Important Announcement
PubHTML5 Scheduled Server Maintenance on (GMT) Sunday, June 26th, 2:00 am - 8:00 am.
PubHTML5 site will be inoperative during the times indicated!

Home Explore Ербол Шаймерденов - Елтаным

Ербол Шаймерденов - Елтаным

Published by Макпал Аусадыкова, 2021-03-17 11:19:14

Description: Ербол Шаймерденов - Елтаным

Search

Read the Text Version

!234 Гайана 2!5 Джордж­ гайан Коопера­ таун дол­ лары тив^ Респуб- ликасы Колумбия 438.9 Колум­ Респуб- Санта-фе- бии ликасы де-Богота песосы Парагвай 406,8 Асунсьон гуарани Респуб- ликасы Перу ) 285,2 Лима соль 275 4 Элем картасы алдында Респуб- ликасы Сиринам !63.3 Пара­ су- Респуб- марибо ринам ликасы гуль­ ден!





ГЛОССАРИЙ (рзм)зтану: негЬг) угы м дар) Аверс (касбет) - Елтанбатану Елтанбалык (мемлекетт!к) (геральдика) гылымында колда- мер - мемлекегпк елтанба бей­ нылатын термин. Мерд<н нег!зг< неленген денгелек немесе терт- рэм)зд<к белп согылатын он жак бурышты курал. Зандарды, мем- бет)н осылай атайды. лекетт)к манызы бар баска да кужаттарды рэс<мдеуге пайдала- Акша (валюта) - мемлекетт<н нылады. саяси-зкономикалык тэуелс)зд<- пн<н белпс). Эдетте металдан Елуран - когамдык денгейде (алтын, кумю. т.б.) согылады, не­ кауымдасуга. б)рлескен <с-ки- месе мемлекетт)к кунды кагаз мылга шакыратын шартты сез. тур<нде басылып шыгады. Нег<з)нен сана-сез<мге психоло- гиялык эсер ету жолымен ж<гер- Астана - ен жогары мемле- лещируге, рухтандыруга багыт- кетт<к бил)к жузеге асырылатын талган. орталыкты (каланы) б!лд)рет)н саяси-географиялык угым. Аста­ Ен (танба) - астарында мен- на атауы елд)н ономастикалык ш<к нысанына катысты акпарат телкужаты (мысалы, Париж десе бар шартты белп. ойга б)рден Франция келед!) рэм)3! саналады. Елорда - жана сез (неологизм). !998 жылдан бастап астана деген Энуран - объектюн даралай магынада колданыла бастады. отырып. сонын тежрепнде ко- гамдасуга ундейтжн музыкалык Колтанба - адамнын жазба- жэне позтикалык куралдар ар- ша танба салу мэнерше. <с-ки- кылы жасалатын керкем туынды. мылына жэне шыгармашылы- Непз)нен мадактау. отаншылдык гына тэн ерекшел!ктер<н дара- сарыны басым болады. лайтын угым. Белг! - адамнын акыл-ойы М емлекетт<к энуран - мем- мен жан-дуниес!не эсер ету ар- лекетт)к тэуелс]зд!к пен егемен- кылы курдел)л)г! эр турл) ден­ д!кт)н музыкалык немесе музыка- гейдег) акпарат бере алатын лык-позтикалык рэм)3). Непз<нен шартты угымдардын танбаланган эуен мен сезден турады. Кейде немесе бейнеленген керМ сь тек музыкалык шыгарма болуы да мумк<н. Елтанба - элеуметпк дара- лау жэне меншжктеу сипатындагы Мемлекетт<к елтанба - мем кубылыстарга куэл<к етет<н зат- лекетпк тэуелс)зд<к пен егемен- тык белп. д<кт)н заттык айгагы. Онда, эдет­ те. сурет жэне сэулет онер) мум- к)нд!ктер!н пайдалану аркьмы ел-

д<н тел тарихи, рухани жэне саяси денгелек немесе тертбурышты болмысынан туындайтын мемле- курал. Рэм)зд[к сипаттагы сурет кетт!к идеяны берет<н шартты салынган немесе сез жазылган белг<лер жуйес) бедерленед). бейнес), эдетте, эр турл< кужат- тарга басылады. Мер авторлык М емлекетт)к награда - жауапкерш)Л]кт] мойынга алу- мемлекет алдында айрыкша ен- дын, сешм керсетуд<н немесе бек с)н)рген адамдарды марапат- м]ндеттеме алудын белпс). тауга арналган рэм<з. Э р турл< металдан (алтын, кум<с, кола), Н ыш ан - заттын, кубылыс- кунды кагаздан жасалады. Отан- тын, угымнын немесе идеянын шылдык рухта тэрбиелеуге кыз- туп-терк)н)не, магыналык неп- мет етед). 3)не, болмысына мегзейт!н шарт­ ты угым, керкем бейне. М емлекетт{к рэм!з - мемле- кеттщ тэуелс]зд<г) мен егемен- О ном астикалы к рэм)3 - д)г<н паш ете отырып, жогары тутастай елд<н, немесе онын эр отаншылдык сез<мге баулитын турл) аумактык б ел ш к тер тщ элеуметт)к-саяси белг), сурет рухани телкужаты, тарихи окига- енерш, сэулет енер)н музыка мен га айналган жер-су атаулары поэзияны пайдалану аркылы жа- (мысалы, Сарыарка, Мангыстау, салатын керкем туынды. Жет<су, т.б.). Мемлекетт<к рэмидер коры РэмЬ - белпл) б)р элеу- - мемлекеттЫк идеясына кызмет метт)к-саяси мэн) бар идеяны эр етет)н рэм)здер тобы. Оган мем- турл) нышандар жуйес) жэне сан лекетт)н Энураны, Елтанбасы алуан бейнелер аркылы астарлап мен Туы, т.б. енед). жетк)зет)н заттык айгак немесе керкем шыгарма. Эз!н-ез] даралау М емлекетт)к т м - Мемлекет мен кауымдаеуга кызмет ет)п, т<к егеменд)к белпс]не жататын адамнын бойында кажетт) сез)м этнолингвистикалык рэм)з. Ол рее- тугызуга багытталган арнаулы ми турде, эдетте ел Конституция- эсерл) акпарат кез). сында, айкындалып, бектлед]. Реверс (карсыбет) - Елтанба- М емлекетт)к ш екара - мем тану (геральдика) гылымында лекегпк тэуелс!зд)к пен егеменд<к- колданылатын термин. Мерд)н еол жак бет)н осылай атайды. т)н непзг) айгактарынын б<р!. Кур- лыкта мемлекегпк елтанба бейне- Танба - астарында менш)к ленген ала багандармен белпле- нысанына катысты акпарат бар нед). Мемлекетг<к шекара арнайы бел г). эекерлер куш)мен коргалады. Т енге - тэуелс)з казак ел)Н)н М ер - мемлекеттщ, уйым- тел акшасы (валютасы). нын, кэс)порыннын, топтын не- меее жеке адамнын занды туп га Ту - б!р турл) немесе турль рет)ндег] кукына куэл!к етет<н туст) терт бурышты мата. Бетже

эр турл) белплер салынуы да. ^ л т т ы к бояу - тутану (век- салынбауы да мумк)н. силология) гылымында колданы- латын термин. Белгш! б)р улт Тубеп - ежелп эскери тер­ ек)лдер) кеп колданып. кие тута- мин. Ту устайтын адам деген тын реп. угымды беред). Эдетте бул м<н- дет ей белпл) батырга жуктелген. Ъ^ран - адамдардын б ел п л ! Оны ханнын ез) немесе алкалы б<р тобын ортак эрекетке, )с- жиында ел тандаган. кимылга жумылдыруга арналган шартты сез (атау). Туж иек (кайм а) - туст) матанын шет]ндег) арнайы жо- Ш а ш а к (бахром а) - ту сп ма- лакша. Эдетте белек бояумен таны жиектеп кемкерген токыма дараланады. эшекей. Т у т а я к ш а (древок) - туст< Ш екара - мемлекеттер ара- мата тартылатын агаштан немесе сындагы. аумактык курылымдар металдан жасалган лрек. арасындагы жер б ел Ы сш б<л- д!рет)н угым. Тутугыр (флагш ток) - туды т)к кетер<п коятын арнайы курал. Эдетте металдан жасалады.

