Hồ Chí Minh toàn tập - Tập 6

88 Hå CHÝ MINH TOµN TËP T«i ®ang ngÉm nghÜ xa gÇn, th× §µo rãt thªm mét cèc s÷a, vµ nãi: - Cha h·y uèng thªm cèc s÷a, råi n»m xuèng cho khoÎ, con sÏ kÓ chuyÖn m−êi n¨m võa qua cho cha nghe. Sau ®©y lµ lêi con §µo nhµ t«i: “Ch¾c cha cßn nhí, giÆc Ph¸p tÊn c«ng ViÖt B¾c cuèi n¨m 1947. Song ch¾c cha kh«ng râ chóng tÊn c«ng c¸ch nµo. “Mét mÆt, chóng theo ®−êng thuû lªn s«ng L«, ®Õn Tuyªn Quang, lªn s«ng G©m, ®Õn Chiªm Ho¸. “Mét mÆt, theo ®−êng bé, tõ Tiªn Yªn qua L¹ng S¬n, ®Õn Cao B»ng, råi xuèng B¾c C¹n. “Chóng gäi lµ hai gäng k×m. “Mét mÆt kh¸c, chóng ®¸nh tõ B¾c Ninh, B¾c Giang lªn. “M¸y bay th× th¶ qu©n nh¶y dï xuèng B¾c C¹n, Chî Míi, §×nh C¶, §¹i Tõ vµ nhiÒu n¬i kh¸c. “Môc ®Ých cña chóng lµ ngoµi ®¸nh vµo, trong ®¸nh ra. D−íi n−íc ®¸nh lªn, trªn trêi ®¸nh xuèng. Chóng ®· ch¾c mÈm nh− thÕ th× c¬ quan vµ bé ®éi ta ch¹y ®»ng trêi còng kh«ng tho¸t khái c¸i l−íi cña chóng. “NÕu ta kh«ng kh«n khÐo, th× cã lÏ nh− thÕ thËt. “Nh−ng ChÝnh phñ ta ®· ®o¸n tr−íc ©m m−u cña giÆc. Cô Hå liÒn ra lÖnh cho qu©n ®éi vµ nh©n d©n ph¶i kiªn quyÕt x«ng ra c¶n giÆc. Bé Tæng chØ huy th× cÊp tèc ®iÒu ®éng bé ®éi chÆn ®¸nh c¸c ®¹o qu©n T©y. “VÒ phÝa thuû, qu©n ta ®¹i th¾ng ë Phñ §oan, ë Tuyªn Quang, ë s«ng G©m, ë Chiªm Ho¸, hµng chôc chiÕn thuyÒn cña Ph¸p bÞ ta ®¸nh ch×m. M¸u ch¶y ®á s«ng, löa phun ngang nói. BÞ chÆn ®¸nh liªn tiÕp, giÆc véi v· rót lui. Chóng ®Ó l¹i v« sè ®¹n d−îc sóng èng vµ nhiÒu tha ma ch«n lÝnh T©y. “ThÕ lµ mét gäng k×m cña giÆc ®· bÞ ta ®¸nh g·y. “VÒ phÝa bé, qu©n ta ®¹i th¾ng ë B«ng Lau, Lòng Vµi, §«ng Khª, ThÊt Khª... Hµng chôc chiÕc xe cña giÆc bÞ ®¸nh tan.

giÊc ngñ m−êi n¨m 89 X¸c chÊt thµnh cån, m¸u trµn ®Çy hå. PhÝa ®ã chóng còng thÊt b¹i vµ còng ®Ó lät vµo tay ta nhiÒu sóng ®¹n, thuèc men”. T«i s−íng qu¸, n¾m lÊy tay con t«i hái: - Lóc Êy cha ë ®©u hë con? Sao con nhí thÕ? §µo tr¶ lêi: - Sau lóc cha bÞ th−¬ng, con ®−îc theo mÑ tíi th¨m cha mét lÇn, lóc ®ã cha n»m ë mét nhµ th−¬ng cña qu©n y viÖn. Con nhí nhiÒu vµ kü lµ v× cã nhiÒu s¸ch b¸o nãi vÒ trËn ViÖt B¾c l¾m, sau nµy cßn nhiÒu c¸i hay n÷a. Con sÏ lÇn l−ît thuËt l¹i cha nghe. §µo kÓ tiÕp: “ThÕ lµ gäng k×m thø hai còng bÞ ta ®¸nh tan. “Chñ lùc cña giÆc ®· thÊt b¹i. Qu©n nh¶y dï còng bÞ ta tiªu diÖt dÇn. KÕt qu¶ lµ trong 15.000 Ph¸p lªn ViÖt B¾c, chÕt vµ bÞ th−¬ng h¬n 5.000, chóng l¹i mÊt mét sè lín m¸y bay, tµu thuû, ca n«, sóng èng, ®¹n d−îc. “Trong khi rót lui, bän Ph¸p kh«ng quªn ®Ó l¹i nh÷ng vÕt tÝch d· man tµn ¸c. B¾n tr©u bß, ®èt lóa thãc, ph¸ huû ®Òn chïa, triÖt h¹ lµng m¹c, h·m hiÕp phô n÷, giÕt h¹i thanh niªn. Chóng ®i qua ®©u lµ tµn ph¸ ®ã. Chóng t−ëng lµm nh− vËy cho d©n ta kinh sî. Kú thùc d©n ta cµng c¨m thï, cµng kiªn quyÕt, cµng muèn diÖt cho s¹ch bän ¸c quû thùc d©n. “Trong trËn nµy, qu©n ®éi ta anh dòng ®· ®µnh, mµ ®ång bµo ViÖt B¾c còng thËt oanh liÖt. C¶ ngµy c¶ ®ªm, hä kÐo nhau ®i ph¸ ho¹i ®−êng giao th«ng cña ®Þch. NhiÒu n¬i, d©n tù ®éng ®èt nhµ cña m×nh ®Ó ®Þch khái lîi dông. “C¸c cô phô l·o vµ c¸c chÞ em phô n÷ còng kh«ng kÐm h¨ng h¸i. Cã nh÷ng ®éi du kÝch toµn lµ phô n÷, cã nh÷ng ®éi toµn lµ c¸c cô giµ tõ 50 ®Õn 60 tuæi. Cã cô ®Õn 65 tuæi cßn ®i du kÝch. Nh÷ng ®éi du kÝch ®· m¹nh b¹o xung phong, lµm cho giÆc mÊt vÝa. Cßn cã nhiÒu em nhi ®ång lµm liªn l¹c trong bé ®éi ta, gan gãc kh«n khÐo, thËt xøng ®¸ng c¸i tªn tiÓu anh hïng, dßng dâi cña TrÇn Quèc To¶n. Cã em kh«ng may bÞ giÆc b¾t ®−îc, tra tÊn tµn nhÉn, xÎo thÞt

90 Hå CHÝ MINH TOµN TËP c¾t g©n, mµ vÉn kh«ng nãi, kh«ng khai. Khi T©y ®−a ra giÕt, nh÷ng em ®ã vÉn kh«ng sî, vÉn t−¬i c−êi. Tr−íc lóc chÕt vÉn c¶ tiÕng h« to: “ViÖt Nam ®éc lËp mu«n n¨m! Hå Chñ tÞch mu«n n¨m!”. “ThÊt b¹i ë B¾c, giÆc mong vít v¸t ë Nam. Chóng tÊn c«ng vµo chiÕn khu §ång Th¸p M−êi cña ta. Nh−ng chóng còng thÊt b¹i nèt. KÕ ®ã, giÆc l¹i bÞ ta liªn tiÕp phôc kÝch t¹i ®−êng Sµi Gßn - §µ L¹t vµ Sµi Gßn - Sa §Ðc. Trong hai trËn nµy, chóng chÕt mét sè kh¸ ®«ng, mÊt mét sè xe kh¸ lín: trËn La Ngµ trªn ®−êng Sµi Gßn - §µ L¹t ®· lµm n¸o ®éng c¶ d− luËn Ph¸p. “Sau nh÷ng trËn ë B¾c vµ ë Nam, T©y kh«ng cßn hy väng th¾ng lîi vÒ mÆt qu©n sù n÷a. ChÝnh nh÷ng tªn l·nh tô vµ nh÷ng b¸o chÝ cña chóng còng c«ng khai nhËn nh− vËy. “Song, chÕt th× chÕt nÕt kh«ng chõa. Mét mÆt, giÆc cø chuÈn bÞ qu©n sù ®Ó tÊn c«ng ta lÇn sau. Mét mÆt chóng xoay ra tÊn c«ng ta b»ng chÝnh trÞ. “Chóng ®−a VÜnh Thuþ vµ NguyÔn V¨n Xu©n ra lËp chÝnh phñ bï nh×n toµn quèc. Song chóng l¹i sî VÜnh Thuþ ®· bÞ Mü lîi dông, cho nªn chóng giao c¶ c«ng viÖc cho Xu©n. “Xu©n lµ mét ng−êi kh«ng cã quèc tÞch ViÖt Nam, kh«ng nãi ®−îc tiÕng ta. Nã lµ d©n T©y, tõ bÐ ®Õn lín ®i lµm cho T©y, ®−îc T©y cho lµm thiÕu t−íng. T− c¸ch tµi n¨ng ch¼ng cã. §¹o ®øc danh väng còng kh«ng. V× vËy, nh©n d©n phØ nhæ nã ®· ®µnh, th©n sÜ còng ch¼ng ai thÌm lµm víi nã. Xu©n chØ häp ®−îc mét bän l©u la, tham tiÒn, v« sØ, nh− bän Phan V¨n Gi¸o, Nghiªm Xu©n ThiÖn, ®Ó lËp chÝnh phñ bï nh×n. “§Çu th¸ng 6 n¨m 1948, ë VÞnh H¹ Long, thùc d©n Ph¸p cïng víi VÜnh Thuþ, NguyÔn V¨n Xu©n tuyªn bè chÝnh phñ bï nh×n thµnh lËp. Cê cña chóng nÒn vµng cã ba säc ®á. §ång bµo ta gäi lµ “cê ba que”. L¸ cê bï nh×n ®ã hiÖn nay cßn tr−ng bµy ë ViÖn B¶o tµng Hµ Néi ®Ó nªu c¸i téi bu«n d©n b¸n n−íc cña chóng cho thiªn h¹ ®Òu xem.

giÊc ngñ m−êi n¨m 91 “§Ó lõa bÞp d©n ta, bän thùc d©n ë ®©y tuyªn bè thõa nhËn ViÖt Nam “thèng nhÊt vµ ®éc lËp”. Nh−ng ®ång thêi chóng b¾t VÜnh Thuþ vµ Xu©n ký mét tê giÊy bÝ mËt, trong ®ã cã mÊy ®iÒu: “ViÖt Nam kh«ng cã qu©n ®éi riªng, kh«ng cã ngo¹i giao riªng, kh«ng cã tµi chÝnh riªng, kh«ng cã quyÒn can thiÖp ®Õn “n−íc T©y Kú”, “n−íc Th¸i” vµ c¸c “n−íc Nïng”, “n−íc Thæ” mµ T©y sÏ ®Æt ra. “Cè nhiªn d©n ta ch¼ng ai tin c¸i ®éc lËp thèng nhÊt gi¶ hiÖu mµ T©y võa ban cho bän bï nh×n. NÕu cã mét Ýt ng−êi nhÑ d¹ mµ tin ch¨ng n÷a, th× sau vµi h«m còng hÕt tin. V× ba bèn h«m sau trß hÒ ë H¹ Long, Bé tr−ëng Bé Thuéc ®Þa Ph¸p ®· tuyªn bè râ gi¸ trÞ vµ néi dung cña “HiÖp ®Þnh H¹ Long” tr−íc Quèc héi Ph¸p. “ThÕ lµ thùc d©n, bï nh×n ®· giÊu ®Çu hë ®u«i. ThËm chÝ c¸c b¸o ViÖt gian còng ph¶i ng¬ ng¸c thÊt väng, còng ph¶i chöi khÐo thùc d©n vµ bï nh×n. “Trong lóc thùc d©n vµ ViÖt gian ®ang loay hoay bèi rèi nh− thÕ, chÝnh s¸ch cña ta nh− thÕ nµo? “Ngay tõ lóc tiÕng sóng b¾t ®Çu næ, ChÝnh phñ vµ nh©n d©n ta ®· cã mét chÝnh s¸ch nhÊt ®Þnh, mét chÝnh s¸ch kh«ng thay ®æi. Tøc lµ kh¸ng chiÕn cho ®Õn th¾ng lîi cuèi cïng, kh¸ng chiÕn bao giê giµnh ®−îc thèng nhÊt vµ ®éc lËp thËt sù míi th«i. Nh− Hå Chñ tÞch ®· nãi: “Dï cÇn kh¸ng chiÕn 5 n¨m, hay 10, 15 n¨m, ta còng cø kh¸ng chiÕn”. “D©n ta ai còng hiÓu r»ng: Thµ chÞu cùc khæ, chÞu hy sinh mµ kh¸ng chiÕn 5, 10 n¨m, råi ®−îc tù do ®éc lËp m·i m·i, cßn h¬n gôc mÆt, cói ®Çu, lµm n« lÖ nh− 80 n¨m vÒ tr−íc. V× vËy, giµ trÎ, g¸i trai, ai còng nhÉn n¹i, kiªn quyÕt, h¨ng h¸i, quËt c−êng. Ai còng ra søc ñng hé ChÝnh phñ, ñng hé bé ®éi. “Sau nh÷ng cuéc th¾ng lîi ë B¾c vµ Nam, ta l¹i tiÕn lªn mét b−íc míi, mét b−íc ®Ó kh¸ng chiÕn lóc ®ã vµ kiÕn quèc ngµy sau”. * **

92 Hå CHÝ MINH TOµN TËP Nãi ®Õn ®ã, §µo ngõng l¹i hái t«i: - Cha nghe nhiÒu qu¸, cã mÖt kh«ng? Hay lµ ®Ó l¸t n÷a, con sÏ nãi thªm? T«i vuèt ®Çu §µo mµ tr¶ lêi: - Con cø nãi ®i. Con cø nãi ®i! Cha kh«ng mÖt ®©u. B−íc míi lµ g×? §µo c−êi vµ tiÕp: “Lóc ®ã lµ míi, b©y giê th× cò råi, cha ¹! Ngµy nay xem l¹i, th× b−íc míi Êy rÊt lµ tÇm th−êng. Nh−ng m−êi n¨m vÒ tr−íc biÕt nªu nã ra, biÕt lµm cho ®−îc, th× kh«ng ph¶i lµ viÖc dÔ. “Nãi tãm t¾t, b−íc míi Êy lµ phong trµo Thi ®ua ¸i quèc do ChÝnh phñ kh¸ng chiÕn Hå ChÝ Minh nªu ra. “Thi ®ua ¸i quèc lµ mét phong trµo ®Ó hoµn toµn thùc hiÖn c¸i khÈu hiÖu: “Toµn d©n kh¸ng chiÕn, toµn diÖn kh¸ng chiÕn”. “Nã lµ thÕ nµy: BÊt kú h¹ng ng−êi nµo, bÊt kú nghÒ nghiÖp g×, ai còng thi ®ua nhau “lµm cho mau, “lµm cho tèt, “lµm cho ®Ñp, “lµm cho nhiÒu. “Nhµ n«ng thi ®ua nhau ch¨n nu«i, giång giät cho nhiÒu, cho tèt ®Ó cho ®ñ ¨n, ®ñ mÆc vµ ®Ó tiÕp tÕ cho qu©n ®éi ¨n no, mÆc Êm mµ ®¸nh giÆc. “C«ng nh©n thi ®ua nhau lµm sóng ®¹n vµ c¸c thø kh¸c cho nhiÒu, cho tèt, ®Ó tiÖn lîi cho d©n vµ ®Ó qu©n ®éi cã sóng èng ®Çy ®ñ mµ ®¸nh giÆc. “Qu©n ®éi thi ®ua nhau b¾n sóng cho giái, nÐm lùu ®¹n cho xa, cho tróng vµ diÖt cho nhiÒu ®Þch, c−íp cho nhiÒu sóng. “V¨n nh©n, nghÖ sÜ thi ®ua nhau s¸ng t¸c cho hay, cho nhiÒu, ®Ó cæ ®éng trong nh©n d©n, tuyªn truyÒn ra thÕ giíi, vµ ®Ó l−u l¹i cho ®êi sau nh÷ng sù tÝch vÜ ®¹i trong cuéc kh¸ng chiÕn vÜ ®¹i cña d©n téc ta.

