ใบความรู้หน่วยที่ 1

ใบงานที่ 3 250 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส หน่วยท่ี 5 จานวนช่ัวโมง 4 การส่ายหัวทพิ ชั่วโมงรวม 72 แนวเช่ือม ชิ้นงานNo. 8-10 2.6 มม. Mild Steel 1 ช้ิน 64 X 120 X 2 มม.หวั ทพิ ลวดเช่ือม วสั ดุ จานวน ขนาด เคร่ืองมือและอปุ กรณ์ ลาดบั ข้ันการทางาน 1. ทาความสะอาดชิ้นงาน1. ชุดเชื่อมแก๊ส 2. ร่างแนวของการเชื่อมจานวน 3 แนวดว้ ยเหลก็ ขีดหรือ ตอกแนวดว้ ยเหลก็ นาศนู ย์2. แว่นตาเชื่อมแก๊ส 3. อุ่นชิ้นงานดว้ ยเปลวไฟใหท้ วั่ แผน่ 4. สร้างบอ่ หลอมละลายท่ีมุมทางขวามือ พร้อมกบั เติมลวด3. ท่ีจุดเปลวไฟ เดินแนวจนถึงขอบงานทางซ้ายมือ 5. เชื่อมใหค้ รบ 3 แนว4. คีมจบั งานร้อน 6. ทาความสะอาดดว้ ยแปลงลวด 7. ส่งอาจารยต์ รวจงาน5. เขม็ แยงหวั ทิพ6. แปรงลวด7. ลวดเช่ือม8. ชิ้นงาน9. เหลก็ นาศนู ยห์ รือเหลก็ ขีด10. คอ้ นเหลก็เทคนิควิธีการปฏิบตั ิงาน1. ใชเ้ หลก็ ตอกนาศนู ยต์ อกนาเป็นแนว2. ปรับเปลวนิวทรลั เพอื่ ใชใ้ นการเชื่อม3. ส่ายหวั ทิพสลบั กบั ลวดเชื่อมมอบงาน : (ใหน้ กั ศึกษาฝึกเชื่อมเดินแนวโดยเตมิ ลวดเช่ือมจานวน3 แนว )

ใบประเมินผล ใบงานที่ 3 251 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนชั่วโมง 4 ช่ัวโมงรวม 72ชื่อ / สกลุ …………………………………………… วนั ท่ีปฏิบตั ิงาน ……….…./……….……../…………….ระดบั ช้นั ปวช ………….กลุ่ม ………………………. แผนกช่าง ………………………………………………ชื่องาน การเช่ือมเดินแนวเตมิ ลวดเชื่อม / ตามใบงานท่ี 3 หน่วยที่ 5 ระดบั คะแนน รายการตรวจ 3 4 5 40 ปานกลาง ค่อนข้างดี ดี คะแนนท่ไี ด้1. ปริมาณความร้อนท่ีใชซ้ ่ึงสงั เกตไดจ้ ากแนวเช่ือม2. การหลอมละลายซึมลึก3. ความสม่าเสมอในการเติมลวดเช่ือม4. ความสวยงามของเกลด็ แนวเช่ือม5. ความตรงของแนวเชื่อม6. การเร่ิมตน้ และสิ้นสุดแนวเช่ือม7. ไม่มี Undercut และ Overlap8. ความเรียบร้อยสวยงามโดยรวม รวมบนั ทึกพิเศษ ……………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………หมายเหตุการให้คะแนน :คะแนนทไ่ี ด้  คะแนนเตม็ (40) = …………...…………คะแนน X (100)  10 = …………………คะแนนทไ่ี ดใ้ นใบงานน้ีคอื …………………… คะแนน ( คะแนนรวมเตม็ 10 คะแนน ) ลงชื่อ...…………………………ผบู้ นั ทกึ () วนั ท่ี ……. /……………. /………………

ใบงานที่ 4 252 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส หน่วยท่ี 5 จานวนช่ัวโมง 4 ช่ัวโมงรวม 72 การส่ายหวั ทพิ ชิน้ งาน ลวดเช่ือม หัวทพิ ภาพด้านบน ภาพด้านข้างNo. 8-10 2.6 มม. Mild Steel 1 ช้ิน 64 X 120 X 2 มม.หวั ทพิ ลวดเชื่อม วสั ดุ จานวน ขนาด เครื่องมือและอุปกรณ์ ลาดบั ข้นั การทางาน1. ชุดเชื่อมแก๊ส 1. เตรียมช้ินงานใหไ้ ดข้ นาดท่ีกาหนด2. แว่นตาเชื่อมแก๊ส 2. ทาความสะอาดชิ้นงาน3. ท่ีจุดเปลวไฟ 3. ร่างแนวของการเช่ือมจานวน 3 แนว4. คีมจบั งานร้อน 4. เปิ ดแก๊สตามข้นั ตอนและจุดเปลวไฟ5. เขม็ แยงหวั ทิพ 5. เช่ือมแนวแรกเริ่มตน้ จากดา้ นลา่ ง ข้ึนไปดา้ นบน6. แปรงลวด 6. เช่ือมแนวท่ี 2 และ 3 จนครบ7. ลวดเชื่อม 7. ทาความสะอาดแนวเช่ือมดว้ ยแปลงลวด8. ช้ินงาน 8. ส่งอาจารยต์ รวจงาน9. เหลก็ นาศนู ยห์ รือเหลก็ ขีด10. คอ้ นเหลก็เทคนิควธิ ีการปฏิบัตงิ าน1. ใชเ้ ปลวนิวทรลั2. หวั ทิพทามุมกบั ชิ้นงานประมาณ 30 – 60 องศา3. แรงดึงดดู ของโลกทาให้น้าโลหะยอ้ ยตวั ลงมา จึงควรส่ายหวั ทิพแบบคร่ึงวงกลม4. ขณะเชื่อมควรงอลวดเชื่อมเป็นมุม 110 องศา เพ่ือไม่ใหร้ ้อนมือขณะเขา้ ป้อนลวดเช่ือมมอบงาน : (ใหน้ กั ศึกษาปฏบิ ตั งิ านเชื่อมเดินแนวเติมลวดเชื่อมในท่าต้งั เช่ือมข้ึน จานวน 3 แนว)

253 ใบประเมินผล ใบงานท่ี 4 หน่วยท่ี 5 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72ชื่อ / สกุล …………………………………………… วนั ทีป่ ฏิบตั ิงาน ……….…./……….……../…………….ระดบั ช้นั ปวช ………….กลุ่ม ………………………. แผนกช่าง ………………………………………………ชื่องาน การเชื่อมเดินแนวทา่ ต้งั / ตามใบงานท่ี 4 หน่วยท่ี 5 ระดบั คะแนน รายการตรวจ 3 4 5 40 ปานกลาง ค่อนข้างดี ดี คะแนนที่ได้1. ปริมาณความร้อนที่ใชซ้ ่ึงสงั เกตไดจ้ ากแนวเชื่อม2. การหลอมละลายซึมลึก3. ความสม่าเสมอในการเติมลวดเชื่อม4. ความสวยงามของเกลด็ แนวเชื่อม5. ความตรงของแนวเช่ือม6. การเร่ิมตน้ และสิ้นสุดแนวเชื่อม7. ไม่มี Undercut และ Overlap8. ความเรียบร้อยสวยงามโดยรวม รวมบันทึกพเิ ศษ ……………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………หมายเหตุการให้คะแนน :คะแนนทไ่ี ด้  คะแนนเตม็ (40) = ………………..……คะแนน X (100) 10 = …………………คะแนนทไ่ี ดใ้ นใบงานน้ีคอื …………………… คะแนน ( คะแนนรวมเตม็ 10 คะแนน ) ลงช่ือ...…………………………ผบู้ นั ทกึ () วนั ที่ ……. /……………. /………………

ใบงานที่ 5 254 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนช่ัวโมง 4 ชั่วโมงรวม 72No. 8-10 2.6 มม. Mild Steel 2 ชิ้น 30 X 120 X 2 มม.หวั ทิพ ลวดเชื่อม วสั ดุ จานวน ขนาด เครื่องมือและอุปกรณ์ ลาดับข้นั การทางาน1. ชดุ เช่ือมแก๊ส 6. แปรงลวด 1. เตรียมช้ินงานตามขนาดที่กาหนด2. แวน่ ตาเชื่อมแก๊ส 7. ลวดเช่อื ม 2. ทาความสะอาดช้ินงานโดยผวิ หน้างานตอ้ งปราศจาก3. ท่ีจุดเปลวไฟ 8. ชิ้นงาน ไขมนั และคราบน้ามนั4. คีมจบั งานร้อน 9. เหลก็ นาศนู ยห์ รือเหลก็ ขีด 3. เปิ ดแก๊สตามข้นั ตอนและจุดเปลวไฟ5. เขม็ แยงหวั ทิพ 10. คอ้ นเหลก็ 4. ทาการเช่ือมชิ้นงาน (Tack Welding) บริเวณหวั ทา้ ย และกลางจานวน 3 จุด 5. ทาการเช่ือมจากมุมขวามือไปส้ินสุดทางซ้ายมือ 6. ทาความสะอาดแนวเชื่อม แลว้ ส่งตรวจเทคนิคและวิธีทางาน1. ใชเ้ ปลวนิวทรัลทาการเช่ือมซ่ึงมีอุณหภมู ิสูง2. เผอ่ื ระยะห่าง (Gab) ระหวา่ งช้ินงานโดยวางเผอ่ื การขยายตวั ของโลหะ ใหด้ า้ นสิ้นสุดการเชื่อมกวา้ งกว่าดา้ นเร่ิมตน้ เช่ือม3. ใหค้ วามร้อนท่ีขอบของรอยตอ่ สร้างบ่อหลอมละลายเป็นรูปกุญแจ (Key Hole) เพ่ือใหเ้ กิดการซึมลึกตลอดความหนาของงานมอบงาน : (ใหน้ กั ศึกษาปฏบิ ตั ิการเชื่อมต่อชนท่าราบ )

ใบประเมินผล ใบงานท่ี 5 255 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนชั่วโมง 4 ช่ัวโมงรวม 72ชื่อ / สกุล …………………………………………… วนั ทป่ี ฏบิ ตั ิงาน ……….…./……….……../…………….ระดบั ช้นั ปวช ………….กลุ่ม ………………………. แผนกช่าง ………………………………………………ชื่องาน การเชื่อมตอ่ ชนท่าราบ / ตามใบงานที่ 5 หน่วยท่ี 5 ระดบั คะแนน รายการตรวจ 3 4 5 40 ปานกลาง ค่อนข้างดี ดี คะแนนทไี่ ด้1. ปริมาณความร้อนที่ใชซ้ ่ึงสงั เกตไดจ้ ากแนวเชื่อม2. การหลอมละลายซึมลึก3. ความสม่าเสมอในการเติมลวดเช่ือม4. ความสวยงามของเกลด็ แนวเชื่อม5. ความตรงของแนวเช่ือม6. การเร่ิมตน้ และส้ินสุดแนวเชื่อม7. ไมม่ ี Undercut และ Overlap8. ความเรียบร้อยสวยงามโดยรวม รวมบนั ทกึ พเิ ศษ ……………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………หมายเหตกุ ารให้คะแนน :คะแนนทไี่ ด้  คะแนนเตม็ (40) = ………………..……คะแนน X (100)  10 = …………………คะแนนท่ีไดใ้ นใบงานน้ีคอื …………………… คะแนน ( คะแนนรวมเตม็ 10 คะแนน ) ลงช่ือ...…………………………ผบู้ นั ทึก () วนั ท่ี ……. /……………. /………………

