40 ແຫ່ງການພັດທະນາການສິກສາ ແລະ ກິລາ ລາວ

ຂອງສັງຄົມ ເຂ້າົ ໃນການພັດທະນາການສຶກສາໃຫ້ນັບມ້ືນັບຫາຼ ຍຂ້ນຶ , ຈດັ ຕງັ້ ປະຕິບັດແຜນ ງານຂະຫຍາຍໂອກາດດ້ານການສຶກສາ, ແຜນງານປັບປງຸ ຄຸນນະພາບ ແລະ ຄວາມ ສອດຄອ່ ງ, ແຜນງານບໍລິຫານ ແລະ ຄມຸ້ ຄອງການສຶກສາທັງສາຍສາມັນສກຶ ສາ, ອາຊວີ ະ ສກຶ ສາ ແລະ ມະຫາວທິ ະຍາໄລ ນບັ ທງັ ໃນໂຮງຮຽນ, ນອກໂຮງຮຽນ ແລະ ພາກເອກະຊົນ ໃຫ້ກມົ ກຽວ ເພ່ອື ປະຕິບັດແຜນງານການສກຶ ສາເພືອ່ ທຸກຄົນ, ເຮັດໃຫ້ການຂະຫຍາຍການ ສກຶ ສາພາກບັງຄັບມີຜົນສາໍ ເລດັ \"ຈຸດໝາຍ ຕ້ົນຕໍໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດສງັ ຄມົ ຂອງລັດຖະບານ 5 ປີ ຄ້ັງທີ VI ແຕ່ປີ 2006-2010\" ແມນ່ ເຮັດໃຫ້ ສປປ ລາວ ຫຼຸດພນ້ົ ອອກຈາກການເປນັ ປະເທດດ້ອຍພດັ ທະນາ ແລະ ຫັນເປັນປະເທດອດຸ ສາຫະກາໍ ແລະ ທນັ ສະໄໝ ໃນປີ 2020, ເພ່ືອບັນລຸຈຸດໝາຍຂອງການສຶກສາທກີ່ າໍ ນົດໄວ້ຢູ່ໃນມະຕິກອງ ປະຊມຸ ໃຫຍ່ຄັ້ງທີ VIII ຂອງພກັ ແລະ ແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມຂອງລັດຖະບານ, ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກລິ າ ໄດວ້ າງແຜນຍຸດທະສາດການສກຶ ສາແຫງ່ ຊາດ ໄລຍະ 5 ປີ, 10 ປີ, 20 ປີ ແລະ ຈັດຕ້ັງປະຕິບັດຕາມ 3 ແຜນງານໃຫຍ່ຄື: (1) ແຜນງານ ການຂະຫຍາຍໂອກາດເຂົ້າຮຽນ, (2) ແຜນງານປັບປຸງຄຸນນະພາບ ແລະ ຄວາມສອດຄ່ອງ, (3) ແຜນງານບລໍ ຫິ ານ ແລະ ຄຸມ້ ຄອງການສຶກສາ, ໂດຍຖເື ອົາການຈດັ ຕັ້ງປະຕບິ ັດ 3 ແຜນງານໃຫຍ່ທ່ກີ ່າວມານັ້ນ ເປນັ ໃຈກາງປ່ິນອ້ອມການຈດັ ຕ້ັງຜັນຂະຫຍາຍ 4 ໂຄງການ ໃນຈໍານວນ 111 ໂຄງການຂອງ 11 ແຜນງານບູລິມະສິດຂອງລັດຖະບານ ມອບໝາຍໃຫ້ ຂະແໜງການສຶກສາຄ:ື (1) ໂຄງການປະຕິຮບູ ລະບົບການສກຶ ສາແຫ່ງຊາດ ໂດຍເພມ່ີ ປຮີ ຽນຈາກ 11 ປີ ເປນັ 12 ປີ, (2) ໂຄງການປບັ ປງຸ ຄຸນນະພາບ ແລະ ຂະຫຍາຍໂອກາດ ດາ້ ນການສຶກສາ, (3) ໂຄງການແກ້ໄຂບັນຫາຄູອາຈານ ແລະ ການຍົກລະດັບຄວາມ ສາມາດຂອງຜູບ້ ລໍ ິຫານການສຶກສາ ແລະ (4) ໂຄງການຂະຫຍາຍໂຮງຮຽນວິຊາຊີບ ແລະ ການຝກຶ ອົບຮມົ ວິຊາຊີບໄປທວົ່ ທຸກແຂວງ. ເພືອ່ ປະຕິບັດຕາມໂຄງການນ,້ີ ມາເຖງິ ປີ 2010 ແຕລ່ ະແຂວງມີສະຖານອາຊີວະສກຶ ສາ 1 ແຫ່ງ ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດມສີ ະຖານອາຊີ ວະສກຶ ສາຂອງລດັ 23 ແຫ່ງ. 8.3 ວຽກງານອາຊີວະສກຶ ສາ ແລະ ອບົ ຮົມວຊິ າຊບີ ແຕປ່ ີ2006 ເຖງິ ປດັ ຈບຸ ນັ ໃນປດັ ຈຸບນັ ພື້ນຖານໂຄງລ່າງຂອງສະຖາບັນ, ວທິ ະຍາໄລ ແລະ ໂຮງຮຽນອາຊີວະ ສກຶ ສາ ທ່ຢີ ູ່ໃນຄວາມຮບັ ຜິດຊອບຂອງກົມອາຊວີ ະສຶກສາ ພາກລັດໄດເ້ ພ່ີມຂຶ້ນເປັນຈໍານວນ 23 ແຫ່ງ ແລະ ພາກເອກະຊົນ ຈາໍ ນວນ 73 ແຫ່ງ ລວມທັງໝດົ ເປັນ 96 ແຫ່ງ. 94

ຂົງເຂດວຽກງານອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ອົບຮົມວຊິ າຊີບ ແມ່ນສ້າງກາໍ ລັງແຮງງານ ໃນລະດັບຊັ້ນສູງລງົ ມາ ລາຍລະອຽດມີດງ່ັ ນ້ີ: 1) ອາຊວີ ະສຶກສາຊັ້ນຕ້ົນ: ແມ່ນການສຶກສາ, ການຝຶກອບົ ຮມົ ວິຊາຊບີ ແຕ່ຂ້ັນ ພືນ້ ຖານ ຈນົ ເຖິງລະດັບວຊິ າຊີບຊໍານານງານສໍາລັບຜຮູ້ ຽນຈົບຂັ້ນປະຖົມສຶກສາ ຫຼື ທຽບເທົ່າໃຫມ້ ີຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດທາງດ້ານພາກປະຕິບັດຕວົ ຈິງ, ທັກ ສະສີມແື ຮງງານ ແລະ ຄຸນສມົ ບັດ ເພື່ອປະກອບອາຊີບດວ້ ຍຕົນເອງ ຫືຼ ເຮດັ ວຽກໃນຫົວໜ່ວຍແຮງງານ. 2) ອາຊວີ ະສກຶ ສາຊັ້ນກາງ: ແມ່ນການສຶກສາ ແລະ ການຝກຶ ອົບຮົມເຕັກນກິ ວິຊາ ຊີບສໍາລັບຜ້ຮູ ຽນຈົບຊນັ້ ມັດທະຍົມສຶກສາຕອນຕົ້ນ ຫືຼ ທຽບເທົ່າຂຶນ້ ໄປ ຫືຼ ຮຽນ ຈົບວິຊາຊບີ ຊນ້ັ ຕນົ້ ລະດັບສາມ ເພອື່ ໃຫ້ຜຮູ້ ຽນມຄີ ວາມຮູຄ້ ວາມສາມາດ ແລະ ຄວາມຊໍານານງານດ້ານເຕັກນກິ -ວຊິ າຊີບໃດໜຶ່ງ. 3) ອາຊວີ ະສກຶ ສາຊັ້ນສູງ: ແມ່ນການສຶກສາເຕັກນິກ-ເຕັກໂນໂລຊີ ສໍາລບັ ຜຮູ້ ຽນ ຈົບຊັ້ນມັດທະຍົມສກຶ ສາຕອນປາຍ ຫືຼ ທຽບເທົາ່ ຂຶ້ນໄປ ຫຼື ຜູ້ຮຽນຈບົ ອາຊວີ ະ ສກຶ ສາຊັ້ນກາງ, ຜູ້ຮຽນຈບົ ວິຊາຊີບຊັ້ນຕົ້ນລະດັບສາມ ຫືຼ ວຊິ າຊີບຊໍານານງານ ເພອື່ ໃຫມ້ ີຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດ, ຄວາມຊໍານານງານດາ້ ນເຕກັ ນິກ-ເຕັກໂນ ໂລຊໃີ ນວຊິ າຊີບໃດໜ່ຶງ. ໃນປີ 2007 ລັດຖະບານໄດ້ກໍານດົ ຍດຸ ທະສາດ ການພັດທະນາວຽກງານອາຊີວະສກຶ ສາ ແລະ ອົບຮົມວິຊາຊີບໄດ້ 2006 ຫາ 2020. ມຈີ ດຸ ປະສົງແນໃສ່: (1) ຄຸມ້ ຄອງມະຫາພາກ ໃນການພັດທະນາສາຍອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ອົບ ຮົມວິຊາຊີບໃຫ້ເປັນໄປຕາມແຜນຍຸດທະສາດການ ພດັ ທະນາອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ອົບຮົມວິຊາຊີບ ຂອງລັດຖະບານວາງອອກ, (2) ສ້າງຄວາມເຂັ້ມ ແຂງດ້ານການຂະຫຍາຍໂອກາດ, ການປັບປຸງຄຸນ ນະພາບ ແລະ ຄວາມສອດຄ່ອງ ແລະ ການຍົກ 95

ລະດັບຄຸນນະພາບການບລໍ ິຫານ-ຄຸ້ມຄອງ ໃຫຜ້ ຄູ້ ຸ້ມຄອງສະຖານອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ ທັງພາກລັດ ແລະ ເອກະຊົນໃນຂອບເຂດທວ່ົ ປະເທດ ໂດຍມີການວາງ ແຜນພັດທະນາວຽກງານອາຊີວະສກຶ ສາທັງພາກລັດ ແລະ ພາກເອກະຊນົ ໃນແຕ່ລະ ໄລຍະ. ສາ້ ງ ແລະ ປັບປຸງນິຕກິ ໍາ ແລະ ມາດຕະຖານຕ່າງໆ ເພືອ່ ຄຸມ້ ຄອງວຽກງານ ອາຊີວະສກຶ ສາ ແລະ ການຝກຶ ອົບຮົມວິຊາຊບີ . ຄນົ້ ຄວາ້ ຈດັ ວາງລະບົບຮບູ ແບບ ແລະ ມາດຕະຖານການສກຶ ສາເຕກັ ນກິ ແລະ ວິຊາຊບີ ການຝຶກອບົ ຮມົ ວິຊາຊີບລວມທງັ ວິຊາຊີບໃນຊ້ນັ ມັດທະຍົມສຶກສາ, ຄມຸ້ ຄອງການກໍສ່ ້າງຄູອາຊີວະສຶກສາເພ່ືອສະໜອງໃຫ້ບັນດາສນູ , ໂຮງຮຽນ, ວິທະຍາ ໄລ ແລະ ສະຖາບັນອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ອົບຮມົ ວຊິ າຊີບ. ຄມຸ້ ຄອງສະຖາບັນອາຊວີ ະສຶກສາ, ສູນ, ວທິ ະຍາໄລອາຊີວະສກຶ ສາ, ໂຮງຮຽນ ເຕັກນິກວິຊາຊີບທັງພາກລັດ ແລະ ເອກະຊົນ ທຂ່ີ ້ຶນກັບຂະແໜງການສຶກສາ, ຊວ່ ຍເຫອືຼ ບັນດາໂຮງຮຽນ ແລະ ສູນຝຶກອົບຮມົ ວິຊາຊີບທ່ີຂ້ຶນກັບແຂວງ. ຊນ້ີ າໍ ແລະ ຄຸມ້ ຄອງດາ້ ນວິຊາການບັນດາສູນ, ວິທະຍາໄລເຕັກນິກ, ໂຮງຮຽນ ເຕັກນິກວິຊາຊີບຂອງຂະແໜງການອ່ືນໆ ຊນ້ີ ໍາຫ້ອງການປະຈໍາສະພາທີປ່ ຶກສາ ອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ພັດທະນາສີມືແຮງງານແຫງ່ ຊາດ ແລະ ຄຸ້ມຄອງສນູ ພັດທະນາອາຊີວະສຶກສາ, ຄ້ນົ ຄວ້າ ແລະ ພິຈາລະນາໃຫ້ຕໍາແໜງ່ ວິຊາການຄູ ສາຍອາຊວີ ະສຶກສາ. ຕດິ ຕາມ, ກວດກາ, ປະເມີນຜນົ ການພດັ ທະນາວຽກງານອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ຝກຶ ອບົ ຮມົ ວິຊາຊບີ . ປະຕິບັດວຽກງານອ່ືນ ຕາມການມອບໝາຍຂອງລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງສຶກ ສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ. ສບື ຕ່ໍໂຄສະນາເຜຍີ ແຜ,່ ແນະແນວ ແລະ ໃຫຄ້ ໍາປຶກສາດ້ານວິຊາຊີບ ໃຫແ້ ກ່ພ່ໍແມ່ ຜປູ້ ົກຄອງນັກຮຽນ, ນັກຮຽນ ແລະ ສາມອົງການຈັດຕ້ັງມະຫາຊນົ ເພອ່ື ສງົ່ ເສີມນັກຮຽນຊ້ັນ ມັດທະຍົມ ແລະ ນກັ ຮຽນຜດູ້ ້ອຍໂອກາດ, ທກຸ ຍາກ ແລະ ຫ່າງໄກສອກຫຼີກ ໃນການເຂົ້າ ຮຽນໃນສາຍອາຊວີ ະ ແລະ ອບົ ຮົມວິຊາຊີບໃຫ້ຫຼາຍຂຶນ້ ໂດຍມີການພັດທະນາອາຊີບ ຕາ່ ງໆໃຫ້ແທດເໝາະກັບທ່າແຮງຂອງເສດຖະກິດ, ການພດັ ທະນາເຂດແຄວ້ນ ແລະ ທ້ອງ ຖນິ່ . ຝຶກອົບຮົມ ແລະ ພັດທະນາແຮງງານລາວໃຫ້ມີຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດ, ທັກສະອາຊີບ 96

ແລະ ຄນຸ ສມົ ບດັ ໃນການເຮດັ ວຽກ ເພອື່ ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງຕະຫຼາດ ແຮງງານ ເພ່ືອເຊື່ອມໂຍງເຂ້ົາກັບພາກພນື້ ແລະ ສາກນົ ໂດຍອີງຕາມທາ່ ແຮງຂອງຂົງເຂດ, ທ້ອງຖ່ນິ ເຊືອ່ ມໂຍງກັບຊວີ ິດຕົວຈິງ ແລະ ການທໍາມາຫາກິນຂອງປະຊາຊົນ, ສອດຄອ່ ງ ກບັ ໂຄງສ້າງເສດຖະກິດ ແລະ ທ່າແຮງຂອງປະເທດ ທັງນ້ີກໍເພ່ືອໃຫ້ແທດເໝາະກບັ ຄວາມ ຕ້ອງການຂອງທ້ອງຖນ່ິ ແລະ ຕະຫຼາດແຮງງານຕ່າງປະເທດ ພ້ອມທງັ ເຊອື່ ມໂຍງເຂ້ົາກັບ ພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ ຊຶງ່ ໄດ້ກໍານົດວໄິ ສທດັ ແລະ ຈດຸ ໝາຍລວມໄວ້ດັ່ງນ້ີ: ວິໄສທດັ ສາ້ ງກໍາລັງແຮງງານໃຫເ້ ປັນພົນລະເມືອງດີ, ມຄີ ວາມຮູ້ ແລະ ມີທກັ ສະປະກອບ ດວ້ ຍຄວາມສາມາດ ເພ່ືອປະກອບການ ແລະ ມຄີ ວາມກະຕືລລື ົນ້ ຕກ່ໍ ານພັດທະ ນາຊາດ ພ້ອມທງັ ພັດທະນາຕົນເອງໃຫເ້ ປນັ ຄົນປອດໃສ, ມສີ ນິ ລະທໍາ, ຍຕຸ ທິ າໍ ເພ່ອື ສອດຄ່ອງກັບຄວາມຕ້ອງການພັດທະນາຊາດ. ພດັ ທະນາກາໍ ລັງແຮງງານໃຫ້ສອດຄ່ອງກບັ ທ່າແຮງຂອງເຂດແຄວ້ນ, ພື້ນທ່ີ ແລະ ຖກື ຕ້ອງຕາມສະພາບຊີວິດຕວົ ຈິງຂອງປະຊາຊົນ ອງີ ຕາມໂຄງສາ້ ງຂອງປະເທດ ສອດຄ່ອງກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງຕະຫຼາດແຮງງານທັງພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ເພ່ອື ເຊືອ່ ມໂຍງເຂ້ົາກັບພາກພືນ້ ແລະ ສາກົນ. ພດັ ທະນາອາຊບີ ອງີ ຕາມທ່າແຮງ ຂອງການພດັ ທະນາເສດຖະກິດ ແລະ ຂງົ ເຂດ ຕາມຄວາມມຸ່ງໝາຍ ເຊັ່ນ: ກະສິກາໍ -ປາ່ ໄມ້, ຜະລິດຕະພັນອຸດສາຫະກາໍ , ພະລັງ ງານ ແລະ ບແ່ໍ ຮ່ ໂດຍສະເພາະພະລັງງານໄຟຟ້າ, ບລໍ ິການທາງຜ່ານ, ການທອ່ ງ ທ່ຽວ ແລະ ບ່ແໍ ຮ່, ສາ້ ງທຸລະກິດດາ້ ນກະສກິ ໍາ-ປາ່ ໄມ້ ພວົ ພນັ ກັບຂະແໜງອຸດສາ ຫະກໍາ, ຄ້ມຸ ຄອງດ້ານການຄ້າ ແລະ ການບໍລິການ. ຈດຸ ໝາຍລວມ ສາ້ ງໂຮງຮຽນວິຊາຊີບ ແລະ ສນູ ຝຶກອົບຮົມວິຊາຊີບ ໃນເມືອງທມີ່ ຄີ ວາມຈໍາເປັນ, ປບັ ປຸງ ແລະ ຂະຫຍາຍວິທະຍາໄລ, ໂຮງຮຽນວຊິ າຊີບ, ໂຮງຮຽນເຕັກນິກ ແລະ ສນູ ຝກຶ ອົບຮມົ , ຍົກລະດັບໂຮງຮຽນເຕກັ ນິກ-ວຊິ າຊີບໃນບາງແຂວງ ເພອື່ ໃຫ້ສາມາດ ສະໜອງການຝຶກອົບຮົມດວ້ ຍຫຼາຍຮູບແບບ. ຂະຫຍາຍການລົງທະບຽນເຂ້ົາຮຽນອາຊວີ ະສຶກສາໃຫ້ກວມເອົາເຖິງ 60% ຂອງ ນັກຮຽນທຮ່ີ ຽນຈົບສາມັນສຶກສາທວົ່ ປະເທດ, ເອົາໃຈໃສ່ຜ້ທູ ີທ່ ກຸ ຍາກ, ແມຍ່ ິງ, ຊົນ ເຜາົ່ ແລະ ຄນົ ພກິ ານ. 97