giÊc ngñ m−êi n¨m 93 “C¸c nhµ chuyªn m«n, c¸c kü s− thi ®ua nhau chÕ t¹o m¸y mãc cho nhiÒu, cho tèt, ®Ó cho d©n sinh ®−îc tiÖn lîi, kh¸ng chiÕn chãng thµnh c«ng. “Y sÜ, d−îc sÜ thi ®ua nhau t×m ra nh÷ng thø thuèc dÔ chÕ vµ hay, ®Ó ch÷a bÖnh vµ gi÷ g×n søc khoÎ cho bé ®éi vµ nh©n d©n. “Nh©n viªn vµ c¸n bé thi ®ua nhau lµm viÖc cho nhanh chãng vµ thùc hµnh ®óng 4 ch÷ cÇn, kiÖm, liªm, chÝnh; c«ng viÖc ch¹y, mµ l¹i ®−îc d©n yªu, d©n phôc, d©n tin. “C¸c nhµ gi¸o dôc thi ®ua nhau t×m c¸ch d¹y dç cho mau, cho tèt, cho thiÕt thùc víi c«ng viÖc kh¸ng chiÕn vµ kiÕn quèc, ®Ó ®µo t¹o ra nhiÒu c¸n bé cã tµi, cã ®øc cho nhµ n−íc. “B×nh d©n häc vô thi ®ua giÕt cho mau hÕt giÆc dèt. Con nãi thªm cho cha biÕt r»ng anh chÞ em b×nh d©n häc vô h¨ng h¸i l¾m. Hä rÊt xøng ®¸ng víi c¸i tªn “V« danh anh hïng” mµ Cô Hå ®· tÆng cho hä. Thi ®ua b¾t ®Çu tõ th¸ng 6 n¨m 1948 ®Õn th¸ng 6 n¨m 1953, trong n−íc ta giµ trÎ g¸i trai ®Òu biÕt ®äc biÕt viÕt hÕt, chØ sãt mét ng−êi. Ng−êi ®ã lµ mét bµ cô 70 tuæi, ë lµng X.L. Bµ cô v× tai ®iÕc, kh«ng muèn häc. Khi biÕt r»ng c¶ n−íc ai còng biÕt ch÷ chØ cßn mét m×nh bµ kh«ng biÕt, bµ thÒ quyÕt häc cho ®−îc. §Õn ®Çu th¸ng 9, bµ cô ®· ®äc vµ viÕt ®−îc. R»m th¸ng 9, ChÝnh phñ ra lÖnh c¶ n−íc khai héi ¨n mõng: toµn d©n ViÖt Nam tho¸t n¹n mï ch÷. “¡n mõng lµ ph¶i. §ã lµ mét th¾ng lîi mµ c¶ thÕ giíi chØ mçi n−íc ta cã. Con xin nãi tiÕp viÖc thi ®ua ¸i quèc: “C¸c nhµ giµu cã thi ®ua më mang doanh nghiÖp vÒ canh n«ng, bu«n b¸n, c«ng nghÖ, ®· Ých cho n−íc l¹i lîi cho nhµ. “C¸c vÞ giµ nua thi ®ua kªu gäi vµ ®èc thóc con ch¸u lµm viÖc. “C¸c em nhi ®ång thi ®ua häc hµnh vµ gióp ®ì c«ng viÖc nhÑ cho ng−êi lín. C¸c em còng h¨ng ®¸o ®Ó. NhiÒu n¬i, ngoµi buæi häc, chóng nã tù tæ chøc tõng tèp nu«i vÞt, nu«i gµ, trång rau trång s¾n. “Nãi tãm l¹i lµ qu©n sù, chÝnh trÞ, kinh tÕ, v¨n ho¸, ngµnh nµo còng thi ®ua. SÜ, N«ng, C«ng, Th−¬ng, Binh, ai còng thi ®ua”.

94 Hå CHÝ MINH TOµN TËP T«i véi ng¾t lêi §µo: - TiÕc qu¸ lóc ®ã cha ch−a lµnh m¹nh mµ thi ®ua giÕt T©y. §µo nãi: - Lóc ®ã cha kh«ng ®−îc thi ®ua th× b©y giê cha thi ®ua. HiÖn nay toµn d©n còng ®ang thi ®ua kiÕn quèc ®Êy cha ¹. T«i l¹i hái: - Sau phong trµo thi ®ua ¸i quèc kÕt qu¶ thÕ nµo? §µo nãi: “ChÝnh phñ lËp ra c¸c ban cæ ®éng thi ®ua tõ trung −¬ng cho ®Õn c¸c khu, c¸c tØnh, c¸c huyÖn, c¸c x·. ChÝnh phñ l¹i ®Æt ra gi¶i th−ëng. C¸c ®oµn thÓ còng vËy. “V× thi ®ua ¸i quèc lµ mét viÖc míi l¹, ban ®Çu cßn bì ngì. N¬i th× lµm qu¸ søc. N¬i th× m¹nh ai nÊy lµm, kh«ng cã kÕ ho¹ch. N¬i th× kÕ ho¹ch kh«ng thiÕt thùc, lµm ®−îc Ýt l©u råi nguéi dÇn. “Song nhê kinh nghiÖm, vµ nhê sù gióp ®ì vµ khuyÕn khÝch cña ChÝnh phñ cïng c¸c ®oµn thÓ, nhÊt lµ nhê lßng h¨ng h¸i vµ chÝ kiªn quyÕt cña d©n, vµi ba th¸ng sau, c¸c ngµnh c¸c n¬i ®Òu thi ®ua cã ng¨n n¾p. Tõ ®ã vÒ sau, thi ®ua tiÕn lªn vïn vôt. KÕt qu¶ ®Çu tiªn lµ: d©n ®ñ ¨n, qu©n ®ñ sóng, ®¸nh ®uæi thùc d©n, tranh l¹i ®éc lËp. “Con quªn nãi r»ng: VÖ quèc qu©n vµ d©n qu©n du kÝch lµ ng−êi xung phong ®Çu tiªn trong phong trµo thi ®ua ¸i quèc. Hä ®Æt tªn riªng cho cuéc thi ®ua cña hä lµ LuyÖn qu©n lËp c«ng. Bé Quèc phßng, th× gäi thi ®ua lµ G©y c¬ së, ph¸ kû lôc. “Mét mÆt th× hä thi ®ua häc tËp b¾n sóng, nÐm lùu ®¹n, hµnh qu©n. §ång thêi hä thi ®ua trong nh÷ng cuéc xung phong ®¸nh giÆc. Hä tiÕn bé rÊt nhanh vÒ mäi mÆt. Vµ sù tiÕn bé cña qu©n ®éi l¹i lµm cho nh©n d©n thªm h¨ng h¸i trong cuéc thi ®ua. “Cè nhiªn, giÆc Ph¸p kh«ng ®Ó cho ta thi ®ua mét c¸ch yªn æn. “§Õn mïa thu ®«ng n¨m 1948, giÆc l¹i tÊn c«ng ta mét lÇn n÷a. Søc chóng ®· sót nªn trËn nµy kh«ng ®−îc µo ¹t b»ng trËn thu ®«ng n¨m tr−íc.

giÊc ngñ m−êi n¨m 95 “Nh−ng ChÝnh phñ ta ®· s½n kÕ ho¹ch. Qu©n vµ d©n ta ®· chuÈn bÞ s½n sµng. L¹i nhê kÕt qu¶ cña cuéc thi ®ua ¸i quèc, mµ lùc l−îng ta hïng hËu h¬n tr−íc nhiÒu... Cho nªn ®Þch bÞ thÊt b¹i ®au ®ín h¬n trËn tr−íc. Khi b¾t ®Çu tÊn c«ng, qu©n lÝnh nã ba phÇn, lóc thÊt b¹i rót lui ba phÇn chØ cßn mét. Ch¼ng nh÷ng chóng bÞ hao binh tæn t−íng nhiÒu h¬n tr−íc, mµ tinh thÇn cña binh sÜ chóng còng sót kÐm tr«ng thÊy. “Trong hai cuéc tÊn c«ng mïa thu ®«ng ®ã, cã hai ®iÒu lµm cho ng−êi ta chó ý. Mét lµ n¬i nµo lµm ®óng theo mÖnh lÖnh cña ChÝnh phñ, canh phßng cÈn thËn, s¬ t¸n kÞp thêi, th× kh«ng mÊt m¸t chót g× hÕt. Nh÷ng n¬i nµo h÷ng hê, chËm trÔ, kh«ng ra søc ph¸ ho¹i vµ lµm v−ên kh«ng nhµ trèng ®Õn n¬i ®Õn chèn, th× bÞ giÆc ph¸ ph¸ch khñng bè tµn tÖ. Khi bÞ qu©n ta ®uæi ®¸nh, bän giÆc ®iªn lªn, ho¸ ra “chã d¹i c¾n cµn”; trªn ®−êng rót lui, gÆp nhµ ®èt nhµ, gÆp ng−êi giÕt ng−êi, b¾t ®−îc ®µn bµ th× hiÕp ®µn bµ, kh«ng b¾t ®−îc ®µn bµ th× hiÕp sóc vËt. “Hai lµ, du kÝch ta rÊt kh«n khÐo. Ban ngµy giÆc ®i ®Õn ®©u còng bÞ du kÝch ta b¸m lÊy ®¸nh. Ban ®ªm, giÆc ®ãng ë ®©u còng bÞ du kÝch ta quÊy rèi. Hä lµm cho giÆc ¨n kh«ng yªn, ë kh«ng yªn. §Õn nçi nghe l¸ rông, chim kªu giÆc còng giËt m×nh sî du kÝch, nh×n bôi c©y, ®¸m cá còng t−ëng bé ®éi d©n qu©n. Chóng hoang mang hèt ho¶ng, mÊt c¶ tinh thÇn. Khi gÆp VÖ quèc qu©n th× giÆc ®· mái mÖt, kh«ng cßn chÝ chiÕn ®Êu n÷a. V× thÕ mµ VÖ quèc qu©n lu«n lu«n th¾ng trËn”. Nghe thÝch qu¸, t«i buét måm hái: - ThÕ lµ giÆc Ph¸p hoµn toµn thÊt b¹i, ta hoµn toµn th¾ng lîi, kh¸ng chiÕn hoµn toµn thµnh c«ng råi, chø g×? §µo nãi: - Th−a cha ch−a ®©u. Lóc ®ã còng cã ng−êi t−ëng nh− cha võa nãi. Nh−ng Cô Hå b¶o r»ng: Con r¾n thùc d©n ®· bÞ ta ®¸nh gÉy l−ng, song nã ch−a bÞ ®¸nh giËp ®Çu. Cßn ®Çu th× nã cßn cã thÓ c¾n.

96 Hå CHÝ MINH TOµN TËP V× vËy, ta cÇn ph¶i cÈn thËn h¬n, ®Ò phßng h¬n, chuÈn bÞ h¬n n÷a, ®Ó ®¸nh cho giËp ®Çu nã. Khi ®ã ta míi hoµn toµn th¾ng lîi! “Qu¶ nhiªn nh− lêi Cô nãi. Sau khi thÊt b¹i, giÆc kÐo nhau vÒ gi÷ mÊy thµnh thÞ lín, ®Ó m−u vËt víi ta mét keo n÷a”. * ** “N¨m 1949, chóng tiÕp ®−îc viÖn binh b»ng m¸y bay. Qu©n ta b¾n r¬i mÊy chiÕc, xÐt ra kh«ng ph¶i m¸y bay cña Ph¸p, mµ cña mét n−íc ngoµi, chóng l¹i khëi mét cuéc tÊn c«ng n÷a. Theo kÕ ho¹ch cña giÆc, th× trËn Êy ph¶i lµ mét trËn khñng khiÕp nhÊt. KÕt qu¶ trËn Êy khñng khiÕp thËt, nh−ng khñng khiÕp cho giÆc chø kh«ng ph¶i khñng khiÕp cho ta. “Mét h«m, bÊt th×nh l×nh tõng ®µn, tõng lò m¸y bay, tõ trong c¸c thµnh thÞ tña ra nh− ong. Xung quanh thµnh vµ trong nh÷ng vïng chóng t−ëng cã c¬ quan hoÆc qu©n ®éi ta ®ãng, chóng giéi bom xuèng nh− m−a. Tèp m¸y bay nµy vÒ, th× tèp kh¸c tíi, chóng thay nhau nÐm bom suèt mét ngµy vµ nöa ®ªm. TiÕng næ long trêi chuyÓn ®Êt, khãi lªn nghi ngót nh− m©y. “Qu¸ nöa ®ªm, chóng t−ëng qu©n ta v©y xung quanh thµnh ®· bÞ bom tiªu diÖt hÕt råi, qu©n ®éi chóng xång xéc trong thµnh kÐo ra. §Õn ngo¹i «, chóng kh«ng thÊy mét bãng ng−êi, chóng cµng tin t−ëng lùc l−îng ta kh«ng cßn g× n÷a. “Qu©n ta yªn lÆng, ®Ó mÆc chóng kÐo vµo c¸c lµng. BÊt th×nh l×nh, mét tiÕng hiÖu lÖnh, bèn phÝa ®¹n bay. Qu©n ®Þch bÞ ta v©y kÝn. Chóng kh«ng thÓ cøu viÖn ®−îc nhau, bÞ ta tiªu diÖt gÇn hÕt. “Trong lóc hai bªn ®ang kÞch chiÕn ë ngoµi th× c¸c ®éi c¶m tö cña ta lÎn vµo thµnh tõ tr−íc, to¸n th× ®ét kÝch vµo c¸c c¬ quan cña ®Þch, to¸n th× mß vµo ph¸ m¸y bay, ®èt kho dÇu. “TrËn ®ã lµ trËn cuèi cïng. ChØ trong vµ ngoµi thµnh Hµ Néi ®· cã h¬n mét v¹n giÆc chÕt vµ bÞ th−¬ng, ch−a kÓ nh÷ng thµnh phè kh¸c.