ใบงานที่ 6 256 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น ช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนช่ัวโมง 4 หวั ทพิ ชั่วโมงรวม 72เชื่อมยดึ 3 จุด อฐิNo. 8-10 2.6 มม. Mild Steel 2 ช้ิน 30 X 120 X 2 มม.หวั ทพิ ลวดเชื่อม วสั ดุ จานวน ขนาด เครื่องมือและอุปกรณ์ ลาดับข้นั การทางาน1. ชุดเชื่อมแก๊ส 6. แปรงลวด 1. เตรียมช้ินงานตามขนาดท่ีกาหนดให้2. แว่นตาเช่ือมแก๊ส 7. ลวดเชือ่ ม 2. ทาความสะอาดช้ินงาน โดยปราศจากคราบน้ามนั และ3. ที่จุดเปลวไฟ 8. ชิ้นงาน จาระบี4. คีมจบั งานร้อน 9. เหลก็ นาศนู ยห์ รือเหลก็ ขีด 3. เปิ ดวาลว์ หวั ถงั และปรับความดนั ใชง้ านตามข้นั ตอน5. เขม็ แยงหวั ทิพ 10. คอ้ นเหลก็ 4. เช่ือมยดึ ชิ้นงานหวั ทา้ ยท้งั สองชิ้นให้ติดกนั 5. ทาการเชื่อมจากมมุ ทางขวามือไปทางซ้ายมือ 6. ทาความสะอาดแนวเช่ือมแลว้ ส่งตรวจเทคนิควิธีการทางาน1. การเชื่อมต่อตวั ทีน้ีแนวเชื่อมอยใู่ นมมุ อบั ความร้อนมีการสะทอ้ นออกมามากกวา่ การเชื่อมรอยต่ออ่ืน ดงั น้นั จึงตอ้ งใช้เปลวนิวทรัลที่มีปริมาณความร้อนมากกวา่ เปลวนิวทรัลปกติ2. ในการเช่ือมยดึ ควรใชฉ้ ากพิงช่วยในการวางตาแหน่งของงาน3. เปลวไฟควรเอียงไปทางผิวหนา้ ของแผน่ ล่างมากกวา่ ขอบของชิ้นต้งัมอบงาน : (ใหน้ กั ศึกษาปฏิบตั ิงานเชื่อมตอ่ ตวั ท่ีทา่ ราบ)

ใบประเมินผล ใบงานท่ี 6 257 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนชั่วโมง 4 ช่ัวโมงรวม 72ช่ือ / สกลุ …………………………………………… วนั ท่ปี ฏบิ ตั งิ าน ……….…./……….……../…………….ระดบั ช้นั ปวช ………….กลุ่ม ………………………. แผนกช่าง ………………………………………………ช่ืองาน การเช่ือมต่อตวั ทที่ า่ ราบ / ตามใบงานท่ี 6 หน่วยท่ี 5 ระดับคะแนน รายการตรวจ 3 4 5 40 ปานกลาง ค่อนข้างดี ดี คะแนนท่ไี ด้1. ปริมาณความร้อนที่ใชซ้ ่ึงสงั เกตไดจ้ ากแนวเชื่อม2. การหลอมละลายซึมลึก3. ความสม่าเสมอในการเติมลวดเชื่อม4. ความสวยงามของเกลด็ แนวเชื่อม5. ความตรงของแนวเชื่อม6. การเริ่มตน้ และส้ินสุดแนวเช่ือม7. ไม่มี Undercut และ Overlap8. ความเรียบร้อยสวยงามโดยรวม รวมบนั ทึกพิเศษ ……………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………หมายเหตกุ ารให้คะแนน :คะแนนที่ได้  คะแนนเตม็ (40) = ……………...………คะแนน X (100)  10 = …………………คะแนนที่ไดใ้ นใบงานน้ีคอื …………………… คะแนน ( คะแนนรวมเตม็ 10 คะแนน ) ลงชื่อ...…………………………ผบู้ นั ทกึ () วนั ท่ี ……. /……………. /………………

แบบทดสอบก่อนการเรียน 258 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น หน่วยท่ี 5 จานวนชั่วโมง 4 ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72คาชี้แจง จงตอบคาถามต่อไปนีใ้ ห้ถกู ต้องและสมบูรณ์ทีส่ ุด1. จงบอกคุณสมบตั ขิ องแก๊สออกซิเจนและแกส๊ อะเซทิลีน ?2. จงบอกเคร่ืองมือและอุปกรณ์ในการเช่ือมแกส๊ ?3. เปลวไฟทใ่ี ชใ้ นงานเช่ือมแก๊ส มีก่ีอยา่ ง อะไรบา้ ง ?

259 เฉลยแบบทดสอบก่อนการเรียน หน่วยที่ 5 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72ข้อที่ 1 คณุ สมบัติของแก๊สออกซิเจน1. ไม่มีสี ไมม่ ีกลิ่น ในสภาพเป็นแก๊ส แต่ในสภาพของเหลวจะมีสีน้าทะเลอ่อน2. เป็ นไดท้ ้งั 3 สถานะ คือ ก๊าซ ของเหลว และของแขง็3. มีอยปู่ ระมาณ 21 % โดยประมาตรในบรรยากาศ4. มีสถานะเป็ นของเหลวทอ่ี ุณหภมู ิ –183๐C และกลายเป็ นของแขง็ ที่อุณหภมู ิ -218๐C นอกจากออกซิเจนในอากาศแลว้ ยงั มีออกวเิ จนในน้า ซ่ึงมีสญั ลกั ษณ์ทางเคมี H2O ซ่ึงประกอบดว้ ยธาตุ2 ธาตุ คอื ออกซิเจนและไฮโดรเจนคุณสมบัติของแก๊สอะเซทลิ นี1. ตดิ ไฟได้ และเมื่อตวั กบั ออกซิเจนในอตั ราส่วนทีเ่ หมาะสมแลว้ จะติดเปลวไฟทมี่ ีความร้อนสูงประมาณ 5,500 – 6,000 F๐2. เบากวา่ อากาศ3. ไมม่ ีสี4. มีกล่ินรุนแรงคลา้ ยกล่ินกระเทยี ม5. สามารถละลายในของเหลวได้6. ไม่สามารถควบคุมไดเ้ มื่อมีความดนั เกิน 30 ปอนด/์ ตารางน้ิว (30 Psi หรือเท่ากบั 2.1 kg/cm2)หรือที่อุณหภูมิท่สี ูงกวา่ 1435๐ F(780๐ C) และถา้ ความดนั หรืออุณหภูมิสูงถึงจุดวกิ ฤตกจ็ ะระเบดิ ได้7 . เป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอน ซ่ึงประกอบดว้ ยคาร์บอน 92.3 % และไอโดรเจน 7.7 %โดยน้าหนกัข้อที่ 2 เคร่ืองมือและอุปกรณ์การเช่ือมแก๊สอุปกรณ์ในการเช่ือมแกส๊ จะประกอบดว้ ย1. ท่อบรรจุแกส๊ อะเซทเิ ลีนและออกซิเจน ( Acetylene and oxygen Cylinder1)2. มาตรวดั ความดนั ออกซิเจนและอะเซทลิ ีน ( Oxygen and Acetylene Regulator)3. สายเช่ือมและขอ้ ต่อ ( Hose and Connection) 4. ทอร์ชเช่ือมและหวั ทพิ ( Torch and Tip )5. ชุดทาความสะอาดหวั ทพิ ( Tip Cleaner ) 7. แวน่ ตาเชื่อมแก๊ส ( Gas Goggles)8. ตวั กนั ไฟกลบั และชุดกนั ไฟกลบั ( Flashback Arrestor) 9. ลวดเชื่อม ( Filler Rod )ข้อที่ 3 โดยทวั่ ไปจะแบ่งเปลวไฟออกเป็ น 3 ชนิด คือ1. เปลวคาร์บไู รซิง (Caburizing Flame) 2. เปลวนิวทรัล (Neutral Flame )3. เปลวออกซิไดซิง (Oxidizing Flame)

260 แบบทดสอบหลงั การเรียน หน่วยท่ี 5 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4 ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72คาชี้แจง จงเลือกคาตอบทถี่ ูกตอ้ งท่ีสุด1. ในอุตสาหกรรมทว่ั ไปถา้ พดู คาวา่ “การเชื่อมแก๊ส” หมายถึง การเช่ือมท่ีอาศยั ความร้อนจากการเผาไหม้ระหวา่ งแกส๊ อะไรก. ไฮโดรเจนกบั ออกซิเจน ข. บวิ เทนกบั ออกซิเจนค. แก๊สธรรมชาตกิ บั ออกซิเจน ง. อะเซทลิ ีนกบั ออกซิเจน2. ในการตรวจสอบรอยร่ัวตามขอ้ ตอ่ ของอุปกรณ์เช่ือมแก๊ส ควรใชอ้ ะไรตรวจสอบก. น้าสบู่ ข. น้ามนัค. ใชจ้ มูกดมกลิ่น ง. ใชเ้ ปลวไฟสารวจ3. การเปิ ดวาลว์ ของทอ่ อะเซทิลีน ควรเปิ ดก่ีรอบก. 1/4-1/2 รอบ ข. 1-2 รอบค. 2-3 รอบ ง. เปิ ดจนหมดเกลียว4. การเปิ ดวาลว์ ของท่อออกซิเจน ควรเปิ ดเท่าใดก. 1/4-1/2 รอบ ข. 1-2 รอบค. 2-3 รอบ ง. เปิ ดจนหมดเกลียว5. ขอ้ ใด ไม่ใช่ คุณสมบตั ิของแกส๊ ออกซิเจนก. ติดไฟไดง้ ่าย ข. ในสภาพของเหลวมีสีน้าทะเลอ่อนค. มีอยใู่ นอากาศประมาณ 21% ง. ช่วยใหต้ ิดไฟ6. ขอ้ ใด ไม่ใช่ คุณสมบตั ิของแก๊สอะเซทลิ ีนก. เบากวา่ อากาศ ข. ช่วยให้ตดิ ไฟค. ละลายในของเหลวได้ ง. มีกล่ินคลา้ ยกระเทียม7. แกส๊ อะเซทลิ ีนมีสูตรทางเคมี คอืก. CO ข. C2H2ค. CH2 ง. CO28. จะใชใ้ นการผลิตแกส๊ ออกซิเจน เม่ือตอ้ งการใชแ้ ก๊สไฮโดรเจนดว้ ย จะใชก้ ารผลิตแบบใดก. ผลิตออกซิเจนจากอากาศ ข. ผลิตออกซิเจนจากน้าค. นิยมใชท้ ้งั สองวธิ ี ง. ถูกทุกขอ้

261 แบบทดสอบหลงั การเรียน หน่วยท่ี 5 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4 ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 729. ในการประกอบมาตรวดั ความดนั (requlator) เขา้ กบั ทอ่ บรรจแุ ก๊ส ควรทาอยา่ งไรก่อนก. เปิ ดวาลว์ ที่ท่อเพอ่ื ไล่สิ่งสกปรกบริเวณทางท่อออกของแก๊สก่อนข. ชโลมน้ามนั ที่เกลียวเสียก่อน เพอ่ื จะไดป้ ระกอบไดง้ ่ายค. ใชป้ ากเป่ าลมเพอ่ื ไล่ฝ่ นุ ละอองออกจากรูทางเดินแกส๊ง. ใชผ้ า้ ชุบน้าแลว้ บดิ พอหมาดๆ เช็ดถงั แก๊สให้สะอาด10. ขอ้ ตอ่ สายยางซ่ึงจะตอ่ เขา้ กบั เกลียวของมาตราวดั ความดนั ของแก๊สอะเซทลิ ีน จะมลี กั ษณะอยา่ งไรก. เป็นเกลียวซา้ ย ข. เป็นเกลียวขวาค. เป็นเกลียวสี่เหลี่ยม ง. เป็นเกลียวกลม11. การเผาไหมร้ ะหวา่ งแกส๊ อะไรที่ใหอ้ ุณหภมู ิสูงสุดก. ออกซิเจน-แก๊สธรรมชาติ ข. ออกซิเจน-โพรเพนค. ออกซิเจน-ไฮโดรเจน ง. ออกซิเจน-อะเซทลิ ีน12. การผลิตแกส๊ ออกซิเจนท่ีใชใ้ นงานอุตสาหกรรมทกุ วนั น้ี ใชก้ ระบวนการผลิตจากอะไรก. ผลิตจากอากาศ ข. สารค. ผลิตจากแกส๊ ธรรมชาติ ง. ผลิตจากออกไซดข์ องโลหะ13. ในอากาศรอบตวั เรามีแกส๊ อะไรมากทสี่ ุดก. ออกซิเจน ข. ไนโตรเจนค. คาร์บอนไดออกไซด์ ง. คาร์บอนมอนอกไซค์14. ในสภาพของอากาศเหลว จะมีส่วนผสมของแก๊สอะไรก. ออกซิเจนกบั คาร์บอนไคออกไซค์ ข. ออกซิเจนกบั ไฮโดรเจนค. ออกซิเจนกบั ไนโตรเจน ง. ออกซิเจนกบั อะเซทลิ ีน15. เหล็กที่ใชผ้ ลิตเป็นท่อออกซิเจน จะเป็ นเหล็กชนิดใดก. เหล็กคาร์บอนต่า(Low carbon) ข. เหล็กคาร์บอนสูง(High Carbon)ค. เหลก็ ไร้สนิม(Stainless Steel) ง. เหลก็ เครื่องมือ(Tool Steel)16. แก๊สออกซิเจนบรรจุเตม็ ท่อท่อี ุณหภมู ิ700 F จะอดั ดว้ ยความดนั เท่าไรก. 2,200 ปอนดต์ อ่ ตารางนิ้ว ข. 3300 ปอนดต์ ารางน้ิวค. 4,100ปอนดต์ อ่ ตารางนิ้ว ง. 5,000ปอนดต์ ่อตารางน้ิว