ГЕРАЛЬДИКАЛЬЩ МОЗАИКА ! бек)Т)лген жана туы ны н н епзп К ене ту. )972 жылы Иран- ерекшел)Г! - кеп туст)Л)Г). Б)р- нан (Хабис) б.з.д. III гасырда неш е ултты н ек<лдер) т)рш)л<к жасалган ту табылды. Металл ет<п жаткан мемлекетт)н рэм)3) тудын п)Ш)М) - тертбурышты, баршанын журепне жакын бол- узындыгы мен ен) б<рдей - сын деген ниетпен алты туске 23 сантиметрден. Оныц бет)не боялыпты. (Бул елд)н энураны кыран кустын. кос арыстанныц, да екеу кер<нед). Олар «Онтус- эулие ананын, уш эйелд)н, бу- т)к А ф рика ун)» ж эне «К^уда- канын бейнелер) бедерленген. йым, колдай кер Африканы» Бул - ен кеп суретт) тулардын деп аталадь)). б)р).__________________________ У л тты к рэм)здер арасында- Т р и к о л о р - уш (туст<) гы ен байыргылары - Австрия, жолакты ту осылай аталады. Дания, Мальта, Жапония, Шри- Олардын ен байыргысы Дания- Ланка жэне Мали елдершщ нын Принц туы (Принцфлаг). тулары. Онда уш келденен жолак - Т ай ван ь туы ерекше кезге кызгылт сары. ак жэне кек тускен сэт )989 жылы осы ел- туске боялган. д)Н Гаосюн каласында еткен спорт жарысына байланысты. «Ж улдыздар мен жолак- Онын ашылу салтанаты кез<нде т а р » деп аталатын АЦШ туы на салмагы 820 килограмм алып !777 жылдан бер< 26 рет езгер)с ту кетер<лд). Онын узындыгы - жасалыпты. Онын бэр) де ау- !26, ен) - 84 метр. мактык бел)н)стерд)н - штаттар Бразилияда тутугырга узын­ санынын косылуы мен кему)не дыгы - !00, ен) - 70 метр ту байланысты. кетершген) бар. Г аж ай ы п сы й лы к. !983 жы- К ы зы л туе - элем мемлекет- лы сол кездеп АК^Ш Президент) тер) туларында ен кеп кезде- Рейганга салмагы 8 тонна тан- сет)н рен. Ол барлык тулардын гажайып ту сыйга тартылды. уштен ек)С)нде бар. Одан кей)н Иниана штатында жасалган бул кеп пайдаланылганы ак, кек, рэм)3)н узындыгы - !40, ен< - сары жэне кара бояулар екен. 70 метр. Ен< м ен у з ы н д ы г ы б ф д е й Онтуст<к А фрика Респуб- ж ал гы з ш ар ш ы ту - Швейца- л и к а с ы н ы н (О А Р) )994 жылы рияН)К). Кун бейнес! - мемлекегпк туларда жи< кездесет)н нышан. Олардын <ш)ндег< ен атактысы

- Жапонияныц «Кун денге- Философиялык мэн) бар лег)». Рэм)3 - елд)н «Нихон ныш андар Унд]станнын «Зан Коку» - «Куншыгыс ел)» деген атауыныц нышандык белг)С). денгелег)», Онтуспк Кореяньщ Тайвань туында — ак кун. Филиппин туларында - сепз «Инь-Ян» туларында, сол сияк- сэулел] кун. Уругвай туында - адамнын бет-бейнесше уксас ты Моцголияньщ, Израильд)н, «Мамыр кунЬ> суреттер] бар. Марокконыц туларында кезде­ Ж улдыз бейнес! упттык ту- лардын терттен б<р)нен аста- сед]. мында кездесед). Олардыц саны кеп ретте елдеп аумактык бел)- Тудагы жазу рэм]зд)н ен н)стерд)ц санына карай айкын- далады. Марокко туындагы басты белшег] болып санала- бесбурышты «Сулеймен жул- дызынын» бурыштары рух, ауа. тын ел - Сауд Арабиясы. Онын от, су жэне жер нышаны деп есептелед]. Израильд]налты бу- туында «Алладан баска кудай рышты «Давид жулдызы» бей- неленген туы д]ни мэтмен жок, Мухаммед - онын пайгам- танымал. бары» деген сейлем жазылган. Ен ф) анны н сурет! Шри- Ланканыц (бурынгы Цейлон) Ираннын туы нда «Аллах туында бейнеленген. Ондаты арыстаннын сурет) айтарлык- акбар» (Алладан баска кудай тай кернект]-ак. жок) деген сеилем 22 рет кай- ж Ен !р! кустын сурет) - Ал­ бания туында. Албандыктар ез таланган. Бул сан аятолла Хо- Ж отанын «^ырандар елЬ> деп атайды. Ел рэмЫнде ею басты мейнид)ц Иранга оралган кун]- ю бурк)т бейнеленген. мен - 1357 жылдын 22 бахманы Ж М емлекеттж туында то- ты кус сурет) салынган ел де (1979 жыл акпаннын ПН) - Ж бар. Ол - Доминикан Респуб- ликасы. байланысты кер]нед]. Ж умак кусы - Папуа- Бразилия туында - Огёет ж Новая Гвинея туындагы кус осылай аталады. Е Р!\\^ге880 (тэрт)п жэне про- йм Ен улкен ес<мд)к сурет! гресс) деген сездер, Руанда 6№ бейнеленген ту - Канадаткг туында - «К», (Р) эрп) танба- Ж ланган. Ж Онтуст)к полюете желб<ре- ^ ген тунгыш ту - Норвегиятк). Ж Оны 19 И жылгы !4 желток- на санда Р. Амундсен музга кадап ж 281 4 Геральдикалыц мозаика кетерген. ж Солтуст)к полюете жел- 6ж! бфеген тунгыш ту - А!^Ш- Ж т)К!. Оны 1909 жылы 6 сэу)рде Ж Роберт Пири т)кт<. Айга шыгарылган алгаш- ф кы ту - АКШ -тш. Оны ай бет<не 1969 жылгы чилденщ ва 20-сында «Аполлон-Н» экипа- Ж жыньщ командир] Н. Армст- Ж

ронг алып шыкты. Айда жел А ксак Тем<р керегеннщ болмайтындыктан ол сымга аспан к ек туы. XIV гасы рда байланды. кетер)Л)п, б<р ж ары м гасыр Элемдег) ен бн!к шын бойы желб)реген ж ен'мпаз ту­ Эверестке (тен<з децгейтен 8840 метр) т)г)лген тунгыш ту ды н тус< - ш ымкай кек. - Улыбританиянш. Оны )953 Абыландын ак туы. Ел жа- жылы мамырдын 29-да Э. Хил­ лари мен онын кемекш!С! дында ерекше сакталган рэм[з- Н. Тенцинг кетерд). Олар сол сиякты Непал мен Б)р)ккен дерд)н б)р) - Абылайдын ак Улттар Уйымынын туларын да туы. Ол - б<р туст) терт бу- желб]ретт]. рышты ак мата. Шашакты бауы бар. Казакстан туын гарышка ш ы гарган - казактын ек)нш) Тубег). Ерте замандарда гарышкер ушкышы Талгат Му- осындай ресми атак, жогары сабаев. мэртебел) кызмет болган. Жон- гар жаугерш]л<г)не карсы курес Казакстан туы Эверестке алдында бас эм)рил болып - !995 жылы кетершдм Эб)лкайыр хан, ал тубег]л<кке - бас сардар Бегенбай батыр Казахстан туы н дуршежу- сайланды. Мундай шеш<м Ор- з!л<к ж ары ста тунгыш желб!- дабасындагы улы жиында реткен - кекшетаулык шангы- кабылданатын. Тубег) тагайын- шы В. Смирнов. Ол !996 жылы дау салты кей)нге дей<н жетт). Лиллехаммерде откен кыскы Мысалы, !9!6 жылгы улт- спорт Олимпиадасынын чем­ азаттык кетерынс! каИарманда- пионы атанды. рынын б)р! Амангелд] батыр эскершщ тубег) - Киякбай Казакстан туы БУУ са батыр. райынын алдындагы дуние жуз) елдер]Н)н тулары катары на Кандыадырда калган ту. ]992 жылы косылды. Казак даласында узак сакталып, буг]нг) урпактар колы на тиген «Кек карш ыга». Шынгыс кене тулар мен байрактар ту- ханнын туы - тогыз шашакты ралы накты деректер шамалы. ушк)л ак мата. Ол тудын са­ Солардын б)р! - Олжабай бы на уш жерден байланатын батыр байрагы жен!ндег< дерек. болган. Ала тудын ортасында Ол батыр мен байга катыс- бауырына шенгел)не !Л)нген тынын бэр)не кырын караган кара карганы кысып, канатын кытымыр заманнын 1930 жыл- жайып ушып келе жаткан кек дары Сарыаркадагы Ш<дерт! каршыганын (туйгын) сурет) езеншщбойындагы ^андыадыр салынган. деген жерде (Ек)басту^з мацын-

дагы «Степной» кецшары) ке- сырда Кытайда бил)к журпзген. м)лген кершед). Оз)Н)н есиет) Онын мер) тертбурышты кара бойынша оган гулама талым яшма (кварцтын б<р тур<) асыл- Элкей Хакан улы Маргуланнын тасынан жасалган. тасбака бей- шешес) Нурила маркамныи де- нел< туткасы болтан. нес) оралып ед) десед) батыр- дыц буг)нг) урпактары. Бул С ак колбасшынын ханза- туралы дерек таратушы - д алы к белпс). Ес<к корганынан талымнын кел)Н) - туган )н<с) табылган «алтын адамнын» сау- Адаштын эйел) Сэлиман Ха- сактарынан ек) жуз)к табылган. канкел<н) Маргулан. Б]р)нде - рэм)зд)к белг< бар. Бул жуз<к-мерде сэнд< бас к тм ки)п, Рейхстагка ту т)ккен ка­ кырын карап турган адамнын зак баты ры - Ракымжан Кош- бас бейнес) бедерленген. карбаев. Онын еим) ек]нш) дуниежуз<л)к сотые тарихында Турк) каганынын танбасы. фашизм ордасы - Рейхстагка Кене турк) мемлекет)нде колда- тунгыш жен'с туын желб)рет- нылган бил!к нышанынын б)р кен жауынгер ретшде калды. белпс) Култепн (685-73) ж.ж.) каганга орнатылган ескертк)ш- Ж ана рэс<м. Тэуелс<з Ка- те бэд)зделген. Ол би<кт)Г) закстан Республикасынын аста- 3 метр !5 сантиметр, табаны- насынын Алматыдан Акмолага нынузындыгы мен ен) ти<с!нше (!998 жылгы 6 маусымнан - I метр 24 сантиметр жэне 4! Астана каласы) кеш]р<лу) ту- сантиметр болып келетш ушк<р сында бурын-сонды болматан пирамида туршдеп стелланын жана рэс<м дуниеге келд). Ол - бесбурышты ушар басынын б<р улы кешт)н Мемлекетт!к рэм<з- кырына танбаланган. дерд<н эталондык улг)лер<н жетк!зуден басталуы. Тунгыш «Адамзат билеуиисЫн ме- рэимнщ «туган кун)» -!9 9 7 р)». Шынгыс ханнын мер) ал- жылгы 8 желтоксан. кызыл туст) асыл яшмадан жа­ салган. Онда «Аспанда - Ку- П дайтагала, жерде катан ку- Ержурек колбасшы Шил!- д)ретт). Адамзат билеуш)с<н)н н)н (кытайша Шы Лэ) мер). мер<» - деген сездер бар. К^ытай тарихшысы Фан Сюа- ньлин «Цзинь династиясынын «!Кара сакина». Аксактем<р тарихы» деген енбепнде ер­ журек колбасшы Шил!н)н им- керегенн)н мер)нде б<р)Н)н ус- ператорлык мер) туралы мат- т)не б<р) уштатандап орналас- лумат бар. Шил! батыр III га- тырылган уш кара сакина бей­ неленген. Бул белг) - туындагы жэне Самаркан каласынын ел- танбасындагы непзп нышан.