giÊc ngñ m−êi n¨m 97 “Tin thÊt b¹i vÒ ®Õn Ph¸p, c¶ n−íc x«n xao, ®ßi lËp tøc gi¶ng hoµ víi ta. Quèc héi Ph¸p ®¸nh ®æ chÝnh phñ cò, bÇu ra chÝnh phñ míi. ChÝnh phñ nµy liÒn ph¸i ®¹i biÓu qua th−¬ng l−îng víi ChÝnh phñ ta. “Cuéc ®µm ph¸n tiÕn hµnh rÊt nhanh chãng, v× ngay tõ lóc ®Çu kh¸ng chiÕn, ChÝnh phñ vµ nh©n d©n ta ®· ®Þnh râ lËp tr−êng cña ViÖt Nam, lËp tr−êng Êy lµ: “ViÖt Nam hoµn toµn thèng nhÊt vµ ®éc lËp, “cã quèc héi riªng, “chÝnh phñ riªng, “qu©n ®éi riªng, “ngo¹i giao riªng, “kinh tÕ vµ tµi chÝnh riªng, “ViÖt Nam b»ng lßng hîp t¸c th©n thiÖn víi n−íc Ph¸p trªn lËp tr−êng b×nh ®¼ng vµ sÏ thõa nhËn nh÷ng lîi Ých chÝnh ®¸ng cña Ph¸p ë ViÖt Nam. * ** “B¹o lùc cña thùc d©n ®· tan n¸t. ChÝnh phñ Ph¸p kh«ng thÓ “cß kÌ bít mét thªm hai” ®−îc n÷a. §oµn ®¹i biÓu Ph¸p ban ®Çu tuy còng t×m c¸ch nµy hay c¸ch kh¸c ®Ó c·i lÊy ®−îc, nh−ng råi còng ph¶i thõa nhËn nh÷ng ®iÒu kiÖn chÝnh ®¸ng cña ta. “ChØ mét tuÇn th× hoµ −íc ký xong. “Ba h«m sau, toµn câi ViÖt Nam lµm lÔ ¨n mõng kh¸ng chiÕn th¾ng lîi. “¤ng vµ bu nãi víi con r»ng ngµy lÔ ®ã vui gÊp m−êi gÊp tr¨m ngµy lÔ §éc lËp th¸ng 9 n¨m 1945. Mµ vui thËt. Cê ®á sao vµng ®á rùc thµnh thÞ vµ th«n quª. §©u ®©u còng kÐo cê, treo ®Ìn kÕt hoa. Nh©n d©n ë c¸ch Thñ ®« vµ c¸c tØnh lþ 20, 30 c©y sè, ®Òu kÐo nhau vÒ ®ã tô häp. Mçi ng−êi cÇm mét l¸ cê nhá, mét ®oµn dÉn ®Çu b»ng l¸ cê to. Thµnh thö c¸c nÎo ®−êng trë nªn nh÷ng dßng s«ng ng−êi vµ lµn sãng cê, ch¹y m·i, ch¹y m·i kh«ng ngít. Hµ Néi chËt nÝch

98 Hå CHÝ MINH TOµN TËP nh÷ng ng−êi lµ ng−êi, phÇn th× bé ®éi kÐo vÒ, phÇn th× nh©n d©n kÐo ®Õn. Ai còng vui c−êi h¨m hë. C¶m ®éng nhÊt lµ anh em chiÕn sÜ ®Õn ®©u lµ d©n b©u l¹i ®ã. Ng−êi biÕu thø nµy, kÎ tÆng vËt kh¸c. Cã nh÷ng cô giµ mõng rì vµ vui s−íng qu¸ mµ khãc nh− trÎ con. “Trong bµi diÔn v¨n cña Cô Hå truyÒn kh¾p c¶ n−íc ngµy ®ã, con cßn nhí nh÷ng lêi nµy: “N−íc ta ngµy nay ®−îc thèng nhÊt vµ ®éc lËp thËt sù råi. Thèng nhÊt vµ ®éc lËp ®ã lµ do må h«i n−íc m¾t cña ®ång bµo, do x−¬ng m¸u cña chiÕn sÜ mµ tranh ®−îc. “Ta thµnh c«ng råi, song chóng ta còng nh− ng−êi ®¸nh vâ th¾ng lîi. Tuy th¾ng lîi, nh−ng kh«ng khái ch¶y m¸u trÇy da. B©y giê cÇn ph¶i lo ch÷a nh÷ng vÕt th−¬ng ®ã. “Bao nhiªu thµnh phè bÞ tµn ph¸, lµng m¹c bÞ tan hoang. Bao nhiªu ruéng ®Êt bÞ tiªu ®iÒu, ®−êng s¸ bÞ h− háng; bao nhiªu ®ång bµo bÞ l−u ly thÊt së, trÎ con bÞ mÊt mÑ l×a cha. “§ã lµ nh÷ng th−¬ng tÝch mµ chóng ta ph¶i ra søc cøu ch÷a ngay. “Nhê lùc l−îng ®¹i ®oµn kÕt mµ chóng ta kh¸ng chiÕn th¾ng lîi. Tõ ®©y, còng nhê tinh thÇn ®¹i ®oµn kÕt mµ chóng ta kiÕn quèc thµnh c«ng. “Néi trong ba n¨m, chóng ta ph¶i ra søc kiÕn thiÕt non s«ng gÊm vãc nµy thµnh mét n−íc ViÖt Nam míi, mét n−íc ViÖt Nam no Êm, giµu m¹nh, d©n chñ, hoµ b×nh”. “Lêi kªu gäi cña Cô Hå ®−îc toµn d©n h¨ng h¸i h−ëng øng. “Phong trµo thi ®ua ¸i quèc cø theo ®µ tiÕn m·i, tiÕn m¹nh h¬n tr−íc. “Mai, ngµy kia cha kháe, ®i th¨m phè vµ lµng, cha sÏ kh«ng nhËn ra ®−îc n÷a. V× b©y giê d©n ta, n−íc ta kh¸c h¼n ngµy tr−íc råi. Tõ Nam Bé ®Õn B¾c Bé, tõ vïng ng−îc ®Õn miÒn xu«i, tõ thµnh thÞ ®Õn th«n quª, kh«ng cßn cã mét ng−êi nµo mï ch÷, kh«ng cßn cã mét ng−êi nµo ®ãi r¸ch, kh«ng cßn cã mét ng−êi nµo thÊt nghiÖp n÷a.

giÊc ngñ m−êi n¨m 99 “Phè x¸ lµng m¹c, n¬i nµo còng s¹ch sÏ, xinh t−¬i. “Tr−êng häc, th− viÖn, nhµ h¸t, phßng ph¸t thuèc, s©n thÓ thao, n¬i nµo còng cã. “Cê b¹c, hót x¸ch, trém c¾p, ®Ü ®iÕm ®Òu mÊt. “Nh÷ng phong tôc hñ lËu, nh÷ng vÕt tÝch chiÕn tranh còng hÕt s¹ch. “Nh÷ng ®¹i biÓu trong Quèc héi, nh÷ng nh©n viªn trong ChÝnh phñ, nh÷ng c¸n bé trong c¸c ®oµn thÓ ®Òu lµ nh÷ng ng−êi cã tµi, cã ®øc, nh÷ng ng−êi “anh hïng thi ®ua ¸i quèc” do nh©n d©n cö ra. Ai còng thùc hµnh bèn ch÷ cÇn, kiÖm, liªm, chÝnh vµ c©u ch©m ng«n “chÝ c«ng v« t−”. “Con kh«ng biÕt râ ®êi Nghiªu ThuÊn thÞnh v−îng thÕ nµo, chø n−íc ta ngµy nay thËt lµ mét n−íc lÔ nghÜa, mét n−íc tù do vµ h¹nh phóc. “Nh−ng ®ång bµo ta kh«ng v× thÕ mµ tù m·n, tù tóc. Cô Hå ®· nãi: “Chóng ta cßn ph¶i cè g¾ng n÷a, ®Ó tiÕn bé n÷a. Cßn ph¶i tiÕp tôc phong trµo thi ®ua ¸i quèc, ®Ó theo cho kÞp c¸c n−íc tiÒn tiÕn trªn thÕ giíi”. Nghe ®Õn hai ch÷ thÕ giíi, t«i sùc nhí l¹i ngµy cßn ë bé ®éi, anh chÝnh trÞ viªn th−êng nãi chuyÖn t×nh h×nh trong n−íc vµ t×nh h×nh thÕ giíi. T«i liÒn hái §µo: - T×nh h×nh trong n−íc nh− con ®· nãi, cßn t×nh h×nh thÕ giíi ra sao? §µo ch−a kÞp tr¶ lêi, th× thÊy mét ®¸m ng−êi kÐo vµo phßng t«i, ®i ®Çu lµ mét ng−êi v¹m vì, ®eo kÝnh tr¾ng. Mäi ng−êi t−¬i c−êi vui vÎ, tay cÇm mét cµnh hoa. Khi vµo ®«ng ®ñ råi, hä ®ång thanh nãi lín: Hoan h« ®ång chÝ V¨n Minh, GiÊc méng m−êi n¨m ®· tØnh! §µo ®øng dËy giíi thiÖu tõng ng−êi. TÐ ra b¸c sÜ Tr©n, gi¸m ®èc nhµ nghØ nµy, vµ mét sè nh©n viªn. T«i c¶m ¬n mäi ng−êi.

100 Hå CHÝ MINH TOµN TËP B¸c sÜ Tr©n cho phÐp t«i tuú ý n»m, ngåi, ®i, ®øng vµ høa ba h«m sau t«i cã thÓ vÒ nhµ t«i. * ** Ba h«m sau, t«i ra vÒ. VÒ ®Õn nhµ, kh«ng khái tñi tñi mõng mõng, t×nh x−a c¶nh míi. ViÖc ®Çu tiªn t«i lµm lµ viÕt mét bøc th− giao cho §µo d©ng lªn Cô Hå ®Ó c¶m ¬n Ng−êi vµ chóc Ng−êi m¹nh khoÎ. ViÖc thø hai lµ cÇm bót ghi l¹i nh÷ng ®iÒu trªn ®©y: Trong m−êi n¨m bÊy nhiªu t×nh, N−íc m×nh m×nh cøu, d©n m×nh m×nh yªu.

101 TH¦ GöI QU¢N §éI QUèC GIA, D¢N QU¢n Vµ C¤NG NH¢N QUèC PHßNG Göi toµn thÓ qu©n ®éi quèc gia, d©n qu©n vµ c«ng nh©n quèc phßng, Nh©n ngµy më ®Çu cuéc thi ®ua RÌn luyÖn c¸n bé, chÊn chØnh qu©n ®éi, t«i göi lêi th©n ¸i chóc c¸c b¹n thµnh c«ng. Trong hai kú luyÖn qu©n, lËp c«ng vµ g©y c¬ së, ph¸ kû lôc, c¸c b¹n ®· thu ®−îc kÕt qu¶ rÊt kh¸. Nay lµ lóc ®Èy m¹nh cuéc cÇm cù, chuÈn bÞ tæng ph¶n c«ng, c¸c b¹n cÇn cè g¾ng h¬n n÷a, tiÕn h¬n n÷a. TÊt c¶ mäi ng−êi, tÊt c¶ c¸c c¬ quan trong qu©n ®éi, tÊt c¶ c¸c x−ëng m¸y ®Òu cÇn h¨ng h¸i xung phong thi ®ua trong cuéc vËn ®éng nµy. Sù thµnh c«ng phÇn lín lµ do c¸c c¸n bé, vËy c¸c c¸n bé ph¶i cè g¾ng h¬n mäi ng−êi ®Ó lµm kiÓu mÉu cho mäi ng−êi. Víi sù l·nh ®¹o cña Bé Quèc phßng vµ Bé Tæng t− lÖnh, víi ý chÝ quyÕt th¾ng cña toµn thÓ anh em, t«i chóc c¸c b¹n sÏ thµnh c«ng vÎ vang. T«i ®ang dµnh gi¶i th−ëng ®Æc biÖt cho ng−êi nµo, c¬ quan nµo vµ bé ®éi nµo xuÊt s¾c nhÊt. Ai sÏ giµnh ®−îc gi¶i th−ëng Êy? Chµo th©n ¸i vµ quyÕt th¾ng Hå CHÝ MINH B¸o Cøu quèc, sè 1258, ngµy 2-6-1949.

102 TH¦ GöI LíP HäC VIÕT B¸O HUúNH THóC KH¸NG C¸c b¹n yªu quý! T«i rÊt vui lßng ®−îc tin c¸c b¹n ®Õn häc viÕt b¸o. TiÕc v× ®iÒu kiÖn ch−a tiÖn, t«i kh«ng ®Õn th¨m c¸c b¹n ®−îc. §©y t«i cã vµi ý kiÕn ®Ó gióp c¸c b¹n nghiªn cøu. Tê b¸o cña chóng ta cã mÊy ®iÓm chÝnh: 1. NhiÖm vô cña tê b¸o lµ tuyªn truyÒn, cæ ®éng, huÊn luyÖn, gi¸o dôc, vµ tæ chøc d©n chóng, ®Ó ®−a d©n chóng ®Õn môc ®Ých chung. 2. Môc ®Ých lµ kh¸ng chiÕn vµ kiÕn quèc. §Ó ®i ®Õn kh¸ng chiÕn th¾ng lîi, kiÕn quèc thµnh c«ng, th×: 3. T«n chØ cña tê b¸o lµ ®oµn kÕt toµn d©n, thi ®ua ¸i quèc. V× vËy: 4. §èi t−îng cña tê b¸o lµ ®¹i ®a sè d©n chóng. Mét tê b¸o kh«ng ®−îc ®¹i ®a sè d©n chóng ham chuéng, th× kh«ng xøng ®¸ng lµ mét tê b¸o. Muèn ®−îc d©n chóng ham chuéng, coi tê b¸o Êy lµ tê b¸o cña m×nh, th×: 5. Néi dung tøc lµ c¸c bµi b¸o ph¶i gi¶n ®¬n, dÔ hiÓu, phæ th«ng, thiÕt thùc, ho¹t b¸t. Vµ: 6. H×nh thøc tøc lµ c¸ch s¾p ®Æt c¸c bµi, c¸ch in ph¶i s¹ch sÏ, s¸ng sña. HiÖn nay, c¸c b¸o ta th−êng cã nh÷ng khuyÕt ®iÓm sau ®©y: VÒ mÆt tuyªn truyÒn th× kh«ng kÞp thêi vµ chÝnh trÞ su«ng qu¸ nhiÒu.

th− göi líp häc viÕt b¸o huúnh thóc kh¸ng 103 Kh«ng biÕt gi÷ bÝ mËt. §«i khi ®¨ng tin vÞt. Hay dïng ch÷ Tµu qu¸, vµ nhiÒu khi dïng kh«ng ®óng. HoÆc lµ in nhem nhuèc, luém thuém, hoÆc lµ v× “mü thuËt” mµ c¾t mét bµi ra hai ba ®o¹n, khã ®äc. Tin tøc chËm. Tin quan träng th× bµi ng¾n vµ in ch÷ nhá, bµi kh«ng quan träng th× viÕt dµi vµ in ch÷ to. Tê b¸o kh«ng vui vÎ. Muèn viÕt bµi b¸o kh¸ th× cÇn: 1. GÇn gôi d©n chóng, cø ngåi trong phßng giÊy mµ viÕt th× kh«ng thÓ viÕt thiÕt thùc. 2. Ýt nhÊt còng ph¶i biÕt mét thø tiÕng n−íc ngoµi, ®Ó xem b¸o n−íc ngoµi, vµ häc kinh nghiÖm cña ng−êi. 3. Khi viÕt xong mét bµi tù m×nh ph¶i xem l¹i ba bèn lÇn, söa ch÷a l¹i cho cÈn thËn. Tèt h¬n n÷a, lµ ®−a nhê mét vµi ng−êi Ýt v¨n ho¸ xem vµ hái hä nh÷ng c©u nµo, ch÷ nµo kh«ng hiÓu, th× söa l¹i cho dÔ hiÓu. 4. Lu«n lu«n g¾ng häc hái, lu«n lu«n cÇu tiÕn bé. Nghe nãi cã ba c« ®Õn häc viÕt b¸o, ®ã lµ mét ®iÒu ®¸ng mõng cho b¸o chÝ ta. Líp nµy lµ líp häc viÕt b¸o ®Çu tiªn, t«i mong c¸c chó vµ c¸c c«, thi ®ua nhau häc vµ hµnh cho xøng ®¸ng lµ nh÷ng ng−êi tiªn phong trªn mÆt trËn b¸o chÝ. B¸o chÝ còng ph¶i thùc hiÖn khÈu hiÖu: TÊt c¶ ®Ó chiÕn th¾ng! Chµo th©n ¸i vµ quyÕt th¾ng Hå CHÝ MINH B¸o Cøu quèc, sè 1264, ngµy 9-6-1949.