262 แบบทดสอบหลังการเรียน หน่วยท่ี 5 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4 ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 7217. แก็สอะเซทิลีนบรรจุเตม็ ทอ่ ทอี่ ุณหภมู ิ 700F จะอดั ดว้ ยความดนั เทา่ ไรก. 200ปอนดต์ อ่ ตารางน้ิว ข. 250ปอนดต์ ่อตารางนิ้วค. 300ปอนดต์ อ่ ตารางน้ิว ง. 350ปอนดต์ ่อตารางนิ้ว18. Safety Plug ของถงั แกส๊ อะเซทิลิน ลาตวั ทาดว้ ยทองเหลือง แต่โลหะทีม่ ีจุดหลอมละลายต่าอุดอยภู่ ายในรูทาดว้ ยโลหะอะไรก. ทองแดง ข. ดีบุกค. ตะกว่ั ง. พลาสติกแขง็19. แกส๊ อะเซทิลีนจะไม่รักษาเสถยี รภาพหรือควบคมุ ไม่ได้ เม่ือความดนั เกินกวา่ ก่ีปอนด็ตอ่ ตารางน้ิวก. 15ปอนดต์ ่อตารางนิ้ว ข. 20ปอนดต์ ่อตารางนิ้วค. 25ปอนดต์ อ่ ตารางนิ้ว ง. 30ปอนดต์ ่อตารางนิ้ว20. เพอ่ื ความปลอดภยั ในการทางาน จงึ ควรปรับความดนั ใชง้ านของแก๊สอะเซทิลีนไม่ควรเกินกี่ปอนดต์ ่อตารางนิ้วก. 10ปอนดต์ ่อตารางนิ้ว ข. 15ปอนดต์ ่อตารางน้ิวค. 20ปอนดต์ อ่ ตารางน้ิว ง. 20ปอนดต์ อ่ ตารางน้ิว21. สารอะซีโตนมีความสามารถดูดศมิ อะเซทลิ นี ไดก้ ี่เทา่ ของตวั มนั เองก. 14 เท่า ข. 20 เท่าค. 24 เท่า ง. 30 เท่า22. เกจท่ีใชว้ ดั ความดนั ภายในทอ่ เป็นเกจชนิดใดก. เกจวดั ความดนั สูง(High Pressure Gage) ข. เกจวดั ควากนั ต่า(Low Pressure Gage)ค. เกจวดั ความดนั (Pressure Gage) ง. เกจวดั ความดตั นปานกลาง(Medium Pressure Gage)23. ถงั บรรจแุ ก๊สอะเซทิลินโดยทวั่ ไปแลว้ จะทาดว้ ยสีอะไรก. ดา,เขยี ว ข. เหลือง,น้าตาลค. แดง,สม้ ง. ถูกทุกขอ้24. ถงั บรรจุแก๊สออกซิเจนโดยทวั่ ไปจะทาดว้ ยสีอะไรก. ดา,เขียว ข. น้าเงิน,ฟ้าค. เทา,เทาแก่ ง. ม่วง,ม่วงแดง

263 แบบทดสอบหลงั การเรียน หน่วยที่ 5 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4 ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 7225. ในการเคลื่อนยา้ ยถงั แกส๊ ควรใชว้ ธิ ีใดก. นอนวงแลว้ ใชถ้ ีบใหก้ ลิ้งไปข. จบั ถงั เอน แลว้ ดึงส่วนหวั ถงั แลว้ ใชก้ าลงั ลากไปค. จบั ถงั เอนดว้ ยมือขวา แลว้ ใชม้ ือซา้ ยป่ันสาตวั ใหห้ มุนไปง, จบั นอนบนตะแกรงโคง้ แลว้ 2 คน ช่วยกนั หิ้วไป26. เพอ่ื ใหไ้ ดค้ วามดนั ใชง้ านตามความตอ้ งการและคงทข่ี ณะหมุนปรบั สกทู ม่ี าตรวดั ความดนั ควรทาอยา่ งไรก. ปิ ดวาลท์ ี่ทอร์ชข. เปิ ดวาลว์ ท่ที อร์ชค. เปิ ดวาลวท์ ีท่ อร์ช แตอ้ งเหยยี บทอ่ ยางไวใ้ หแ้ บนง. เปิ ดวาลว์ ที่ทอรช แต่ตอ้ งใชน้ ้ิวอุดรูไว้27. ท่อยางทีเ่ ป็นทางเดินของแกส๊ ซ่ึงใชใ้ นการเช่ือม ตจอ้ งมีคุณสมบตั ิอยา่ งไรก. ตอ้ งทนแรงดนั สูง ข. ตอ้ งไม่ทาปฏิกิริยากนั แกส๊ ที่ผา่ นค. ตอ้ งทนตอ่ การเผาไหมไ้ ดด้ ี ง. ถูกทุกขอ้28. ทอร์ชเชื่อมแบบหวั ฉีดเหมาะสาหรบั แก๊สอะเซทิลีนแบบใดก. แกส๊ อะเซทลิ ีนแบบถงั สาเร็จซ่ึงมีความดนั สูงข. แกส๊ อะเซทิลีนแบบถงั กาเนิดซ่ึงมีความดนั ต่าค. แกส๊ อะเซทิลีนท่ีละลายในสารอะซีโตนง. ถูกท้งั ขอ้ ก และ ค.29. อตั ราการไหลของแก๊สจะแปรผนั ไปตามขนาดของอะไรก. ขนาดของท่อยาง ข. ขนาดของรูทิพค. ถงั บรรจุ ง. มาตรวดั ความดนั30. การจดุ เปลวไฟ ควรจุดดว้ ยอะไรก. ไฟแช็ก ข. ไมข้ ดี ไฟค. จดุ จากโลหะร้อน ง. ที่จดุ เปลวไฟ (Spark Lighter)31. การจดุ เปลวไฟ ควรจดุ ดว้ ยอะไรก. ไฟแชก็ ข. ไมข้ ดี ไฟค. จดุ จากโลหะรอ้ น ง. ท่จี ดุ เปลวไฟ (Spark Lighter)

264 แบบทดสอบหลงั การเรียน หน่วยที่ 5 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 7232. เชื่อมชิ้นงานหนา 2 มม. ดว้ ยแก๊สออกซิเจนกบั แกส๊ อะเซทลิ ีน ควรเล่ือกใชเ้ ลนส์กรองแสงที่มีความเขม้ขนาดนมั เบอร์เท่าไรก. No 4-5 ข. No 5-6ค. No 6-8 ง. ใชไ้ ดท้ ้งั หมด33. ผปู้ ฏิบตั ิงานเช่ือมแกส๊ ทสี่ ายตาส้นั จาเป็ นตอ้ งใส่แวน่ ตา ควรใชแ้ วน่ ตาแบบใดก. แบบเลนสค์ ู่ ข. แบบเลนส์เด่ียวค. แบบหนา้ กาก ง. ไม่ตอ้ งใชเ้ น่ืองจากมีแวน่ สายตาใส่อยแู่ ลว้34. ขณะทาการเช่ือมแก๊ส ควรงอปลายดา้ นท่ีไม่ไดใ้ ชง้ านเพอ่ื อะไรก. เพอื่ เอาใวใ้ ชแ้ ขวน ข. เพอื่ ความสวยงามค. เพอ่ื ความปลอดภยั ง. ถูกทกุ ขอ้35. เปลวไฟในการเชื่อมท่ดี ี ตอ้ งมีคุณสมบตั ิอยา่ งไรก. ตอ้ งไม่เพม่ิ ออกไซดใ์ หก้ บั โลหะข. ตอ้ งไม่มีสิ่งสกปรกลงไปในบอ่ หลอมละลายค. ตอ้ งมีอุณภูมิสูงพอทจี่ ะหลอมละลายโลหะได้ง. ถูกทกุ ขอ้36. เปลวคาร์บไู รซ่ิง (Carburizing) จะมีส่วนผสมระหวา่ งออกซิเจนกบั อะเซทิลีนอยา่ งไรก. ปริมาณออกซิเจนมากกวา่ อะเซทิลีนข. ปริมาณออกซิเจนเทา่ กบั อะเซทิลีนค. ปริมาณอะเซทิลีนมากกวา่ ออกซิเจนง. ปริมาณไฮโดเจนมากกวา่ ออกซิเจน37. เปลวไฟท่ีเหมาะสาหรับในการเชื่อมเหล็กเหนียว เป็นเปลวชนิดใดก. เปลวคาร์บูไรซิ่ง (Carburizing Flame)ข. เปลวนิวทรัล (Neutral Flame)ค. เปลวออกซิไดซิง (Oxidizing Flame)ง. ถูกท้งั ขอ้ ข. และ ค.

265 แบบทดสอบหลงั การเรียน หน่วยท่ี 5ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 7238. เปลวนิวทรัล (Neutral Flame) จะมีส่วนผสมระหวา่ งออกซิเจนกบั อะเซทลิ ีนอยา่ งไรก. ปริมาณออกซิเจนมากกวา่ อะเซทลิ ีนข. ปริมาณออกซิเจนเทา่ กบั อะเซทิลีนค. ปริมาณอะเซทิลีนมากกวา่ ออกซิเจนง. ปริมาณไฮโดเจนมากกวา่ ออกซิเจน39. เปลวไฟทใี่ ชใ้ นการดดั โลหะแผน่ บางไดด้ ี คือเปลวชนิดใดก. เปลวคาร์บไู รซ่ิง ข. เปลวนิวทรลัค. เปลวออกซิไดซิง ง. ถูกท้งั ขอ้ ก. และ ข.40. เปลวไฟทม่ี ีความร้อนไม่สูงมากนกั เหมาะสาหรับการบดั กรีเขง็ คอื เปลวชนิดใดก. เปลวคาร์บูไรซิง ข. เปลวนิวทรลัค. เปลวออกซิไดซิง ง. ถูกท้งั ขอ้ ก. และ ค.

เฉลยแบบทดสอบหลงั การเรียน 266 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น ช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนช่ัวโมง 4เฉลยแบบทดสอบหลังการเรียน : ช่ัวโมงรวม 721. ง 21. ค2. ก 22. ก3. ก 23. ข4. ค 24. ข5. ก 25. ก6. ข 26. ค7. ข 27. ข8. ง 28. ง9. ก 29. ก10. ก 30. ข11. ง 31. ง12. ก 32. ก13. ก 33. ข14. ง 34. ค15. ข 35. ง16. ก 36. ค17. ข 37. ข18. ค 38. ข19. ง 39. ค20. ข 40. ก

การประเมนิ ผล 267 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น หน่วยที่ 5 จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72ก่อนเรียน 1. จากคะแนนการทาแบบทดสอบก่อนเรียน 2. จากการสงั เกตความสนใจเรียน 3. จากการตอบคาถามขณะเรียน 1. จากการจดบนั ทึกลงในสมุด 2. จากการตอบคาถามของนกั ศกึ ษา 3. จากการสงั เกตการโตต้ อบของนกั ศกึ ษากบั ครูหลังเรียน 1. จากการสงั เกตพฤตกิ รรมหรือการตอบคาถาม 2. จากคะแนนของใบงาน 3. จากคะแนนแบบทดสอบหลงั การเรียน

268 บนั ทึกหลงั การสอน หน่วยที่ 5ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72ผลการใช้แผนการสอน………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………ผลการเรียนของนักเรียน………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………ผลการสอนของครู………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………ลงชื่อ...…………………………ผบู้ นั ทึก () วนั ท.่ี ............/.................../...............