Еуропадагы алгашкы мер колданыска туст). Королева ] ]36 жылы жасалды. Элеонора Прованская (куйеу! III Генрих !227-! 272 жылдары Кене кужаттарда аталган король болды) бул максатка тунгыш эулетт!к елтанба - «алтын раушан» бейнесж пай- Анжуй графы Жоффрейдщ кал­ даланды. канында. Бул окига ! !27 жылы болган. I Генрих !4 жасар егей Америка Курама Штатта- баласын рыцарь деп жариялау рынын мемлекетт!к улкен кез<нде, оган алтыннан жасал­ мер!н!н жобасын жасау туралы ган кек калкан сыйлады. шеш)м тура ел тэуелс)зд)п жа- рияланган кун) - !776 жылгы Мон - XII гасырда пайда 4 иллдеде кабылданды. Жоба болган Жапониядагы эулетпк эз)рлеуш)лер арасында Джон елтанбалар осылай аталады. Адамс, Бенджамин Франклин, Томас Джефферсон да болды. Эйг!л< агылшын жазушы- Б)рак олардын усыныстары сы Уильям Шекспирд!и эу- тым аллегориялык сипаты ба- летт!к елтацбасьтда . найза- сым деген дэлелмен кабылдан- нын белпс) бар. бай тасталды. Арыстан - елтанбаларда ен )782 жылы 20 маусымда ка- жи) кездесет!н жануар бейнес). былданган Улкен мерге Фила- Еуропада XII гасырдан бер< делфия штатыныц тургыны (4 2 7 ж.) рэм<зд)к рел аткара Уилльям Бартоннын усынысы бастады. нег!з болды. Бурк)т бейнес! - мемлекет- Улкен мерд<н касбетшде тердщ, империялардыц рэм)з- (аверс) кеудес)не он уш (штат- д)к нышаны ретшде ете ертеден тар саны) ак-кызыл жолакты эр< жи) колданылады. Ол 962 калкан кыскан бурк)т бейнес) жылы Касиетт! Рим империя- бар. Ак жэне кара жолактар сынын, 1804 жылы Франция арасын байланыстырып турган императоры Наполеоннын, кек жолактар «Конгресте бе- )782 жылы А^Ш-тын елтанба- л)нбейт]н б)ртутас болудын ларында пайда болды. нышаны» деп есептелед). Бур- к!тт)н тырнактары !3 жапырак Лилия бейнес) - елтанба­ пен !3 ок (согыс болса - эз)рм)з ларда ен жи) колданылатын деген белп) т)3!лген зэйтун ес<мд!к тектес нышан. Аныз агашы бутагын бур!п алган. Бурк!тт)н тумсыгына Е РгипЬиз бойынша Франк!лерд)н корол) Чпит (кеплн б)р)) деген улт- Кловис 496 жылы христиан дь тык девиз жазылган лента шн- н<не енген. Сонда оган, пер<ште тазалык белпс) рет<нде лилия сыйлаган деп саналады. Роза (раушан) елтанбалык белп ретшде алгаш !236 жылы

ген. Кун сэулелер) мен булт А вторлы к кукы к белг<с). кемкерген кег<лд!р фондагы он Халы каралык кукык объект!С) уш жулдыз «Жана улт егемен рет<нде )955 жылдан бер< мемлекеттер арасында ез ор- пайдаланылып келед). О белг)с! нын табады» деген ойды б<л- ЮНЕСКО-нын !952 жылы Же­ д!ред!. нева каласы нда кабылданган Авторлык кукылар правосы же- Елтанбанын сол жагында н)ндеп жалпыга ортак конвен- (реверс) пирамида сурет! бар. циясына сэйкес дуниеге келд). Ол - куш-ж)гер мен шыдамды- Мундай белпс) бар шыгарманы лыктын белпс). Пирамиданын автордын руксатынсыз пайда- жогаргы жагында Кореген кез лануга болмайды. (око провидения) бейнеленген. Бетте Аппи< СоерНв («Ол б)зд<н ! 1! )с!м<зд! колдайды») жэне Моуив Ен кене мемлекетт!к эн- Огбо 8ес!огит («Мэнг)Л)к жана уран - жапон журтытк). Ол тэрт)п») деген жэне «!776 «Кимигайо» деп аталады. Онын жыл» деген жазулар бар. сез! IX гасырда жазылган. Нидерланды энуранынын Пирамида бейнесшщ пайда- музыкасы дуние жузждеп ен ланылуы АКШ-тын непз<н салу- кене рэм)зд)к эуен деп есеп- шы кайраткерлердщ ездер)н телед!. жана Иерусалим салган Из­ Казактын «Ел<м-ай» э т - раиль балаларына тенеу<мен элемде тендес) жок белек бол- байланыстырылады. мысты улттык гимн. Эдеттег) энурандарда непз<нен мадактау АКШ -тьщ Улкен мер!н<н сарыны басым жататын болса, карсыбетшдег) (реверс) белп бул ел э т н щ куаты бук!л халык мемлекетт)к рэм)з рет<нде б<р- басына тускен кас<ретт! боя- ак рет пайдаланылган кер<нед!. масыз баяндай отырып, рухты Президент Рузвельттщ шеш)М) жасытпай, кайта елд<к пен бойынша (!935 жылгы 2 иплде) ерл!кке шакыратын оптимист)к куны б)р долларлык банкнот- сез)м оятатын касиет<нде жа- тарга басылды. Б<р долларлык тыр. А!^Ш банкноттарында каз<р де Ен узак энуран 1иэт<н! !58 сол сурет сакталган. елен жолынан турады. Ол - Грекиянын мемлекегпк рэм)3). Казакстандагы ресми бекь «Бостандык энураны» деп ата­ тЧлген елтанбалы к рэмЫ бар лады. !823 жылы жазылган. алгаш кы кала - Петропавл Авторы - акын Диониенос Со- (Кызылжар). Кала елтанбасы ломос. !842 жылы 7 кыркуйекте Ресей патшасынын жарлыгымен бек<- т)лген.

Ен кыска энуран мэт<н) - гашкы акшалар арасында Му- небэр) 4 жолдан турады. Ондай бэрэк кожа султандык еткен рэм)здер б!рнешеу. Жапония, туста Сыганакта жасалган тен­ Иордания жэне Сан-Марино эн- гелер де бар. Ол ею рет - ]327- урандарынын мэт!ндер) осындай. !328 ж.ж. жэне !328-!329 ж.ж. - акша шыгарган. Табылган Тек эуенмен ернектелген, тем)р тенгелерде «Эд)л султан сез) жок мемлекетпк энуран- - Мубэрэк кожа. Тэшр'м онын дар да бар. Мундай рэм!здер - бил)к дэурен)н узак еткей» де­ он б!р. Олардын <ииндеп ен ген создер бар. !368-! 369 жыл- кенес) - Испаниятк). Ол !770 дары Сыганакта Орыс хан да ез жылы дуниеге келген. акшасын шыгарган. Елуран. Кез!нде казак хал- Ертедег! астаналар тура- кын кураган ру тайпалардын ез лы белгм) б!р дерек Сыганак урандары болганы белпл). каласына катысты. Галым- Олар б<р сезден турады. Кеб<не аруакты аталар мен аналардын дардын жазуынша, !446 жылы атына курылган. Ал бар казакка Эбшхайыр хан Сыр бойын б<рдей ортак елуран - «Алаш». Мауренахрдан тартып алып, ез Тагы б<р ортак уран - «Аруак» астанасын Сыганакка кеш)рген. сез). Урандауды кейде аруак Ол хандык такка букш Дешт!- шакыру дейд). Кыпшактагы 7! ру-тайпа бас- шыларынын т<келей дауыс бер- !У у! аркылы )428 жылы сайлан- Улттык акшалар. Эр елд)н ган болатын. улттык акшасынын (валютасы- нын) ез атауы бар. Казакстанда Казак жершдеп кене астана­ - тенге, Ресейде - рубль, лар катарында Суяб (Турю ка- Улыбританияда - фунт гандыгыныи астанасы), Баласа- стерлинг, АКШ пен Канадада - гун (Карахан эулет<н!н б!р!нш< доллар, Кыргызстанда - сом, астанасы), Койлык (Карлук Германияда - евро, Ирак пен хандыгынын астанасы), Жан- Югославияда - динар, Венг­ кент (огыздардын ордасы), Тур- рияда - форинт, Турюменс- к)стан, (Казак хандыгынын бас танда - манат, Францияда, ордасы) т.б. калалары аталады. Белгияда, Швейцарияда - франк, Швецияда, Норвегияда, XX гасырда казак ел!н!н Данияда, Исландияда, Чехияда астанасы атанган калалар - - крона, т.б. Орынбор (!920-)925), Кызыл- Тунгыш тенгелер - ежелп орда (бурынгы Акмеш)т - !926- казак жер<нде шыгарылган ал- )929), Алматы (! 929-) 997), Ас­ тана (бурынгы Акмола, !997 жылдын !0 желтоксанынан бастап).

