ใบความรู้หน่วยที่ 1

200 ใบความรู้ หน่วยท่ี 5 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4 ช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72ตารางท่ี 5-3 เปรียบเทียบขนาดของรูทพิ แบบเก่าและแบบใหม่ เปล่ียนเป็ นนัมเบอร์ของดอกสว่านและ แปลงเป็ นนิว้ และมลิ ิเมตรขนาดนัมเบอร์ ขนาดนัมเบอร์ ขนาดรูเจาะมาตรฐาน ขนาดรู ขนาดรูหัว Tip แบบใหม่ หัว Tip แบบเก่า เป็ นนัมเบอร์ นิว้ มลิ ลิเมตร4 00 78 0.016. 0.40660 73 0.0240 0.61081 67 0.0320 0.81310 2 61 0.0390 0.99112 3 56 0.0465 1.18115 4 53 0.0595 1.51117 5 51 0.0670 1.70220 - 47 0.0785 1.99421 6 45 0.0820 2.08326 7 38 0.1015 2.57829 8 32 0.1160 2.94632 - 31 0.1200 3.04834 9 29 0.1360 3.45438 10 25 0.1495 3.797 ชิ้นงานบางควรใชห้ วั ทพิ ทม่ี ีรูขนาดเลก็ เพราะใชป้ ริมาณความร้อนนอ้ ย แตถ่ า้ ช้ินงานมีความหนาตอ้ งเลือกใชห้ วั ทิพท่ีมีรูขนาดใหญข่ ้นึ เพราะตอ้ งใชป้ ริมาณความร้อนจานวนมากในการหลอมละลาย ดงั น้นั อตั ราความไหลของแก๊สจะแปรผนั ไปตามขนาดของหวั ทพิ ดงั แสดงในตารางที่ 5-4

201 ใบความรู้ หน่วยท่ี 5 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72ตารางท่ี 5-4 แสดงอตั ราการไหลของแก๊สซึ่งจะแปรผนั ไปตามขนาดของทพิความโตของ รู ความหนาของโลหะ ความดนั ของแก๊ส อตั ราการไหลก่อน อัตราการไหลของทพิ บอกขนาด ท่ีใช้ในการเชื่อม psi C2H2 O2 O2 C2H2 cfh L/min cfh L/minเป็ น No. ของ นิ้ว (มม.)ดอกสว่าน70 (0.4) 1 (0.0730) 0.1 (0.0471) 0.1 (0.0471)65 (0.8) 1 (0.0730) 0.4 (0.188) 0.4 (0.188)60 (1.6) 1 (0.0730) 1 (0.4719) 1.1 (0.519)59 (2.4) 2 (0.1406) 2 (0.943) 2.2 (1.038)53 (3.2) 3 (0.2109) 8 (3.775) 8.8 (4.152)49 (4.8) 4 (0.2812) 17 (8.022) 18 (8.494)43 (6.4) 5 (0.3515) 25 (11.797) 27 (12.741)36 (8.0) 6 (0.4218) 34 (16.044) 37 (17.460)30 (9.5) 7 (0.4921) 43 (20.291) 47 (22.179)หมายเหตุ : อตั ราการไหลของแก๊สอะเซทลิ ีนตอ้ งไม่เกิน 1 ใน 7 ของอตั ราการไหลหมดถงั ใน 1 ชว่ั โมงตวั อยา่ งเช่น ถงั ขนาดใหญบ่ รรจุไดเ้ ป็ นจานวน 275 cuft1 (130 L) ตอ้ งปรบั อตั ราการไหลใชง้ านไม่เกิน 39cfh 2 (18.40 L/min3)1cuft = Cubic foot (ลูกบาศก)์2cfh = Cubic foot per hour (ควิ บิกฟุตหรือลูกบาศกฟ์ ตุ ต่อชวั่ โมง)3L/min = Linthe per minute (ลิตรตอ่ นาท)ี

202ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72 5. ชุดทาความสะอาดหัวทพิ (Tip Cleaner) เน่ืองจากขณะทาการเชื่อมจะเกิดเมด็ โลหะเลก็ ๆ กระเดน็ ข้ึนมาจากบอ่ หลอมละลายจานวนมากซ่ึงเกิดจากความดนั ของแกส๊ ทพ่ี งุ่ ออกมากระทบกบั น้าโลหะ มีบางส่วนกระเดน็ สวนความดนั ของแกส๊ ไปเกาะติดอยบู่ ริเวณปากรูและภายในท่อทางเดินของแกส๊ จาเป็ นตอ้ งใชอ้ ุปกรณ์เฉพาะทาความสะอาดในรู ดงั น้นัอุปกรณ์ทาความสะอาดจึงมีลกั ษณะกลม รอบ ๆ มีฟันคลา้ ยตะไบกลม มีขนาดใหญ่ถึงขนาดเลก็ ลดหลนั่ กนั ไปวางเรียงอยใู่ นตลบั โลหะ ซ่ึงผใู้ ชต้ อ้ งเลือกใชใ้ หเ้ หมาะสมกบั ขนากของรูหวั ทพิ นน่ั คือ ตอ้ งเลือกทพิ คลีนเนอร์ที่มีขนาดเลก็ กวา่ รูของหวั ทพิ มิฉะน้นั ทพิ คลีนเนอร์จะหกั คาอยใู่ นรูทิพได้ ดงั แสดงในรูปท่ี 5.32และรูปที่ 5.33 รูปที่ 5.32 แสดงชุดของ Tip Cleaner รูปท่ี 5.33 แสดงการทาความสะอาดรูของหัวทิพด้วย Tip Cleanerการเลือกใช้ทพิ คลนี เนอร์ ในกรณีทิพคลีนเนอร์หกั คาอยใู่ นรูของทิพ สามารถแกป้ ัญหาไดโ้ ดยการใชต้ ะไบแบนเล็กตะไบทีป่ ลายของทิพรอบ ๆ ทิพคลีนเนอร์ทีห่ กั น้นั เมื่อเน้ือทองแดงของปลายทพิ ถูกตะไบลดลงไปทิพคลนี เนอร์ก็จะโพล่ยนื่ ออกมา จากน้นั จึงใชค้ มี จบั ดึงออกมา ตะไบแต่งปลายของหวั ทพิ ใหเ้ รียบดงั เดิมกส็ ามารถนาไปใชง้ านได้ดงั เดิม ดงั แสดงในรูปท่ี 5.34รูปที่ 5.34 แสดงข้นั ตอนการนา Tip Cleaner ออกจากรูของหัวทพิ

203ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72 6. อุปกรณ์จุดเปลวไฟ (Spark Lighter) ในการจดุ เปลวไฟท่ปี ลายของทพิ ควรใชอ้ ุปกรณืสาหรบั จดุ เปลวไฟท่ีทาไวโ้ ดยเฉพาะเทา่ น้นั ไม่ควรใชไ้ ฟแชก็ หรือไมข้ ีดไฟจดุ เปลวไฟ เพราะเปลวไฟทจ่ี ดุ ระเบดิ ข้ึนอาจไหมม้ ือผจู้ ุดได้ ดงั แสดงในรูปที่ 5.35 รูปท่ี 5.35 แสดงอปุ กรณ์จุดเปลวไฟ (Spark Lighter) อุปกรณ์จุดเปลวไฟน้ีจะมีถว้ ยประกอบติดอยบู่ ริเวณปลายของขาดา้ นหน่ึง อีกดา้ นหน่ึงประกอบดว้ ยแกนถ่าน ภายในถว้ ยจะมีแกนเหล็กกลมมีผวิ คลา้ ยฟันตะไบ ขณะใชจ้ ดุ เปลวไฟควรใหป้ ลายของทิพอยหู่ ่างจากถว้ ยประมาณ 1 นิ้ว แก๊สจะถูกปล่อยและอยภู่ ายในถว้ ยจานวนหน่ึงช่วยใหเ้ กิดการจุกระเบิดไดง้ ่าย เมื่อใช้มือบบี ใหแ้ กนถ่านถูกบั แทง่ เหลก็ และเกิดประกายไฟ แกนถ่านน้ีสามารถถอดเปล่ียนดว้ ยเกลียวเมื่อใชจ้ นกระทงั่สึกหรอ และแกนถ่านหมดไปรูปที่ 5.36 แสดงการจุดเปลวไฟด้วยอปุ กรณ์จุดเปลวไฟ

204 ใบความรู้ หน่วยที่ 5ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 727. แว่นตาเชื่อมแก๊ส (Gas Goggles) ลกั ษณะและส่วนประกอบแว่นตาเชื่อมแก๊ส ขณะทาการเช่ือม ผเู้ ชื่อมตอ้ งมองไปทีบ่ อ่ หลอมละลายเพอ่ื ใหเ้ ห็นทิศทางในการเชื่อมและสงั เกต การหลอมละลายของโลหะ แสงสวา่ งอนั เกิดจากเน้ือโลหะทหี่ ลอมละลายและแสงจากเปลวไฟจะสวา่ งมาก ทาใหผ้ เู้ ช่ือมมองเห็นไม่ชดั เจน ถา้ ผเู้ ช่ือมฝืนมองการเช่ือมดว้ ยตาเปล่าอาจทาใหก้ ลา้ มเน้ือตาเมื่อยลา้ และอาจ เป็นสาเหตุใหส้ ายตาเสียได้ เพอ่ื ป้องกนั และช่วยถนอมสายตาของผเู้ ชื่อม ขณะปฏบิ ตั ิการเชื่อมทุกคร้งั ตอ้ ง สวมแวน่ ตาป้องกนั แสง ซ่ึงเป็นแวน่ ตาท่มี ีเลนส์กรองแสง สามารถป้องกนั แสงได้ นอกจากน้ีแวน่ ตาเช่ือมยงั ช่วยป้องกนั การกระเดน็ ของน้าโลหะหรือประกายไฟอนั เกิดจากการเช่ือม ทาใหผ้ เู้ ชื่อมสามารถมองเห็นน้า โลหะไดอ้ ยา่ งชดั เจน ซ่ึงมีส่วนประกอบดงั น้ีคือ 1. โครงหรือกรอบแวน่ จะทาดว้ ยพลาสติกทนความร้อน ประกอบติดดว้ ยสายรัด เพอ่ื รดั ให้ แวน่ ตาตดิ กบั ศีรษะ กระจกใส จะมีขนาดเทา่ กบั เลนส์กรองแสง เป็ นกระจกราคาถูก จะใส่ไวด้ า้ นหนา้ เลนสก์ รองแสงช่วยป้องกนั น้าโลหะเหลวกระเดน็ มาติดที่เลนสก์ รองแสง ซ่ึงมีราคาแพงกวา่ เลนสก์ รองแสง โดยทวั่ ไปจะมีสีเขยี วใส สามารถกรองความเขม้ ของแสงลงไดท้ าใหผ้ ปู้ ฏิบตั กิ ารเช่ือมสามารถมองบ่อหลอมละลายไดอ้ ยา่ งสะบายตา ความเขม้ ของเลนสม์ ีต้งั แต่เบอร์ 1 ถึงเบอร์ 14 โดยปกติแลว้ ใชป้ ระมาณเบอร์ 4 ถึงเบอร์ 5 ดงั แสดงในตารางท่ี 5-5ตารางท่ี 5-5 แสดงการเปรียบเทยี บความหนาของงานกบั ความเข้มของเลนส์ความหนาของโลหะทเ่ี ชื่อม ความเข้มของเลนส์ กรองแสงความหนาไม่เกิน 3 มม. (1/8 นิ้ว) No.4-5ความหนา 3-12 มม. (1/8-1/2 น้ิว) No.5-6ความหนาเกินกวา่ 12 มม. (>1/2 น้ิว) No.6-8หมายเหตุ เลขนมั เบอร์ (Number) ยงิ่ มาก ความเขม้ จะเพม่ิ มากข้นึ 2. แบบของแว่นตาเชื่อมแก๊ส แวน่ ตาเชื่อมแกส๊ มีอยดู่ ว้ ยกนั 2 แบบ คือ (1) แบบเลนส์คู่ ลกั ษณะของแวน่ ตาจะมีเลนสร์ ูปร่างกลมจานวน 2 อนั ขนาดเลนส์ผา่ ศนู ยก์ ลางประมาณ 50 มิลลิเมตร ประกอบอยู่ เหมาะสาหรบั ผปู้ ฏบิ ตั ิงานเช่ือมโดยทว่ั ไป

205ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72 (2) แบบเลนส์เดีย่ ว ลกั ษณะของแวน่ ตาเชื่อมแบบน้ีจะมีเลนเป็นรูปส่ีเหลี่ยมผนื ผา้ ขนาด 50 x 100มิลลิเมตร เหมาะสาหรับผปู้ ฏิบตั ิงานเช่ือมท่มี ีสายตาส้นั จาเป็ นตอ้ งใส่แวน่ ตาทาการเชื่อม รูปที่ 5.37 แสดงแว่นตาเชื่อมแก๊ส 8. ตวั กันไฟกลบั และชุดกนั ไฟกลับ อุปกรณ์ป้องกนั ไฟยอ้ นกลบั ในการเชื่อมแกส๊ น้นั อุปกรณ์ทกุ อยา่ งตอ้ งมีความปลอดภยั เป็นพเิ ศษตอ้ งมีการตรวจสอบอุปกรณ์ในการใชง้ านอยเู่ สมอ เนื่องจากแก๊สท่ีใชใ้ นการเชื่อมมีความไวในการลุกตดิ ไฟไดง้ ่ายและอยใู่ นสภาวะท่มี ีความดนั สูงดงั น้นั ขณะทาการเชื่อมจงึ มีโอกาสท่แี กส๊ จะตดิ ไฟและลุกตดิ ยอ้ นกลบั ไปตามสายยางเช่ือม ถา้ ไมม่ ีการป้องกนัไฟยอ้ นกลบั ในช่วงน้ี ไฟอาจจะลุกติดไปถึงถงั และเขา้ ไปในถงั ทาใหถ้ งั แกส๊ ระเบดิ ได้ ดงั น้นั การทจ่ี ะช่วยยบั ยง้ั ไฟไหลยอ้ นกลบั ในช่วงดา้ มทอร์ชจนถึงถงั แกส๊ คอื การติดต้งั อุปกรณ์ป้องกนั ไฟไหลยอ้ นกลบั ซ่ึงมี 3 แบบ คือ 1. แบบหมอ้ กนั ไฟกลบั (Back Pressure Valve) 2. แบบวาลว์ ป้องกนั แกส๊ ไหลยอ้ น (Reverse Flow Valve) 3. แบบวาลว์ ป้องกนั แก๊สและไฟยอ้ นกลบั (Flashback Arrestor and Reverse Flow Valve)ในท่นี ้ีจะขอกล่าวเพยี งแบบท่ี 1 และแบบที่ 2 เทา่ น้นั 1. แบบหม้อกนั ไฟกลับ (Back Pressure Valve) แบบกนั ไฟกลบั ส่วนมากจะใชก้ บั ถงั กาเนิดแกส๊ อะเซเทลีน ส่วนอะเซเทลีนสาเร็จรูปน้นั จะนาไปใชใ้ นระบบการจ่ายแกส๊ แบบทอ่ รวม (Mandifolded) หมอ้ กนั ไฟกลบั จะช่วยไม่ใหแ้ กส๊ หรือไฟยอ้ นกลบั มาระหวา่ งถงั ผลิตหรือถงั จา่ ยกบั ท่อยาง ภายในหมอ้ จะบรรจุน้าไว้ ทุกๆคร้งั ที่จะใชง้ านตอ้ งตรวจสอบระดบั น้าก่อน ดงัรูปที่ 5.38

ใบความรู้ 206ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้นชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส หน่วยท่ี 5 จานวนชั่วโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 รูปท่ี 5.38 แสดงหม้อป้องกันไฟย้อนกลบั (Hydraulic Back – Pressure Valve)2. แบบวาล์วป้องกนั แก๊สไหลย้อน (Reverse Flow Valve ) วาลว์ ป้องกนั การไหลยอ้ นของแก๊สแบบน้ีจะประกอบตดิ ดว้ ยเกลียวบริเวณดา้ มทอร์ชก่อนท่จี ะประกอบเขา้กบั ขอ้ ตอ่ ของท่อยาง เม่ือแกส๊ ผา่ นมาตามทอ่ ยางเขา้ ภายในวาลว์ น้ีจะดนั ลูกบอลขนาดเลก็ และลูกบอลก็จะไปดนั สปริง แกส๊ ที่จะออกผา่ นลูฏบอลและสปริงเขา้ ไปในทอร์ช กรณีมีความดนั แกส๊ ไหลยอ้ นคอื มา แกส๊ จะช่วยสปริงดนั ลูกบอลกดปิ ดรูทางออก แกส๊ กไ็ ม่สามารถยอ้ นคือนออกไปได้ ดงั แสดงในรูปที่ 5.39 รูปที่ 5.39 แสดงวาล์วป้องกนั แก๊สไหลย้อนกลบั (Reverse Flow Valve)

207 ใบความรู้ หน่วยที่ 5 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72 9. ลวดเชื่อมแก๊ส (Filler Rod ) ในการเช่ือมแก๊สจะสามารถกระทาไดไ้ ม่ตอ้ งเตมิ ลวดเชื่อม เช่น การเช่ือมตอ่ ขอบและตอ่ มุม ส่วนในการเช่ือมตอ่ ชนและตอ่ ตวั ทอี าจจาเป็นตอ้ งเติมลวดเช่ือมลงไปในเน้ือโลหะที่หลอมละลาย โดยปกตลิ วดเชื่อมจะตอ้ งเป็นโลหะชนิดเดียวกนั กบั ช้ินงาน โลหะทนี่ ามาเชื่อมต่อกนั เรียกวา่ “Base Metal” เมื่อเน้ือโลหะหลอมละลายและเตมิ ลวดเช่ือมลงไปเกิดแนวเชื่อมข้ึนเรียก “Weld Metal” ลวดเช่ือมทใ่ี ชส้ ามารถแบง่ ออกเป็นสองประเภท คอื 1. ลวดเชื่อมทเ่ี ป็นเหล็ก (Ferrous Rod) 2. ลวดเชื่อมทีไ่ ม่ใช่เหลก็ (Non Ferrous Rod) 1. ลวดเชื่อมที่เป็ นเหลก็ จะมีส่วนผสมของธาตเุ หล็กเป็ นหลกั และจะมีส่วนผสมของธาตอุ ่ืนอีกเลก็ นอ้ ย เพอื่ เพมิ่ คุณสมบตั อิ ยา่ งอื่นตามท่บี ริษทั ผผู้ ลิตจะกาหนด เช่น เพม่ิ ธาตุคาร์บอน แมงกานีสซิลิคอน และฟอสฟอรสั เป็นตน้ ซ่ึงการเชื่อมโลหะทเ่ี ป็นเหลก็ จะใชฟ้ ลกั ซ์ (Flux) หรือไม่ใชก้ ็ได้ 2. ลวดเช่ือมทไ่ี ม่ใช่เหล็ก จะใชเ้ ติมลงในบอ่ หลอมละลายของการเชื่อมโลหะที่ไม่ใช่เหล็กเช่น อะลูมิเนียม ทองแดง ทองเหลือง เป็นตน้ ส่วนใหญ่แลว้ จะเชื่อมโลหะท่ีไม่ใช่เหลก็ จาเป็ นตอ้ งใชฟ้ ลกั ซ์(Flux) เพอ่ื ช่วยในการผสานไดด้ ี ลวดเชื่อมท้งั สองน้ี อาจจะทาเป็ นเสน้ หรือเป็ นมว้ นกไ็ ด้ โดยมีขนาดเสน้ ผา่ ศนู ยก์ ลางและความยาวดงั แสดงในตารางที่ 5-6 ตารางท่ี 5-6 แสดงขนาดความโตของลวดเช่ือมแก๊สและความยาว ลวดเช่ือมแก๊สความโตของลวด () 1 1.6 2.6 3.2 4 5 6 (มลิ ลิเมตร)ความยาว 1,000 มิลิเมตร (36 นิ้ว )มาตรฐาน AWS (American Welding Society) ไดก้ าหนดชนิดและคุณสมบตั ขิ องลวดเชื่อมแกส็ เป็นตวั อกั ษรและตวั เลข เช่น GA-50, GA-60 GB-60, GB-65 เป็นตน้

208 ใบความรู้ หน่วยที่ 5 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72 อ้กษร G หมายถึง ลวดเช่ือมแกส๊ A หมายถึง ลวดเชื่อมที่มีคุณสมบตั ยิ ดื ตวั สูง (High Ductility) B หมายถึง ลวดเช่ือมทีม่ ีคุณสมบตั ยิ ดื ตวั ต่า (Low Ductility) ตัวเลข 50 และ 60 หมายถึงคา่ ความเเคน้ แรงดึงต่าสุดท่แี นวเช่ือมทนไดค้ ูณดว้ ย 1,000 มีหน่วยเป็ นปอนดต์ ่อตารางนิ้ว ซ่ึงเป็นคา่ โดยประมาณ ตวั อย่าง GA-60 60 = แนวเชื่อมจะรับแรงดึงไดต้ ่าสุด 60 x 1000 = 60,000 ปอนดต์ ่อตารางนิ้ว ลวดเช่ือมทีม่ ีคุณสมบตั ิยดึ ตวั สูง ลวดเช่ือมแกส๊ตารางท่ี 3-7 แสดงการเปรียบเทยี บขนาดของทพิ และความดนั ของแก๊สและขนาดของลวดเช่ือมในการเชื่อมแก๊ส ความดันแก๊ส ความหนาของโลหะท่ีเช่ือม ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของลวด ปอนด์ / ตารางนิว้ออกซิเจน อะเซทิลนี นิ้ว มลิ ลเิ มตร นิ้ว มิลลิเมตร 11 - - - - 2 2 1/32 0.8 1/16 1.5 3 3 1/16 1.5 1/16 1.5 4 4 3/32 2.4 1/16, 3/32, 1/8 1.5, 2.4, 3.2 5 5 1/8 3.2 3/32 , 1/8 2.4 หรือ 3.2 6 6 3/16 4.8 1/8 3.2 77 ¼ 6.4 3/16 4.8 8 8 5/16 7.9 3/16 4.8 9 9 3/8 9.5 ¼ 4.8 10 10 7/6 11.5 3/16 , 1/4 4.8 , 6.4

209ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 725.6 ชุดเช่ือมแก๊สและข้นั ตอนการใช้ชุดเช่ือมแก๊ส 1. ชุดเชื่อมแก๊ส แบง่ ออกเป็ น 2 ประเภท ดงั น้ี 1.1 ชุดเช่ือมแกส็ ประเภทยดึ อยกู่ บั ที่ ชุดเช่ือมแกส๊ ประเภทน้ีส่วนใหญแ่ ลว้ จะอยใู่ นอาคารหรือโรงงาน ตวั ท่อออกซิเจนและอะเซทิลีนจะคลอ้ งดว้ ยโซ่และยดึ ติดกบั ผนงั เพอ่ื ป้องกนั การดึงหรือกระแทกลม้ ขณะปฏบิ ตั ิงาน เม่ือจะใชง้ านตอ้ งนาช้ินงานมาเช่ือมในบริเวณน้ีเท่าน้นั ไม่สามารถเคล่ือนที่ไปเชื่อมบริเวณอื่นได้ ดงั แสดงในรูปท่ี 5.40 รูปที่ 5.40 แสดงชุดเชื่อมแก๊สที่สมบูรณ์ 1.2 ชุดเชื่อมแก๊สเคล่ือนที่ ในการปฏบิ ตั งิ านมิใช่วา่จะอยภู่ ายในโรงงานเสมอไป บอ่ ยคร้งั ตอ้ งทางานนอกสถานท่ีจาเป็นตอ้ งเคล่ือนยา้ ยชุดเชื่อมแก๊สในการยา้ ยชุดเชื่อมแกส๊จะสรา้ งปัญหาใหก้ บั ผปู้ ฏิบตั ิมากเน่ืองจากชุดเชื่อมแก๊สประกอบดว้ ยอุปกรณ์หลายอยา่ งและมีน้าหนกั มากถา้ หากเคลื่อนยา้ ยไม่ระมดั ระวงั โอกาสอุปกรณ์เช่ือมแก๊สบางตวัจะเสียหายมีมากทเี ดียว ซ่ึงปัญหาน้ีจะลดนอ้ ยลงหรือหมดปัญหาไป เม่ือผปู้ ฏบิ ตั ิงานเช่ือมใชช้ ุดเชื่อมแก๊สเป็ นแบบชุดสนาม ซึงอุปกรทุกอยา่ งจะอยบู่ นรถเขน็ 2 ลอ้ดงั แสดงในรูปท่ี 5.41