ພັດທະນາລະບບົ ອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ຝກຶ ອບົ ຮົມວິຊາຊີບໂດຍອີງຕາມຍຸດທະ ສາດປະຕຮິ ູບລະບົບການສຶກສາແຫ່ງຊາດ ດວ້ ຍການພັດທະນາຂອບວຸດທແິ ຫ່ງ ຊາດ, ສາ້ ງຕ້ັງມາດຕະຖານອາຊີບ, ຫຼກັ ສູດໃຫໄ້ ດມ້ າດຕະຖານ ແລະ ໃຊ້ຫຼັກສູດ ແບບໂມດູນ/ອົງປະກອບການຮຽນ ແລະ ໜ່ວຍກິດ ເພືອ່ ສະດວກໃນການຮັບຮອງ ຜນົ ການຮຽນຜ່ານມາ, ຫັຼກສດູ ເຊ່ືອມຕ່ໍ, ນາໍ ໃຊ້ເຕກັ ໂນໂລຊສີ ື່ສານ, ຄວາມຮູ້ກຽ່ ວ ກບັ ການຄ້ມຸ ຄອງທຸລະກິດຂະໜາດນ້ອຍ ແລະ ຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບສິ່ງແວດລອ້ ມເຂ້ົາ ໃນຫັຼກສດູ ສາໍ ລັບຫັກຼ ສູດອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ອບົ ຮມົ ວິຊາຊີບ. ນາໍ ເອາົ ຫັຼກສູດວຊິ າຊີບເຂາົ້ ໃນສາມັນສຶກສາ ແລະ ທດົ ລອງຢ່ໃູ ນໂຮງຮຽນ ທມ່ີ ີ ຄວາມພ້ອມ. ຈດັ ຕ້ັງການແນະນາໍ ອາຊີບ ເພື່ອເຮັດໃຫກ້ ານລົງທະບຽນເຂ້ົາຮຽນໃນສາຍອາຊີວະ ສກຶ ສາ ແລະ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊີບເພມ່ີ ຂຶ້ນ ແລະ ໃຫ້ຄໍາປຶກສາດ້ານອາຊີບ ແລະ ຝກຶ ອບົ ຮົມເພ່ືອກຽມເຂົ້າສວູ່ ຽກ. ສາ້ ງ ແລະ ຂະຫຍາຍສະຖາບນັ ຝຶກອົບຮົມຄູອາຊວີ ະສກຶ ສາ ເປັນສູນສໍາລັບຝຶກອບົ ຮມົ ຄູພາຍໃນປະເທດ ແລະ ອາຊີບທີ່ຈໍາເປັນໃຫໄ້ ດ້ທັງຈາໍ ນວນ ແລະ ຄຸນນະພາບ ພຽງພໍ, ພັດທະນາການຝຶກອບົ ຮມົ ຄູດ້ານເຕກັ ນກິ , ທກັ ສະ, ວິຊາຄູ ແລະ ພັດທະ ນາຜບູ້ ລໍ ິຫານ ພ້ອມທັງບຸກຄະລາກອນໃນສາຍອາຊີວະສຶກສາຢ່າງເປັນປກົ ກະຕິ ເພື່ອນໍາໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີຂໍ້ມູນ-ຂ່າວ ສານເຊ່ອື ມໂຍງກັບພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ. ສາ້ ງລະບົບການປະກັນຄຸນນະພາບ ແລະ ການປະເມີນອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ຝຶກ ອບົ ຮມົ ວິຊາຊບີ ເພ່ືອຮັບປະກັນການກສ່ໍ າ້ ງກໍາລັງແຮງງານ ມີປະສິດທພິ າບ ແລະ ປະສິດທິຜນົ . ປບັ ປຸງ ແລະ ຂະຫຍາຍຄວາມຮບັ ຜິດຊອບດ້ານການບລໍ ິຫານ-ຄມຸ້ ຄອງ ອາຊີວະ ສກຶ ສາໃນລະດັບສູນກາງ, ແຂວງ, ເມອື ງ ແລະ ພາກສ່ວນອື່ນໆ ເພື່ອສະໜັບສະໜູນ ການກະຈາຍການຮຽນການສອນສາຍອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ຝກຶ ອົບຮົມວຊິ າຊີບ. ຕດິ ຕາມການຈດັ ຕັ້ງປະຕບິ ັດກດົ ໝາຍວ່າດວ້ ຍອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ຂ້ຕໍ ົກລງົ , ແຈ້ງ ການ, ຂບໍ້ ັງຄບັ , ຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ປັບປຸງລະບຽບການ ໃນການສ້າງລາຍຮບັ ດ້ານ ວິຊາການ, ຜນົ ຜະລິດ, ການບໍລິຫານ, ບັນຊກີ ານໃຊຈ້ ່າຍ, ການຮ່ວມມພື າກລັດ- ເອກະຊົນ ແລະ ລະບຽບການທຈ່ີ ໍາເປນັ ອ່ນື ໆ. 98

ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແຜນຍຸດທະສາດການພັດທະນາວຽກງານອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ອົບຮົມວິຊາຊບີ ແຕ່ 2006 ຫາ 2020 ໄດແ້ ບ່ງອອກເປັນ 2 ໄລຍະດ່ງັ ລຸ່ມນ້ີ: ການພັດທະນາອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ອົບຮມົ ວິຊາຊີບ ແຕປ່ ີ 2006 ຫາ 2015 ວຽກງານອາຊວີ ະສຶກສາ ເປັນການປະຕຮິ ູບລະບົບການສກຶ ສາໄລຍະ 2 ຖັດຈາກ ການປະຕຮິ ູບລະບບົ ການສຶກສາແຫ່ງຊາດໄລຍະ 1 ສາຍສາມນັ ຊຶງ່ ໄດ້ດໍາເນີນການໄລຍະ ທີ 1 ແຕ່ປີ 2006-2010 ແລະ ໄລຍະ 2 ແຕ່ປີ 2011-2015 ກົມອາຊວີ ະສຶກສາໄດ້ເປັນ ເຈ້າົ ການໃນການປະຕຮິ ູບລະບົບການສຶກສາ ໂດຍໄດຜ້ ັນຂະຫຍາຍແຜນຍດຸ ທະສາດ ເພ່ອື ພັດທະນາອາຊີວະສກຶ ສາ ແລະ ອົບຮມົ ວິຊາຊີບ ແຕ່ 2006-2020 ທໄ່ີ ດ້ຖກື ຮບັ ຮອງ ຈາກລັດຖະບານ ໃນປີ 2007 ມາເປັນແຜນແມບ່ ົດການພດັ ທະນາອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ອົບຮົມວຊິ າຊບີ 2008-2015 ຊ່ຶງໄດກ້ າໍ ນົດ ແລະ ວາງແຜນກິດຈະກໍາລະອຽດ ພ້ອມທັງ ຈັດສັນງົບປະມານທຕ່ີ ້ອງການ ເພອ່ື ຈັດຕ້ັງປະຕບິ ັດແຜນກິດຈະກາໍ ດັງ່ ກ່າວ ໂດຍອງີ ໃສ່ ສາມແຜນງານທີເ່ ປັນຂໍກຸນແຈນໍາໃຊ້ ເພ່ືອເປັນທດິ ທາງໃນການພັດທະນາຂອບການ ພັດທະນາທົ່ວຂະແໜງ ການສກຶ ສາ: 1. ແຜນງານຂະຫຍາຍໂອກາດເຂ້ົາຮຽນ 2. ແຜນງານປັບປງຸ ຄນຸ ນະພາບ ແລະ ຄວາມສອດຄ່ອງ 3. ແຜນງານບໍລຫິ ານ ແລະ ການຄມຸ້ ຄອງການສຶກສາ ປະເດນັ ທີເ່ ປນັ ຂໍກນຸ ແຈນກ້ີ ໍໄດ້ມີການກໍານດົ 7 ໂຄງການຍຸດທະສາດຄື: 1. ການກສ່ໍ າ້ ງ, ປບັ ປຸງ ແລະ ຂະຫຍາຍສະຖານອາຊວີ ະສກຶ ສາ ແລະ ອົບຮມົ ວິຊາ ຊບີ ; 2. ການຂະຫຍາຍການສະໜອງ ແລະ ຮບູ ແບບອາຊວີ ະສກຶ ສາ ແລະ ອບົ ຮົມວິຊາ ຊບີ ; 3. ການພດັ ທະນາຄູ ແລະ ບກຸ ຄະລາກອນອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ອົບຮມົ ວິຊາຊີບ; 4. ການປະກັນຄຸນນະພາບວຽກງານອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ອບົ ຮົມວິຊາຊີບ; 5. ການພັດທະນາແຫງຼ່ ຂ້ມໍ ູນຂ່າວສານ ອາຊວີ ະສກຶ ສາ ແລະ ອົບຮົມວຊິ າຊີບ; 6. ການປັບປຸງກົງຈັກການຄຸ້ມຄອງສາຍອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ອົບຮມົ ວິຊາຊີບ; 7. ການສາ້ ງນະໂຍບາຍ ແລະ ເຄືອ່ ງມືຄມຸ້ ຄອງມະຫາພາກ ໃນການພດັ ທະນາອາ ຊີວະສຶກສາ ແລະ ອບົ ຮມົ ວິຊາຊີບ. 99

ບັນດາໂຄງການເຫ່ຼາົ ນີ້ ມີທງັ ໝົດ 130 ກິດຈະກໍາ ໂດຍມີຕວົ ຊວີ້ ັດ, ຄວາມຮບັ ຜິດຊອບ, ງບົ ປະມານ ແລະ ແຜນຈດັ ຕງ້ັ ປະຕບິ ັດ ຊຶງ່ ກວມສວ່ ນປະ ກອບທ່ີເປັນຂໍກຸນແຈຂອງລະບົບອາຊີ ວະສກຶ ສາ ແລະ ອົບຮມົ ວຊິ າຊີບໃນອະ ການຝຶກການຈອດ ນາຄົດເປນັ ຕນ້ົ ແມນ່ ຄວາມຕ້ອງການ ເພືອ່ ປະຕຮິ ູບຫັຼກສູດ, ການກໍານົດລະບົບຄຸນວດຸ ທິ, ການຂະຫຍາຍຂອບເຂດອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ , ຄວາມຈໍາເປນັ ເພືອ່ ປັບປຸງຄວາມຕອ້ ງການ ແລະ ການສະໜອງ, ຄວາມ ສາໍ ຄນັ ໃນການພັດທະນາຄຸນວຸດທຂິ ອງຄູ, ການປະສານງານທີ່ຈໍາເປັນລະຫວ່າງບນັ ດາ ກະຊວງທ່ມີ ສີ ່ວນຮ່ວມໃນວຽກງານອາຊວີ ະ ສກຶ ສາ ແລະ ອບົ ຮມົ ວຊິ າຊບີ . ເຖງິ ແມນ່ ວ່າ ລດັ ຖະບານ ສປປ ລາວ ສາມາດເພີ່ມແຫງ່ຼ ການເງນິ ໂດຍສືບເນືອ່ ງ ຈາກການພັດທະນາເສດຖະກິດຢ່າງຕໍ່ເນ່ືອງ, ກຍໍ ງັ ຕ້ອງການບັນດາຜ້ໃູ ຫທ້ ຶນຈາກອງົ ການ ຈດັ ຕັ້ງ ແລະ ປະເທດຕ່າງໆ ເພື່ອຊວ່ ຍໃນການສະໜັບສະໜູນບັນດາໂຄງການເຫຼ່າົ ນ້ີ. ການ ປະກອບສ່ວນທາງດ້ານງບົ ປະມານ, ການປະສານງານລະຫວາ່ ງກະຊວງ ແລະ ກົມຕ່າງໆ, ການສືບຕໍຕ່ ິດຕາມໄລຍະຍາວກໍຄືການຄຸ້ມຄອງແຜນນ້ີຈະເປັນປັດໄຈຕົ້ນຕໍ ເພ່ືອຮັບປະກັນ ຜນົ ສໍາເລດັ . ການຄວບຄມຸ ດ້ວຍລະບົບຄອມພິວເຕີ 100

ການຈັດຕ້ັງປະຕິບດັ ແຜນກິດຈະກໍາ ຂອງແຜນລະອຽດວຽກງານອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ອບົ ຮົມວິຊາຊບີ 2008-2015 ນີ້ແມ່ນໄດ້ຮັບທນຶ ຊ່ວຍເຫຼືອລາ້ ຈາກທະນາຄານພັດ ທະນາອາຊີ (ADB) ຈັດຕ້ັງປະຕບິ ັດໂຄງການສາ້ ງຄວາມເຂ້ັມແຂງແກ່ວຽກງານ ອາຊີວະ ສຶກສາ ແລະ ອົບຮົມວຊິ າຊີບ, ຈາກຄ່ຮູ ວ່ ມພັດທະນາອື່ນໆຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການພດັ ທະ ນາອາຊວີ ະສກຶ ສາ, ໂຄງການພັດທະນາການທອ່ ງທຽ່ ວ ແລະ ການໂຮງແຮມແຫ່ງຊາດ ແລະ ໂຄງການອ່ນື ໆ. ການສຶກສາລະບົບເຄອ່ື ງຄວາມເຢັນ ທາງດ້ານນຕິ ິກໍາ ມາເຖງິ 2014 ກດົ ໝາຍວາ່ ດວ້ ຍອາຊີວະສກຶ ສາ ກໍໄດຮ້ ັບຮອງ ຈາກສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ປະກາດໃຊຢ້ ່າງເປນັ ທາງການ ຊ່ງຶ ເປັນຂີດໝາຍອັນສໍາຄັນໃນ ການຄຸ້ມຄອງວຽກງານອາຊີວະສກຶ ສາ ແລະ ອົບຮມົ ວິຊາຊບີ . ການກວດກາລະບົບຈັກລົດ 101

8.4 ຜົນສາໍ ເລດັ ຂອງການພັດທະນາອາຊວີ ະສກຶ ສາ ແລະ ອບົ ຮົມວຊິ າຊີບ ການຈດັ ຕັ້ງປະຕບິ ັດວຽກງານອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ອົບຮົມວິຊາຊີບ ໃນໄລຍະຜ່ານ ມາໄດ້ມີຜົນສາໍ ເລັດທາງດາ້ ນປະລິມານ ແລະ ຄນຸ ນະພາບ ຊຶງ່ ສາມາດສັງລວມດ່ັງນ້ີ: 1) ດ້ານການບໍລິຫານຄຸ້ມຄອງວຽກງານອາຊີວະສຶກສາ ການບໍລຫິ ານຄມຸ້ ຄອງອາຊີວະສຶກສາ ໄດສ້ ້າງນິຕກິ ໍາເພອ່ື ເປັນເຄ່ືອງມໃື ນ ການບລໍ ຫິ ານ ແລະ ຄຸ້ມຄອງດງ່ັ ລ່ມຸ ນ້ີ: ກົດໝາຍວາ່ ດ້ວຍ ອາຊວີ ະສກຶ ສາຕາມລັດຖະດໍາລັດຂອງປະທານປະເທດສະ ບັບເລກທີ 060/ປປທ, ລງົ ວັນທີ 28/1/2014; ແຜນພັດທະນາອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ຝຶກອົບຮມົ ວຊິ າຊີບ 2016-2020 ຕາມ ຂໍຕ້ ົກລົງຂອງລັດຖະມນົ ຕີສະບັບເລກທີ 7288/ສສກ, ລງົ ວນັ ທີ 1 ທັນວາ 2015; ຄູ່ມືປະກັນຄຸນນະພາບອາຊີວະສກຶ ສາ ຕາມຂຕ້ໍ ົກລງົ ຂອງລັດຖະມົນຕີສະບບັ ເລກທີ 4166/ສສກ.ສປຄ, ລງົ ວນັ ທີ 7 ກັນຍາ 2015; ຂໍຕ້ ົກລງົ ຂອງລັດຖະມນົ ຕີ ວາ່ ດ້ວຍມາດຕະຖານຫັຼກສູດອາຊວີ ະສຶກສາ ແຫ່ງ ຊາດສະບບັ ເລກທີ 7247/ສສກ.ອສ, ລງົ ວັນທີ 30 ພະຈິກ 2015. 2) ດ້ານສະຖານອາຊີວະສກຶ ສາພາກລັດ ແລະ ເອກະຊນົ ໃນປັດຈຸບັນສະຖານອາຊີວະສຶກສາພາກລດັ ແລະ ເອກະຊົນ ໄດ້ຂະຫຍາຍ ໄປເຖງິ 17 ແຂວງ ໃນຂອບເຂດທ່ົວປະເທດ, ສວ່ ນແຂວງໄຊສມົ ບູນ ແມ່ນ ກາໍ ລັງພິຈາລະນາອະນຸມັດໃນການສ້າງຕ້ັງ, ສະຖານອາຊີວະສຶກສາທຂ່ີ ້ຶນກັບການ ຄມຸ້ ຄອງຂອງກະຊວງສກຶ ສາທິການ ແລະ ກິລາ ກໍຄກື ມົ ອາຊີວະສຶກສາ ທັງພາກ ລດັ ແລະ ເອກະຊົນ ມທີ ງັ ໜົດ 96 ແຫ່ງ. ສະຖານອາຊີວະສຶກສາພາກລັດມີທັງໝົດ 23 ແຫ່ງ: ສະຖາບັນ 0 ແຫ່ງ, ວິທະ ຍາໄລ 10 ແຫ່ງ, ໂຮງຮຽນອາຊີວະສຶກສາ 11 ແຫງ່ ; ສະຖານອາຊີວະສຶກສາພາກເອກະຊົນ ມີທັງໝົດ 73 ແຫ່ງ: ສະຖາບນັ 2 ແຫ່ງ, ວິທະຍາໄລ 66 ແຫງ່ ແລະ ໂຮງຮຽນ 5 ແຫ່ງ ໃນຂອບເຂດທົວ່ ປະເທດ. 3) ດ້ານສະຖິຕິ ຢສູ່ ະຖານອາຊີວະສຶກສາພາກລັດ ມຈີ າໍ ນວນນັກສຶກສາທັງໝົດ 33.179 ຄົນ, ຍິງ 14.269 ຄົນ, ແລະ ມີຈາໍ ນວນພະນັກງານ, ຄູອາຈານລັດທັງໝດົ 2.140 ຄົນ, ຍິງ 795 ແລະ ຢູ່ສະຖານອາຊີວະສຶກສາພາກເອກະຊົນມຈີ າໍ ນວນນກັ ສກຶ ສາທງັ ໝົດ 102

30.855 ຄນົ ຍິງ 16.567 ຄນົ , ມີພະນັກງານຄອູ າຈານພາກເອກະຊນົ ທັງໝົດ 2.719 ຄົນ, ຍິງ 795 ຄົນ. ລວມນັກສຶກສາອາຊີວະສຶກສາທັງພາກລັດ ແລະ ເອກະຊນົ ທັງໝົດ 64.034 ຄົນ, ຍງິ 30.836 ຄນົ ແລະ ມີພະນກັ ງານຄູອາຈານ ພາກລດັ ແລະ ເອກະຊົນ ທັງໝດົ 5.006 ຄົນ, ຍິງ 1.644 ຄົນ. ສະຖິຕກິ ານຂະຫຍາຍຕົວສະຖານອາຊີວະສຶກສາ 103

ສະຖຕິ ຄິ ູອາຈານ ຂອງສະຖານອາຊີວະສຶກສາພາກລັດ ແລະ ເອກະຊນົ ແຕປ່ ີ 2010-2017 ສະຖຕິ ິຄູອາຈານ ຂອງສະຖານອາຊວີ ະສກຶ ສາພາກລັດ ແຕ່ປີ 2010-2017 104

ສະຖິຕິຄູອາຈານຂອງສະຖານອາຊວີ ະສຶກສາພາກເອກະຊົນ ແຕປ່ ີ 2010-2017 ສະຖິຕນິ ັກຮຽນຂອງສະຖານອາຊີວະສຶກສາພາກລດັ ແລະ ພາກເອກະຊນົ ແຕ່ປີ 2009- 2017 105

ສະຖິຕິນັກຮຽນຂອງສະຖານອາຊວີ ະສກຶ ສາພາກລດັ ແຕ່ປີ 2009-2017 ສະຖຕິ ນິ ັກຮຽນຂອງສະຖານອາຊວີ ະສກຶ ສາພາກເອກະຊົນ ແຕປ່ ີ 2009-2017 106

