn dÇn tù chuyÓn thµnh mét lùc l−îng nghiªm chØnh; thµnh mét lùc l−îng cã kh¶ n¨ng cung cÊp nh÷ng ng−êi l·nh ®¹o ®Ých thùc, thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô c¸ch m¹ng cã tÇm quan träng lín lao. Trong suèt cuéc B¾c ph¹t, n¨m 1926 vµ ®Çu n¨m 1927, qu©n ®éi c¸ch m¹ng cña ChÝnh phñ Qu¶ng Ch©u, lóc ®Çu khi rêi tØnh Qu¶ng §«ng chØ cã chõng 90.000 lÝnh mµ ®· ®¸nh b¹i qu©n ®éi cña Ng« Béi Phu, T«n TruyÒn Ph−¬ng vµ Tr−¬ng T«n X−¬ng ®«ng gÊp ®«i, ®ã thùc sù lµ mét ngo¹i lÖ theo chuÈn mùc Trung Hoa. Qu©n ®éi Qu¶ng Ch©u nhá bÐ vÒ sè l−îng, vò khÝ vµ trang thiÕt bÞ nghÌo nµn chØ cã thÓ giµnh th¾ng lîi qu©n sù vÜ ®¹i ®ã bëi c¸c ho¹t ®éng tÝch cùc cña c¸c to¸n du kÝch n«ng d©n trong vïng ®Þch hËu. Trong suèt cuéc B¾c ph¹t, ®Æc biÖt lµ vµo lóc ®Çu, n«ng d©n ë c¸c tØnh miÒn Nam vµ miÒn Trung lóc ®ã ®· xem qu©n ®éi c¸ch m¹ng d©n téc nh− lµ ®éi qu©n mÉu mùc cña cuéc ®Êu tranh chèng bän ®¹i ®Þa chñ, bän quý téc, bän ®Õ quèc, bän qu©n phiÖt, ®¹i thÓ lµ chèng l¹i tÊt c¶ bän ph¶n ®éng, v× vËy, hä ®· ñng hé kh«ng tÝnh to¸n qu©n

574 Hå CHÝ MINH TOµN TËP ®éi d©n téc b»ng nh÷ng ho¹t ®éng du kÝch, nh÷ng cuéc khëi nghÜa, c¾t ®−êng rót lui cña qu©n ®Þch, tiÕn c«ng bÊt ngê vµo chóng. Qu©n ®éi cña bän qu©n phiÖt võa ph¶i chèng ®ì c¸c cuéc tiÕn c«ng cña qu©n c¸ch m¹ng ë ngoµi mÆt trËn, ®ång thêi ph¶i tæ chøc kh¸ng cù tuyÖt väng víi c¸c to¸n du kÝch n«ng d©n ë hËu ph−¬ng cña chóng. LÏ tÊt nhiªn, trong hoµn c¶nh nh− vËy kh«ng cã mét ®éi qu©n nµo cã thÓ chiÕn ®Êu cã hiÖu qu¶. Qu©n ®éi cña bän qu©n phiÖt ë Hoa Nam vµ Hoa Trung, ®−îc chñ nghÜa ®Õ quèc ñng hé m¹nh mÏ, ®· tan r·, kh«ng thÓ tr¸nh ®−îc tr−íc nh÷ng ®ßn tiÕn c«ng phèi hîp cña qu©n ®éi d©n téc vµ cña nhiÒu to¸n du kÝch n«ng d©n ®ang tiÕn c«ng hËu ph−¬ng cña chóng. Th«ng qua c«ng t¸c tiÕn hµnh trong n«ng d©n ë c¸c tØnh do bän qu©n phiÖt chiÕm gi÷, §¶ng Céng s¶n vµ Quèc d©n §¶ng ®· gãp phÇn ®¸ng kÓ vµo viÖc tæ chøc vµ l·nh ®¹o c¸c to¸n du kÝch n«ng d©n ph¸ vì hËu ph−¬ng cña chóng. LÞch sö cuéc ®Êu tranh c¸ch m¹ng ë Trung Quèc còng ®−a ra mét vÝ dô tiªu biÓu vÒ viÖc dïng c¸c to¸n du kÝch n«ng d©n vµo môc ®Ých ph¶n c¸ch m¹ng. §Çu n¨m 1926, Qu©n ®oµn 2 cña Phïng Ngäc T−êng ®ãng ë tØnh Hå Nam ®¸nh nhau víi qu©n cña Ng« Béi Phu. Do chiÕn tranh liªn miªn gi÷a c¸c phe ph¸i qu©n phiÖt, tØnh Hå Nam trë nªn tiªu ®iÒu, n«ng d©n nghÌo khæ x¸c x¬. Sù nghÌo ®ãi cña n«ng d©n vÉn tiÕp tôc diÔn ra trong khi Qu©n ®oµn 2 ®ãng qu©n ë ®Êy - 20 v¹n binh sÜ tÊt nhiªn ph¶i ®−îc nh©n d©n cÊp d−ìng. Sù nghÌo ®ãi Êy ®· ®Èy hµng tr¨m ngµn n«ng d©n vµo c¸c b¨ng c−íp. Mét sè kh¸c tô tËp thµnh nh÷ng héi mang tÝnh chÊt t«n gi¸o vµ nöa t«n gi¸o mµ con sè héi viªn t¨ng lªn gÊp béi trong nh÷ng n¨m 1925 - 1926. Sù bÊt m·n cña n«ng d©n Hå Nam ®· ®−îc Ng« Béi Phu khai th¸c. Nh÷ng tªn tay ch©n cña h¾n ®· tiÕn hµnh tuyªn truyÒn kh«n khÐo chèng l¹i Qu©n ®oµn 2. C¸c tæ chøc n«ng d©n kh¸c nhau (\"Hång Gi¸o”, \"Tr−êng §ao\", \"Bông rçng\"...) h¨ng h¸i chèng l¹i chÕ ®é mµ Qu©n ®oµn 2 ®· x©y dùng trªn ®Êt Hå Nam; hä tiÕn c«ng vµ