210 ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72 ชุดปฏิบัติงานชุดปฏบิ ตั งิ านเชื่อมแก๊ส รูปที่ 5.42 แสดงชุดปฏบิ ัติงานเชื่อมแก๊สผปู้ ฏิบตั ิงานเชื่อมตอ้ งเผชิญกบั สภาวะทเี่ ป็นอนั ตะรายรอบดา้ น เช่น แสดงจากการเช่ือม ความร้อนจากเปลวไฟควนั พษิ จากทีถ่ ูกความร้อน สะเก็ดและเมด็ โลหะท่ีกระเดน็ ออกมา สิ่งต่างๆ เหล่าน้ีจะรบกวนสมาธิในการเช่ือมของผปู้ ฏิบตั ิงานทาให้เช่ือมไมส่ มบรู ณ์ งานเชื่อมไมไ่ ดผ้ ลตามตอ้ งการ และยง่ิ กวา่ น้นั อาจเกิดการบาดเจบ็กบั ผเู้ ชื่อมได้ เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว ผู้ปฏิบัติงานเชื่อมต้องเตรียมอุปกรณ์และชุดท่ใี ช้ในการสวมใส่ขณะเช่ือมให้พร้อม ดงั แสดงในรูปท่ี 5.42 เ5ป.7ลวเไปฟลใวนไฟกาใรนเกชื่าอรมเช่ือมแกส็ 1.คคุณณุ สสมมบบตัตั ขิิขอองงเปเปลลวไวฟไฟ การเช่ือมแกส๊ เป็นกระบวนการเชื่อมทีใ่ ชก้ นั มานาน ซ่ึงในปัจจบุ นั ก็ยงั ไดร้ บั การนิยมใชก้ นั อยา่ งแพร่หลาย โดยใชค้ วามรอ้ นจากการเผาไหมข้ องแก๊สออกซิเจนและแกส๊ อะเซทลิ ีน ใหเ้ ปลวไฟที่มีความรอ้ นสูงประมาณ 6,000 F เพยี งพอท่ีจะทาใหโ้ ลหะทุกชนิดหลอมละลาย เปลวไฟจะถูกกาหนดใหเ้ ผาลงบนช้ินงานจนกระทงั่ โลหะท่ตี ่อกนั หลอมละลายรวมเป็ นเน้ือเดียวกนั เม่ือเยน็ ตวั ลงโลหะสองชิ้นจะติดกนั เป็นความแขง็ แรงเทา่ กบั หรือมากกวา่ เน้ือโลหะเดิม ซ่ึงเปลวไฟทใ่ี ชส้ าหรบั เชื่อมจะตอ้ งมีคุณสมบตั ิ ดงั น้ี 1.1 มีอุณหภมู ิสูงเพยี งพอทจ่ี ะหลอมละลายช้ินงาน 1.2 มีปริมาณความรอ้ นเพยี งพอเมื่อตอ้ งการ 1.3 ตอ้ งไมม่ ีส่ิงสกปรกจากเปลวไฟ หรือนาวตั ถุอยา่ งใดอยา่ งหน่ึงเขา้ มารวมตวั กบั เน้ือโลหะที่หลอมละลาย 1.4 เปลวไฟตอ้ งไม่เพม่ิ ธาตคุ าร์บอนลงในเน้ือโลหะ ซ่ึงจะทาให้เน้ือของโลหะเปลี่ยนไป 1.5 เปลวไฟตอ้ งไม่เป็นอนั ตรายกบั ผปู้ ฏิบตั ิงานในทางเคมี

211ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 722. ชนิดของเปลวไฟ โดยทว่ั ไปจะแบ่งเปลวไฟออกเป็น 3 ชนิด คือ 2.1 เปลวไฟคาร์บไู รซิง (Carburizing Flame )หรือเปลวลด (Reducing Flame ) 2.2 เปลวนิวทรัล (Neutral Flame ) 2.3 เปลวออกซิไดซิง (Oxidizing Flame ) 2.1 เปลวคาร์บูไรซิง (Carburizing Flame) เป็นเปลวทไ่ี ดจ้ ากการจุดระเบดิ ของแก๊สออกซิเจนและแกส๊ อะเซทิลีนผสมกนั โดยมีปริมาณของแก๊สอะเซทิลีนมากกวา่ แกส๊ ออกซิเจน เปลวช้นั นอกมีลกั ษณะเป็ นเปลวยาวมีสีสม้ ลอ้ มรอบเปลวช้นั ใน ซ่ึงมีความยาวคร่ึงหน่ึงของเปลวช้นั นอก เปลวช้นั ในจะมีลกั ษณะพลิ้วเหมือนขนนกในระยะทห่ี ่างจากกรวยไฟประมาณ3 มิลลิเมตร จะมีอุณหภมู ิ 5,700 F (2,800 C ) การเผาไหมจ้ ะมีกา๊ ซอะเซทลิ ีนเหลืออยจู่ านวนหน่ึง จงึ เหมาะสาหรบั การเช่ือมงานท่ตี อ้ งการเติมคาร์บอนท่ผี วิ โลหะหรือเชื่อมโลหะท่ไี ม่ใช่เหลก็ ซ่ึงตอ้ งใชอ้ ุณหภูมิหลอมละลายไม่สูงมากนกั เช่น อะลูมิเนียม แมกนีเซียม และใชใ้ นการบดั กรีแขง็ (Brazing) ดงั แสดงในรูปท่ี 5.43 รูปท5ี่ .43 แสดงลักษณะของเปลวคาร์บูไรซิง รูปที่ 5.44 แสดงลกั ษณะของเปลวนิวทรัล

ใบความรู้ 212ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส หน่วยท่ี 5 จานวนชั่วโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 รูปท่ี 5.45 แสดงลักษณะของเปลวออกซิไดซิง 2.2 เปลวนิวทรัล (Neutral Flame ) เป็ นเปลวไฟท่ีไดม้ าจากการผสมกนั ระหวา่ งออกซิเจนกบั อะเซทลิ ีนในอตั ราส่วน 1:1 การเผาไหม้สมบรู ณ์ ประกอบดว้ ยเปลวไฟ 2 ช้นั ช้นั ในเป็นกรวยเปลวมน ระยะห่างจากปลายกรวยประมาณ 3มิลลิเมตร จะมีอุณหภูมิประมาณ 6,000 F (3,150 C ) เมื่อนาไปเผาโลหะทเ่ี ป็นเหลก็ จะหลอมละลายเป็ นบ่อน้าโลหะคลา้ ยน้าเช่ือม เมื่อเยน็ ตวั ลงจะไดแ้ นวเช่ือมที่สะอาดมีความแขง็ แรงเปลวไฟชนิดน้ีจงึ เหมาะสาหรบั การเช่ือมและตดั โลหะไดด้ ี ดงั แสดงในรูปท่ี 5.42 2.3 เปลวออกซิไดซิง (Oxidizing Flame) เป็ นเปลวไฟไดม้ าจากการผสมระหวา่ งแก๊สออกซิเจนกบั แกส๊ อะเซทลิ ีน โดยปรับใหอ้ อกซิเจนมากกวา่ อะเซทลิ ีน ลกั ษณะเปลวมีสองช้นั เปลวช้นั ในเป็ นรูปเปลวแหลมหดส้นั เปลวน้ีมีอุณหภมู ิสูงกวา่ เปลวอีก 2 ชนิดทกี่ ล่าวมาคอื มีอุณหภูมิสูงถึง 6,300 F (3,480 C) เมื่อทาการเช่ือมจะเกิดประกายไฟหรือสะเก็ดไฟกระเด็นออกมาจากบอ่ หลอมละลายอยา่ งมาก บ่อหลอมละลายมีฟองอากาศไม่เหมาะทีจ่ ะนาไปใชใ้ นงานเชื่อมเหล็ก เพราะการเผาไหมไ้ ม่สมบูรณ์จะมีออกซิเจนหลงหรืออยู่ และออกซิเจนจะเตมิ ลงในเน้ือเหล็ก ทาใหแ้ นวเช่ือมเปราะ ความแขง็ แรงต่า แต่นิยมนาไปใชใ้ นการตดั โลหะแผน่ บาง ดงั แสดงในรูปท่ี 5.45 เป็ นที่ทราบแลว้ วา่ เปลวไฟทีใ่ ชใ้ นงานเช่ือมโลหะโดยเฉพาะเหลก็ คอื เปลวนิวทรัล (NeutralFlame) เน่ืองจากเป็นเปลวท่มี ีความเผาไหมท้ ่สี มบรู ณ์ ไม่มีการเติมธาตุบางตวั ทีไ่ ม่พงึ ประสงคล์ งในเน้ือเหล็กดงั มีโครงสร้างของเปลว ดงั แสดงในรูปที่ 5.46

ใบความรู้ 213ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนช่ัวโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 รูปที่ 5.46 แสดงโครงสร้างเปลวนิวทรัลของแก๊สออกซิเจนกบั อะเซทลิ ีนเปลวเชื่อมแก๊สออกซิเจนและอะเซทลิ นี รูปที่ 5.47 แสดงเปลวนิวทรัลเปรียบเทยี บกบั อุณหภูมิในระยะต่าง ๆของเปลว

214 ใบความรู้ หน่วยที่ 5ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 725.8 เทคนคิ การเชื่อมแก๊ส 1. กรรมวิธีการเช่ือมแกส็ เม่ือมีความประสงคท์ ่จี ะเชื่อมโลหะสองชนิ้ ใหต้ ิดกนั ก่อนอื่นตอ้ งเช่ือมยดึ (Tack Weld) ที่ขอบของงานท้งั สองขา้ งใหง้ านท้งั สองช้ินติดกนั เสียก่อน แลว้ จงึ เริ่มตน้ จากทางขวาไปทางซา้ ยดว้ ยแนวนิวทรัลโดยใหห้ วั ทิพเอียงทามุมกบั ชิ้นงาน 45 องศา ส่วนลวดเช่ือมกใ็ ชเ้ ติมลงในรอยตอ่ เพอ่ื เพมิ่ เน้ือโลหะกเ็ อียงทา มุม 45 องศากบั ช้ินงานเหมือนกนั เมื่อขอบของงานเร่ิมหลอมละลายจึเตมิ ลวดลงไป และเริ่มดนั หวั ทิพไปทางซา้ ยดว้ ยความเร็วสม่าเสมอ ในขณะเดียวกนั ตอ้ งรักษาระยะห่างปลายของแกนกรวย (Inner Cone) ใหห้ ่าง จากบอ่ หลอมละลายประมาณ 3 มิลลิเมตร (1/8 น้ิว) ดงั แสดงในรูปท่ี 5.48 รูปท่ี 5.48 แสดงทิศทางและมมุ ในการเช่ือมแก๊ส 2. การส่ายหัวทพิ ขณะทาการเชื่อมผเู้ ชื่อมจะส่ายหวั ทพิ หรือไม่กไ็ ดข้ ้นึ อยกู่ บั ความตอ้ งการและลกั ษณะของงานทจ่ี ะเชื่อม การทส่ี ่ายหวั ทิพจะทาใหบ้ ่อหลอมละลายมีขนาดเล็ แนวเช่ือมทีไ่ ดม้ ีความนูนมาก ส่วนการเช่ือมโดยการส่ายหวั ทพิ จะทาใหไ้ ดบ้ อ่ หลอมละลายที่กวา้ ง และการซึมลึกที่ดี เหมาะสาหรบั การเช่ือมชิ้นงานท่ีมีความหนา ซ่ึงตอ้ งการใหเ้ กิดการหลอมละลายตลอดความหนาของงาน โดยมีลกั ษณะการส่ายหวั ทิพดงั แสดงในรูปท่ี 5.49 และรูปท่ี 5.50

ใบความรู้ 215ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนชั่วโมง 4 ช่ัวโมงรวม 72 รูปที่ 5.49 แสดงการส่ายหัวทพิรูปที่ 5.50 แสดงการส่ายหัวทพิ และการส่ายลวดเชื่อม เพ่ือตามไปเตมิ ลวดเชื่อม

216ใบความรู้ หน่วยที่ 5ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72 2. เทคนิคการเชื่อม ในอุตสาหกรรมทวั่ ไปนอกจากจะตอ้ งมีโลหะหลายประเภทแลว้ ความหนาของโลหะกแ็ ตกต่างกนั ไปดว้ ย ดงั น้นั การเชื่อมโลหะบางหรือโลหะที่มีความหนาจงึ มีเทคนิคการเชื่อม ดงั น้นั 2.1 การเชื่อมจากทางขวาไปซ้าย (Forehand Welding) ทาการเชื่อมจากขอบของงานทางขวามอื ไปทางซา้ ยมือจนกวา่ จะส้ินสุดการเช่ือมจากทิศทางการเดินลวดเชื่อมและเปลวเชื่อมจะนาหนา้ หวั ทิพ วิธีน้ีจะสูญเสียความรอ้ นไปบางส่วนเนื่องจากมีความร้อนสะทอ้ นออกไปจากผวิ หนา้ ของงาน ผเู้ ช่ือมสามารถจะเพม่ิ หรือลดปริมาณความรอ้ นทีบ่ อ่ หลอมละลายไดโ้ ดยปรบั มุมระหวา่ งหวั ทิพกบั ชิ้นงาน ถา้ ตอ้ งการความร้อนนอ้ ยก็เอนหวั ทพิ ใหม้ าก (ทามุมนอ้ ย) ถา้ ตอ้ งการความรอ้ นท่บี ่อหลอมละลายมาก กย็ กหวั ทิพใหต้ ้งั ข้ึน (ทามุมมาก) ดงั น้นั เทคนิคการเช่ือมแบบน้ีจงึ เหมาะกบั การเช่ือมชิ้นงานบางหรืองานท่ีมีความหนาไม่เกิน 6 มิลลิเมตร หรือโลหะทไี่ ม่ใช่เหลก็ ซ่ึงขณะเช่ือมตอ้ งปรบั เพม่ิ หรือลดปริมาณความร้อนตลอดเวลา เช่น ทองเหลือง ทองแดง อะลูมิเนียม และการบดั กรีแขง็ (Brazing) เป็นตน้ ดงั แสดงในรูปท่ี 5.51 รูปที่ 5.51 แสดงการเช่ือมแบบ Forehand และทศิ ทางการเช่ือม 2.2 การเช่ือมจากซ้ายไปขวา (Backhand Welding) ทาการเช่ือมจากทางซา้ ยของขอบงานเดนิ ไปทางขวามอื จนกระทงั่ ส้ินสุดการเช่ือม จากทศิ ทางของการเชื่อมจะเห็นไดว้ า่ หวั ทพิ นาเปลวเช่ือมและลวดเชื่อม แนวเช่ือมจะไดร้ ับความร้อนเตม็ ท่ี โดยไม่มีการสูญเสียความรอ้ นหรือสูญเสียกม็ ีจานวนนอ้ ยมาก จึงทาการเชื่อมซึมลึกดีเหมาะสาหรับการเช่ือมชิ้นงานท่ีมีความหนาเกินกวา่ 6 มิลลิเมตร ดงั แสดงในรูปท่ี 5.52

