ใบความรู้หน่วยที่ 1

150 ใบประเมนิ ผล ใบงานท่ี 4 หน่วยที่ 4 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย งานโลหะแผ่นและงานประกอบขึน้ รูป ชั่วโมงรวม 72ช่ือ / สกุล …………………………………………… วนั ทป่ี ฏบิ ตั ิงาน ……….…./……….……../…………….ระดบั ช้นั ปวช ………….กลุ่ม ………………………. แผนกช่าง ……………………………………………… ช่ืองาน การพบั ตะเขบ็ 2 ช้นั (Double Seam) / ตามใบงานที่ 4 หน่วยท่ี 4 ระดับคะแนนรายการตรวจ 3 4 5 25 ปานกลาง ค่อนข้างดี ดี คะแนนทีไ่ ด้1. การเตรียมงาน2. ความสม่าเสมอของตะเขบ็3. ขนาดของตะเขบ็4. ความเรียบร้อยสวยงามโดยรวม5. พฤตกิ รรมขณะปฏบิ ตั งิ าน รวมบนั ทกึ พเิ ศษ ……………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………หมายเหตกุ ารให้คะแนน :คะแนนทไ่ี ด้  คะแนนเตม็ (25) = ………………..……คะแนน X (100)  10 = …………………คะแนนทไ่ี ดใ้ นใบงานน้ีคอื …………………… คะแนน ( คะแนนรวมเตม็ 10 คะแนน ) ลงช่ือ...…………………………ผบู้ นั ทกึ () วนั ที่ ……. /……………. /………………

151 ใบงานที่ 5 หน่วยท่ี 4 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย งานโลหะแผ่นและงานประกอบขึน้ รูป ชั่วโมงรวม 721 : 1 เบอร์ 30(0.47 มม.) 1 ช้ิน แผน่ เหล็กอาบสงั กะสี 120 X 50 มม.มาตราส่วน ความหนาโลหะ จานวน ชนิดโลหะแผน่ ขนาดโลหะแผน่ เครื่องมือและอปุ กรณ์ ลาดับข้นั การทางาน1. บรรทดั เหลก็ 1. เตรียมเคร่ืองมือในการเขา้ ขอบลวดใหพ้ ร้อม2. เหล็กขดี 2. ตดั แผน่ เหล็กอาบสงั กะสีใหไ้ ดข้ นาด 120 X 503. ฉากผสม มม. จานวน 1 แผน่ ดว้ ยเครื่องตดั4. กรรไกรตดั ตรงและกรรไกรตดั โคง้ 3. คานวนระยะเผอ่ื การเขา้ ขอบลวด5. คอ้ นไม้ 4. พบั ขอบเผอ่ื วางลวด6. แผน่ เหลก็ อาบสงั กะสีเบอร์ 30 5. ใชค้ อ้ นเคาะโลหะแผน่ ใหห้ ุม้ ลวด7. เครื่องตดั โลหะแผน่ 6. ตบแตง่ ให้เรียบร้อยสวยงาม8. คอ้ นย้าตะเขบ็ 7. ทาความสะอาดแลว้ ส่งตรวจ

152 ใบงานที่ 5 หน่วยที่ 4ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานโลหะแผ่นและงานประกอบขึน้ รูป ชั่วโมงรวม 72เทคนคิ และวธิ ีปฏบิ ัตงิ าน1. นาแผน่ โลหะมาร่างแบบงาน เพอื่ หาระยะเผอ่ื ในการเขา้ ขอบลวดสูตร การเผอ่ื เขา้ ขอบลวดA = ระยะเผอ่ื A= 2 1 D 2D = เสน้ ผา่ ศนู ยก์ ลาง2. นาช้ินงานทร่ี ่างแบบแลว้ ตามขอ้ 1 มาพบั ฉาก เพอื่ นาลวดท่เี คาะใหต้ รงวางบริเวณมุมฉากน้นั3. ใชค้ อ้ นไมเ้ คาะพบั โลหะแผน่ ปิ ดลงบนลวด4. ใชค้ อ้ นเคาะตะเขบ็ ใหโ้ ลหะแผน่ มว้ นลงโดยรอบลวด โดยการใชม้ ือซา้ ยจบั ชิ้นงานตะแคงข้นึ แลว้ ใชห้ าง คอ้ นทีม่ ีสนั แหลมเคาะแทรกลงไป โลหะแผน่ จะปิ ดครอบลงบนลวดจนหมดตลอดความยาวของลวดมอบงาน : (ใหน้ กั ศึกษาปฏิบตั ิการเขา้ ขอบลวดดว้ ยมือตามขนาดทกี่ าหนดใหแ้ ละใชเ้ ทคนิควธิ ีตามข้นั ตอนทนี่ า เสนอ)

153 ใบประเมินผล ใบงานที่ 5 หน่วยที่ 4 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4 ชื่อหน่วย งานโลหะแผ่นและงานประกอบขนึ้ รูป ชั่วโมงรวม 72ช่ือ / สกลุ …………………………………………… วนั ทป่ี ฏบิ ตั ิงาน ……….…./……….……../…………….ระดบั ช้นั ปวช ………….กลุ่ม ………………………. แผนกช่าง ……………………………………………… ชื่องาน การเขา้ ขอบลวด / ตามใบงานท่ี 5 หน่วยที่ 4 ระดับคะแนนรายการตรวจ 3 4 5 25 ปานกลาง ค่อนข้างดี ดี คะแนนที่ได้1. การเตรียมงาน2. ความสม่าเสมอในการเขา้ ขอบลวด3. ความแขง็ แรงของขอบลวด4. ความเรียบร้อยสวยงามโดยรวม5. พฤติกรรมขณะปฏบิ ตั งิ าน รวมบนั ทกึ พิเศษ ……………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………หมายเหตุการให้คะแนน :คะแนนทีไ่ ด้  คะแนนเตม็ (25) = ………………..……คะแนน X (100)  10 = …………………คะแนนทไ่ี ดใ้ นใบงานน้ีคอื …………………… คะแนน ( คะแนนรวมเตม็ 10 คะแนน ) ลงชื่อ...…………………………ผบู้ นั ทึก () วนั ท่ี ……. /……………. /………………

154 ใบงานท่ี 6 หน่วยท่ี 4 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย งานโลหะแผ่นและงานประกอบขนึ้ รูป ชั่วโมงรวม 72พบั ขอบสองช้ัน ขนาด 5 มม.บัดกรี 1 : 4.7 เบอร์ 30(0.47 มม.) 1 ชิ้น แผน่ เหล็กอาบสงั กะสี 554 X 376 มม.มาตราส่วน ความหนาโลหะ จานวน ชนิดโลหะแผน่ ขนาดโลหะแผน่ เคร่ืองมือและอปุ กรณ์ ลาดบั ข้นั การทางาน1. บรรทดั เหล็ก2. เหล็กขดี 1. เตรียมเครื่องมือในการทาถาดเหล่ียม3. ฉากผสม4. กรรไกรตดั ตรงและกรรไกรตดั โคง้ 2. ตดั แผน่ เหลก็ อาบสงั กะสีใหไ้ ดข้ นาด 554 X 3765. คอ้ นไม้6. คอ้ นย้าตะเขบ็ มม. จานวน 1 แผน่ ดว้ ยเคร่ืองตดั7. คีมปากแบน8. แผน่ เหลก็ อาบสงั กะสี เบอร์ 30 3. เขียนแบบแผน่ คล่ีของถาดสี่เหลี่ยม9. เคร่ืองตดั โลหะแผน่10. เครื่องเช่ือมจุม่ (Spot welding) 4. ตรวจสอบความถูกตอ้ งของแบบ11. Stake 5. ตดั ดว้ ยกรรไกร 6. พบั ขอบและพบั ข้นึ รูปถาด 7. ตบแตง่ ใหเ้ รียบรอ้ ย 8. ทาการบดั กรีหรือเชื่อมจุดบริเวณตะเขบ็ เกย 9. ทาความสะอาดแลว้ ส่งตรวจ

155 ใบงานที่ 6 หน่วยท่ี 4ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานโลหะแผ่นและงานประกอบขึน้ รูป ชั่วโมงรวม 72เทคนิคและวธิ ปี ฏบิ ตั งิ าน1. เขยี นแบบแผน่ คล่ีโดยใชว้ ิธีการคล่ีอยา่ งง่าย โดยเร่ิมตน้ คล่ีออกมาจากจดุ ศนู ยก์ ลาง2. เผอ่ื ระยะในการพบั ขอบ (Hem) และเผอื่ ตะเขบ็ เกย (Lap Seam) เพอื่ ใชใ้ นการเช่ือมจุด (Spot welding)3. จากน้นั นาไปเจาะรู ขนาด 3 มม. บริเวณจดุ พบั บริเวณมุมท้งั 4 มุม เพอ่ื ป้องกนั การฉีกนาขณะพบั (อยา่ ลืม ตอ้ งเจาะก่อนตดั เทา่ น้นั )4. ทาการตดั ส่วนทไ่ี ม่ตอ้ งการออกไป แลว้ ตกแต่งขอบหรือครีบที่คมดว้ ยตะไบละเอียด5. นาไปพบั ข้นึ รูปดว้ ยเคร่ืองพบั แบบพบั กล่อง6. เคาะตกแตง่ รอยพบั ใหเ้ ขา้ รูป7. นาไปบดั กรีรอยต่อเกย ทาความสะอาดแลว้ ส่งตรวจมอบงาน : (ใหน้ กั ศกึ ษาปฏิบตั ิการทาถาดสี่เหล่ียมมุมฉากตามแบบและตามข้นั ตอนท่นี าเสนอมา)

156 ใบประเมนิ ผล ใบงานที่ 6 หน่วยที่ 4ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานโลหะแผ่นและงานประกอบขนึ้ ช่ัวโมงรวม 72รูปชื่อ / สกลุ …………………………………………… วนั ทป่ี ฏบิ ตั งิ าน ……….…./……….……../…………….ระดบั ช้นั ปวช ………….กลุ่ม ………………………. แผนกช่าง ……………………………………………… ช่ืองาน การทาถาดสี่เหล่ียมมุมฉาก / ตามใบงานท่ี 6 หน่วยที่ 4 ระดับคะแนนรายการตรวจ 3 4 5 45 ปานกลาง ค่อนข้างดี ดี คะแนนท่ไี ด้1. การเขียนแบบแผน่ คล่ี2. การพบั ขอบ3. การพบั ข้ึนรูปประกอบ4. การบดั กรีหรือเชื่อมจดุ ตะเขบ็ เกย5. ขนาดความยาวกล่อง 330 มม.6. ขนาดความกวา้ งกล่อง 152 มม.7. ขนาดความสูงกล่อง 102 มม.8. ความเรียบรอ้ ยสวยงามโดยรวม9. พฤตกิ รรมขณะปฏิบตั ิงาน รวมบันทกึ พเิ ศษ …………………………………………………………………………………………………….………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………...หมายเหตุการให้คะแนน :คะแนนท่ีได้  คะแนนเตม็ (45) = ………………..……คะแนน X (100)  10 = …………………คะแนนท่ไี ดใ้ นใบงานน้ีคอื …………………… คะแนน ( คะแนนรวมเตม็ 10 คะแนน ) ลงช่ือ...…………………………ผบู้ นั ทกึ () วนั ที่ ……. /……………. /………………

157 ใบงานท่ี 7 หน่วยท่ี 4 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ช่ือหน่วย งานโลหะแผ่นและงานประกอบขนึ้ รูป ชั่วโมงรวม 721:2 เบอร์ 30(0.47 มม.) 1 ชิ้น แผน่ เหลก็ อาบสงั กะสี ลาตวั 215 X 50 มม. กน้ 70 X 70 มม.มาตราส่วน ความหนาโลหะ จานวน ชนิดโลหะแผน่ ขนาดโลหะแผน่ เคร่ืองมือและอปุ กรณ์ ลาดบั ข้นั การทางาน1. บรรทดั เหล็ก 1. เตรียมเคร่ืองมือในการทางานใหพ้ ร้อม2. เหล็กขดี 2. ตดั แผน่ เหลก็ อาบสงั กะสีใหไ้ ดข้ นาด 215 X 503. วงเวยี นเหล็ก มม. เพอื่ ทาลาตวั กล่อง และตดั ชิ้นกน้ กล่อง 70 X4. ฉากผสม 70 มม.5. กรรไกรตดั ตรงและกรรไกรตดั โคง้ 3. เขยี นแบบแผน่ คล่ีบนแผน่ โลหะ6. คอ้ นไม้ 4. ตรวจสอบความถูกตอ้ งของแบบ7. คอ้ นย้าตะเขบ็ 5. ตดั ส่วนทีไ่ ม่ตอ้ งการออกดว้ ยกรรไกร8. คมี ปากแบน 6. พบั ข้นึ รูปตวั กล่อง และพบั ขอบ (Hem)9. แผน่ เหล็กอาบสงั กะสี เบอร์ 30 7. พบั ข้ึนรูปช้ินกน้ กล่อง10. เคร่ืองตดั โลหะแผน่ 8. นาลาตวั กล่อง และชิ้นกน้ กลอ่ งมาประกอบกนั11. Stake 9. เคาะพบั เพอื่ ทาตะเขบ็ สองช้นั กน้ กระป๋ อง