C«ng t¸c qu©n sù cña ®¶ng trong n«ng d©n 575 lµm tan vì hËu ph−¬ng cña Qu©n ®oµn 2, tiÕn hµnh c¸c cuéc tiÕn c«ng bÊt ngê cã hÖ thèng vµo c¸c ®¬n vÞ nhá, kªu gäi lÝnh ®µo ngò vµ gia nhËp nh÷ng to¸n du kÝch n«ng d©n... Do sù thï ®Þch cña c¸c tæ chøc n«ng d©n b¸n qu©n sù, tinh thÇn cña Qu©n ®oµn 2 rÖu r· cùc ®iÓm. §éi qu©n 20 v¹n ng−êi Êy ®· tan r· ngay sau nh÷ng cuéc tiÕn c«ng ®Çu tiªn cña mét lùc l−îng Ýt ái cña Ng« Béi Phu. Ng« Béi Phu ®· cã thÓ khai th¸c nh÷ng tiÒm n¨ng c¸ch m¹ng cña n«ng d©n Hå Nam cho môc ®Ých ph¶n c¸ch m¹ng. Tuy vËy, khi qu©n lÝnh cña Ng« Béi Phu ®Æt ch©n vµo tØnh th× chÝnh nh÷ng ng−êi n«ng d©n Êy, nh÷ng con ng−êi ®· tõng phÉn uÊt tiÕn c«ng Qu©n ®oµn 2, giê ®©y l¹i quay sóng chèng l¹i Ng« Béi Phu. Do hµnh ®éng thï ®Þch cña c¸c to¸n du kÝch mµ y ®· bÞ thÊt b¹i nÆng nÒ trong cuéc chiÕn ®Êu chèng l¹i qu©n ®éi Qu¶ng Ch©u. Ta cã thÓ t×m thÊy v« vµn nh÷ng tÊm g−¬ng vÒ ho¹t ®éng du kÝch qu¶ c¶m trong lÞch sö cuéc néi chiÕn Nga - ë Xibªri, ë Ucraina, ë vïng s«ng §«ng, ë B¾c C«cad¬... - Du kÝch ®· gióp Hång qu©n gi¶i phãng ®Êt n−íc khái c¸c lùc l−îng ph¶n c¸ch m¹ng: c¸c t−íng lÜnh Sa hoµng, bän ®Þa chñ vµ t− s¶n. Ch×a kho¸ dÉn tíi nh÷ng th¾ng lîi v÷ng ch¾c cña c¸c to¸n du kÝch lµ sù liªn hÖ mËt thiÕt víi quÇn chóng n«ng d©n. Ho¹t ®éng du kÝch lµ viÖc phi th−êng trong t×nh thÕ c¸ch m¹ng, lµ sù s«i sôc c¸ch m¹ng trong quÇn chóng n«ng d©n. Cuéc ®Êu tranh du kÝch ph¶i ph¶n ¸nh ®−îc lîi Ých cña qu¶ng ®¹i quÇn chóng n«ng d©n vµ ph¶i cã t×nh thÕ c¸ch m¹ng trùc tiÕp th× míi cã thÓ giµnh ®−îc th¾ng lîi. Nh÷ng ®éi qu©n cña bän Cul¾c do c¸c ®¶ng ph¸i ph¶n c¸ch m¹ng lËp ra mét c¸ch h×nh thøc trong nhiÒu vïng cña n−íc Nga suèt trong cuéc néi chiÕn ®· kh«ng vµ kh«ng cã thÓ giµnh ®−îc bÊt cø mét th¾ng lîi v÷ng ch¾c nµo, bëi lÏ ®éi qu©n ®ã kh«ng ph¶n ¸nh kh¸t väng cña n«ng d©n, nh÷ng ng−êi cù tuyÖt hoµn toµn chiÕn ®Êu chèng l¹i chÝnh quyÒn X«viÕt. Nh÷ng th¾ng lîi t¹m thêi cña chóng ë tØnh Tambèp vµo n¨m 1920, ®· nhanh chãng ®i

576 Hå CHÝ MINH TOµN TËP tíi thÊt b¹i, vµ ®Èy tíi sù vïng dËy cña quÇn chóng n«ng d©n chèng l¹i c¸c thñ lÜnh ph¶n c¸ch m¹ng cña chóng. Nh÷ng ®iÒu kiÖn cña cuéc ®Êu tranh, quy m« cña phong trµo c¸ch m¹ng ë n«ng th«n; nh÷ng môc tiªu mµ n«ng d©n tù ®Æt ra, - ®ã lµ nh÷ng nh©n tè quyÕt ®Þnh c¸c h×nh thøc ®Êu tranh du kÝch ë bÊt kú thêi ®iÓm nµo, ë bÊt cø n−íc nµo. Tõ nh÷ng h×nh thøc ®ã lÇn l−ît míi h×nh thµnh tæ chøc vµ cÊu tróc c¸c ®¬n vÞ du kÝch. §¶ng v« s¶n lu«n cã bæn phËn ph¶i tÝnh tíi nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ vÒ thêi gian, lµm sao cã kh¶ n¨ng ®−a l¹i cho phong trµo du kÝch nh÷ng h×nh thøc phï hîp víi hoµn c¶nh ®Æc thï Êy vµ dÉn d¾t c¸c ho¹t ®éng cña nã. Phong trµo du kÝch kh«ng chØ ®−îc l·nh ®¹o vÒ chÝnh trÞ, mµ cßn ®−îc l·nh ®¹o vÒ qu©n sù vµ chiÕn thuËt. C¸c ph−¬ng ph¸p chung vµ c«ng thøc phæ biÕn cho viÖc tæ chøc vµ chiÕn thuËt lµ hoµn toµn kh«ng thÓ ¸p dông ®−îc vµo cuéc ®Êu tranh cña c¸c chiÕn sÜ du kÝch n«ng d©n. Nh÷ng h×nh thøc ®Êu tranh ®−îc ¸p dông ë Trung Quèc ch¼ng h¹n, kh¸c mét c¸ch c¨n b¶n víi nh÷ng h×nh thøc sÏ ®−îc ¸p dông ë Ph¸p. ChØ riªng m¶nh ®Êt ho¹t ®éng ®· cã sù kh¸c nhau råi chø ch−a nãi tíi tÊt c¶ c¸c lo¹i kh¸c biÖt vµ nÐt ®Æc thï kh¸c. NÕu ng−êi ta kh«ng muèn ®i chÖch khái m¶nh ®Êt cña chñ nghÜa M¸c vµ cã c¬ r¬i vµo sù trõu t−îng th× ng−êi ta chØ cã thÓ nãi mét c¸ch chung nhÊt vÒ c¸c h×nh thøc vµ c¬ cÊu cña c¸c ®¬n vÞ du kÝch, chØ cã thÓ kh¸i qu¸t nh÷ng vÊn ®Ò nguyªn t¾c chung. Tr−íc