ใบความรู้ 217ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้นชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนชั่วโมง 4 ช่ัวโมงรวม 72 รูปท่ี 5.52 แสดงการเช่ือมแบบ Backhand และทศิ ทางการเช่ือม สาหรับนกั ศกึ ษาผเู้ ร่ิมฝึกหดั การเชื่อมใหม่ๆ ควรเริ่มตน้ ฝึกการใชเ้ ทคนิคการเชื่อมแบบจากขวาไปซา้ ย(Forehand) ถือหวั เชื่อมใหท้ ามุมประมาณ 30-45 องศากบั ช้ินงาน เปลวไฟจะพงุ ไปขา้ งหนา้ ส่วนการเคลื่อนไหวหรือการส่ายหวั ทิพหรือไม่น้นั ข้ึนอยกู่ บั ลกั ษณะของชิ้นงาน ความตอ้ งการของผเู้ ช่ือมและการออกแบบรอยตอ่ 3. การเช่ือมต่อชน (Butt Joint Welding) เป็นเช่ือมต่อแบบหน่ึงทน่ี ิยมใชก้ นั มากในงานเช่ือมแกส๊ ซ่ึงในงานเช่ือมน้นั จะตอ้ งวางช้นั งานห่างกนัในระยะใกลเ้ คียงหรือเทา่ กบั ความหนาของงานทจ่ี ะเชื่อม เพอ่ื สร้างรูกุญแจ (Key Hole) ในขณะที่หลอม-ละลายทรี่ อยต่อของงานท้งั สองชิ้น เพอื่ ใหเ้ กิดการหลอมละลายซึมตลอดความหนาของงาน การวางรอยต่อน้ีจะตอ้ งวางใหด้ า้ นทีส่ ้ินสุดการเช่ือมห่างมากกวา่ ดา้ นท่ีเริ่มตน้ เช่ือมเนื่องจากเม่ือเชื่อมงานไดร้ บั ความรอ้ นจะขยายตวั และโลหะจะขยายตวั ตดิ กนั โอกาสในการทารูกุญแจ (Key Hole)จะทาไมไ่ ดเ้ ป็ นผลทาใหก้ ารซึมลึกไม่เตม็ ความหนาของชิ้นงาน ซ่ึงจะทาใหผ้ ลิตภณั ฑน์ ้ีจะไม่ผา่ นการตรวจสอบ ดงั แสดงในรูปท่ี 5.53

ใบความรู้ 218ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนช่ัวโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 รูปที่ 5.53 แสดงการเว้นรอยต่อชน การเชื่อมยึด และการสร้างรูกญุ แจ การเชื่อมต่อชนชิ้นงานยาวๆ การเชื่อมยดึ (Tack Welding) เพยี งหวั และทา้ ยอาจจะไม่เพยี งพอ จะทาใหช้ ้ินงานที่เช่ือมเม่ือไดร้ ับความร้อนจากเปลวไฟทไ่ี ม่เทา่ กนั ทาใหก้ ารบดิ ตวั (Torsion) เป็นเหตุให้ผลิตภณั ฑน์ ้นั ไม่ผา่ นการตรวจสอบตอ้ งท้ิงไป ทาใหเ้ กิดการสูญเสียในกระบวนการผลิต ในกรณีเช่นน้ีสามารถแกไ้ ขไดโ้ ดยการทาการเช่ือมยดึ งานใหถ้ ่ีข้ึน และลาดบั การเชื่อมยดึ ดงั แสดงในรูปที่ 5.54 รูปที่ 5.54 แสดงลาดบั ข้นั การเชื่อมยดึ ทเี่ กดิ จากการบดิ ตัวน้อยทสี่ ุด

219 ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 725. การเช่ือมต่อชนท่าราบ (Flat Butt Joint) การเชื่อมต่อชนในท่าราบ เป็ นทา่ ที่ เช่ือมงา่ ยท่ีสุดสาหรับผทู้ ่เี ร่ิมฝึกเช่ือม และ เป็ นท่าเช่ือมที่สามารถควบคุมบอ่ หลอม ละลาย เพอื่ ใหเ้ กิดการซึมลึกทสี่ มบูรณได้ ง่าย เนื่องจากแรงดึงดูดของโลก ไม่มีผลตอ่ น้าโลหะเหลวในบ่อหลอมละลาย ถา้ ไม่มี ความจาเป็นบงั คบั ใหต้ อ้ งเช่ือมท่าอื่นแลว้ ผู้ ปฏิบตั ิการเช่ือมควรนาผลิตภณั ฑน์ ้นั มาเชื่อม ท่าราบเป็ นดีทส่ี ุด โดยมีลกั ษณะการเชื่อม ดงั แสดงในรูปท่ี 5.55 6. การเชื่อมต่อชนท่าต้งั (Vertical Butt Joint) แนวเช่ือมจะอยใู่ นแนวด่ิง แรงดึงดูดของโลกจะมีผลตอ่ น้าโลหะในบอ่ หลอมละลาย จะทาใหน้ ้าโลหะไหลยอ้ นลงมาดา้ นล่าง การเชื่อมทา่ ต้งั น้ีมี 2 วธิ ีดว้ ยกนั คอื การเช่ือมท่าต้งั เชื่อมข้ึน (Vertical Up) กบั การเชื่อมทา่ เชื่อมลง (Vertical Down) 7. การเช่ือมต่อชนท่าต้ังเช่ือมขนึ้ (Vertical up Butt Joint) ในการเชื่อมทา่ ต้งั เพอ่ื ใหไ้ ดง้ านเชื่อมทม่ี ีคุณภาพควรเลือกวธิ ีการเช่ือมแบบเชื่อมข้ึนน้าโลหะท่ไี หลยอ้ นลงมาจะสรา้ งปัญหาใหก้ บั ผเู้ ช่ือมเป็นอยา่ งมาก อีกท้งั จะทาใหแ้ นวเชื่อมนูนมากเกินความจาเป็ น ซ้ึงปัญหาท่ีกล่าวมาน้ีถา้ ผกู้ ารเชื่อมมีทคนิคการควบคุมทดี่ ีจะทาใหแ้ นวการเชื่อมทสี่ มบูรณ์แขง็ แรง ปัญหาตา่ งๆกล็ ดนอ้ ยลงหรือหมดไป โดยมีเทคนิควธิ ีดงั น้ี 7.1 ควรถือหัวทิพให้ทามุมกับชิ้นงานประมาณ 25-80 องศา จะถือหวั ทพิ ใหท้ ามุมกบั งานมากนอ้ ยเทา่ ใดน้นั ข้นึ อยกู่ บั ความหนาของงานเป็นสาคญั เช่น ถา้ งานบางควรเอียงหวั ทิพใหม้ าก เพราะเปลวไฟจะสะทอ้ นออกไปจากงานส่วนหน่ึง ถา้ งานหนาก็จบั ใหห้ วั ทพิ ต้งั ข้นึ จนเกือบไดฉ้ าก เน่ืองจากชิ้นหนาตอ้ งการปริมาณความร้อนในการหลอมละลายจานวนมาก เปลวไฟท่พี งุ ข้ึนขา้ งบนจะช่วยพยงุ น้าโลหะไม่ใหไ้ หลยอ้ น และตกลงมาจากบอ่ หลอมละลาย ดงัแสดงในรูปท่ี 5.56

220ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72 7.2 การส่ายหัวทพิ ในลักษณะคร่ึงวงกลม จะช่วยใหค้ วามดนั ดนั แก๊สสามารถพยงุ น้าโลหะไดบ้ ่อหลอมละลายที่กวา้ งข้นึ และไดแ้ นวเช่ือมที่มีความกวา้ งเพยี งพอกบั ความแขง็ แรงของงาน ดงั แสดงในรูปท่ี 3.56 8. การเช่ือมท่าต้ังเชื่อม (Vertical Down Position) เป็ นท่าเชื่อมที่เหมาะช้ินงานทม่ี ีความหนาไม่มากนกั เพอ่ื ใหเ้ กิดบอ่ หลอมละลายทไ่ี ม่ใหญ่มากนกั การเดินและการส่ายหวั ทิพตอ้ งกระทาเร็วกวา่ การเช่ือมข้นึ สาหรบั ช้ินงานทีห่ นาต้งั แต่ 3 มม. ข้ึนไปการหลอลายใหไ้ ดก้ ารซึมลึกท่ดี ีน้นั กระทาไดย้ าก เพราะตอ้ งสร้างบอ่ หลอมละลายใหใ้ หญ่ น้าโลหะเหลวยงิ่ มีมากกย็ ง่ิ ควบคุมยาก เพราะไม่มีแนวเช่ือมเก่ารองรับน้าโลหะเช่นเดียวกบั การเชื่อมข้นึ การเช่ือมท่าน้ีจึงไม่นิยมเช่ือมกนั ถา้ มีโอกาสเลือกควรเลือกท่าอืน่ รูปท่ี 5.57 แสดงการเชื่อมท่าต้งั เช่ือมลง

221 ใบความรู้ หน่วยที่ 5ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72การเช่ือมต่อชนท่าขนานนอน (Horizontal Butt Joint) การเช่ือมชิ้นงานในท่าขนานนอน ช้ินงานจะอยใู่ นลกั ษณะตะแคงรอยต่ออยใู่ นแนวนอนเม่ือเชื่อมแลว้ จะไดแ้ นวเช่ือมอยใู่ นแนวนอน เพอื่ ใหไ้ ดแ้ นวเช่ือมทดี่ ี การใหค้ วามรอ้ นตรงรอยตอ่ น้นั ควรให้ปลายหวั ทพิ เงยข้ึนไปขา้ งบนเลก็ นอ้ ย ปลายหวั ทิพทเี่ งยข้ึนไปจะทาใหเ้ ปลวไฟทพี่ งุ่ ข้นึ ไปจะช่วยพยงุ น้าโลหะไหลยอ้ ยลงมาใหน้ อ้ ยที่สุด แนวเชื่อมทีไ่ ดข้ อบดา้ นล่างจะนูนกวา่ ขอบทอ่ี ยขู่ า้ งบน เมื่อเริ่มตน้ เชื่อมในท่าขนานนอน ควรเชื่อมแนวเล็กโดยการสร้างบอ่ หลอมละลายขนาดเลก็ ถา้ บอ่หลอมละลายใหญ่ เน้ือโลหะเหลวจะแขง็ ตวั ชา้ แนวเชื่อมจะยอ้ ยลงมาตามแรงดึงดูดของโลก ผลทไ่ี ดจ้ ะเกิดอนั เดอร์คตั (Undercut) ทข่ี อบบนและเกิด โอเวอร์แลป (Overlap) ทีข่ อบดา้ นล่าง ดงั แสดงในรูป 5.58รูปท่ี 5.58 แสดงการเช่ือมท่าขนานนอน รูปท่ี 5.59 บ่อหลอมละลายใหญ่มากเกนิ ไป นา้ โลหะไหลย้อยการเชื่อมต่อชนท่าเหนือศีรษะ (Overhead Butt Joint)การเชื่อมทา่ เหนือศีรษะ นบั เป็นทา่ เช่ือมท่ีเช่ือมไดย้ ากและลาบากท่ีสุด เนื่องจากแนวเชื่อมจะอยดู่ า้ นใต้ชิ้นงาน และชิ้นงานเช่ือมจะอยเู่ หนือศีรษะของผเู้ ช่ือม ผเู้ ชื่อมตอ้ งใชค้ วามพยายามและความอดทนเป็ นพเิ ศษเนื่องจากขณะทาการเช่ือมสะเก็ดโลหะจะตกลงบนร่างกายของผเู้ ชื่อม ดงั น้นั ในการเชื่อมทา่ น้ีผเู้ ช่ือมตอ้ งสวมชุดและอุปกรณ์ป้องกนั เป็นพเิ ศษ ตาแหน่งของหวั ทิพจะเหมือนกบั การเช่ือมทา่ ราบ เปลวไฟทเ่ี กิดจากแรงดนัของแก๊สบวกกบั ความเหนียวของน้าโลหะจะช่อยพยงุ ไม่ใหน้ ้าโลหะตกลงมา ทีส่ าคญั ตอ้ งใชค้ วามรอ้ นหรือปรบั เปลวไฟใหพ้ อเหมาะ เพราะถา้ บ่อหลอมละลายกวา้ ง