158 ใบงานที่ 7 หน่วยท่ี 4 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย งานโลหะแผ่นและงานประกอบขึน้ รูป ช่ัวโมงรวม 72 เทคนิคและวธิ ปี ฏิบัตงิ าน1. เขียนแบบแผน่ คล่ีดว้ ยวธิ ีเสน้ ขนาน2. พบั ข้นึ รูปกล่องสี่เหล่ียมและเขา้ ตะเขบ็ สองช้นั (Double Seam)3. เขียนแบบกน้ กระป๋ อง และเคาะพบั ลาตวั กระป๋ องบริเวณขอบดา้ นล่างขนาด 5 มม. ใหต้ ้งั ฉากกบั ลาตวั กล่อง4. วางลาตวั กล่องลงบนกน้ กระป๋ อง จากน้นั ทาการเคาะพบั ตะเขบ็ กน้ กระป๋ อง ใชค้ อ้ นเคาะให้แนบกบั ทาการเคาะพบั ปีกของลาตวั กระป๋ อง ตะเขบ็ ช้นั ที่สองมอบงาน : (ใหน้ กั ศกึ ษาสรา้ งกล่องส่ีเหล่ียมตามแบบทใ่ี หม้ า)

159 ใบประเมินผล ใบงานท่ี 7 หน่วยท่ี 4 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ช่ือหน่วย งานโลหะแผ่นและงานประกอบขึน้ รูป ช่ัวโมงรวม 72ชื่อ / สกลุ …………………………………………… วนั ทปี่ ฏิบตั ิงาน ……….…./……….……../…………….ระดบั ช้นั ปวช ………….กลุ่ม ………………………. แผนกช่าง ……………………………………………… ชื่องาน การทากล่องสี่เหลี่ยม / ตามใบงานท่ี 7 หน่วยที่ 4 ระดบั คะแนนรายการตรวจ 3 4 5 40 ปานกลาง ค่อนข้างดี ดี คะแนนทไ่ี ด้1. การร่างแบบ2. การพบั ขอบ (Hem)3. การเคาะพบั ตะเขบ็ กน้ กระป๋ อง4. การพบั ตะเขบ็ สองช้นั5. ขนาดกน้ กระป๋ อง 50 X 50 มม.6. ความสูง 40 มม.7. ความเรียบรอ้ ยสวยงามโดยรวม8. พฤติกรรมขณะปฏบิ ตั ิงาน รวมบนั ทกึ พเิ ศษ …………………………………………………………………………………………………….………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………...หมายเหตุการให้คะแนน :คะแนนที่ได้  คะแนนเตม็ (40) = ………………..……คะแนน X (100)  10 = …………………คะแนนที่ไดใ้ นใบงานน้ีคอื …………………… คะแนน ( คะแนนรวมเตม็ 10 คะแนน ) ลงช่ือ...…………………………ผบู้ นั ทึก () วนั ที่ ……. /……………. /………………

160 ใบงานท่ี 8 หน่วยที่ 4 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย งานโลหะแผ่นและงานประกอบขึน้ รูป ชั่วโมงรวม 721 : 4 เบอร์ 30(0.47 มม.) 1 ชิ้น แผน่ เหลก็ อาบสงั กะสี หาไดจ้ ากการคลี่มาตราส่วน ความหนาโลหะ จานวน ชนิดโลหะแผน่ ขนาดโลหะแผน่ เคร่ืองมือและอปุ กรณ์ ลาดับข้นั การทางาน1. บรรทดั เหลก็ 1. เตรียมเคร่ืองมือในการทางานใหค้ รบ2. เหล็กขดี 2. เขยี นแบบบนกระดาษเขียนแบบ3. วงเวยี นเหล็ก 3. ตรวจสอบความถูกตอ้ งของแบบ4. ฉากผสม 4. ถ่ายแบบแผน่ คลี่กระป๋ องลงบนแผน่ เหล็กอาบ5. กรรไกรตดั ตรงและกรรไกรตดั โคง้ สงั กะสี6. คอ้ นไม้ 5. ตดั ส่วนท่ีไม่ตอ้ งการออกทง้ิ7. คอ้ นย้าตะเขบ็ 6. มว้ นพบั ข้ึนรูปตามแบบ12. แผน่ เหล็กอาบสงั กะสี เบอร์ 30 7. ประกอบกน้ กระป๋ อง13. เครื่องตดั โลหะแผน่ 8. บดั กรีมือจบั ตดิ กบั ตวั กระป๋ อง14. เครื่องมว้ น 9. ตบแต่งใหส้ วยงาม15. เหล็กย้าตะเขบ็ 10. ทาความสะอาด แลว้ ส่งตรวจ

161 ใบงานท่ี 8 หน่วยที่ 4 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย งานโลหะแผ่นและงานประกอบขึน้ รูป ชั่วโมงรวม 72 เทคนิคและวธิ ีปฏิบัติงาน1. เขยี นแบบแผน่ คลี่ส่วนลาตวั กระป๋ องดว้ ยวธิ ีการเขยี นแบบเสน้ ขนาน สูตร การเผอื่ ขนาดเพอื่ เขา้ ตะเขบ็ Groove Seam A = 3W = 3 X 5 = 7.5 mm. 22 ดงั น้นั ให้เผอื่ เขา้ ตะเขบ็ ขา้ งละ 7.5 มม. แต่พบั ทร่ี ะยะ 5 มม. สูตร การเผอ่ื ขนาดเพอื่ เขา้ ขอบลวด A = 2 1 D = 2.5 X 4 = 10 มม. 2 ดงั น้นั ใหเ้ ผอื่ เขา้ ขอบลวดดา้ นบนเพมิ่ ข้ึนอกี 10 มม.2. ร่างแบบเผอ่ื การเขา้ ตะเขบ็ เขา้ ขอบลวด และตะเขบ็ กน้ กระป๋ อง

162 ใบงานที่ 8 หน่วยที่ 4 จานวนชั่วโมง 4 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น ช่ัวโมงรวม 72 ชื่อหน่วย งานโลหะแผ่นและงานประกอบขึน้ รูป3. เขียนแบบแผน่ คล่ีกน้ กระป๋ อง ตดั และพบั ขอบช้ินส่วนกน้ กระป๋ อง4. วางช้ินส่วนลาตวั ลงบนกน้ กระป๋ อง จากน้นั ทาการเคาะข้ึนรูปตะเขบ็ กน้ กระป๋ อง5. นาแผน่ คล่ีมือจบั กระป๋ องมาพบั ขอบสองช้นั Double Seam และเคาะพบั ข้นึ รูป ดงั รูปขา้ งล่างน้ี6. นามือจบั กระป๋ องมาบดั กรียดึ ตดิ กบั ตวั กระป๋ อง ดงั รูปมอบงาน : (ใหน้ กั ศกึ ษาฝึกปฏบิ ตั กิ ารพบั ขอบสองช้นั การมว้ นข้นึ รูปยดึ ประกอบกนั ดว้ ยตะเขบ็ ลอ๊ ก และทาตะเขบ็ กน้ กระป๋ องเพอ่ื จดั ทาเป็นผลิตภณั ฑร์ ูปกระป๋ องกลม )

163 ใบประเมินผล ใบงานท่ี 8 หน่วยที่ 4ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย งานโลหะแผ่นและงานประกอบขนึ้ รูป ชั่วโมงรวม 72ช่ือ / สกุล …………………………………………… วนั ทป่ี ฏิบตั ิงาน ……….…./……….……../…………….ระดบั ช้นั ปวช ………….กลุ่ม ………………………. แผนกช่าง ……………………………………………… ชื่องาน การทากระป๋ องกลม / ตามใบงานท่ี 8 หน่วยท่ี 4 ระดับคะแนนรายการตรวจ 3 4 5 50 ปานกลาง ค่อนข้างดี ดี คะแนนทไ่ี ด้1. การร่างแบบ2. การพบั ขอบ สองช้นั3. การต่อตะเขบ็ ล๊อก4. การมว้ นข้ึนรูป5. การทาตะเขบ็ กน้ กระป๋ อง6. ขนาดความโตกระป๋ อง 88 มม.7. ความสูง 100 มม.8. การทาดา้ มจบั9. ความเรียบรอ้ ยสวยงามโดยรวม10. พฤตกิ รรมขณะปฏิบตั งิ าน รวมบนั ทึกพิเศษ …………………………………………………………………………………………………….…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………หมายเหตุการให้คะแนน :คะแนนท่ไี ด้  คะแนนเตม็ (40) = ………………..……คะแนน X (100)  10 = …………………คะแนนท่ีไดใ้ นใบงานน้ีคอื …………………… คะแนน ( คะแนนรวมเตม็ 10 คะแนน ) ลงชื่อ...…………………………ผบู้ นั ทึก () วนั ท่ี ……. /……………. /………………

164 แบบประเมินผลการเรียนรู้ หน่วยที่ 4 จานวนชั่วโมง 4 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น ชั่วโมงรวม 72 ชื่อหน่วย งานโลหะแผ่นตอนที่ 1 : จงเลือกคาตอบทถ่ี ูกตอ้ งท่ีสุดเพยี งขอ้ เดียว1. โลหะแผน่ หมายถึงขอ้ ใดก. แผน่ เหล็กที่มีความหนามาก ๆข. โลหะแผน่ ท่ผี า่ นการอดั ข้นึ รูปค. โลหะท่ีผา่ นกระบวนการ ( Process ) มีความหนาไม่เกิน 3/16 น้ิวง. ถูกทุกขอ้2. โลหะแผน่ ทวั่ ไปแบ่งออกเป็นก่ีประเภทก. 2 ประเภท ข. 3 ประเภทค. 4 ประเภท ง. 5 ประเภท3. ขนาดของโลหะแผน่ ที่ใชก้ นั อยใู่ นประเทศไทยมีอยกู่ ี่ชนิดก. 2 ประเภท ข. 3 ประเภทค. 4 ประเภท ง. 5 ประเภท4. ขอ้ ใด ไม่ใช่ เครื่องมือทีใ่ ชใ้ นงานโลหะแผน่ ( Sheet Metal Tools )ก. เครื่องมือวดั ข. เหล็กขดีค. คอ้ น ง. หนา้ กากเชื่อม5. ขอ้ ใดกล่าวถึงเกจวดั ความหนาของโลหะแผน่ ไม่ถูกต้องก. ทาจากเหลก็ กลา้ คาร์บอน ข. มีต้งั แตเ่ บอร์ 0 ถึง เบอร์ 36ค. นมั เบอร์มากมีความหนามาก ง. นมั เบอร์นอ้ ยมีความหนามาก6. เครื่องมือร่างแบบ ( Lay – Out ) คือขอ้ ใดก. เหลก็ ขดี ( Scriber ) ข. วงเวยี น ( Divider )ค. วงเวยี นเลื่อน ( Trammel Point ) ง. ถูกทกุ ขอ้7. คอ้ น ( Hammer ) ในงานโลหะแผน่ มีลกั ษณะการใชง้ านอยา่ งไรก. ใชท้ ุบแผน่ เหล็กใหต้ ดิ กนั ข. ใชต้ อกวงเวยี นในการเจาะรูค. ใชใ้ นการเคาะข้นึ รูปโลหะแผน่ ง. ไม่มีขอ้ ใดถกู8. กรรไกรท่ใี ชใ้ นการตดั งานโลหะแผน่ แบง่ ออกเป็น 2 ชนิด คอื ขอ้ ใดก. กรรไกรตดั ตรงและตดั โคง้ ข. กรรไกรตดั โคง้ ซา้ ยและขวาค. กรรไกรตดั ตรงและซิกแซก ง. กรรไกรตดั โคง้ และสลบั ฟันปลา

165 แบบประเมินผลการเรียนรู้ หน่วยท่ี 4 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย งานโลหะแผ่น ช่ัวโมงรวม 729. กรรไกรตดั ตรง มีสีอะไรก. สีดา ข. สีแดงค. สีเขียว ง. สีเหลือง10. กรรไกรท่มี ีดา้ มสีแดง คอื กรรไกรชนิดใดก. กรรไกรตดั โคง้ ซา้ ย ข. กรรไกรตดั โคง้ ขวาค. กรรไกรตดั ตรง ง. กรรไกรตดั ไดท้ ้งั โคง้ ซา้ ยและขวา11. ถา้ มองกรรไกรดา้ นบนจะเห็นใบตดั ดา้ นล่างอยดู่ทางซา้ ยมือจะเป็ นกรรไกรตดั ชนิดใดก. กรรไกรตดั ตรง ข. กรรไกรตดั โคง้ ขวาค. กรรไกรตดั โคง้ ซา้ ย ง. กรรไกรตดั ท้งั ตรงและโคง้12. ขอ้ ใดคอื ลกั ษณะของเหลก็ ย้าตะเขบ็ก. มีลกั ษณะเป็นสี่เหลี่ยมผนื ผา้ มีร่องยาวตลอดแนวตรงกลางข. มีลกั ษณะผวิ หนา้ แบนเรียบค. มีลกั ษณะคลา้ ยเหล็กขดี ปลายแหลมตนัง. มีลกั ษณะเป็นรูตรงกลาง 2 รู ขนาดไม่เท่ากนั13. ขอ้ ใด ไม่ใช่ ส่วนประกอบของเคร่ืองมือช่วยในการข้นึ รูปก. ส่วนกา้ น ( Shamk ) ข. ส่วนลาตวั ( Body )fค. ส่วนหวั ( Head ) ง. ส่วนแขน ( Horn )14. Bench Plate or Stake Holder คอื ขอ้ ใดก. ขา้ งหน่ึงมีรูปร่างกลมเรียว อีกดา้ นหน่ึงเป็นสี่เหล่ียมผนื ผา้ข. มีรูปร่างเป็นแท่งยาว บริเวณหวั เหมือนพดัค. เป็นตวั รองรับ หรือยดึ Stake เป็นสี่เหลี่ยมผนื ผา้ มีรูเรียวง. มีลกั ษณะกลมเรียวยาว ดา้ นบนจะแบนเรียบ15. เครื่องจกั รที่ใชใ้ นงานโลหะแผน่ คือขอ้ ใดก. เคร่ืองตดั ตรงชนิดป้อนแรงดว้ ยเทา้ ข. เครื่องตดั ตรงชนิดป้อนแรงดว้ ยมอเตอร์ค. เครื่องพบั แบบ Brake และแบบ Folder ง. ถูกทกุ ขอ้