9. ການສກຶ ສາຊ້ັນສູງ ໂດຍ: ສາຍຂອງ ສາຍນະສນິ ກມົ ການສຶກສາຊ້ັນສູງ ເປນັ ກົມວຊິ າການໜງ່ຶ ທີຂ່ ້ຶນກບັ ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ໂດຍປະຕິບັດໜ້າທີຕ່ ົ້ນຕໍໃນການຄຸ້ມຄອງມະຫາພາກດ້ານວຽກງານການສຶກສາຊັ້ນສູງ ທງັ ພາກລັດ ແລະ ເອກະຊນົ ໃນຂອບເຂດທ່ວົ ປະເທດ. ນບັ ແຕ່ປີ 1975 ເຖິງປີ 1983 ການສຶກສາຊນ້ັ ສູງ ໄດ້ຂນຶ້ ກັບຫຼາຍກົມຂອງກະຊວງສຶກ ສາທິການ, ນັບແຕ່ປີ 1983 ເຖິງປີ 2001 ການສຶກສາຊ້ັນສູງໄດ້ຂ້ຶນກັບກົມມະຫາວິທະຍາໄລ ແລະ ອາຊວີ ະສກຶ ສາ, ໃນປີ 2001 ໄດມ້ ກີ ານປ່ຽນຊ່ືເປັນກມົ ອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ການສກຶ ສາຊັ້ນສູງຍ້ອນວາ່ ການສກຶ ສາຊັ້ນສູງ ແມ່ນໄດ້ກວມເອົາການສຶກສາໃນຫຼາຍລະດັບ ຊ່ງຶ ເລມີ່ ແຕ່ລະດັບອະນຸປະລນິ ຍາຈົນເຖິງລະດັບປະລິນຍາເອກ ແລະ ສາມາດຈັດຕັງ້ ການຮຽນການ ສອນໃນສະຖາບັນການສຶກສາຊ້ັນສູງ ຊຶ່ງລວມມີ: ໂຮງຮຽນວິຊາສະເພາະຊ້ັນສູງ, ສູນການ ສຶກສາ, ວິທະຍາໄລ, ສະຖາບັນສຶກສາ ແລະ ມະຫາວິທະຍາໄລ. ມາຮອດປີ 2008 ກມົ ການສຶກສາຊ້ັນສູງໄດ້ຖກື ສາ້ ງຕັ້ງຂຶນ້ ໂດຍແຍກອອກຈາກກົມ ອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ກົມການການສຶກສາຊັ້ນສູງ ຕາມດໍາລດັ ຂອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ວ່າດ້ວຍ 107

ການຈັດຕ້ັງ ແລະ ການເຄອ່ື ນໄຫວຂອງກະຊວງສກຶ ສາທິການ ສະບບັ ເລກທີ 62/ນຍ, ລງົ ວັນ ທີ 07/04/ 2008 ແລະ ຂ້ໍຕົກລົງຂອງລັດຖະມົນຕີ ວ່າດວ້ ຍການຈັດຕງ້ັ ແລະ ການເຄອື່ ນ ໄຫວຂອງກມົ ການສຶກສາຊັ້ນສງູ ສະບັບເລກທີ 1416/ສສ.2008, ລົງວນັ ທີ 07/04/ 2008. ລັດຖະບານໄດ້ລົງທຶນໃສ່ວຽກງານການສຶກສາຊັ້ນສູງເປັນຈາໍ ນວນຫວຼ ງຫຼາຍ ເຮດັ ໃຫ້ ການສຶກສາຊ້ັນສູງນັບມື້ໄດຮ້ ັບການພັດທະນາເປນັ ກ້າວໆມາ ປັດຈຸບັນມີມະຫາວິທະຍາໄລ ທງັ ໝົດ 5 ແຫ່ງ ຄື: ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ, ມະຫາວິທະຍາໄລວທິ ະຍາສາດສຸຂະພາບ, ມະຫາວິທະຍາໄລສຸພານຸວົງ, ມະຫາວທິ ະຍາໄລສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ມະຫາວິທະຍາໄລ ຈາໍ ປາສກັ . ນອກນ້ັນກຍໍ ັງມວີ ິທະຍາໄລ, ວິທະຍາຄານ ແລະ ສະຖາບັນການສກຶ ສາຊ້ັນ ສງູ ອື່ນໆທງັ ພາກລດັ ແລະ ເອກະຊນົ ລວມທັງໝົດ 119 ແຫ່ງ ມີນັກສຶກສາທງັ ໝົດ 122.000 ກວ່າຄນົ ດໍາເນີນການຮຽນການສອນຢູໃນ 300 ກວາ່ ຫຼັກສູດ ແຕອ່ ະນຸປະລນິ ຍາ, ວິຊາຊີບຊນ້ັ ສງູ , ປະລນິ ຍາຕ,ີ ປະລິນຍາໂທ ແລະ ປະລິນຍາເອກ. ມນີ ັກສຶກສາປະລິນຍາຕີ 40.000 ກວ່າຄນົ , ນັກສຶກສາປະລິນຍາໂທ 1.400 ກວາ່ ຄນົ ແລະ ປະລນິ ຍາເອກ 44 ຄົນ. ມີພະນກັ ງານ ແລະ ຄສູ ອນທງັ ໝົດ 6.700 ກວ່າຄນົ ມີລະດັບປະລິນຍາເອກ 135 ຄນົ , ປະລນິ ຍາໂທ 935 ຄົນ ແລະ ປະລນິ ຍາຕີ 1.500 ກວ່າຄົນ ໃນນ້ັນມີສາດສະດາຈານ 7 ຄນົ , ຮອງສາດສະດາຈານ 171 ຄນົ . ວຽກງານການສຶກສາຊ້ັນສູງມຄີ ວາມສໍາຄັນໃນການປະກອບສ່ວນ ເພື່ອພັດທະນາ ຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດ. ຕະຫຼອດໄລຍະ 40 ປີ ຜ່ານມາ ສະຖາບັນການສຶກສາຊັນ້ ສູງທັງ ພາກລດັ ແລະ ພາກເອກະຊນົ ໄດ້ສ້າງນັກວຊິ າການ, ຜູ້ບໍລຫິ ານ, ຜຈູ້ ັດການ, ນັກວຊິ າສະເພາະ ມືອາຊີບ, ນັກຄ້ົນຄວາ້ ແລະ ອື່ນໆ. 108

ພິທີມອບໃບປະກາສະນຍິ ະບັດໃຫ້ນກັ ສກຶ ສາ ໃນແຕ່ລະປມີ ີຜູຮ້ ຽນຈບົ ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສງັ ຄົມ ເຮດັ ໃຫ້ເສດຖະກດິ ມກີ ານຂະຫຍາຍຕົວ ໂດຍຜ່ານການນໍາໃຊຜ້ ົນຂອງການຄນ້ົ ຄວ້າວທິ ະຍາ ສາດ, ນະວດັ ຕະກໍາ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊທີ ັນສະໄໝ. ໃນການປະຕຮິ ບູ ລະບບົ ການສຶກສາແຫ່ງຊາດ ໄລຍະສອງ (2011-2015) ໄດມ້ ກີ ານ ສຸມໃສ່ການປັບປຸງນຕິ ິກາໍ ແລະ ປັບປຸງຄຸນນະພາບໃນສາຍການສຶກສາຊັ້ນສູງ ເຊ່ັນ: ກະຊວງ ສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ໄດ້ອອກມາດຕະຖານຫຼັກສູດແຫງ່ ຊາດຈາໍ ນວນ 9 ມາດຕະຖານ 109

ຊງຶ່ ລວມມີລະດັບອະນຸປະລິນຍາ, ອະນຸປະລິນຍາຕໍ່ເນ່ືອງ, ປະລິນຍາຕີ, ປະລິນຍາຕີຕ່ໍເນ່ອື ງ, ປະລິນຍາໂທ, ລົງເລກິ ຂະແໜງ, ຊຽ່ ວຊານຂ້ັນໜຶ່ງ, ຊ່ຽວຊານຂ້ັນສອງ ແລະ ປະລິນຍາເອກ ນອກນ້ັນ ໄດ້ມີການສ້າງມາດຕະຖານ ຄນຸ ະພາບການສຶກສາຊນ້ັ ສູງ, ຂອບວຸດທິ ການສກຶ ສາແຫ່ງຊາດ, ສາ້ ງນະໂຍບາຍ ແລະ ຍດຸ ທະສາດແຫ່ງຊາດສາໍ ລບັ ການຄນົ້ ຄວ້າ ແລະ ຄມຸ້ ຄອງການຄ້ນົ ຄວ້າວິທະຍາ ສາດ ແລະ ໄດ້ປັບປຸງນິຕກິ ໍາທກີ່ ຽ່ ວຂອ້ ງຈາໍ ນວນໜຶງ່ ເພອ່ື ໃຫສ້ ອດຄ່ອງສາມາດເຊ່ືອມ ໂຍງເຂ້ົາກັບພາກພ້ືນ ແລະ ສາກົນ. ໃນປີ 2015 ລດັ ຖະບານໄດ້ອອກດໍາລດັ ວ່າດ້ວຍ ການສຶກສາຊ້ັນສູງ ຊ່ຶງໄດ້ກໍານົດຫັຼກການ, ລະບຽບການກຽ່ ວກັບການຈັດຕງ້ັ ແລະ ຄ້ມຸ ຄອງການສຶກສາຊ້ັນສູງຂອງ ສປປ ລາວ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ການຈັດຕ້ັງການຮຽນການສອນ, ການຄ້ນົ ຄວາ້ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ການບໍລິ ການວິຊາການຂອງສະຖາບັນການສຶກສາຊນັ້ ສງູ ທງັ ພາກລັດ ແລະ ພາກເອກະຊົນມຄີ ວາມ ເປັນເອກະພາບ, ຮັບປະກັນຄຸນນະພາບ ແລະ ມີປະສິດທິຜົນສູງ, ສາມາດຕອບສະໜອງ ຄວາມຕ້ອງການໃນການກໍສ່ ້າງນກັ ວຊິ າການ, ນັກວຊິ າສະເພາະ, ນກັ ຄົ້ນຄວາ້ , ນັກວິທະຍາ ສາດທມີ່ ີຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດ, ມີຄຸນສົມບັດສິນທໍາປະຕວິ ັດ, ມີຄວາມພ້ອມປະກອບສ່ວນ ເຂົາ້ ໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມແຫ່ງຊາດ, ສາມາດເຊ່ອື ມໂຍງກັບພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ. ມາຮອດປດັ ຈບຸ ັນລັດຖະບານໄດ້ລົງທນຶ ໃສ່ການພັດທະນາການສຶກສາຊ້ັນສູງ ເປັນຈໍາ ນວນຫຼາຍ ໂດຍສະເພາະມີການສາ້ ງ ແລະ ປັບປຸງ 5 ມະຫາວິທະຍາໄລຂອງລັດ ໃນນ້ັນມີ ການກສໍ່ ້າງຕຶກອາຄານພ້ືນຖານໂຄງລ່າງຂອງມະຫາວິທະຍາໄລຈໍາປາສັກ ແລະ ຍງັ ສຶບຕໍ່ ການສາ້ ງຄວາມເຂ້ັມແຂງໃຫ້ແກ່ວຽກງານສ້າງຄວາມເຂມ້ັ ແຂງໄລຍະ 2 ໂດຍສະເພາະແມ່ນ ສາ້ ງພ້ືນຖານໂຄງລ່າງຂອງມະຫາວິທະຍາໄລສະຫວນັ ນະເຂດ ແລະ ພັດທະນາບກຸ ຄະລາ ກອນໃຫແ້ ກ່ 4 ມະຫາວິທະຍາໄລ ທ່ຂີ ຶ້ນກັບກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ. 110

ພທິ ີມອບ-ຮັບໂຄງການພດັ ທະນາມະຫາວທິ ະຍາໄລຈາໍ ປສັກ ປະກອບວັດຖຸອຸປະກອນເຄື່ອງທົດລອງວຊິ າສະເພາະ ດວ້ ຍການນໍາໃຊແ້ ຫ່ຼງທນຶ ຈາກ ລັດຖະບານ ແລະ ຄ່ຮູ ່ວມພດັ ທະນາ ເພອ່ື ຮບັ ໃຊ້ການຮຽນການສອນສົ່ງເສີມວຽກງານ ຄ້ນົ ຄວາ້ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ການບໍລິການວິຊາການ. 111

ສົກຮຽນ 2015-216 ໃນທ່ວົ ປະ ເທດມີສະຖາບັນການສຶກສາຊັ້ນສູງ ທງັ ພາກລດັ ແລະ ເອກະຊົນຈໍານວນທັງໝດົ 99 ແຫ່ງ, ໃນນ້ັນພາກລັດຈໍານວນ 28 ແຫງ່ , ພາກເອກກະຊົນຈາໍ ນວນ 71 ແຫ່ງ, ມີພະນັກງານບລໍ ິຫານທັງຜເູ້ ຮັດວຽກບໍລິຫານ ແລະ ຜູ້ສອນຕົວຈິງໃນສະຖາ ບນັ ການສຶກສາຊ້ັນສູງທັງໝົດຈາໍ ນວນ 8.058 ຄນົ , ຍິງ 3.251 ຄນົ . ຫັກຼ ສດູ ທີໄ່ ດ້ຮບັ ອະນມຸ ັດ ນາໍ ໃຊ້ຢູໃ່ ນສະຖາບັນການສກຶ ສາຊ້ັນສງູ ມທີ ັງໝົດຈໍານວນ 595 ຫຼກັ ສູດ, ການຈັດຕັ້ງການຮຽນ ການສອນເລີ່ມແຕ່ອະນຸປະລິນຍາ, ປະລິນຍາຕີຕ່ໍເນອ່ື ງ, ປະລິນຍາຕ,ີ ລງົ ເລກິ ຂະແໜງການ, ຊຽ່ ວຊານຂ້ັນ 1, ຊຽ່ ວຊານຂັ້ນ 2, ປະ ລນິ ຍາໂທ ແລະ ປະລິນຍາ ເອກ. ມນີ ກັ ສຶກສາທງັ ໝດົ 94.059 ຄນົ , ໃນນນ້ັ , ມນີ ັກ ສກຶ ສາພາກລັດ ຈາໍ ນວນ 58.940 ຄນົ , ຍງິ 27.132 ຄົນ. ການຮ່ວມມືກັບຕ່າງປະເທດເປນັ ໜງຶ່ ໃນຍດຸ ທະສາດໃນສາຍການສກຶ ສາຊັ້ນສູງ ເພອ່ື ສງ່ົ ເສີມການແລກປ່ຽນດາ້ ນວິຊາການ, ການແລກປຽ່ ນຄູອາຈານ ແລະ ນັກສຶກສາ ແລະ ການຮວ່ ມມໃື ນການຄົ້ນຄວ້າວທິ ະຍາສາດ. 112

ການຮ່ວມມືກັບ SEAMEO RIHED, IIEP, UNESCO ເພືອ່ ຈັດກອງປະຊຸມຝຶກ ອົບຮມົ ໃຫແ້ ກ່ຜ້ບູ ໍລຫິ ານການສຶກສາຊັນ້ ສງູ ແລະ ສ່ົງເສີມການສ່ົງຄວາມກົມກຽວໃນລະບົບ ການສກຶ ສາຊັ້ນສູງ ເພື່ອເຊ່ືອມໂຍງກັບພາກພ້ືນ ແລະ ສາກນົ . ກອງປະຊຸມຮວ່ ມມືດາ້ ນການສກຶ ສາຊນັ້ ສູງ ລະຫວ່າງສະຫະພາບເອຣີ ບົ -ສປປລາວ ໃນການກະກຽມເຂ້ົາຮ່ວມໃນປະຊາຄົມເສດຖະກດິ ອາຊຽນ ໄດມ້ ີການເຊັນຖະແຫງຼ ການຮ່ວມກັບ 23 ມະຫາວິທະຍາໄລຕ່າງປະເທດໃນພາກພ້ືນ ເພ່ອື ສງ່ົ ເສີມການໂອນໜວ່ ຍ ກດິ , ການແລກປຽ່ ນດ້ານວິຊາການ, ການແລກປຽ່ ນຄູອາຈານ ແລະ ນັກສຶກສາ ແລະ ການ ສາ້ ງໂຄງການຮ່ວມມຄື ົ້ນຄວາ້ ວິທະຍາສາດ. 10. ວຽກງານພະລະ ແລະ ສລິ ະປະສຶກສາ ໂດຍ: ຄໍາພັນ ອອ່ ນພັນ ກມົ ພະລະ ແລະ ສິລະປະສຶກສາແມ່ນໂຄງປະກອບກົງຈັກຂອງກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ຊ່ຶງມີພາລະບົດບາດເປນັ ເສນາທິການ ໃຫແ້ ກກ່ ະຊວງກຽ່ ວກບັ ວຽກງານ ພະລະສຶກສາ, ສິລະປະສຶກສາ, ສຶກສາປ້ອງກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ, ຂະບວນ ການຕ້ານສງິ່ ເສບຕິດໃນໂຮງຮຽນ, ສ່ງົ ເສີມການພັດທະນາຫັກຼ ສູດທອ້ ງຖ່ິນ, ຈັດການຮຽນ 113

ການສອນ, ຝກຶ ແອບ ແລະ ຈັດການແຂ່ງຂນັ ກລິ ານກັ ຮຽນ, ນບັ ທງັ ການສ້າງຄູພະລະສກຶ ສາ ແລະ ຄູສິລະປະສກຶ ສາເພື່ອຕອບສະໜອງໃຫ້ແກ່ການຈັດການຮຽນການສອນຕາມຫຼກັ ສູດ ແຫ່ງຊາດ ທີໄ່ ດ້ກໍານົດໄວ້ໃນແຕລ່ ະຊ້ນັ ແຕ່ລະສາຍທັງພາກລດັ ແລະ ເອກະຊນົ , ຮວ່ ມມືກບັ ອງົ ການຈັດຕ້ັງສັງຄົມທງັ ພາຍໃນ ແລະ ຕາ່ ງປະເທດ. ຜ່ານການເຄື່ອນໄຫວຊນ້ີ ໍາ-ນາໍ ພາ ຂອງຄະນະພກັ , ອົງການປົກຄອງລດັ ໃນການຈັດຕ້ັງປະຕິບັດພາລະບົດບາດເຮັດໃຫ້ກົມ ພະລະ ແລະ ສິລະປະສຶກສາ ໄດຮ້ ັບນາມມະຍົດໜວ່ ຍພັກເຂັ້ມແຂງ-ຮນູ້ າໍ ພາຮອບດ້ານ 3 ສະໄໝ ແລະ ມຜີ ົນງານພ້ົນເດັ່ນຂນຶ້ ໃນແຕ່ລະໄລຍະດັ່ງລມຸ່ ນ້ີ: ພະລະສຶກສາ ແລະ ສລິ ະປະສກຶ ສາແມນ່ ສອງຫັຼກມນູ ການສຶກສາທີໄ່ ດ້ລະບຸໃນ ຫັຼກສູດການສຶກສາແຫງ່ ຊາດ ຊງຶ່ ໄດຮ້ ັບການສ້າງ ແລະ ພດັ ທະນາຢ່າງຕເ່ໍ ນື່ອງເປັນຕົ້ນແມນ່ ການສ້າງຫກຼັ ສູດ, ປ້ຶມຄູ່ມືຄູ ແລະ ສກື່ ານຮຽນການສອນ ແຈກຢາຍໄປຍັງໂຮງຮຽນແຫ່ງ ຕາ່ ງໆ ເພ່ອື ໃຫຄ້ ູໄດນ້ ໍາໃຊ້ເຂາ້ົ ໃນການຈັດການຮຽນການສອນໃນໂຮງຮຽນ ແຕຊ່ ັ້ນອະນຸບານ ສກຶ ສາ, ປະຖົມສຶກສາ ແລະ ມດັ ທະຍົມສຶກສາຢ່າງທວ່ົ ເຖິງ. ຜ່ານມາກົມຂຽນປ້ຶມພະລະສກຶ ສາ ໄດ້ 11 ວິຊາຄື: ບານເຕະ, ບານສົ່ງ, ກະຕໍ,້ ບານບວ້ ງ, ປ່ິງປ່ອງ, ແລນ່ -ລານ, ລະບຽບ ຮບູ ແຖວ, ວັດສະມັດຖະພາບ, ປ້ມຶ ແບບຫ້ິຼນ, ກາຍະບໍລິຫານ, ວຊິ າທິດສະດີ ແລະ ວິທີສອນ ພະລະສຶກສາຈດັ ພິມອອກລວມທັງໝົດ 16.500 ຫົວ; ສ້າງສ່ື (CD) ການສອນສິລະປະດົນ ຕີ (ແຄນ, ຊ,ໍ ຂິມ, ລະນາດ, ປີອາໂນ, ຂັບ-ລາໍ , ຮອ້ ງເພງ ແລະ ຊອນແຟ) ຈໍານວນ 1.179 ແຜນ່ ແລະ ວິຊາສິລະປະກາໍ (ແຕ້ມຮບູ ຕາມແບບ, ແຕ້ມຕາມໃຈ, ແຕ້ມຕາມຫົວບົດ, ແຕມ້ ປະດັບປະດາ, ແກະສະຫັກຼ , ປັ້ນ, ສ້າງສັນງານສິລະປະ, ພາບພິມ) ຈໍານວນ 600 ແຜ່ນ. ການສາ້ ງຄພູ ະລະສຶກສາ ແລະ ສິລະປະສຶກສາ ກໄໍ ດຮ້ ບັ ການພັດທະນາທັງດາ້ ນ ປະລິມານ ແລະ ຄນຸ ນະພາບ ສ້າງຫຼກັ ສດູ ການຮຽນການສອນລະບົບຊັ້ນກາງ, ຊ້ັນສງູ ແລະ ປະລິນຍາຕີຍກົ ຖານະໂຮງຮຽນສາ້ ງຄູ ພະລະສຶກສາ ແລະ ໂຮງຮຽນສ້າງຄສູ ິລະປະສກຶ ສາ ເປນັ ວທິ ະຍາໄລ, ມກີ ານກສໍ່ າ້ ງພ້ນື ຖານວດັ ຖຸໃຫແ້ ກວ່ ິທະຍາໄລ, ອາຄານ, ສະຖານທ່ີ, ສະໂມສອນການຝຶກແອບຮ່ໍາຮຽນ ແລະ ອືນ່ ໆ ສາມາດສະໜອງຄວູ ິຊາສະເພາະໃຫແ້ ກໂ່ ຮງ ຮຽນສາມັນສຶກສາເພ່ີມຂ້ຶນໃນແຕ່ລະປີ ມາເຖິງປັດຈຸບັນສາມາດສ້າງຄູພະລະສຶກສາ ອອກຮັບ ໃຊທ້ ່ົວປະເທດແຕ່ປີ 1978-2015 ໄດ້ 3.383 ຄົນ, ສາ້ ງຄສູ ິລະປະສຶກສາ ແຕປ່ ີ 2003- 2015 ໄດ້ 1.061 ຄນົ . ຄຽງຄູ່ກັບການສາ້ ງຄູພະລະສຶກສາ ແລະ ສິລະປະສຶກສາໃນວທິ ະຍາ ໄລພະລະສຶກສາ ແລະ ວທິ ະຍາໄລສິລະປະສຶກສາ, ຍັງມີການເປີດສອນຫຼັກສດູ ວຊິ າເລອື ກ ພະລະສຶກສາ ແລະ ສິລະປະສຶກສາໃນວິທະຍາໄລຄູ 8 ແຫງ່ ຊ່ງຶ ຄູຈໍານວນດັ່ງກ່າວກໄໍ ດ້ 114