104 TR¶ LêI PHáNG VÊN CñA PHãNG VI£N B¸O CøU QUèC Hái: Xin Chñ tÞch cho biÕt ý nghÜa viÖc Nga bá phong to¶ Ba Lan, vµ viÖc ®¹i biÓu bèn c−êng quèc ®ang häp ë Ba Lª? Tr¶ lêi: §ã lµ mét sù hoµ ho·n gi÷a Nga vµ Mü vµ lµ mét th¾ng lîi cña lùc l−îng hoµ b×nh thÕ giíi. Hái: ë Trung Hoa, T−ëng Thèng chÕ cµng ngµy cµng thÊt b¹i, Qu©n gi¶i phãng cµng ngµy cµng th¾ng lîi, xin Chñ tÞch cho hay v× lÏ g×? Tr¶ lêi: T−ëng Thèng chÕ thÊt b¹i v× kh«ng ®−îc lßng d©n, Qu©n gi¶i phãng th¾ng lîi v× ®−îc toµn d©n ñng hé. Hái: Theo ý Chñ tÞch chõng bao giê cuéc néi chiÕn ë Trung Hoa sÏ kÕt liÔu, vµ ¶nh h−ëng cña nã ®èi víi n−íc ta nh− thÕ nµo? Tr¶ lêi: Qu©n gi¶i phãng ®· lÊy hÕt nh÷ng c¨n cø träng yÕu ë Hoa Nam nh− Hµng Ch©u, Nam X−¬ng, Trµng Xa, v.v.. Cø c¸i ®µ Êy th× cuéc néi chiÕn Trung Hoa cã thÓ kÕt liÔu trong n¨m nay. Trung Hoa lµ mét n−íc lín ngãt 5 tr¨m triÖu d©n, chiÕn tranh hay hoµ b×nh, ch¼ng nh÷ng ¶nh h−ëng ®Õn n−íc ta mµ ¶nh h−ëng ®Õn c¶ thÕ giíi.

tr¶ lêi pháng vÊn cña phãng viªn b¸o cøu quèc 105 Hái: R¬ve, Tæng tham m−u tr−ëng qu©n ®éi Ph¸p võa sang ViÖt Nam. Theo d− luËn th× «ng ta sang ®Ó thay ®æi chiÕn l−îc ®èi phã víi ViÖt Nam. Xin Chñ tÞch cho biÕt ý kiÕn Ng−êi vÒ viÖc Êy? Tr¶ lêi: L¹i ph¶i thay ®æi chiÕn l−îc, thÕ lµ mét lÇn n÷a Ph¸p l¹i tù thó, chiÕn l−îc cña hä tõ tr−íc ®· thÊt b¹i. N¨m 1947, Ph¸p kÐo ®¹i qu©n å ¹t lªn ViÖt B¾c, kÕt qu¶ thÊt b¹i. N¨m 1948 vµ sang 1949, Ph¸p thay ®æi chiÕn l−îc tiÕn dÇn tõng b−íc, tiÕn ®Õn ®©u cñng cè ®Õn ®Êy. Nh−ng kÕt qu¶ còng thÊt b¹i. Qu©n Ph¸p b©y giê ë vµo t×nh thÕ tiÕn tho¸i l−ìng nan, r¶i réng ra th× bÞ ta tiªu diÖt, thu hÑp l¹i th× bÞ ta bao v©y, hä muèn thay ®æi g× còng chØ thÊt b¹i mµ th«i. Hái: Th−a Chñ tÞch, ngµy 19-5 võa råi, tuy Chñ tÞch kh«ng muèn ®ång bµo kû niÖm to, nh−ng ®©u ®©u còng kû niÖm long träng, ch¾c Chñ tÞch nhËn ®−îc nhiÒu quµ quý l¾m? Tr¶ lêi: Mãn quµ quý nhÊt ®èi víi t«i lµ nh÷ng b¸o c¸o thµnh tÝch Thi ®ua ¸i quèc nh−: - Bé ®éi, d©n qu©n thi ®ua giÕt giÆc. - §ång bµo thi ®ua t¨ng gia s¶n xuÊt vµ häc tËp. - C¸c nh©n viªn chÝnh quyÒn vµ ®oµn thÓ thi ®ua söa ®æi lèi lµm viÖc. - §ång bµo ®iÒn chñ thi ®ua gi¶m ®Þa t« vµ quyªn ruéng. - ChÞ em phô n÷ thi ®ua t×nh nguyÖn gãp quü tham gia kh¸ng chiÕn. - C¶ c¸c ch¸u nhi ®ång còng h¨ng h¸i thi ®ua. - §ång bµo trong vïng ®Þch th× thi ®ua kh¸ng chiÕn mét c¸ch ©m thÇm nh−ng oanh liÖt. - §ång bµo h¶i ngo¹i còng thi ®ua kh¸ng chiÕn b»ng nhiÒu h×nh thøc.

106 Hå CHÝ MINH TOµN TËP Nh−ng t«i ch¾c mãn quµ Êy míi lµ mét phÇn nhá, ®ång bµo vµ chiÕn sÜ ta cßn tiÕp tôc cè g¾ng, t«i sÏ nhËn mãn quµ to h¬n nhiÒu n÷a, mãn quµ ®ã tªn lµ: Tæng ph¶n c«ng th¾ng lîi hoµn toµn. B¸o Cøu quèc, sè 1266, ngµy 11-6-1949.

107 T×NH h×nh THÕ GIíI vµ trong n−íc Tõ ®Çu th¸ng 4 ®Õn th¸ng 6 n¨m 19491) T×NH h×nh THÕ GIíI Trong thêi kú ®ã, thÕ giíi cã hai sù biÕn chuyÓn lín: Nga th«i phong táa BÐclin (Berlin)2) vµ qu©n gi¶i phãng Tµu ®¹i th¾ng. * ** Sau thÕ giíi ®¹i chiÕn lÇn thø hai, phe ph¶n d©n chñ (Mü ®øng ®Çu), t×m c¸ch g©y chuyÖn víi phe d©n chñ (Nga ®øng ®Çu). V× Nga, Mü, Anh, Ph¸p ®ãng chung ë BÐclin, hai chÝnh quyÒn, hai xu h−íng trµ trén h»ng ngµy, cho nªn thµnh phè Êy trë nªn mét c¸i kh©u chÝnh cña c¸c cuéc xÝch mÝch chung. Phe Mü tÊn c«ng tr−íc. Mü c«ng bè nh÷ng hiÖp ®Þnh cò gi÷a Nga vµ §øc. Môc ®Ých lµ mong ®æ lçi cho Nga ®· liªn kÕt víi HÝtle. Nga liÒn ph¶n c«ng, b»ng c¸ch c«ng bè giÊy tê ngo¹i giao gi÷a HÝtle vµ Anh, Ph¸p, Mü, tr−íc vµ sau Héi nghÞ MunÝch. Nh÷ng giÊy tê Êy ®· chøng tá râ rµng ba n−íc kia ®· nh−îng bé vµ gióp søc cho HÝtle, ®· b¸n rÎ n−íc ¸o, TiÖp Kh¾c vµ Ba Lan cho HÝtle, ®· xói giôc HÝtle ®¸nh Nga. _______________ 1) B¸o c¸o t¹i phiªn häp Héi ®ång ChÝnh phñ, ngµy 14-6-1949 (BT). 2) Trong b¶n gèc, nh÷ng tªn riªng trong ngoÆc ®¬n, chóng t«i phiªn ©m cho dÔ ®äc (BT).

108 Hå CHÝ MINH TOµN TËP ThÕ lµ phe Mü ®· thÊt b¹i vÒ mÆt chÝnh trÞ trong cuéc “chiÕn tranh l¹nh” do hä g©y ra. Phe Mü xoay sang mÆt trËn kinh tÕ. Hä ®Æt mét thø tiÒn riªng cña hä trong ba vïng hä chiÕm ®ãng ë §øc vµ BÐclin. Nga ph¶n c«ng b»ng c¸ch phong táa BÐclin, lµm cho kinh tÕ phe Mü bÞ thiÖt thßi. Tõ ®ã, phe Mü tuyªn truyÒn vµ chuÈn bÞ chiÕn tranh ®Ó ®e däa phe d©n chñ: - Hä tæ chøc khèi Mü - Hµ Lan - Lócx¨mbua, - Råi khèi Anh - Ph¸p - Mü - Hµ Lan - Lócx¨mbua, - Råi ®Õn kÕ ho¹ch M¸csan (Marshall)28 gåm 14 n−íc d−íi quyÒn chØ huy cña Mü, - Sau cïng lµ HiÖp −íc §¹i T©y D−¬ng29 gåm 12 n−íc do Mü cÇm ®Çu. Néi dung HiÖp −íc nµy lµ chuÈn bÞ chiÕn tranh thÕ giíi. Phe d©n chñ ®¸p l¹i b»ng ba cuéc ®¹i héi hßa b×nh ë Niu Oãc (New York), Pari (Paris) vµ Praha (Prague), cã 69 n−íc tham dù. §e däa kh«ng ¨n thua, Mü ph¶i dÞu giäng. Nga lu«n lu«n gi÷ hßa b×nh ®Ó kiÕn thiÕt. ThÊy Mü h¬i dÞu, Nga bÌn tù ®éng nªu ra vÊn ®Ò bá phong táa BÐclin. HiÖn nay, c¸c Bé tr−ëng ngo¹i giao cña Nga, Mü, Anh, Ph¸p, ®ang ®µm ph¸n. KÕt qu¶ thÕ nµo ch−a râ. Dï sao, viÖc bá phong táa BÐclin ®· chøng tá: - ¢m m−u cña phe ph¶n d©n chñ mong g©y thÕ giíi chiÕn tranh thø ba, ®· thÊt b¹i. - ChÝnh s¸ch cña phe d©n chñ lu«n lu«n chñ tr−¬ng hoµ b×nh thÕ giíi, vµ v× thÕ, lu«n lu«n gi÷ quyÒn chñ ®éng. - Lùc l−îng d©n chñ vµ hßa b×nh thÕ giíi mét lÇn n÷a ®· th¾ng lùc l−îng ph¶n d©n chñ thÕ giíi vµ ©m m−u g©y chiÕn tranh. * **

t×nh h×nh thÕ giíi vµ trong n−íc... 109 Qu©n gi¶i phãng Tµu v−ît qua s«ng D−¬ng Tö mét c¸ch dÔ dµng mau lÑ. Råi chØ Ýt l©u, hä ®· lÊy ®−îc nh÷ng c¨n cø ë n−íc Tµu lµ H¸n KhÈu, Nam Kinh, Th−îng H¶i. Ba thµnh phè nµy l¹i lµ trung t©m chÝnh trÞ vµ kinh tÕ cña n−íc Tµu. ChØ mét Th−îng H¶i, sè ng−êi ®· gÇn b»ng sè ng−êi B¾c Bé ta. Hä liªn tiÕp lÊy hai thµnh phè quan träng n÷a lµ Hµng Ch©u vµ NghÜa X−¬ng. Nay Quèc d©n §¶ng chØ cßn mét n¬i c¨n cø quan träng lµ Tr−êng Sa, tØnh lþ Hå Nam, mµ còng lµ cöa ngâ vµo Hoa Nam. Qu©n gi¶i phãng lÊy ®−îc Tr−êng Sa, tøc lµ vÊn ®Ò Tµu gi¶i quyÕt ®−îc 9 phÇn 10. Qu©n gi¶i phãng lÊy Hoa Nam sÏ dÔ dµng h¬n khi lÊy Hoa Trung vµ Hoa B¾c. - ChÝnh trÞ Quèc d©n §¶ng ®· tan r·. T−ëng Thèng chÕ th× ®i mµ nh− ë, «ng ta tuy tõ chøc, nh−ng vÉn bÝ mËt n¾m quyÒn chØ huy, nhÊt lµ n¾m hai tr¨m triÖu ®«la Mü ®· cho vay1) mµ «ng ®· giÊu kÝn. Lý Tæng thèng th× ë mµ nh− ®i, v× «ng ta kh«ng cã quyÒn, kh«ng cã tiÒn. §Þa vÞ Thñ t−íng ®Õn nçi Quèc d©n §¶ng ph¶i Ðp cho Diªm TÝch S¬n, mét «ng giµ 66 tuæi, mét vÞ phong kiÕn 100%, nguyªn TØnh tr−ëng kiªm Tæng T− lÖnh ë S¬n T©y, võa bÞ Qu©n gi¶i phãng ®¸nh bËt ra khái tØnh Êy. Qu©n sù Quèc d©n §¶ng ®· tan r·. Binh th× chØ biÕt ch¹y mµ hµng. Tõ 22-4 lµ ngµy Qu©n gi¶i phãng sang s«ng D−¬ng Tö ®Õn cuèi th¸ng 5, h¬n 350.000 lÝnh Quèc d©n §¶ng ®· hµng hoÆc bÞ b¾t lµm tï binh. _______________ 1) Sè liÖu trong c¸c bµi viÕt cã kh¸c nhau, chóng t«i gi÷ nguyªn theo b¶n gèc (BT).