166 แบบประเมินผลการเรียนรู้ หน่วยที่ 4 จานวนชั่วโมง 4 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น ชั่วโมงรวม 72 ช่ือหน่วย งานโลหะแผ่น16. เครื่องตดั ตรงชนิดป้อนแรงดว้ ยเทา้ ใบมีดจะเอียงทามุมมกนั ประมาณกี่องศาก. ประมาณ 10 – 15 องศา ข. ประมาณ 10 – 18 องศาค. ประมาณ 15 – 20 องศา ง. ประมาณ 20 – 25 องศา17. เครื่องพบั โลหะแผน่ ( Bending Sheet Machine ) แบง่ ออกเป็นกี่ประเภทก. 2 ประเภท ข. 3 ประเภทค. 4 ประเภท ง. 5 ประเภท18. ขอ้ ใดคือเครื่องพบั ทีม่ ีตวั ต้งั ปรบั ระยะความลึกดา้ นหลงัก. เครื่องพบั แบบ Brake ข. เครื่องพบั Cornice Brakeค. เครื่องพบั แบบ Bar folder ง. เครื่องพบั กล่อง กระทะ19. เครื่องมว้ นข้ึนรูปโลหะแผน่ มีจานวนลูกกลง้ิ กี่ลูกก. จานวน 2 ลูก ข. จานวน 3 ลูกค. จานวน 4 ลูก ง. จานวน 5 ลูก20. เพราะเหตใุ ดจงึ มีการข้ึนขอบลวดดว้ ยเครื่องก. เพราะไม่สามารถข้นึ ขอบลวดดว้ ยมือได้ข. เพราะขาดความชานาญในการข้ึนขอบลวดค. เพราะการข้ึนขอบตอ้ งข้นึ ขอบดว้ ยเครื่องเท่าน้นัง. เพราะจะทาใหใ้ นการข้นึ ขอบลวดน้นั มีความสวยงามและถูกตอ้ งตามแบบ

เฉลยแบบประเมินผลการเรียนรู้ 167 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น หน่วยที่ 4 จานวนช่ัวโมง 4 ชื่อหน่วย งานโลหะแผ่น ชั่วโมงรวม 8721. ค2. ก3. ก4. ง5. ค6. ง7. ค8. ก9. ง10. ก11. ค12. ก13. ข14. ค15. ง16. ก17. ก18. ค19. ข20. ง

การประเมนิ ผล 168 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น ช่ือหน่วย งานโลหะแผ่น หน่วยที่ 4 จานวนชั่วโมง 4ก่อนเรียน ชั่วโมงรวม 72 1. จากการสงั เกตความสนใจของนกั ศึกษา 2. จากการตอบคาถามของนกั ศึกษาขณะเรียน 1. จากการจดบนั ทึกลงในสมุด 2. จากการตอบคาถามของนกั ศกึ ษา 3. จากการสงั เกตการโตต้ อบของนกั ศึกษากบั ครูหลังเรียน 1. จากการสงั เกตพฤติกรรมหรือการตอบคาถาม 2. จากแบบทดสอบหลงั การเรียน

บันทกึ หลงั การสอน 169ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย งานโลหะแผ่น หน่วยท่ี 4 จานวนช่ัวโมง 4 ชั่วโมงรวม 72ผลการใช้แผนการสอน………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………ผลการเรียนของนกั เรียน………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………ผลการสอนของครู……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ลงช่ือ...…………………………ผบู้ นั ทกึ () วนั ที.่ ............/.................../...............

170หน่วยท่ี 5 งานเช่ือมแก๊ส

171 แผนการสอน หน่วยที่ 5 ช่ือวิชา งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4 ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72 1. จดุ ประสงค์เชิงพฤติกรรม ข. รายละเอียด ตามที่ระบไุ วใ้ น 1.1 บอกอุณหภมู ิในการเชื่อมแก๊สต่าง ๆ ได้ ความสาคญั 1.2 อธิบายขอ้ ดีของการเชื่อมแกส๊ ออกซิเจน-อะเซทิลีน 1.3 บรู ณาการคุณธรรม (ความตรงต่อเวลา)2. การนาเข้าสู่บทเรียน (อปุ กรณ์ช่วยสอน) - ใบความรู้- พาวเวอร์พอ้ ย ชิ้นงานจริง วีดีโอ3. ปฏิบตั กิ าร เวลา - นาที 5 10 10 10 10 10 10 10 10 10 5 หมายเหตุ จุดประสงค์ ข้นั นาเขา้ สู่บทเรียนข้นั บอกกลา่ ว บรรยาย ถาม-ตอบ ศึกษาดว้ ยตนเอง สรุปข้นั บรรยาย แบบสาธิต แบบฝึ กหัดข้นั สาเร็จระดบั กิจกรรมของ สูงนักเรียนนกั ศึกษา ปานกลาง ต่า กระดานดา พาวเวอร์พอ้ ย ใบบอกกล่าวอุปกรณ์ช่วยสอน ใบงาน ใบทดสอบ ตารา ของจริง,ตวั อย่าง อปุ กรณ์การทดลอง เคร่ืองมอื เคร่ืองจกั ร วสั ดุฝึก

172 แผนการสอน หน่วยที่ 5 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 721. จุดประสงค์เชิงพฤตกิ รรม 1.1 บอกอุณหภมู ิในการเชื่อมแก๊สตา่ ง ๆ ได้ 1.2 อธิบายขอ้ ดีของการเช่ือมแกส๊ ออกซิเจน-อะเซทลิ ีน 1.3 บูรณาการคุณธรรม (ความตรงตอ่ เวลา) ระดบั พฤตกิ รรมทคี่ าดหวงั เนื้อหา พุทธพิ สิ ัย (พ) จิตพสิ ัย (จ) ทกั ษะพสิ ัย(ท)1. บอกอุณหภมู ิในการเชื่อมแก๊สตา่ ง ๆ ได้ 1234123412342. อธิบายขอ้ ดีของการเช่ือมแกส๊ ออกซิเจน-อะเซทิลีน3. บูรณาการคุณธรรม (ความตรงตอ่ เวลา)      หมายเหตุ พทุ ธพิ ิสัย จิตพิสัย ทักษะพสิ ัย พ1 ความรู้ความจา จ1 การรบั รู้ ท1 การรับรู้ พ2 ความเขา้ ใจ จ2 ตอบสนอง ท2 ทาตามแบบ พ3 วเิ คราะห์ จ3 เกิดกิจพสิ ยั ท3 ทาตามคาแนะนา พ4 สงั เคราะห์ ท4 ทาไดเ้ อง

ลาดบั ข้นั การสอน แผนการสอน 173 วชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น ช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนชั่วโมง 4 กิจกรรมการเรียนการสอน ช่ัวโมงรวม 721. ข้นั สนใจปัญหา 1. เล่าถึงอากาศและสารรอบตวั รายการสื่อ- อปุ กรณ์( Motivation ) 2. ถามนกั เรียนวา่ สารอะไรติดไฟ 3. บอกถึงความตรงต่อเวลา 1. เอกสารตา่ ง ๆ 2. ยกตวั อยา่ ง2. ข้นั ศึกษาขอ้ มูล 4. การเช่ือมแก๊ส 3. นกั เรียนพดู ความดี( Intrmation ) 5. แกส๊ ออกซิเจน-อะเซทลิ ีน 6. ท่อบรรจแุ กส๊ 4. ใชพ้ าวเวอร์พอ้ ย 5. ใหเ้ ห็นของจริง 6. นกั เรียนบอกแก๊ส3. ข้นั พยายาม 7. นกั เรียนช่วยกนั ตอบคาถาม 7. ใบความรู้( Application ) 8. บอกท่อบรรจุแก๊ส 8. พาวเวอร์พอ้ ย 9. การทางานส่งตรงเวลา 9. ใบคาถาม4. ข้นั สาเร็จผล( Progress ) 10. ตอบคาถามท้งั หอ้ ง 10. ใบคาถาม 11. ทาแบบทดสอบ 11. เปลี่ยนกนั ตรวจ 12. ตรวจแบบทดสอบ

174 ใบความรู้ หน่วยท่ี 5 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4 ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72เนื้อหา 5.1 การเช่ือมด้วยแก๊สต่าง ๆ ( Others Fuel Gas )แกส๊ เช้ือเพลิงทร่ี วมตวั กบั ออกวเิ จนแลว้ ใหค้ วามร้อนสูงน้นั มีหลายชนิด ท้งั น้ีข้ึนอยกู่ บั ผใู้ ชจ้ ะพจิ ารณาเลือกใช้ใหเ้ หมาะสมกบั ลกั ษณะของงาน ซ่ึงอุณหภูมิแตกต่างกนั ดงั แสดงในตารางท่ี 5-1 ตารางท่ี 5-1 แสดงการเปรียบเทียบอุณหภูมขิ องแก๊สเชื้อเพลงิ ชนิดต่าง ๆ เปลวกลาง เปลวปฐม เปลวรอง รวมปริมาณความร้อน แกส๊ เช้ือเพลิง Neutral Flame Primary Flame Secondary Flame ท้ังหมดอะเซทลิ ีน อณุ หภูมิ ๐F Btu / ft3 Btu / ft3 Btu / ft3(Acetylene)MAPP (๐C) (kg-cal / m3) (kg-cal / m3) (kg-cal / m3)แกส๊ ธรรมชาติ 5,589 507 963 1,470(Natural gas)โพรเพน (3,087) (4,510) (8,570) (13,090)(Propane)โพรพลี ีน 5,301 517 1,889 2,406(Propylene) (2,927) (4,600) (16,820) (21,420) 4,600 11 989 1,000 (,538) (98) (8,810) (8,900) 4,579 255 2,243 2,498 (2,526) (2,270) (19,970) (22,240) 5,193 438 1,962 2,371 (2,867) (3,900) (17,470) (21,110) จากตารางจะเห็นวา่ แกส๊ อะเซทิลีนกบั ออกซิเจนเม่ือรวมตวั กนั เกิดการเผาไหมจ้ ะใหค้ ่าความร้อนสูงกวา่แก๊สชนิดอื่น ดงั น้นั การนาแก๊สอะเซทิลีนมาใชใ้ นการเชื่อมโลหะจงึ เป็ นท่ีนิยมใชก้ นั อยา่ งแพร่หลาย ในขณะเดียวกนั แกส๊ อะเซทิลีนปัจจบุ นั สามารถเตรียมไดง้ ่ายและราคาไม่แพงมากเม่ือเทียบกบั แกส๊ ชนิดอ่ืน ๆ

175 ใบความรู้ หน่วยที่ 5 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 725.2 การเช่ือมด้วยแก๊สออกซิเจน- อะเซทลิ นี (Oxy-Acetylene Welding )ลกั ษณะของแก๊สอะเซทลิ นี แกส๊ อะเซทลิ ีนเป็ นสารประกอบไฮโดรคาร์บอน มีลกั ษณะทางเคมี คอื C2H2เป็ นแกส๊ ตดิ ไฟ เมื่อเผาไหมร้ วมตวั กบั ออกซิเจนแลว้ ใหเ้ ปลวไฟที่มีความร้อนสูง การผลิตแก๊สอะเซทิลีนลาไดโ้ ดยการนาแคลเซียมคาร์ไบดร์ วมกบั น้า ทาใหเ้ กิดปฏิกิริยาข้ึน โดยคาร์บอนท่ีอยใู่ นแคลเซียมคาร์ไบดก์ บั ไฮโดรเจนท่ีอยู่ในน้าจะรวมตวั กนั เป็ นแก๊สอะเซทิลีน (C2H2) ดงั สมการเคมี CaC2 + 2H2O C2H2 + Ca(OH) 2แคลเซียมคาร์ไบด์ + นา อะเซทลิ ีน + แคลเซียมไฮดรอกไซด์ส่วนแคลเซียมคาร์ไบดผ์ ลิตไดจ้ ากการนาหินปูน (Calcium Oxide) ไปเผารวมกบั ถ่านโคก้ (Coke)ในเตาไฟฟ้า (Electric Arc Furnaces) เมื่อหลอมละลายและเยน็ ตวั ลงเป็ นกอ้ นแขง็ ซ่ึงกอ้ นแขง็ คลา้ ยหินสีเทาที่เห็นอยนู่ ้นั คอื แคลเซียมคาร์ไบด์ นน่ั เอง ดงั สมการเคมีน้ี CaO + 3C CaC2 + COแคลเซียมออกไซด์ + ถ่านโคก้ แคลเซียมคาร์ไบด์ + คาร์บอนมอนอกไซด์การเกบ็ รักษากอ้ นแคลเซียมคาร์ไบดน์ ้นั ตอ้ งเกบ็ รักษาไวใ้ นทม่ี ิดชิดไม่ใหอ้ ากาศหรือความช้ืนเขา้ ทาปฏิกิริยากบั กอ้ นแคลเซียมคาร์ไบดจ์ ะระเหยเป็นแก๊สลอยไปในอากาศได้คณุ สมบตั ิของแก๊สอะเซทลิ นี2.1 ติดไฟได้ และเมื่อตวั กบั ออกซิเจนในอตั ราส่วนทเ่ี หมาะสมแลว้ จะตดิ เปลวไฟท่มี ีความร้อนสูงประมาณ 5,500 – 6,000 F๐2.2 เบากวา่ อากาศ2.3 ไม่มีสี2.4 มีกลิ่นรุนแรงคลา้ ยกลิ่นกระเทยี ม2.5 สามารถละลายในของเหลวได้2.6 ไม่สามารถควบคุมไดเ้ ม่อื มีความดนั เกิน 30 ปอนด/์ ตารางน้ิว (30 Psi หรือเทา่ กบั 2.1 kg/cm2)หรือทอี่ ุณหภูมิทส่ี ูงกวา่ 1435๐ F(780๐ C) และถา้ ความดนั หรืออุณหภูมิสูงถึงจุดวกิ ฤตก็จะระเบิดได้2.7 เป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอน ซ่ึงประกอบดว้ ยคาร์บอน 92.3 % และไอโดรเจน 7.7 %โดยน้าหนกั