ЭТНОЛИНГВИСТИКАЛЫЦ КУРЬЕР (К азак ф ольклоры мен поэзиясындагы рэмиджк сарындарды саралау тэжтрибссшен) Ер найзасыз болмас, Ызакор ырысын тегед), Ел танбасыз болмас. Шекара елд) белед). Л%?МН2,7 Ен салган мал - елдж), Садагын сала байланса, Ен< жогы - желд!к!. Астана журтын айналса. Табаны жалпак тарланды, (/^43-/906) Тацбалап м)нер ме екенб)3? Алтын туы жыгылды Са/7ь;уль? Мысыр сынды каланыц. (/673-/76^) (7Я23-?) Тогыз санды торгауыт, Астана журтын айналган, Он сандайын оймауыт. АтыНа турман болсам деп. Барабан согып, шыц кагып, Алдынан эскер журпзд!. Мяхямбея? С/д04-/д4б) «Дямбао бя/им/?» о/смрьу Орда болмай орта толмас. Карсыласып ек< топ, Мэ/яел !р]ктед! батырды. К^алмак согып барабан, Арыстан туган екен деп, Казак уран шакырды. Асыра журты куанды. Суй)ныл сурап жан-жакка, ГМ02-/д7/) Колдарынатуалды. &МЯ6У/7» Э/СЫ/7Ы Жалаулы найза жанга алып, Кек асаба, кызыл ту, Жау кашырар ма екенб<з?! Кек жангырган упы шу. Сармам Жасыл туын кетер)п, «Бер)Л) байрак» астында, Шашакты найза колга алып, Батыр ж)пт жауда ойнар. Бегелш керген жан емен. «Бор1л! найза» устасам, Бмлер сез/ Туйремей кеткен жан емен. Суй/мбяй ^ром^ты

«Карасай» - менщ ураным, Ел уст!не жау келсе, Бер!Л! басты - байрагым. Кек берщей ер керек. Байрагымды кетерсем Мен де атадан туганмын... Козып кетер кайдагым Алдына арым ж)бермен. Уш танбалы Майлыбай (/Я/.5-/Я9Я) Тукымым б т п кырылмай. Аруакты батыр боларсьщ, (/Я07-/Я67) Алыскан жауды аларсыц. Ел<нд) ел етерс)ц, Урандасып келгенде, Ежелп жерге жетерс!ц. Б!р дулаттын баласы... Епз бер)ц турганда, (/д0д-7Я93) Екшенбей не етерс!н. ба/мбусы Кайратым канша кайтса да, Мунына, ханым, шыдаман. Караман шыкты каладан, Аркага карай кешермш, Кернейлер! бапылдап, Алашыма уран десерм)н. Байракты тулар жалпылдап... Жмамбе/и бяя?ЬМ7» Желп-желп еткен жасыл ту, Куннен елш! келед], Желюлдетер кун кайда?! Кум)с шашып келед). Жер кайыскан калын кол, Айдан елш! келед), Жауга шабар кун кайда?! Алтын шашып келед!. 7ол<?ау - &) Жйуабьл' лгумдуем яй<)ы%м/ям/мл^ам сзу^ес/). Каская б:ткен кос муй!з - Кайсарлыктыц белг)С]. Кем)рл! тауда, <у0/яа?ея ба/мм/?» Иар езетнде, Казак - жылкы м)незд). Уш тулы турк! халкы (бар). Мэ/иел А/омымм/ор - V/// & Елдест<рмек - елынден, Турм-Сыр халкынын жерш, Жауластырмак - жаушыдан. Жат баспасын! Ма/иа? - V/// & Ханды карашасы сактайды Губернатор - жандарал жауапка алды, - Адамзатка не ортак? - - Аспандагы кун ортак. «Жайлауда ту кетерш шыккан к)м», - деп. сез/ Ешкайсы айтпаган соц, айкай сап кеп

Оз) айтты жандаралдын Жас агашты отамайды, «Бекболат» деп. Елш)Н) елт)рмейд). «Бекболат бола калса Махмуд ту кетерген. - Жаксыньщ жаны - жалау. Буйрык кылды: дарга асып - тарт» деп. Тертеу тугел болса - Жамбмл Жйбяей тебедег! келед), (/^46-/943) Алтау ала болса - Сэске мезг<л болганда, ауыздагы кетед!. Кырык мыи эскер кол шыкты. Хан Тем<рхан бас болып. Куннен туган баламын! Желб!реген ту шыкты. Жаркыраймын. жанамын. Дабылдарын кактырып, Кунге гана табынам... Шуылдаган шу шыкты. Жерде жалгыз тэн!р' - от, Оттан баска тэн!р< жок. Келел) кенестер не? Ак найза не? Не токтау толкып жаткан ________ _______ Г/д9^ - / 9^ ) —айна келгс? Мен - казакпын мын ел<п, Кетерген «Абылайлап» мыцт)ршген! ала жапау, Жергепмде таныстым Шакырушы бола ма тозган елге? муц тш!мен. Ак туын Абылайдын к<м кетерд). Алашта, дуниеден кошкел) хан? Жылаганда журепм кун тутылып, А?мясЖямсуу%м?е (/Д 94-/9^) Куанганда кулк)мнен Ат шабады - ер шаттанады. тун туршген. (У//-У/// др.) (7920-79^ Кек к)р<п, кызыл шыксын! (Даме %м/им#%ям/мм) Метцел)м... Туган жер)м мен<ц - Ер - атымен, (X/ д.) Крзакстаным! Кус - канатымен. (/9 Л -/9 д ^) Махмуд Уран кетерыюе - ру жиылар, Жау келсе - жамигат жиылар.

^аза^стан Республикасыныц Мемлекетт)к рэмЬдерш танып-бжлуге арналган казакша-орысша сезд!К 290 4 Цазацша-орысша сезд<к Адам - человек Арыстан - лев Адамзат - человечество Арман - мечта Адал - честный, верный Ар-ождан - совесть Адалдык - честность, верность Асыл - благородный: драгоцен­ Азамат - гражданин ный А заматты к пары з - граждан Асыл заттар - драгоценные ский долг изделия Азат - свободный А скак - величавый Аслан - небо Азаттык - свобода Аслан тустес - зд.: небесный Ай - луна Аслан тектес ту - небесно- Айбын - доблесть голубое знамя Айбынды - доблестный Аспап - инструмент (музыка­ льный) А йш ы к - узор Астана - столица А йш ы кты - красивый (с узо­ Ат - конь Ата-баба - предки рами) Ата зал - Конституция Айырым - различие Ата ж у р т- прародина Айырым белгк! - знак различия Аялау - беречь Агынан ж ары лу - поделиться самыми сокровенными мыслями Элем - мир А й м у т з - лунообразный рог Элш пе - азбука Ак - белый Эн - песня Акикат - истина Энуран - гимн Акша - деньги Эуен - мелодия А л ь т - великан: зд.: народ Эулет - династия А лы пты н куаты - зд.: сила Эсер - впечатление народа Эскер - дружина Алтын - золото Эскерл байрак - военный стяг Алтын туст! - цвет золота, золо­ Эспеттеу - почет, славословие тистый Ал ка - колье Б ай к а у - конкурс А манат - наказ Б ай рак —штандарт Аман-сау калу - уцелеть, не Бала - зд. сын исчезнуть,сохраниться Баты р - герой, богатырь Ана - мать Бары с - барс Ана тын - родная речь, родной язык Аныз - легенда Ансар - самое сокровенное желание Ардактау - уважать

Батые - запад Е Б ау- лента Бауырга басу - зд.: приютить Егемен - суверенный Бедер - узор Егеменд<к - суверенитет Бейне - образ Ежелг! - древний БелН —знак Ел - страна, народ Бес - пять Елд!к - державность Бес!К - колыбель Елбасы - президент Бесбурышты (жулдыз) Елд!ц аты - название страны пятиконечная (звезда) Елтанба - герб Бет (он жак, сол жак) - сторона Елтанбатану - геральдика (правая, левая), аверс и реверс Елтанбатанушы - геральдист (вексилология) Елтану - страноведение Б!рл!к - единство Елтанбалык - гербовник Бодан - зависимый, раб Елуран - общий клич Бодандык - зависимость, рабство Ен - тавро Болашак - будущее Ен< - ширина Бойтумар - талисман Ер - отважный Бояу - краска ЕрКШД!К - воля Бер< - волк Ерл)к - отвага Белшек - часть Буйым - предмет, вещь Ж Г Жалау - флаг, знамя Гажайып - прекрасный Жалгастыру - продолжение Галамат - чудесный Жалын - пламя Гасыр - век Жан - душа Жанды - живой А Жаралу - рождение, появление в свет Дала - степь Жарасым - гармония Даму - развития Жаргы - устав, свод законов Дана - мудрый Жарты ай - полумесяц Данк - слава Жасыл - зеленый Данкты - славный Жау - враг Даркан - щедрый Желб!реу - развеваться Дэстур - традиция Жер - земля Дэу<р - эпоха, время, век Жоба - проект Дэлел - доказательство Ж олак - полоса Дэлелдеу - доказать Жолбарыс - тигр Дерек - факт Жузж - перстень Д ос- друг Журек - сердце Достык - дружба Журекжарды - искренний Денгелек - круглый Журекжарды сез)м - искренное Дуние- мир чувство