khi khuyªn sö dông mét h×nh thøc tæ chøc nµo ®ã trong chiÕn tranh du kÝch ph¶i xuÊt ph¸t tõ t×nh h×nh chÝnh trÞ trong vïng ®ang ®−îc xem xÐt mµ tiÕn hµnh ph©n tÝch hÕt søc cô thÓ, chi tiÕt. Toµn bé nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ lèi sèng vµ v¨n hãa cña c− d©n ph¶i ®−îc tÝnh ®Õn cïng víi kinh nghiÖm ®Êu tranh giai cÊp ®· cã cña n«ng d©n. Trong toµn bé m« h×nh ®Êu tranh giai cÊp, c¸c phong trµo du kÝch ®ãng vai trß cña mét nh©n tè bæ trî: nã kh«ng cã thÓ tù m×nh ®¹t ®−îc môc tiªu lÞch sö, mµ chØ cã thÓ gãp phÇn gi¶i quyÕt c¸i

C«ng t¸c qu©n sù cña ®¶ng trong n«ng d©n 577 ®−îc ®−a ra bëi mét lùc l−îng kh¸c - giai cÊp v« s¶n. Theo ®ã ta thÊy r»ng môc tiªu ®Æc thï cña c¸c ho¹t ®éng du kÝch lµ quÊy rèi vµ tiªu hao lùc l−îng ph¶n ®éng, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho th¾ng lîi chung cña c¸c giai cÊp lao ®éng d−íi sù l·nh ®¹o cña giai cÊp v« s¶n. VÒ phÇn tæ chøc, c¸c ®iÒu kiÖn c¨n b¶n mµ phong trµo du kÝch ph¶i tu©n thñ nh− sau: a) Tæ chøc ph¶i mÒm dÎo vµ cÇn ph¶i cã mét sè cÊp cã kh¶ n¨ng ho¹t ®éng ®éc lËp víi nhau; b) Tæ chøc ph¶i c¬ ®éng; cã kh¶ n¨ng ho¹t ®éng nhanh; cã thÓ xoay chuyÓn cùc nhanh khi hoµn c¶nh ®ßi hái chuyÓn tõ ®iÒu kiÖn bÝ mËt sang c«ng khai vµ ng−îc l¹i, vµ kÕt hîp ®óng ®¾n c¸c ph−¬ng ph¸p c«ng khai, b¸n c«ng khai vµ bÝ mËt; c) CÊu tróc ph¶i lµm sao cho §¶ng thùc hiÖn quyÒn l·nh ®¹o vÒ chÝnh trÞ vµ t¸c chiÕn cña m×nh; d) CÊu tróc ph¶i ®¬n gi¶n, dÔ hiÓu ®èi víi quÇn chóng vµ phï hîp víi phong tôc tËp qu¸n cña hä, b¶o ®¶m tiÕp tôc ph¸t triÓn lùc l−îng míi. Vµo thêi kú ®Çu, lóc mµ môc tiªu cña phong trµo cßn lµ b¶o vÖ n«ng d©n ®Þa ph−¬ng chèng l¹i sù léng quyÒn cña bän ph¶n ®éng, c¸c to¸n du kÝch (tøc lµ nh÷ng nhãm nhá ban ®Çu) ®−îc thµnh lËp theo tuyÕn l·nh thæ. Theo lÖ th−êng, nh÷ng to¸n du kÝch ®ã cßn bÝ mËt. DÇn dµ, do cuéc ®Êu tranh giai cÊp trë nªn gay g¾t trong n«ng th«n vµ do nã chuyÓn thµnh cuéc néi chiÕn c«ng khai, nh÷ng nhãm du kÝch ®Çu tiªn ®ã nhËp l¹i víi nhau ®Ó h×nh thµnh nh÷ng ®¬n vÞ du kÝch cã quy m« lín, theo vïng (x·, huyÖn). Kh«ng thÓ nãi r»ng, c¸c ®¬n vÞ du kÝch ph¶i bao gåm nh÷ng phÇn tö tiªn tiÕn nhÊt trong lµng m¹c (viÖc nµy trªn thùc tÕ diÔn ra lén xén). Tuy thÕ, ë thêi kú ®Çu, do nhu cÇu ph¶i gi÷ bÝ mËt, do sù dß la vµ khiªu khÝch cña c¸c nhµ cÇm quyÒn, nªn viÖc tuyÓn lùa ng−êi cña c¸c nhãm s¬ khai ph¶i ®−îc xem xÐt rÊt kü l−ìng. VÒ sau, khi phong trµo chuyÓn thµnh mét dßng th¸c réng lín, m¹nh

578 Hå CHÝ MINH TOµN TËP mÏ, thu hót vµo hµng ngò du kÝch tÊt c¶ nh÷ng phÇn tö tiªn tiÕn vµ h¨ng h¸i trong c¸c lµng m¹c th× nguyªn t¾c gi÷ bÝ mËt vµ thÈm tra nh©n sù kh«ng cßn quan träng l¾m. Nh−ng viÖc lùa chän kü nh÷ng ng−êi chØ huy - nh÷ng ng−êi ph¶i ®¸ng ®−îc tin cËy vÒ chÝnh trÞ vµ ®· ®−îc huÊn luyÖn ®Çy ®ñ vÒ qu©n sù, - vÉn lu«n lu«n lµ mét vÊn ®Ò nãng hæi; mäi sù xem th−êng ®iÓm nµy ch¾c ch¾n sÏ cã hËu qu¶ tai h¹i ®èi víi toµn bé tæ chøc. §¶ng cña giai cÊp v« s¶n chØ cã thÓ l·nh ®¹o tèt phong trµo du kÝch nÕu nh− §¶ng cã ¶nh h−ëng tíi n«ng d©n, nÕu nh− n«ng d©n chÊp nhËn nh÷ng khÈu hiÖu vµ cuéc ®Êu tranh cña §¶ng ®Ó thùc hiÖn nh÷ng khÈu hiÖu ®ã. ë nh÷ng n−íc ®· cã c¸c tæ chøc quÇn chóng n«ng d©n, §¶ng cÇn ph¶i phÊn ®Êu giµnh ¶nh h−ëng vµ h−íng dÉn phong trµo