110 Hå CHÝ MINH TOµN TËP Mét sè t−íng lÜnh cao cÊp cña Quèc d©n §¶ng chØ chê dÞp thuËn tiÖn ®Ó theo Qu©n gi¶i phãng. Mét thÝ dô: Tr−¬ng Chan lµ TØnh tr−ëng Hå Nam, kiªm T− lÖnh ®oµn qu©n thø 19 vµ Phã t−íng cña B¹ch Sïng Hy. H«m 29-5, võa ®−îc tin H¸n KhÈu mÊt, th× Tr−¬ng liÒn kÐo 20.000 qu©n theo Gi¶i phãng qu©n. - Tr−íc khi Qu©n gi¶i phãng ®Õn, th× du kÝch c¸c tØnh Hoa Nam ®· næi lªn Çm Çm. HiÖn nay, hä ®· chiÕm 7 huyÖn ë Qu¶ng §«ng, 9 huyÖn ë Phóc KiÕn, 9/10 ®¶o H¶i Nam, h¬n 1/2 ®¶o §µi Loan, mét phÇn lín tØnh V©n Nam... Ch¾c 5, 3 th¸ng n÷a, Qu©n gi¶i phãng sÏ kiÓm so¸t toµn bé n−íc Tµu tõ Hoa Nam ®Õn Hoa B¾c. * ** Thêi côc Tµu ¶nh h−ëng ®Õn thÕ giíi thÕ nµo? - Nã lµm cho thÕ giíi thÊy râ: Mü ®· thÊt b¹i vÒ chÝnh trÞ: gióp ph¶n ®éng kh«ng thµnh c«ng. Mü ®· lç vèn vÒ kinh tÕ: h¬n 2.000 triÖu ®«la cho T−ëng vay, nay kh«ng cã hy väng vít v¸t l¹i ®−îc ®ång chinh nµo. Mü còng xoµng vÒ qu©n sù: h¬n 50 s− ®oµn Mü ®· ra søc huÊn luyÖn vµ vò trang cho T−ëng, ®Òu bÞ Qu©n gi¶i phãng ®¸nh tan. Mü ch¼ng cã nh©n nghÜa g×: khi thÊy T−ëng (ng−êi t«i trung thµnh cña hä) thÊt b¹i, th× hä trë mÆt ngay, hä coi T−ëng nh− mét chiÕc giµy r¸ch. - Nã lµm cho mäi ng−êi thÊy r»ng: khi ®· ®ång t©m hiÖp lùc th× nh©n d©n ch¾c ®¸nh tan ®−îc lùc l−îng ph¶n ®éng m¹nh nhÊt trong n−íc (nh− Quèc d©n §¶ng Tµu) céng víi lùc l−îng ph¶n ®éng m¹nh nhÊt ngoµi n−íc (nh− Mü). - Nã lµm cho phe ph¶n d©n chñ thÕ giíi run sî: 500 triÖu ng−êi Tµu céng víi 200 triÖu ng−êi Nga, céng víi 250 triÖu ng−êi §«ng

t×nh h×nh thÕ giíi vµ trong n−íc... 111 ¢u, lµ mét khèi d©n chñ khæng lå. Sím hay muén nã sÏ ®Ì bÑp khèi ph¶n d©n chñ. ¶nh h−ëng ®Õn n−íc ta thÕ nµo? - Nã lµm cho thùc d©n Ph¸p rÊt lo sî. V× vËy, chóng bÞa ®Æt nh÷ng tin tøc nh−: Kominform ¸ ch©u1) ®· thµnh lËp. ¤ng Mao Tr¹ch §«ng vµ Hå Chñ tÞch ®· ký hiÖp ®Þnh bÝ mËt. Qu©n gi¶i phãng Tµu gióp bé ®éi ta, v.v.. - Nã lµm cho mét sè Ýt ®ång bµo ta v× Ýt suy nghÜ mµ l¹c quan tÕu. Nh÷ng ®ång bµo Êy mong r»ng Qu©n gi¶i phãng Tµu ®ã gióp ta ®¸nh Ph¸p, hoÆc gióp ta sóng ®¹n. §ã lµ do t©m lý û l¹i, kÐm chÝ khÝ tù lËp tù c−êng. Ph¶i biÕt r»ng cßn cã tÝnh hay sî - sî Ph¸p, råi sî NhËt, råi sî Mü - th× kh«ng xøng ®¸ng lµ mét d©n téc thèng nhÊt vµ ®éc lËp. Cßn cã tÝnh û l¹i, mong n−íc nµy gióp n−íc kia gióp, còng kh«ng xøng ®¸ng lµ mét d©n téc thèng nhÊt vµ ®éc lËp. Tõ ngµy b¾t ®Çu kh¸ng chiÕn ®Õn nay, kh«ng n−íc nµo gióp, ta vÉn ®¸nh vÉn th¾ng. Th× tõ nay vÒ sau ta vÉn do lùc l−îng qu©n vµ d©n ta mµ kh¸ng chiÕn ®Õn th¾ng lîi hoµn toµn. Nh−ng thêi côc Tµu cã ¶nh h−ëng tèt cho n−íc ta thÕ nµy: - Nãi riªng tr−íc kia ph¶n ®éng Tµu liªn l¹c víi thùc d©n Ph¸p, thµnh thö ta ph¶i ®èi phã hai mÆt. Mét khi Qu©n gi¶i phãng ®Õn Hoa Nam th× ta cã thÓ ®−a c¶ lùc l−îng ta mµ ®¸nh giÆc Ph¸p, kh«ng cÇn lo phÝa Tµu. - Nãi chung d©n chñ Tµu th¾ng tøc lµ d©n chñ thÕ giíi th¾ng. D©n chñ thÕ giíi th¾ng tøc lµ d©n chñ ViÖt Nam cµng m¹nh. M¹nh thªm th× ta mau ®¸nh tan giÆc Ph¸p, th× kh¸ng chiÕn mau thµnh c«ng. _______________ 1) Kominform ¸ ch©u: Côc Th«ng tin quèc tÕ ë ch©u ¸ (BT).

112 Hå CHÝ MINH TOµN TËP T×NH H×NH TRONG N¦íC Bªn ®Þch: Sau nh÷ng cuéc qu©n ®éi Ph¸p thÊt b¹i liªn tiÕp. Ph¸i ®oµn Quèc héi Ph¸p vµ Tæng tham m−u tr−ëng Ph¸p véi vµng sang ®iÒu tra, th× ra: T−íng lÜnh - 5 vÞ t−íng, ®ã lµ kh«ng kÓ c¸c vÞ t−íng h¶i qu©n vµ kh«ng qu©n, ®Òu bÊt lùc. Binh lÝnh - VÒ sè l−îng th× binh lÝnh ng−êi Ph¸p kh«ng ®ñ, ph¶i dïng nhiÒu tï binh §øc vµ lÝnh B¾c Phi, cïng mét sè tï binh vµ tï ph¹m ng−êi Ph¸p. VÒ chÊt l−îng th× ®au èm nhiÒu, tinh thÇn kÐm. KhÝ giíi - PhÇn nhiÒu lµ ®å cò cña Mü, chãng háng mµ kh«ng cã ®å thay thÕ. ChiÕn s¸ch - Dµn binh ra nhiÒu n¬i th× máng manh, bÞ ta tiªu diÖt. TËp trung l¹i Ýt chç th× chËt hÑp, bÞ ta bao v©y. §»ng nµo còng kh«ng khái thÊt b¹i. Kinh tÕ - Kinh tÕ Ph¸p ë ®©y bÞ ta ph¸ ho¹i, 10 phÇn chØ cßn 1, mµ Ph¸p th× ph¶i hao tèn cho qu©n viÔn chinh: Mçi giê lµ 18 triÖu phr¨ng, Mçi ngµy lµ 432 triÖu phr¨ng, Mçi tuÇn lµ 3.024 triÖu phr¨ng. Nãi tãm l¹i lµ chiÕn tranh sÏ ®−a Ph¸p ®Õn ph¸ s¶n. ChÝnh trÞ - ¢m m−u chia rÏ d©n téc ViÖt Nam chØ lµm cho d©n téc ViÖt Nam ngµy cµng ®oµn kÕt. §Ó b¸m ®−îc ngµy nµo hay ngµy Êy, Ph¸p ph¶i mang 12.001 viÖn binh: 12.000 lÝnh da tr¾ng vµ da ®en, vµ 1 da vµng lµ bï nh×n VÜnh Thôy. Vµ 556 xe t¨ng cò mua cña n−íc Mü, víi 1 chiÕc ngai vµng ®ang giÊu ë Thõa Thiªn.

t×nh h×nh thÕ giíi vµ trong n−íc... 113 Tr−íc ®©y Ph¸p cã h¬n 120.000 lÝnh ë ViÖt Nam, mµ cø thÊt b¹i m·i, th× nay thªm 12.000 lÝnh n÷a, råi còng sÏ thÊt b¹i. Bªn ta: - C¸n bé, bé ®éi, d©n qu©n, vò khÝ cña ta ®Òu rÊt tiÕn bé. ChÝnh thùc d©n còng ph¶i nhËn nh− thÕ. - ChiÕn l−îc ta tr−íc sau nh− mét: Tr−êng kú kh¸ng chiÕn, ®¸nh m¹nh, ®¸nh m·i, ®¸nh cho ®Õn ngµy b¾t thùc d©n ra khái n−íc ta. Nh÷ng th¾ng lîi cña ta ®· chøng tá r»ng, chiÕn l−îc Êy rÊt ®óng. - Nhê sù h¨ng h¸i cña nh©n d©n, mµ kinh tÕ ta tù tóc ®−îc, mÆc dÇu ph¶i t»n tiÖn, ph¶i hy sinh. - VÒ chÝnh trÞ th× cã thÓ nãi ta ®· th¾ng lîi to. Sù ®¹i ®oµn kÕt ®· tá râ trong thµnh tÝch thi ®ua ¸i quèc võa råi. C«ng n«ng thi nhau t¨ng gia s¶n xuÊt. §ång bµo ®iÒn chñ thi nhau quyªn ruéng. Thanh niªn thi nhau ghi tªn tßng qu©n. Phô n÷ vµ nhi ®ång thi nhau gãp quü kh¸ng chiÕn, v.v.. TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã ®· chøng tá r»ng ta nhÊt ®Þnh th¾ng lîi. Nh−ng chóng ta vÉn cßn cã khuyÕt ®iÓm. ThÝ dô: Gi¸ g¹o qu¸ cao ¶nh h−ëng ®Õn ®êi sèng cña bé ®éi, c«ng chøc vµ c«ng nh©n. Thi ®ua ¸i quèc dï kÕt qu¶ kh¸, nh−ng ch−¬ng tr×nh c¸c ngµnh, c¸c ®Þa ph−¬ng, c¸c ®oµn thÓ ch−a hoµn toµn ¨n khíp víi nhau, vµ tiÕn bé ch−a ®Òu. Chóng ta ph¶i lu«n lu«n nhí r»ng: Cµng gÇn thÊt b¹i, th× giÆc Ph¸p cµng ®iªn khïng, cµng m¹o hiÓm, vµ cµng g©y cho ta nhiÒu khã kh¨n. V× vËy, tÊt c¶ mäi ng−êi quèc d©n ®Òu ph¶i h¨ng h¸i thi ®ua, ®−a tÊt c¶ nh©n lùc, vËt lùc, tµi lùc ra phông sù Tæ quèc, ®Ó tÝch cùc ®Èy m¹nh cuéc cÇm cù, chuÈn bÞ ®Çy ®ñ tæng ph¶n c«ng. §ång thêi lu«n lu«n cÈn thËn vµ ®Ò phßng nh÷ng ©m m−u cña ®Þch.

114 Hå CHÝ MINH TOµN TËP Víi t×nh h×nh tho¸i bé cña Ph¸p, Víi lßng h¨ng h¸i thi ®ua cña qu©n vµ d©n ta, Víi t×nh h×nh quèc tÕ thuËn lîi cho ta, Céng ba ®iÒu ®ã l¹i mµ xÐt, th× chóng ta cã thÓ ch¾c r»ng ngµy th¾ng lîi hoµn toµn ®· gÇn ®Õn n¬i. Tµi liÖu l−u t¹i B¶o tµng Hå ChÝ Minh.

115 CÇN KIÖM LI£M CHÝNH30 ViÕt xong kho¶ng th¸ng 6-1949. Ký tªn: Lª QuyÕt Th¾ng. Uû ban KCHC Liªn khu I xuÊt b¶n n¨m 1949.

116

117 CÇN KIÖM LI£M CHÝNH1) V× sao Hå Chñ tÞch ®Ò ra khÈu hiÖu: CÇn, KiÖm, Liªm, ChÝnh? V× CÇn, KiÖm, Liªm, ChÝnh lµ nÒn t¶ng cña §êi sèng míi, nÒn t¶ng cña Thi ®ua ¸i quèc. Trêi cã bèn mïa: Xu©n, H¹, Thu, §«ng. §Êt cã bèn ph−¬ng: §«ng, T©y, Nam, B¾c. Ng−êi cã bèn ®øc: CÇn, KiÖm, Liªm, ChÝnh. ThiÕu mét mïa, th× kh«ng thµnh trêi. ThiÕu mét ph−¬ng, th× kh«ng thµnh ®Êt. ThiÕu mét ®øc, th× kh«ng thµnh ng−êi. Tõ ngµy C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m thµnh c«ng, lËp nÒn D©n chñ Céng hoµ, cho ®Õn mÊy n¨m kh¸ng chiÕn, d©n ta nhê CÇn, KiÖm, Liªm, ChÝnh, mµ ®¸nh th¾ng ®−îc giÆc lôt, giÆc dèt, giÆc thùc d©n vµ giÆc ®ãi. Tuy vËy, ®ång bµo ta cã ng−êi ®· hiÓu râ, cã ng−êi ch−a hiÓu râ. Cã ng−êi thùc hµnh nhiÒu, cã ng−êi thùc hµnh Ýt. Cho nªn cÇn ph¶i gi¶i thÝch râ rµng, ®Ó cho mäi ng−êi hiÓu râ, mäi ng−êi ®Òu thùc hµnh. _______________ 1) Néi dung cuèn s¸ch nµy ®· ®−îc Chñ tÞch Hå ChÝ Minh viÕt trong bèn bµi b¸o víi bót danh Lª QuyÕt Th¾ng, ®¨ng trªn b¸o Cøu quèc: ThÕ nµo lµ CÇn, 30-5-1949; ThÕ nµo lµ KiÖm, 31-5-1949; ThÕ nµo lµ Liªm, 1-6- 1949; ThÕ nµo lµ ChÝnh, 2-6-1949 (BT).