292 4 Цазацша-орысша сезд<к Журекжарды куяныш Калканша - шить искренняя радость Канат - крылья Жун - шерсть Кара - черный Жулдыз - звезда Кару-жарак - оружие Жумыр жер - планета Касиет - качество, свойство, Ж ылкы - лошадь святость КаЬарман - доблестный Заман - эпоха, время Кисын - логика Зан - закон Кызыл - красный Зер - узор, позумент Кыран - орел Зерл! - (красивый с узором) Когам - общество Зерде- память Козгалыс - движение Зерделеу - изучать, запоминать Кола - бронза Зенпр кек - голубое небо, сине­ Кола дэу<р< - бронзовый век голубой (цвет) Коленер - прикладное искусство Иман - мораль «Кешкар муй!з» (ою) - «Бара­ И м анды лы к- моральный ньи рога»(узор) Кулыншак - жеребенок Келешек - будущее Курметтеу - оказать уважение Кемп!ркосак - радуга Кушак - объятие Кереге - раздвижная решетчатая Кушагы аш ык - доброжела­ основа юрты тельный, гостеприимный Кии уй - юрта Кеплд)р - голубой м Кек-синий Кекбер) - сизый волк Мата - ткань Кеш - караван Максат - цель Кешпелмтер - кочевники Мактаныш - гордость Кешпел)лер элем) - мир кочев­ Мэдениет - культура ников Мэртебе - статус Куьмс - серебро Мейжрбан - добрый Кун - солнце Мемлекет - государство Куй - кюй (музыкальный жанр) М емлекегпк - государственный М емлекегпк энуран - госу­ Кабылдау - принять дарственный гимн Кадфлеу - уважение М емлекегпк елтацба - государ­ Кайгы - печаль ственный герб Кала - город М емлекегпк рэм<здер - госу­ Калайы - олово дарственные атрибуты, грсударс- Калыптасу - формирование твенные символы Мемлекетт!к рэм!здер коры - фонд государственных символов М емлекегпк ту - государст­ венный флаг

Мер - печать Пайгамбар - пророк Мура - наследие Перзент - дитя Мурат - мечта, цель Пырак - мифический крылатый Муй!з - рог конь Мул!к - имущество Р Н Найза - копье Рэмнз - атрибут, символ (офи­ Накыш - чекан; инкрустация циальный) Намыс - честь РэмЬбаян - блазон (фр.) (устный Нег!з - основа или письменный рассказ о гербе) Непзж калау - основать Рэмм - церемония, ритуал Нысан - форма Рэммдеу - оформление Нышан - символ Ресми - официальный Нышансез - идиограмма Ру - род Нур - свет Рух- дух Рухани - духовный О С Ойсез - логограмма Онтуст)к - юг Сакина - кольцо Орда - ставка Сана - сознание Орта - середина Сары - желтый Орталык - центр Сез!м - чувство От - огонь Сен!м - уверенность О тан - родина Солтуст)к - север Отаншылдык - патриотизм С урет- рисунок Ошак - очаг Суретсез - пиктограмма Ою - узор Ояну - пробуждение т е Табигат- природа Тагдыр - судьба Ом)р - жизнь Тагдырдын тез! - испытание Ом)р салты - образ жизни судьбы Онеге - пример Тагзым - поклонение Он (тур) - вид Так-трон Онд< - видный, красивый Талгам —вкус Орнек - узор Талайды етюздж - многое Осиет - завет пережили Таным - познание п Танба - клеймо, тамга Танбалау - ставить тамгу, клей­ Парыз-долг мить Парасат - ум, интеллект Тандандыру - удивлять Патша - царь Тандау - выбор

Тарих - история У лтты к рэмЬ национальный Тас - камень символ Тас дэужр) - каменный век У лтты к рух национальное ;Татулык - согласие^ ____ самосознание Таутеке - горный козел Улы - великий Тэн<р< - бог Улыс - народ Тзуелс<зд!К- независимость Уран - клич, призыв Тем)р - железо У рансез-девиз Тенге - монета, валюта У р п а к - поколение Т<рл<к - жизнь Устаз - учитель Тыныштык - мир, спокойствие Тозак - ад Тертбурышты - четырехуголь­ Ум)т - надежда У ш ж олакты (ту) - триколор, ный трехцветный (флаг) Ту - флаг (государственный) Тубег! - знаменоносец Тутану - вексилология Тутанушы - вексилолог Х алы к - народ Туган- родной ш Ш аны рак - купол юрты Тудын сабы - древко флага Ш арш ы - квадрат Ш аш ак - кисточка, бахрома Тудын туе! - цвет флага Ш енбер - круг Ш екара - граница Тудын шашагы - кисточка Ш ы гы с - восток Ш ы нды к - правда флага, бахрома Ш угы ла - заря, радуга Тутугыр - флагшток Туе - цвет Т у с М к - понятие Турмыс - быть Тулпар - боевой конь, скакун Тыныштык - мир, спокойствие 294 # Ц а з а ц ш а -о р ы с ш а с е з д < к У ы к - купольные жерди (в юрте) Ж У ыздай ую - зд.: жить в !лтипат-уваж ение, внимание согласии Эмблема - эмблема У гым - понятие У зындык - длина У л т - нация У лтты к бояу - национальный цвет(вексилология) У лтты к намыс - национальное достоинство

ДЕРЕККОЗ ,4ф^7ь-/1?зм-/)я<^дфу7-ля//. Родословное древо тюрков. Иоакинф. История первых четырех ханов дома Чингисова. Стэнли Лэн- Пуль. Мусульманские династии. - М-Т-Б: «Туркестан», 1996. 2. /М.лгм АУ. Европа, Тюрки, Великая Степь. - М.: «Мысль», 1998. 3. -4й&7/70(УЛ Орхон ескертк!штер<н!н тексь - Алма-Ата, 1990. 4. .4мл?.1/)у?яя?0(?,Д. Тюркские этнонимы. - Нукус, 1986. 5. С. Кунгей мен коленке. Алма-Ата, !990._____________ 6. /1%дя?лй С. Кек асаба кетерд!м. «Ана тмн»газет], 1991 жылгы 2 мамыр. 7. . 4 ХУ1П- ХХ гасырлардагы казак акын-жазушыла- рынын жинагы. (Кур. К.Сыдыков). - Алма-Ата. 1972. 8. ,4км!м^<? /^^. Искусство и идеология саков Семиречья (по материалам Кургана Иссык). - М., ]980. 9. ,4кмм;е<? /^1^. Курган Иссык. Искусство саков Казахстана. - М., !978. !0. Аум/оей /1,4. Древняя культура саков и уйсуней долины реки Или. - Алма-Ата, 1963. 11. /^ым.лгяяое М Казактын тег! туралы. - Алма-Ата, 1957. 12. ,4^ьмме<? /^ Ертедег! ескертюштер елес<. - Алма-Ата, 1976. 13. & Тарихи таным. - Алматы, «Ататек», 1994. 14. ,4дуя?/омяя /0.5. и др. Этносоциология. - М., 1999. 15. Архаический ритуал в фольклорных и раннелитературных памятниках.-М ., 1988. 16. ,4с<%)емЗмя/7о<? С. История Казахстана (С древнейших времен). Алматы: «Санат», 1998. 17. ,4я?я?0яз%70бС. Кыргызсанжырасы. Бишкек, «Кыргызстан», 1995. 18. Эб/тямм Э. Ешк< туя к кызыл ат. «Казак тин мен эдебиет)», 1992 жылгы 5-6 сандары. 19. Тур<к шеж<ресь Алматы, 1992. 20. Эуезое А/. Шыг. жинагы, 111- том, Алма-Ата, 1979. 21. /уябь//? З.М Бабырнама. - Алма-Ата, 1990. 22. &7мяякое А*.А/. Средневековая городская культура Южного Казахстана и Семиречья. - Алма-Ата, 1986. 23. /)дм/7ймсс /1., ///.. //йзорбоеея ,4., /7/ям.мер^еяое Е. Государственные символы тюркоязычных стран. - А., 1997. 24. &%?<' М/4. Эпохи и идеи. «Мысль», —М., 1987. 25. Л/.А1 Тюркская вселенная. - Алматы, «БЫм», 1996. 26. 5й/?я? Р. Избранные работы. Семиотика. Поэтика (пер. с. франц.) - М., «Прогресс», 1994. 27. Бя/7/й(7.7Ь(3 Й.5. Общие работы по истории Средней Азии. Сочинения, II (I) том. - М., 1963.