du kÝch c¶ trùc tiÕp lÉn th«ng qua c¸c tæ chøc quÇn chóng (®èi víi c¸c ®¬n vÞ du kÝch do c¸c tæ chøc n«ng d©n chØ ®¹o mét c¸ch ®óng ®¾n). N¬i nµo ch−a cã c¸c tæ chøc quÇn chóng nh− thÕ th× §¶ng cÇn ph¶i sö dông c¸c tæ chøc du kÝch lµm c«ng cô ®Ó h−íng dÉn n«ng d©n vÒ chÝnh trÞ. Tæ chøc du kÝch tù nã thùc sù ph¶i lµ ®éi tiÒn phong cña giai cÊp n«ng d©n ch©n lÊm tay bïn - mét bé phËn tÝch cùc, ®Çy tÝnh chiÕn ®Êu vµ l·nh ®¹o cña nã. C¸c cuéc khëi nghÜa ë Bungari (n¨m 1923) kh«ng ph¸t huy ®−îc ¶nh h−ëng lµ do, lóc ®ã lùc l−îng vò trang vµ bé m¸y l·nh ®¹o c¸c ®¬n vÞ du kÝch ch−a ®−îc tæ chøc ®óng ®¾n. §iÒu ®ã gi¶i thÝch v× sao sù phèi hîp ho¹t ®éng cña c¸c ®¬n vÞ rêi r¹c nh− vËy vµ lý do v× sao qu©n ®éi chÝnh quy ®iÒu ®Õn ®µn ¸p c¸c cuéc khëi nghÜa, l¹i thùc hiÖn ®−îc mét chiÕn dÞch t−¬ng ®èi dÔ dµng nh− vËy. §¶ng Céng s¶n chØ b¾t tay x©y dùng bé m¸y l·nh ®¹o vµo ®Çu n¨m 1924. C¸c lùc l−îng vò trang n«ng d©n ®Þnh thµnh lËp hoÆc x©y dùng l¹i cho kh¸ h¬n th× ph¶i tu©n theo c¸ch sau ®©y: ë c¬ së, to¸n 6 ng−êi (1 chØ huy vµ 5 chiÕn sÜ); ba hoÆc bèn to¸n 6 ng−êi lËp mét trung ®éi vµ tõ 3 ®Õn 5 trung ®éi lËp mét ®¹i ®éi. Trong tr−êng hîp cÇn thiÕt, tõ 3 ®Õn 5 ®¹i ®éi Êy cã thÓ kÕt hîp l¹i ®Ó lËp ra mét ®¬n vÞ lín.

C«ng t¸c qu©n sù cña ®¶ng trong n«ng d©n 579 ë cÊp lµng, ban chØ huy lµng (vÒ chÝnh trÞ vµ qu©n sù) chØ ®¹o tæ chøc chiÕn ®Êu cña n«ng d©n, ë cÊp huyÖn lµ ban chØ huy huyÖn, c¸c ®¹i ®éi ®−îc ®Æt d−íi quyÒn chØ huy cña nã. Ph¶i ghi nhËn r»ng, viÖc tæ chøc c¸c ®¹i ®éi ë Bungari lµ dùa trªn c¬ së ph©n biÖt kh¸ râ rµng c¸c chøc n¨ng ®Ó bæ sung cho c¸c ®¬n vÞ chiÕn ®Êu cña mét ®¹i ®éi cßn cã lÝnh trinh s¸t, chiÕn sÜ b¾n sóng m¸y, chiÕn sÜ th«ng tin liªn l¹c, v.v.. NÕu nh− mét tæ chøc nhËn thøc ®Çy ®ñ nh− vËy vµ thµnh c«ng trong viÖc tù thÝch nghi víi nh÷ng ®iÒu kiÖn cña khu vùc ho¹t ®éng vµ phï hîp víi môc tiªu ®· chän, víi nhu cÇu gi÷ bÝ mËt, v.v. th× ch¾c ch¾n nghÜa qu©n Bungari ®· thùc hiÖn ®−îc mét c¸ch cã hiÖu qu¶ nh÷ng nhiÖm vô mµ hä ®−îc trao. §¸ng tiÕc lµ, §¶ng Céng s¶n tæ chøc l¹i c¸c lùc l−îng du kÝch theo ®−êng lèi ®ã h¬i muén, ®Õn nçi trªn thùc tÕ kh«ng thùc hiÖn ®−îc ë mét n¬i nµo c¶. V× vËy, §¶ng b¾t ®Çu thÊy cÇn thiÕt ®Æt ra vÊn ®Ò tæ chøc lùc l−îng vò trang trong c¸c lµng m¹c vµo lóc lµn sãng c¸ch m¹ng ë Bungari ®ang ë lóc tho¸i trµo sau thÊt b¹i th¸ng 9-1923. ë Trung Quèc, c¬ cÊu c¸c tæ chøc chiÕn ®Êu cña n«ng d©n (\"Hång Gi¸o\" vµ c¸c tæ chøc cßn l¹i) kh¸c víi ë Bungari. §¬n vÞ c¬ së lµ to¸n 10 ng−êi; nh÷ng to¸n ®ã hîp thµnh nhãm 100 ng−êi vµ ®¬n vÞ 100 ng−êi sau ®ã th−êng lËp thµnh nh÷ng ®¬n vÞ m¹nh h¬n. ë §øc, cuèi n¨m 1923, ®Çu n¨m 1924 c¸c ®¬n vÞ du kÝch n«ng d©n Pomerania vµ §«ng Phæ ®−îc tæ chøc theo cïng s¬ ®å nh− ®¹i ®éi1) v« s¶n ë thµnh phè: ®éi gåm tõ 10 ®Õn 15 ng−êi, ba hoÆc bèn ®éi lËp thµnh trung ®éi, hai hoÆc ba trung ®éi lËp thµnh ®¹i ®éi. ThËt khã lßng mµ ®¸nh gi¸ c¬ cÊu ®ã hiÖn cã ®Õn møc nµo bëi lÏ tæ chøc ®¹i ®éi v« s¶n §øc ®· kh«ng ph¸t triÓn lªn n÷a; §¶ng còng chØ b¾t tay x©y dùng nã vµo lóc mµ lµn sãng c¸ch m¹ng b¾t ®Çu tho¸i trµo vµ c¸c tæ chøc ®ã nhanh chãng tan vì. Tuy nhiªn _______________ 1) Nguyªn b¶n lµ \"Hundreds\", nghÜa lµ hµng tr¨m, t¹m dÞch lµ ®¹i ®éi theo tæ chøc qu©n ®éi ta cho dÔ hiÓu (BT).