269หน่วยท่ี 6 งานบดั กรีแข็ง

270 แผนการสอน หน่วยท่ี 6 ช่ือวิชา งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย งานบัดกรีแขง็ ช่ัวโมงรวม 721. จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม1.1 อธิบายลกั ษณะงานบดั กรีแขง็ ได้1.2 อธิบายขอ้ ดีของการบดั กรีแขง็ ได้1.3 บรู ณาการคุณธรรมการทางานร่วมกนั ในองคก์ ร2. การนาเข้าสู่บทเรียน (อปุ กรณ์ช่วยสอน)- ใบความรู้- พาวเวอร์พอ้ ย3. ปฏบิ ตั ิการ เวลา - นาที 5 10 10 10 10 10 10 10 10 10 5 หมายเหตุ จดุ ประสงค์ ข้นั นาเขา้ สู่บทเรียน ข้นั บอกกลา่ ว บรรยาย ถาม-ตอบ ศึกษาดว้ ยตนเอง สรุป ข้นั บรรยาย แบบสาธิต แบบฝึ กหดั ข้นั สาเร็จ ระดบั กิจกรรมของ สูง นักเรียนนกั ศกึ ษา ปานกลาง ต่า กระดานดา พาวเวอร์พอ้ ย ใบบอกกล่าว ใบงานอปุ กรณ์ชว่ ยสอน ใบทดสอบ ตารา ของจริง,ตวั อยา่ ง อปุ กรณ์การทดลอง เครื่องมอื เครื่องจกั ร วสั ดุฝึก อ่ืน ๆ

271 แผนการสอน หน่วยที่ 6 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย งานบัดกรีแข็ง ชั่วโมงรวม 721. จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1.1 อธิบายลกั ษณะงานบดั กรีแขง็ ได้ 1.2 อธิบายขอ้ ดีของการบดั กรีแขง็ ได้ 1.3 บูรณาการคุณธรรมการทางานร่วมกนั ในองคก์ ร ระดบั พฤตกิ รรมทคี่ าดหวงั เนื้อหา พุทธิพสิ ัย (พ) จติ พิสัย (จ) ทกั ษะพสิ ัย(ท)1. อธิบายลกั ษณะงานบดั กรีแขง็ ได้ 1234123412342. อธิบายขอ้ ดีของการบดั กรีแขง็ ได้3. บูรณาการคุณธรรมการทางานร่วมกนั ในองคก์ ร      หมายเหตุ พุทธพิ ิสัย จิตพิสัย ทักษะพสิ ัย พ1 ความรู้ความจา จ1 การรบั รู้ ท1 การรับรู้ พ2 ความเขา้ ใจ จ2 ตอบสนอง ท2 ทาตามแบบ พ3 วเิ คราะห์ จ3 เกิดกิจพสิ ยั ท3 ทาตามคาแนะนา พ4 สงั เคราะห์ ท4 ทาไดเ้ อง

ลาดับข้นั การสอน แผนการสอน 272 วชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น ช่ือหน่วย งานบดั กรีแข็ง หน่วยท่ี 6 จานวนช่ัวโมง 4 กิจกรรมการเรียนการสอน ช่ัวโมงรวม 721. ข้นั สนใจปัญหา 1. เล่าถึงการเชื่อมวา่ มีขอ้ ดีขอ้ เสียอะไร รายการสื่อ- อปุ กรณ์( Motivation ) 2. ถามนกั เรียนถึงขอ้ ดีและขอ้ เสีย 3. ใหจ้ ดั กลุ่มกนั 1. ยกตวั อยา่ ง 2. ใหแ้ บ่งกลุ่ม2. ข้นั ศึกษาขอ้ มลู 4. การบดั กรีแขง็( Intrmation ) 5. ขอ้ ดีของการบดั กรีแขง็ 3. พาวเวอร์พอ้ ย 6. แตล่ ะกลุ่มยกตวั อยา่ ง 4. ยกตวั อยา่ ง 5. แตล่ ะกลุ่มช่วยกนั ตอบ3. ข้นั พยายาม 7. นกั เรียนบอกขอ้ ดีมาเป็นขอ้ ๆ 6. ใบความรู้( Application ) 8. บอกกระบวนการบดั กรีแขง็ 7. พาวเวอร์พอ้ ย 9. แต่ละกลุ่มพดู สรุป 8. แตล่ ะกลุ่มตอบ4. ข้นั สาเร็จผล( Progress ) 10. ทาแบบทดสอบ 9. ใบทดสอบ 11. ตรวจแบบทดสอบ 10. ส่งตรวจ

273ใบความรู้ หน่วยท่ี 6ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย งานบดั กรีแขง็ ชั่วโมงรวม 72 6.1 งานบัดกรีแขง็ งานบดั กรีแขง็ (Brazing) หมายถึง กรรมวธิ ีตอ่ โลหะสองชิ้นใหต้ ดิ กนั โดยใชค้ วามรอ้ นเกินกวา่ 840 ๐F (450 ๐ C) ความร้อนที่ใหน้ ้ีเพยี งพอต่อการหลอมละลายโลหะประสาน (โลหะบดั กรี) โลหะประสานน้ีจะประสานใหโ้ ลหะสองชิ้นตดิ กนั โดยท่ชี ้ินโลหะท้งั สองช้ินไม่ไดห้ ลอมละลายรวมตวั กบั โลหะประสาน ซ่ึงเหมาะสาหรับงานดงั น้ี 1. ใชย้ ดึ ประกอบช้ินงานท่ีไม่ตอ้ งการความแขง็ แรงมากนกั เช่น งานบดั กรีเคร่ืองประดบั ต่าง ๆ 2. ไม่เกิดแนวนูนเหมือนแนวเช่ือม งานบางประเภทไม่เป็นท่ตี อ้ งการ เพราะแนวนูนทเี่ กิดจากการเชื่อมอาจจะไปขวางทางเดินในการทางานของเคร่ืองมือ-เครื่องจกั รได้ 3. ช้นั งานไม่เกิดการเปล่ียนแปลงโครงสร้างภายใน โลหะบางประเภทเม่ือเช่ือมแลว้ ความแขง็ แรงกลบั ลดลง แต่การบดั กรีแขง็ ชิ้นงานที่ตอ้ งการไม่หลอมละลาย 4. ไม่เกิดการบดิ ตวั เน่ืองจากใชค้ วามร้อนนอ้ ย 5. เสียค่าใชจ้ ่ายนอ้ ยกวา่ เพราะประหยดั เวลาและค่าใชจ้ า่ ยในการเตรียมงานก่อนการเชื่อมและหลงัการเชี่อม การบดั กรีน้นั โลหะบดั กรีจะทาหน้าที่ฉาบ เยมิ้ ไหลซึมเขา้ ไปในช่องวา่ งระหวา่ งช้ินงานท้งั สองชิ้นน้นั ดงั น้นั การบดั กรีแขง็ (Brazing) รอยต่อจะตอ้ งมีช่องวา่ งที่เลก็ หรือแคบมากประมาณ 0.025 นิ้ว ถึง0.003 น้ิว ช่องวา่ งเลก็ ๆ น้นั จะมีลกั ษณะเป็ นรูหรือหลอดขนาดเล็กทจี่ ะทาปฏิกิริยาใหน้ ้าโลหะประสานซึมเขา้ ไปในรอยตอ่ เมื่อไดร้ บั ความร้อนเพยี งพอ ดงั แสดงในรูปท่ี 6.1รูปท่ี 6.1 แสดงการบัดกรีแขง็ ในการต่อเกย

274ใบความรู้ หน่วยท่ี 6ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานบดั กรีแขง็ ช่ัวโมงรวม 72หลักการแล่นประสานของโลหะประกอบ เม่ือนาหลอดขนาดเล็กจมุ่ ลงในโหลน้าจะเกิดแรงดึงน้าท่ีอยใู่ นหลอดสูงข้นึ หรือดึงของเหลวข้นึ สูงกวา่ ระดบั ปกติ ดงั แสดงในรูปท่ี 6.2 ซึงการบดั กรีแงก็ใชห้ ลกั การน้ีช่วยในการซึมแล่นเขา้ ไปภายในช่องวา่ งระหวา่ งชิ้นงาน ดงั แสดงในรูปที่ 6.3รูปท่ี 6.2 แสดงกริ ิยาของหลอดท่ีดึงนา้ ภายในหลอดขึน้ สูงกว่าระดบั น้าภายในโหลรูปที่ 6.3 แสดงลกั ษณะของรอยต่อ และการซึมแล่นของโลหะประสานในกรบดั กรีแข็ง

275 ใบความรู้ หน่วยที่ 6ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4ชื่อหน่วย งานบัดกรีแขง็ ช่ัวโมงรวม 726.2 คณุ สมบัติของการบัดกรีแขง็ 1. รอยตอ่ ท่ไี ดจ้ ากการบดั กรีไม่ฉีกหรือหลุดออกมาไดโ้ ดยงา่ ย มีอายกุ ารใชง้ านเพยี งพอกบั ความตอ้ งการ แตจ่ ะหลุดออกไดง้ า่ ยเม่ือไดร้ บั ความรอ้ น จนกระทงั่ ถึงจุดหลอดละลายของโลหะบดั กรี และชิ้นส่วนน้นั ก็ยงั สามารถนามาใชง้ านไดอ้ ีก ดงั แสดงในรูปที่ 6.4 รูปท่ี 6.4 แสดงตัวอย่างรอยต่อทถี่ าวรแต่กส็ ามารถแยกออกได้ง่ายเม่ือได้ความร้อน และสามาถนากลับมาใช้ใหม่ได้อกี 2. วสั ดุทไ่ี ม่เหมือนกนั สามารถตอ่ กนั ได้ เป็ นเร่ืองง่ายกรณีท่ีจะตอ่ โลหะท่ีไม่เหมือนกนั ใหต้ ิดกนัเช่น ทองแดงกบั เหลก็ อะลูมิเนียมกบั ทองเหลือง และเหลก็ หล่อกบั เหลก็ ไร้สนิม เป็ นไปไดท้ ่เี ราจะประสานวสั ดุท่ไี ม่ใช่โลหะเขา้ ดว้ ยกนั หรือโลหะประสานกบั วสั ดุที่ไม่ใช่โลหะ เช่น เซรามิก (Ceramic) สามารถประสานกบั โลหะไดด้ ว้ ยการบดั กรีแขง็ ดงั แสดงในรูปท่ี 6.5รูปท่ี 6.5 แสดงการต่อโลหะต่างชนิดกนั และการต่อโลหะกบั วัสดุท่ไี ม่ใช่โลหะ

276ใบความรู้ หน่วยท่ี 6ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานบดั กรีแขง็ ชั่วโมงรวม 72 3. ความเร็วในการบดั กรี การบดั กรีแขง็ เราสามารถรวบรวมชิ้นส่วนทีจ่ ะบดั กรีนาไปเผาหรืออบใหร้ ้อนดว้ ยเตาไฟฟ้า (Furnace) แลว้ จึงนามาบดั กรีแขง็ ซ่ึงจะช่วยใหส้ ามารถบดั กรีแขง็ ไดจ้ านวนมาก เพราะประหยดั เวลาในการเผาใหค้ วามรอ้ น 4. กรณีอุณหภูมิต่า อาจเป็นเพราะวา่ เวลาในการใหค้ วามร้อนนอ้ ยเกินไป นบั วา่ เป็ นองคป์ ระกอบอยา่ งหน่ึงทีผ่ ปู้ ฏิบตั ิงานบดั กรีแขง็ จะตอ้ งควบคุมใหไ้ ดก้ ่อนที่จะเตมิ ลวดประสานลงไป 5. การแตกร้าวของแนวบดั กรีเน่ืองมาจากอุณหภมู ิ ความร้อนทเ่ี ผาบนช้ินงาน ถา้ มีอุณหภมู ิสูงอาจเป็นสาเหตุใหแ้ นวบดั กรีเสียหายหรือแตกรา้ วได้ ซ่ึงจะตอ้ งมีการควบคุมอุณหภมู ิใหต้ ่าแตเ่ พยี งพอกบั การบดั กรีปัญหาการแตกรา้ วน้ีผปู้ ฏบิ ตั ิงานไม่ควรใหเ้ กิดข้ึนในการบดั กรี 6. การใหค้ วามรอ้ นและการเยน็ ตวั การใหค้ วามร้อนในการบดั กรี ควรใหค้ วามร้อนเพม่ิ ข้นึ อยา่ งชา้ ๆ เพราะใชค้ วามรอ้ นนอ้ ย โดยท่ีชิ้นงานไมห่ ลอมละลาย เพยี งแต่โลหะบดั กรีซ่ึงมีขนาดเล็กหลอมละลายไดเ้ ร็วกวา่ ซ่ึงจะหลอมละลายและแทรกซึมไปเกาะยดึ ในรอยต่อเมื่อเยน็ ตวั ลง แต่การเยน็ ตวั อนุญาตใหเ้ ยน็ ตวัลงไดอ้ ยา่ งรวดเร็ว การเกิดความร้อนเคน้ ภายในเน้ือโลหะมีสาเหตุมาจากการเปล่ียนแปลงอุณหภมู ิอยา่ งกะทนั หนั ซ่ึงสามารถแกไ้ ขใหล้ ดลงไดโ้ ดยการใหค้ วามรอ้ นท่ีรอยตอ่ อีกคร้ังหน่ึง แลว้ ปล่อยใหเ้ ยน็ ตวั ลงอยา่ งชา้ ๆ 7. คุณสมบตั ทิ างฟิสิกส์ของรอยต่อ เช่น ความเคน้ แรงดึง (Tensile Strength) ซ่ึงรอยตอ่ ท่ีเกิดจากการบดั กรีจะสามารถตา้ นทานตอ่ แรงดึงไดด้ ี โดยทนตอ่ แรงดึงไดส้ ูงกวา่ ลวดบดั กรี 4-5 เท่า ซ่ึงเปรียบเทียบได้กบั น้าซ่ึงไมม่ ีคา่ ความเคน้ แรงดึงเลย แต่เม่ือหยดน้าลงบนวตั ถุทีม่ ีผวิ เรียบ เช่น กระจก 2 ช้นั ประกบกนั อยจู่ ะเกิดฟิลม์ บาง ๆ บนผวิ กระจก ซ่ึงเกิดความตา้ นทานตอ่ แรงดึงสูง ในหลกั การเดียวกนั ดงั ทีก่ ล่าวมาขา้ งตน้ การบดั กรีแขง็ (Brazing) รอยต่อท่มี ีช่องวา่ งทพ่ี อเหมาะที่ผวิ หนา้ จะมีความตา้ นทานต่อแรงดึงเพม่ิ ข้นึ ดงั แสดงในรูปท่ี 6.6รูปท่ี 6.6 ความเค้นแรงดงึ ของรอยต่อบดั กรีแข็งเพ่ิมขึน้ ถ้าช่องว่างระหว่างของรอยต่อเพิม่ ขนึ้ แต่เมื่อห่างมากเกินไปความเค้นแรงดึงกเ็ ริ่มลดลง