ຊ່ວຍສອນວິຊາພະລະສຶກສາ ແລະ ສິລະປະສຶກສາໃນໂຮງຮຽນສາມນັ ສຶກສາ ໂດຍສະເພາະ ຊ້ັນມັດທະຍມົ ສຶກສາ, ສ່ວນຊັນ້ ປະຖົມສຶກສາບ່ໍມີຄູພະລະສຶກສາ ແລະ ສລິ ະປະສຶກສາບັນຈຸ. ໄປຄຽງຄູ່ກັນນີ້ກໍຍງັ ໄດມ້ ີການຈັດການຮຽນການສອນວຊິ າພະລະສກຶ ສາ ແລະ ວິຊາ ສິລະປະສຶກສາໃນໂຮງຮຽນສາມັນຕາມຫັຼກສູດຂອງກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ແລະ ເພອ່ື ເປນັ ການຊກຸ ຍສູ້ ່ົງເສມີ ການຮຽນການສອນວິຊາດງ່ັ ກ່າວ; ໄດສ້ ້າງໂຮງຮຽນຕວົ ແບບ ດ້ານພະລະສຶກສາ ແລະ ສລິ ະປະສຶກສາໃນຂອບເຂດທົວ່ ປະເທດໄດທ້ ັງໝດົ 36 ແຫ່ງ ແລະ ໄດຊ້ ຸກຍ້ສູ ົ່ງເສີມຂະບວນການເຄື່ອນໄຫວກິດຈະກໍາແຂ່ງຂນັ ກລິ າ, ສິລະປະວັນນະຄະດີຕ່າງໆ ທງັ ພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດເຊັ່ນ: ການຈັດງານມະຫະກໍາກິລານກັ ຮຽນມັດທະຍມົ ສກຶ ສາທ່ົວປະເທດໃນໄລຍະຜ່ານມາ ແມນ່ ໄດສ້ ໍາເລັດໄປແລ້ວ 6 ຄ້ັງ ຊ່ຶງມລີ າຍລະອຽດດ່ັງລຸ່ມນີ້: ຄງ້ັ ທີ I ຈດັ ຂນ້ຶ ທ່ີນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນໂດຍການເປັນປະທານຂອງ ທ່ານ ພມິ ມະສອນ ເລອື ງຄາໍ ມາ, ກໍາມະການສູນກາງພັກ, ລັດຖະມນົ ຕວີ ່າການກະຊວງ ສກຶ ສາທກິ ານ ໃນໄລຍະວນັ ທີ 5-7 ຕຸລາ 1999, ມີນກັ ກິລາເຂ້ົາຮ່ວມທັງໝົດ 92 ຄົນ ມີ 1 ປະເພດກິລາຄ:ື ບານເຕະຊາຍ. ຄັງ້ ທີ II ຈັດຂ້ຶນທີ່ ແຂວງຄາໍ ມວ່ ນ ໂດຍແມ່ນ ທາ່ ນ ພິມມະສອນ ເລືອງຄໍາມາ, ກາໍ ມະການສູນກາງພັກ, ລັດຖະມນົ ຕີວ່າການກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ເປັນປະ ທານໃນໄລຍະວັນທີ 2-10 ກມຸ ພາ 2002, ມີ 6 ປະເພດກລິ າຄື: ບານເຕະ, ບານສົງ່ , ບານບວ້ ງ, ກະຕ້ໍ, ປິງ່ ປ່ອງ ແລະ ແລ່ນ-ລານ ຊງ່ຶ ມີຄະນະນໍາ, ຄູຝຶກ ແລະ ນັກກິລາເຂົ້າຮ່ວມທັງໝົດ 1.224 ຄົນ. ຄງ້ັ ທີ III ຈັດຂ້ນຶ ທີ່ ແຂວງຫຼວງພະບາງ ຊຶ່ງແມ່ນ ທາ່ ນ ສຈ.ປອ.ສົມກົດ ມັງໜ່ໍ ເມກ, ກາໍ ມະການສູນກາງພກັ , ລັດຖະມນົ ຕີວາ່ ການກະຊວງສຶກສາທິການ ເປັນປະທານ ໃນໄລຍະວນັ ທີ 10-18 ມນີ າ 2007 ມີ 10 ປະເພດກິລາຄື: ບານເຕະ, ບານສົ່ງໃນຮ່ົມ-ຫາດຊາຍ, ບານບ້ວງ, ກະຕ້ໍ, ປ່ິງປ່ອງ, ດອກປີກໄກ,່ ໝາກຂາ່ ງ, ໜາ້ ເກັກ, ເປຕັງ ແລະ ແລນ່ -ລານ ຊຶ່ງມີຄະນະນໍາ, ຄຝູ ຶກ ແລະ ນັກ ກິລາເຂົ້າຮວ່ ມທງັ ໝດົ 2.356 ຄົນ, ຍິງ 507 ຄນົ . ຄງ້ັ ທີ IV ຈັດຂ້ຶນທີ່ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ຊ່ຶງແມ່ນ ທ່ານ ປອ. ພັນຄໍາ ວພິ າ ວນັ , ກໍາມະການສນູ ກາງພັກ, ລັດຖະມົນຕວີ ່າການກະຊວງສກຶ ສາທິການ ແລະ ກິລາ ເປນັ ປະທານ ໃນໄລຍະວນັ ທີ 1-09 ເມສາ 2011, ມີ 11 ປະເພດກິລາ 115

ຄ:ື ບານເຕະ, ບານສງ່ົ ໃນຮ່ົມ-ຫາດຊາຍ, ບານບ້ວງ, ກະຕ,ໍ້ ປ່ິງປ່ອງ, ດອກ ປກີ ໄກ,່ ໝາກຂ່າງ, ໜ້າເກັກ, ເປຕງັ , ເທັກຄວັນໂດ ແລະ ແລ່ນ-ລານ ຊ່ຶງມີ ຄະນະນໍາ, ຄູຝຶກ ແລະ ນັກກິລາເຂ້ົາຮ່ວມທັງໝດົ 3.698 ຄົນ, ຍິງ 1.045 ຄົນ. ຄງັ້ ທີ V ຈດັ ຂຶ້ນທ່ີ ແຂວງຈໍາປາສັກ ຊ່ຶງແມ່ນ ທາ່ ນ ສອນໄຊ ສີພັນດອນ, ເຈ້າົ ແຂວງໆຈາໍ ປາສັກ ເປນັ ປະທານ ໃນໄລຍະວນັ ທີ 13-22 ກມຸ ພາ 2014, ມີ 13 ປະເພດກິລາຄື: ບານເຕະ, ບານສງ່ົ ໃນຮ່ມົ -ຫາດຊາຍ, ບານບວ້ ງ, ກະຕ້,ໍ ປງິ ປອງ, ດອກປກີ ໄກ,່ ໝາກຂ່າງ, ໜາ້ ເກັກ, ເປຕັງ, ເທກັ ຄວນັ ໂດ, ເທັນນດິ , ໝາກເສກິ ແລະ ແລ່ນ-ລານ ຊຶງ່ ມຜີ ູ້ເຂົາ້ ຮ່ວມທັງໝດົ 2.720 ຄນົ , ຍິງ 1.045 ຄນົ . ຄງ້ັ ທີ VI ຈດັ ຂ້ຶນທີ່ ແຂວງບໍລຄິ ໍາໄຊ ຊ່ຶງແມ່ນ ທາ່ ນ ປອ ກອງແກວ້ ໄຊສົງຄາມ ເຈ້າົ ແຂວງໆ ບໍລຄິ ໍາໄຊ ເປັນປະທານ ໃນໄລຍະວນັ ທີ 1-9 ກຸມພາ 2017, ມີ 12 ປະເພດກິລາຄື: ບານເຕະ, ບານສງ່ົ ໃນຮມົ່ -ຫາດຊາຍ, ບານບວ້ ງ, ກະຕ,້ໍ ປງິ ປອງ, ດອກປກີ ໄກ່ ໝາກຂ່າງ, ໜ້າເກກັ , ເປຕັງ, ເທກັ ຄວນັ ໂດ, ໝາກເສິກ ແລະ ແລ່ນ-ລານ, ຊຶ່ງມີຄະນະຮັບຜິດຊອບຈັດການ ແຂ່ງຂັນ, ຄະນະນໍາ, ຄູ ຝກຶ ແລະ ນກັ ກິລາ ເຂົ້າຮວ່ ມທັງໝົດ 5.859 ຄນົ . ສງ່ິ ທພ່ີ ົ້ນເດັ່ນກິລານັກຮຽນລາວໄດ້ຖກື ຮັບຮອງເຂ້າົ ເປັນສະມາຊິກກລິ ານັກຮຽນອາ ຊຽນໃນປີ 2015 ຊ່ງຶ ໄດ້ເຂາ້ົ ຮວ່ ມການແຂ່ງຂັນມາແລ້ວ 3 ຄ້ັງຄື: ເລ່ີມແຕຄ່ ງັ້ ທີ 5 ຢູ່ ສສ.ຫວຽດນາມ ເຂົ້າຮວ່ ມໃນຖານະເປນັ ຜູສ້ ັງເກດການ ມີ ນກັ ກລິ າເຂາົ້ ຮວ່ ມ 5 ປະເພດ ຄື: ແລ່ນ-ລານ, ດອກປີກໄກ່, ປ່ິງປ່ອງ, ລອຍນໍ້າ, ປນັ ຈັກສິລັດ, ມຄີ ະນະຮັບຜິດຊອບ, ຄູຝຶກ ແລະ ນັກກິລາ ເຂ້ົາຮ່ວມທັງໝົດ 60 ຄົນ, ຍິງ 20 ຄນົ , ຜົນການແຂງ່ ຂັນສາມາດຍາດໄດ້ 3 ຫຽຼ ນເງິນ, 5 ຫຼຽນ ທອງ, ໄດ້ອັນດັບທີ 6 ໃນຈໍານວນ 8 ປະເທດເຂ້ົາຮ່ວມ. ເຂາ້ົ ຮ່ວມຄັງ້ ທີ 7 ທີ່ປະເທດບຣໄູ ນ ນາໍ ພານັກກິລາເຂາ້ົ ຮວ່ ມ 3 ປະເພດກິລາຄື: ແລນ່ -ລານ, ປນັ ຈກັ ສລິ ັດ ແລະ ລອຍນາໍ້ , ມີຄະນະຮັບຜິດຊອບລວມ 27 ຄນົ , ຜນົ ການເຂ້ົາຮ່ວມສາມາດຍາດໄດ້ 1 ຫຽຼ ນເງິນ, 2 ຫຽຼ ນທອງ, ໄດອ້ ັນດບັ ທີ 8 ໃນຈາໍ ນວນ 8 ປະເທດ. ຄງັ້ ທີ 8 ທີ່ຊຽງໃໝ່, ປະເທດໄທ ນາໍ ພານັກກິລາເຂາົ້ ຮວ່ ມ 9 ປະເພດຄ:ື ແລນ່ - ລານ, ດອກປີກໄກ່, ປ່ິງປ່ອງ, ລອຍນ້າໍ , ປັນຈັກສລິ ັດ, ບານບວ້ ງ, ກອ໋ ຟ, ພຸດຊໍ, 116

ກະຕ,້ໍ ມີຄະນະຮັບຜິດຊອບ, ຄູຝກຶ ແລະ ນັກກລິ າເຂາົ້ ຮວ່ ມທັງໝົດ 116 ຄົນ, ຍງິ 22 ຄົນ, ຜນົ ການເຂ້າົ ຮ່ວມສາມາດຍາດໄດ້ 1 ຫຽຼ ນເງິນ, 7 ຫຽຼ ນທອງ, ໄດ້ ອັນດັບທີ 6 ໃນຈາໍ ນວນ 9 ປະເທດ. ຈັດການແຂງ່ ຂັນຮ້ອງເພງນັກຮຽນນກັ ສຶກສາ ຊ່ຶງຂນັ ທາ່ ນລດັ ຖະມນົ ຕີກະຊວງສຶກ ສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ ຊຶ່ງໄດມ້ ີການຈດັ ຕັງ້ ປະຕບິ ັດມາແຕ່ປີ 2012 ເປນັ ຕ້ົນມາ ພາຍໃຕ້ການຮວ່ ມມືລະຫວ່າງ ຜະລດິ ຕະພນັ ນໍາ້ ອັດລົມແປັບຊີ ບໍລິສັດເບຍລາວ ຈາໍ ກັດ ຮ່ວມກັບກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ຕາງໜ້າໂດຍກົມພະລະ ແລະ ສິລະປະສກຶ ສາ. ໂຄງການດັງ່ ກ່າວແມ່ນເພອື່ ສງົ່ ເສມີ ແລະ ກະຕກຸ ຊກຸ ຍູ້ການປະຕິ ບດັ ຫຼັກສູດສິລະປະສຶກສາໃນໂຮງຮຽນ ແລະ ສະຖາບັນການສຶກສາ ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນເປນັ ການສົ່ງເສີມ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມີຄວາມສົນໃຈຕ່ໍວິຊາສິລະປະສຶກສາຫຼາຍຂຶ້ນ. ພາຍຫຼັງທີໄ່ ດຈ້ ັດຕັ້ງປະຕິບັດມາສາມາດສ້າງນັກຮຽນນັກສຶກສາກ້າວເປັນນັກຮ້ອງມື ອາຊີບ ຈໍານວນ 6 ຄົນ ແລະ ສາມາດປະກອບສ່ວນເປນັ ນັກຮ້ອງ, ນັກສະແດງຮບັ ໃຊ້ ສງັ ຄົມ ຈາໍ ນວນ 72 ຄນົ . ຂະບວນການຮຽນການສອນວິຊາສຶກສາປອ້ ງກັນຊາດ-ປອ້ ງກັນຄວາມສະຫງົບ ໄດ້ ເລ່ມີ ຈັດການຮຽນການສອນ ແຕປ່ ີ 2001 ເປັນຕ້ົນມາ ພ້ອມທັງສ້າງຫັຼກສູດ, ປຶ້ມຄູ່ມື ຄສູ າຍສາມັນ ແຕ່ ມ.5-ມ.7, ສາຍອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ມະຫາວທິ ະຍາໄລ ຮ່ວມກັບ ກະຊວງປອ້ ງກັນປະເທດ ແລະ ກະຊວງປອ້ ງກັນຄວາມສະຫງົບຈໍານວນ 22.000 ຫົວ, ເລມີ່ ແຕ່ປີ 2001-2016 ສາມາດຈັດການຮຽນການສອນທົວ່ ປະເທດ ມີຜູ້ເຂົ້າ ຮຽນທງັ ໝດົ 1.507.170 ຄົນ, ຍງິ 753.585 ຄົນ. ຂະບວນການສ່ົງເສີມການສ້າງກິດຈະກໍາ ທັກສະຊວີ ິດກ່ຽວກັບຜົນຮ້າຍຂອງສິ່ງເສບ ຕິດ ແລະ ຕ້ານປາກດົ ການຫຍ້ທໍ ໃ້ໍ ນໂຮງຮຽນ ແມນ່ ວຽກງານໜ່ຶງທີ່ເປັນບຸລິມະສິດ ຂອງກມົ ພະລະ ແລະ ສິລະປະສຶກສາ ໄດ້ຈັດຕ້ັງປະຕບິ ັດແຕປ່ ີ 2011 ເປັນຕນົ້ ມາ ໂດຍໄດ້ສົມທົບກັບບັນດາແຂວງ ເອົາໃຈໃສຊ່ ຸກຍູ້, ຕິດຕາມ, ກວດກາວຽກງານຕ້ານ ສ່ງິ ເສບຕິດໃນໂຮງຮຽນຢາ່ ງເປນັ ປົກກະຕິ ໄດ້ຈດັ ໃຫ້ມີການເຄອ່ື ນໄຫວກິດຈະກາໍ ໂຄສະນາເຜີຍແຜ່ຜົນຮ້າຍຂອງຢາເສບຕດິ , ສາ້ ງ ແລະ ຂະຫຍາຍໝວດເດັກອາສາ ສະໝກັ ໃນໂຮງຮຽນ ເພ່ອື ເຄື່ອນໄຫວກິດຈະກໍາຊຸກຍູ້ວຽກງານດງ່ັ ກ່າວ ຊຶ່ງປັດຈຸບັນ ມີທງັ ໝົດ 100 ໝວດ, ມອີ າສາສະໝັກ 3.104 ນ້ອງ ແລະ ໄດ້ຈັດຕ້ັງປະຕິບັດ ໂຄງການສາ້ ງໂຮງຮຽນປອດຢາເສບຕດິ ໃນຊ້ັນມັດທະຍົມສຶກສາ ຊ່ຶງຕດິ ພັນກັບຂະ 117