ใบความรู้ 176 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้นชื่อเร่ือง งานเช่ือมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนช่ัวโมง 4 จานวนช่ัวโมง 72 5.3 การผลติ แก๊สอะเซทลิ นี การผลิตแก๊สอะเซทลี ีน ดว้ ยเครื่องกาเนิดแกส๊ อะเซทลิ ีน (Acetylene Generators) ซ่ึงสามารถแบ่งเป็ น2 ประเภทไดด้ งั น้ี คือ 1. แบบเตมิ แคลเซียมคาร์ไบดล์ งน้า (Carbide to Water) 2. แบบเติมลงแคลเซียมคาร์ไบด์ (Water to Carbide)เคร่ืองกาเนดิ แก๊สอะเซทลิ นี แบบเตมิ แคลเซียมคาร์ไบด์ลงนา้ เคร่ืองผลิตแกส๊ ชนิดน้ีส่วนมากจะใชใ้ นการผลิตแกส๊ ขนาดใหญ่ ส่วนบนของถงั จะมีหอ้ งบรรจุแคลเซียมคาร์ไบด์ และมีลน้ิ เปิ ดปิ ดควบคุมการปล่อยแคลเซียมคาไบดล์ งน้าดว้ ยความดนั ของแก๊สภายในถงัแคลเซียมคาร์ไบดจ์ ะทาปฏิกิริยากบั น้าไดแ้ กส๊ อะเซทลิ ีนลอยข้ึนขา้ งบนออกไปตามทอ่ ผา่ นตวั กนั ไฟกลบั และมาตรวดั ความดนั แลว้ ถูกนาออกไปใชง้ าน บริเวณกน้ ถงั คงเหลือแตป่ ูนขาวผสมกบั น้า มีลกั ษณะคลา้ ยโคลนเม่ือนาออกมา เครื่องกาเนิดแบบน้ีโดยทว่ั ไปจะใชก้ อ้ นแคลเซียมคาร์ไบดท์ ีม่ ีขนาดเลก็ และขนาดเท่า ๆ กนั เพอื่ การควบคุมการปล่อยลงน้าจะกระทาไดง้ ่ายดงั แสดงในรูปที่ 5.1ถุงบรรจุคาร์ไบต์ กลไกควบคุมลนิ้ ปิ ดเปิ ด ถงั บรรจุแก๊ส ลนิ้ ควบคมุ การปล่อยคาร์ไบต์แก๊สออก ระดบั นา้ ถงั บรรจุนา้ รูปที่ 5.1 แสดงถงั ผลติ แก๊สอะเซทิลนี แบบเตมิ แคลเซียมคาร์ไบด์ลงนา้

177 ใบความรู้ หน่วยท่ี 5 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4 ช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72เคร่ืองกาเนิดแก๊สอะเซทลิ ีนแบบเตมิ นา้ ลงแคลเซียมคาร์ไบด์ เครื่องกาเนิดแกส๊ อะเซทลิ ีนแบบน้ีจะแตกต่างจากเตมิ แคลเซียมคาร์ไบดล์ งน้าตรงทีจ่ ะสลบั ท่ีกนัระหวา่ งน้ากบั แคลเซียมคาร์ไบด์ เครื่องกาเนิดแก๊สอะเซทิลีนแบบเติมน้าลงแคลเซียมคาร์ไบดจ์ ะออกแบบถงัออกเป็น 2 ส่วน โดยถงั บรรจแุ คลเซียมคาร์ไบดจ์ ะอยดู่ า้ นล่าง ส่วนถงั บรรจุน้าจะอยดู่ า้ นบน น้าจากถงั บรรจุน้ี นอกจากใชเ้ ตมิ ลงในถงั แคลเซียมคาร์ไบดแ์ ลว้ ยงั ใชท้ าความสะอาดแกส๊ อะเซทิลีนอีกดว้ ยเมื่อเกิดแก๊สลอยตวั ออกมา ถงั จะออกแบบใหส้ ่วนบนมีลกั ษณะโคง้ ลาดชนั ข้นึ ขา้ งบนคลา้ ยระฆงั ภายในถงัจะควบคุมการปล่อยน้าลงถงั แคลเซียมคาร์ไบดโ์ ดยการใชล้ ูกบอลว่งึ บนลูกบอลจะมีแท่งโลหะวางขวางอยู่ แท่งเหล็กบนลูกบอลน้ี จะถูกควบคุมดว้ ยความดนั ของแก๊สภายในถงั ถา้ แกส๊ ภายในถงั มีนอ้ ย ความกดดนั ภายในถงัจะมีนอ้ ย แท่งเหล็กบนลูกบอลก็จะกดลูกบอลลง เปิ ดใหน้ ้าเขา้ ไปสู่ทอ่ ถงั แคลเซียมคาร์ไบด์ แต่ถา้ แกส๊ มีปริมาณมาก เกิดความดนั ภายในถงั มาก ความดนั น้ีจะไปดนั ใหแ้ ท่งเหล็กบนลูกบอลลอยตวั ข้นึ ทาใหล้ ้ินปิ ดหยดุ การเติมน้า ข้นั ตอนน้ีเป็ นข้นั ตอนทสี่ าคญั ผปู้ ฏิบตั ิตอ้ งคอยตรวจสอบอยเู่ สมอ เพราะถา้ หากแท่งเหล็กบนลูกบอล (Barfor Operating Valve) ซ่ึงควบคุมการปล่อยน้าเสีย ปล่อยใหน้ ้าเขา้ ถงั แคลเซียมคาร์ไบดม์ ากเกินไป จะเป็นเหตุให้อุปกรณ์อื่นชารุดหรือถงั ระเบิดได้ เมื่อน้าทป่ี ล่อยลงไปทาปฏกิ ิริยากบั แคลเซียมคาร์ไบดจ์ ะเกิดแกส๊ อะเซทิลีนรวมตวั กนั ผา่ นไปตามทอ่ โคง้ ลงผา่ นน้า แก๊สสะอาดจะลอยตวั ข้นึ เกบ็ ไวภ้ ายในถงั ก่อนทจ่ี ะถูกปล่อยออกไปใช้งาน ดงั แสดงในรูปที่ 5.2รูปท่ี 5.2 แสดงเครื่องกาเนิดแก๊สอะเซทลิ ีนแบบเติมน้าลงแคลเซียมคาร์ไบด์

ใบความรู้ 178ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้นช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนชั่วโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 5.4 แก๊สออกซิเจน ออกซิเจนเป็ นแกส๊ ชนิดหน่ึง มีสญั ลกั ษณ์ทางเคมีวา่ O2 เป็ นแกส๊ ทม่ี ีความสาคญั มากตอ่ การดารงชีวิตของพชื และสตั ว์ เป็ นแก๊สทีช่ ่วยใหไ้ ฟติดแต่ไม่ติดไฟ ช่วยใหแ้ ก๊สอะเซทลิ ีนติดไฟ และเมื่อมีส่วนผสมท่ีสมบรู ณ์แลว้ จะทาใหเ้ กิดความรอ้ นสูงสุดสามารถทาใหโ้ ลหะหลอมละลายได้ อากาศทเ่ี ราใชห้ ายใจในทุกวนั น้ีมีออกซิเจนผสมอยปู่ ระมาณ 21 % โดยปริมาตร มีในโตรเจนประมาณ 78 % อีก 1% น้นั เป็นธาตุคาร์บอนไดออกไซด์ โฮโดรเจนและอ่ืน ๆ แต่แกส๊ ในโตรเจนเป็ นแกส๊ ทีไ่ ม่ช่วยในการเผาไหม้ แก๊สออกซิเจนท่ีรวมตวั กบั อะเซทิลีนและใหค้ วามร้อนสูงน้นั ตอ้ งเป็ นออกซิเจนบริสุทธ์ิคุณสมบตั ิของแก๊สออกซิเจน 1. ไม่มีสี ไม่มีกลิน่ ในสภาพเป็นแกส๊ แต่ในสภาพของเหลวจะมีสีน้าทะเลอ่อน 2. เป็ นไดท้ ้งั 3 สถานะ คอื กา๊ ซ ของเหลว และของแขง็ 3. มีอยปู่ ระมาณ 21 % โดยประมาตรในบรรยากาศ 4. มีสถานะเป็ นของเหลวทอี่ ุณหภูมิ –183๐C และกลายเป็ นของแขง็ ที่อุณหภมู ิ -218๐C นอกจากออกซิเจนในอากาศแลว้ ยงั มีออกวเิ จนในน้า ซ่ึงมีสญั ลกั ษณ์ทางเคมี H2O ซ่ึงประกอบดว้ ยธาตุ 2 ธาตุ คอื ออกซิเจนและไฮโดรเจน ดงั น้นั วิธีการผลิตออกซิเจนจงึ มีอยดู่ ว้ ยกนั 2 วธิ ี คือ 1. การผลิตออกซิเจนจากอากาศ 2. การผลิตออกซิเจนจากน้าการผลิตออกซิเจนจากอากาศ การผลิตวิธีน้ีจะนาอากาศไปเกบ็ ไวใ้ นถงั เกบ็ และขดั ส่ิงสกปรกออกก่อน จากน้นั ลดอุณหภมู ิใหต้ ่าลงจนถึงอุณหภูมิ -200๐C และเพม่ิ ความดนั ใหม้ ากข้นึ ดว้ ยอุณหภูมิและความดนั ระดบั น้ีทาใหอ้ ากาศกลายสภาพจากแก๊สเป็ นของเหลว เรียกวา่ “ อากาศเหลว ” อากาศเหลวที่ไดน้ ้ีมีท้งั ออกซิเจนและไนโตรเจน แต่มีจดุ เดือดท่ีแตกตา่ งกนั จากจุดเดือดทแี่ ตกตา่ งกนั น้ีทาใหส้ ามารถแยกไนโตรเจนออกจากออกซิเจนได้ โดยการเพม่ิ อุณหภมู ิใหส้ ูงข้ึน และลดความดนั ลงทอี่ ณุ หภมู ิ –19507 ๐C แกส๊ ไนโตรเจนที่เป็ นของเหลวอยจู่ ะกลายเป็ นแกส๊ ระเหยข้นึ มาและนยาไปจดั เก็บ ฉะน้นั อากาศเหลวทเ่ี หลืออยกู่ ็จะมีเพยี งแก๊สออกซิเจนเหลวเทา่ น้นั เมื่อลดความดนั ลงในขณะเดียวกนัก็เพมิ่ อุณหภมู ิอีกประมาณ –182.6 ๐C ออกซิเจนเหลวก็กลายเป็ นแกส๊ ระเหยข้ึนมาเมื่อนาไปจดั เกบ็ จะมีความบริสุทธ์ิถึง 99 %

179ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72 การผลิตออกซิเจนจากนา้ ในน้าก็จะมีออกซิเจนเช่นกนั ส่ิงมีชีวติ เช่น ปลา เต่า ปู ฯลฯ อาศยั ออกซิเจนจากน้าในการดารงชีวติถา้ ออกซิเจนในน้ามีนอ้ ย เช่น น้าเน่า น้าเสีย สิ่งมีชีวติ ในน้าก็ตายหมด น้าเป็ นสารประกอบชนิดหน่ึงประกอบดว้ ยธาตุ 2 ธาตุ คอื ออกซิเจน และไฮโดรเจน มีสญั ลกั ษณ์ทางเคมีเรียกวา่ H2O นน่ั คอื ประกอบดว้ ยไฮโดรเจนจานวน 2 ส่วน และออกซิเจนจานวน 1 ส่วน ในการแยกออกวเิ จนออกจากน้าสามารถกราทาไดโ้ ดยกรรมวธิ ีแยกน้าดว้ ยไฟฟ้า โดยใชไ้ ฟฟ้ากระแสตรง ซ่ึงการแยกออกซิเจนออกจากน้า นกั ศกึ ษาอาจเคยเห็นและไดป้ ฏิบตั ิมาบา้ งแลว้ ในหอ้ งทดลองของการเรียนวชิ าวทิ ยาศาสตร์ สาหรับน้าท่นี ามาใชใ้ นการแยกจะเติมโซเดียมคลอไรดเ์ พอ่ื ใหไ้ ฟฟ้าไหลผา่ นไดส้ ะดวก โดยจะมีสายไฟตอ่ จากข้วั บวกของเครื่องกาเนิดไฟฟ้ากระแสตรง นาไปจุ่มน้าไวท้ ้งั สองข้วั นาขวดสองใบใส่น้าใหเ้ ตม็ นาไปควา่ ไวท้ ี่ข้วั บวกและข้วั ลบ เม่ือสบั สวติ ชก์ ระแสไฟจะไหลผา่ นจากข้วั บวกผา่ นไปยงั ข้วั ลบ และเม่ือกระแสไฟไหลผา่ นน้าก็จะเร่ิมทาปฏิกิริยาเกิดฟองอากาศผดุ ข้นึ ทปี่ ลายข้วั บวกและข้วั ลบซ่ึงขวดน้าครอบอยู่ ฟองอากาศจะเขา้ ไปแทนทนี่ ้าในขวดจนเตม็ ในขณะทีข่ วดหน่ึงมีแกส๊อยเู่ ตม็ แต่อีกขวดหน่ึงจะมีแกส๊ เพยี งคร่ึงขวด นนั่ แสดงให้เห็นวา่ ขวดเตม็ น้นั คอื ไฮโดรเจน ส่วนอีกขวดหน่ึง คือ ออกซิเจน ตรงตามสูตรทางเคมี คือ H2O ประกอบดว้ ย แกส๊ ไฮโดรเจน 2 ส่วน และออกซิเจน 1 ส่วนดงั แสดงในรูปที่ 5.3รูปท่ี 5.3 แสดงการแยกแก๊สออกซิเจนจากนา้

180ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72 ถา้ นาแกส๊ ท่ีไดไ้ ปทดลองจดุ ไฟและสงั เกตดูจะเห็นวา่ แก๊สออกซิเจนท่มี ีอยคู่ ร่ึงขวดจะทาใหไ้ มข้ ดี ไฟสวา่ งจา้ ข้นึ เพราะออกซิเจนเป็นแก๊สท่ชี ่วยใหต้ ิดแต่ตวั มนั เองไม่ติดไฟ ส่วนอีกขวดหน่ึงเป็ นแก๊สไฮโดรเจนซ่ึงมีอยเู่ ตม็ ขวด เม่ือนาไมข้ ีดไฟแหยเ่ ขา้ ไปจะลุกติดไฟทนั ที เพราะแก๊สไฮโดรเจนเป็ นแกส๊ ทีต่ ดิ ไฟ การทดลองดว้ ยวธิ ีน้ีตอ้ งทาดว้ ยความระมดั ระวงั อยา่ ใหอ้ อกซิเจนในอากาศรวมตวั กบั แกส๊ ไฮโดรเจนในขวดได้ เพราะทาให้เกิดการสนั ดาปเกิดการลุกไหมแ้ ละเกิดการระเบิดได้ การผลิตออกซิเจนดว้ ยวธิ ีน้ีไม่เป็นทน่ี ิยมกนั เพราะเสียคา่ ใชจ้ ่ายสูง ส่วนมากจะใชผ้ ลิตเมื่อตอ้ งการใชไ้ ฮโดรเจนเท่าน้นั เน่ืองจากไดไ้ ฮโดรเจนจานวนมาก ออกซิเจนบริสุทธ์ิในสภาพของเหลวจะใชช้ ่วยในการขบั ดนั จรวด ส่วนออกซิเจนท่ีอยใู่ นสภาพแกส๊ จะบรรจขุ วดใชส้ าหรับช่วยในการหายใจของนกั บิน และคนไขใ้ นงานแพทย์ ในส่วนของงานอุตสาหกรรมจะใช้งานเชื่อมและงานตดั ออกซิเจนเม่ือรวมตวั กบั ธาตุอ่ืนจะเกิดปฏิกิริยาเรียกวา่ “ออกซิเดชนั ” (Oxidation) การเกิดออกซิเดชนั น้ีถา้ เกิดข้ึนอยา่ งรวดเร็วจะมีความรอ้ นและแสงเกิดข้นึ ซ่ึงเราเรียกวา่ “การสนั ดาป” ตวั อยา่ งการเกิดออกซิเดชนั ไดแ้ ก่ การเกิดสนิมในเน้ือเหลก็ แตป่ ฏกิ ิริยาไดเ้ กิดข้นึ อยา่ งชา้ ๆ จงึ มีความรอ้ นเกิดข้นึ นอ้ ย ในขณะเดียวกนั เหล็กที่กาลงั ร้อนจดั เม่ือเพม่ิ ออกซิเจนเขา้ จะเกิดปฏิกิริยาข้ึนอยา่ งรวดเร็วและเม่ือมคี วามดนั ลมช่วยเป่ ากจ็ ะทาใหเ้ น้ือเหล็กท่กี าลงั เกิดออกซิเดชนั หลุดออกทาใหเ้ หลก็ ขาดออกจากกนัจากหลกั การทีก่ ลา่ วมาจึงนาไปใชก้ บั การตดั เหลก็ ดว้ ยแก๊สไดเ้ ป็ นอยา่ งดีและใชม้ าจนถึงปัจจุบนั น้ี 5.5 เครื่องมือและอปุ กรณ์การเชื่อมแก๊สอุปกรณ์ในการเชื่อมแก๊สจะประกอบดว้ ย 1. ท่อบรรจแุ กส๊ อะเซทเิ ลีนและออกซิเจน ( Acetylene and oxygen Cylinder1) 2. มาตรวดั ความดนั ออกซิเจนและอะเซทิลีน ( Oxygen and Acetylene Regulator) 3. สายเช่ือมและขอ้ ต่อ ( Hose and Connection) 4. ทอร์ชเช่ือมและหวั ทิพ ( Torch and Tip ) 5. ชุดทาความสะอาดหวั ทิพ ( Tip Cleaner ) 6. อุปกรณ์จุดเปลวไฟ ( Sark2 Lighter) 7. แวน่ ตาเช่ือมแก๊ส ( Gas Goggles) 8. ตวั กนั ไฟกลบั และชุดกนั ไฟกลบั ( Flashback Arrestor) 9. ลวดเชื่อม ( Filler Rod )

181ใบความรู้ หน่วยที่ 5ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 721. ท่อบรรจแุ ก๊สอะเซทลิ นี และออกซิเจน ( Acetylene and Oxygen Cylinder ) 1.1 ท่อบรรจุแก๊สอะเซทลิ นี (Acetylene Cylinder ) (1) ลกั ษณะของทอ่ บรรจุแก๊สอะเซทิลีน ทอ่ บรรจุแก๊สอะเซทลิ ีนทน่ี ิยมใชก้ นั อยโู่ ดยทว่ั ไปจะมีขนาดความสูงต้งั แต่ฐานถึงบริเวณคอถงั ประมาณ1,028 มม. และขนาดเสน้ ผา่ นศูนยก์ ลางภายใน ( Inside Diameter )304 มม. สามารถบรรจแุ ก๊สไดถ้ ึง 275ลูกบาศกฟ์ ุต อดั ไดค้ วามดนั 250 ปอนดต์ ่อตารางน้ิว ณ อุณหภูมิ 700F1 ( 200C2) เนื่องจากทอ่ แก๊สอะเซทิลีนบรรจุแกส๊ ดว้ ยความดนั ต่ากวา่ ออกซิเจนตวั ทอ่ จึงสร้างข้ึนจากกการมว้ นแผน่ โลหะและเช่ือมประกอบกนั เป็ นถงั แก๊สจะทาดว้ ยสีเหลืองหรือสีน้าตาล บริเวณคอถงั จะตอกคาวา่ C2H2 เพอื่ ใหแ้ น่ใจวา่ เป็ นแกส๊ อะเซทลิ ีน ดงั แสดงในรูปท่ี 5.4รูปที่ 5.4 แสดงลกั ษณะของท่อบรรจแุ ก๊สอะเซทลิ ีน

182 ใบความรู้ หน่วยที่ 5ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72 เน่ืองจากแก๊สอะเซทลิ ีนเป็นแกส๊ ท่ีลุกติดไฟไดง้ ่าย เพอื่ ความปลอดภยั จงึ ติดต้งั ปลก๊ั นิรภยั หรือเซฟต้ีปลกั๊( Safety Plug) ตดิ ไวท้ ่บี ริเวณใตถ้ งั จานวน 2 ตวั และบริเวณคอถงั อีก 2 ตวั ดงั แสดงในรูปที่ 3.4 ( 2 ) เซฟต้ีปลก๊ั ในท่ออะเซทิลีน Safety Plug น้ี ส่วนโครงจะทาดว้ ยทองเหลือง ตรงกลางมีรู จะอดั ไวด้ ว้ ยโลหะทล่ี ะลายดว้ ยอุณหภมู ิที่ต่า โดยทวั่ ไปจะนิยมใชต้ ะกว่ั ซ่ึงมีจดุ หลอมละลายทอี่ ุณหภูมิ 4150F ( 2120C) เม่ือความดนั หรือความร้อนภายในถงั เพม่ิ ข้ึนเกินกวา่ ที่กาหนดไว้ ตะกว่ั น้ีจะละลายและเปิ ดทางใหแ้ กส๊ ไปก่อนทท่ี อ่ จะระเบดิ หรือทาใหส้ ่วนอื่นเสียหาย และท่อแก๊สอะเซทิลีนทกุ ทอ่ จะตอ้ งผา่ นการตรวจสอบ โดยจะตอ้ งทนตอ่ แรงดนั ของน้าไดส้ ูงถึง 800ปอนดต์ ่อตาราวนิ้ว โดยทที่ อ่ ไม่แจกหรือร่วั ดงั แสดงในรูปที่ 5.5โลหะจดุ หลอมละลายตา่ โครง เกลยี ว รูปท่ี 5.5 แสดงภาพตัดของเซฟตปี้ ล๊ัก (3) การควบคุมแก๊สอะเซทิลีน อะเซทิลีน ไม่สามารถรกั ษาเสถียรภาพไวไ้ ดห้ รือควบคุมไมไ่ ดท้ ีค่ วามดนั เกินกวา่ 30 psig1(21 kg/cm2)2 หรือท่ีอุณหภมู ิเกินกวา่ 1,435 0F ( 7800C)ถา้ เกินกวา่ น้ีอาจจะระเบดิ ได้ จากความที่ไม่แน่นอนหรือการทไ่ี ม่สามารถรักษาเสถียรภาพของแกส๊ อะเซทลิ ีนดงั กล่าวขา้ งตo้และเพอ่ื ความปลอดภยั ใหม้ าก ควรนาแกส๊ อะเซทลิ ีนไปใชท้ ี่ความดนั ไม่เกิน 15 psig ( 1.05 kg/cm2) ดงั น้นั ควรหลีกเลี่ยงการนาถงั แกส๊ อะเซทิลีนเขา้ ใกลจ้ ดุ ไฟฟ้า อาจทาใหเ้ กิดประกายไฟได้ เช่นบริเวณคตั เอาดห์ รือรอยต่อและบริเวณที่มีความร้อนสูงกวา่ ปกติ โดยเฉพาะชุดเช่ือมแก๊สแบบแมนดิโฟลด์ (Mandifold) ท่อแยกหรือท่อท่ีแก๊สอะเซทิลีนไหลผา่ นไม่ควรใชท้ ่อทองแดง เพราะทองแดงจะรวมตวั กบั แก๊สอะเซทลิ ีนเป็น CopperAcetylien ซ่ึงจะทาใหเ้ กิดการระเบดิ ได้

183ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72 ดงั ที่ไดก้ ล่าวมาแลว้ วา่ ถงั บรรจแุ กส๊ อะเซทิลีนจะบรรจแุ ก๊สลงในทอ่ ประมาณ 220-250 psig(ปอนดต์ อ่ ตารางนิ้ว) แต่แก๊สอะเซทลิ ีนน้นั มีความดนั 30 psig กเ็ ริ่มจะควบคุมไม่ได้ มีโอกาสเกิดการระเบิดหรือลุกตดิ ไฟไดต้ ลอดเวลา ฉะน้นั เพอื่ ใหส้ ามารถจดั เก็บแก๊สอะเซทิลีนไดม้ าก จึงนาสารอะซีโตน ( Acetone ) ใส่ไว้ภายในถงั เพอื่ ใชใ้ นการดูดซึมแกส๊ อะเซทิลีนและเพอ่ื รกั ษาเสถียรภาพของมนั ดงั น้นั ภายในถงั จะเตม็ ไปดว้ ยวสั ดุรูพรุน เช่น เศษหิน (Monolithic Filler) หรือไมห้ อม ( BalsaWood) และผงแอสเบสทอส ( Fne Asbestos) ก่อนอื่นตอ้ งบรรจสุ ารรูพรุนเหล่าน้ีเขา้ ไปในถงั ก่อนแลว้ บรรจุสารอะซีโตนและแกส๊ อะเซทลิ ีนเขา้ ในทอ่ ภายหลงั สารอะซีโตนจะดูดซึมอะเซทลิ ีนได้ 24 เท่าของน้าหนกั ของตวั มนั เอง จากรูป 3.6 จะเห็นวา่ สารรูพรุน อะซีโตน และแกส๊ อะเซทิลีนจะอยรู่ วมกนั ภายในถงั ในขณะเดียวกนัเม่ือเปิ ดลิ้นนาแกส๊ ออกใชง้ าน แก๊สอะเซทลิ ีนจะถอนตวั ออกมาเป็ นฟองลอยข้นึ ไป และถูกนาไปใชง้ าน ดงัแสดงในรูป 5.6 รูปท่ี 5.6 แสดงอะเซทลิ นี จะถอนตวั ลอยขนึ้ อย่างรวดเร็ว 1.2 ท่อบรรจแุ ก๊สออกซิเจน ( Oxygen Cylinder ) (1) ลกั ษณะของท่อบรรจแุ กส๊ ออกซิเจน ทอ่ บรรจุแกส๊ ออกซิเจน ทาจากเหลก็ กลา้ คาร์บอนสูง ( High Carbon Steel ) เป็ นทอ่ ทีไ่ ม่มีตะเขบ็ หรือผา่ นการเชื่อม จะผลิตโดยวธิ ีอดั ข้ึนรูป แลว้ นาไปอบคนื ตวั เพอ่ื ลดความเครียดและใหม้ ีความเหนียว เป็นทอ่ ผนงัหนามประ9 มิลลิเมตร มีหลายขนาดต้งั แตบ่ รรจไุ ด้ 20 ลูกบาศกฟ์ ุต (0.56 ม.3)1จนถึง 300 ลูกบาศกฟ์ ุต ( 8.5 ม.3)แต่ที่นิยมใชก้ นั มากโดยเฉพาะในประเทศไทยจะใชข้ นาดบรรจุ 220 ลูกบาศกฟ์ ุต ( 6 ม.3) การบรรจอุ อกซิเจนจะอดั ดว้ ยความดนั ประมาณ 2,200 ปอนดต์ อ่ ตารางน้ิว ที่อุณหภมู ิ 700F (200C)ซ่ึงทอ่ ทกุ ทอ่ จะตอ้ งผา่ นการทดสอบประสิทธิภาพโดยการอดั น้าเขา้ ไปดว้ ยความดนั ประมาณ 2 เทา่ ของความดนั บรรจแุ ก๊ส คอื ประมาณ 3,360ปอนดต์ ่อตารางน้ิว ถงั จะทาดว้ หรือสีดาเกลียวที

184ใบความรู้ หน่วยที่ 5ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72 ประกอบเขา้ กบั มาตรวดั ความดนั จะเป็ นเกลียวขวา บริเวณคอขวดจะตอกตวั อกั ษร O2 เพอื่ ใหแ้ น่ใจวา่ เป็นแก๊สออกซิเจน ดงั แสดงในรูปท่ี 5.7 รูปที่ 5.7 แสดงลักษณะของถังออกซิเจน (2) ล้ินเปิ ดปิ ดท่อบรรจแุ ก๊สออกซิเจน (Value2 Oxygen Cylinder) ล้ินเปิ ดปิ ดทอ่ บรรจุออกซิเจนจะประกอบอยทู่ ีส่ ่วนบนของทอ่ เป็ นประตูเปิ ดปิ ดแกส๊ เมื่อตอ้ งการใช้งาน ตอ้ งออกแบบไวเ้ ป็นพเิ ศษเพอ่ื ใหส้ ามารถทนตอ่ ความดนั สูงภายในท่อ ชุดลิ้นเปิ ดปิ ดน้ีจะทาดว้ ยทองเหลืองประกอบดว้ ย ซีล (Seal)1 ป้องกนั แกส๊ ร่วั 2 ชุด ก้นั อยู่ โดยมีรายละเอียดดงั น้ี - ซีลหลกั ( Main Sating2 Seal ) เป็นซีล (Seal) ท่เี ปิ ดปิ ดแก๊สโดยตรง เม่ือตอ้ งการนาแก๊สออกไปใชง้ าน - ซีลหลงั (Back Sating Seal) เป็น (Seal ) ทใี่ ชป้ ้องกนั การรว่ั รอบ ๆ แกนล้ินเปิ ดปิ ด ขณะทาการเปิ ดแก๊ส แผน่ ปล่อยแก๊สออกเพอ่ื ความปลอดภยั (Safety Release Disc ) แผน่ น้ีจะเป็นทางเปิ ดใหแ้ ก๊สออก เทในถงั ร้อนหรือมีความดนั สูงเกินกวา่ ทก่ี าหนดไว้ ดงั แสดงในรูปท่ี 3.8

ใบความรู้ 185ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนช่ัวโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 รูปที่ 5.8 แสดงลนิ้ ปิ ดเปิ ด (Valve)ของท่อบรรจุแก๊สออกซิเจน 2. มาตรวัดความดันออกซิเจนและอะเซทิลนี (Oxygen and Acetylene Regulator) เป็ นอุปกรณ์ทีส่ าคญั ช้ินหน่ึงในงานเชื่อมแกส๊ ถา้ ขาดตวั ควบคุมความดนั น้ีจะไม่สามารถทางานได้เพราะมาตรวดั ความดนั จะช่วยบอกใหท้ ราบถึงความดนั ทีม่ ีอยภู่ ายในถงั และควบคุมความดนั ทจี่ ะนาออกไปใช้งาน ทาใหค้ วามดนั ในการทางานน้นั สม่าเสมอ ถงึ แมว้ า่ ความดนั ภายในถงั จะเปล่ียนไปก็ฌตาม สาหรับมาตรวดัความดนั มีส่วนประกอบและลกั ษณะการทางาน ดงั แสดงในรูปท่ี5.9 รูปที่ 5.9 แสดงมาตรวัดความดันของแก๊สออกซิเจน จะเห็นเกจวัดความดันสูงภายในถังและเกจวดั ความ ดนั ตา่ เพ่ือออกไปสู่กระบอกเชื่อม

186ใบความรู้ หน่วยที่ 5ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 722.1 เกจวดั ความดนั สูง (High Pressure Gage) จะทาหนา้ ท่วี ดั ความดนั สูงภายในถงั สามารถบ่งบอกปริมาณของแกส๊ ท่มี ีในถงั แก่ผปู้ ฏบิ ตั ิงานเช่ือม 1. เกจวดั ความดนั สูงของแก๊สออกซิเจนวดั ความดนั ไดส้ ูงถึง 3,000 ปอนดต์ อ่ ตารางน้ิว 2. เกจวดั ความดนั สูงของแก๊สอะเซทลิ ีน จะวดั ความดนั ไดต้ ่ากวา่ เกจวดั ความดนั ของออกซิเจนเน่ืองจากแกส๊ ในถงั มีความดนั ต่ากวา่ ซ่ึงสามารถวดั ความดนั ไดส้ ูงถึง 350 ปอนดต์ อ่ ตารางนิ้ว รูปที่ 5.10 แสดงมาตรวัดความดนั ของออกซิเจนซ่ึงประกอบด้วย เกจวัดความดนั สูงและเกจวดั ความดันตา่ จากรูปท่ี 5.10 จะบอกหน่วยความดนั เป็ น 2 ระบบ คอื บอกหน่วยความดนั เป็นปอนดต์ ่อตารางน้ิว(P.S.I) ซ่ึงอยดู่ า้ นใน และบอกหน่วยความดนั เป็ น บาร์ (Bar) หรือกิโลกรัมตอ่ ตารางเซนติเมตร (kg/cm2) ซ่ึงอยู่ดา้ นนอก โดยทวั่ ไปความดนั ภายในถงั ออกซิเจน บริษทั จะอดั ความดนั มาใหป้ ระมาณ 2,000-2,200 ปอนดต์ อ่ตารางน้ิวเทา่ น้นั สาหรบั เกจวดั ความดนั ต่าจะปรับใชง้ านประมาณ 25 ปอนดต์ อ่ ตารางนิ้วหมายเหตุ : เกจวดั ความดนั ต่าของออกซิเจนจะแบ่งสเกลมีค่าขีดละ 10 ปอนดต์ อ่ ตารางน้ิว เกจวดั ความดนั ต่า(Low Pressure Gage) ใชว้ ดั ความดนั แกส๊ ตอ่ จากเกจวดั ความดนั สูงจะวดั ความดนั ในการใชง้ าน 1. เกจวดั ความดนั ต่าของแก๊สออกซิเจน สามารถปรับความดนั ไดส้ ูงถึง 0-400 ปอนดต์ อ่ ตารางน้ิว และปรับใชง้ านที่ความดนั ประมาณ 25 ปอนดต์ ่อตารางน้ิว 2. เกจวดั ความดนั ต่าของแกส๊ อะเซทิลีน สามารถปรบั ความดนั ไดส้ ูงถึง 0-30 ปอนด์ ต่อตารางน้ิว และปรับใชง้ านทค่ี วามดนั ไม่เกิน 15 ปอนดต์ อ่ ตารางนิ้ว ดงั แสดงในรูปท่ี 3.11

ใบความรู้ 187ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส หน่วยท่ี 5 จานวนชั่วโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 รูปที่ 5.11 แสดงมาตรวัดความดันของอะเซทิลีนซึ่งประกอบด้วย เกจวัดความดันสูง และเกจวดั ความดันต่า จากรูปที่ 5.11 จะมีท้งั หน่วยความกดนั เป็ นปอนดต์ อ่ ตารางน้ิว ซ่ึงอยดู่ า้ นใน และหน่วยวดั ความดนั เป็ นบาร์หรือกิโลกรมั ตอ่ ตารางเซนติเมตร โดยทวั่ ไปบริษทั จะอดั ความดนั แก๊สอะเซทิลีนมาประมาณ 200-250ปอนดต์ ่อตารางนิ้ว ส่วนความดนั ท่ีใชง้ านน้นั จะปรับใชค้ วามดนั ไม่เกิน 15 ปอนดต์ อ่ ตารางน้ิวหมายเหตุ : เกจวดั ความดนั ต่าของแก๊สอะเซทลิ ีน จะแบง่ สเกลมีคา่ ขีดละ 1 ปอนดต์ ่อตารางน้ิว1.3 ส่วนประกอบของมาตรวดั ความดนั (Pressure Regulator)(1) เกจวดั ความดนั (Pressure Gage) ในเกจวดั ความดนั จะมีท่อบดู ง (Bourdon Tube) ทาดว้ ยโลหะทองเหลืองมีลกั ษณะงอ รูปร่างเหมือนตวั ซี(C) ขา้ งหน่ึงจะตอ่ เขา้ กบั ท่อแกส๊ ทม่ี าจากมาตรวดั ความดนั ส่วนอีกปลายขา้ งหน่ึงจะต่อเขา้ กบั กา้ นโลหะซ่ึงต่อเขา้ กบั เฟื อง และเฟืองน้ีจะไปขบั เฟืองของเขม็ ช้ีบอกความดนั เม่ือความดนั เขา้ ไปภายในท่อบูดง ท่อก็จะยดืตรง แขนตอ่ กบั ปลายทอ่ บูดงกจ็ ะไปดึงแขนเฟืองใหต้ น้ เขม็ ข้นึ ไป เขม็ จะช้ีบอกความดนั บนหนา้ ปัด ซ่ึงมีท้งัหน่วยเป็ นปอนดต์ อ่ ตารางน้ิวในเกจวดั (psig) หรือกิโลกรัมตอ่ ตารางเซนตเิ มตรในเกจวดั (kg/cm2G) เป็ นท่รี ู้กนัอยแู่ ลว้ วา่ บนผวิ โลกของเราน้ีมีความดนั บรรยากาศ 14.7 ปอนดต์ อ่ ตารางน้ิว (psi) 2 หรือ 1.05 กิโลกรัมตอ่ ตารางเซนตเิ มตร (kg/cm2) ฉะน้นั ความดนั ในการใชง้ านตอ้ งมากกวา่ ความดนั บรรยากาศ ดงั แสดงในรูปที่ 5.12