277 ใบความรู้ หน่วยที่ 6ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานบดั กรีแข็ง ช่ัวโมงรวม 726.3 ตัวช่วยประสาน (Flux) ตวั ช่วยประสานทใี่ ชใ้ นการบดั กรีมีท้งั ชนิดเหลว และเป็นผง เพอ่ื เป็ นตวั ทาความสะอาดรอยบดั กรีขจดั ออกไซดข์ ณะบดั กรี และเป็นตวั ช่วยประสานทาใหโ้ ลหะบดั กรีแล่นซึมเขา้ ไปในช่องวา่ งระหวา่ งรอยต่อได้งา่ ย การบดั กรีแขง็ ส่วนใหญ่แลว้ ฟลกั ซจ์ ะเป็นชนิดผง ในการฟลกั ซ์ผงควรเผาลวดบดั กรีใหร้ ้อน มีความยาวประมาณ 60 มม. แลว้ จุม่ ลวดท่ีเผาใหร้ ้อนน้นั ลงในภาชนะที่บรรจุผงฟลกั ซ์ ซ่ึงผงฟลกั ซ์จะเกาะตดิ ลวดเชื่อมเมื่อเผาช้ินงานจนกระทง่ั ไดอ้ ุณหภมู ิเหมาะสมแลว้ จงึ เติมลวดพร้อมฟลกั ซ์ลงไปในรอยต่อ หรือเผาชิ้นงานให้ร้อนแลว้ ใชว้ ธิ ีโรยฟลกั ซ์บาง ๆ ลงบริเวณรอยต่อทจี่ ะทาการบดั กรี ฟลกั ซท์ ่ีโรยลงไปจะหลอมละลายเกาะติดกบั ช้ินงาน เมื่อเติมลวดบดั กรีลงไป จะช่วยให้โลหะบดั กรีซึมแล่นเขา้ ไปในรอยตอ่ ไดง้ ่าย ดงั แสดงในรูปที่ 6.7 และรูปท่ี 6.8 รูปทึ่ 4.7 แสดงการบัดกรีแขง็ ด้วยการเผาลวดบดั กรีให้ร้อน แล้วจุ่มในภาชนะบรรจฟุ ลกั ซ์ ทาให้ฟลกั ซ์เกาะติดที่ลวด จากรูป ก. เผาช้ินงานใหไ้ ดอ้ ุณหภมู ิประมาณ 850 ๐F แลว้ จงึ โรยฟลกั ซล์ งไปในรอยตอ่ ที่จะบดั กรีฟลกั ซจ์ ะละลายและซึมเขา้ ไปในรอยตอ่ ทาหนา้ ทท่ี าความสะอาดผวิ หนา้ บริเวณรอยต่อ

ใบความรู้ 278 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น ชื่อหน่วย งานบดั กรีแขง็ หน่วยท่ี 6 จานวนชั่วโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 จากรูป ข. เติมลวดบดั กรีลงบนรอยต่อ ฟลกั ซจ์ ะช่วยลดออกซิเจนบนรอยตอ่ และช่วยใหล้ วดบดั กรีทล่ี ะลายสามารถซึมแล่นเขา้ ไปในรอยต่อไดง้ า่ ย จากรูป ค. ลวดบดั กรีซึมแล่นเขา้ ไปในช่องวา่ งระหวา่ งรอยต่อ รูปที่ 4.8 แสดงการใช้ช่วยในการขจดั ออกไซด์ ทาความสะอาดผวิ หน้ารอยบัดกรี และช่วยให้ลวดบดั กรีไหลเข้าไปในรอยต่อ การเลือกใช้ตวั ประสาน (Flux) ข้นึ อยกู่ บั ชนิดของลวดบดั กรี เช่นลวดบดั กรี ชิ้นงานบัดกรี ตวั ประสาน (FLUX)ทองเหลือง, บรอนซ์ เหล็กกลา้ ละมุน (Mild Steel) บอแรกซ์ (Borax) เหล็กหล่อ (Cast Steel)เงิน, เงินเจอื , ทงั สเตน ทองแดง เงนิ โซเดียมไซยาไนต์ กรดโบริก กรอโบเรตเงนิ เจือ เหล็กไรส้ นิม อลั คาไลนไ์ บฟลูออไรด์ ซิลิคอนบรอนซ์ (Alkaline Bifluoride) ทองเหลืองเจอื อะลูมิเนียม เบริลเลียม จากตารางจะเห็นวา่ อลั คาไลนไ์ บฟลูออไรด์ (Alkaline Bifluoride) เป็นฟลกั ซอ์ ีกชนิดหน่ึงที่ใช้ในการบดั กรีแขง็ ซ่ึงเหมาะสาหรับช้ินงานทีเ่ ป็ นโลหะประเภทเหลก็ ไรส้ นิม (Stainless) ซิลิคอนบรอนซ์ทองเหลืองเจือ อะลูมิเนียม และเบริลเลียม แตก่ ลิ่นของแก๊สท่ีเกิดจากฟลกั ซ์ชนิดน้ีจะเป็ นอนั ตรายต่อสุขภาพดงั น้นั ในการทางาน ผปู้ ฏิบตั งิ านบดั กรีแขง็ โลหะดว้ ยฟลกั ซ์ชนิดน้ีตอ้ งบดั กรีในสถานท่ที ีม่ ีอากาศถ่ายเทไดด้ ี

279ใบความรู้ หน่วยที่ 6ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย งานบดั กรีแขง็ ชั่วโมงรวม 72 ในการใชฟ้ ลกั ซท์ ที่ าจากเกลือโซเดียมไซยาไนดก์ เ็ ช่นกนั แกส๊ ทีเ่ กิดจากการใชฟ้ ลกั ซช์ นิดน้ี จะมีอนั ตรายมากตอ่ ระบบการหายใจ ดงั น้นั ขณะบดั กรีช้ินงานตอ้ งพยายามหลีกเล่ียงการสูดกลิ่นระเหยของฟลกั ซ์ชนิดน้ี และไม่ควรถูกส่วนใดส่วนหน่ึงของร่างกาย ฟลกั ซ์ชนิดน้ีจงึ เหมาะสาหรบั ผทู้ ีเ่ คยไดร้ บั การฝึกหดั มาเป็นอยา่ งดี ลวดบดั กรีบางชนิด เพอ่ื ความสะดวกในการใชง้ าน บริษทั ผผู้ ลิตจะออกแบบใหฟ้ ลกั ซ์หุม้ ลวดบดั กรี หรือใส่ฟลกั ซ์ไวแ้ กนกลาง ซ่ึงลวดประเภทน้ีช่วยใหบ้ ดั กรีไดส้ ะอาดและยงุ่ ยากในการทางาน ดงั แสดงในรูปที่ 6.9 รูปที่ 6.9 แสดงลวดบัดกรีและฟลกั ซ์แบบต่าง ๆ ในการบดั กรี ฟลกั ซท์ ี่เหมาะสาหรบั ลวดบดั กรีทองเหลือง การเลือกใชฟ้ ลกั ซ์ข้ึนอยกู่ บั ชนิดของลวดบดั กรีและช้ินงานท่จี ะบดั กรี แต่ฟลกั ซ์ที่เหมาะสาหรับลวดทองเหลืองทน่ี ิยมใชก้ นั น้นั คือ ผงบอแรกซ์ (Borax) หรือฟลกั ซเ์ หลวทีเ่ กิดจากการใชผ้ งบอแรกซ์จานวน 75% ผสมกบั กรดโบริกจานวน 25% - ในการบดั กรีมิใช่วา่ ฟลกั ซจ์ ะเป็ นตวั ช่วยทาความสะอาดไดท้ ้งั หมด ดงั น้นั ผปู้ ฏบิ ตั ิงานควรพจิ ารณาช่วยทาความสะอาดตามความเหมาะสมในเบ้ืองตน้ เช่น ลา้ งไขมนั หรือคราบน้ามนั ออกจากผวิ หนา้ของช้ินงาน หรือใชก้ ระดาษทรายขดั คราบสนิมท่ีไม่ตอ้ งการออกเสียก่อน เพอื่ คุณภาพของรอยบดั กรี - ถา้ ใชฟ้ ลกั ซม์ ากเกินไปในการบดั กรีอ่อนหรือแขง็ ก็ตาม นอกจากจะตอ้ งเสียค่าใชจ้ า่ ยมากข้ึนโดยเปล่าประโยชนแ์ ลว้ ยงั ทาใหม้ ีฟลกั ซเ์ หลือตกคา้ งจานวนมากบนรอยตอ่ ซ่ึงจะทาใหร้ อยต่อไม่แขง็ แรง หรือเป็นสาเหตุใหร้ อยตอ่ แตกรา้ วไดใ้ นอนาคต

280 ใบความรู้ หน่วยที่ 6 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย งานบัดกรีแขง็ ช่ัวโมงรวม 726.4 ลวดบดั กรีหรือโลหะประสานเป็นตวั ยึดหรือประสานให้โลหะ 2 ชิ้นต่างชนิดกนั หรือกบั อโลหะให้ติดกนั ขณะที่เผาจนกระทง่ั ลวดบดั กรีหลอมละลาย ลวดประสานจะทาจากโลหะผสมกนั เพ่ือท่ีจะใชอ้ ณุ หภูมิต่าในการบดั กรี ลวดบดั กรีแขง็ ตอ้ งเลือกใหเ้ หมาะสมกบั ช้ินงานท่ีจะบดั กรี เพราะการบดั กรีแขง็ ชิ้นงานไม่หลอมละลาย จะหลอมละลายเฉพาะลวดลวดบดั กรีเทา่ น้นั นนั่ คือ ลวดบดั กรีจะตอ้ งมีจุดหลอมละลายต่ากว่าช้ินงาน เช่น การบดั กรีควรเลือกใชล้ วดบดั กรีทองเหลืองได้ แต่ชิ้นงานท่ีเป็นทองเหลืองควรใชล้ วดบดั กรีหรือลวดประสานทีเป็นเงิน ตารางที่ 6-1 แสดงการเลือกใช้ลวดบัดกรีให้เหมาะสมกับโลหะงานBase Metal Brazing Filler MetalAluminum BAISi, aluminun siliconCarbon steel BCuZn, beass (copper-zinc)Alloy Steel BAg, silver alloyStainless Steel BNi, nickel alloyCast lron BAu, gold base alloyGalvanized lron BNi, nickel alloyNickel BCuZn, brass (copper-zinc) BCuZn, brass (copper-zinc)Nickel-cipper Alloy BAu, gold base alloy BAg, silver alloyCopper BNi, nickel alloySilicon Bronze BNi, nickel alloyTungsten BAg, silver alloy BCuZn, brass (copper-zinc) BCuZn, brass (copper-zinc) BAg, silver alloy BCuP, copper-phosphorus BCuZn, brass (copper-zinc) BAg, silver alloy BCuP, copper-phosphorus