ບວນການຈັດຕັງ້ ປະຕິບັດ 3 ຂ້ໍແຂງ່ ຂັນຂອງຂະແໜງການສຶກສາ ທກ່ີ ະຊວງສຶກ ສາທິການ ແລະ ກລິ າ ໄດວ້ າງອອກ. ຜ່ານການຈັດຕ້ັງປະຕິບັດເຫັນວ່າບັນດາແຂວງ ໄດເ້ ອາົ ໃຈໃສ່ຈັດຕ້ັງປະຕິບັດຕດິ ພັນກັບຂະບວນການກິລາ ແລະ ສິລະປະວັນນະ ຄະດີຢາ່ ງເປນັ ຂະບວນການຟດົ ຟນ້ື ສາມາດຂະຫຍາຍໂຮງຮຽນປອດຢາເສບຕດິ ເພີມ່ ຂຶ້ນໃນແຕ່ລະສົກຮຽນ, ມາຮອດສົກຮຽນ 2015-2016 ສາມາດປະກາດ ແລະ ຮບັ ຮອງໄດ້ຈໍານວນ 1.367 ໂຮງຮຽນ ຄິດເປັນ 82,67 % ຂອງໂຮງຮຽນຊ້ັນ ມັດທະຍົມສຶກສາໃນທວ່ົ ປະເທດ ແລະ ເພື່ອສ້າງຄວາມເຂັມ້ ແຂງ ໃຫ້ແກ່ພະແນກສກຶ ສາທິການ ແລະ ກິລາແຂວງ ຈງຶ່ ໄດ້ມອບໂຄງການດ່ັງກ່າວໃຫ້ພະແນກສຶກສາທິການ ແລະ ກລິ າແຂວງ ສືບຕ່ຈໍ ັດຕງ້ັ ປະຕບິ ັດໃນສົກຮຽນ 2016-2017 ເປັນຕົນ້ ໄປ. ວຽກງານການພັດທະນາຫັຼກສດູ ທ້ອງຖ່ິນສະເພາະວິຊາພະລະ ແລະ ສິລະປະສຶກສາ ໃນໄລຍະຜ່ານມາກົມພະລະ ແລະ ສິລະປະສຶກສາ ໄດ້ສົມທບົ ກບັ ກມົ ກ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ພະແນກສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກິລາແຂວງໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ ຊວ່ ຍກັນພດັ ທະ ນາຫັຼກສູດທ້ອງຖ່ິນໃນຊ້ັນປະຖມົ ສກຶ ສາ ຊຶ່ງມາຮອດປດັ ຈບຸ ັນໄດ້ມີການພັດທະນາ ຫຼັກສູດທອ້ ງຖິ່ນສາໍ ເລດັ ແລ້ວ 64 ເມືອງ, 1.739 ໂຮງຮຽນ. ສງັ ລວມສະຖິຕຜິ ູບ້ ລໍ ິຫານ, ຄສູ ອນວິຊາພະລະສຶກສາ ແລະ ສິລະປະສຶກສາໃນຂອບ ເຂດທວ່ົ ປະເທດເຫັນວາ່ : ກົມພະລະ ແລະ ສິລະປະສຶກສາໄດມ້ ີການເກັບກາໍ ສະຖຕິ ິ ນບັ ແຕ່ສົກຮຽນ 2011-2012 ເປັນຕນ້ົ ມາ ເພ່ອື ເປັນພນ້ື ຖານໃຫແ້ ກ່ການວາງແຜນ ສບື ຕ່ໍພັດທະນາ ແລະ ບັນຈບຸ ຸກຄະລາກອນໃຫ້ພຽງພກໍ ັບຄວາມຕ້ອງການໃນການ ປະຕບິ ັດຫກຼັ ສູດສາຍສາມັນສກຶ ສາ, ອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ການສຶກສາຊ້ັນສູງ ໃຫ້ຄົບ ຖວ້ ນຕາມ 3 ລັກສະນະ ແລະ 5 ຫຼັກມູນຂອງການສຶກສາແຫ່ງຊາດ ທີກ່ າໍ ນົດໄວ້ໃນ ກດົ ໝາຍການສຶກສາ, ຍຸດທະສາດ ແລະ ແຜນງານຕໜ່ໍ ້າ ດ່ງັ ຕາຕະລາງລຸ່ມນີ້: ຜູ້ບລໍ ິຫານ ຄພູ ະລະສຶກສາ ຄູສິລະປະດົນຕີ ຄູສິລະປະກາໍ ລວມຄູສອນທງັ ໝົດ ສົກປີ ລວມ ຍງິ ລວມ ຍງິ ລວມ ຍິງ ລວມ ຍງິ ລວມ ຍງິ 2011-2012 1.478 309 271 229 209 140 1.958 678 2012-2013 84 29 1.563 338 983 615 217 73 2.763 1.026 118

ຜບູ້ ໍລຫິ ານ ຄພູ ະລະສຶກສາ ຄສູ ິລະປະດົນຕີ ຄູສິລະປະກໍາ ລວມຄສູ ອນທັງໝດົ ສົກປີ ລວມ ຍິງ ລວມ ຍງິ ລວມ ຍງິ ລວມ ຍງິ ລວມ ຍິງ 2013-2014 109 45 1.730 284 312 260 259 200 2.301 744 2014-2015 331 101 1.196 226 360 315 275 176 1.831 717 2015-2016 458 164 1.437 265 554 468 327 181 2.318 914 ການຈັດກິດຈະກໍາແຂ່ງຂັນກລິ າກາຍະກໍາໃນລະດບັ ຊັ້ນມດັ ທະຍມົ ສຶກສາ 119

ການຮຽນການສອນວິຊາສຶກສາປ້ອງກນັ ຊາດ-ປອ້ ງກັນຄວາມສະຫງົບໃນໂຮງຮຽນ ວຽກງານສ້າງໂຮງຮຽນປອດຢາເສບຕດິ ຊັ້ນມດັ ທະຍົມສຶກສາ ແລະ ການຈດັ ຕງ້ັ ປະຕິບດັ ການຮຽນການສອນຫກຼັ ສດູ ທອ້ ງຖ່ິນ 120

11. ການສກຶ ສາສງົ ໂດຍ: ສມົ ຊາຍ ຈັນທະວງົ ການສກຶ ສາສງົ ໄດ້ກໍາເນດີ ຂນ້ຶ ໃນກາງສະຕະວັດທີ 14 ເມ່ອື ເຈາົ້ ຟາ້ ງຸມ່ ມະຫາລາດ ນາໍ ເອາົ ແສງສະຫວາ່ ງແຫ່ງພດຸ ທະສາສະໜາມາຈາກດິນແດນອັງກໍ ປະເທດກໍາປູເຈຍ ຊຶ່ງຖື ວາ່ ການສກຶ ສາຂອງປະຊາຊົນລາວກໍໄດກ້ ໍາເນດີ ມາຈາກແຫ່ຼງດຽວກັນນີ້ ໂດຍພາຍໃຕ້ການ ອຸປະຖໍາຂອງເຈົ້າຟາ້ ງຸ່ມມະຫາລາດ. ສາສະໜາພຸດໄດ້ນໍາເອາົ ອາລິຍະທໍາທສ່ີ ວີ ິໄລກວ່າ ມາສູ່ ດິນແດນຂອງລາວໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປທວ່ົ ອາ ນາຈັກລາວລາ້ ນຊ້າງເອກະພາບ ເຮດັ ໃຫ້ ປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜ່າົ ຮູ້ຈັກບາບ, ບຸນ, ຄຸນ, ໂທດ, ປະໂຫຍດ ແລະ ສງ່ິ ທີໄ່ ຮປ້ ະໂຫຍດ ຊ່ຶງເຮັດໃຫ້ສງັ ຄມົ ລາວມີຄວາມສະຫງົບຮົມ່ ເຢັນເປັນເອກະພາບໃນທ່ວົ ປະເທດ. ປີ 1975 (ພ.ສ 2518) ພາຍຫຼັງປະເທດຊາດໄດຮ້ ບັ ການປດົ ປ່ອຍຢ່າງສົມບູນ, ສະຖາບັນການສຶກສາພຸດທະ ສາສະໜາ ໄດ້ຖກື ປຽ່ ນມາເປນັ ໂຮງຮຽນສ້າງຄູສງົ ຊັ້ນຕົ້ນ ແລະ ຊ້ັນກາງ ຕ້ັງຢທູ່ ີວ່ ັດອງົ ຕ້ື ມະຫາວຫິ ານ, ເມືອງຈັນທະບລູ ,ີ ກໍາແພງນະຄອນວຽງຈັນ ໂດຍໄດແ້ ບ່ງເປັນ 2 ສາຍ ຄື: ສາຍສ້າງຄູສົງປະກອບມີຊ້ັນຕ້ນົ ແລະ ຊັ້ນກາງ, ມຈີ ໍານວນ 5 ແຫ່ງທ່ົວປະເທດ ຄ:ື ສາລະ ວນັ , ຈໍາປາສັກ, ສະຫວັນນະເຂດ, ຄາໍ ມວ່ ນ ແລະ ປາກຊັນ ສາຍສາມັນສຶກສາສົງປະກອບ ມີຊັ້ນປະຖົມ, ມັດທະຍົມຕອນຕນ້ົ ແລະ ມັດທະຍົມຕອນປາຍ ໂດຍຢພູ່ າຍໃຕກ້ ານຄຸມ້ ຄອງ ຂອງກົມທາໍ ມະການ, ກະຊວງສຶກສາ, ກິລາ ແລະ ທາໍ ມະການ. ຕໍ່ມາຢູ່ພາຍໃຕ້ການຄມຸ້ ຄອງຂອງກົມກ່ໍສາ້ ງ ແລະ ບໍາລຸງຄູ. ໃນໄລຍະຜ່ານມາ ລະບົບການສຶກສາສົງໄດ້ມີການ ປບັ ປຸງ ແລະ ຂະຫຍາຍຕວົ ເພື່ອແນໃສ່ຍົກຄຸນນະພາບການສຶກສາສົງໃຫ້ດີຂຶ້ນເລ້ອື ຍໆ ໂດຍມເີ ນືອ້ ໃນທາງທາໍ ແລະ ທາງໂລກ. ພ້ອມນັ້ນ, ກສໍ ືບຕໍ່ສ້າງເງື່ອນໄຂໃຫ້ພະສົງ ສາມະເນນ ແລະ ນັກບວດທງັ ຫຼາຍ ໄດອ້ ຸທິດຕົນປະກອບສ່ວນໃນພາລະກດິ ສາທາລະນະ ປະໂຫຍດ ແລະ ພາລະກິດລວມຂອງບ້ານເມອື ງ. ໄລຍະແຕປ່ ີ 1996 – 2000 (ພ.ສ 2539 – 2543) ເພອື່ ຈັດຕັງ້ ຜັນຂະຫຍາຍມະຕກິ ອງປະຊຸມໃຫຍ່ຂອງສູນກາງພັກ ນບັ ແຕ່ຄງ້ັ ທີ V ຈນົ ຮອດ ປີ 2000 ໃຫ້ປາກົດຜົນເປນັ ຈິງ, ການສຶກສາສົງໄດມ້ ກີ ານຂະຫຍາຍຕວົ ຢ່າງຕ່ໍ ເນືອ່ ງ ເຊັນ່ : 121

ລດັ ຖະບານໄດ້ອອກດໍາລັດ ວາ່ ດ້ວຍການສຶກສາສງົ ສະບບັ ເລກທີ 139/ນຍ, ລງົ ວນັ ທີ 24 ກໍລະກົດ 1996. ຂໍ້ຕົກລົງ ວາ່ ດ້ວຍການຈັດຕ້ັງ, ພາລະບດົ ບາດ, ໂຄງປະກອບ ແລະ ລະບບົ ບລໍ ິຫານຂອງຄະນະສກຶ ສາສົງສູນກາງ ສະບັບເລກທີ 054/ພສລ/97, ລງົ ວນັ ທີ 16 ມິຖຸນາ 1997. ຂໍ້ຕົກລງົ ວາ່ ດ້ວຍການຈັດຕັ້ງ, ພາລະບົດບາດ, ໂຄງປະກອບ ແລະ ລະບບົ ບລໍ ິຫານຂອງວິທະຍາໄລສົງອົງຕ້ື ສະບັບເລກທີ 084/ພສລ/97, ລົງວັນທີ 16 ມິຖຸນາ 1997. ດາໍ ລັດວ່າດວ້ ຍເງິນນິດຈະພັດຂອງພະສົງ ທປ່ີ ະກອບສ່ວນເຮັດວຽກໃນຂະແໜງ ການສກຶ ສາ ສະບັບເລກທີ 173/ນຍ, ລງົ ວນັ ທີ 5 ສິງຫາ 1998. ຂໍ້ຕົກລົງ ວາ່ ດວ້ ຍຫກຼັ ການສອບເສັງໂຮງຮຽນສາມັນສຶກສາສົງ ສະບັບເລກທີ 217/ອພສ/99, ລງົ ວນັ ທີ 02 ກັນຍາ 1999. ຂຕໍ້ ົກລົງ ວ່າດວ້ ຍລະບົບບໍລິຫານໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສຶກສາສົງຕອນປາຍສະບັບ ເລກທີ 238/ອພສ/99, ລົງວັນທີ 12 ພະຈິກ 1999. ຂ້ຕໍ ົກລງົ ວາ່ ດ້ວຍໂຄງປະກອບການຈັດຕັ້ງ, ການຄຸ້ມຄອງ, ການບໍລິຫານ ຂອງ ຄະນະສຶກສາສງົ ແຂວງ/ກາໍ ແພງນະຄອນ ສະບັບເລກທີ 239/ອພສ/99, ລົງວນັ ທີ 12 ພະຈິກ 1999. ຂຕໍ້ ົກລງົ ວ່າດ້ວຍໂຄງປະກອບການຈັດຕ້ັງ, ການຄຸ້ມຄອງ, ການບໍລິຫານ ຫ້ອງການ ຂອງຄະນະສຶກສາສງົ ເມືອງ ສະບັບເລກທີ 240/ອພສ/99, ລງົ ວນັ ທີ 12 ພະຈກິ 1999. ຂຕ້ໍ ົກລງົ ວາ່ ດ້ວຍລະບົບບໍລິຫານໂຮງຮຽນປະຖົມສາມນັ ສກຶ ສາສົງ ສະບັບເລກ ທີ 241/ອພສ/99, ລງົ ວັນທີ 12 ພະຈິກ 1999. ຂໍ້ຕົກລົງ ວາ່ ດວ້ ຍລະບບົ ບລໍ ິຫານໂຮງຮຽນມັດທະຍມົ ສຶກສາສງົ ຕອນຕົນ້ ສະບັບ ເລກທີ 242/ອພສ/99, ລົງວນັ ທີ 12 ພະຈິກ 1999. ໄລຍະແຕປ່ ີ 2001-2012 (ພ.ສ 2544-2555) ເພື່ອເຮັດໃຫວ້ ຽກງານການສຶກສາສົງມຄີ ຸນນະພາບ ແລະ ສອດຄອ່ ງກັບຍຸດທະສາດ ການພດັ ທະນາການສຶກສາ ພອ້ ມທັງເອາົ ໃຈໃສພ່ ັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ໃຫມ້ ີ ຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດ ແລະ ສະຕິປັນຍາທາງພຸດທະສາສະໜາ, ວທິ ະຍາສາດທໍາມະ 122

ຊາດ, ວິທະຍາສາດສັງຄມົ ເພອ່ື ປະກອບສວ່ ນເຂົາ້ ໃນການປກົ ປັກຮກັ ສາ ແລະ ສ້າງສາ ພັດທະນາປະເທດຊາດເຊນ່ັ : ໃນຊຸມປີ 2004-2007 ໂຮງຮຽນສຶກສາສົງໄດ້ຂະຫຍາຍອອກຕ່ືມ 5 ແຫງ່ ຄື: ຢູ່ແຂວງອດັ ຕະປ,ື ໄຊຍະບູລີ, ອດຸ ົມໄຊ, ຫວຼ ງນ້ໍາທາ ແລະ ບ່ແໍ ກ້ວ. ຈາກນນັ້ , ກໍໄດ້ມີການຍົກລະດັບຈາກຊ້ັນມັດທະຍົມຕອນຕ້ົນເປັນຊ້ນັ ມດັ ທະຍມົ ຕອນປາຍ 4 ແຫງ່ ຄື: ຢູແ່ ຂວງສາລະວັນ, ວຽງຈນັ , ໄຊຍະບູລີ ແລະ ອຸດົມໄຊ. ຂຕ້ໍ ົກລົງ ວ່າດ້ວຍຫຼັກການສອບເສັງໂຮງຮຽນສາມນັ ສຶກສາສົງ (ສະບບັ ດດັ ແກ້ ໃໝ່) ສະບັບເລກທີ 36/ອພສ/2001, ລົງວນັ ທີ 20 ກຸມພາ 2001. ຂ້ໍຕົກລງົ ວາ່ ດວ້ ຍການຈັດຕ້ັງ ແລະ ການເຄືອ່ ນໄຫວ ຂອງວິທະຍາໄລສົງອົງຕ້ື ສະບັບເລກທີ 4011/ສສກ.ຈຕ, ລງົ ວັນທີ 10 ຕລຸ າ 2012. ຂຕ້ໍ ົກລງົ ວາ່ ດ້ວຍການຈັດຕ້ງັ ແລະ ການເຄື່ອນໄຫວ ຂອງວທິ ະຍາໄລສົງຈໍາ ປາສັກ ສະບັບເລກທີ 4175/ສສກ.ຈຕ, ລງົ ວນັ ທີ 10 ກນັ ຍາ 2012. ໄດ້ມີການປບັ ປງຸ ຕໍາລາຮຽນສາຍພຸດທະສາສະໜາ, ຮຽບຮຽງປຶ້ມຕາໍ ລາການສອນ, ຝຶກອົບຮົມວິຊາພາສາປາລີ, ຝກຶ ອບົ ຮົມວຽກງານດາ້ ນການບໍລິຫານ ແລະ ຄຸ້ມຄອງ ການສຶກສາໃຫ້ແກ່ພະສົງ ແລະ ຄະລືຫັດຜູ້ທ່ີເຮັດວຽກງານການສຶກສາສົງ. ເນ້ອື ໃນຫຼັກ ສູດທາງພຸດທະສາສະໜາແມ່ນອງົ ການພຸດທະສາສະໜາສໍາພັນລາວ ແລະ ກະຊວງສຶກ ສາທິການ ແລະ ກິລາ ຮວ່ ມກັນກໍານົດ, ສໍາລບັ ເນ້ືອໃນຫຼັກສູດສາຍສາມັນສຶກສາ ແມ່ນ ປະຕິບັດຕາມກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ວາງອອກ. ນັບແຕ່ 1975-2012 (ພ.ສ 2518–2555) ການບໍລຫິ ານ ແລະ ການຄຸ້ມຄອງການ ສຶກສາສົງບາງໄລຍະຂນຶ້ ກັບອົງການພຸດທະສາສະໜາສາໍ ພນັ ລາວ ແລະ ອົງການແນວ ລາວສ້າງຊາດ; ບາງໄລຍະຂຶນ້ ກັບອົງການພຸດທະສາສະໜາສາໍ ພນັ ລາວ ແລະ ກະຊວງ ສຶກສາທິການ; ໃນໄລຍະຂ້ຶນກັບກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ໃນເບອື້ ງຕນົ້ ຂນ້ຶ ກບັ ຫອ້ ງການ ກະຊວງ ແລະ ຕໍ່ມາຂຶ້ນກັບກມົ ວຊິ າການ ເຊັນ່ : ວຽກງານສາມັນສຶກສາສງົ ຂ້ຶນກັບກມົ ສາມັນສກຶ ສາ, ສ່ວນວິທະຍາໄລສົງຂ້ນຶ ກບັ ກມົ ສ້າງຄູ ຊຶງ່ ເຮດັ ໃຫ້ການບໍລິຫານ ແລະ ການຄຸມ້ ຄອງການສຶກສາສົງພບົ ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກສັບສົນ, ວຽກງານອັນດຽວກັນແຕ່ມີສອງ ການຈດັ ຕ້ັງຄຸ້ມຄອງ ຈ່ຶງມີຜົນສະທ້ອນໃຫກ້ ານສຶກສາສົງບ່ໍມີຄຸນນະພາບເທາ່ົ ທ່ີຄວນ, ຂະ ຫຍາຍຕວົ ຊັກຊ້າ ໂດຍສະເພາະການສຶກສາສາຍປະລິຍັດຕທິ ໍາເກືອບຈະສູນສ້ິນໄປ. 123