296 4 Дереккез 128. &7/7йю.7ь<) Й.Д. Работы по истории и филологии тюркских и монгольских народов. Сочинения, V том. - М.. 1968. 29. Боршо/мк ,4. Златообильные микены. —М:, «Наука». !99!. 30. Батырлар жыры /!-!!! томдар/. Алма-Ата. !986! 987. 3!. А И др. Энциклопедия символов. - М.: «Крои-Пресс», !992. 32. А*. Очерки истории общественно-политической и философской мысли Казахстана. Дореволюционный период. - Алма-Ата. !976. 33. Бскмалямое & Казахстан в 20-40 годы Х!Х века. - Алма-Ата: «Казак университет!», !992. 34. Де.7м:/кмй М Шумеры. - М.: Вече, 2000. 35. йяймбе/к' &//. Этнография Турана в древности. VI! в. дон. э. - VIII в. н.э. - М.: Восточная литература, !999. 36. ,4. Путешествие по Средней Азии. - М.. !967. 37. йебер М Избранное. Образ общества. - М.: Юристь, !994. 38. Восточный Туркестан в древности и раннем средневековье. - М., !988. 39. Восточный Туркестан в древности и раннем средневековье: этнос, языки, религии. - М., !992. 40. Лтчес /1 Национальные образы мира. - М., !988. 4!. /1?/?о<)о/я. История в 9-ти книгах. - Л., !972. 42. Государственные символы Казахской ССР. (К Акаев). - Алма Ата, Казахстан, !986. 43. //кжое &Е. Скифы. - М., !97!. 44. //?яч -4./У. Древние кочевники в центре Азии. - М. !980. 45. //м^о/уьям Я. Л Философская антропология. - М.: Мысль, !982. 46. /умболь<)/я й. Я зык и философия культуры. - М !985. 47. Л^ммлее 77.Я. Древние тюрки. - М., !967. 48. .Длгаммбекое У. Эхо. Алма-Ата: «Онер», !990. 49. Древние обряды, верования и культура народов Средней Азии /Историко-этнографические очерки. - М.. !986. 50. Дцта/мм МХ. Тарих-и-Рашиди. - Алматы: «Санат», !999. 5!. Дю/мк'ей.м Э. Социология. - М.: Канон, !995. 52. Д^.мя.?дмбе/мо(? Кене Казакстанды кергендер. - Алма-Ата. !979. 53. Жэм/бекое 0. Уакыт керуень - Алматы, !992. 54. Жо.7&?сбекоб М Асыл арналар. - Алма-Ата, !990. 55. Гасырлар пернесь - Алма-Ата. !975. 56. Записки о Бухарском ханстве / отчеты П.И. Демизона и И.В. Виткевича. - М., !983. 57. Геленин Д. Восточно-славянская этнография. - М., !99!. 58. Зояюб О.Й. Китай и Восточный Туркестан в ХУ-ХУН вв. Межгосударственные отношения. - М., !99!. 59. Мюмос А^/1. Флаги государств мира. - М., !97!. 60. А/сяее С. Казак эдеби тыннщ тарихы. Алма-Ата, !989. 6!. А/еш/ Введение в философию истории. М.: Владос, !997.

62. Искусство стран Востока. Под ред. доктора исторических наук Р. Василевского. М.. 1986. 63. Ислам/энциклопедический словарь/. - М., 1991. 64. //с.мл<у.70й О. Этническая антропология Казахстана. - Алма- Ата. 1982. 65. История Казахской ССР с древнейших времен до наших дней. 1-том. - Алма-Ата. 1977. 66. /(ябьим^ь/ А/. Керейлер керуень МХР. Олгий, 1978. 67. А/./<*. Памятники Тасмолинской культуры. - Алма- Ата. 1966. 68. М/С., А)уи/лмку.7о<у Ж Культура древних ското­ водов и металлургов Сары-Арки. - Алматы. 1992. 69. Казак эдеби тмннщ тарихы. (Хрестоматия. Кураст.: Г. Калиев. Г. Боранбаева). Ы. Алтынсарин атындагы Казак Б]Л)м акаде- миясынын Республикалык Баспа кабинет). - Алматы. 2000. 70. Казак совет энциклопедиясы. 1-12 томдар. Алма-Ата. 1972-1978. 71. Казак тарихижырынынмэселелерь Алма-Ата, 1979. 72. Казак тминщ кыскаша этимологиялык сезд!п. - Алма-Ата, 1966. 73. Казак АССР н!н ОАК мен ХКК каулысы. «Казак» сезшш орысша айтылуы мен жазбаша танбалануы турапы. Алматы, 1936 ж. акпаны. 74. Казак КСР Заны. Казак Кенест<к Сониалиспк Республи- касынын атауын езгерту туралы. Алматы, 1991 ж. 10 жел- токсан. 75. Казакстан Республикасынын Конституииясы. Алматы, «Жеп- жаргы». 2000. 76 КР Заны. Казакстан Республикасы астанасынын мэртебес! туралы. Алматы, 1998 ж. 20 мамыр. 77. КР Президентшщ Зан куш! бар Ж арлыгы. Казакстан Респуб­ ликасынын Мемлекетпк нышандары туралы. Алматы, 1996 ж. 24 кантар. 78. КР Заны. Казакстан Республикасынын Мемлекетпк жалауы туралы. - Алматы. 1992 ж. 4 маусым. («Казакстан Республика­ сынын Жогаргы кенес)н)н жаршысы», №10, 1992 ж.) 79. КР Заны. Казакстан Республикасынын Мемлекетпк елтанбасы туралы. Алматы. 1992 ж. 4 маусым. («Казакстан Республикасынын Жогаргы кенесшщ жаршысы», №10, 1992 ж.) 80. КР Заны. Казакстан Республикасынын М емлекетпк энура- нынын музыкалык редакциясы туралы. Алматы, 1992 ж. 4 маусым. («Казакстан Республикасынын Жогаргы кенесЫн жаршысы», №10, 1992 ж.) 81. КР Заны. Казакстан Республикасынын Мемлекегпк энура- нынын текс! туралы. - Алматы. 1992 ж ! 1 желтоксан. 82. КР Президент!н!н Ж арлыгы. Казакстан Республикасынын Президенпнщ байрагы жэне онын айырым белплерш!н

ресми пайдалану тэрт)б! туралы. - Алматы. )995 ж. 29 жел- токсан. 83. КР Президент)н<н Ж арлыгы. Казакстан Республикасы аста- насы —Акмола каласын Казакстан Республикасынын аста- насы - Астана каласы деп кайта атау туралы. - Акмола. !998 ж. 6 мамыр. 84. КР Президентшщ Ж арлыгы. Акмола каласын Казакстан Республикасы астанасы деп жариялау туралы. - Алматы. !997 ж. 20 казан. 85. Й<7/Н7Д. Книги монгольских кочевников /Семь веков монголь- ской письменности/. - М.. 1972. 86. (1,1. Казактын халык прозасы. Алма-Ата. )984. 87. Ййссмре/? Э. Жизнь и учения Канта. Санкт-Петер бург. 1997. 88. М Тур<к созд<г! (Диуани лугат-ат-тур)к). Уш томдык шыгармалар жинагы (ауд. А. Егеубай). - Алма-Ата. «Хант». 1997. 89. Елен-алан.-Алма-Ата, !984. 90. Аекмбяей Э. Уркер. - Алма-Ата. )98 ]. 91. А е ? / //. Ежелг) дэуф эдебиет) /!-И к)тап/. - Алма-Ата. 1991. 92. Аемесбяес /. Казак ты птн фразеологнялык созд!г!. - Алма-Ата, 1977. 93. Атаулар сыры. - Алма-Ата. 1984. 94. А7м//бекое Д. Казак менталитет): кеше, бупн, ертен. - Алматы, «Гылым», 1999. 95. /^7Ям/я?о/?//мм С./1 Древнетюркская писменность и культура народов Центральной Азии. - М., !972. 96. Йлям;я?о/7мь/м С./1 Древнетюркскне рунические памятники как источник по истории Средней Азии. - М., 1964. 97. Й*7Ям/;??о/7мьм/ (1/1, Сц7/яяяос 71/1 Казахстан: летопись трех тысячелетий. - Алматы: «Рауан», !992. 98. Книга Марко Поло. - Алма-Ата: «Гылым», 1990. 99. А/./(. Ата тарихы туралы сыр. / Казак халкынын тагдыры хакында/. «Акикат». !992 ж. №12. )00. Э. Казак эпосы жэне туркология. Алма-Ата., !987. 101. Космос древньо!Укра!ни. Ки<в. 1992. 102. /(уумуямя А.А. Распространение коневодства и культа коня у ираноязычных племен Средней Азии и других мародов Старого Света. - Средняя Азия в древности и средневековья /история и культура/. - М., !937. 103. Культурология (под ред. Н.Г. Багдасарьяна). - М., «Высшая школа», 1998. 104. Лум /У./1. Ежелг) Грек мифтер) мен аныздары. Алма-Ата, )979. 105. /()рбям2Д7мЛ1а7м& Тауарих хамса/бес тарих/. Алматы. 1992. 106. Й*ье/?я Э. Они рисовали на глине. - М.. 1984. 107. Ллм'е/? С. Философия в новом ключе. Исследования симвоики разума, ритуала и искусства. - М.: «Республика», 2000.