118 CÇN Tøc lµ siªng n¨ng, ch¨m chØ, cè g¾ng dÎo dai. Ng−êi Tµu cã c©u: Kh«ng cã viÖc g× khã. ChØ e ta kh«ng siªng. Tôc ng÷ ta cã c©u: N−íc ch¶y m·i, ®¸ còng mßn. KiÕn tha l©u, còng ®Çy tæ. NghÜa lµ CÇn th× viÖc g×, dï khã kh¨n mÊy, còng lµm ®−îc. Dao siªng mµi th× s¾c bÐn. Ruéng siªng lµm cá th× lóa tèt. §iÒu ®ã rÊt dÔ hiÓu. Siªng häc tËp th× mau biÕt. Siªng nghÜ ngîi th× hay cã s¸ng kiÕn. Siªng lµm th× nhÊt ®Þnh thµnh c«ng. Siªng ho¹t ®éng th× søc khoÎ. Ch÷ CÇn ch¼ng nh÷ng cã nghÜa hÑp, nh−: Tay siªng lµm th× hµm siªng nhai. Nã l¹i cã nghÜa réng lµ mäi ng−êi ®Òu ph¶i CÇn, c¶ n−íc ®Òu ph¶i CÇn. Ng−êi siªng n¨ng th× mau tiÕn bé. C¶ nhµ siªng n¨ng th× ch¾c Êm no. C¶ lµng siªng n¨ng th× lµng phån thÞnh. C¶ n−íc siªng n¨ng th× n−íc m¹nh giµu. Muèn cho ch÷ CÇn cã nhiÒu kÕt qu¶ h¬n, th× ph¶i cã kÕ ho¹ch cho mäi c«ng viÖc. NghÜa lµ ph¶i tÝnh to¸n cÈn thËn, s¾p ®Æt gän gµng. C©y gç bÊt kú to nhá, ®Òu cã gèc vµ ngän.

cÇn kiÖm liªm chÝnh - cÇn 119 C«ng viÖc bÊt kú to nhá, ®Òu cã ®iÒu nªn lµm tr−íc, ®iÒu nªn lµm sau. NÕu kh«ng cã kÕ ho¹ch, ®iÒu nªn lµm tr−íc mµ ®Ó l¹i sau, ®iÒu nªn lµm sau mµ ®−a lµm tr−íc, nh− thÕ th× sÏ hao tæn th× giê, mÊt c«ng nhiÒu mµ kÕt qu¶ Ýt. Cô M¹nh Tö cã nãi: “Ng−êi thî muèn lµm khÐo, th× tr−íc ph¶i s¾p s½n c«ng cô cña m×nh”. Mét thÝ dô: Ng−êi thî méc muèn ®ãng mét c¸i tñ. Tr−íc hÕt, anh ta mµi s½n c−a, bµo, trµng, ®ôc, v.v. vµ lµm sao xÕp cã thø tù h¼n hoi. Råi anh lÊy gç võa ®ñ lµm c¸i tñ. Khi c¸c thø ®Òu s½n sµng, anh ta bÌn b¾t tay vµo viÖc ®ãng tñ. Nh− thÕ, lµ anh thî méc Êy lµm viÖc cã kÕ ho¹ch. Nh− thÕ, lµ anh Êy sÏ kh«ng hao th× giê, tèn lùc l−îng, mµ viÖc l¹i mau thµnh. Tr¸i l¹i, nÕu anh Êy kh«ng s¾p ®Æt s½n sµng tr−íc, khi cÇn ®Õn c−a míi ch¹y ®i lÊy c−a, khi cÇn ®Õn ®ôc th× ph¶i ch¹y ®i t×m ®ôc. Nh− vËy th× mÊt th× giê ch¹y l¨ng x¨ng c¶ ngµy, mµ c«ng viÖc ®−îc Ýt. ViÖc to, viÖc nhá, mu«n viÖc ®Òu nh− vËy. V× vËy, siªng n¨ng vµ kÕ ho¹ch ph¶i ®i ®«i víi nhau. KÕ ho¹ch l¹i ®i ®«i víi ph©n c«ng. Trong mét gia ®×nh, mét x−ëng m¸y, mét c¬ quan, v.v. ®· ph¶i cã kÕ ho¹ch, l¹i ph¶i ph©n c«ng cho khÐo. Ph©n c«ng ph¶i nh»m vµo 2 ®iÒu: 1. C«ng viÖc: ViÖc g× gÊp th× lµm tr−íc. ViÖc g× ho·n th× lµm sau. 2. Nh©n tµi: Ng−êi nµo cã n¨ng lùc lµm viÖc g×, th× ®Æt vµo viÖc Êy. NÕu dïng kh«ng ®óng, ng−êi giái nghÒ thî méc th× giao cho viÖc thî rÌn, ng−êi giái nghÒ rÌn th× giao cho viÖc thî méc, nh− thÕ th× hai ng−êi ®Òu thÊt b¹i c¶ hai. CÇn vµ chuyªn ph¶i ®i ®«i víi nhau. Chuyªn nghÜa lµ dÎo dai, bÒn bØ. NÕu kh«ng chuyªn, nÕu mét ngµy cÇn mµ m−êi ngµy kh«ng cÇn,

120 Hå CHÝ MINH TOµN TËP th× còng v« Ých. Nh− thÕ, ch¼ng kh¸c g× mét tÊm v¶i ph¬i mét h«m mµ ng©m n−íc m−êi h«m, th× −ít hoµn −ít. CÇn kh«ng ph¶i lµ lµm xæi. NÕu lµm cè chÕt cè sèng trong mét ngµy, mét tuÇn, hay mét th¸ng, ®Õn nçi sinh èm ®au, ph¶i bá viÖc. Nh− vËy kh«ng ph¶i lµ cÇn. CÇn lµ lu«n lu«n cè g¾ng, lu«n lu«n ch¨m chØ, c¶ n¨m c¶ ®êi. Nh−ng kh«ng lµm qu¸ trín. Ph¶i biÕt nu«i d−ìng tinh thÇn vµ lùc l−îng cña m×nh, ®Ó lµm viÖc cho l©u dµi. L−êi biÕng lµ kÎ ®Þch cña ch÷ cÇn. V× vËy, l−êi biÕng còng lµ kÎ ®Þch cña d©n téc. Mét ng−êi l−êi biÕng, cã thÓ ¶nh h−ëng tai h¹i ®Õn c«ng viÖc cña hµng ngh×n, hµng v¹n ng−êi kh¸c. Mét thÝ dô: Trong thêi kú kh¸ng chiÕn cña d©n téc ta, c¸c vÞ kü s− th× ch¨m lo ph¸t minh nh÷ng thø khÝ giíi míi. §ång bµo th× ch¨m lo cung cÊp c¸c thø nguyªn liÖu. Nh÷ng ng−êi vËn t¶i th× ch¨m lo ®−a nh÷ng nguyªn liÖu Êy ®Õn c¸c x−ëng m¸y. Anh em c«ng nh©n th× ch¨m lo rÌn ®óc ra nh÷ng thø khÝ giíi míi. C¸c chiÕn sÜ ch¨m lo luyÖn tËp dïng nh÷ng vò khÝ Êy ®Ó giÕt cho nhiÒu giÆc. TÊt c¶ mäi ng−êi ®ã nh− kÕt thµnh mét sîi d©y chuyÒn, quan hÖ rÊt chÆt chÏ víi nhau. Mäi ng−êi ®Òu CÇn, th× d©y chuyÒn Êy ch¹y rÊt thuËn lîi vµ nhanh chãng. KÕt qu¶ lµ ®Þch mau thua, ta mau th¾ng. NÕu trong nh÷ng ng−êi ®ã mµ cã ng−êi l−êi biÕng, th× c«ng viÖc cña nh÷ng ng−êi kh¸c ¾t chËm l¹i, kh¸c nµo sîi d©y chuyÒn cã mét khóc háng. KÕt qu¶ sÏ tai h¹i thÕ nµo, rÊt lµ dÔ hiÓu. L¹i mét thÝ dô n÷a: Toµn d©n téc ta ®oµn kÕt thµnh mét khèi. C«ng viÖc cña mäi ng−êi, mäi ®Þa ph−¬ng, mäi ngµnh ®Òu phèi hîp víi nhau, nh− mét chuyÕn xe löa. TÊt c¶ mäi ng−êi, mäi ®Þa ph−¬ng, mäi ngµnh ®Òu cè g¾ng, ®Òu siªng n¨ng, th× n−íc ta sÏ tiÕn bé rÊt nhanh chãng. Còng nh− chuyÕn xe löa ch¹y ®Òu, ch¹y nhanh, mau ®Õn ga. NÕu cã mét ng−êi, mét ®Þa ph−¬ng hoÆc mét ngµnh

cÇn kiÖm liªm chÝnh - cÇn 121 mµ l−êi biÕng, th× kh¸c nµo toµn chuyÕn xe ch¹y, mµ mét b¸nh xe trËt ra ngoµi ®−êng ray. Hä sÏ lµm chËm trÔ c¶ chuyÕn xe. V× vËy, ng−êi l−êi biÕng lµ cã téi víi ®ång bµo, víi Tæ quèc. KÕt qu¶ ch÷ CÇn lµ thÕ nµo? KÕt qu¶ ch÷ CÇn rÊt lµ to lín. Mét thÝ dô: Trong 20 triÖu ®ång bµo ta, cho 10 triÖu lµ thanh niªn vµ thµnh nh©n cã søc lµm viÖc. NÕu mçi ng−êi, mçi ngµy chØ lµm thªm mét tiÕng ®ång hå, th×: Mçi th¸ng sÏ thªm lªn 300 triÖu giê. Mçi n¨m thªm lªn 3.600 triÖu giê. ChØ nh÷ng giê Êy ®· b»ng ®éng viªn 400 triÖu ng−êi lµm trong mét ngµy 9 giê. Cø tÝnh mét giê lµm lµ ®¸ng gi¸ mét ®ång b¹c, th× mçi n¨m n−íc ta ®· thªm ®−îc 3.600 triÖu ®ång. §−a sè tiÒn ®ã thªm vµo kh¸ng chiÕn, th× kh¸ng chiÕn ¾t mau th¾ng lîi, thªm vµo kiÕn quèc, th× kiÕn quèc ¾t mau thµnh c«ng. §ã lµ kÕt qu¶ râ rµng cña ch÷ CÇN.

122 KIÖM KiÖm lµ thÕ nµo? Lµ tiÕt kiÖm, kh«ng xa xØ, kh«ng hoang phÝ, kh«ng bõa b·i. CÇN víi KIÖM, ph¶i ®i ®«i víi nhau, nh− hai ch©n cña con ng−êi. CÇN mµ kh«ng KIÖM, “th× lµm chõng nµo xµo chõng Êy”. Còng nh− mét c¸i thïng kh«ng cã ®¸y; n−íc ®æ vµo chõng nµo, ch¶y ra hÕt chõng Êy, kh«ng l¹i hoµn kh«ng. KIÖM mµ kh«ng CÇN, th× kh«ng t¨ng thªm, kh«ng ph¸t triÓn ®−îc. Mµ vËt g× ®· kh«ng tiÕn tøc ph¶i tho¸i. Còng nh− c¸i thïng chØ ®ùng mét Ýt n−íc, kh«ng tiÕp tôc ®æ thªm vµo, l©u ngµy ch¾c n−íc ®ã sÏ hao bít dÇn, cho ®Õn khi kh« kiÖt. Cô Khæng Tö nãi: “Ng−êi s¶n xuÊt nhiÒu, ng−êi tiªu xµi Ýt. Lµm ra mau, dïng ®i chËm th× cña c¶i lu«n lu«n ®Çy ®ñ”. TiÕt kiÖm c¸ch thÕ nµo? Ch¾c ®ång bµo ai còng ®−îc nghe c©u chuyÖn phong b× cña Hå Chñ tÞch. Hå Chñ tÞch dïng mét c¸i phong b× h¬n 2, 3 lÇn. Cô nãi: “Trung b×nh, c¸i phong b× lµ 180 ph©n vu«ng giÊy (0,018 m2). Mçi ngµy, c¸c c¬ quan, ®oµn thÓ vµ t− nh©n trong n−íc ta Ýt nhÊt còng dïng hÕt mét v¹n c¸i phong b×, tøc lµ 180 th−íc vu«ng giÊy. Mçi th¸ng lµ 5.400 th−íc. Mçi n¨m lµ 64.800 th−íc vu«ng giÊy. NÕu ai còng tiÕt kiÖm, dïng mét c¸i phong b× 2 lÇn, th× mçi n¨m chØ tèn mét nöa giÊy, tøc lµ 32.400 th−íc vu«ng. Cßn 32.400 th−íc th× ®Ó dµnh cho c¸c líp b×nh d©n häc vô, th× ch¼ng tèt sao?

cÇn kiÖm liªm chÝnh - KiÖm 123 H¬n n÷a, nhê sù tiÕt kiÖm giÊy, mµ tiÒn b¹c vµ c«ng phu lµm giÊy cã thÓ thªm vµo viÖc kiÕn thiÕt kh¸c, th× cµng Ých lîi h¬n n÷a...”. C¸i thÝ dô Êy rÊt râ rÖt, dÔ hiÓu. §èi víi giÊy nh− thÕ, ®èi víi mäi thø vËt liÖu kh¸c ®Òu nh− thÕ. Thêi giê còng cÇn ph¶i tiÕt kiÖm nh− cña c¶i. Cña c¶i nÕu hÕt, cßn cã thÓ lµm thªm. Khi thêi giê ®· qua råi, kh«ng bao giê kÐo nã trë l¹i ®−îc. Cã ai kÐo l¹i ngµy h«m qua ®−îc kh«ng? Muèn tiÕt kiÖm thêi giê, th× viÖc g× ta còng ph¶i lµm cho nhanh chãng, mau lÑ. Kh«ng nªn chËm r·i. Kh«ng nªn “nay lÇn mai l÷a”. TiÕt kiÖm thêi giê lµ KiÖm, vµ còng lµ CÇn. BÊt kú lµm viÖc g×, nghÒ g×, khi ®· lµm th× ph¶i h¨ng h¸i, ch¨m chØ, chuyªn chó, lµm cho ra trß lµm. TiÕt kiÖm thêi giê cña m×nh, l¹i ph¶i tiÕt kiÖm thêi giê cña ng−êi. Kh«ng nªn ngåi lª, nãi chuyÖn phiÕm, lµm mÊt thêi giê ng−êi kh¸c. Th¸nh hiÒn cã c©u: “Mét tÊc bãng lµ mét th−íc vµng”. Tôc ng÷ ¢u nãi: “Thêi giê tøc lµ tiÒn b¹c”. Ai ®−a vµng b¹c vøt ®i, lµ ng−êi ®iªn rå. Th× ai ®−a thêi giê vøt ®i, lµ ng−êi ngu d¹i. TiÕt kiÖm kh«ng ph¶i lµ bñn xØn. Khi kh«ng nªn tiªu xµi th× mét ®ång xu còng kh«ng nªn tiªu. Khi cã viÖc ®¸ng lµm, viÖc Ých lîi cho ®ång bµo, cho Tæ quèc, th× dï bao nhiªu c«ng, tèn bao nhiªu cña, còng vui lßng. Nh− thÕ míi ®óng lµ kiÖm. ViÖc ®¸ng tiªu mµ kh«ng tiªu, lµ bñn xØn, chø kh«ng ph¶i lµ kiÖm. TiÕt kiÖm ph¶i kiªn quyÕt kh«ng xa xØ. ViÖc ®¸ng lµm trong mét giê, mµ kÐo dµi ®Õn 2, 3 giê, lµ xa xØ. Hao phÝ vËt liÖu, lµ xa xØ. ¡n sang mÆc ®Ñp trong lóc ®ång bµo ®ang thiÕu c¬m, thiÕu ¸o, lµ xa xØ. ¡n kh«ng ngåi råi, trong lóc ®ang cÇn kh¸ng chiÕn vµ x©y dùng, lµ xa xØ.