222 ใบความรู้ หน่วยที่ 5ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72และน้าโลหะมีจานวนมากจะทาใหย้ ากตอ่ การควบคุมและอาจหยดลงมาได้ ดงั น้นั จงึ จาเป็นอยา่ งมากในการเช่ือมทา่ น้ีท่ีจะตอ้ งพถิ ีพถิ นั ในการปรบั เปลวไฟเป็นพเิ ศษ ดงั แสดงในรูป 3.60 รูปท่ี 3.61 แสดงการเชื่อมแบบ Forehand สาหรับงานหนาไม่เกนิ 5 มม. สาหรับแสดงการเคล่ือนไหวหรื อการส่ ายหัวทพิ การเช่ือมต่อชนท่าเหนือศีรษะรูปที่ 5.60 แสดงการเคล่ือนไหวหรือการส่ายหัวทพิในการเช่ือมท่าเหนือศีรษะ รูปที่ 5.62 แสดงด้านข้างของการเชื่อมแบบ Backhand สาหรับเช่ือมงานหนามากกว่า 5 มม. ในการเช่ือมต่อชนท่าเหนือศีรษะการเช่ือมต่อตวั ที (T-joint Welding) แนวเช่ือมท่ีไดเ้ รียกวา่ ฟิ ลเลต (Fillet Weld) เป็ นที่สบั สนกนั เล็กนอ้ ยเกี่ยวกบั การต่อตวั ทีในท่าต่างๆและการตอ่ ตวั ทีน้นั ขอบของช้ินงานช้ินหน่ึงตอ้ งต้งั อยภู่ ายในความกวา้ งของช้ินงานอีกช้ินหน่ึงบริเวณใดกไ็ ด

223ใบความรู้ หน่วยที่ 5ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72แตไ่ ม่ใช่ทขี่ อบของชิ้นงาน เพราะจะเปล่ียนเป็ นการตอ่ ขอบไป ดงั น้นั เพอ่ื ใหเ้ ขา้ ใจเป็ นแนวเดียวกนั จึงนารอยตอ่ตวั ทีมาแสดงท่าต่างๆ ดงั แสดงในรูปท่ี 5.63 รูปท่ี 5.63 แสดงการต่อตวั ทีในท่าตา่ งๆและแนวเช่ือมแบบ Filletเทคนิคการเชื่อมรอยต่อตัวทีท่าราบ (Flat T-joint) เนื่องจากการเช่ือมตอ่ ตวั ทนี ้นั ชิ้นงานท่ตี ้งั อยจู่ ะเป็นการเช่ือมบริเวณส่วนขอบของชิ้นงานดงั รูป (1)ส่วนช้ินงานอีกชิ้นหน่ึงจะเป็นการเช่ือมบริเวณตรงกลางหรือภายในผวิ หนา้ ของงานดงั รูป (2) ดงั น้นั เม่ือให้ปริมาณความร้อนจานวนเทา่ กนั ชิ้นงานชิ้นท่ี  จะหลอมละลายเร็วกวา่ ชิ้นที่ ทาใหง้ านเชื่อมไม่แขง็ แรงดงั น้นั เพอ่ื ใหป้ ริมาณความรอ้ นมีจานวนใกลเ้ คยี งกนั ผเู้ ช่ือมตอ้ งใหเ้ ปลวไฟเอียงไปยงั ชิ้นที่ ใหม้ ากกวา่ ชิ้นท่ี ดงัแสดงในรูปที่ 5.64รูปท่ี 5.64 แสดงเทคนิคการเชื่อมต่อตวั ทีท่าราบ

224ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72การเช่ือมต่อตัวทที ่าขนานนอน (Horizontal T-joint)ชิ้นงานต่อตวั ทที า่ ขนานนอนกม็ ีเทคนิคการเชื่อมเช่นเดียวกบั การเช่ือมตอ่ ตวั ทที า่ ราบ ดงั รูปท่ี 5.65 รูปที่ 5.65 แสดงการให้ปริมาณความร้อนกบั การเชื่อมต่อตวั ทีท่าขนานนอนการเชื่อมต่อตัวทที ่าต้งั เชื่อมขนึ้ (Vertical Up T-joint)แสดงการใหค้ วามร้อนของรอยตอ่ ตวั ทที า่ ต้งั เช่ือมข้ึน

225ใบความรู้ หน่วยที่ 5ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72การเช่ือมต่อมุมท่าราบ (Flat-corner joint) การเชื่อมต่อมุม ถา้ ช้ินงานไม่หนามากนกั จะทาการเชื่อมทม่ี ุมดา้ นนอก (Outside Corner) เพยี งดา้ นเดียวก็เพยี งพอต่อความแขง็ แรง แต่ถา้ ช้ินงานมีความหนามาก ตอ้ งการความแขง็ แรงสูงจาเป็ นตอ้ งเชื่อมท้งั สองดา้ นซ่ึงก่อนการเชื่อมจะตอ้ งทาการเชื่อมยดึ งานเสียก่อน โดยการวางใหข้ อบของชิ้นงานท้งั สองช้ินต้งั ฉากกนั แลว้ จึงทาการเช่ือมยดึ (Tack Welding) บริเวณมุมหวั ทา้ ยของชิ้นงาน หลงั จากน้นั จึงพลิกงานคว่าลงทาการเชื่อมยดึ ตรงกลางอีกสองจุด เพอ่ื ไม่ใหช้ ิ้นงานโก่งตวั หนี ดงั แสดงในรูปที่ 5.67 รูปท่ี 5.67 แสดงข้ันตอนการเช่ือมยดึ ชิ้นงาน เพอื่ เชื่อมต่อมมุ ภายนอกส่วนในด้านเทคนิคการเชื่อมก็เช่นเดยี วกับการเช่ือมทัว่ ๆ ไปที่ได้กล่าวมาแล้ว ดังแสดงในรูปที่ 3.68รูปท่ี 5.68 แสดงมมุ ของหัวทิพเชื่อมทใ่ี ช้ในการเชื่อมต่อมมุ เช่ือมนอกท่าราบ (Outside Corner Joint Flat Position)

226 ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72การเช่ือมต่อเกย (Lap Joint) ลกั ษณะการต่อ คอื ช้ินงานชิ้นหน่ึงจะวางเกยบนช้ินงานอีกช้ินหน่ึง ดงั แสดงในรูป การใหค้ วามร้อนกบัช้ินงาน ถา้ ใหป้ ริมาณท่ีเท่ากนั ชิ้นงานช้ินบนไดร้ บั ปริมาณความร้อนบริเวณขอบของงานจะหลอมละลายเร็วกวา่ ชิ้นงานช้ินล่างเปลวไฟทเ่ี ผาบริเวณผิวหนา้ ของชิ้นงานจะหลอมละลายชา้ กวา่ เป็ นผลใหก้ ารซึมลึกของการเช่ือมระหวา่ งช้ินงานสองชิ้นไม่เท่ากนั เพอ่ื ใหก้ ารหลอมละลายเท่ากนั และมีการละลายซึมลึกที่ทาใหแ้ นวเช่ือมมีความแขง็ แรงใกลเ้ คยี งกนัผปู้ ฏบิ ตั งิ านเชื่อมควรปรบั มุมของทิพใหช้ ้ินงานท่ีวางอยดู่ า้ นล่างไดร้ ับปริมาณความร้อนมากกวา่ ชิ้นงานทีว่ างเกยอยู่ ดงั แสดงในรูปท่ี 5.69รูปท่ี 5.69 แสดงการให้ความร้อนทีไ่ ม่ถูกต้อง ชิ้นงานท้งั สองชิ้นหลอมละลายไม่พร้อมกนั งานชิ้นบนละลายเร็วกว่ารูปที่ 5.70 แสดงการให้ความร้อนท่ีถูกต้อง ชิ้นงานท้ังสองชิ้นใช้เวลาละลายใกล้เคยี งกนั

227 ใบความรู้ หน่วยท่ี 5 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72 งานตดั โลหะด้วยแก๊ส5.9 หลกั การของการตัดด้วยแก๊ส การตดั โลหะดว้ ยแกส๊ เกิดจากการใหค้ วามร้อนดว้ ยเปลวไฟจากหวั ตดั ซ่ึงเกิดจากการผสมกนั ระหวา่ งแก๊สออกซิเจนกบั แก๊สเช้ือเพลิงแลว้ เผาชิ้นงานใหร้ อ้ นแดงดว้ ยเปลวนิวทรลั และทาใหเ้ กิดปฏิกิริยาออกซิเดชนั(Oxidation) อยา่ งรวดเร็ว โดยการพน่ ออกซิเจนจากหวั ตดั ออกไปอยา่ งแรงและรวดเร็ว ช้ินงานกจ็ ะถูกตดั ขาดออกจากกนั โดยรอยตดั จะมีลกั ษณะเป็นร่องตดั (Kerf) การตดั ดว้ ยแก๊สออกซิเจนและแก๊สเช้ือเพลิง (Oxy Fuel Gas Cutting, OCF) เป็นกระบวนการตดั โดยใช้ความร้อนจากเปลวไฟท่ีเกิดการเผาไหมร้ ะหวา่ งแกส๊ ออกซิเจนและแกส๊ เช้ือเพลิง โดยการเผาช้ินงาน (Preheat)ทมี่ ีอุณหภูมิ 1,625 องศาF (884 องศาC) จนกระทง่ั เกิดบอ่ หลอมละลายจากน้นั จงึ เปิ ดวาลว์ พน่ ออกซิเจนบริสุทธ์ิออกไปอยา่ งรวดเร็ว สาหรับแก๊สที่ใชใ้ นการเผาช้ินงานน้นั มีหลายชนิดดว้ ยกนั ดงั น้ี 1. แก๊สอะเซทิลีน(Acetylene Gas) 2. แก๊ส MAPP (Methyl Acetylene Propadiene Gas) 3. แกส๊ โพรเพน(Propane Gas) 4. แกส๊ ธรรมชาติ(Natural Gas) 5. แกส๊ ไฮโดรเจน(Hydrogen Gas) แกส๊ เช้ือเพลิงทใ่ี ชใ้ นการตดั น้นั มีอยดู่ ว้ ยกนั หลายชนิด แตแ่ กส๊ ทส่ี ามารถนาไปใชต้ ดั ไดด้ ีมีปริมาณความรอ้ นสูงและประหยดั คือ แกส๊ อะเซทิลีน ซ่ึงเป็ นแก๊สทร่ี ู้จกั กนั ดีในงานเช่ือมและราคาไม่แพงนกัอีกท้งั เป็ นแก๊สทห่ี าซ้ือไดง้ ่ายในประเทศไทย ดงั แสดงในตารางที่ 3-8 ตารางท่ี 5-8 ตารางแสดงอตั ราส่วนการเผาผลาญของแก๊สออกซิเจนและแก๊สอะเซทิลีนในขณะท่ีอนุ่ ชิ้นงานก่อนตดัแก๊สเช้ือเพลิง อตั ราส่วนท่ีเหมาะสมของแก๊ส การเผาผลาญของแก๊สขณะทาการ (Fuel Gas) ออกซิเจนกบั แก๊สเช้อื เพลิง อุน่ ชิ้นงานก่อนตดั (Cuft/hr) ออกซิเจน แก๊สเช้ือเพลงิแก๊สอะเซทลิ ีน 1.7:1 17 10แก๊สธรรมชาติ 2.0:1 56 28แก๊สโพรเพน 4.5:1 54 12จากตาราง จะเห็นวา่ แก๊สเช้ือเพลิงที่ใชแ้ ก๊สอะเซทิลีนมีอตั ราการเผาผลาญนอ้ ยกวา่ แก๊ส ธรรมชาติ และแก๊สโพรเพนขณะทาการอุ่นชิ้นงานก่อนตดั