580 Hå CHÝ MINH TOµN TËP c¸c ®¹i ®éi ®ã vÒ b¶n chÊt lµ sù lËp l¹i c¬ cÊu ®¹i ®éi trong qu©n ®éi ®Õ quèc (do kinh nghiÖm chiÕn tranh, quÇn chóng kh«ng l¹ g× nã). Vµ v× ®¹i ®éi v« s¶n trong c¸c thµnh phè ®−îc quÇn chóng yªu mÕn, trong suèt n¨m 1923 (vµ thËm chÝ tr−íc ®ã n÷a) nªn ng−êi ta cã thÓ cho r»ng tæ chøc theo kiÓu ®¹i ®éi lµ h×nh thøc tèt nhÊt phï hîp víi ®iÒu kiÖn n−íc §øc. ë Nga, suèt trong thêi kú néi chiÕn, phong trµo du kÝch vÒ ®¹i thÓ ®· x©y dùng theo h×nh thøc nh− lµ nh÷ng ®¬n vÞ nhá h¬n cña qu©n ®éi chÝnh quy: tiÓu ®éi, ®¹i ®éi, tiÓu ®oµn, trung ®oµn kþ binh. DÇn dÇn, khi Hång qu©n tiÕn c«ng phÝa tr−íc vµ du kÝch ®¸nh sau l−ng phèi hîp ®uæi qu©n thï ra khái vÞ trÝ chóng chiÕm gi÷, c¸c ®¬n vÞ du kÝch hoÆc hîp nhÊt víi c¸c ®¬n vÞ Hång qu©n, hoÆc tiÕp tôc tån t¹i nh− nh÷ng ®¬n vÞ ®éc lËp cña Hång qu©n - tiÕp nhËn c¸c sÜ quan chØ huy, c¸c trang thiÕt bÞ tõ lùc l−îng dù tr÷ cña Hång qu©n vµ ho¹t ®éng theo mÖnh lÖnh cña chØ huy tèi cao Hång qu©n. Nh÷ng vÝ dô ®· nãi ë trªn vÒ c¬ cÊu cña phong trµo du kÝch ë c¸c n−íc kh¸c nhau chØ râ r»ng, vÒ b¶n chÊt nh÷ng nguyªn t¾c nh− thÕ ¸p dông ë ®©y còng nh− víi c¸c ®¬n vÞ c¬ së cña qu©n ®éi chÝnh quy - nh−ng còng cÇn ph¶i tÝnh ®Õn nh÷ng nÐt ®Æc thï cña tõng n−íc, môc tiªu cña phong trµo du kÝch ë tõng thêi kú, vò khÝ hiÖn cã (hoÆc cã thÓ ®−îc trang bÞ trong qu¸ tr×nh chiÕn ®Êu) vµ cuèi cïng lµ cÇn ph¶i gi÷ ®−îc bÝ mËt. NÕu nh− tÊt c¶ c¸c ®iÒu kiÖn Êy ®−îc tu©n thñ, chóng ta sÏ ®i tíi c¬ cÊu ®Æc thï cña c¸c ®¬n vÞ du kÝch: ë thêi kú ®Çu, nh÷ng nhãm chiÕn ®Êu nhá, Ýt nhiÒu cã cïng nhiÖm vô gåm n¨m, t¸m hoÆc m−êi ng−êi, ®−îc h×nh thµnh tõ lµng nä ®Õn lµng kia vµ ®Æt d−íi sù chØ huy trùc tiÕp cña c¸c lµng, th«ng qua c¸c chØ huy cña hä, tíi c¸c ñy ban qu©n sù x·, huyÖn vµ ®¹i diÖn cña hä t¹i c¸c lµng. Khi phong trµo ph¸t triÓn (cïng víi cuéc ®Êu tranh cña n«ng d©n nghÌo ngµy cµng trë nªn quyÕt liÖt) c¸c nhãm nhá ®ã hîp thµnh nh÷ng ®¬n vÞ lín (trung ®éi, ®¹i ®éi, tiÓu ®oµn).