124 Hå CHÝ MINH TOµN TËP V× vËy, xa xØ lµ cã téi víi Tæ quèc, víi ®ång bµo. TiÕt kiÖm nghÜa lµ: 1 giê lµm xong c«ng viÖc cña 2, 3 giê. 1 ng−êi lµm b»ng 2, 3 ng−êi. 1 ®ång dïng b»ng gi¸ trÞ 2, 3 ®ång. Cho nªn, muèn tiÕt kiÖm cã kÕt qu¶ tèt, th× ph¶i khÐo tæ chøc. C¸i thÝ dô ng−êi thî méc nãi trªn, ®· chøng tá r»ng: BiÕt tæ chøc th× tiÕt kiÖm ®−îc søc lùc, thêi giê, vµ vËt liÖu. Kh«ng biÕt tæ chøc th× kh«ng biÕt tiÕt kiÖm. ThÝ dô: nÕu 1 nhµ 10 ng−êi, mçi ng−êi nÊu riªng mét nåi c¬m, th× tèn biÕt bao nhiªu nåi, bao nhiªu cñi vµ n−íc, bao nhiªu c«ng phu. Gãp nhau l¹i nÊu chung mét nåi, th× lîi biÕt bao nhiªu. V× vËy, gãp søc lµm viÖc (lao ®éng tËp ®oµn), vµ hîp t¸c x·, lµ mét c¸ch tiÕt kiÖm tèt nhÊt. KÕT QU¶ CñA TIÕT KIÖM Trªn kia ®· thuËt l¹i c¸i thÝ dô tiÕt kiÖm phong b×, mµ Hå Chñ tÞch ®· d¹y chóng ta. §©y t«i xin thªm mét thÝ dô n÷a: N−íc ta cã 20 triÖu ng−êi. NhiÒu bï Ýt, mçi ng−êi mçi ngµy ¨n 700 gam g¹o, mçi th¸ng lµ 21 kil« g¹o. NÕu mçi ngµy mçi ng−êi chØ tiÕt kiÖm nöa b¸t c¬m (viÖc ®ã rÊt dÔ, ai còng lµm ®−îc), th× mçi th¸ng c¶ n−íc sÏ tiÕt kiÖm ®−îc 20 triÖu kil« g¹o, nghÜa lµ ®ñ nu«i mét triÖu chiÕn sÜ trong mét th¸ng. HiÖn nay, mÊy x· ë Liªn khu I cã s¸ng kiÕn lµm “Hò g¹o kh¸ng chiÕn”. Mçi nhµ mçi ngµy cø bá vµo hò mét vèc g¹o. ChØ thÕ th«i, mµ sè g¹o ®ñ nu«i anh em d©n qu©n du kÝch trong x·. §ã lµ mét s¸ng kiÕn tiÕt kiÖm hay, mµ c¸c n¬i nªn lµm theo. NÕu toµn d©n ta THI §UA TIÕT KIÖM: C¸c c¬ quan tiÕt kiÖm tiÒn c«ng vµ cña c«ng, ®Ó ®ì tèn ng©n quü; ChiÕn sÜ thi ®ua tiÕt kiÖm thuèc ®¹n, b»ng c¸ch b¾n ph¸t nµo tróng ph¸t Êy;

cÇn kiÖm liªm chÝnh - KiÖm 125 C«ng nh©n thi ®ua tiÕt kiÖm nguyªn liÖu; Häc sinh thi ®ua tiÕt kiÖm giÊy bót; §ång bµo hËu ph−¬ng thi ®ua tiÕt kiÖm tiÒn b¹c vµ l−¬ng thùc, ®Ó gióp ®ì bé ®éi; Mçi ng−êi, thi ®ua tiÕt kiÖm thêi giê; Th× kÕt qu¶ thi ®ua tiÕt kiÖm còng b»ng kÕt qu¶ thi ®ua t¨ng gia s¶n xuÊt. Mét mÆt, chóng ta thi ®ua KIÖM. Mét mÆt, chóng ta thi ®ua CÇN. KÕt qu¶ CÇN céng víi kÕt qu¶ KIÖM lµ: Bé ®éi sÏ ®Çy ®ñ, nh©n d©n sÏ Êm no, kh¸ng chiÕn sÏ mau th¾ng lîi, kiÕn quèc sÏ mau thµnh c«ng, n−íc ta sÏ mau giµu m¹nh ngang hµng víi c¸c n−íc tiÒn tiÕn trªn thÕ giíi. KÕt qu¶ ch÷ CÇN ch÷ KIÖM to lín nh− vËy ®ã. Cho nªn, ng−êi yªu n−íc th× ph¶i thi ®ua thùc hµnh tiÕt kiÖm.

126 LI£M Liªm lµ trong s¹ch, kh«ng tham lam. Ngµy x−a, d−íi chÕ ®é phong kiÕn, nh÷ng ng−êi lµm quan kh«ng ®ôc khoÐt d©n, th× gäi lµ LI£M, ch÷ liªm Êy chØ cã nghÜa hÑp. Còng nh− ngµy x−a trung lµ trung víi vua. HiÕu lµ hiÕu víi cha mÑ m×nh th«i. Ngµy nay, n−íc ta lµ D©n chñ Céng hoµ, ch÷ LI£M cã nghÜa réng h¬n; lµ mäi ng−êi ®Òu ph¶i LI£M. Còng nh− trung lµ trung víi Tæ quèc, hiÕu lµ hiÕu víi nh©n d©n; ta th−¬ng cha mÑ ta, mµ cßn ph¶i th−¬ng cha mÑ ng−êi, ph¶i cho mäi ng−êi ®Òu biÕt th−¬ng cha mÑ. Ch÷ LI£M ph¶i ®i ®«i víi ch÷ KIÖM. Còng nh− ch÷ KIÖM ph¶i ®i ®«i víi ch÷ CÇN. Cã KIÖM míi LI£M ®−îc. V× xa xØ mµ sinh tham lam. Tham tiÒn cña, tham ®Þa vÞ, tham danh tiÕng, tham ¨n ngon, sèng yªn ®Òu lµ BÊT LI£M. Ng−êi c¸n bé, cËy quyÒn thÕ mµ ®ôc khoÐt d©n, ¨n cña ®ót, hoÆc trém cña c«ng lµm cña t−. Ng−êi bu«n b¸n, mua 1 b¸n 10, hoÆc mua gian b¸n lËu, chî ®en chî ®á, tÝch tr÷ ®Çu c¬. Ng−êi cã tiÒn, cho vay c¾t cæ, bãp hÇu bãp häng ®ång bµo. Ng−êi cµy ruéng, kh«ng ra c«ng ®µo m−¬ng, mµ lÊy c¾p n−íc ruéng cña l¸ng giÒng. Ng−êi lµm nghÒ (bÊt cø nghÒ g×) nh©n lóc khã kh¨n mµ b¾t chÑt ®ång bµo.

cÇn kiÖm liªm chÝnh - Liªm 127 Ng−êi cê b¹c, chØ mong xoay cña ng−êi lµm cña m×nh. §Òu lµ tham lam, ®Òu lµ BÊT LI£M. D×m ng−êi giái, ®Ó gi÷ ®Þa vÞ vµ danh tiÕng cña m×nh lµ ®¹o vÞ (®¹o lµ trém). GÆp viÖc ph¶i, mµ sî khã nhäc nguy hiÓm, kh«ng d¸m lµm, lµ tham vËt uý l¹o. GÆp giÆc mµ rót ra, kh«ng d¸m ®¸nh lµ tham sinh uý tö. §Òu lµm tr¸i víi ch÷ LI£M. Do BÊT LI£M mµ ®i ®Õn téi ¸c trém c¾p. C«ng khai hay bÝ mËt, trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp, bÊt liªm tøc lµ trém c¾p. Cô Khæng Tö nãi: “Ng−êi mµ kh«ng Liªm, kh«ng b»ng sóc vËt”. Cô M¹nh Tö nãi: “Ai còng tham lîi, th× n−íc sÏ nguy”. §Ó thùc hiÖn ch÷ Liªm, cÇn cã tuyªn truyÒn vµ kiÓm so¸t, gi¸o dôc vµ ph¸p luËt, tõ trªn xuèng, tõ d−íi lªn trªn. Tr−íc nhÊt lµ c¸n bé c¸c c¬ quan, c¸c ®oµn thÓ, cÊp cao th× quyÒn to, cÊp thÊp th× quyÒn nhá. Dï to hay nhá, cã quyÒn mµ thiÕu l−¬ng t©m lµ cã dÞp ®ôc khoÐt, cã dÞp ¨n cña ®ót, cã dÞp “dÜ c«ng vi t−”1). V× vËy, c¸n bé ph¶i thùc hµnh ch÷ LI£M tr−íc, ®Ó lµm kiÓu mÉu cho d©n. “Quan tham v× d©n d¹i”. NÕu d©n hiÓu biÕt, kh«ng chÞu ®ót lãt, th× “quan” dï kh«ng liªm, còng ph¶i ho¸ ra LI£M. V× vËy, d©n ph¶i biÕt quyÒn h¹n cña m×nh, ph¶i biÕt kiÓm so¸t c¸n bé, ®Ó gióp c¸n bé thùc hiÖn ch÷ LI£M. Ph¸p luËt ph¶i th¼ng tay trõng trÞ nh÷ng kÎ bÊt liªm, bÊt kú kÎ Êy ë ®Þa vÞ nµo, lµm nghÒ nghiÖp g×. Mçi ng−êi ph¶i nhËn r»ng, tham lam lµ mét ®iÒu rÊt xÊu hæ, kÎ tham lam lµ cã téi víi n−íc, víi d©n. C¸n bé thi ®ua thùc hµnh liªm khiÕt, th× sÏ g©y nªn tÝnh liªm khiÕt trong nh©n d©n. _______________ 1) DÜ c«ng vi t−: LÊy cña c«ng lµm cña riªng (BT).

128 Hå CHÝ MINH TOµN TËP Mét d©n téc biÕt cÇn, kiÖm, biÕt liªm, lµ mét d©n téc giµu vÒ vËt chÊt, m¹nh vÒ tinh thÇn, lµ mét d©n téc v¨n minh tiÕn bé. D©n téc ta ®ang kh¸ng chiÕn vµ kiÕn quèc, ®ang x©y dùng mét §êi sèng míi trong n−íc ViÖt Nam míi. Ch¼ng nh÷ng chóng ta ph¶i cÇn kiÖm, chóng ta cßn ph¶i thùc hµnh ch÷ LI£M.

129 CHÝNH ChÝnh nghÜa lµ kh«ng tµ, nghÜa lµ th¼ng th¾n, ®øng ®¾n. §iÒu g× kh«ng ®øng ®¾n, th¼ng th¾n, tøc lµ tµ. CÇN, KIÖM, LI£M, lµ gèc rÔ cña CHÝNH. Nh−ng mét c©y cÇn cã gèc rÔ, l¹i cÇn cã ngµnh, l¸, hoa, qu¶ míi lµ hoµn toµn. Mét ng−êi ph¶i CÇn, KiÖm, Liªm, nh−ng cßn ph¶i CHÝNH míi lµ ng−êi hoµn toµn. Trªn qu¶ ®Êt, cã hµng mu«n triÖu ng−êi. Song sè ng−êi Êy cã thÓ chia lµm hai h¹ng: ng−êi THIÖN vµ ng−êi ¸C. Trong x· héi, tuy cã tr¨m c«ng, ngh×n viÖc. Song nh÷ng c«ng viÖc Êy cã thÓ chia lµm 2 thø: viÖc CHÝNH vµ viÖc Tµ. Lµm viÖc CHÝNH, lµ ng−êi THIÖN. Lµm viÖc Tµ, lµ ng−êi ¸C. Siªng n¨ng (cÇn), tÇn tiÖn (kiÖm), trong s¹ch (liªm), CHÝNH lµ THIÖN. L−êi biÕng, xa xØ, tham lam, lµ tµ, lµ ¸c. BÊt kú ë tõng líp nµo, gi÷ ®Þa vÞ nµo, lµm nghÒ nghiÖp g×, sù ho¹t ®éng cña mét ng−êi trong x· héi cã thÓ chia lµm 3 mÆt: 1. M×nh ®èi víi m×nh. 2. M×nh ®èi víi ng−êi. 3. M×nh ®èi víi c«ng viÖc. §èI VíI M×NH - Chí tù kiªu, tù ®¹i. Tù kiªu, tù ®¹i lµ khê d¹i. V× m×nh hay,

130 Hå CHÝ MINH TOµN TËP cßn nhiÒu ng−êi hay h¬n m×nh. M×nh giái, cßn nhiÒu ng−êi giái h¬n m×nh. Tù kiªu, tù ®¹i tøc lµ tho¸i bé. S«ng to, biÓn réng, th× bao nhiªu n−íc còng chøa ®−îc, v× ®é l−îng nã réng vµ s©u. C¸i chÐn nhá, c¸i ®Üa c¹n, th× mét chót n−íc còng ®Çy trµn, v× ®é l−îng nã hÑp nhá. Ng−êi mµ tù kiªu, tù m·n, còng nh− c¸i chÐn, c¸i ®Üa c¹n. - Lu«n lu«n cÇu tiÕn bé. Kh«ng tiÕn bé th× lµ ngõng l¹i. Trong khi m×nh ngõng l¹i th× ng−êi ta cø tiÕn bé. KÕt qu¶ lµ m×nh tho¸i bé, l¹c hËu. TiÕn bé kh«ng giíi h¹n. M×nh cè g¾ng tiÕn bé, th× ch¾c tiÕn bé m·i. - Lu«n lu«n tù kiÓm ®iÓm, tù phª b×nh, nh÷ng lêi m×nh ®· nãi, nh÷ng viÖc m×nh ®· lµm, ®Ó ph¸t triÓn ®iÒu hay cña m×nh, söa ®æi khuyÕt ®iÓm cña m×nh. §ång thêi ph¶i hoan nghªnh ng−êi kh¸c phª b×nh m×nh. Cô T¨ng Tö lµ mét vÞ ®¹i hiÒn, lµ mét tÝn ®å giái nhÊt cña cô Khæng Tö. Cô T¨ng ®· lµm kiÓu mÉu cho chóng ta. Cô nãi: Mçi ngµy t«i tù kiÓm ®iÓm mÊy lÇn: ®èi víi ng−êi cã th¼ng th¾n kh«ng? ®èi víi viÖc cã chuyªn cÇn kh«ng? Cô Khæng Tö nãi: M×nh cã ®øng ®¾n, míi tÒ ®−îc gia, trÞ ®−îc quèc, b×nh ®−îc thiªn h¹. Tù m×nh ph¶i chÝnh tr−íc, míi gióp ®−îc ng−êi kh¸c chÝnh. M×nh kh«ng chÝnh, mµ muèn ng−êi kh¸c chÝnh lµ v« lý. §èI VíI NG¦êI Ch÷ ng−êi, nghÜa hÑp lµ gia ®×nh, anh em, hä hµng, bÇu b¹n. NghÜa réng lµ ®ång bµo c¶ n−íc. Réng n÷a lµ c¶ loµi ng−êi. Trõ bän ViÖt gian b¸n n−íc, trõ bän ph¸t xÝt thùc d©n, lµ nh÷ng ¸c quû mµ ta ph¶i kiªn quyÕt ®¸nh ®æ, ®èi víi tÊt c¶ nh÷ng ng−êi kh¸c th× ta ph¶i yªu quý, kÝnh träng, gióp ®ì. Chí nÞnh hãt ng−êi trªn. Chí xem khinh ng−êi d−íi.