228 ใบความรู้ หน่วยที่ 5ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72ปฏกิ ริ ิยาขณะทาการตัดด้วยแก๊สออกซิเจนกบั แก๊สอะเซทลิ นีปฏิกิริยาการเกิดออกซิเดชนั (Oxidation) จากการตดั มีลกั ษณะการเกิดคลา้ ยกบั เกิดออกซิเดชนั ของสนิมเหลก็ (Iron Oxide) เพยี งแต่การเกิดออกซิเดชนั ในการตดั น้นั มีการเร่งให้เกิดโดยเร็วดว้ ยออกซิเจนที่เติมลงไป และความรุนแรงของออกซิเจนท่พี น่ ลงไป ทาใหช้ ้ินงานทะลุขาดออกจากกนัปฏกิ ิริยาการเกิดออกซิเดชนั ขณะทาการตดั3Fe + 2O FeO + 26,691 calเหลก็ + ออกซิเจน เหลก็ ออกไซด์ + ปริมาณความรอ้ น (แคลอรี)เหลก็ ออกไซดท์ ่ไี ดจ้ ากการตดั จะมีสีดา แขง็ เปราะ มีสูตรทางเคมีคอื FeO แต่เหล็กออกไซดท์ เี่ กิดจากสนิม (Rust) จะมีสีน้าตาล มีลกั ษณะร่วนหลุดไดง้ า่ ย มีสูตรทางเคมี คือ FeO5.10 อปุ กรณ์การตดั แก๊ส เพยี งแตเ่ ปลี่ยนจากหวั เชื่อม อุปกรณ์การตดั แก๊สมีชิ้นส่วนเช่นเดียวกบั อุปกรณ์การเช่ือมทกุ อยา่ ง(Welding Tip) มาเป็นหวั ตดั (Cutting Head) เทา่ น้นั ดงั แสดงในรูปท่ี 5.71รูปท่ี 5.71 แสดงชุดการเชื่อม ซึ่งสามารถเปลี่ยนจากหัวเชื่อมมาเป็ นหัวตัดได้อย่างรวดเร็ว

229ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72ช้ินส่วนท่ีสาคญั ทส่ี ุดของการตดั แก๊สก็คอื หวั ตดั (Cutting Head) ซ่ึงมีลกั ษณะและชิ้นส่วนต่างๆ ดงั แสดงในรูปที่ 5.72 รูปที่ 5.72 แสดงส่วนต่างของหัวตัดแก๊ส ส่วนสาคญั ของหวั ตดั กค็ ือ ทิพตดั (Cutting Tip) ซ่ึงลกั ษณะของทพิ ตดั น้นั มีลกั ษณะคลา้ ยคลึงกบั ทิพเช่ือม (Welding Tip) เพยี งแตท่ ิพตดั มีทอ่ ทางเดินของออกซิเจนเพม่ิ อีก 1 รู ดงั แสดงในรูปท่ี 3.73รูปที่ 5.73 แสดงการเดนิ ของแก๊สทใ่ี ช้ในการอุ่นชิน้ งาน ทางเดนิ ของออกซิเจนใช้พ่นตดั และต้องผสมแก๊สแบบสมดลุ ความดนั

230ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 72 จากรูปที่ 3.73เป็นหวั ตดั ชนิดสมดุลความดนั (Equal-Pressure Torch) นน่ั คอื แกส๊ ออกซิเจนและแก๊สอะเซทิลีนพงุ่ เขา้ สู่หอ้ งผสมแก๊ส (Mixing Chamber) ดว้ ยแรงดนั ของมนั เอง เหมาะสาหรบั แกส๊ ทีเ่ ป็ นถงั สาเร็จถูกจดั เก็บดว้ ยความดนั สูง และพรอ้ มทจี่ ะไหลออกมาอยา่ งรวดเร็วเม่ือเปิ ดลิ้นท่ีหวั ถงั หวั ตดั ชนิดน้ีจะมีหอ้ งผสมแกส๊ ที่ใหญ่ ทาใหก้ ารผสมแก๊สสมบูรณ์มากข้นึ ทาใหไ้ ดเ้ ปลวไฟตดั ทม่ี ีอุณหภูมิสูง แตย่ งั มีหวั ตดั อีกชนิดหน่ึงคือ หวั ตดั แบบหวั ฉีด (Injector Torch) สามารถใชก้ บั แกส๊ ออกซิเจนและแก๊สอะเซทิลีนที่มีความดนั ตา่ งกนั หรือแกส๊ ที่การบรรจุในถงั สาเร็จท่มี ีความดนั สูงไดเ้ ช่นเดียวกนั แต่หวั ตดั แบบหวั ฉีดน้ียงั สามารถใชไ้ ดก้ บั ถงั บรรจุแกส๊ ทม่ี ีความดนั ต่าไดอ้ ีก จากการออกแบบหวั ตดั ชนิดน้ี การไหลของออกซิเจนจะดึงแก๊สอะเซทลิ ีนทีม่ คี วามดนั ต่าประมาณ 6 ออนซต์ ่อตารางน้ิว (OZ /in2) หรือ 26 กรัมต่อตารางเซนติเมตร(26 g/cm2) เขา้ ไปในหอ้ งผสมเหมาะสาหรบั ถงั แกส๊ ท่ผี ลิตเอง(Acetylene Generator) หรือแก๊สธรรมชาติ หัวตดั ชนิดน้ีจะมีหอ้ งผสมแกส๊ ขนาดเลก็ การผสมอาจไม่ดีพอ ทาใหค้ วามร้อนลดลงเลก็ นอ้ ย ดงัแสดงในรูปที่ 5.74รูปท่ี 5.74 แสดงทางเดนิ ของแก๊สท่ใี ช้ในการอ่นุ ชิ้นงาน ทางเดินของออกซิเจนใช้พ่นตดั

231ใบความรู้ หน่วยที่ 5ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72หัวตดั มาตรฐาน (Standard Cutting Tip) และหัวตดั แบบความเร็วสูง (Highspeed Cutting Tip) หวั ตดั มาตรฐานน้นั รูของออกซิเจนพน่ ตดั จะมีขนาดเทา่ กนั โดยตลอด แตห่ วั ตดั แบบความเร็วสูงจะออกแบบใหอ้ อกซิเจนพน่ ตดั เดินทางไดเ้ ร็วและสะดวก โดยออกแบบใหร้ ูทางเดินของออกซิเจนความดนั สูงก่อนพน้ ปลายทพิ ประมาณ 6-13 มิลลิเมตร มีมุมผายออกโดยรอบ 4 องศา ทาใหแ้ ก๊สพน่ ตดั ออกมาไดเ้ ร็ว และมีแรงดนั สูงสามารถตดั ชิ้นงานไดเ้ ร็วกวา่ หวั ตดั มาตรฐาน ดงั แสดงในรูปท่ี 5.75 รูปท่ี 5.75 แสดงลกั ษณะของหัวตัดมาตรฐาน และหัวตัดแบบความเร็วสูงรูปที่ 5.76 แสดงลกั ษณะทพิ ตัดของแก๊สโพรเพนและแก๊สธรรมชาติ กบั ทิพตัดของแก๊สอะเซทลิ นี

232 ใบความรู้ หน่วยท่ี 5 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72ตารางที่ 5-9 แสดงการเลือกขนาดของทพิ ตัดให้เหมาะสมกบั ชนิดของแก๊สเชื้อเพลงิชนิดของแก๊ส นัมเบอร์ของทพิ ตดั ท่ีใช้ในการอ่นุ ชิ้นงาน (Number of Preheat Head)อะเซทลิ ีน(Acetylene) 1-6แกส๊ โพร(Propane Gas) ใชท้ ิพตดั แบบสองช้ินประกอบแก๊สธรรมชาติ(Natural Gas) ใชท้ ิพตดั แบบสองช้ินประกอบการถอดทพิ ตดั ออกจากทอร์ชเน่ืองจากทิพตดั ตอ้ งทางานอยกู่ บั ความรอ้ นอยเู่ สมอ บางคร้งั จึงทาใหเ้ กลียวขยายตวั และอดั แน่น ดงั น้นัการถอดทพิ ตดั ออกจากทอร์ชเพอื่ เปล่ียนทพิ ตดั อนั ใหม่น้นั ก่อนอ่ืนตอ้ งท้ิงไวใ้ หเ้ ยน็ ไดห้ รือไม่ ถา้ ยงั แขง็ อยใู่ ห้ใชค้ อ้ นไมห้ รือคอ้ นพลาสตกิ เคาะทีด่ า้ นบนของทอร์ชดว้ ยแรงเคาะพอประมาณเพอ่ื กระตนุ้ ใหเ้ กลียวขยบั ตวัหลงั จากน้นั จงึ ใชป้ ระแจคลายทพิ ตดั อีกคร้งั หน่ึง จะเห็นวา่ ทิพตดั คลายออกไดโ้ ดยง่าย ดงั แสดงในรูปที่ 5.77 รูปท่ี 5.77 แสดงการใช้ค้อนพลาสติกเคาะที่ด้านบนของทอร์ชเพื่อกระต้นุ เกลยี วให้คลายออกได้โดยง่ายเคร่ืองตดั แกส็ เครื่องตดั แกส๊ มีหลกั การทางานเหมือนกบั การตดั ดว้ ยมือทกุ อยา่ ง เพยี งแต่วา่ แทนทจ่ี ะใชก้ ารเคล่ือนดว้ ยมือและแขน แตเ่ ครื่องตดั แกส๊ จะเคล่ือนหวั ตดั ดว้ ยมอเตอร์ โดยจะเคล่ือนไปตามรางที่ทาไว้ สามารถตดั ได้ท้งั ตดั ตรงและตดั โคง้ ดงั แสดงในรูปท่ี 5.78 และรูปท่ี 5.79

ใบความรู้ 233ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนช่ัวโมง 4 ชั่วโมงรวม 72รูปที่ 5.78 แสดงลักษณะของเคร่ืองตัดแก๊สชนิดเคลื่อนทีไ่ ด้ (Portable Flame-Cutting Machine) สามารถใช้ตัดวงกลมได้ดีรูปท่ี 5.79 แสดงลักษณะของเครื่องตัดแก๊สชนิดเคลื่อนท่ีได้ ซึ่งใช้ในการตดั ตรงโดยเคลื่อนไปบนรางตัด รูปที่ 5.80 แสดงการเร่ิมต้นปรับเปลวไฟทเ่ี กดิ จากแก๊สอะเซทลิ ีน โดยปรับให้ขาดจากปลายทพิ ก่อน จากน้ันจงึ ลดวาล์วให้เปลวไฟหดตัวกับปลายทิพสิ้นสุดข้ันตอนนีจ้ ึงเปิ ดวาล์วออกซิเจนออกมา

234 ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 725.11 ปฏกิ ริ ิยาของการตดั ด้วยแก๊ส หลงั จากทอ่ี ุ่นช้ินงาน (Preheat) จนกระทง่ั ผิวงานร้อนแดงมีสีสุกสวา่ งและผวิ งานดา้ นที่ถูกเผาดว้ ยเปลวไฟเริ่มหลอมละลายจงึ กดแขนตดั เพอ่ื ปล่อยใหอ้ อกซิเจนแรงดนั สูงออกมาทาปฏกิ ิริยากบั บอ่ หลอมละลายเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชนั (Oxidation) อยา่ งรวดเร็ว ในขณะเดียวกนั ออกซิเจนแรงดนั สูงกจ็ ะดนั ใหบ้ ่อหลอมละลายทะลุขาดออกจากกนั เกิดเป็นร่องตดั (Kerf) ดงั แสดงในรูปท่ี 5.81 รูปที่ 5.81 แสดงลกั ษณะการตดั และการเกิดปฏิกริ ิยาเคมีหมายเหตุ : ปริมาณออกซิเจนมากกวา่ แกส๊ อะเซทลิ ีนหรือเปลวออกซิไดซิง ไม่แนะนาใหน้ าไปใชใ้ นการอุ่นช้ินงานเนื่องจากจะทาใหเ้ กิดฟองอากาศเมื่อโลหะหลอมละลาย และการทีใ่ ชเ้ ปลวนิวทรลั อุ่นช้ินงานน้นั เม่ือพน่ ออกซิเจนความดงั สูงออกมาเปลวไฟทไ่ี ดจ้ ะเป็นเปลวออกซิไดซิงอ่อนๆ

235ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 725.12 มุมเดนิ และระยะห่างระหว่างกรวยไฟกบั ชิ้นงาน ในการตดั ผปู้ ฏบิ ตั งิ านตอ้ งเคล่ือนหวั ตดั ไปในทศิ ทางการตดั ดว้ ยความเร็วสม่าเสมอ และควรถือหวั ตดัเอนเล็กนอ้ ยประมาณ 5-10 องศา หรือมีมุมเดิน 90-95 องศา นนั่ เอง การเอนหวั ตดั น้ีจะช่วยใหส้ ามารถตดั โลหะแผน่ บางไดด้ ี ดงั แสดงในรูปท่ี 5.82 รูปที่ 5.82 แสดงการถือหัวตัดให้มมี มุ เดนิ 90-95 องศา ขณะทาการตดั โดยเคลื่อนหวั ตดั ไปขา้ งหนา้ น้นั ตอ้ งควบคุมใหก้ รวยไฟ (Inner Cone) อยหู่ ่างจากผวิ หนา้ ชิ้นงาน 3-10 มิลลิเมตร ดงั แสดงในรูปที่ 5.83รูปที่ 5.83 แสดงระยะห่างระหว่างกรวยไฟกับชิ้นงานท่เี หมาะสมในการตดั