ໄລຍະແຕປ່ ີ 2013–2015 (ພ.ສ 2556–2560) ການພດັ ທະນາວຽກງານການສຶກສາສົງໃນໄລຍະນ້ີ ແມ່ນເພື່ອຜັນຂະຫຍາຍບັນດາ ນະໂຍບາຍ, ຄາດໝາຍ, ວຽກງານຈຸດສມຸ ແລະ ຍຸດທະສາດການພັດທະນາການສຶກສາ ແຕນ່ ເ້ີ ຖິງປີ 2020. ພ້ອມທັງເອົາໃຈໃສພ່ ັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດໃຫມ້ ີຄຸນສົມ ບດັ , ຄວາມຮ,ູ້ ຄວາມຊໍານານງານ ເພອ່ື ຮັບຮອງກບັ ຍຸດທະສາດແຫ່ງການພັດທະນາເສດ ຖະກິດ-ສັງຄົມຂອງປະເທດ. ເພ່ອື ຈັດຕ້ັງປະຕບິ ັດນະໂຍບາຍ ແລະ ທິດທາງແຜນພັດ ທະນາການສຶກສາສົງໃຫ້ປະກດົ ຜົນເປັນຈິງ ແລະ ສອດຄ່ອງກັບແນວທາງນະໂຍບາຍ ຂອງພກັ , ກດົ ໝາຍວາ່ ດວ້ ຍການສຶກສາ, ສະພາບຫັນປຽ່ ນທາງການສກຶ ສາຂອງພາກ ພື້ນ ແລະ ສາກົນ. ດງັ່ ນັ້ນ, ອງົ ການພຸດທະສາສະໜາສໍາພັນລາວ ຈງ່ຶ ໄດມ້ ອບໃຫກ້ ໍາມາ ທກິ ານສຶກສາສົງສູນກາງຮ່ວມກັບຫ້ອງການກໍາມາທກິ ານສຶກສາສົງສູນກາງ ສ້າງແຜນ ແລະ ປບັ ປງຸ ບັນດານິຕິກໍາຕ່າງໆ ເພືອ່ ໃຫແ້ ທດເໝາະ ແລະ ສອດຄອ່ ງກັບສະພາບຕວົ ຈງິ ແຕ່ລະໄລຍະ ເຊັ່ນ: ປບັ ປຸງດໍາລັດວ່າດ້ວຍການສຶກສາສົງ. ປບັ ປຸງຄືນໃໝ່ ຮ່າງຂ້ຕໍ ົກລົງວ່າດ້ວຍການຈັດຕ້ັງ ແລະ ການເຄອ່ື ນໄຫວຂອງ ວິທະຍາໄລສົງອົງຕ້ື ແລະ ວທິ ະຍາໄລສງົ ຈາໍ ປາສັກ. ປບັ ປຸງຄືນໃໝ່ ຮ່າງຂຕ້ໍ ົກລົງວ່າດວ້ ຍຫຼັກການສອບເສງັ ຂອງໂຮງຮຽນສາມນັ ສກຶ ສາສົງ. ປບັ ປຸງຄືນໃໝ່ ຮ່າງຂຕໍ້ ົກລົງວາ່ ດວ້ ຍໂຄງປະກອບການຈັດຕ້ັງ, ການຄຸ້ມຄອງ, ການບລໍ ິຫານຂອງກາໍ ມາທິການສຶກສາສົງແຂວງ/ກໍາແພງນະຄອນ, ກາໍ ມາທິ ການສຶກສາສົງເມືອງ, ລະບົບບໍລິຫານໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສຶກສາສົງຕອນປາຍ, ມັດທະຍົມສຶກສາສົງຕອນຕ້ົນ ແລະ ປະຖົມສາມັນສຶກສາສງົ . ຂະຫຍາຍໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສກຶ ສາສົງ ໄປບັນດາແຂວງທ່ີຍງັ ບໍທ່ ັນມເີ ຊ່ັນ: ແຂວງຜງ້ົ ສາລີ, ຫົວພັນ, ບລໍ ິຄໍາໄຊ, ເຊກອງ ແລະ ໄຊສມົ ບູນ. ປບັ ປຸງຄືນໃໝ່ ວຊິ າພຸດທະສາສະໜາໃນຊນ້ັ ມດັ ທະຍົມສກຶ ສາສົງ (ມ.1-ມ.7) ໃຫ້ສາໍ ເລັດໃນປີ 2020. ສາ້ ງແຜນບົດວພິ າກເສດຖະກິດ-ເຕັກນິກ ສຶກສາຄວາມເປນັ ໄປໄດ້ໃນການສ້າງ ຕງັ້ ວິທະຍາໄລສົງສຸທາໍ ມະນິມິດ (ທາດຝນຸ່ ), ວທິ ະຍາໄລສງົ ແຂວງສະຫວນັ ນະ 124

ເຂດ ແລະ ແຂວງພາກເໜືອ ເພືອ່ ຮອງຮບັ ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງນັກຮຽນສົງ ທ່ນີ ັບມ້ືນັບເພີ່ມຂຶ້ນ. ສ້າງແຜນປັບປງຸ ຄຸນນະພາບ ແລະ ມາດຕະຖານ ຂອງວິທະຍາໄລສົງ 2 ແຫ່ງ ຕິດພນັ ກັບວຽກງານສ້າງຄູບັນພະຊິດ, ຄູສອນວິຊາພຸດທະສາສະໜາ ເພື່ອຕອບ ສະໜອງການພັດທະນາການສຶກສາສງົ ແລະ ແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງ ຄມົ ແຫ່ງຊາດ. ເພ່ມີ ຂີດຄວາມສາມາດ ແລະ ຍົກລະດັບວິທະຍາໄລສົງ ຂຶ້ນເປັນມະຫາວິທະ ຍາໄລສງົ ໃຫ້ສໍາເລັດ. ສົ່ງເສີມໃຫ້ນັກຮຽນສົງທ່ີຮຽນຈົບສາມັນສຶກສາສົງ ໄດ້ເຂົ້າຮຽນສາຍສ້າງຄູສາຂາ ວິຊາພດຸ ທະສາສະໜາໃຫ້ພຽງພກໍ ບັ ຄວາມຮຽກຮ້ອງຕອ້ ງການຂອງຂະແໜງ ການສກຶ ສາສົງ. ສາ້ ງຕ້ັງໂຮງຮຽນສາຍປະລິຍັດຕິທໍາ ຕອນຕົນ້ ແລະ ຕອນປາຍໃຫ້ສໍາເລດັ . ການປັບປຸງການສຶກສາສົງເທ່ືອນ້ີ ຖວື ່າເປັນບາດກ້າວໃໝ່ຂອງການພດັ ທະນາການ ສກຶ ສາສົງໄປສູຄ່ ຸນນະພາບໃໝ່ ເປນັ ການພັດທະນາພະສງົ ສາມະເນນ ເພອ່ື ຮບັ ໃຊ້ ພາລະໜ້າທ່ຂີ ອງພຸດທະສາສະໜາ ເພື່ອປົກປັກຮັກສາ ແລະ ພັດທະນາປະເທດຊາດ ຢາ່ ງແທ້ຈິງ ເພື່ອໃຫ້ພະສົງເປັນເຈ້ົາການໃນການດໍາເນີນການສກຶ ສາສົງເທ່ອື ລະກ້າວ. ພກັ ແລະ ລດັ ຖະບານ ໄດ້ມອບຄວາມຮບັ ຜິດຊອບດ້ານການບໍລິຫານຄຸ້ມຄອງການສຶກ ສາສົງ ໃຫ້ແກສ່ ູນກາງອົງການພຸດທະສາສະໜາສໍາພັນລາວ ແລະ ກະຊວງສຶກສາທິ ການ ແລະ ກິລາ ໃນການຈັດສັນງົບປະມານສໍາລັບເງິນນດິ ຈະພດັ , ເງນິ ນະໂຍບາຍ, ເງນິ ບໍລິຫານ, ເງິນສົ່ງເສີມວິຊາການ, ເງິນຊວື້ ດັ ຖຸປະກອນການສຶກສາ ແລະ ພດັ ທະນາ ພ້ນື ຖານໂຄງລາ່ ງຂອງການສກຶ ສາສົງ. ມາຮອດປດັ ຈຸບັນນ້ີ, ການສຶກສາສົງໄດຮ້ ັບການປັບປຸງ ແລະ ພັດທະນາ ໃຫມ້ ຄີ ຸນ ນະພາບ ແລະ ປະລິມານ ຕາມແຜນນະໂຍບາຍຂອງອົງການພຸດທະສາສະໜາສາໍ ພນັ ລາວ, ກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ, ແນວທາງນະໂຍບາຍຂອງພັກ, ກົດໝາຍ ແລະ ນະໂຍບາຍຂອງລັດຖະບານ. ປີ 2015 ໃນທົ່ວປະເທດ ມີໂຮງຮຽນສງົ ຕັ້ງຢູທ່ ັງໝົດ 13 ແຂວງ ໃນນ້ັນມໂີ ຮງຮຽນຂອງ ສຶກສາສົງ ທັງໝດົ 55 ແຫ່ງ, ໂຮງຮຽນປະຖົມສຶກສາສົງ ມີ 7 ແຫ່ງ, ມັດທະຍມົ ຕອນ ຕນົ້ ສົງ ມີ 32 ແຫງ່ , ມດັ ທະຍມົ ຕອນປາຍສງົ ຈາໍ ນວນ 5 ແຫງ່ , ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສຶກ 125

ສາສົງສມົ ບູນ 7 ແຫງ່ , ວທິ ະຍາໄລຄູສົງ ມີ 2 ແຫ່ງ ແລະ ໂຮງຮຽນປະລິຍັດຕິທໍາ 2 ແຫ່ງ. ນັກຮຽນສາມນັ ສກຶ ສາສງົ ແລະ ວທິ ະຍາໄລສົງ ມີ 13.816 ອງົ , ມີຄູ ແລະ ບກຸ ຄະລາກອນການສຶກສາສງົ ທັງໝົດ 908 ອົງ/ທ່ານ (ຄູ ແລະ ບຸກຄະລາກອນບນັ ພະຊດິ 306 ອງົ , ລັດຖະກອນຄູ ແລະ ລັດຖະກອນບລໍ ິຫານ 602 ທາ່ ນ). ສະຖິຕິນັກຮຽນ, ນັກສຶກສາສົງ, ໂຮງຮຽນສງົ , ວິທະຍາໄລຄູສົງ, ຄູອາຈານສອນ ແລະ ບກຸ ຄະລາກອນການສຶກສາສງົ ນບັ ແຕປ່ ີ 1975-2015 (40 ປີ). ສະຖຕິ ິນັກຮຽນສງົ ທຽບເປນັ ເປີເຊັນ ລ/ດ ປີ ຈາໍ ນວນລວມ ອດັ ຕາເພ່ີມຂນຶ້ ຫືຼ ຫຸຼດລົງ (%) 1 1975-1980 214 2 1980-1985 230 16 7,47% 3 1985-1990 236 6 2,68% 4 1990-1995 434 198 83,89% 5 1995-2000 3.629 3.195 76,17% 6 2000-2005 5.856 2.227 61,36% 7 2005-2010 6.193 337 5,75% 8 2010-2015 7.880 1.685 27,24% 126

ສະຖິຕິໂຮງຮຽນສົງ ລ/ດ ປີ ຈາໍ ນວນລວມ ອັດຕາເພ່ມີ ຂຶ້ນ ຫືຼ ຫຸຼດ ທຽບເປັນເປເີ ຊນັ ລງົ (%) 1 1975-1980 2 ແຫງ່ 2 1980-1985 2 ແຫງ່ 3 1985-1990 3 ແຫງ່ 1 ແຫ່ງ 50% 4 1990-1995 6 ແຫ່ງ 3 ແຫງ່ 50% 5 1995-2000 44 ແຫ່ງ 38 ແຫງ່ 633,33% 6 2000-2005 57 ແຫ່ງ 13 ແຫງ່ 29,54% 7 2005- 2010 58 ແຫ່ງ 1 ແຫງ່ 1,75% 8 2010-2015 62 ແຫ່ງ 4 ແຫງ່ 6,89% ສະຖິຕິນັກສຶກສາວທິ ະຍາໄລສງົ ອັດຕາເພ່ີມຂ້ຶນ ຫືຼ ຫຸຼດ ທຽບເປນັ ເປີເຊັນ ລ/ດ ປີ ຈາໍ ນວນລວມ ລງົ (%) 1 1975-1980 2 1980-1985 3 1985-1990 4 1990-1995 5 1995-2000 188 6 2000-2005 247 59 31,38% 7 2005- 2010 754 507 205,26% 8 2010-2015 684 -70 - 9,28% 127

ສະຖິຕິຄູ ແລະ ບຸກຄະລາກອນການສຶກສາສົງ ອດັ ຕາເພີມ່ ອດັ ຕາເພີ່ມ ທຽບເປັນ ຂຶນ້ ຫຼື ຫດຸຼ ຈາໍ ນວນ ຂນຶ້ ຫືຼ ຫຸຼດ ທຽບເປັນເປີເຊັນ (%) ລງົ ຈ/ນ ເປີເຊັນ (%) ລົງທງັ ບັນ ລວມ ລ/ດ ປີ ລວມ ພະຊິດ ຄບູ ັນ ຄະລື ຄູບັນ ຄະລືຫັດ ຄບູ ັນ ຄຄູ ະ ແລະ ຄະລື ພະຊິດ ຫດັ ພະຊິດ ພະຊິດ ລືຫັດ ຫດັ 1 1975-1980 2 1980-1985 3 1985-1990 4 1990-1995 49 240 289 5 1995-2000 119 294 70 54 413 42,85% 22,5% 124 42,90% 6 2000-2005 197 292 78 -2 489 65,54% 0,68% 76 18,40% 7 2005-2010 245 403 48 111 648 24,36% 38,01% 159 32,51% 8 2010-2015 257 485 12 82 742 4,89% 20,34% 94 14,50% 128

ມ.ປາຍສງົ ວັດໄຊຍະພູມ ເມອື ງໄກສອນ ພົມວຫິ ານ, ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ 12. ກິດຈະການນກັ ສຶກສາ ໂດຍ: ຄໍາລືຊາ ນວນສະຫວນັ 12.1 ກມົ ກດິ ຈະການນກັ ສກຶ ສາກບັ ວຽກງານການຄມຸ້ ຄອງນກັ ສກຶ ສາ ວຽກງານການຄຸ້ມຄອງນັກສຶກສາ ເປນັ ວຽກງານຍຸດທະສາດຂອງຊາດ ຊ່ຶງໄດ້ມີ ການປັບຕົວຕາມສະພາບຕົວຈງິ ຂອງແຕລ່ ະໄລຍະ. ເວລາປະເທດຊາດໄດ້ຮັບການປດົ ປ່ອຍໃນປີ 1975 ວຽກງານການຄຸ້ມຄອງນກັ ສຶກສາຢູ່ໃນຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງກົມ ສະຫວດັ ດີການການສຶກສາ, ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ, ກິລາ ແລະ ທາໍ ມະການ. ໃນປີ 1976 ກົມດັ່ງກາ່ ວໄດຖ້ ືກຍຸບ ແລະ ວຽກງານທັງໝົດໄດຖ້ ືກໂອນມາເປັນຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງ ພະແນກໜຶງ່ ຂອງກົມສໍາພັນຕ່າງປະເທດ, ແຜນຜັງ ແລະ ການຄັງ. ໄລຍະປີ 1978-80, ພະ ແນກຄຸ້ມຄອງນັກສຶກສາໄດ້ຖກື ຍາ້ ຍອອກຈາກຕຶກກະຊວງໄປຢູ່ສູນກົດໝາຍເກ່ົາຂ້າງວດັ ສສີ ະເກດ ແລະ ຕ່ໍມາໄດ້ຖກື ຫນັ ເປັນສູນຕ້ອນຮບັ ນກັ ສຶກສາ ຊ່ຶງຕັ້ງຢູ່ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມ ຮອ່ ງຄ້າ. ໃນປີ 1979 ໄດ້ມກີ ານສ້າງໂຮງຮຽນກຽມນກັ ສຶກສາໄປຮຽນຕ່າງປະເທດ ຢູ່ ໂຮງແຮມສມົ ບູນເກົ່າ. ໄລຍະປີ 1980-85 ພະແນກຄຸ້ມຄອງນັກສຶກສາໄດ້ຖືກໂອນຈາກກົມ ສໍາພັນຕ່າງປະເທດ, ແຜນຜັງ ແລະ ການຄັງ ມາຢູ່ກັບກົມຈັດຕ້ັງ ແລະ ກສ່ໍ ້າງພະນກັ ງານ ຊຶ່ງ 129

ໃນໄລຍະນ້ີ ພະແນກມີບົດບາດຄົ້ນຄວ້າຈັດແບ່ງທກຸ ປະເພດທຶນການສກຶ ສາ ເພອ່ຶ ໄປຮຽນ ຕາ່ ງປະເທດ ແລະ ສັບຊ້ອນຜູ້ຮຽນຈບົ ຫືຼ ບໍ່ຈົບຈາກຕ່າງປະເທດ. ໄລຍະປີ 1986-89 ວຽກ ງານການຄຸ້ມຄອງນັກສກຶ ສາ ໄດ້ຖືກໂອນມາຢູ່ຄະນະຄ້ົນຄວ້າຄດັ ເລືອກພະນກັ ງານ/ນັກ ຮຽນເພ່ອື ຮຽນຕໍ່ພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ (ຄຄນສ) ຊຶງ່ ຂຶ້ນກັບສະພາລັດຖະມົນຕໂີ ດຍ ກງົ . ຕໍ່ຈາກນ້ັນໃນປີ 1990 ກມົ ຄດັ ເລືອກ ແລະ ສັບຊ້ອນນັກຮຽນ ໄດ້ຖືກສາ້ ງຂຶ້ນແທນຢູ່ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ. ຮອດປີ 1993 ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບວຽກງານການຄມຸ້ ຄອງນັກສກຶ ສາ ໄດປ້ ຽ່ ນຈາກລະດບັ ກົມລົງມາລະດັບພະແນກ ຢູພ່ ະແນກຄມຸ້ ຄອງນັກສກຶ ສາ ຊງ່ຶ ເບ້ືອງຕ້ົນ ຂນຶ້ ກັບກົມອາຊວີ ະ ແລະ ການສຶກສາຊນ້ັ ສງູ ແລະ ຕ່ໍມາໃນປີ 2008 ຂ້ນຶ ກບັ ກົມການສຶກ ສາຊ້ັນສູງ ຫຼງັ ຈາກກົມອາຊີວະສກຶ ສາ ແລະ ກມົ ການສຶກສາຊັນ້ ສູງໄດແ້ ຍກອອກຈາກກັນ. ປີ 2011 ກະຊວງສຶກສາທິການໄດ້ຖືກເຕົ້າໂຮມເຂົ້າກັບຄະນະກໍາມະການກລິ າ ແລະ ກາຍະ ສກຶ ສາແຫງ່ ຊາດ ເປັນກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ. ໃນກົງຈກັ ການຈດັ ຕ້ງັ ໃໝຂ່ ອງ ກະຊວງ, ກມົ ກິດຈະການນັກສກຶ ສາ ໄດຖ້ ືກສາ້ ງຕັງ້ ຂຶ້ນໂດຍຂ້ໍຕົກລົງຂອງລັດຖະມົນຕກີ ະ ຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ສະບບັ ເລກທີ 921.ສສກ.ຈຕ ລງົ ວນັ ທີ 27/3/2012. ປີ 2012 ປະກອບມີ 4 ພະແນກ ຄື: ພະແນກບໍລິຫານ, ພະແນກຄ້ມຸ ຄອງທຶນການສຶກສາ, ພະແນກຄ້ມຸ ຄອງນກັ ສຶກສາ ແລະ ພະແນກຕິດຕາມປະເມີນຜົນ, ປັດຈບຸ ັນມພີ ະນັກງານ ທງັ ໝົດ 29 ຄົນ, ຍງິ 13 ຄົນ. ກມົ ກິດຈະການນັກສຶກສາ ມີພາລະບົດບາດເປັນເສນາທກິ ານໃຫແ້ ກລ່ ັດຖະມົນຕີ ໃນການປະກອບສ່ວນດັດສົມກະແສການສ້າງຄົນ ໃຫສ້ ອດຄ່ອງກບັ ທາ່ ອ່ຽງຄວາມຕ້ອງ ການທາງດາ້ ນແຮງງານຂອງຊາດ, ຕິດຕາມ ແລະ ຄຸ້ມຄອງດູແລສະພາບການສຶກສາຮໍ່າ ຮຽນ, ຊີວດິ ການເປນັ ຢູ່ ແລະ ການເຄອື່ ນໄຫວຕາ່ ງໆຂອງນັກຮຽນນັກສຶກສາລາວ ທງັ ຢູ່ ພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ; ສກຶ ສາວິໄຈທາ່ ອ່ຽງຂອງຄວາມຕ້ອງການດ້ານແຮງງານ ພ້ອມ ທງັ ເຜີຍແຜ່ຂມໍ້ ູນຂ່າວສານດ່ັງກ່າວໃຫ້ແກນ່ ັກຮຽນມັດທະຍົມສຶກສາ ຫືຼ ບກຸ ຄນົ ທ່ມີ ີ ຈດຸ ປະສົງຢາກຮຽນຕໍ່ ເພືອ່ ເປນັ ບ່ອນອີງໃນການສອບເສັງເຂົ້າຮຽນວຊິ າຊີບ ແລະ ວຊິ າ ສະເພາະຕ່າງໆ; ສັງລວມທນຶ ການສຶກສາຈາກຄູ່ຮ່ວມພດັ ທະນາ, ຄັດເລືອກເອາົ ນັກຮຽນ ນກັ ສຶກສາໄປຮຽນຕ່າງປະເທດຕາມທຶນຮ່ວມມືກັບຄ່ຮູ ່ວມພດັ ທະນາ; ຄຸມ້ ຄອງບັນຊີນັກ ຮຽນນກັ ສຶກສາທຖ່ີ ືກຄັດເລືອກໄປຮຽນຕໍຢ່ ູ່ມະຫາວທິ ະຍາໄລ, ສະຖາບັນການສກຶ ສາຊັ້ນສູງ ແລະ ສະຖາບັນການສຶກສາວິຊາຊີບຕ່າງໆໃນຂອບເຂດທ່ວົ ປະເທດ; ສບັ ຊ້ອນຜູ້ຮຽນຈບົ ກບັ ຄືນກົມກອງທອ້ ງຖິ່ນ; ແນະນໍາການຊອກວຽກເຮດັ ງານທາໍ ໃຫ້ແກຜ່ ຮູ້ ຽນຈົບ ແລະ 130