cÇn kiÖm liªm chÝnh - chÝnh 131 Th¸i ®é ph¶i ch©n thµnh, khiªm tèn, ph¶i thËt thµ ®oµn kÕt. Ph¶i häc ng−êi vµ gióp ng−êi tiÕn tíi. Ph¶i thùc hµnh ch÷ B¸c - ¸i. ®èi víi viÖc Ph¶i ®Ó c«ng viÖc n−íc lªn trªn, tr−íc viÖc t−, viÖc nhµ. §· phô tr¸ch viÖc g×, th× quyÕt lµm cho kú ®−îc, cho ®Õn n¬i ®Õn chèn, kh«ng sî khã nhäc, kh«ng sî nguy hiÓm. BÊt kú viÖc to, viÖc nhá, ph¶i cã s¸ng kiÕn, ph¶i cã kÕ ho¹ch, ph¶i cÈn thËn, ph¶i quyÕt lµm cho thµnh c«ng. ViÖc thiÖn th× dï nhá mÊy còng lµm. ViÖc ¸c th× dï nhá mÊy còng tr¸nh. ViÖc g× dï lîi cho m×nh, ph¶i xÐt nã cã lîi cho n−íc kh«ng? NÕu kh«ng cã lîi, mµ cã h¹i cho n−íc th× quyÕt kh«ng lµm. Mçi ngµy cè lµm mét viÖc lîi cho n−íc (lîi cho n−íc tøc lµ lîi cho m×nh), dï lµ viÖc nhá, th× mét n¨m ta lµm ®−îc 365 viÖc. NhiÒu lîi nhá céng thµnh lîi to. C¶ 20 triÖu ®ång bµo ®Òu lµm nh− vËy, th× n−íc ta nhÊt ®Þnh mau giµu, d©n ta nhÊt ®Þnh ®−îc nhiÒu h¹nh phóc. Ai ch¼ng muèn cho tù m×nh thµnh mét ng−êi tèt, Con ch¸u m×nh sung s−íng, Gia ®×nh m×nh no Êm, Lµng xãm m×nh thÞnh v−îng, Nßi gièng m×nh vÎ vang, N−íc nhµ m×nh m¹nh giµu. Môc ®Ých Êy tuy to lín, nh−ng rÊt thiÕt thùc. ThiÕt thùc, v× chóng ta nhÊt ®Þnh ®¹t ®−îc. Chóng ta nhÊt ®Þnh ®¹t ®−îc, v× mçi ng−êi vµ tÊt c¶ d©n ta ®Òu Thi ®ua: CÇn, KiÖm, Liªm, ChÝnh.

132 TR¶ LêI PHáNG VÊN CñA PHãNG VI£N B¸O FRANCe TIREUR1) 1. Hái: Tõ hai n¨m nay quan niÖm cña Cô vÒ mèi liªn l¹c gi÷a Ph¸p vµ ViÖt Nam cã thay ®æi g× kh«ng? Cô cã quan niÖm r»ng n−íc Ph¸p cã thÓ cã ý muèn rµng buéc ViÖt Nam víi khèi Liªn hiÖp Ph¸p b»ng mét c¸ch nµo ®ã kh«ng? Cô cã thõa nhËn mét chÕ ®é thuéc quèc tù trÞ, cã qu©n ®éi vµ ngo¹i giao hoµn toµn ®éc lËp kh«ng? Tr¶ lêi: Quan niÖm hîp t¸c th©n thiÖn gi÷a hai d©n téc Ph¸p vµ ViÖt Nam cña t«i vÉn kh«ng thay ®æi. RÊt cã thÓ nh− thÕ. Chóng t«i chØ nhËn thèng nhÊt thùc sù vµ ®éc lËp thùc sù. 2. Hái: B¶n ký kÕt gi÷a ChÝnh phñ Ph¸p vµ B¶o §¹i theo ý Cô, råi sÏ ®i ®Õn ®©u? Tr¶ lêi: Xin cø hái chÝnh nh÷ng ng−êi ®· ký b¶n ®ã. 3. Hái: N−íc Céng hoµ ViÖt Nam ®· c¶i c¸ch ®−îc nh÷ng g× vÒ mÆt x· héi? Vµ sÏ ®Þnh thùc hiÖn nh÷ng g×, nhÊt lµ viÖc c¶i c¸ch vµ ph©n chia ruéng ®Êt? Tr¶ lêi: §· thanh to¸n gÇn hÕt n¹n mï ch÷, tr¸nh ®−îc n¹n ®ãi kÐm, thñ tiªu nh÷ng thø thuÕ m¸ n« lÖ. VÒ viÖc c¶i c¸ch ruéng ®Êt, gi¶m ®Þa t« hai m−¬i l¨m phÇn tr¨m. Kh«ng chia ruéng ®Êt. _______________ 1) B¸o France Tireur: B¸o Du kÝch Ph¸p (BT).

tr¶ lêi pháng vÊn cña phãng viªn b¸o france tireur 133 4. Hái: NÕu qu¶ thËt Cô lµ ng−êi céng s¶n th× lý t−ëng cña riªng Cô kh¸c víi ý nguyÖn ®éc lËp quèc gia cña nh©n d©n ViÖt Nam ë ®iÓm nµo? Tr¶ lêi: Lý t−ëng chung cña t«i vµ cña nh©n d©n ViÖt Nam lµ n−íc nhµ ®éc lËp thèng nhÊt thùc sù. 5. Hái: Cô ®· tuyªn bè söa so¹n tæng ph¶n c«ng. VËy th¾ng lîi cña ViÖt Nam ®· gÇn ®¹t ch−a? Vµ ®Õn møc nµo? Cô cã tr«ng ®îi ë sù gióp ®ì cña qu©n ®éi Mao Tr¹ch §«ng kh«ng? NÕu cã sù gióp ®ì ®ã, Cô cã sî Trung Hoa vµ Liªn X« sÏ thèng trÞ ViÖt Nam kh«ng? Tr¶ lêi: Th¾ng lîi cña ViÖt Nam sÏ lµ ®éc lËp vµ thèng nhÊt thùc sù. Chóng t«i bao giê còng tr«ng ë søc m×nh. Chóng t«i kh«ng sî ai c¶. Kh«ng n−íc nµo cã thÓ thèng trÞ ®−îc chóng t«i. 6. Hái: ý kiÕn cña Cô vÒ vai trß hiÖn t¹i vµ sau nµy cña Mü trong c¸c viÖc Trung Hoa vµ ViÖt Nam? Tr¶ lêi: T«i cho r»ng hä rÊt am hiÓu vÒ vÊn ®Ò nµy. Tr¶ lêi th¸ng 6-1949. Tµi liÖu l−u t¹i L−u tr÷ Bé Ngo¹i giao.

134 TH¦ GöI HéI NGHÞ THI §UA ¸I QUèC Göi Héi nghÞ Thi ®ua ¸i quèc, C¸c vÞ ®¹i biÓu, T«i göi lêi th©n ¸i chóc Héi nghÞ cã kÕt qu¶ tèt. Sau ®©y lµ vµi ý kiÕn cña t«i ®èi víi phong trµo Thi ®ua ¸i quèc, ®Ó gióp cho c¸c ®¹i biÓu th¶o luËn: Phong trµo kh¸ cao vµ réng, bé ®éi, ®oµn thÓ, c¬ quan vµ nh©n d©n h¨ng h¸i. NhiÒu ®¬n vÞ ®· cã kÕt qu¶ kh¸. Nh−ng: - Tæ chøc vµ l·nh ®¹o cßn kÐm, kh«ng ph¸t triÓn ®−îc hÕt s¸ng kiÕn vµ n¨ng lùc cña quÇn chóng. - C¬ quan l·nh ®¹o c¸c cÊp, c¸c ngµnh, c¸c ®oµn thÓ, c¸c ®Þa ph−¬ng thiÕu sù phèi hîp víi nhau, thiÕu sù tæng kÕt kinh nghiÖm vµ trao ®æi kinh nghiÖm. VËy, t«i rÊt mong Héi nghÞ t×m c¸ch söa ch÷a nh÷ng khuyÕt ®iÓm Êy, vµ mçi mét c¸n bé, mçi mét ®ång bµo, mçi mét ngµnh ®Òu ra søc thiÕt thùc thi ®ua víi tinh thÇn chuÈn bÞ tæng ph¶n c«ng. Nh− vËy, th× thi ®ua nhÊt ®Þnh thµnh c«ng. Chµo th©n ¸i vµ quyÕt th¾ng Th¸ng 6 n¨m 1949 Hå CHÝ MINH B¶n ®¸nh m¸y cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh l−u t¹i B¶o tµng Hå ChÝ Minh, b¶n chôp l−u t¹i ViÖn Hå ChÝ Minh.

135 Th− göi c¸n bé chiÕn sÜ trung ®oµn s¬n la Göi c¸c cÊp chØ huy vµ toµn thÓ chiÕn sÜ Trung ®oµn S¬n La, C¸c ch¸u yªu quý, Tuy c¸c ch¸u chiÕn ®Êu ë n¬i xa, nh−ng t«i vµ ChÝnh phñ lu«n nhí ®Õn c¸c ch¸u. T«i biÕt r»ng, c¸c ch¸u khã nhäc nhiÒu vµ lËp c«ng kh¸. T«i vui lßng thay mÆt ChÝnh phñ göi lêi th©n ¸i khen ngîi c¸c ch¸u. T«i l¹i cã mÊy lêi dÆn c¸c ch¸u: 1. Ph¶i thùc hiÖn cho kú ®−îc qu©n vµ d©n nhÊt trÝ, c¸n bé vµ chiÕn sÜ nhÊt trÝ. §ã lµ nÒn t¶ng cña sù th¾ng lîi. 2. HiÖn nay toµn quèc ®ang ®Èy m¹nh cuéc cÇm cù, chuÈn bÞ Tæng ph¶n c«ng, th× Trung ®oµn S¬n La ph¶i thi ®ua víi c¸c bé ®éi kh¸c. TËp luyÖn cho giái, giÕt giÆc cho nhiÒu, c−íp sóng cho kh¸, ®Ó lËp chiÕn c«ng cho to. T«i vµ ChÝnh phñ sÏ cã gi¶i th−ëng ®Æc biÖt cho Trung ®oµn S¬n La, vµ chê nhiÒu tin th¾ng cña c¸c ch¸u. C¸c ch¸u cè g¾ng lªn! Chµo th©n ¸i vµ quyÕt th¾ng Th¸ng 6 n¨m 1949 Hå ChÝ minh B¸o S«ng §µ, ngµy 19-8-1949. Tµi liÖu l−u t¹i B¶o tµng C¸ch m¹ng ViÖt Nam.

136 CHUÈN BÞ THU §¤NG CHO NH¢N D¢N Vµ Bé §éi1) Lµ chuÈn bÞ ®¸nh giÆc trong mïa thu ®«ng nµy. §iÒu thø nhÊt lµ chóng ta ph¶i chuÈn bÞ cho nh©n d©n vµ bé ®éi ®ñ ¨n. 1. Nh©n d©n víi bé ®éi Nh©n d©n lµ ng−êi lµm ruéng. Bé ®éi lµ ng−êi ®¸nh giÆc, ®Ó gi÷ g×n tµi s¶n vµ tÝnh mÖnh cho ®ång bµo, ®Ó tranh l¹i thèng nhÊt vµ ®éc lËp cho Tæ quèc. Bé ®éi lu«n lu«n lo ®¸nh giÆc vµ chÞu hy sinh mäi bÒ, ®Ó cho nh©n d©n lµm ¨n yªn æn, vui mõng víi gia ®×nh. NÕu kh«ng cã bé ®éi ®¸nh giÆc, th× nh©n d©n sÏ bÞ n−íc mÊt, nhµ tan. Bé ®éi lµ con ch¸u, anh em cña nh©n d©n. V× vËy, nh©n d©n ph¶i ra søc gióp ®ì bé ®éi. Gióp bé ®éi tøc lµ tù gióp m×nh. - Nh©n d©n gióp bé ®éi c¸ch nµo? - Tr−íc hÕt, ph¶i gióp cho bé ®éi ®ñ ¨n. - Tr−íc ngµy khëi nghÜa, nhiÒu n¬i ®ång bµo ViÖt B¾c ®· nhÞn ¨n, ®Ó nu«i Qu©n gi¶i phãng ta. HiÖn nay, trong nhiÒu vïng t¹m bÞ ®Þch chiÕm, nh©n d©n còng nhÞn ¨n, ®Ó nu«i VÖ quèc qu©n ®¸nh giÆc. _______________ 1) ViÕt cho chuyªn môc ViÖt B¾c ®¸nh th¾ng cña c¸c b¸o (BT).

chuÈn bÞ thu ®«ng cho nh©n d©n vµ bé ®éi 137 Nh©n d©n ®èi víi bé ®éi nh− thÕ, míi ®óng bæn phËn cña m×nh. NÕu nh©n d©n kh«ng gióp cho bé ®éi ®ñ ¨n, th× bé ®éi ®¸nh giÆc sao ®−îc? 2. Nh©n d©n ph¶i lµm thÕ nµo ®Ó gióp bé ®éi? a) Ph¶i kª khai ®óng sè lóa g¹o trong nhµ, cho ñy ban kh¸ng chiÕn hµnh chÝnh ®Þa ph−¬ng biÕt râ sè lóa g¹o s½n cã, ®Ó ph©n phèi cho nh©n d©n vµ mua gióp cho bé ®éi cho hîp lý. Ai kh«ng khai, hoÆc khai dèi lµ lµm h¹i ®Õn viÖc tiÕp tÕ cho nh©n d©n vµ bé ®éi. b) Mçi nhµ ph¶i xung phong b¸n lóa g¹o cho bé ®éi, theo gi¸ Uû ban kh¸ng chiÕn hµnh chÝnh ®· ®Þnh. c) Mçi nhµ ph¶i cã s½n 15 c©n g¹o, ®Ó lóc bé ®éi ®i qua, th× b¸n cho bé ®éi. NÕu ®Ó l©u th× ¨n g¹o cò, lµm g¹o míi mµ thay vµo. d) N¬i gÇn mÆt trËn, th× nh©n d©n ph¶i liªn l¹c víi bé ®éi mua g¹o, nÊu c¬m, ®Ó bé ®éi lo ®¸nh giÆc. NÕu ai nÊy ®Òu bá ch¹y, thãc g¹o cÊt giÊu hÕt, th× bé ®éi ph¶i nhÞn ®ãi, kh«ng ®¸nh ®−îc giÆc. 3. Ph¶i tiÕt kiÖm g¹o Mïa lóa võa råi h¬i kÐm. N¨m nay l¹i hai th¸ng 7. Ng«, khoai, s¾n n¨m nay còng kh«ng nhiÒu. ThÕ lµ l−¬ng thùc sÏ eo hÑp. VËy chóng ta ph¶i tiÕt kiÖm, ®Ó nh©n d©n vµ bé ®éi ®ñ ¨n ®Õn mïa sau. NÕu ta ¨n tiªu bõa b·i, th× ch¾c thiÕu. NÕu nh©n d©n thiÕu ¨n, th× kh«ng lµm viÖc ®−îc, bé ®éi thiÕu ¨n th× kh«ng ®¸nh giÆc ®−îc. 4. TiÕt kiÖm thÕ nµo? - Kh«ng phÝ ph¹m mét hét g¹o, hét ng«. Kh«ng phÝ ph¹m mét cñ khoai, cñ s¾n.