281 ใบความรู้ หน่วยที่ 6ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย งานบดั กรีแขง็ ช่ัวโมงรวม 72ตารางท่ี 6-2 ตารางแสดงการเว้นช่องว่างของรอยต่อทเ่ี หมาะสาหรับโลหะบัดกรีในการบัดกรีแข็งFiller Metal Joint Spacing In. mmBAISi .006-.025 (0.15-0.61)BAg .002-.005 (0.05-0.12)BAu .002-.005 (0.05-0.12)BCuP .001-.005 (0.03-0.12)BCuZn .002-.005 (0.05-0.12)BNi 002-.005 (0.05-0.12)จากตารางเป็นการเวน้ ช่องวา่ งบดั กรีแขง็ ใหเ้ หมาะสมกบั ชนิดของลวดบดั กรี เช่น BAgหมายถึง ลวดบดั กรีแขง็ ทเี ป็นเงิน ควรเวน้ ช่องวา่ งระหวา่ งชิ้นงาน 0.002-0.005 นิ้ว หรือ 0.05-0.12 มม.เป็ นตน้ 6.5 การให้ความร้อนในการบัดกรี การใหค้ วามรอ้ นกบั ชิ้นงานบดั กรี อาจใชเ้ ปลวไฟทเี กิดจากการเผาไฟไหมร้ ะหวา่ งแก๊สเช้ือเพลิงกบัออกซิเจน หรือใหค้ วามรอ้ นโดยการอบในเตาไฟฟ้า (Electric Furnace) 1. การให้ความร้อนหรือด้วยเปลวไฟ 1.1 การบดั กรีดว้ ยแก๊สอะเซทลิ ีน (Acetylene) กบั ออกซิเจน (Oxygen) เป็ นแก๊สทนี่ ิยมใชก้ นัมาก แต่วา่ แก๊สอะเซทิลีนใหค้ วามรอ้ นสูงมาก อาจจะทาใหเ้ กิดการไหมท้ ี่แนวบดั กรี นน่ั คอื ชิ้นงานทบ่ี ดั กรีเกิดการหลอมละลายนน่ั เอง และฟลกั ซไ์ ดร้ ับความรอ้ นสูงเกินไป ดงั น้นั การบดั กรีแขง็ ดว้ ยแกส๊ อะเซทิลีนน้ีผปู้ ฏบิ ตั งิ านตอ้ งมีความชานาญสูง 1.2 มีเปลวไฟจากแก๊สบางชนิดทใี่ หค้ วามรอ้ นนอ้ ยและบดั กรีไดน้ ิ่มนวลกวา่ นน่ั คอืแกส๊ โพรเพน (Propane) แก็สบิวเทน (Butane) แก๊สธรรมชาติ (Natural) และแก๊ส MAPP ซ่ึงแกส๊ดงั กล่าวน้ีจะใหค้ วามร้อนนอ้ ยกวา่ แก๊สอะเซทลิ ีนเล็กนอ้ ย แตเ่ ปลวไฟจะก่อตวั เป็ นรูปร่างที่ใหญ่กวา่ ดงั แสดงในรูปท่ี 6.10

ใบความรู้ 282ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น หน่วยที่ 6ชื่อหน่วย งานบัดกรีแขง็ จานวนชั่วโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 รูปท่ี 6.10 เปรียบเทียบเปลวของแก๊สอะเซทลิ ีนกับแก๊ส MAPP จากรูปที่ 6.11 จะเห็นไดว้ า่ เปลวไปมีขนาดกวา้ งและใหญก่ วา่ สามารถใหค้ วามร้อนกบั ชิ้นงานได้พน้ื ท่มี ากกวา่ ทาใหเ้ หมาะกบั ลกั ษณะของการบดั กรีเป็นอยา่ งมาก ทาใหส้ ามารถบดั กรีไดเ้ ร็ว เช่น ในการบดั กรีทอ่ ขนาดเลก็ เปลวไฟจะห่อหุม้ ทอ่ โดยรอบ ทาใหล้ วดบดั กรีสามารถจะแล่นประสานไดโ้ ดยรอบโดยไม่ตอ้ งหมุนช้ินงาน หรือเริ่มตน้ เผาใหม่ในดา้ นตรงขา้ ม ดงั แสดงในรูปที่ 4.11 รูปท่ี 6.11 แสดงการให้ความร้อนของเปลวไฟ Oxy MAPP กบั Oxy Acetylene แกส๊ MAPP จะมีเสถียรภาพมากเมอ่ื อยใู่ นสภาพของเหลวเมื่อบรรจุอยใู่ นถงั มีส่วนผสมของเมทลิอะเซทลิ ีน (Methylacetylene, CH : C : CH) และโพรพาดีน (Propadiene,CH2 : C : CH2) เม่ือเผาไหมจ้ ะให้ความรอ้ นและอุณหภูมิสูง เปลวไฟทไ่ี ดส้ ามารถนาไปใชต้ ดั บดั กรี และเผาใหค้ วามร้อนเพอื่ นาไปชุบแขง็ ไดด้ ี

283 ใบความรู้ หน่วยที่ 6ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย งานบดั กรีแขง็ ช่ัวโมงรวม 72 แก๊สผสมที่ใชใ้ นการผลิตแกส๊ MAPP มีโครงสรา้ งของอะตอมคอื มีคาร์บอน 3 อะตอม และมีไฮโดรเจน 4 อะตอม ซ่ึงเป็ นโมเลกลุ ของแก๊ส โมเลกุลของแก๊สน้ีจะมีน้าหนกั ขนาด เหมือนกบั แก๊สชนิดอ่ืนแต่มีรูปร่างทแ่ี ตกตา่ งจากแก๊สอ่ืน ดงั น้ี รูปท่ี 6.12 แสดงโมเลกลุ MAPP ทเี่ กดิ จากโมเลกลุ ของเมทิลอะเซทลิ ีนรวมกบั โมเลกลุ ของโพรพาดนี เนื่องจากแกส๊ เมทลิ อะเซทลิ ีนและโพรพาดีน มีน้าหนกั และขนาดทีเ่ หมือนกนั โมเลกลุ ของแก๊สจึงสามารถผสมกนั ไดแ้ ละมีเสถียรภาพอยใู่ นท่อได้ การผสมกนั ตอ้ งถูกตอ้ งและอยใู่ นปริมาณทีค่ วบคุมได้ ดงัแสดงในรูปท่ี 6.13 เปลวไฟที่เกิดจากการเผาไหมร้ ะหวา่ งแก๊สออกซิเจนกบั แกส๊ MAPP ที่เปลวนิวทรลั (NeutralFlame) จะมีอุณหภูมิประมาณ 5,301๐F (2,927 ๐C) ใหป้ ริมาณความร้อน 517 Btu/ft3 (19kg-Cal/m3) ในปฏกิ ิริยาเผาไหมค้ ร้งั แรก (Primary Flame) และใหป้ ริมาณความรอ้ น 1,889 Btu/ft3 (70 kg-Cal/m3) ปฏกิ ิริยาเผาไหมค้ ร้งั ท่ีสอง (Secondary Flame) รวมปริมาณความรอ้ นท้งั หมดเป็ น 2,406 Btu/ft3 (90 kg-Cal/m3)รูปที่ 6.13 แสดงถังบรรจุแก๊ส MAPP

ใบความรู้ 284ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น หน่วยที่ 6ชื่อหน่วย งานบัดกรีแขง็ จานวนช่ัวโมง 4 ชั่วโมงรวม 72รูปท่ี 6.14 แสดงกรวยกลาง (Inner Cone) และลักษณะของเปลวไฟของแก๊สออกซิเจนอะเซทลิ ีน และออกซิเจน - MAPP จะเห็นวา่ เปลวไฟของแก๊ส MAPP จะยาวกว่าแก๊สอะเซทิลีน เพราะว่าอตั ราการเผาไหมช้ า้ กว่า เปลวไฟทีไดจ้ ากการเผาไหมร้ ะหวา่ งแกส๊ ออกซิเจนกบั แก๊ส MAPP รูปที่ 6.15 เปลวอะเซทิลนี มอี ุณหภูมสิ ูงอยู่ในวงแคบ ซ่ึงเป็ นสาเหตใุ ห้บริเวณท่เี ผาได้รับความร้อนเกินไป 2. การให้ความร้อนด้วยเตาไฟ (Furnace and Brazing) การใหค้ วามร้อนดว้ ยวธิ ี ชิ้นงานจะถูกนาไปวางไวใ้ นเตา ซ่ึงอาจใหค้ วามรอ้ นโดยใชไ้ ฟฟ้า น้ามนัแก๊สธรรมชาติ หรือแก๊สเช้ือเพลิงอ่ืน ๆ ข้อดีของการให้ความร้อนด้วยเตาไฟฟ้า 1) สามารถควบคุมอุณหภมู ิได้ ช่วยไม่ใหเ้ กิดความร้อนเกินหรือมากเกนิ ไป (Overheat) 2) สามารถควบคุมการรวมตวั ของออกซิเจนได้ เตาไฟฟ้าสามารถใส่แกส๊ เฉ่ือย (Inert Gas)ป้องกนั ออกไซดก์ ่อตวั ข้นึ บนชิ้นงานได้

285 ใบความรู้ หน่วยท่ี 6ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานบัดกรีแข็ง ช่ัวโมงรวม 72 3) มีการใหค้ วามรอ้ นอยา่ งมีรูปแบบ ความรอ้ นทใ่ี หจ้ ะเพม่ิ อยา่ งชา้ ๆ และมีอุณหภมู ิเท่ากนั ทุกจุดสามารถลดการเกิดความเคน้ และการบดิ ตวั ในเน้ืองานได้ 4) สามารถทาเป็นกระบวนการผลิตได้ (Mass Product) การใหค้ วามร้อนดว้ ยเตาไฟฟ้าสามารถจะใหค้ วามรอ้ นกบั ช้ินงานคร้ังละจานวนมาก ๆ ได้ ซ่ึงเป็นผลใหส้ ามารถบดั กรีไดร้ วดเร็ว เนื่องจากมีการให้ความรอ้ นกบั ช้ินงานไวแ้ ลว้ เป็นการเพม่ิ ผลผลิตในขบวนการน้นั ๆ ขอ้ เสียของการใหค้ วามร้อนดว้ ยเตาไฟฟ้า 1) ชิ้นงานทจ่ี ะใหค้ วามร้อนในเตาไฟฟ้าจะมีขนาดเล็ก ชิ้นงานทใี่ หญ่จะไม่สามารถเผาในเตาได้ 2) เกิดการแตกร้าวเน่ืองจากความร้อน การใหค้ วามร้อนดว้ ยเตาไฟฟ้า ช้ินงานจะร้อนมีอุณหภูมิสูงท้งั ช้ิน กรณีช้ินงานบางช้ินทสี ่วนอ่ืนประกอบอยู่ การใหค้ วามร้อนท้งั ชิ้นอาจทาใหส้ ่วนประกอบอื่นเสียหายได้ควรใหค้ วามรอ้ นเฉพาะจดุ เทา่ น้นั