236 ใบความรู้ หน่วยท่ี 5 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ช่ัวโมงรวม 805.13 ลาดบั ข้นั การตดั การตดั ตอ้ งเร่ิมตน้ ตดั ที่ขอบของแผน่ เหล็ก โดยถือทอร์ชใหท้ พิ ตดิ ต้งั ฉากหรือเอนเขา้ หาชิ้นงานเล็กนอ้ ยดงั แสดงในรูปท่ี 5.84 รูปท่ี 5.84 แสดงการเริ่มตดั ที่ขอบของช้ินงาน โดยเอนทิพตดั เขา้ หาช้ินงานเล็กนอ้ ย การเริ่มตน้ ตดั ทข่ี อบของชิ้นงานน้ีจะทาใหช้ ้ินงานรับความรอ้ นไดเ้ ร็วและจะร้อนแดงในไม่ชา้ เมื่อขอบของงานรอ้ นแดงจนกระทงั่ เร่ิมหลอมละลายในช่วงน้ีควรใหก้ รวยไฟห่างจากบอ่ หลอมละลาย 6-8มิลลิเมตร จึงกดแขนตดั เพอื่ ปล่อยใหอ้ อกซิเจนแรงดนั สูงพงุ่ ออกมา ในช่วงน้ีออกซิเจนจะพงุ่ ออกไปกระแทกบอ่ หลอมละลาย น้าโลหะเหลวจะกระเดน็ ออกมาจานวนมากในช่วงน้ี ควรถือหวั ตดั ใหก้ รวยไฟห่างจากบอ่หลอมละลาย 13-16 มิลลิเมตร ถือหวั ตดั ใหอ้ ยใู่ นระยะน้ีในช่วงระยะเวลาหน่ึง หลงั จากชิ้นงานถูกเจาะไชจนทะลุแลว้ จึงลดระยะห่างระหวา่ งกรวยไฟกบั บ่อหลอมละลายลงมาเหลือ 6-8 มิลลิเมตร เช่นเดิม ดงั แสดงในรูปท่ี5.85 รูปที่ 5.85 แสดงการเร่ิมตน้ ตดั การเจาะทะลุ และระยะห่างระหวา่ งกรวยไฟกบั บ่อหลอมละลาย

ใบความรู้ 237ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้นชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนช่ัวโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 ถา้ โลหะทน่ี ามาตดั มคี วามหนามาก จาเป็ นท่ีตอ้ งมีการส่ายหรือเคล่ือนที่ทพิ เป็นวงกลมขนาดเลก็ เพอ่ืใหก้ ารเจาะทะลุกระทาไดง้ ่าย ดงั แสดงในรูปที่ 5.86รูปที่ 5.86 แสดงเทคนิคการตดั โดยให้รอยตดั อย่ใู นแนวดิ่ง การตดั ตรงโดยให้รอยตัดอย่ใู นแนวด่งิ เพอ่ื ให้ไดร้ อยตดั ท่มี ีขนาดเลก็ แคบ และเป็นการประหยดั เน้ือโลหะทีส่ ูญเสียไป ถา้ มีการเตรียมการท่ดี ี ใชเ้ ทคนิคการตดั ท่ถี ูกตอ้ งแลว้ จะทาใหก้ ารตดั ดาเนินไปดว้ ยความสะดวกโดยไม่หยดุ ชะงกั ระหวา่ งทาง การหยดุ ชะงกั ระหวา่ งทางจะทาใหข้ อบของการตดั มีตาหนิ จาเป็ นตอ้ งเพมิ่ ระยะเวลาและค่าใชจ้ ่ายในการตกแต่งรอยตดั มากข้นึ ในภายหลงั จากเหตผุ ลขา้ งตน้ ผปู้ ฎิบตั งิ านตดั ตอ้ งถือดา้ มทอร์ชตดั โดยใหร้ ูอุ่นชิ้นงานจานวน 2 รู และ รูพน่ออกซิเจนอยใู่ นแนวเดียวกนั กบั แนวตดั ทขี่ ีดไว้ โดยทร่ี ูอุ่นชิ้นงานอีก 2 รู เดินคู่ขนานไปกบั แนวตดั ดงั แสดงในรูปท่ี5.87

ใบความรู้ 238ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนชั่วโมง 4 ช่ัวโมงรวม 72 รูปท่ี 5.87 แสดงการควบคุมทิพตัดตรงโดยทร่ี ่องตดั อยู่ในลกั ษณะดงิ่เทคนคิ การตดั ตรงโดยให้รอยตดั บากเฉียง ในการตดั บากเฉียงกเ็ ช่นเดียวกนั ผปู้ ฎิบตั งิ านตอ้ งควบคุมทอร์ชโดยให้รุพน่ ออกซิเจนแรงดนั สูงเพอื่ นตดั ใหอ้ ยตู่ รงแนวตดั ทข่ี ีดไว้ และรูอุ่นชิ้นงานท้งั 4 รู อยใู่ นตาแหน่งขนานไปกบั แนวตดั ขา้ งละ 2 รู ดงั แสดงในรูปที่ 5.88 รูปท่ี 5.88 แสดงการควบคุมทิพตัดในการตัดบากเฉียง

239 ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72ความเร็วในการเคล่ือนหัวตัด ความเร็วในการเคล่ือนหวั ตดั ตอ้ งเหมาะสมและสม่าเสมอ ถา้ เคลอ่ื นหวั ตดั เร็วเกินไปจะทาใหช้ ิ้นงานไดร้ บั ความรอ้ นนอ้ ย การเกิดออกชิเดชนั ไม่เพยี งพอต่อการตดั ทาใหน้ ้าโลหะในบอ่ หลอมละลายสะทอ้ นข้ึนมาชิ้นงานไม่ถูกตดั ขาด เกิดตาหนิท่ีขอบของรอยตดั ทาใหเ้ สียวคา่ ใชจ้ า่ ยเพมิ่ ในการตกแตง่ หรือตอ้ งตดั ใหม่ ด้งัน้นั ความเร็วในการเคลื่อนหวั ตวั มีความสาคญั อยา่ งยงิ่ ในขบวนการตดั ความเร็วในการตดั ข้ึนอยกู่ บั ความหนาของชิ้นงานถา้ ชิ้นงานหนาตอ้ งการปริมาณความรอ้ นในการออกชิเดชนั นาน จาเป็ นตอ้ งเดินหวั ตดั อยา่ งชา้ ๆ ดงัแสดงในรูปที่ 5.89 รูปท่ี 5.89 แสดงความเร็วตัดเป็ นอตั ราส่วนแปรผนั ตามความหนาของชิ้นงาน จากรูปท่ี 5.89 สญั ญาลกั ษณ์ (ก) แสดงอตั ราส่วนความเร็วตดั ของเคร่ืงตดั ช่ึงเคล่ือนท่ีดว้ ยความเร็วสม่าเสมอ สญั ญาลกั ษณ์ (ข) แสดงอตั ราส่วนความร้อนตดั ของการตดั ดว้ ยมือช่ึงจะเดินชา้ กวา่ การตดั ดว้ ยเคร่ืองตดั เน่ืองจากการตดั ดว้ ยมือ การเคลื่อนหวั ตดั จะไม่สม่าเสมอ จากสญั ญาลกั ษณ์ท้งั สองจะเห็นวา่ ความเร็วท่ใี ชใ้ นการตดั จะแปรผนั ไปตามความหนาของชิ้นงาน ถา้ชินงานบางกส็ ามารถเคลอื่ นหวั ตดั เร็วได้ แตถ่ า้ ชิ้นงานหนาก็ตอ้ งเคลื่อนหวั ตดั ไหช้ า้ ลงเพอื่ ใหไ้ ดก้ ารตดั ท่ีสมบรูณ์ 5.14 การใช้อปุ กรณ์ช่วยตัด การตดั แผน่ โลหะจะตดั ไดย้ ากกวา่ แผน่ โลหะบาง เช่น การตดั แผน่ โลหะหนา 6 มิลิเมตรหรือนอ้ ยกวา่สามารถตดั ไดโ้ ดยไม่จาเป็นตอ้ งใชเ้ ทคนิคการตดั แตถ่ า้ เป็นโลหะหนา เช่น 13 มิลิเมตร หรือหนากวา่ อาจจะตดั ไม่ขาดถา้ ตดั ไม่ถูกวธิ ี โดยเฉพาะการตดั ท่ีหนกั และยาก เช่น การตดั แผน่ เหล็กท่ีหนา 305 มิลิเมตร (12 น้ิว)หรือหนากวา่ จาเป็นตอ้ งใชอ้ ุปกรณ์และเทคนิคการตดั ช่วย เพอ่ื ป้องการผดิ พลาด

240ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72 การใชเ้ หล็กฉากประกิบในการตดั เป็นเทคนิควธิ ีหน่ึงที่จะช่วยใหก้ ารเคล่ือนท่ตี ดั เทีย่ งตรงและสม่าเสมอ สามารถช่วยในการตดั ไดต้ รงตามตาแหน่งที่ตอ้ งการ ดงั แสดงในรูปที่ 5.90 รูปท่ี 5.90 แสดงการใช้เหลก็ ฉากช่วยในการตัด การใชล้ อ้ ประกอบหวั ตดั ช่วยใหส้ ามารถตดั ตรงและตดั โคง้ ไดเ้ ป็ นอยา่ งดี ช่วยใหก้ ารตดั ง่ายข้ึนและไดแ้ นวตดั ทม่ี ีคุณภาพ ดงั แสดงในรูปท่ี 5.91 รูปที่ 5.91 แสดงการใชล้ อ้ ประกอบหวั ตดั ช่วยใหก้ ารตดั ดว้ ยมอื มีความเท่ยี งตรงสูง รูป (ก) เป็ นการประกอบล้อเข้ากบั หัวตดั ใช้ในการตดั วงกลมหรือส่วนโค้ง รูป (ข) เป็ นการประกอบล้อเข้ากบั หัวตัดใช้ในการตัดตรงได้ดี

241 ใบความรู้ หน่วยท่ี 5ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72สแลกและการเกดิ สแลก สแลกเป็ นเศษวัสดอุ ย่างหนึ่งทเ่ี กดิ จากการตัด สแลกมี 2 ชนิด คือ สแลกอ่อนและสแลกแขง็ * สแลกอ่อน จะเป็นลกั ษณะรูพรุน เปราะ สามารถเคาะออกไดง้ ่ายจากกรอยตดั * สแลกแขง็ เกิดจากเน้ือโลหะท่ีไม่เกิดการออกชิเดชนั หรือออกชิเดชนั ไม่หมด รวมตวั กบั สแลกอ่อนทาใหเ้ กิดเป็นสแลกแขง็ ท่ีบริเวณดา้ นใตข้ องรอยตดั เคาะออกไดย้ ากจาเป็ นตอ้ งใชก้ ารเจยี ระไนออก สแลกแขง็เกิดจาการตดั ทไ่ี ม่ถูกตอ้ งหรือทพิ ตดั สกปรก หรือทาการอุ่นช้ินงานมากเกิดไป หรือเดินชา้ เกินไป หรือระยะห่างเปลวไปกบั ช้ินงานห่างมากเกินไป หรือความดนั ของออกชิเจนมากเกินไป เพอื่ ใหไ้ ดช้ ้ินงานที่มีรอยคดั สะอาด ไหม้ ีสแลกแกะตดิ ทาใหป้ ระหยดั เวลาในการเคาะนาสแลกออกผู้ปฎิบตั ิงานตดั ควรถือใหห้ วั ตดั เอนเลก็ นอ้ ยประมาณ 1-2 องศา สแลกจะถูกเป่ าออกไม่ติดอยใู่ นส่วนทีเ่ ป็ นเศษวสั ดุ ดงั แสดงในรูปท่ี 5.92 รูปท่ี 5.92 แสดงการเอนหวั ตดั เล็กนอ้ ย ทาใหไ้ ม่มีสแลกเกาะตดิ ช้ินงานท่ีนาไปใชง้ านการให้ความร้อนแผ่นเหลก็ หนา หวั ตดั ดว้ นมือ (Hand Torch) ทวั่ ไปไม่สามารถตดั โลหะทีห่ นากวา่ 178 มิลิเมตร(7 นิ้ว) ถึง 254 มิลิเมตร (10 นิ้ว) ได้ แต่หวั ตดั ขนาดใหญซ่ ้ึงมีความเร็วในการไหลของแกส๊ ในอตั รา 600 คิวบิกฟุตตอ่ ชวั่ โมง(2830ลิตรต่อนาท)ี สามารถตดั โลหะไดห้ นาถึง 4 ฟุต (1.2 เมตร) ในการใหค้ วามรอ้ นแก่ชิ้นงานทีห่ นามากๆเช่นน้ี จะรอ้ นชา้ และเสียเวลามาก ด้งั น้นั เพอ่ื ให้ช้ินงานหนาๆรอ้ นแดงและเกิดออกซิเดชนั ไดเ้ ร็ว ตอ้ งใชล้ วดเสริมเขา้ ไปในเปลวไฟ ซ่ึงจะช่วยให้สามารถทาการเริ่มตน้ ตดั ไดเ้ ร็วข้ึน