ຕດິ ຕາມປະເມີນສະພາບການຊອກວຽກເຮດັ ງານທໍາຂອງເຂາົ ເຈົາ້ ; ນອກນ້ັນກໍຍັງຮບັ ຜດິ ຊອບທຸກວຽກງານທ່ຖີ ືກມອບໝາຍຈາກລດັ ຖະມົນຕີ. ກອງປະຊມຸ ປະຈາໍ ປຂີ ອງກົມກດິ ຈະການນັກສຶກສາ ພາຍຫຼັງຖືກສ້າງຕງັ້ ຂຶ້ນ, ກມົ ກດິ ຈະການນັກສຶກສາກໍໄດ້ຕງັ້ ໜາ້ ປະຕິບັດໜາ້ ທ່ີ ດ້ວຍຄວາມຮບັ ຜິດຊອບສູງ ແລະ ໄດ້ສ້າງບັນດານິຕິກໍາໃໝຂ່ ຶ້ນມາເພື່ອເປນັ ບອ່ ນອີງໃນ ການປະຕິບັດໜາ້ ທກ່ີ ານຊ້ນີ ໍານາໍ ພາ ແລະ ການປະຕິບດັ ໜາ້ ທີວ່ ຊິ າສະເພາະ ເປນັ ຕົ້ນ ແມນ່ : ຄາໍ ສ່ັງຂອງນາຍົກລັດຖະມນົ ຕວີ ່າດ້ວຍການຈັດສງ່ົ ພະນັກງານ ແລະ ນັກຮຽນໄປ ຍກົ ລະ ດບັ ຕາ່ ງໆຢູ່ ສສ ຫວຽດນາມ ດວ້ ຍແຫງຼ່ ທຶນຕາ່ ງໆ ສະບບັ ເລກທີ 08/ນຍ, ລງົ ວນັ ທີ 20 ກມຸ ພາ 2014; ແຈງ້ ການແນະນໍາການຈັດຕງ້ັ ປະຕິບດັ ຄາໍ ສງ່ັ ແນະນາໍ ຂອງນາຍົກລັດ ຖະ ມນົ ຕວີ າ່ ດວ້ ຍການຈັດສງ່ົ ພະນັກງານ ແລະ ນັກຮຽນໄປຍກົ ລະດັບຕ່າງໆຢູ່ ສສ ຫວຽດ ນາມດ້ວຍແຫຼ່ງທຶນຕ່າງໆ ສະບັບເລກທີ 210/ນຍ, ລົງວັນທີ 20 ກມຸ ພາ 2014; ຂຕໍ້ ົກ ລົງ ຂອງລດັ ຖະມົນຕວີ າ່ ດ້ວຍລະບຽບການຄຸມ້ ຄອງນກັ ຮຽນ ນກັ ສຶກສາລາວໄປສກຶ ສາຢຕູ່ ່າງ ປະເທດ ສະບັບເລກທີ 3552/ສສກ, ລົງວນັ ທີ 28 ສິງຫາ 2013; ຂ້ຕໍ ກົ ລົງຂອງຫົວໜ້າຄະ ນະຮບັ ຜິດຊອບ \"ໂຄງການຍົກສູງຄຸນນະພາບ ແລະ ປະສດິ ທຜິ ົນການຮວ່ ມມລື າວ-ຫວຽດ ນາມ ໃນຂົງເຂດການສຶກສາ ແລະ ພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ\" ໄລຍະ 2011-2020 ວາ່ ດວ້ ຍການກໍານົດມາດຕະຖານ ແລະ ເງ່ືອນໄຂໃນການຄັດເລືອກນັກສກຶ ສາໄປຮຽນ ສສ. ຫວຽດນາມ; ແຈ້ງການແນະນໍາການປະກອບເອກະສານຂອງນັກຮຽນນັກສຶກສາ ເພ່ອື ຂສໍ ະ ເໜໄີ ປຮຽນຕໍ່ຕາ່ ງປະເທດດ້ວຍທນຶ ສ່ວນຕົວ (ເລີ່ມແຕ່ສົກ ຮຽນ 2015-2016 ເປັນຕນ້ົ ໄປ) 131

ສະບັບເລກທີ 1068, ລງົ ວນັ ທີ 12 ຕຸລາ 2015; ຂ້ໍຕກົ ລງົ ຂອງກມົ ກິດຈະ ການນັກສກຶ ສາ ວາ່ ດ້ວຍການຈັດແບ່ງຄວາມຮບັ ຜິດຊອບຊີ້ນໍາຂອງຫວົ ໜ້າ ແລະ ຄະນະກມົ ແລະ ການ ແຕ່ງຕັ້ງພະນັກງານຂອງກົມສະບັບເລກທີ 100/ກນ.12, ລົງວັນທີ 8 ພດຶ ສະພາ 2012. 12.2 ຜົນສາໍ ເລດັ ວຽກງານຄຸ້ມຄອງນັກສກຶ ສາລາວແຕ່ປີ 1975-2015 ວຽກງານຄຸ້ມຄອງນກັ ສຶກສາ ແຕປ່ ີ 1975-2015 ມຜີ ົນສໍາເລັດດ່ັງນີ້: 1) ວຽກງານຄຸ້ມຄອງທນຶ ການສກຶ ສາ ແຕ່ປີ 1976-2016 ໄດສ້ ົ່ງພະນັກງານ ແລະ ນັກສຶກສາໄປຮຽນທີ່ຕ່າງປະເທດ ທງັ ໝົດ 62.205 ຄນົ , ຊ່ຶງມີລາຍລະອຽດລຸ່ມນ້ີ: ປີ 1976-2004 ມນີ ັກສກຶ ສາລາວໄປຮຽນຢູ່ 36 ປະເທດ ພາຍໃຕທ້ ນຶ ຮວ່ ມມ,ື ທນຶ ໂຄງການ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນຕາ່ ງໆ ທງັ ໝົດ 26.415 ຄນົ , ໃນນັ້ນໄປຮຽນລະດັບປະລິນຍາເອກ 123 ຄນົ , ປະລນິ ຍາໂທ 1.609 ຄນົ , ປະລນິ ຍາຕີ 9.922 ຄົນ, ຊັ້ນສງູ 2.661ຄນົ , ເຕັກນິກຊ້ັນກາງ 7.447 ຄນົ , ວິຊາຊີບຊ້ັນຕ້ົນ 3.171ຄົນ, ຝກຶ ອົບຮມົ 1.476 ຄົນ, ມັດທະຍົມ 6 ຄນົ , ເລມ່ີ ແຕ່ ປີ 1986-2004 ມີນກັ ສຶກສາລາວໄປຮຽນທນຶ ສ່ວນຕົວທງັ ໝດົ 1.196 ຄນົ . ປີ 2005-2014 ມນີ ັກສຶກສາລາວໄປຮຽນຢຕູ່ ່າງປະເທດທັງໝົດ 17.398 ຄນົ , ຍິງ 5.884, ຮຽນ ຢູ່ 39 ປະເທດ, ໃນນ້ນັ ມີທຶນຮວ່ ມມື, ທຶນໂຄງການ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງສາກນົ ຕາ່ ງໆ, ທນຶ ສ່ວນຕວົ ມທີ ັງໝດົ 6.894 ຄນົ , ຍງິ 2.720 ມີ 25 ປະເທດ. ປີ 2015-2016 ມີຈໍານວນທັງໝດົ 10.302, ຍິງ 4.143 ມີ 30 ປະເທດ ພາຍໃຕ້ທຶນຮວ່ ມມ,ື ທຶນໂຄງການ, ອົງການຈັດຕ້ງັ ສາກົນຕາ່ ງໆ. 2) ວຽກງານຄຸມ້ ຄອງນກັ ສຶກສາ ນັກສກຶ ສາຮຽນພາຍໃນ: ແຕປ່ ີ 2013 ນັກສຶກສາຕ່າງປະເທດມາຮຽນຢູ່ລາວ ທງັ ໝດົ 699 ຄນົ , ຍິງ 347 ຄົນ, ຊ່ຶງມາຈາກປະເທດສາທາລະນະລັດປະຊາຊນົ ຈີນ, ສາທາ ລະນະລັດສັງຄມົ ນິຍົມຫວຽດນາມ, ສາທາລະນະລດັ ມງົ ໂກລີ, ຣາຊະອານາຈັກກໍາປູເຈຍ, ສາທາ ລະນະລັດເກົາຫຼ,ີ ຍປີ່ ຸ່ນ, ສາທາລະນະລັດຕວກກ,ີ ສະຫະພາບມຽນມາ ແລະ ປະ ເທດອູແກຣນ, ໃນນັນ້ ມີທຶນຮວ່ ມມືລະຫວ່າງສອງລັດຖະບານທັງໝດົ 241 ຄົນ, 132

ຍງິ 79 ຄົນ, ທນຶ ສວ່ ນຕົວ 231 ຄົນ, ຍິງ 86 ຄົນ, ທຶນແລກປ່ຽນ 227 ຄົນ, ຍິງ 182 ຄນົ . ການຄ້ມຸ ຄອງນກັ ສຶກສາລາວຮຽນຢຕູ່ າ່ ງປະເທດ: ນອກຈາກນັນ້ ວຽກງານຄມຸ້ ຄອງນັກສຶກສາ ຍັງໄດ້ປະສານງານກັບສະຖານ ທດູ ລາວປະຈາໍ ຢູ່ບນັ ດາປະເທດຕ່າງໆ ເພ່ອື ເກັບກໍາສະຖຕິ ິນັກສຶກສາ ແລະ ການແກໄ້ ຂບັນຫາຕ່າງໆທ່ີມີຕນໍ່ ັກສຶກສາ ແລະ ນກັ ຄົ້ນຄວາ້ ລາວ ທີ່ຮຽນຢູ່ ຕາ່ ງປະເທດ ເຊັ່ນ: ການກິນຢູ່ພັກເຊາົ , ອັດຕາກນິ ບ່ພໍ ຽງພ,ໍ ທ່ີພກັ ບໍ່ສະດວກ, ການຕ່ເໍ ວລາຮຽນ, ປຽ່ ນສາຍຮຽນ ຫຼື ປ່ຽນວຊິ າຮຽນ, ຂໍລງົ ເກັບກາໍ ຂ້ໍມນູ ເພື່ອ ຂຽນບົດຈົບຊນັ້ , ປຽ່ ນອາຈານທ່ີປຶກສາ, ຮຽນອອ່ ນ, ຄະດອີ າລະວາດຕີກັນ, ຄະດີຊູ້ສາວ, ເຈັບເປັນ, ເສຍຊີວິດ ແລະ ອ່ຶນໆ. ພບົ ປະ ແລະ ໂອ້ລມົ ນກັ ສກຶ ສາລາວທີ່ຕ່າງປະເທດ ຮອດປີ 2015 ມີນກັ ສຶກສາລາວຮຽນຢູ່ຕ່າງປະເທດທັງໝົດ 16.599 ຄົນ, ຍງິ 6.542 ຄນົ , ປະລິນຍາເອກ 433 ຄົນ, ຍິງ 103 ຄນົ , ປະລິນຍາໂທ 2.452 ຄນົ , ຍິງ 768 ຄົນ, ຊ່ຽວຊານ 6 ຄົນ, ຍິງ 1 ຄົນ, ເໜອື ປະລິນຍາຕີ 13 ຄນົ , ຍິງ 3 ຄົນ, ປະລິນຍາຕີ 6.450 ຄນົ , ຍິງ 2.349 ຄນົ , ຊັ້ນສູງ 2.400 ຄນົ , ຍິງ 1.366 ຄນົ , ຊນັ້ ກາງ 290 ຄນົ , ຍິງ 124 ຄົນ, ຝກຶ ອົບຮົມ 137 ຄົນ, ຍງິ 44 ຄົນ, ກຽມພາສາ 4.418 ຄົນ, ຍິງ 1.784 ຄນົ . ເລ່ີມແຕ່ ປີ 2012 ເຖງິ 2015 ຈາໍ ນວນນກັ ສຶກສາທຮ່ີ ຽນຈບົ ແລະ ບໍ່ຈບົ ທ່ີ ມາສະເໜີຕົວຕໍ່ກມົ ກດິ ຈະການນັກສຶກສາໄດຢ້ ັ້ງຢືນ ແລະ ເຮດັ ໃບນໍາສົ່ງກັບ ຄນື ກົມກອງເກົ່າທັງໝົດ 6.703 ຄນົ , ຍງິ 2.119 ຄົນ, ໃນນັ້ນມນີ ັກສຶກສາ 133

367 ຄນົ , ຍິງ 1.373 ຄນົ , ພະນັກງານ 2.902 ຄົນ, ຍງິ 746 ຄນົ , ພະສົງ 128 ອງົ , ໃນຈາໍ ນວນດງັ່ ກາ່ ວມທີ ຶນລດັ ຖະບານ 2.644 ຄົນ, ຍິງ 745 ຄົນ, ທນຶ ໂຄງການ 709 ຄົນ, ຍິງ 244 ຄົນ, ທນຶ ສ່ວນຕົວ 1.118 ຄນົ , ຍງິ 270 ຄນົ , ທຶນແລກປຽ່ ນ 2.232 ຄົນ, ຍິງ 860 ຄົນ, ຊ້ັນປະລິນຍາເອກ 252 ຄົນ, ຍງິ 45 ຄົນ, ຊນັ້ ປະລິນຍາໂທ 2.621 ຄນົ , ຍງິ 737 ຄນົ , ຊນັ້ ຊຽ່ ວຊານ 9 ຄນົ , ຍງິ 3 ຄົນ (ແພດສາດ), ຊັນ້ ເໜອື ປະລນິ ຍາຕີ 7 ຄົນ, ຍິງ 3 ຄນົ (ແພດສາດ), ຊັ້ນປະລິນຍາຕີ 2.781 ຄົນ, ຍງິ 896 ຄົນ, ຊັ້ນສູງ 605 ຄົນ, ຍງິ 246 ຄນົ , ຊ້ັນກາງ 256 ຄນົ , ຍິງ 164 ຄນົ , ຝຶກອບົ ຮມົ 35 ຄົນ, ຍິງ 11 ຄນົ . 3) ວຽກງານຕດິ ຕາມປະເມີນຜນົ ວຽກງານສະຖິຕິ: ໄດສ້ ້າງຖານຂມໍ້ ູນສະຖຕິ ສິ ັງລວມນັກສກຶ ສາທໄ່ີ ປຮຽນ ຕາ່ ງປະເທດ ແລະ ນັກສຶກສາຮຽນຈົບ ຫຼື ບໍຈ່ ບົ ເວລາກັບຄນື ປະເທດ, ໄດ້ ຈດັ ລະຫັດຂົງເຂດວິຊາຮຽນຂອງນັກສຶກສາທ່ໄີ ປຮຽນຕ່າງປະເທດ, ພາຍໃນ ປະເທດ ແລະ ຮຽນຈບົ ມາເປນັ ຂົງເຂດ. ວຽກງານແນະນໍາວຊິ າຊີບ: ປີ 2013 ໄດ້ຂຽນປຶມ້ ຄູ່ມືແນະນໍາຫກັຼ ສູດຫຼັງ ການສຶກສາຂັ້ນພື້ນຖານຂອງ ສປປ ລາວ ພອ້ ມທັງຈັດພມິ ປມ້ຶ ຈໍານວນ 1.000 ຫວົ ໄປແຈກຢາຍໃຫ້ສະຖາບັນການສກຶ ສາ ແລະ ໂຮງຮຽນສາມນັ ເພ່ືອເປນັ ຂ້ມໍ ູນຂນັ້ ພ້ືນຖານໃຫ້ຜູທ້ ມີ່ ີຈດຸ ປະສົງຢາກຮຽນຕໍ່; ປີ 2014 ໄດ້ ສາ້ ງລະບົບຖານຂ້ໍມູນຊອກຫາວິຊາຮຽນຢູ່ໜ້າເວບັ ໄຊຂອງກົມ, ປີ 2016 ໄດປ້ ັບປຸງລະບບົ ການຊອກຫາວິຊາຮຽນຢໜູ່ ້າເວັບໄຊຂອງກົມ ແລະ ສ້າງ User ໃຫ້ບັນດາສະຖາບັນການສກຶ ສາຕ່າງໆ ເພ່ືອສາມາດປັບຂໍ້ມູນວຊິ າ ຮຽນຂອງສະຖາບັນຕົນເອງໄດ້. ພ້ອມກັນນ້ັນກໍໄດລ້ ົງເຜີຍແຜວ່ ຽກງານ ດງ່ັ ກ່າວໃຫນ້ ັກຮຽນ ມ.7 ຢູ່ພາຍໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນຈໍານວນໜຶ່ງ ແລະ ລງົ ເຜີຍແຜ່ໃຫ້ບັນດາຄູອາຈານຢູ່ສະຖາບັນການສຶກສາຕ່າງໆຢບູ່ າງແຂວງ ເພືອ່ ນາໍ ໄປເຜຍີ ແຜ່ຕໃໍ່ ຫແ້ ກນ່ ັກຮຽນຂອງຕົນ. ວຽກງານໄອທີ ແລະ ຂ່າວສານ: ໃນປີ 2013 ໄດ້ສາ້ ງເວບັ ໄຊຂອງກົມເພື່ອ ເຜີຍແຜ່ພາລະບດົ ບາດໜາ້ ທຂີ ອງກົມ, ນຕິ ກິ ໍາ, ຂ້ກໍ າໍ ນົດ, ກດົ ລະບຽບ, ແຈງ້ ທນຶ ການສຶກສາ, ການຊອກວິຊາຮຽນຢໜູ່ ້າເວບັ ໄຊ ແລະ ຂ້ໍມູນຂ່າວ ສານຕ່າງໆ ເພື່ອສ້າງຄວາມສະດວກໃຫແ້ ກຜ່ ທູ້ ີ່ມີຄວາມປະສົງຢາກຮຽນຕ່ໍ. 134