C«ng t¸c qu©n sù cña ®¶ng trong n«ng d©n 581 Nh÷ng ®¬n vÞ ®ã, ®Õn l−ît nã, cã thÓ ®−îc tËp hîp thµnh nh÷ng ®¬n vÞ lín h¬n. Trong qu¸ tr×nh ®ã, nÕu c¸c ®¬n vÞ du kÝch nhá hîp thµnh nh÷ng ®¬n vÞ lín th× cÇn ph¶i tu©n theo nguyªn t¾c ®· ®−îc x¸c lËp cña khoa häc qu©n sù; khoa häc nµy thõa nhËn r»ng trong suèt qu¸ tr×nh ho¹t ®éng, mét chØ huy kh«ng ®−îc chØ huy qu¸ bèn, n¨m ®¬n vÞ; bëi lÏ nÕu chØ huy sè l−îng ®¬n vÞ nhiÒu h¬n thÕ th× nhiÖm vô l·nh ®¹o sÏ rÊt khã kh¨n vµ kÕt qu¶ cuèi cïng sÏ bÞ ¶nh h−ëng ng−îc l¹i. Nguyªn t¾c nµy ph¶i ®−îc t«n träng triÖt ®Ó ®èi víi c¸c ®¬n vÞ du kÝch v× nh÷ng nÐt ®Æc thï cña nã vµ bÖnh kinh niªn thiÕu c¸c vÞ chØ huy giái trong b¶n th©n du kÝch. VÊn ®Ò l·nh ®¹o lu«n lu«n lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò hä khã lßng gi¶i quyÕt ®−îc. Gi¸m s¸t viÖc thµnh lËp c¸c ®¬n vÞ du kÝch, viÖc huÊn luyÖn qu©n sù cña nã vµ ho¹t ®éng cña nã ë x·, huyÖn, tØnh hoÆc trªn kh¾p c¶ n−íc, tÊt nhiªn ®ã lµ tr¸ch nhiÖm cña tõng ñy ban chuyªn m«n trong Héi ®ång Qu©n sù cña §¶ng Céng s¶n, v× Héi ®ång nµy phô tr¸ch toµn bé c«ng t¸c qu©n sù cña §¶ng. C¸c ®ång chÝ c«ng t¸c chuyªn tr¸ch trong n«ng d©n ph¶i cã ch©n trong héi ®ång nµy. C¸c héi ®ång huyÖn vµ x· nhÊt thiÕt ph¶i cã ®¹i diÖn qu©n sù riªng cña m×nh trong n«ng d©n ë tõng lµng hoÆc tõng nhãm lµng; nhiÖm vô cña hä sÏ ph¶i chØ ®¹o viÖc thµnh lËp c¸c ®¬n vÞ du kÝch vµ huÊn luyÖn qu©n sù t¹i chç, th«ng qua vai trß trung gian cña nh÷ng ng−êi l·nh ®¹o (nh÷ng chØ huy) cã uy tÝn thuéc c¸c ®¬n vÞ du kÝch cÊp thÊp h¬n vµ c¸c tæ chøc n«ng d©n kh¸c ®· cã. HuÊn luyÖn t¸c chiÕn cho du kÝch, tr−íc hÕt lµ ph¶i d¹y cho hä sö dông thµnh th¹o c¸c lo¹i vò khÝ cÇm tay, lµ mét trong nh÷ng nhiÖm vô chÝnh yÕu cña nh÷ng ng−êi tæ chøc vµ nh÷ng ng−êi l·nh ®¹o - tr−íc hÕt ë nh÷ng n−íc mµ n«ng d©n ch−a bao giê häc nghÖ thuËt chiÕn tranh trong qu©n ®éi chÝnh quy (tøc lµ nh÷ng n−íc cã qu©n ®éi chuyªn nghiÖp hoÆc h¹n chÕ vÒ qu©n ®éi, nh÷ng n−íc kh«ng dù vµo cuéc chiÕn tranh thÕ giíi võa qua, hoÆc c¸c cuéc

582 Hå CHÝ MINH TOµN TËP chiÕn tranh kh¸c). D¹y cho du kÝch biÕt mét Ýt c¸ch sö dông c¸c lo¹i vò khÝ mµ hä cã ë thêi ®iÓm ®Æc biÖt vÉn ch−a ®ñ; hä còng cÇn biÕt cµng nhiÒu cµng tèt c¸ch sö dông mäi thø vò khÝ mµ hä cã thÓ bÊt ngê c−íp ®−îc tõ tay kÎ thï. Nguyªn t¾c c¨n b¶n ë ®©y lµ mçi mét du kÝch ph¶i ®−îc häc b¾n thµnh th¹o sóng tr−êng, c¸c lo¹i sóng lôc, häc nÐm lùu ®¹n vµ häc cho thµnh th¹o khi ®¸nh gi¸p l¸ cµ (gi¸o, m¸c, kiÕm...). Mét ®iÒu còng rÊt quan träng lµ, mçi ®¬n vÞ du kÝch cÇn ph¶i cã mét sè l−îng ®Çy ®ñ c¸c chiÕn sÜ trinh s¸t ®−îc huÊn luyÖn thÝch hîp, c¸c chiÕn sÜ b¾n sóng m¸y, c¸c chiÕn sÜ th«ng tin liªn l¹c, c¸c kü s− vµ y t¸. ViÖc t¹o ra mét sè l−îng ®Çy ®ñ c¸c chiÕn sÜ nh− vËy lµ mét phÇn tr¸ch nhiÖm cña ban l·nh ®¹o c¸c ®¬n vÞ du kÝch. Lµm thÕ nµo cã thÓ kiÕm ®−îc vò khÝ ®Ó trang bÞ cho tæ chøc du kÝch míi ®−îc thµnh lËp? §©y lµ mét vÊn ®Ò khã gi¶i quyÕt còng tùa nh− vÊn ®Ò trang bÞ cho