ใบความรู้ 188ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้นช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส หน่วยท่ี 5 จานวนชั่วโมง 4 ช่ัวโมงรวม 72 รูปท5ี่ .12 แสดงเกจไม่มีความดนั และเกจหลงั จากเปิ ดความดันแก๊ส ในงานเช่ือมความดนั ในเกจและความดนั นอกเกจ หน่วย psig and psi หรือ kg/cm2G and kg/cm2สามารถเปล่ียนความดนั ในเกจเป็นความดนั นอกเกจไดด้ งั น้ี คือ สาหรับความดนั ในเกจ 1 psig (0.7 kg/cm2G)เปล่ียนเป็นความดนั นอกเกจได้ คอื 14.7 + 1 = 1.10 kg/cm2(2) สกรูปรบั ความดนั (Pressure Adjusting Screw) เป็ นสกรูที่ใชห้ มุนปรบั หรือลดความดนั แกส๊ ในการนาออกไปใชง้ าน เม่ือหมุนตามเขม็ นาฬิกา สกรูจะเคลื่อนเขา้ ไปดา้ นในและไปดนั สปริง ซ่ึงสปริงกจ้ ะไปดนั แผน่ไดอะแฟรมและแกนเปิ ดปิ ดแกส๊ แกนเปิ ดปิ ดน้ีจะเปิ ดใหแ้ กส๊ ไหลเขา้ มาท่เี กจวดั ความดนั ต่า และไหลออกไปตามสายเช่ือม และเมื่อคลายสปริงทวนเขม็ นาฬิกาแกนเปิ ดปิ ดก็จะปิ ดไม่ใหแ้ กส๊ ไหลเขา้ มาในเกจวดั ความดนั ต่า(3) ขอ้ ตอ่ แกส๊ เขา้ มาตรวดั ความดนั (Inlet Connection) ดา้ นหน่ึงเป็ นเกลียวนอกต่อเขา้ กบั มาตรวดั ความดนัอีกดา้ นหน่ึงเป็ นนตั รูปหกเหล่ียมมีเกลียวใน ใชส้ วมเขา้ กบั เกลียวทว่ี าลว์ เปิ ดปิ ดหวั ถงั นตั รูปหกเหลี่ยมน้ีถา้ เป็ นขอ้ ต่อของแกส๊ ออกซิเจนจะมีผวิ เรียบ แต่ถา้ เป็ นขอ้ ต่อของแกส๊ อะเซทลิ ีนจะบากร่องไวแ้ สดงใหร้ ูว้ ่าเป็นของแกส๊ อะเซทลิ ีน(4) ขอ้ ต่อทางออกของมาตรวดั ความดนั (Outlet Connection) ลกั ษณะเป็นเกลียวนอกและเป็นทางออกใชง้ านของแก๊สใชต้ ่อเขา้ กบั ขอ้ ต่อของสายเชื่อม ขอ้ ตอ่ ทางออกของเกจวดั ความดนั ออกซิเจนจะเป็ นเกลียวขวา แต่ของเกจวดั ความดนั อะเซทลิ ีนจะเป็นเกลียวซา้ ย(5)วาลว์ ระบบแกส๊ ออกเม่ือความดนั สูง (Pressure Release Valves) วาลว์ ตวั น้ีจะช่วยไม่ใหม้ าตรวดั ความดนัชารุดเสียหาย เพราะเมื่อความดนั เกินวาลว์ ตวั น้ีจะเปิ ดทางใหแ้ ก๊สออก แบ่งออกเป็ น 2 แบบ ดงั น้ี คือ

189 ใบความรู้ หน่วยที่ 5ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72 5.1 แบบลูกบอล (Safety Release Valve) วาลว์ ระบายแก๊สแบบน้ีจะมีสปริงมาดนั ลูกบอลขนาดเลก็ถา้ มีความดนั สูงในมาตรวดั ความดนั ความดนั น้นั จะดนั ลูกบอลใหถ้ อยหลงั แกส๊ ทีม่ ีความดนั สูงก็จะดนั ออกมาดงั แสดงในรูปท่ี 5.13 5.2 แบบแผ่นโลหะ (Safety Disc Valve) จะมีโลหะลกั ษณะเป็ นจานแผน่ บาง ๆ เมื่อแก๊สภายในมาตรความดนั สูงโลหะแผน่ บางน้ีก็จะเปิ ดทางใหแ้ กส๊ ผา่ นไปโครงของมาตรวดั ความดนั โครงของมาตรวดั ความดนั ลกู บอล โลหะแผ่นลาง สปริง ทางออกของแก๊ส ทางออกของแก๊สทางออกนริ ภยั แบบลูกบอล ทางออกนิรภยั แบบจาน รูปที่ 5.13 แสดงวาล์วระบายแก๊สเม่ือความดนั สูง (Pressure Release Valves) 2.4 มาตรวัดความดันแก๊ส แบ่งเป็ น 2 แบบ ดงั น้ี 1. แบบปรบั ความดนั ช้นั เดียว (Single-Stage Type) 2. แบบปรับความดนั สองช้นั (Two-Stage Type) (1) มาตรวดั ความดนั แบบปรับความดนั ช้ันเดียว มีข้นั ตอนการลดความดนั ดงั น้ี คือ เม่ือเปิ ดวาลว์หวั ถงั แก๊สจะไหลเขา้ ไปอยใู่ นหอ้ งที่มีเกจวดั ความดนั ภายในถงั (ความดนั สูง) และเม่ือหมุนสกรูปรบั ความดนัลิ้นก็จะเปิ ดใหแ้ กส๊ ออกมาและนาออกไปใชง้ านเลยดว้ ยความดนั ที่ปรบั ไว้ ดงั แสดงในรูปท่ี 5.14

ใบความรู้ 190ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส หน่วยท่ี 5 จานวนช่ัวโมง 4 ช่ัวโมงรวม 72รูปท่ี 5.14 แสดงแก๊สความดนั สูง 1 ช้ัน รูปท่ี 5.15 แสดงมาตรวัดความดนั แบบปรับความดนั 2 ช้ัน (2) มาตรวดั ความดนั แบบปรับความดนั สองช้ัน มีข้นั ตอนการลดความดนั สองช้นั ดงั น้ี คอื เมื่อเปิ ดวาลว์ หวั ถงั แก๊สจะไหลเขา้ สูอ้ งทม่ี ีเกจวดั ความดนั ภายในถงั (ความดนั สูง) และในขณะเดียวกนั แกส๊ จะไหลผา่ นลิ้นท่ตี ้งั ระยะการเปิ ดไวแ้ ลว้ เขา้ สู่หอ้ งท่ี 1 ซ่ึงความดนั ท่ไี ดจ้ ะมคี วามดนั ลดลง คอื มีความดนั ในระดบัปานกลาง และเม่ือหมุนสกรูปรับความดนั ลนิ้ ที่ 2 ก็จะเปิ ดออกเข้าสู่มาตรวดั ความดันใช้งานเพ่อื นาไปใช้งานตามท่ีได้ปรับความดนั ไว้ ดังแสดงในรูปที่ 5.16รูปท่ี 5.16 แสดงมาตรวดั ความดนั แบบปรับความดนั สองช้ันของออกซิเจน

191ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 722.5 การทางานของแผ่นไดอะแฟรมและมาตรวดั ความดนั (Flexible1 Diaphram2 and Regulator) เมื่อเปิ ดล้ินทถ่ี งั แกส๊ แก๊สความดนั สูงจะเขา้ ไปในเกจวดั ความดนั สูง (High Gage) จากน้นั จึงปรับความดนั ใชง้ านดว้ ยสกรูปรับความดนั (Adjusting Screw) ถา้ ปรบั ความดนั ใชง้ าน 10 ปอนดต์ ่อตารางน้ิว แผน่ไดอะแฟรมก็จะรับแรงดนั 10 ปอนดต์ ่อตารางนิ้วดว้ ย แผน่ ไดอะแฟรมเม่ือรบั ความดนั จะมีลกั ษณะสปริงตวัโคง้ ดงั แสดงในรูปที่ 5.17 รูปที่ 5.17 เมื่อปรับความดันใช้งานแผ่นไดอะแฟรมจะถูกแก๊สดนั ให้มลี ักษณะโค้ง เมอื่ คลายสกรูปรับความดนั ลิ้นกจ็ ะปิ ดแกส๊ ไม่สามารถออกมาท่ีหอ้ งวดั ความดนั ใชง้ านแผน่ไดอะแฟรมก็จะหยดุ และสปริงกลบั คนื ดงั แสดงในรูปท่ี 5.18รูปที่ 5.18 แสดงแผ่นไดอะแฟรมสปริงกลบั คืนดังเดิม เมื่อคลายสกรูปรับความดันปิ ดลนิ้ ไม่ให้แก๊สเข้าห้อ ความดันใช้งาน แต่จะมีความดันตกค้างอยู่ในมาตรวัดความดนั

192 ใบความรู้ หน่วยที่ 5 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72 ในขณะปฏิบตั ิงานเช่ือม ช่างเช่ือมตอ้ งเปิ ดวาลว์ หวั ถงั แกส๊ ความดนั สูงจะเขา้ ไปในมาตรวดั ความดนั เกจวดั ความดนั สูงจะแสดงความดนั ที่มีอยภู่ ายในถงั แลว้ ผเู้ ชื่อมทาการปรบั ความดนั ใชง้ านตามตอ้ งการ ถา้ ปรบัความดนั ใชง้ าน 10 ปอนดต์ อ่ ตารางนิ้ว ในขณะทีป่ ิ ดลิ้นทก่ี ระบอกเช่ือม (Torch) เมื่อเปิ ดแก๊สใชง้ านความดนัท่เี กจวดั ความดนั จะลดลงเหลือ 9 ปอนดต์ ่อตารางน้ิว เนื่องจากความดนั ถูกระบายออกไปทาใหค้ วามดนั ใช้งานลดไปจากท่ตี อ้ งการจริง เม่ือเป็นเช่นน้ีขณะปรบั ความดนั ใชง้ าน ผเู้ ช่ือมตอ้ งเปิ ดล้ินที่กระบอกเชื่อม(Torch) ไวแ้ ละปรับใหไ้ ด้ความดนั ตามตอ้ งการ เมื่อทาการเชื่อมจะไดค้ วามดนั ตามทก่ี าหนดและคงทีต่ ลอดถึงแมว้ า่ ความดนั ภายในถงั จะลดลงกต็ ามแตค่ วามดนั ใชง้ านจะคงทเ่ี สมอ ทาใหผ้ ปู้ ฏิบตั งิ านเชื่อมสามารถควบคุมความร้อนและบอ่ หลอมละลายไดเ้ ป็นอยา่ งดี ดงั แสดงในรูปท่ี 5.19 รูปที่ 5.19 แสดงการเปิ ดแก๊สเมื่อปรับความดนั ใช้งานตารางที่ 5-2 ความดันของมาตรวัดความดนั (Regulator) จะแปรผันไปตามความยาวของท่อยางความดนั ทห่ี ัว Tip Regulator Pressure for Hose Lengths ft1 (m)Psig (kg/cm2G) 10 ft (3 m) 25 ft (7.6 m) 50 ft (15.2 m) 75 ft (22.9m) 100 ft (30.5m)1 (0.1) (0.1) 2.25 (0.15) 3.5 (0.27) 4.75 (0.35) 6 (0.4)5 (0.35) 5 (0.35) 6.25 (0.4) 7.5 (0.52) 8.75 (0.6) 10 (0.7)10 (0.7) 10 (0.7) 11.25 (0.75) 12.5 (0.85) 13.75 (0.95) 15 (1.0)หมายเหตุ : มาตรฐานของตารางน้ีใชท้ ่อยางขนานเสน้ ผา่ ศนู ยก์ ลาง นิ้ว (6 มม.) ขนาดของท่อยางท่ีใหญ่หรือเล็กหรือทาการเช่ือมในทีส่ ูงจะทาใหอ้ ตั ราการไหลและความดนั จะเปลี่ยนไป1 ft = ฟตุ (foot) หมายถึง หน่วยวดั ระยะความยาวระบบองั กฤษ

193ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72 จากตารางท่ี 5-2 จะเห็นวา่ ถา้ ตอ้ งการความดนั ใชง้ านท่หี วั ทิพ (Tip) 1 ปอนดต์ อ่ ตารางน้ิวในเกจ(psig) ตอ้ งปรบั ทม่ี าตรวดั ความดนั 1 psig ซ่ึงในระยะความยาวของทอ่ ยาง 10 ft (3 ม.) ความดนั ไม่เปล่ียนแปลง แตถ่ า้ ทอ่ ยางยาว 25 ft (7.6 ม.) เพ่อื ใหไ้ ดค้ วามดนั ท่ีหวั ทิพ (Tip) 1 psig ตอ้ งปรบั ความดนั ที่มาตรวดั ความดนั 2.25 psig (0.15 kg/cm2G) หรือถา้ ตอ้ งการความดนั ทีป่ ลายหวั ทิพ 5 psig โดยที่ท่อยางยาว100 ft (30.5 m) ตอ้ งปรบั ความดนั ทมี่ าตรวดั ความดนั ที่ 10 psig 3. สายเช่ือมและข้อต่อ (Hose and Connection) 1. ลกั ษณะท่อยาง ทอ่ ยางเป็นอุปกรณ์ทีส่ าคญั อีกชิ้นหน่ึง เพราะเป็ นทอ่ ที่จะนาส่งแก๊สจากมาตรวดั ความดนั ออกไปยงั กระบอกเช่ือมและหวั ทพิ เน่ืองจากแกส๊ ทีส่ ่งมาตามทอ่ ยางเป็ นแก๊สทต่ี ิดไฟ (C2H2) และแกส๊ ทช่ี ่วยใหไ้ ฟติด( O2) อีกท้งั ความดนั สูง ดงั น้นั ทอ่ ยางที่นามาใชง้ านจะตอ้ งมีคุณสมบตั ิ ดงั น้ี  ทอ่ ทนแรงดนั ไดด้ ี  ตอ้ งไม่ทาปฏกิ ิริยากบั แกส๊ ทีน่ าส่ง  มีความอ่อนตวั ดีเพอ่ื ใหง้ า่ ยตอ่ การทางาน  ทนตอ่ การเผาไหมไ้ ดด้ ี รูปที่ 5.20 ท่อยางอยู่ภายใต้ความดนั ควรจะเป็ นท่อผนงั หนา 2. ชนิดของท่อยาง ท่อยางท่ใี ชโ้ ดยทวั่ ไปจะมีอยู่ 2 แบบ คอื แบบสายเดย่ี ว และสายคู่ ลกั ษณะของท่อยางจะออกแบบเป็น 3 ช้นั คือ ช้นั ในซ่ึงทาจากยางช้นั ดี ไม่ทาปฏิกิริยากบั แกส๊ ทสี่ ่งผา่ น ช้นั กลางจะช่วยเสริมความแขง็ แรงและช่วยใหอ้ ่อนตวั ไดด้ ี ส่วนช้นั นอกจะมีความบางกวา่ ช้นั ในและช้นั กลางจะมีความเหนียวทนต่อการสึกหรอและทนต่ดการเผาไหมไ้ ดด้ ี ท้งั น้ีในแตล่ ะช้นั ของท่อยางจะสานดว้ ยใยผา้ เพอื่ ใหท้ นต่อความดนั สูงได้ ขนาดของทอ่ ยางจะวดั ท่ขี นาดเสน้ ผา่ ศูนยก์ ลางภายในของรู ซ่ึงจะมีหลายขนาด ดงั น้ี