!08. Легенды и сказания Древней Греции и Древнего Рима. /Сост. А.А. Нейхардт/. - М., 1988. 109. Леомяуьебя /1А и др. Ключи к тайнам Клио. - М.: «Про­ свещение». 1994. 1!0. Л/?ом(3 С. Археология Месопотамии. - М., 1984. Ш .Л о сес ^.Ф. Философия. Мифология. Культура. - М.: Изд. Политической литературы. 1991. 112. Лсяп/дм Ю.А/. Символ в системе культуры. Сборник. Символы культуры.-Тарту. 1987. !) 3. У7уссяя<3яязли. Алтын шеж<ре. (Монгол тшнен аударган А. Мау- караулы). - Алматы. «Онер». 1998. ! 14. Мя.?аум// .И. Аласапыран./1-11 к)тап/ Алма-Ата. 1981-1983. ] ]5. Л/. Казак тарихынын эл<ппесь Алматы. «Казактан», 1995. 116. АУя^яюся Е. Бизнес на флагах. // Журнал «Промышленность Казахстана». №2. 2000 г. - С. 63. ] ]7. Л%т;ос(.& Памятники древнетюркской письменности. - М., 1951. 118. М7/7^у?ям Э..У. Ежелп жыр, аныздар. - Алма-Ата. 1985. 119. /7о.?о. Книга о разнообразии мира, записанная пизанцем Рустикано в 1928 г. от р.х. - Алма-Ата. 1990. 120. АУя/?я?н X. Избранные, (пер. с исп.) - М.: «Художественная лите­ ратура», 1979. 121. А/яря?мяоб .4.//., Мяряям/се ,4.//., ^4бся?^об /С. Наскальные изображения Саймалы-таша. —Алматы, !992. 122. А^зеоя А/.Е Монетные находки в Средней Азии в 1917-1927 гг. Среднеазиатский комитет по делам музеев и охраны памятников старины, искусства и природы. Известия, вып.З. - Ташкент, 1928. 123. Материалы по истории казахских ханств XV—XVI!! веков. /Извлечения из персидских и тюркских сочинений/ - Алма- Ата, 1969. 124. Материалы по истории кочевых народов в Китае Ш-в.в. - М., 1990. 125. МелмжобяА//. Вооружение скиф ов.-М ., 1964. 126. Мифологический словарь.-М ., 1990. 127. АУа7&ь?д7М2(?Ж. Кызыл кайын. Астана. «Елорда», 2000. 128. Монголдын купия шеж!ресь (ХИ-Х1И гасырлардагы кешпе- лшер шеж!рес<). (Монгол тмине науд. М. Султаняулы) - Алматы, «Онер», 1998. 129. М?мя?э /7. Египет Рамсесов. Последняя жизнь египтян во времена великих фараонов, (пер. с франц.) - М.: «Наука», 1989. 130. А/уя-аяое А/.С. Из исторического прошлого. - Алматы: «Казак­ стан», 1998. 131. АУьмьямкосАС. Народная культура и генезис национального самосознания. // Сов. этнография, 1981, №6. - С. 3-13. 132. А/ыльммкос АС. О формировании национальной символики. Сб. Расы и народы. Вып. 21. М., 1991.

133. Л/м.7ьммкое /1.С. Язык культуры и вопросы изучения этни­ ческой специфики средств знаковой коммуникации. Сб. Этно­ графическое изучение знаковых средств культуры. - Л.. !989. 134. ЛЙ0.7.7Р/? /1 История Сибири. Т.!. - М.: «Восточная литература». 1999. 135. /Убмя/7бяе<? Т/..4. На пороге XX! века. Алматы: «Онер» !996. 136. /7язя/?бяее 77.Э. Дуниежуз! казактарынын курылтайында сей- леген соз!. Алматы. 1992. 137. Народы мира. Этнографические очерки. Н том. Народы Средней Азии и Казахстана. - М.. 1963. 138. /Таж-лм^сиояЖ Уш томдык шыг. жинагы. - Алматы. «Жазушы». 1996. 139. 7/ейля/х)я? /!..!. Скифский рассказ Геродота в отечественной историографии. - Л.. 1982. 140. 7/и;/ме Ф. Сочинения в двух томах. - М.. «Мысль» 1990. 141. 77)уим)дюмрЯо(у7/. Искусство Казахстана.-М , 1970. 142. 7/мдмея; Л/ья?.мгяи. Казактын кыскаша тарихы. - Алматы: «Жалын». 1994. 143. О.жт.'оя С. Словарь русского языка. - М.. 1988. 144. Ояяеиле&м А./7. Древняя Месопотамия. Портрет погибших цивилизаций (пер. с англ.) - М: «Наука». 1980. 145. (^ря?е^я я /\"яссея? X Избранные труды, (пер. с исп.) - М.: «Весь мир». 1997. 146. С^мегямТяссея?^. Чтотакоефилософия. —М.:«Наука», 1991. 147. /7ея?/7ос Язык, знак, культура. - М.: «Наука». 1991. 148. Познание мира традиционным искусством.-Алма-Ата. 1976. 149. Поэты пяти веков. Казахская поэзия XV - начало XX века, (сост. М. Магауин)/ пер. сказ. - Алматы: «Жазушы». 1995. 150. Проезжая по Московии /Россия XV^-XV!! веков глазами дипломатов/. —М.. 1991. 151. Путешествия в восточные страны Плано Карпини и Гильома де Рубрука.-Алматы: «Гылым». 1993. 152. Ря&мжй.А Из С ибири.-М ., 1989. 153. /'<к).7ос/?./?. Опыт словаря тюркских наречий.-СПб. 1893-1911. 154. Рямяк)-я<)-()мя. Сборник летописей. Кн. 1-М. - М., 1952. 155. Речь президента Республики Казахстан Н.А. Назарбаева на торжественном заседании всемирного курылтая казахов (на каз.. русс., англ. языках). - Алматы. 1992. 156. Рсжч)есям?ря<жмм /О.й. Введение в культуроведение. - М.: «ЧеРо». 1996. 157. /^уг)еяко (.77. Горноалтайские находки н скифы. - М., 1952. 158. Рь/бякое Д.А Мир истории. - М.. 1952. 159. СягяляееАМ. (1?кя?ябрьскяя 7/./?. Традиционное мировоззрение тюрков Южной Сибири. Знак и ритуал. - Новосибирск.

160. Сярыблес /). Казактын музыкалык аспаптары. Алма-Ата. 1981. 161. С м 77. Философия американской истории, (пер. с исп.) - М.: «Прогресс», 1984. 162. (*ей<)/.мбекос /1. Кек байрак болса ураным.. «Ана т<л)» газет!, 199! жылгы !4 кантар. 163. Сей<%мбеко<?,4. Куиг!р-кунг!ркумбездер.-Алма Ата. 1981. 164. Сер^/н'/ук Я. Иаиюнальна символ<ка Украши. Ки)в. «Веселка». 1992. 165. Сез атасы. Макал-мэтелдер мен канатты сездер. /У-ХУ11 гасыр- лардагы жазба ескертк[штерд)н материалдары бойынша курасты- рылган жинак/. (Кураст. Э. Курышжанов). - Алма-Ата. !982. !66. Осиетнама. Курастырган К. Сейдеханов. - Алма-Ата. 1982. !67. Скифы. Хрестоматия. - М.. 1992. 168. Омя?яя<2(?С. Ел<м-ай./1-11 к)тап/.-Алма-Ата, 1979-1980. 169. Смирной А1Ф. Сарматы. Ранняя история и культура сарматов. -М .. 1964. 170. Смирное 0 /7. Сводный каталог согдийских монет. - М., 1981. 171. Сцтеймеиое (АО. Я зык письма. Взгляд в доисторию - о проис­ хождении письменности и языка малого человечества. - Рим: «К<а1», 1998. 172. СцтеймемоеО.О. АзиЯ.-Алма-Ата: «Жазушы», 1975. !73. См.мя 7/мнь. Избранное. Пер. с китайского. —М., 1952. 174. 71а/ммряь/ ,4%се.7еу. Улттын тумары - туы. «Ана т)Л[», 1992 жылгы 28 караша. 175. 71ора%я?ь; ,4%се.7еу. Улы дала тарихына шолу. «Казак эдебиет)», 1992. 176. 7оя?лияйц7м Тарихи дерек, келел! кенес. КХР. Шынжан халыкбаспасы, 1989. 177. 7дхо-/1ж)м,4./4. Греческая мифология.-М ., 1989. 178. Гндгсннскнй С.77. Китай и соседи древности в Средневековье. - М.. 1970. 179. Тойнби/(../У-ж*. Постижениеистории.-М ., «Прогресс», 1991. 180. 7рсси^ер Диг. Словарь символов, (пер. с англ.) М., «Файр- пресс», 1999. 181. 7]оубе!/кмй /7.С. Язык. История. Культура. /Под ред. Л.Н. Гу­ милева/. - М., 1991. 182. Тур<ктер. (Орысшадан аударып, кураст. - Салгараулы К ). Алматы: «Санат», 1999. 183. 71миыи/баея М История казахского народа. - Алматы: «Санат», 1998. 184. У/яе.ммм-ло&ж'д. Чингиз-наме.-Алматы. 1992. 185. Философский энциклопедический словарь. М., 1989. 186. <&7оренскнй/7. Имена. Харьков, «Фолио», 1998.

!87. Фяг?м Дж. Энциклопедия знаков и символов. - М.: «Вече... Аст». 1996. !88. Золотая ветвь (пер. с англ.) - М.: «АСТ». 1998. !89. Ф/и?ж) 3. Тотем и табу. - М.: «Олимп». )998. ]90; Ф/^аии Э. Душа человека. - М.: «Республика». 1992:------------- !9). Ф/?о.и.и Э. Иметь или быть. - М.: «Прогресс». !990. !92. Э. Чннгнз-хан как полководец и его наследие. - Алматы. !992. !93. Лбутехмм Л Махаббатнама. /Ауд. А. Кыраубаева/. - Алма-Ата. !985. !94. Аук С.71 Мифология Ближнего Востока. - М.. !99). !95. 713. Итальянская фразеология и итальянцы. - М.: «Че Ро». 2000. !96. 7()// Ф). Геополитика Казахстана. - Алматы: «Жет) жаргы». !999. )97. .4.77. Очерки по истории казах-киргизского на­ рода в связи с общими историческими судьбами других тюркских племен. Ч.-!.—Оренбург. Т924;— ]98. 7/У. Уг7.77^дг<г///. Абылайдын хаты табылды. «Ана т<лЬ> газет!, !99! жылгы ! тамыз. !99. 777я!п/<?/?г)с//ос Е./77. Казак елйнн рэм!здер<. - Алматы: «Балауса». !993. 200. 777й!/!м?/?^с//ое Е.777. Мифология, культура и политическая символика. 77Журнал «Саясат». № !. 200! г. С. 36-47. 20!. ТТ/смлм^<?ем}:7м Е. Елтану элтпесЬ - Алматы: «Рауан». !998. 202. 7У7йм.ие/7г)е//^:7ь/ Е. Эз Астана. - Астана: «Полиграфия». !999. 203. Т/7яй.ме/7<)емое Е.777. Казакстан Республикасынын Мемлекетт!к рэм<здер!. - Алматы: «Жет! жаргы». 200!. 204. /77ям.ме/к)емйя Е./77. Государственные символы Республики Казахстан. - Алматы: «Жет< жаргы». 2000. 200!. 205. 5/мйяслс/е/мл' Е. ТЬе Ша(е ЯутЬо!я оГ (Ье КерцЬМс оГ КахакЬ- §4ап. А!та^у «2Ье^ хЬаг§у». 200!. 206. 777ямме/хй?м<м /1777. Казакстан Республикасынын тэуелс!зд)К рэм!здер). Алматы: «Алматы К<тап». 2005. 207. 777е^.7ссУ7.3. Титулы, мундиры, ордена.-Л .. !99!. 208. 777е/у? Каменные изваяния в Семиречье. - М -Л.. !966. 209. Ь7бм^яес Е.. Еекммес 71 Азаттыктын туы (Сухбат). «Ана тми» газет). !99! ж. !9 кыркуйек. 2!0 Этнические проблемы истории Центральной Азии и древ­ ности /Н тысячелетие до н.э./. Труды международного сим­ позиума по этническим проблемам Центральной Азии в древности /Н тысячелетие до н.э./. - М., !98!. 2!!. Этнография./ Под ред. Бромлея и Г.Е. Маркевича/. - М.. !982. 2! 2. Этнознаковые функции культуры -М .. !99!. 2!3. Лмуи/кесмч А Кундел<ктер мен хаттар. - Алма-Ата. !979. 2!4. 7(1Смысл и назначение истории. - М.. «Республика». !994.