286 แบบประเมนิ ผลการเรียน หน่วยท่ี 6ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานบัดกรีแข็ง ช่ัวโมงรวม 72คาชี้แจง จงเลือกคาตอบท่ถี ูกต้องทส่ี ุด1. งานบดั กรีแขง็ สามารถ ก. ประสานโลหะสองชนิดที่แตกต่างกนั ใหต้ ดิ กนั ได้ ข. ประสานโลหะสองช้ินทีเหมือนกนั ใหต้ ิดกนั ได้ ค. ประสานโลหะและอโลหะใหต้ ิดกนั ได้ ง. ถูกทุกขอ้2. งานบดั กรีแขง็ หมายถึง ก. การประสานโลหะสองช้ินใหต้ ิดกนั โดยเน้ือโลหะหลอมละลายรวมกนั ข. การประสานโลหะสองชิ้นใหต้ ิดกนั ดว้ ยการหลอมละลายโลหะบดั กรีที่อุณหภมู ิเกินกวา่ 840 ๐F โดย ที่โลหะงานท้งั สองช้ินไม่หลอมละลาย ค. การประสานโลหะสองชิ้นใหต้ ดิ กนั ดว้ ยการหลอมละลายโลหะบดั กรีที่อุณหภูมิต่ากวา่ 840 ๐F โดย ท่ีโลหะงานท้งั สองช้ินไม่หลอมละลาย ง. ถูกท้งั ขอ้ ข. และ ค.3. งานบดั กรีแขง็ แตกต่างจาการเชื่อม คอื ก. การเชื่อม ชิ้นงานหลอมละลาย แตง่ านบดั กรี ชิ้นงานไม่หลอมละลาย ข. การเช่ือม ลวดเช่ือมหลอมละลาย แต่งานบดั กรี ลวดบดั กรีไม่หลอมละลาย ค. งานบดั กรีแขง็ แรงกวา่ งานเช่ือมเน่ืองจากลวดบดั กรีเป็นโลหะผสม ง. การบดั กรีใชอ้ ุณหภมู ิสูงกวา่ การเช่ือมเลก็ นอ้ ย4. งานบดั กรีแขง็ แตกตา่ งจากงานบดั กรีอ่อนอยา่ งไร ก. งานบดั กรีแขง็ ใชอ้ ุณหภมู ิมากกวา่ 840 ๐F แต่งานบดั กรีอ่อนใชอ้ ุณหภมู ิต่ากวา่ 840 ๐F ข. งานบดั กรีอ่อนชิ้นงานมีความแขง็ นอ้ ยกวา่ ช้ินงานของงานบดั กรีแขง็ ค. งานบดั กรีอ่อน แนวบดั กรีมีขนาดเล็กกวา่ แนวบดั กรีแขง็ ง. ถูกท้งั ขอ้ ก. และ ค.5. ขอ้ ใดไม่ใช่คุณสมบตั ิของงานบดั กรีแขง็ ก. ใชก้ บั งานที่ไม่ตอ้ งการความแขง็ แรงมากนกั ข. ช้ินงานไม่หลอมละลายทาใหไ้ ม่เกิดการเปล่ียนแปลง ค. เสียคา่ ใชจ้ า่ ยสูงเนื่องจากทองเหลืองมีราคาแพง ง. เกิดการบิดตวั นอ้ ยเนื่องจากใชค้ วามรอ้ นนอ้ ย

287 แบบประเมนิ ผลการเรียน หน่วยท่ี 6 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย งานบัดกรีแขง็ ชั่วโมงรวม 726. ขอ้ ใดไม่ใช่ชนิดของโลหะประสาน (โลหะบดั กรี)ก. ทองเหลือง ข. เงินค. ทองแดงผสม ง. เหล็กหล่อ7. การเลือกโลหะประสาน (โลหะบดั กรี) ควรพจิ ารณาจากอะไรก. เลือกโลหะประสานตามชนิดของโลหะท่จี ะบดั กรีข. พจิ ารณาจุดหลอมละลาย ซ่ึงจุดหลอมละลายของโลหะบดั กรีตอ้ งต่ากวา่ งานที่จะบดั กรีค. เลือกตามชนิดของฟลกั ซ์ทใ่ี ช้ง. ถูกทุกขอ้8. ฟลกั ซท์ ใ่ี ชก้ บั ทองเหลือง ควรใชฟ้ ลกั ซป์ ระเภทใดก. ผงบอแรกซ์ ข. โซเดียมไซยาไนด์ค. อลั คาไลนไ์ บฟลอู อไรด์ ง. ถูกทกุ ขอ้9. ขอ้ ใดไม่ใช่หนา้ ทขี่ องฟลกั ซ์ก. ทาความสะอาดผวิ หนา้ ของงานข. ช่วยลดออกไซดข์ ณะบดั กรีค. ช่วยทาใหแ้ นวบดั กรีแขง็ แรงง. ช่วยทาใหล้ วดบดั กรีแล่นประสานไดง้ ่าย10. งานบดั กรีที่ดี ตอ้ งมีคุณสมบตั ิอยา่ งไรก. ทนตอ่ แรงดึง ข. ตา้ นทานตอ่ การกดั กร่อนค. ตา้ นทานตอ่ การลา้ ตวั ได้ ง. ถูกทกุ ขอ้

เฉลยแบบประเมินผลการเรียน 288 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น หน่วยท่ี 6 จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย งานบัดกรีแข็ง ช่ัวโมงรวม 72เฉลยแบบประเมินหลังเรียน 1. 1 2. ข 3. ก 4. ก 5. ข 6. ง 7. ก 8. ก 9. ก 10. ก

การประเมนิ ผล 289 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น ช่ือหน่วย งานบดั กรีแข็ง หน่วยที่ 6 จานวนชั่วโมง 4ก่อนเรียน ช่ัวโมงรวม 72 1. จากคะแนนการทาแบบทดสอบก่อนเรียน 2. จากการสงั เกตความสนใจของนกั ศกึ ษา 3. จากการตอบคาถามของนกั ศึกษาขณะเรียน 1. จากการจดบนั ทกึ ลงในสมุด 2. จากการตอบคาถามของนกั ศกึ ษา 3. จากการสงั เกตการณ์โตต้ อบของนกั ศกึ ษากบั ครูหลังเรียน 1. จากการสงั เกตพฤติกรรมหรือการตอบคาถาม 2. จากแบบทดสอบหลงั เรียนการเรียน

290 บนั ทกึ หลงั การสอน หน่วยที่ 6 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4 ช่ือหน่วย งานบัดกรีแขง็ ชั่วโมงรวม 72ผลการใช้แผนการสอน............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ผลการเรียนของนักศึกษา.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................ผลการสอนครู............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ลงชื่อ...…………………………ผบู้ นั ทึก () วนั ท.่ี ............/.................../...............

291หน่วยท่ี 7 งานบดั กรีอ่อน

292 แผนการสอน หน่วยที่ 7 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย งานบัดกรีอ่อน ชั่วโมงรวม 721. จดุ ประสงค์เชิงพฤตกิ รรม1.1 บอกโลหะประสานท่ีเหมาะสมกบั ชนิดของโลหะได้1.2 บอกอตั ราส่วนผสมของโลหะประสานที่เหมาะสมได้1.3 บอกน้ายาประสานที่เหมาะสมกบั โลหะประสานได้1.4 อธิบายข้นั ตอนในการบดั กรีออ่ นได้1.5 สามารถทาการบดั กรีออ่ นได้2. การนาเข้าสู่บทเรียน (อปุ กรณ์ช่วยสอน)- ใบความรู้- พาวเวอร์พอ้ ย3. ปฏิบัติการ เวลา - นาที 5 10 10 10 10 10 10 10 10 10 5 หมายเหตุ จดุ ประสงค์ ข้นั นาเขา้ สู่บทเรียนข้นั บอกกล่าว บรรยาย ถาม-ตอบ ศึกษาดว้ ยตนเอง สรุปข้นั บรรยาย แบบสาธิต แบบฝึ กหัดข้นั สาเร็จระดบั กิจกรรมของ สูงนกั เรียนนกั ศกึ ษา ปานกลาง ตา่ กระดานดา พาวเวอร์พอ้ ย ใบบอกกล่าวอปุ กรณ์ชว่ ยสอน ใบงาน ใบทดสอบ ตารา ของจริง,ตวั อยา่ ง อุปกรณ์การทดลอง เคร่ืองมือเครื่องจกั ร วสั ดุฝึก อนื่ ๆ

293 แผนการสอน หน่วยท่ี 7 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4 ชื่อหน่วย งานบัดกรีอ่อน ช่ัวโมงรวม 721. จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1.1 บอกโลหะประสานทีเ่ หมาะสมกบั ชนิดของโลหะได้ 1.2 บอกอตั ราส่วนผสมของโลหะประสานท่เี หมาะสมได้ 1.3 บอกน้ายาประสานท่ีเหมาะสมกบั โลหะประสานได้ 1.4 อธิบายข้นั ตอนในการบดั กรีอ่อนได้ 1.5 สามารถทาการบดั กรีอ่อนได้ ระดับพฤตกิ รรมทค่ี าดหวงั เนื้อหา พุทธพิ ิสัย (พ) จิตพสิ ัย (จ) ทกั ษะพิสัย(ท)1. บอกโลหะประสานทีเ่ หมาะสมกบั ชนิดของโลหะได้ 1234123412342. บอกอตั ราส่วนผสมของโลหะประสานทีเ่ หมาะสมได้3. บอกน้ายาประสานท่ีเหมาะสมกบั โลหะประสานได้  4. อธิบายข้นั ตอนในการบดั กรีอ่อนได้5. สามารถทาการบดั กรีอ่อนได้        หมายเหตุ พุทธพิ สิ ัย จิตพิสัย ทักษะพสิ ัย พ1 ความรู้ความจา จ1 การรับรู้ ท1 การรบั รู้ พ2 ความเขา้ ใจ จ2 ตอบสนอง ท2 ทาตามแบบ พ3 วเิ คราะห์ จ3 เกิดกิจพสิ ยั ท3 ทาตามคาแนะนา พ4 สงั เคราะห์ ท4 ทาไดเ้ อง

ลาดับข้นั การสอน แผนการสอน 294 วชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น ช่ือหน่วย งานบดั กรีอ่อน หน่วยที่ 7 จานวนช่ัวโมง 4 กิจกรรมการเรียนการสอน ชั่วโมงรวม /1. ข้นั สนใจปัญหา 1. เล่าถึงการบดั กรีอ่อน รายการสื่อ- อปุ กรณ์( Motivation ) 2. บอก อตั ราส่วนผสมของโลหะประสาน 3. ใหพ้ ดู น้ายาประสาน 1. ยกตวั อยา่ ง 2. ใหแ้ บง่ กลุ่ม2. ข้นั ศกึ ษาขอ้ มูล 4. บอกวธิ ีการบดั กรีอ่อน( Intrmation ) 3. นกั เรียนบอกวธิ ีการ 5. ข้นั ตอนการบดั กรีอ่อน บดั กรีอ่อน 6. การบดั กรีอ่อนดว้ ยตนเอง 4. ใชส้ ่ือพาวเวอร์พอ้ ย 5. ของจริง3. ข้นั พยายาม 7. ลงมือปฎิบตั ิ 6. ใบความรู้( Application ) พาวเวอร์พอ้ ย ของจริง4. ข้นั สาเร็จผล 10. ทาแบบทดสอบ 7. ใบทดสอบ( Progress ) 11. ตรวจแบบทดสอบ 8. ส่งตรวจ

295 ใบความรู้ หน่วยท่ี 7ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย งานบดั กรีอ่อน ชั่วโมงรวม 72 7.1 งานบดั กรีอ่อน (Soft Soldering) การบดั กรีอ่อน เป็นการต่อโลหะแผน่ สองชิ้นหรือมากกวา่ ใหต้ ิดกนั โดยโลหะอื่นอีกชนิดหน่ึง ซ่ึงนามาใชป้ ระโยชนใ์ นการเช่ือมตอ่ กนั น้นั เราเรียกวา่ ตวั ประสาน หรือโลหะประสาน (Solder) งานบดั กรีอ่อนที่ดีน้นั ผปู้ ฏิบตั งิ านตอ้ งทราบสิ่งต่าง ๆ เหล่าน้ี คอื 1. ชนิดของวสั ดุช้ินงาน ซ่ึงจะนามาสู่การเลือกใชโ้ ลหะประสาน 2. ชนิดของโลหะประสาน และฟลกั ซ์ท่ใี ช้ 3. ความรูแ้ ละอุปกรณ์เก่ียวกบั งานบดั กรีอ่อน 4. การทาความสะอาดชิ้นงาน 5. การจบั ยดึ ขณะทาการบดั กรี งานบดั กรีอ่อน โดยทวั่ ไปจะใชด้ บั แผน่ โลหะบาง (Sheet Metal work) ไม่นิยมใชก้ บั แผน่ โลหะหนา (Plate) เพราะจาทาใหร้ อยบดั กรีน้นั มีความแขง็ แรงไม่เพยี งพอตอ่ การนาไปใชง้ าน งานบัดกรีอ่อน จึงเหมาะสาหรับ 1. งานซ่ึงไม่ตอ้ งการความแขง็ แรงมากนกั เช่น เคร่ืองประดบั งานเก่ียวกบั อิเล็กทรอนิกส์ ฯลฯ 2. งานซ่ึงไม่ตอ้ งการใหเ้ ห็นเน้ือโลหะท่ีเป็ นส่วนเกินในรอยต่อ เนื่องจากงานบดั กรีอ่อนน้นั โลหะประสานจะซึมแล่นเขา้ ไปในรอยตอ่ ทาใหไ้ ม่เห็นเป็นกอ้ นโลหะดงั เช่นการเช่ือม 3. ชิ้นงานท่นี ามาบดั กรี ไม่เกิดการบิดตวั อนั เนื่องมาจากความร้อน เน่ืองจากใชค้ วามรอ้ นนอ้ ย(ไม่เกิน 450 องศาเซลเซียส) 4. ชิ้นงานทน่ี ามาบดั กรี ไม่เกิดผลขา้ งเคียง เน่ืองมาจากการกระทาดว้ ยความรอ้ นหรือเกิดการเปล่ียนแปลงทางโครงสร้างภายใน เนื่องจากชิ้นงานไม่เกิดการหลอมละลายตวั เอง 5. สามารถกระทาไดอ้ ยา่ งรวดเร็ว เสียคา่ ใชจ้ ่ายนอ้ ย 7.2 โลหะประสาน (Solder) โลหะประสาน (Solder) ทาหนา้ ที่เป็นตวั เกาะยดึ ใหโ้ ลหะท้งั สองชิ้นติดกนั โดยทว่ั ไปจะผสมดว้ ยโลหะ 2 ชนิด ดงั แสดงในตารางท่ี 7-1