194 ใบความรู้ หน่วยท่ี 5 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72 ทอ่ ยางจะประกอบเขา้ กบั มาตรวดั ความดนั ดว้ ยขอ้ ตอ่ (Connector) ซ่ึงประกอบดว้ ยส่วนสาคญั 2 ส่วนดว้ ยกนั คอื  นัต (Nut) ภายนอกมีลกั ษณะหกเหล่ียม ภายในมีเกลียวใชค้ ูก่ บั นิปเปิ ล (Nipple) ประกอบเขา้กบั เกลียวนอกของมาตรวดั ความดนั  นิปเปิ ล (Nipple) มีลกั ษณะเป็นรูปทรงกระบอกสอดอยใู่ นรูของนตั ส่วนหางจะมีรูปร่างเรียวและข้ึนลอน เพอ่ื สวมเขา้ กบั ท่อยาง 3. ลกั ษณะของขอ้ ตอ่ ข้อต่อนีจ้ ะทาจากโลหะสีเหลือง โดยทข่ี ้อต่อของออกซิเจนจะเป็ นเกลยี วขวาในขณะที่ข้อต่อของแก๊สอะเซทิลนี จะเป็ นเกลียวซ้าย ถ้าสังเกตจากภายนอกจะเห็นร่องท่บี ากอยู่โดยรอบของข้อต่อ ดังแสดงในรูปท่ี5.21 ภาพสามมิตขิ อ้ ออกซิเจนและอะเซทลิ ีน ภาพตดั แสดงใหเ้ ห็นลกั ษณะภายในของขอ้ ต่อออกซิเจนและแก๊สอะเซทิลีน รูปท่ี 5.21 แสดงข้อต่อของแก๊สออกซิเจนและอะเซทลิ ีนหมายเหตุ : Groove หมายถงึ รางร่อง เส้นเว้า

ใบความรู้ 195ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้นชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส หน่วยท่ี 5 จานวนช่ัวโมง 4 ชั่วโมงรวม 72รูปท่ี 5.22 แสดงเกลยี วนอกบริเวณทางออกของ รูปที่ 5.23 แสดงการยา้ ท่อยางเข้ากับหางของนิปเปิ ล มาตรวัดความดันพร้อมที่จะสวมด้วยข้อต่อ (Nipple)1 รูปที่ 5.24 แสดงประกอบข้อต่อและท่อยางเข้ากบั มาตรวดั ความดัน1 Nipple หมายถึง ส่ิงของหรือวตั ถุทมี่ รี ูปร่างคล้ายหัวนม

196ใบความรู้ หน่วยที่ 5ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72 4. ทอร์ชเช่ือมและหัวทพิ (Torch and Tip) ทอร์ชเช่ือม ทอร์ชเช่ือมหรือกระบอกเช่ือมเป็นอุปกรณ์การเชื่อมแกส๊ ที่สาคญั อีกช้ินหน่ึง จะต่อเขา้ กบั ทอ่ ยางเป็นตวั ควบคุมความดนั และปริมาณของแก๊สข้นั สุดทา้ ยเขา้ สู่หอ้ งผสมแกส๊ (Mixing Chamber) ก่อนออกไปสู่หวั ทพิ โดยมีส่วนประกอบและการทางานดงั น้ี 1) ทอร์ชหรือกระบอกเช่ือม (Torch Boby) มีลกั ษณะเป็ นทรงกระบอก ออกแบบมามีรูปร่างและขนาดพอเหมาะเมื่อจบั แลว้ มีความถนดั และมน่ั คง บริเวณเกลียวทตี่ อ่ เขา้ กบั ทอ่ ยางจะมีล้ินเปิ ดปิ ด (Valve)ทางเดินของออกซิเจนและอะเซทิลีน ล้ินเปิ ดปิ ดแกส๊ ท้งั สองน้ีจะควบคุมปริมาณของแกส๊ เขา้ สู่หอ้ งผสมแก๊ส(Mixing Chamber) 2) หอ้ งผสมแกส๊ จะเป็นหอ้ งทแ่ี ก๊สท้งั สอง (ออกซิเจนและอะเซทิลีน) ออกมารวมกนั หลงั จากที่เดินทางแยกกนั มาต้งั แต่ตน้ เม่ือรวมตวั กนั ดีแลว้ จะไหลออกไปทางหวั ทิพ (Tip) เพอ่ื จุดเปลวไฟนาไปใชง้ านเช่ือมตอ่ ไป 3) เกลียวนอกท่ีกระบอกเช่ือม ซ่ึงจะต่อเขา้ กบั ขอ้ ตอ่ ของทอ่ ยาง ทางเขา้ ของออกซิเจนจะเป็ นเกลียวขวา บริเวณใกลเ้ กลียวจะมีตวั อกั ษร OXY เพอื่ แสดงใหร้ ู้ชดั เจนวา่ เป็นแกส๊ ออกซิเจนส่วนทางเขา้ ของแก๊สอะเซทลิ ีนจะเป็ นเกลียวซา้ ย บริเวณใกลเ้ กลียวจะมีตวั อกั ษร C2H2 cแสดงใหร้ ู้วา่ เป็ นทางเขา้ ของแก๊สอะเซทิลีน ดงั แสดงในรูปท่ี 5.25 รูปที่ 5.25 แสดงทอร์ชหรือกระบอกเช่ือม 4 ) แบบของทอร์ชเช่ือม เน่ืองจากแกส๊ อะเซทลิ ีนทผี่ ลิตเองดว้ ยถงั กาเนิดน้นั มีความดนั ต่า แตถ่ า้นาไปบรรจุใส่ถงั ทท่ี าข้ึนพเิ ศษดงั ท่ไี ดก้ ล่าวมาแลว้ จะสามารถบรรจอุ ดั ดว้ ยความดนั สูงได้ จากความดนั แก๊สที่แตกตา่ งกนั น้ีจึงมีการออกแบบทอร์ชเช่ือมตามลกั ษณะแรงดนั ของแกส๊ ในปัจจบุ นั เป็ นที่นิยมใชก้ นั มีอยู่ 2 แบบคอื แบบความดนั สมดุล (Equal Pressure Type) และแบบหวั ฉีด (Injector Type)

197ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72 ( 1) ทอร์ชเช่ือมแบบความดันสมดุล เหมาะสาหรบั แก๊สที่มีความดนั สูง และสามารถปรบั ใหแ้ ก๊สท้งั สองมีความดนั เทา่ กนั ไหลเขา้ สู่หอ้ งผสมแก๊ส โดยปกติจะใชถ้ งั บรรจุแกส๊ สาเร็จซ่ึงมีความดนั สูง ดงั แสดงในรูปท่ี 5.26 รูปท่ี 5.26 แสดงลักษณะภายในของห้องผสมแก๊สแบบความดันสมดุล แก๊สท่อี อกมาจากหวั ทพิ (Tip) จะเป็นแก๊สทผ่ี สมกนั ระหวา่ งแกส๊ ออกซิเจนกบั อะเซทลิ ีน แกส๊ ท่ีผสมกนั และรวมตวั กนั เป็นอยา่ งดีจะทาใหเ้ กิดการเผาไหมส้ มบูรณ์และเกิดความรอ้ นสูง ดงั น้นั ในหอ้ งผสมแกส๊ ในทอร์ชจะออกแบบไวใ้ หแ้ กส๊ ทไ่ี หลเขา้ ไป เม่ือมาพบกนั จะเกิดการหมุนตวั ทาใหเ้ กิดการผสมกนั อยา่ งรดเร็วและถูกความดนั ภายในที่ตอ่ เนื่องมาดนั ออกไปสู่หวั ทพิ เพอ่ื ใหแ้ กส๊ ออกซิเจนและแก๊สอะเซทิลนี ผสมกนั ได้100% บริษทั ผูผ้ ลิตจงึ ไดอ้ อกแบบเพม่ิ แรงหมุนตวั ของแก๊ส โดยการนาขดลวดโลหะใส่ไวใ้ นทางเดินของแก๊สออกซิเจน ใหแ้ กส๊ หมุนตวั ก่อนเขา้ สู่หอ้ งผสมแก๊สรูปที่ 5.27 แสดงกานนาขดลวดโลหะใส่ไว้ในทางเดินของแก๊สให้แก๊สเคล่ือนตวั และหมนุ พร้อมกนั ไปเข้าสู่ ห้องผสม

198 ใบความรู้ หน่วยท่ี 5 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72 (2) ทอร์ชเช่ือมแบบหัวฉีด จะใชก้ บั แกส๊ ท้งั สองท่ีมีความดนั สูงและปรบั ใหค้ วามดนั ท้งั สองเทา่ กนั ไหลเขา้สู่หอ้ งผสมแกส๊ หรือจะใชก้ บั แก๊สเช้ือเพลิงท่มี ีความดนั ต่าอยา่ งเช่นถงั กาเนิดแกส๊ อะเซทิลีนก็ได้ แต่โดยทวั่ ไปแลว้ ผใู้ ชจ้ ะเลือกซ้ือใชก้ บั ถงั กาเนิดแกส๊ ซ่ึงมีความดนั ต่า โดยบางคร้งั มีความดนั เพยี ง 6 Oz/in2 (26.3 g/cm2)เท่าน้นั Oz/in2 หมายถึง ออนซต์ อ่ ตารางน้ิว G/cm2 หมายถึง กรัมต่อตารางเซนตเิ มตร ทอร์ชเชื่อมแบบหัวฉีดจะออกแบบให้ออกซิเจนความดนั สูงไหลผ่านไป และความเร็วนีจ้ ะดูดเอาแก๊สอะเซทลิ นี ไปด้วย ไหลเข้าไปรวมตวั กันในห้องผสมแก๊สก่อนออกไปท่หี ัวทพิ ดังแสดงในรูปที่ 5.28 และรูปที่ 5.29 รูปท่ี 5.28 แสดงระบบผสมแก๊สแบบหัวฉีด รูปท่ี 5.29 แสดงลกั ษณะของทอร์ชเชื่อมแบบหัวฉีด หัวทพิ (Tip) เป็ นอุปกรณ์ส่วนปลายประกอบเขา้ กบั ทอร์ชเชื่อม และเป็ นอุปกรณ์ช้ินสุดทา้ ยทแ่ี กส๊ผา่ น ทีป่ ลายของหวั ทิพเม่ือจุดไฟ จะเกิดเปลวไฟทีป่ ลายของทิพ หวั ทิพน้ีมีให้เลือก 2 แบบดว้ ยกนั คอื

199ใบความรู้ หน่วยที่ 5ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72  แบบชิ้นเดียว เป็ นทิพทมี่ ีเพยี งช้ินเดียว เพอ่ื ประกอบเขา้ กบั ทอร์ชเชื่อม  แบบแยกชิ้นได้ จะมี 2 ส่วนคือ ส่วนปลายและส่วนโคน จะประกอบเขา้ ดว้ ยกนั โดยใช้เกลียว แลว้ จึงนาไปประกอบเขา้ กบั ทอร์ชเชื่อม หวั ทิพจะทาดว้ ยทองแดงผสม ซ่ึงมีคุณสมบตั ิในการนาความรอ้ นไดด้ ี และถ่ายเทความร้อนไดด้ ี ทาใหห้ วั เช่ือมไม่หลอมละลายเมื่ออยใู่ กลเ้ ปลวไฟทม่ี ีความร้อนสูง หวั ทพิ มีหลายขนาด เลือกใชง้ านตามความหนาของงานที่จะเชื่อม ถา้ งานบางจะใชค้ วามร้อนนอ้ ย ควรเลือกใชห้ วั ทิพทม่ี ีรูขนาดเลก็ ในกรณีทีช่ ้ินงานมีความหนามากตอ้ งการใชป้ ริมาณความรอ้ นมากในการเชื่อม ดงั น้นั ควรเลือกหวั ทิพทีม่ ีรูใหญใ่ หพ้ อเหมาะกบั ความหนาของงานรูปที่ 5.30 แสดงทอร์ชเชื่อมและหัวทพิ ท่ปี รับทศิ ทางได้ รูปที่ 5.31 แสดงการประกอบทิพเข้ากบั ด้ามทอร์ช รูของหวั ทิพบางคร้ังเรียกวา่ ออริฟิ ก (Orifice)1 มีขนาดหลายขนาด โดยจะตอกตวั เลขบอกไวท้ โ่ี คนของทพิ เพอื่ บอกขนาดความโตของรูทิพ1 Orifice หมายถึง ช่อง หรือปาก.