cËn vÖ ®á vËy. Tuy nhiªn vÊn ®Ò nµy cã thÓ gi¶i quyÕt ®−îc, mÆc dï khã kh¨n, nh−ng Ýt ra lµ ®ñ kh¶ n¨ng ®Ó cã thÓ chiÕn ®Êu ®o¹t lÊy vò khÝ. §¹i thÓ, còng ph¶i nhËn râ r»ng kh«ng bao giê cã thÓ tÝch gãp tr−íc mét kho vò khÝ. NhÊt thiÕt ph¶i dïng mäi c¸ch ®Ó cã vò khÝ: c¸c lo¹i vò khÝ thÝch hîp víi n«ng d©n (sóng s¨n, sóng lôc, r×u, thanh s¾t, v.v.) céng thªm lùu ®¹n vµ bom m×n, gi¸o m¸c vµ kiÕm... Trong nh÷ng tr−êng hîp nhÊt ®Þnh cã thÓ mua sóng ng¾n. Nh−ng nguån trang bÞ vò khÝ chñ yÕu cho du kÝch sÏ lµ tËp kÝch vµo c¸c kho vò khÝ, c−íp vò khÝ cña c¶nh s¸t vµ c¸c to¸n lÝnh - tÊt c¶ ®iÒu ®ã ®−îc thùc hiÖn víi khÝ giíi th« s¬ cã thÓ kiÕm ®−îc lóc ®Çu. CÇn ph¶i nhÊn m¹nh r»ng, ®èi víi mçi phong trµo du kÝch nghiªm chØnh, viÖc bæ sung cho kho dù tr÷ vò khÝ vµ ®¹n d−îc cña du kÝch sÏ lµ mét nhiÖm vô th−êng xuyªn vµ l©u dµi. LÞch sö phong trµo du kÝch ë Nga, Trung Quèc vµ ë nh÷ng n−íc kh¸c chØ ra r»ng, c¸c ®¬n vÞ du kÝch tiÕn hµnh ®Êu tranh chèng l¹i c¸c nhµ cÇm quyÒn vµ qu©n ®éi lóc ®Çu kh«ng cã bÊt kú

C«ng t¸c qu©n sù cña ®¶ng trong n«ng d©n 583 thø vò khÝ nµo kh¸c ngoµi r×u, thanh s¾t, c¸i chÜa, liÒm hoÆc gËy géc. DÇn dµ, trong qu¸ tr×nh chiÕn ®Êu hä c−íp ®−îc nh÷ng thø vò khÝ hiÖn ®¹i cÇn cho hä (sóng tr−êng, sóng m¸y, ®¹i b¸c, v.v. víi c¸c thø ®¹n d−îc cÇn thiÕt). Cuéc ®Êu tranh du kÝch, còng tùa nh− ho¹t ®éng cña cËn vÖ ®á ë thµnh phè, ph¶i ®−îc tiÕn hµnh theo ®óng nh÷ng nguyªn t¾c c¨n b¶n cña khoa häc vµ chiÕn thuËt qu©n sù. Tuy vËy, vµo thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh, nhÊt thiÕt ph¶i tÝnh ®Õn nh÷ng nÐt ®Æc thï vÒ thêi gian vµ ®iÒu kiÖn mµ c¸c ®¬n vÞ du kÝch ph¶i ho¹t ®éng. Còng gièng nh− tæ chøc chiÕn ®Êu trong thµnh phè, ®¬n vÞ du kÝch chØ cã thÓ giµnh ®−îc th¾ng lîi nÕu nh− mçi chiÕn sÜ, ®Æc biÖt lµ c¸c chØ huy, biÓu lé tèi ®a n¨ng lùc; nÕu nh−, trong c¸c ho¹t ®éng chuÈn bÞ, yÕu tè \"thêi gian\" ®−îc tu©n thñ mét c¸ch nghiªm tóc; nÕu nh− kÕ ho¹ch t¸c chiÕn ®−îc th¶o ra chi tiÕt tõ tr−íc; nÕu nh− c¸c lùc l−îng ®−îc ph©n c«ng thùc hiÖn tõng nhiÖm vô ®Æc biÖt ®−îc bµy binh bè trËn hîp víi hoµn c¶nh hiÖn hµnh; nÕu sù hiÓu biÕt t−êng tËn vÒ kÎ thï vµ ®Þa bµn ho¹t ®éng ®−îc hoµn tÊt; nÕu nh− nguyªn t¾c tiÕn c«ng bÊt ngê ®−îc tu©n thñ vµ v.v.. ViÖc thiÕu vò khÝ, kh«ng cã nh÷ng ®¬n vÞ lín (ph©n t¸n c¸c lùc l−îng), khã kh¨n trong viÖc kiÖn toµn hÖ thèng chØ huy giái trªn toµn tØnh hoÆc thËm chÝ trªn toµn huyÖn - nh÷ng ®iÓm yÕu Êy cÇn ph¶i vµ cã thÓ ®−îc bï ®¾p bëi nh÷ng ®iÓm m¹nh nh− bÊt ngê, t¸o b¹o vµ qu¶ quyÕt trong ho¹t ®éng du kÝch. §Ó kh¼ng ®Þnh ý t−ëng nµy, chóng ta h·y lÊy mét trong mu«n vµn vÝ dô trong lÞch sö c¸c chiÕn sÜ du kÝch ®á ë Nga. Cuèi th¸ng 7-1918, bän b¹ch vÖ ®· bao v©y X«viÕt huyÖn San. Lµng Platèpxcaia ®· bÞ ph©n ®éi Gnil«ribèp, víi mét tr¨m sÜ quan vµ kho¶ng 200 ng−êi Canmøc1) bÞ c−ìng bøc vµo lÝnh ®¸nh chiÕm. _______________ 1) Canmøc: Mét téc ng−êi M«ng Cæ sèng r¶i r¸c tõ T©y Trung Quèc ®Õn s«ng Vonga (BT).