ใบความรู้ 242ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนช่ัวโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 รูปที่ 5.93 แสดงการเสริมลวดขณะอ่นุ ชิ้นงาน สาหรับชิ้นงานท่มี คี วามหนามาก ๆ ช่วยให้สามารถทาการเร่ิมต้นตดั ได้เร็วขนึ้5.15การตัดโลหะแผ่นบาง การตดั โลหะแผน่ บางซ่ึงมีความหนาเกจ 18 จนถึงเกจ 11 จะตอ้ งถือทอร์ชใหห้ วั ทพิ เอนเป็นมุมแหลมใหม้ ากจากผวิ หนา้ ของช้ินงาน จึงจะทาใหร้ อยตดั ทเ่ี รียบและมีสแลกเกาะตดิ เลก็ นอ้ ย ดงั แสดงในรูปที่ 5.94 รูปที่ 5.94 แสดงการควบคุมหวั ทิพในการตดั โลหะแผน่ บางการตดั วงกลม การเจาะแผน่ โลหะใหไ้ ดร้ ูขนาดใหญจ่ าเป็ นตอ้ งใชก้ ารตดั ดว้ ยแกส๊ เน่ืองจากการตดั ดว้ ยวธิ ีอ่ืนกระทาไดย้ าก เสียเวลา และคา่ ใชจ้ า่ ยสูง การตดั ดว้ ยแกส๊ น้ี ก่อนอ่ืนใหผ้ ปู้ ฎิบตั ิงานเร่ิมตน้ ตดั บริเวณพ้นื ทีภ่ ายในให้เป็นเศษวสั ดุเสียก่อน จากน้นั จึงเคลื่อนตดั ในลกั ษณะโคง้ เพอ่ื เดินเขา้ หาแนวตดั วงกลมที่ตอ้ งการ การตดั ให้เอียงหวั ทิพเลก็ นอ้ ย โดยใหเ้ ปลวไฟพงุ่ ไปยงั เศษวสั ดุ จะทาใหส้ แลกไปเกาะติดอยทู่ ่เี ศษวสั ดุ เมื่อส้ินสุดการตดั แผน่ วงกลมภายในจะหลุดตกลงมาไดร้ อยเจาะรูขนาดใหญ่ทีม่ ีรอยตดั สะอาดและเรียบ

ใบความรู้ 243ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้นชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนชั่วโมง 4 ช่ัวโมงรวม 72 รูปที่ 5.95 แสดงเทคนิควิธีในการตัดวงกลมภายในขนาดใหญ่ด้วยหัวทิพแก๊สการตัดท่อ (pipe cutting) การตดั ท่อดว้ ยมือ (freehand cutting) สาหรบั ทอ่ ขนาดเล็ก ขนาด 76 มิลลิเมตร (3น้ิว) หรือต่ากวา่สามารถทาการตดั โดยการถือทอร์ชใหห้ วั ตดั อยใู่ นแนวด่ิง และเคลื่อนตดั มายงั ดา้ นขา้ งท้งั สองขา้ งไดเ้ ลยเนื่องจากทอ่ มีขนาดเลก็ หลงั จากน้นั ใหห้ มุนท่อพลิกข้ึนเพอื่ ทาการตดั ดา้ นล่างต่อไป ดงั แสดงในรูปที่ 5.96 รูปท่ี 5.96 แสดงการตดั ท่อทม่ี ีขนาดเลก็ สาหรับท่อขนาดใหญ่หรือโตกวา่ 76 มิลลิเมตร (3น้ิว) ผปู้ ฎิบตั งิ านตอ้ งถอื ทอร์ชโดยให้หวั ทิพต้งั ฉากกบั ผวิ โคง้ เทคนิคตดั แบบน้ี เหมาะสาหรบั ทอ่ ขนาดใหญ่ทม่ี ีผนงั หนา แตก่ ต็ ดั ทอ่ ขนาดเล็กไดด้ ีเช่นเดียวกนั

244 ใบความรู้ หน่วยที่ 5ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72 เนื่องจากท่อมีขนาดใหญ่ ไม่สามารถหมุนท่อได้ ดงั น้นั การตดั ควรตดั ต่อเน่ืองจนกระทง่ั มาบรรจบกบัรอยตดั ในระยะเริ่มตน้ ดงั แสดงในรูปที่ 5.97รูปท่ี 5.97 แสดงการควบคมุ หัวตัดให้ต้งั ฉากกบั ผวิ โค้งในการตดั ท่อขนาดใหญ่ และทิศทางตัด

ใบงานที่ 1 245 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น ชื่อหน่วย งานเช่ือมแก๊ส หน่วยท่ี 5 จานวนชั่วโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 ( เปลวคาร์บูไรซิง ) ( เปลวนวิ ทรัล ) ( เปลวออกซิไดซิง )No. 8 - - - -หวั ทิพ ลวดเช่ือม วสั ดุ จานวน ขนาด เคร่ืองมอื และอุปกรณ์ ลาดบั ข้นั การทางาน1. ชุดเชื่อมแก๊ส 1. ตรวจสอบการทางานของอุปกรณ์ใหพ้ ร้อม2. แว่นตาเช่ือมแก๊ส 2. เปิ ดวาลว์ หวั ถงั และปรับความดนั แก๊สตามข้นั ตอน3. อปุ กรณ์จุดเปลวไฟ 3. จุดเปลวไฟดว้ ยอุปกรณจ์ ุดเปลวไฟ4. คีมจบั งานร้อน 4. ปรับเปลวคาร์บูไรซิง5. เขม็ แยงหวั ทิพ 5. ปรับเปลวนิวทรัล 6. ปรับเปลวออกซิไดซิงเทคนิควิธีการปฏบิ ตั งิ าน1. จดุ เปลวไฟอะเซทิลีนก่อนโดยเปิ ดวาลว์ ท่ีทอร์ชพอประมาณ สงั เกตดูไม่ใหเ้ ปลวมีเขม่าไฟ2. ค่อย ๆ เปิ ดวาลว์ ออกซิเจน จนกระทงั่ ไดเ้ ปลวทเ่ี กิดขนึ คร้งั แรก คอื เปลวคาร์บไู รซิง ซ่ึงปริมาณออกซิเจนนอ้ ยกวา่ อะเซทลิ ีน3. จากน้นั ค่อย ๆ เปิ ดวาลว์ ออกซิเจนเพม่ิ ข้ึนอีก โดยที่ปริมาณอะเซทิลีนยงั คงทอ่ี ยู่ จนกระทงั่ เปลวช้นั ท่ี 3 หดส้นัลงเหลือ 2 ช้นั คือช้นั นอกและแกนกลาง นนั่ คือเปลวนิวทรัล แสดงวา่ ปริมาณออกซิเจนและปริมาณอะเซทลิ ีนมีจานวนทเี่ ท่ากนั4. เปิ ดวาลว์ ออกซิเจนเพม่ิ ข้ึนอีกใหป้ ริมาณของออกซิเจนมากกวา่ ปริมาณของอะเซทิลีน จนกระทงั่ แกนกลางช้นั ในหดส้นั ลง เกิดเสียงดงั แรงข้ึน แสดงวา่ นนั่ คือ เปลวออกซิไดซิงมอบงาน : ( ใหน้ กั ศกึ ษาฝึกหดั ปรบั เปลวไฟตามทีอ่ าจารยผ์ สู้ อนสงั่ .)

ใบประเมินผล ใบงานที่ 1 246ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย งานเชื่อมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนชั่วโมง 4 ช่ัวโมงรวม 72ช่ือ / สกลุ …………………………………………… วนั ทป่ี ฏบิ ตั งิ าน ……….…./……….……../…………….ระดบั ช้นั ปวช ………….กลุ่ม ………………………. แผนกช่าง ………………………………………………ช่ืองาน การปรบั เปลวไฟ / ตามใบงานท่ี 1 หน่วยท่ี 5รายการตรวจ 3 ระดบั คะแนน 5 35 4 ปานกลาง ค่อนข้างดี ดี คะแนนทไ่ี ด้1. การจดั เตรียม - วางอปุ กรณ์2. การจุดเปลวไฟ3. การปรับเปลวคาร์บไู รซิง4. การปรับเปลวนิวทรัล5. การปรับเปลวออกซิไดซิง6. การดบั เปลวไฟ7. พฤติกรรมขณะปฏิบตั ิงาน รวมบนั ทกึ พิเศษ ……………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………หมายเหตกุ ารให้คะแนน :คะแนนทีไ่ ด้  คะแนนเตม็ (35) = ……………...………คะแนน X (100) 10 = …………………คะแนนทีไ่ ดใ้ นใบงานน้ีคอื …………………… คะแนน ( คะแนนรวมเตม็ 10 คะแนน ) ลงช่ือ...…………………………ผบู้ นั ทึก () วนั ที่ ……. /……………. /………………

247 ตวั อย่างใบประเมนิ ผล ใบงานที่ 1 หน่วยที่ 5ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4ชื่อหน่วย งานเชื่อมแก๊ส ชั่วโมงรวม 72ชื่อ / สกลุ นายบญุ ลาด กาญจนพฒั น์ วนั ทปี่ ฏิบตั งิ าน …23….…./…ตุลาคม…../……2548……….ระดบั ช้นั ปวช 1 กลุ่ม 4 แผนกช่าง อุตสาหกรรม (ช่างรวม)ชื่องาน การปรับเปลวไฟ / ตามใบงานท่ี 1 หน่วยท่ี 5 ระดบั คะแนนรายการตรวจ 3 4 5 35 ปานกลาง ค่อนข้างดี ดี คะแนนทีไ่ ด้ 5 51. การจดั เตรียม - วางอุปกรณ์ 52. การจุดเปลวไฟ 3. การปรับเปลวคาร์บไู รซิง  54. การปรับเปลวนิวทรัล5. การปรับเปลวออกซิไดซิง 56. การดบั เปลวไฟ7. พฤติกรรมขณะปฏิบตั ิงาน 5 4   รวม 34

ใบงานที่ 2 248 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนชั่วโมง 4 ชั่วโมงรวม 72No. 8-10 - Mild Steel 1 ช้ิน 64 X 120 X 2 มม.หวั ทิพ ลวดเช่ือม วสั ดุ จานวน ขนาด เครื่องมือและอุปกรณ์ ลาดบั ข้นั การทางาน1. ชดุ เชื่อมแก๊ส 1 ทาความสะอาดชิ้นงานเช่ือม2. แว่นตาเชื่อมแก๊ส 2 ขีดแนวดว้ ยเหลก็ ขีดหรือใชน้ าศนู ยต์ อกให้เป็นรอย3. ที่จุดเปลวไฟ ตามความของชิ้นงาน จานวน 3 แนว4. คีมจบั งานร้อน 3 อ่นุ ชิ้นงานใหท้ วั่ แผน่5. เขม็ แยงหวั ทิพ 4 สร้างบอ่ หลอมละลายท่ขึ อบงานทางขวามือควบคุมบอ่6. แปรงลวด หลอมละลายให้ซึมลึกสม่าเสมอจนถึงขอบงาน ทางดา้ นซ้ายมือ 5 สร้างบอ่ หลอมละลายและควบคมุ ให้สม่าเสมอจนครบ 3 แนวเทคนิควธิ ีการปฏิบตั งิ าน1. ใชเ้ ปลวนิวทรลั ในการสร้างบอ่ หลอมละลาย2. ควบคุมบ่อหลอมละลายใหส้ ม่าเสมอโดยใชค้ วามเร็วในการเดินและมุมในการควบคุมบอ่ หลอมละลาย (1 ) ( 2 )

ใบประเมินผล ใบงานที่ 2 249 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น ช่ือหน่วย งานเช่ือมแก๊ส หน่วยที่ 5 จานวนช่ัวโมง 4 ช่ัวโมงรวม 72ชื่อ / สกลุ …………………………………………… วนั ทปี่ ฏิบตั ิงาน ……….…./……….……../…………….ระดบั ช้นั ปวช ………….กลุ่ม ………………………. แผนกช่าง ………………………………………………ช่ืองาน การควบคุมบ่อหลอมละลาย / ตามใบงานที่ 2 หน่วยท่ี 5 ระดบั คะแนน รายการตรวจ 3 4 5 30 ปานกลาง ค่อนข้างดี ดี คะแนนท่ไี ด้1. ความสม่าเสมอของการซึมลึก2. ความเพียงพอของปริมาณความร้อน3. ความสวยงามของเกลด็ ท่ีเกิดจากการส่ายหวั ทิพ4. การเดินเป็นแนวตรงของบ่อหลอมละลาย5. การควบคุมความร้อนหรือบอ่ หลอมละลายในช่วงใกลส้ ิ้นสุด6. พฤติกรรมขณะปฏิบตั ิงาน รวมบนั ทกึ พเิ ศษ ……………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………หมายเหตกุ ารให้คะแนน :คะแนนที่ได้  คะแนนเตม็ (30) = …………...…………คะแนน X (100)  10 = …………………คะแนนทไี่ ดใ้ นใบงานน้ีคอื …………………… คะแนน ( คะแนนรวมเตม็ 10 คะแนน ) ลงช่ือ...…………………………ผบู้ นั ทึก () วนั ท่ี ……. /……………. /………………