296 ใบความรู้ หน่วยท่ี 7ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4ชื่อหน่วย งานบดั กรีอ่อน ช่ัวโมงรวม 72ตารางท่ี 7-1 แสดงชนิดของโลหะประสานทีเ่ หมาะสมกับชนิดของโลหะงานชนิดของโลหะประสาน ชนิดของโลหะชิน้ งานท่ีถูกบดั กรีดีบกุ -ตะกว่ั (Tin-Lead) ทองแดงและทองแดงผสม เหล็กเหนียว และแผน่ เหล็กเคลือบสังกะสีดีบกุ -แอนติโมนี (Tin-Antimony) ทองแดงและทองแดงผสม เหลก็ เหนียวแคดเมียม-เงิน (Cadmium-Silver) แผน่ ทองแดงตอ้ งการความแข็งแรงสูง และทองแดงผสม เหลก็ เหนียวและเหลก็ ไร้สนิมแคดเมยี ม-สังกะสี (Cadmium-Zinc) อะลูมเิ นียมและอะลูมเิ นียมผสม งานบดั กรีอ่อนทนี่ ิยมใชใ้ นงานโลหะแผน่ ซ่ึงส่วนมากแลว้ ชิ้นงานจะเป็ นแผน่ เหล็กอาบสงั กะสีจึงใชโ้ ลหะประสานชนิดดีบุก-ตะกว่ั ซ่ึงมีราคาถูก โลหะท้งั สองชนิดน้ี หลงั จากนามาผสมกนั แลว้ กลบั มีจดุหลอมละลายท่ีต่ากวา่ เดิม ขณะทอี่ ยใู่ นสภาพบริสุทธ์ิ โดยทีจ่ ุดหลอมละลายจะเปลี่ยนแปลงไปตามอตั ราส่วนผสม ดงั แสดงในตารางที่ 7-2ตารางท่ี 7-2 แสดงอุณหภูมิ ณ จดุ หลอมละลายของโลหะผสมระหว่างดบี กุ กับตะก่ัว ดีบกุ (%) ตะก่ัว (%) จุดหลอมละลาย 50 50 ประมาณ 212 ๐C (415 ๐F) 60 40 ประมาณ 187 ๐C (370 ๐F) 61.9 38.1 ประมาณ 170 ๐C (365 ๐F) จากตารางจะเห็นวา่ ถา้ นาดีบกุ จานวน 61.9 ส่วน โดยน้าหนกั และตะกวั่ 38.1 ส่วยโดยน้าหนกัมาผสมกนั แลว้ โลหะผสมที่ไดจ้ ะมีจุดหลอมละลายต่ามากทส่ี ุด ในขณะที่ดีบกุ บริสุทธ์ิ มีจุดหลอมละลายท่ีอุณหภูมิ 232 ๐C (450 ๐F) และตะกว่ั บริสุทธ์ิมีจดุ หลอมละลายที่อณุ หภมู ิ 326 ๐C (620 ๐F) ส่วนผสมของดีบกุ กบั ตะกวั่ ท่ีนิยมนาไปใชเ้ ป็ นโลหะประสานในการบดั กรีมากก็คือ 40/60, 50/50และ 60/40 (จากส่วนผสมท่ใี หม้ า ตวั เลขชุดแรกหมายถึงอตั ราส่วนผสมของดีบกุ ตวั เลขชุดหลงั หมายถึงอตั ราส่วนผสมของตะกว่ั เปรียบเทียบโดยน้าหนกั ) ดงั แสดงในรูปที่ 7.1

297 ใบความรู้ หน่วยท่ี 7ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4ชื่อหน่วย งานบดั กรีอ่อน ช่ัวโมงรวม 72 จากกราฟในรูปท่ี 7.1 จะเห็นวา่ จดุ หลอมละลายต่าสุดของโลหะประสานชนิดดีบกุ -ตะกว่ั จะอยทู่ ี่ส่วนผสมของดีบกุ 61.9% และตะกว่ั 38.1% ณ อุณหภมู ิ 362 ๐F (168 ๐C) โดยท่ีไม่มีภาวะพลาสตกิ (แป้งเปี ยก) ในอุตาสาหกรรมทว่ั ไป นิยมใชอ้ ตั ราส่วนผสมดีบกุ 60% กบั ตะกว่ั 40% เน่ืองจากมีอุณหภมู ิต่าและมีภาวะพลาสติกเพยี งเล็กนอ้ ยเท่าน้นั เพยี งพอตอ่ การซึมแล่น และแขง็ ตวั ไดร้ วดเร็ว 7.3 นา้ ประสาน (Flux) เพอ่ื ใหต้ ะกวั่ ฉาบยดึ ติดแน่นกบั ช้ินงาน จาเป็ นตอ้ งใชน้ ้ายาประสาน ช่วยในการประสาน ซ่ึงน้าประสานทีด่ ี ควรมีคุณสมบตั ดิ งั น้ี 1. ช่วยป้องกนั ไม่ใหต้ ะกว่ั เกิดการรวมตวั กบั ออกซิเจนในอากาศ ในขณะที่ทาการบดั กรี 2. ช่วยทาความสะอาด ขจดั ไขมนั และออกไซดท์ ่ีผวิ หนา้ โลหะ 3. ช่วยพาใหต้ ะกวั่ แล่นประสานเขา้ ไปภายในรอยตอ่ ไดด้ ี 4. ช่วยใหต้ ะกว่ั บดั กรีมีอตั ราการหดตวั ต่า เมื่อเยน็ ตวั ลง น้าประสานมีท้งั ชนิดกดั กร่อนและไม่กดั กร่อน มีความเหมาะสมกบั โลหะแตกตา่ งกนั ดงั น้ีรูปท่ี 7.1 แสดงอตั ราส่วนผสมของดีบกุ กบั ตะกว่ั ซึ่งมีจุดหลอมละลายทเ่ี ปลีย่ นแปลงไปตามส่วนผสม

298 ใบความรู้ หน่วยท่ี 7ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย งานบดั กรีอ่อน ชั่วโมงรวม 72ตารางท่ี 7-3 แสดงการเลือกใช้นา้ ประสานกบั ชนิดของโลหะ โลหะงาน (Metalwork) แผน่ ดีบกุ (Tin Plate) นา้ ประสาน (Flux) แผน่ เหลก็ เคลือบสงั กะสี ยางสน (Rosin) กรดไฮโดรคลอริก (Hydrochloric Acid) (Galvanizing) หรือกรดเกลือ (Muriatic Acid) แผน่ เหลก็ (Plate) กรดสงั กะสีคลอไรด์ (Zinc Chloride Acid) ยางสน (Rosin) เป็ นน้าประสานที่ไมท่ าใหช้ ้ินงานเกิดการผกุ ร่อน นิยมนาไปใชร้ ่วมกบั ตะกว่ั ชนิดลวด เพอื่ ใชบ้ ดั กรีอุปกรณ์ดา้ นอิเล็กทรอนิกส์ เช่น วทิ ยุ โทรทศั น์ โทรทพั ท์ และคอมพวิ เตอร์ เป็นตน้ โดยการใส่ยางสนไวภ้ ายในลวด ทาใหไ้ ม่ตอ้ งทาความสะอาดรอยบดั กรีในภายหลงั สาหรับการบดั กรีโลหะแผน่ ยางสนเหมาะสาหรับใชท้ าความสะอาดแผน่ ดีบุก หรือโลหะเคลือบผวิ เช่น โลหะเคลือบผวิ ดว้ ยทองแดง เป็ นตน้ กรดไฮโดรคลอริก (Hydrochloric Acid) หรือกรดเกลอื (Muriatic Acid) มีลกั ษณะสีเหลืองเป็นน้าประสานท่ที าใหเ้ กิดการกดั กร่อน จงึ ไม่นิยมนาไปใชบ้ ดั กรีในงานเกี่ยวกบั งานดา้ นอิเล็กทรอนิกส์เน่ืองจากทกุ คร้ังท่ีมีการบดั กรี จาเป็นตอ้ งทาความสะอาดดว้ ยการลา้ งดว้ ยน้า จึงเป็ นน้าประสานท่ีเหมาะสาหรบั บดั กรีแผน่ เหลก็ เคลือบสงั กะสี กรดสังกะสีคลอไรด์ (Zinc Chloride Acid) เป็ นน้าประสานที่มีการกดั กร่อนเป็นตวั ป้องกนัไม่ใหเ้ กิดการรวมตวั กบั ออกซิเจนในอากาศ (Oxidation) ในขณะทาการบดั กรี ซ่ึงสามารถเตรียมไดโ้ ดยการเตมิ สงั กะสี หรือแผน่ เหลก็ เคลือบสงั กะสี ลงไปในกรดเกลือ กรดจะกดั และละลายสงั กะสี จนมอี าการเดือดทาใหก้ ๊าซไฮโดรเจนระเหยออกมา กรดที่เหลือจะเป็ นกรดสงั กะสีคลอไรด์ เหมาะสาหรับใชบ้ ดั กรีแผน่ เหล็ก เกลือแอมโมเนีย (Solf Ammonia) มีการทาเป็ นกอ้ น และเป็ นผง นอกจากใชเ้ ป็ นตวั ประสาน(Flux) ไดด้ ีแลว้ ยงั ใชท้ าความสะอาดหวั แร้งไดด้ ี โดยการละลายเกลือแอมโมเนียกบั น้า

299 ใบความรู้ หน่วยท่ี 7ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานบดั กรีอ่อน ช่ัวโมงรวม 72 ไม่ควนจุ่มหวั แร้งที่ร้อนลงไปในน้าประสาน แตใ่ ห้จ่มุ ลงไปทาความสะอาดในกรดเกลือแอมโมเนียผสมน้า ซ่ึงแยกอยคู่ นละขวด เพราะหวั แร้งทองแดงที่รอ้ น จะทาใหน้ ้า ประสานสกปรก ดงั แสดงในรูปที่ 7.2 รูปที่ 7.2 แสดงการทาความสะอาดหัวแร้งด้วยเหลือแอมโมเนีย ความร้อนทใี่ ช้ในการาบดั กรี ความรอ้ นทใี่ ชใ้ นการบดั กรี มีการใหค้ วามรอ้ นแก่ช้ินงาน 2 วธิ ี คือ 1. การใหค้ วามรอ้ นโดยตรง หมายถึง การนาแหล่งกาเนิดความร้อนมาใชใ้ นการบดั กรีโดยตรงหรือหวั แร้งทเี่ กิดความร้อนในตวั เอง เช่น หวั แร้งไฟฟ้า หวั แร้งกา๊ ซ หวั แร้งน้ามนั และความร้อนของเปลวไฟทอี่ อกมาจากทอร์ช (Torch) หวั แร้งชนิดน้ีจะใหค้ วามรอ้ นในการบดั กรีดว้ ยอุณหภมู ิทส่ี ม่าเสมอ ดงั แสดงในรูปท่ี 7.3