МАЗМТНЫ Мемлекеттж рэм1здерд:н саяси мэртебес! туралы.....11 Гасырлар к,олтацбасы немесе рэм!зд1к таным баспалдацтары............. ...................................... .............51 УмЖн елдщ арк,алап, арманнан туган рэм1здер........ 99 Сагаты сок,к,ан сэт.......... ;.............................................. 109 К,азак,стан Республикасыньщ Мемлекеттж туы............................................................ 111 К,азак,стан Республикасынын Мемлекетпк елтацбасы................................................129 К,азак,стан Республикасынын Мемлекетпк энураны...................................................177 Эпилог орнына................. ................... ................:........215 Элем картасы алдында................................................. 241 Глоссарий (рэм1зтану: непзп угымдар)......................277 Геральдикалык, мозаика............................................... 280 Этнолингвистикалык, курьер (К,азак, фольклоры мен поэзиясындагы рэм1зд1к сарындарды саралау тэж1рибес1нен).......... 287 К,азак,стан Республикасынын Мемлекетт1к рэм!здерш танып-бмуге арналган к,азак,ша-орысша сездж............................... 290 Дереккез......................................................................... 295

ШАЙМЕРДЕНОВ Ербол Ш аймерденулы ЕЛТАНЫМ &УСЫ.7Ы.М К)таптагы суреттер автордын жеке мурагатынан апынды Редакторы: Лмяр %!йм/мялм*(мзм. Компьютерде терген жэне беттеген: /уумятммми ДУмслхгям^зм. уретгерд) безенд)ргендер: ^ми/^рмй / Ь7. Мукаба суретш)с<: Г}лзия / Басуга 23.12.05 ж. кол койылды. П!ш)м! 60x84'/^. Баспа табагы !9. Есепт)к баспа табагы 21,69. Шартты баспа табагы 18. Офсетт)к басылыс. Таралымы 2000 дана. Тапсырыс №3/122. «Экономика» баспасы» ЖШС. 050063, Алматы каласы, Сайын кошес), 81-уй. «Экономика» баспасынын компьютерл)к орталыгында беттелген жэне керкемделген. !ЗВИ 9965-783-04-7

БАТЫС Ц А ф ^С Т А Н Я№мыАЯ\\Ш ^ОСТАНАИ ОБЛЫСЫ ЛИСАК06СК ТЕМ№ КОСТАНАЙ АТЫРАУ /0?МБ! ОБЛЫСЫ ОБЛЫСЫ дтю & ж и ЪШАЛХАР ж гж \\{ ОБЛЫСЫ ФОРТШЕВЧЕЙЮ, АКТАУ МАЦГЫСТАУ КЫ ЗЫ ЛОРДА ХАИАеЗЕН О Б Л Ы С Ы ОБЛЫСЫ

^ПЕТРОПАВЛОВСК срятж Ьик ^АЗАК^СХАН <у^ ОБЛЫ СЫ - ;<ХРГЕЕВМ,- ^ ^ К Н ф л У ^ Л ^ 'И Н С К !_ .у - ^ Ж .^нск,^^ (^?сг.иру6иж ПАВЛОДАР Е^ЬАС'З . ^ #(КМ ОЛА/<УМ Ы СЫ \\ , ^ ^АТБАСАР У с?мкал V ЁРЙ^уМАУ П А В Л О Д А Р №ИИОГ< ( М0!У01НЯ есккмкн АСТАНА V? 1 ШЫРЫС КАЗАКСТАН ОБЛЫСЫ !ЕМ!Р1АУ1\\} ?ЩАХ!ИИСК КАМАГАНДЦ *рРЦАРМЫ ХЖ1МЕВ ЦАРАЖАЛ ЬЖ к КАРАГАНДЫ ОБЛЫСЫ ЖАМБЫЛ АЛМАТЫ ЩОРГАН ОБЛЫСЫ ОБЛЫСЫ ЖАРКЖТ ОЦТУСТЖКг КАПША) ^(ЙЯЖЙ? ЦАНАТАС ^АСКЕЛВ^' АИСТАМ ф лы сь^? мм% мс

яжжжжмжмнмя В. Ш [Лаймерденов -ХР Мемлекетпк рэмЬдер) жинйшеп реснубликалык Экспертт!к Кеаест)ц мушео, рзм)зтануи!ы. !954 жылы тугаи. Орта м екге:т алтын медальмен б)1 )рген. Эл-Фарабн атындагы Казак мемлекетпк улттык ^ университета жэне ('.Сейфуллин атындагы Акмола а! рарлык универсшет)н тэмамдатан. «Солтус!)к Казакстан», «Жас алаш», «Втемен Казакстан» газеггер^ндекызмет )спмии. : )989 ж. бастап жо! ары мемлекетт)к ортандардын БАК-псн !______* ^ ) жэне когамдык б!р.<есп)пермен б^лан ы о.) мэселелелер) бойынша маманданган.; Республикадагы алгашкы Басдасез кызмет:н уйьшдастырушылардын б:р1. Тэуелс)зд)К алганнан бер( КР ПарламентМн баспасаз хатшысы (беЛ1м менгеруш)С)) (1991-1996), «Егемен Казакстан» газет: бас редакторынын орынбасары (1996-1997), КР Мэдениег, акпарат жэне когамдык кел!С<м министрл4гш1Ц Тшдердг дамыту департамент!н[ц директоры (1997-200!), Мемлекетт4к Казак акпарат агенттМ (КазААГ) бас редакторынын орынбасары, Казак радиосынын аткарушы директоры, КР Парламент! Сенатынын ага кенесинс! (2001-2004) кызметтерш аткарды. 2004 жылдын акпанынан КР Мэдениет, акпарат жэне спорт министрлйжнщ Тарихи-мэденн Ор жылдары Казакстан Журналистер Одагыньщ хатшысы, Журналист)к этика жежндег) халыкаралык комиссиянын мушес!, Казакстан халыктары Ассамблеясы Кецес!Н)н мушес!, КР Мемлекетпк рэм)здерт эз4рлеу ж отн деп комиссиянын хатшысы, КР Ук<мет: жанындагы Ономастика жэне Терминология жешмдеп Мемлекетт!к комиссиялар терагаларыныц орынбасары М!ндетгерш аткардьг ^ Б1рнеше жыр жинагынын, публицнстикалык жэне гылыми-зерттеу енбектер:нщ авторы. «Тында тогыскан тагдырлар» (1989), «Казак ел)н!н рэмйдерЬ (1993), «Кощл сурет)» (1995), «Государственные символы тюркоязычных стран» (авторлар ужымы, 1997), «Елтану элшпесЬ>, «Менж Казакстаным» (К- Мырзалиевпен б'рге) (1998) «Эз Астана» (1999), «Государственные символы РК» (2000, 2001), «КР Мемлекетт1к рэм1здер!» (2001), «ТЬе 8[а{е ЗутЬ оЬ оГ!Ье КериЬйс о^Ка2а^^^8^^т» (2001), «Журектег! жазулар», «Акыл-ой антолотиясы» (2004) жэне баска юталтары бар^ Аудармамен айналысады. «Адамзат рухы» («Канагты ойлар к!тапханасы») сериясын шыгару ж о тн д еп шыгармашылык-баспа жобасын жузеге асырып келед!. Осы авторлык серия бойынша элем акыл-ой алыптарыныц тандаулы афоризмдер; топтастырылган «Даналык дидары» (2002). «Мэнгыпк мурат» (2003) жэне «Акикат айнасы» (2004) жинактарын шьнарды. Акын елец,чер)че б)ркатар музыкалык шыгармалар жазылды («Арман кала - Астана», «Асыл жар», «Колсай», «Тогед) жанбыр», «Дуние», т.б). Мерзьчд) баспасозде жэне ужымдык жинаюарда саясаттану, мэдениепану такырыптарына арналган кегпегси макалалары жарыккорд). ^^коном икА !м. 76 08 8). 76 0 ^ 7 5 Фак^/7 3?7/'76-ИЫ е«лчн'чЬд#2бауЬ:


Like this book? You can publish your book online for free in a few minutes!
Create your own flipbook