584 Hå CHÝ MINH TOµN TËP Chóng b¾t ®Çu b¾n nh÷ng ng−êi n«ng d©n cã thiÖn c¶m víi nh÷ng ng−êi b«nsªvÝch. Bu®«nn−i lËp mét nhãm 4 ng−êi ë Êp Cud«rin« vµ quyÕt ®Þnh tiÕn c«ng Platèpxcaia ®Ó gi¶i tho¸t tï nh©n. Trong ®ªm 27 r¹ng ngµy 28-7, nhãm nµy thùc hiÖn mét cuéc tiÕn c«ng t¸o b¹o, gi¶i tho¸t tï nh©n, t−íc vò khÝ cña nh÷ng ng−êi lÝnh Canmøc ®ang kinh ng¹c vµ lËp tøc vò trang cho nh÷ng tï nh©n võa ®−îc gi¶i tho¸t. Sau cuéc chiÕn ®Êu gi¸p l¸ cµ ¸c liÖt, mét ®¹i ®éi sÜ quan rót lui ®Ó l¹i cho Bu®«nn−i chiÕn lîi phÈm: 2 ®¹i b¸c, 4 sóng m¸y, 300 sóng tr−êng, 60.000 viªn ®¹n vµ 150 con ngùa víi ®Çy ®ñ yªn c−¬ng1). C¸c ®¬n vÞ du kÝch chõng nµo mµ ch−a nhãm thµnh mét ®éi qu©n n«ng d©n ®ñ m¹nh th× kh«ng cã kh¶ n¨ng tiÕn hµnh cuéc chiÕn ®Êu chèng l¹i qu©n ®éi chÝnh quy cïng nh÷ng trËn ®¸nh c«ng kiªn hoÆc trªn ®Êt trèng. Trong tr−êng hîp c¸c ®¬n vÞ du kÝch Êy bÞ qu©n ®éi chÝnh quy tiÕn c«ng th× c¸ch gi¶i quyÕt tèt nhÊt ®èi víi hä lµ tr¸nh ®¸nh nhau h¬n lµ b¾t tay tù phßng thñ nh− qu©n ®éi chÝnh quy. Bëi v×, xÐt thÊy ®iÓm yÕu liªn quan, c¸c chiÕn sÜ du kÝch kh«ng thÓ hy väng giµnh bÊt cø th¾ng lîi nµo trong hµnh ®éng phßng thñ. Søc m¹nh cña du kÝch kh«ng n»m trong phßng thñ, mµ n»m trong nh÷ng hµnh ®éng tiÕn c«ng t¸o b¹o vµ bÊt ngê. C¸c chiÕn sÜ du kÝch kh«ng ®ñ m¹nh vÒ qu©n sù cho hµnh ®éng phßng thñ. ë mäi n¬i, mäi lóc hä ph¶i kiªn quyÕt vËn ®éng; gi¸ng nh÷ng ®ßn nhanh vµ bÊt ngê vµo qu©n ®Þch. ë nh÷ng n¬i, nh÷ng lóc mµ chóng Ýt ngê tíi, vµ nhanh chãng rót lui vµ tr¸nh mét cuéc giao tranh quyÕt liÖt nÕu nh− hoµn c¶nh vµ c¸n c©n lùc l−îng ë n¬i ®Æc biÖt Êy, ë thêi ®iÓm ®Æc biÖt Êy kh«ng cã lîi cho m×nh, ®Ó råi lµm cho qu©n thï b¹t vÝa kinh hån ë mét n¬i kh¸c. Trong viÖc tæ chøc c¸c cuéc tiÕn c«ng trªn quy m« réng vµo _______________ 1) C¸ch m¹ng v« s¶n ë s«ng §«ng, Miscellany, sè I, M, 1922 (TG).

C«ng t¸c qu©n sù cña ®¶ng trong n«ng d©n 585 thµnh phè, c¸c chiÕn sÜ, v.v., chØ huy c¸c ®¬n vÞ du kÝch ph¶i chó ý nhiÒu tíi vÊn ®Ò lùa chän h−íng ®ét kÝch chñ yÕu. Mäi sù cè g¾ng xuÊt kÝch víi søc m¹nh nh− nhau ë tÊt c¶ c¸c ®iÓm ®Òu cã nghÜa lµm ph©n t¸n lùc l−îng ®· cã. C¸c chØ huy cÇn ph¶i tËp trung nç lùc vµ sù chó ý cña m×nh vµo mét tuyÕn tiÕn c«ng chñ yÕu mµ hä cã hy väng giµnh ®−îc th¾ng lîi nhanh chãng vµ quyÕt ®Þnh, chØ gi÷ l¹i søc ng−êi, søc cña tèi thiÓu cho nhiÖm vô thø yÕu. V¶ l¹i, trong viÖc tæ chøc phèi hîp t¸c chiÕn cña mét sè ®¬n vÞ nh»m ®¹t ®−îc mét môc tiªu nµo ®ã b»ng sù bÊt ngê th× ph¶i ghi nhí r»ng yÕu tè \"thêi gian\" lµ cùc kú quan träng. ViÖc kh«ng tu©n thñ hai nguyªn t¾c chiÕn thuËt ®ã th−êng dÉn tíi thÊt b¹i, thËm chÝ dÉn tíi tiªu vong c¸c ®¬n vÞ ®ang tiÕn c«ng. Trong t¸c chiÕn kÕt hîp Êy sù thèng nhÊt chØ huy còng ®ãng vai trß rÊt to lín. Kh«ng cã ban chØ huy giái, hoÆc cã mét vµi ban chØ huy (víi mçi ®¬n vÞ ®ang t¸c chiÕn ®éc lËp) lµ ®iÒu kh«ng ®−îc phÐp. KÕ ho¹ch t¸c chiÕn ph¶i ®−îc so¹n th¶o tËp thÓ vµ trong khi chiÕn ®Êu, sù l·nh ®¹o tËp thÓ ph¶i ®−a mÖnh lÖnh tíi nh÷ng ®¬n vÞ tham gia t¸c chiÕn. §ã lµ ®iÒu kiÖn cèt lâi cho kÕt hîp t¸c chiÕn cã hy väng giµnh ®−îc th¾ng lîi. Nhu cÇu vÒ chØ huy thèng nhÊt trong c¸c ho¹t ®éng du kÝch lµ chiÕn thuËt th«ng th−êng trong ®¸nh du kÝch - thùc ra lµ cña tÊt c¶ c¸c cuéc chiÕn nãi chung. Tuy vËy, kinh nghiÖm cña cuéc chiÕn tranh du kÝch võa qua, ®Æc biÖt ë Trung Quèc chØ ra r»ng ®ßi hái s¬ ®¼ng Êy kh«ng ph¶i bao giê còng ®−îc tu©n thñ hoÆc vËn dông trong thùc tÕ. §· th−êng x¶y ra nh÷ng tr−êng hîp nhiÒu ®¬n vÞ du kÝch cã cïng môc tiªu nh−ng thiÕu chØ huy thèng nhÊt nªn ®· ph©n t¸n nh÷ng nç lùc cña hä vµ do ®ã bÞ thÊt b¹i. Kh«ng thÓ cã t¸c chiÕn mµ thiÕu sù hiÓu biÕt tr−íc mét c¸ch kü cµng. Th«ng tin chÝnh x¸c vÒ qu©n ®Þch, vÒ c¸c vÞ trÝ cña nã, vÒ ®iÓm m¹nh, yÕu cña nã, vÒ ®Þa thÕ, ®−êng s¸, ph−¬ng tiÖn giao th«ng, c− d©n, v.v., tÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã ph¶i nhËn ®−îc tõ c¸c ®éi