ແນະນໍາວຊິ າຊີບ ແລະ ວຊິ າຮຽນໃຫບ້ ັນດາສະຖາບັນການສຶກສາ 13. ການປະກັນຄຸນນະພາບການສຶກສາ ໂດຍ: ປນັ ຍາ ຈນັ ທະວງົ 13.1 ຄວາມເປນັ ມາ ໃນປີ 2008, ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກລິ າໄດ້ສາ້ ງຕ້ັງ \"ສນູ ປະກນັ ຄນຸ ນະພາບ ການສຶກສາ\" ເປນັ ກົງຈັກບໍລິຫານໜຶ່ງຂອງກະຊວງ ມີພາລະບົດບາດເປັນເສນາທກິ ານໃນ ວຽກງານປະກັນຄຸນນະພາບການສຶກສາ, ມີໜ້າທພີ່ ັດທະນາລະບົບປະກັນຄນຸ ນະພາບ ເຊ່ັນ: ມາດຕະຖານຄນຸ ນະພາບການສຶກສາ, ກົນໄກການປະເມນີ ຄຸນນະພາບ, ກົນໄກການ ປັບປຸງ ແລະ ຮັບຮອງຄຸນນະພາບການສຶກສາໃຫ້ທຸກຊ້ັນທຸກສາຍທງັ ພາກລັດ ແລະ ພາກ ເອກະຊົນໃຫມ້ ປີ ະສິດທິພາບປະສດິ ທຜິ ົນ ສອດຄ່ອງກັບແຜນປະຕຮິ ບູ ລະບົບການສກຶ ສາ ແຫງ່ ຊາດ, ເຮັດໃຫ້ຄນຸ ນະພາບການສກຶ ສາຂອງຊາດໄດຮ້ ັບການພັດທະນາໃນຂອບເຂດ ທົ່ວປະເທດ. ກົດໝາຍວາ່ ດ້ວຍການສກຶ ສາສະບັບປັບປຸງ 2015 ໄດບ້ ັນຍັດພາກທີ VIII ການ ປະກັນຄຸນນະພາບ ແລະ ຂອບວດຸ ທແິ ຫ່ງຊາດ ມທີ ງັ ໝດົ 2 ໝວດ 4 ມາດຕາ (64, 65, 66 ແລະ 67); ໂດຍໄດ້ກໍານດົ ນິຍາມ, ຈດຸ ປະສົງ ແລະ ຫຼັກການພ້ນື ຖານຂອງວຽກງານ ດັງ່ ກ່າວ. ໃນນ້ັນ, ມາດຕາ 64 ໄດ້ລະບຸວ່າ: ການປະກນັ ຄນຸ ະພາບການສຶກສາແມນ່ ການ ກາໍ ນດົ ມາດຕະຖານ, ການຕິດຕາມປະເມີນຜົນ ແລະ ກວດສອບຄຸນນະພາບການສກຶ ສາທງັ ພາກລດັ ແລະ ພາກເອກະຊົນ ດວ້ ຍການຈັດຕ້ັງກນົ ໄກປະກັນຄນຸ ນະພາບພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກ ໂດຍມີຈຸດປະສົງເພ່ອື ຮັບຮອງ ແລະ ຢ້ັງຢືນຜົນການສຶກສາ, ສ້າງຄວາມເຊອື່ ໝ້ັ ນຕ່ສໍ ັງຄົມ, ຊຸມຊົນ ແລະ ຜູ້ປກົ ຄອງ ດຶງດູດຄວາມສນົ ໃຈຕ່ໍການຮຽນ ເຮັດໃຫ້ຜົນຂອງການ ສຶກສາມີມາດຕະຖານທຽບເທາົ່ ກບັ ມາດຕະຖານພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ. ໃນປີ 2018 135

ລດັ ຖະມົນຕີກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກລິ າ ໄດ້ອອກຂ້ໍຕກົ ລົງ ວາ່ ດ້ວຍການຈັດຕັ້ງ ແລະ ການເຄ່ຶືອນໄຫວຂອງສູນປະກນັ ຄຸນນະພາບການສຶກສາ ສະບບັ ເລກທີ 920/ ສສກ, ລງົ ວັນ ທີ 28 ກມຸ ພາ 2018. 13.2 ຜົນສໍາເລດັ ໃນປີ 2011-2013, ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ໄດ້ປະກາດໃຊ້ມາດຕະຖານ ຄນຸ ນະພາບສໍາລັບຊ້ັນປະຖົມສຶກສາ, ມັດທະຍົມສຶກສາ, ອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ການສຶກສາ ຊນັ້ ສູງ. ຄຽງຄກູ່ ັນນ້ີ, ໄດ້ພັດທະນາຄມູ່ ື ແລະ ຈັດຕ້ັງການຝກຶ ອບົ ຮມົ ໃຫແ້ ກສ່ ະຖານການ ສກຶ ສາໃນຂອບເຂດທ່ົວປະເທດ ໃຫ້ສາມາດປະເມີນຄຸນນະພາບຕົນເອງຕາມມາດຕະຖານ ໃຫເ້ ຫນັ ເຖິງ ຈດຸ ດີ ແລະ ຂ້ຄໍ ົງຄ້າງ ເພື່ອສາ້ ງແຜນພັດທະນາ ແລະ ປັບປຸງຄນຸ ນະພາບການ ສກຶ ສາຂອງຕນົ . ພ້ອມດຽວກັນນ້ັນ ໄດ້ພັດທະນາມາດຕະຖານການຮຽນຮູ້ ແລະ ໄດທ້ ົດສອບ ຜຮູ້ ຽນ ໂດຍສະເພາະພາສາອງັ ກິດ ແລະ ໄອທີ, ດ່ງັ ມລີ າຍລະອຽດລຸ່ມນ້:ີ ກ. ວຽກງານປະກນັ ຄນຸ ນະພາບ ສາຍການສກຶ ສາກ່ອນໄວຮຽນ, ສາມັນສຶກສາ ແລະ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ມາດຕະຖານຄນຸ ນະພາບການສກຶ ສາຊ້ນັ ມດັ ທະຍົມ ຕາມຂ້ຕໍ ົກລົງຂອງລັດຖະ ມົນຕີກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກລິ າ ສະບັບເລກທີ 2167/ສສກ.ສປຄ.12, ລງົ ວນັ ທີ 28 ມຖິ ຸນາ 2012. ຄ່ມູ ືປະກັນຄຸນນະພາບການສກຶ ສາຊັ້ນປະຖມົ ຕາມຂ້ຕໍ ົກລົງຂອງລດັ ຖະມົນຕີ ກະຊວງສກຶ ສາທິການ ແລະ ກລິ າ ສະບັບເລກທີ 4209/ສສກ, ລົງວນັ ທີ 18 ກນັ ຍາ 2014. ອງີ ໃສນ່ ຕິ ກິ ໍາຂາ້ ງເທງິ , ບນັ ດາຄູອາຈານ, ຄະນະອໍານວຍການ, ຄະນະພດັ ທະນາ ການສຶກສາຂ້ັນບ້ານ, ພະນັກງານຫ້ອງການສຶກສາ ແລະ ກິລາເມືອງ ແລະ ພະນັກງານ ພະແນກສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າແຂວງ/ນະຄອນຫຼວງ ໃນຂອບເຂດທົວ່ ປະເທດ ໄດ້ຮບັ ການຝຶກອົບຮົມຈໍານວນດ່ງັ ລຸ່ມນີ:້ ວຽກຝຶກອົບຮົມ ວຽກປະເມີນ ຂນັ້ ແຂວງ/ ຂນ້ັ ເມອື ງ ຜອ ປະຖົມ ຜອ ປະຖົມ ມັດທະຍົມ ນວ ມັດທະຍົມ 41 ຄນົ 252 ຄນົ 30 ຄນົ 64 ຄນົ 260 ແຫງ່ 32 ແຫງ່ 136

ຂ. ວຽກງານທດົ ສອບຜຮູ້ ຽນ ການທົດສອບຜູ້ຮຽນ ເປັນການທົດສອບຕາມມາດຕະຖານ ເກັບກໍາຂ້ໍມນູ ສະພາບ ຄວາມເປັນຈິງຂອງການຮຽນຮຂູ້ ອງນັກຮຽນ ເພອ່ື ນໍາມາປັບປຸງນະໂຍບາຍ, ລະບົບ ແລະ ກົນໄກຕາ່ ງໆ ເຮດັ ໃຫ້ຄນຸ ນະພາບຂອງນກັ ຮຽນ ໄດຮ້ ັບການປັບປຸງ ແລະ ພດັ ທະນາໃຫ້ສງູ ຂ້ຶນກວ່າເກາົ່ . ນບັ ແຕປ່ ີ 2014 ເປັນຕ້ົນມາ, ໄດສ້ ົ່ງເສີມການນໍາໃຊ້ມາດຕະຖານດ້ານພາສາ ອງັ ກິດ ແລະ ດ້ານການນໍາໃຊ້ Microsoft Office Specialist ໂດຍການຈດັ ຕັ້ງການ ທົດສອບຄວາມສາມາດຂອງນັກຮຽນ, ນັກສຶກສາໃນລະດັບສາມັນສຶກສາ, ວິທະຍາໄລ ແລະ ມະຫາວິທະຍາໄລໃນ 6 ແຂວງເປ້ົາໝາຍ ຊ່ງຶ ມຈີ າໍ ນວນນກັ ຮຽນທ່ີໄດ້ຜ່ານ ການທດົ ສອບຄວາມສາມາດລະດບັ ຕ່າງໆດັ່ງລາຍລະອຽດລຸມ່ ນ:ີ້ 2014 2015 2016 ລວມ 3 ປີ ແຂວງ TOEFL TOEFL TOEFL TOEFL TOEIC ນະຄອນຫວຼ ງ Junior Primary Junior Junior Challenge ຫຼວງພະບາງ ສະຫວນັ ນະ 162 142 99 145 76 624 ເຂດ ຈາໍ ປາສກັ 90 15 11 27 91 234 ວຽງຈັນ ຊຽງຂວາງ 145 56 43 130 71 445 ລວມ 160 50 37 83 49 379 - 31 34 174 168 407 - 20 24 160 98 302 553 2.391 557 314 248 719 ໃນນ້ີ, \"TOEFLPrimary\" ແມ່ນສໍາລັບນັກຮຽນປະຖົມ, \"TOEFL Junior\" ແມ່ນສໍາ ລັບນັກຮຽນອາຍຸ 11-15 ປີ ແລະ \"TOEIC Challenge\" ສໍາລັບນັກຮຽນ/ນັກສຶກສາອາຍຸ 16-22ປີ. 137

ແຂວງ 2014 2015 2016 ລວມ Word Excel Word Excel Word Excel PPT ນະຄອນຫຼວງ 54 27 50 29 17 4 11 192 ຫຼວງພະບາງ 25 17 60 15 26 2 6 151 ສະຫວນັ ນະ 52 33 50 5 6 246 57 43 ເຂດ ຈາໍ ປາສັກ 78 30 59 15 45 8 8 243 ວຽງຈັນ - - 95 53 83 7 6 244 ຊຽງຂວາງ - - 28 14 37 10 7 96 ລວມ 214 117 344 159 258 36 44 1.172 331 503 338 ໃນນີ້, ໄດສ້ ົ່ງຜູທ້ ີໄ່ ດ້ຄະແນນສູງສດຸ ເປັນຕົວແທນຂອງ ສປປ ລາວ ໄປແຂ່ງຂັນລະ ດບັ ໂລກ Microsoft Office World Championship ທີ່ປະເທດສະຫະລັດອາເມຣິກາ. ຄ. ວຽກງານປະກນັ ຄນຸ ນະພາບອາຊວີ ະສກຶ ສາ ແລະ ການສຶກສາຊັ້ນສງູ ມາດຕະຖານອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ຄູມ່ ຈື ັດຕ້ງັ ປະຕິບັດການປະກັນຄຸນນະ ພາບສໍາລັບສະຖານອາຊວີ ະສຶກສາ ໃນປີ 2011, ກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ ໄດ້ປະກາດໃຊ້ມາດຕະ ຖານຄຸນນະພາບສະຖານອາຊວີ ະສຶກສາ ສະບັບເລກທີ 941/ສສ.ສປຄ, ລງົ ວນັ ທີ 08/04/2011 ແລະ ໄດ້ປັບປຸງໃໝ່ເປັນສະບັບທີ 2 ສະບບັ ເລກທີ 4166/ສສກ.ສປຄ, ລງົ ວນັ ທີ 07/09/2015 ໂດຍປະ ກອບມີ 12 ມາດຕະຖານ 42 ຕົວຊີວ້ ັດ. ຄ່ມູ ືການປະກັນຄຸນນະພາບສະຖານອາຊວີ ະສກຶ ສາ ສະບັບເລກທີ 3926/ສສກ.ສປຄ, ລງົ ວັນທີ 22 ສິງຫາ 2016. ມາດຕະຖານຊ້ນັ ສູງ ແລະ ຄ່ມູ ືເພ່ອື ການຈັດຕງັ້ ປະຕິບັດການປະກັນຄຸນນະ ພາບສະຖານການສຶກສາຊ້ັນສງູ 138

ໃນປີ 2013, ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ໄດ້ປະກາດໃຊ້ມາດຕະ ຖານຄຸນນະພາບການສກຶ ສາຊ້ນັ ສູງ ສະບບັ ເລກທີ 2608/ສສກ.ສປຄ. 13. ຄູ່ມືເພອ່ື ການຈດັ ຕງັ້ ປະຕິບັດການປະກັນຄນຸ ນະພາບສະຖານການສຶກ ສາຊ້ັນສູງສະບບັ ເລກທີ 6758/ສສກ.ສປຄ14, ລງົ ວນັ ທີ 30 ທັນວາ 2014. ມາດຕະຖານອາຊີວະສຶກສາ 12 ມາດຕະ ມາດຕະຖານການສກຶ ສາຊັ້ນສງູ 10 ມາດ ຖານ 45 ຕົວຊີວ້ ດັ ຕະ ຖານ 50 ຕວົ ຊີ້ວດັ ວິໄສທດັ , ພາລະກດິ ແລະ ຈຸດໝາຍ ວໄິ ສທດັ , ພາລະກດິ ແລະ ຈດຸ ໝາຍ ການຄຸມ້ ຄອງ ການຄຸ້ມຄອງ ແລະ ການບໍລິຫານ ບຸກຄະລາກອນ ການພັດທະນາບຸກຄະລາກອນ ຫັກຼ ສູດ ການພັດທະນາຫັຼກສູດ ປະສິດທິຜົນຂອງການຮຽນການສອນ ປະສິດທຜິ ົນຂອງການຮຽນການສອນ ການສ່ົງເສີມຜູຮ້ ຽນ ການສງົ່ ເສີມນກັ ສກຶ ສາ ສະພາບແວດລ້ອມ ສະພາບແວດລ້ອມ ແລະ ແຫງ່ຼ ການຮຽນຮູ້ ແຫ່ງຼ ຮຽນຮູ້ ລະບົບຂໍ້ມູນຂາ່ ວສານ ລະບົບຂ້ໍມນູ ຂາ່ ວສານ ລະບົບປະກັນຄຸນນະພາບພາຍໃນ ລະບົບປະກັນຄຸນນະພາບ ການຄ້ົນຄວ້າວທິ ະຍາສາດ ແລະ ການບໍລິ ການວິຊາການ ການສ່ົງເສີມຫົວຄິດປະດິດສ້າງ ແລະ ການ ບລໍ ິການສງັ ຄົມ ຄວາມເພ່ິງພໃໍ ຈຂອງຜູ້ຮຽນ, ຜຮູ້ ຽນຈົບ ແລະ ຜູຈ້ າ້ ງງານ ການຝກຶ ອບົ ຮົມ, ການປະເມນີ ພາຍນອກ, ການລງົ ຕດິ ຕາມຄຸນນະພາບ ລງົ ຝຶກອົບຮມົ ຄູ່ມືການປະກັນຄຸນນະພາບການສຶກສາຊ້ັນສູງ ແລະ ການຂຽນບົດລາຍ ງານການປະເມີນຕົນເອງໃຫ້ມະຫາວທິ ະຍາໄລຈໍາປາສັກ, ມະຫາວິທະຍາ ໄລສະຫວັນນະເຂດ 139

ແລະ ມະຫາວິທະຍາໄລສຸພານຸວົງ, ໄດ້ຈດັ ການຝຶກອົບຮມົ ໃຫວ້ ິທະຍາຄານປ້ອງກັນຄວາມ ສະຫງບົ . ຝຶກອບົ ຮົມຜູ້ປະເມີນພາຍນອກໄດ້ 3 ຊດຸ ຊຶງ່ ມີຜູ້ປະເມີນພາຍນອກ 80 ທາ່ ນເປັນຍງິ 20 ທາ່ ນ. ການສຶກສາບົດລາຍງານການປະເມີນຕົນເອງຂອງສະຖານການສຶກສາທໄ່ີ ດ້ເຮັດ ເປັນບດົ ລາຍງານການປະເມີນຕົນເອງ ສງ່ົ ໃຫ້ກັບສູນປະກັນຄນຸ ນະພາບ, ສັງລວມຜົນການປະ ເມີນພາຍນອກຂອງສະຖານການສກຶ ສາທ່ີໄດ້ມີການປະເມນີ ພາຍນອກ 40 ແຫ່ງ (ໃນນ້ັນເປນັ ສະຖານອາຊີວະສຶກສາຂອງພາກລດັ 8 ແຫ່ງ, ສະຖາບັນສ້າງຄູ 8 ແຫ່ງ, ຄະນະວິຊາໃນ ມະຫາວິທະຍາໄລ 7 ຄະນະວຊິ າ, 2 ສະຖາບັນ ທ່ີຂ້ຶນກບັ ກະຊວງອ້ອມຂາ້ ງ ແລະ ອີກ 25 ແຫງ່ ແມ່ນວິທະຍາໄລພາກເອກະຊົນ) ເພື່ອແຈ້ງຕ່ໍສະຖານການສຶກສາໃຫ້ຮັບຮູ້ກ່ຽວກັບລະດບັ ຄນຸ ນະພາບຢູ່ໃນຂ້ັນໃດເມ່ືອທຽບໃສກ່ ັບມາດຕະຖານທີ່ມີ ແລະ ຈະຕ້ອງໄດມ້ ີການເສີມຂະ ຫຍາຍໃນຈຸດໃດ ແລະ ຈະປັບປຸງໃນຈຸດໃດ. ສໍາເລັດການຝກຶ ອົບຮົມການນາໍ ໃຊຄ້ ່ມູ ືການປະກັນຄຸນນະພາບ ສໍາລບັ ສະຖານອາຊີ ວະສຶກສາ ແລະ ຄມູ່ ືມາດຕະຖານຄຸນນະພາບການສຶກສາຊັ້ນສູງທງັ ໝດົ ທ່ົວປະເທດ. ງ. ວຽກງານຂອບວດຸ ທແິ ຫງ່ ຊາດ ແລະ ຂອບວດຸ ທອິ າຊຽນ ສນູ ປະກັນຄຸນນະພາບການສຶກສາ ໄດ້ເລີ່ມວຽກງານປະກັນຄນຸ ນະພາບການສຶກ ສາໃນລະດັບສະຖານການສກຶ ສາໄປແລ້ວ, ສວ່ ນການປະກັນຄຸນນະພາບໃນລະດບັ ຫັຼກສູດການສຶກສາ ແລະ ວຸດທິການສກຶ ສາຈະເລ່ີມຈັດຕັ້ງປະຕິບດັ ໃນປີ 2017, ໂດຍກາໍ ລັງກະກຽມດາໍ ລັດນາຍົກວ່າດວ້ ຍຂອບວດຸ ທິແຫ່ງຊາດ ຊຶງ່ ເປັນບ່ອນອງີ ສາໍ ຄນັ ຂອງວຽກງານດງ່ັ ກ່າວ. ການພັດທະນາຂອບວດຸ ທິໄດຜ້ ່ານຂະບວນການທຫ່ີ ຼາກຫາຼ ຍ ທັງລະດົມແນວຄວາມ ຄດິ , ການແລກປຽ່ ນຄວາມຄດິ ຄວາມເຫນັ , ການປະກອບເນ້ືອໃນ, ການຜ່ານເນ້ືອໃນ ພາຍໃນ ແລະ ເປີດກວາ້ ງຈນົ ໄດ້ເປັນສະບັບຮ່າງທີ່ປະກອບດ້ວຍ : 4 ດາ້ ນ: ຄວາມຮູ້ (Knowledge), ທັກສະ (Skills), ຄວາມສາມາດໃນການ ນາໍ ໃຊ້ (Applied Competence), ຄວາມສາມາດທາງສັງຄົມ (Social Competence) 8 ລະດັບປະເພດຂອງວດຸ ທິ (Type of Qualifications): ໃບຢ້ັງຢືນລະດັບໜຶ່ງ (Certificate 1) ລະດັບ 1 5 ໜ່ວຍກດິ . ໃບຢັ້ງຢືນລະດບັ ສອງ (Certificate 2) ລະດັບ 2 10 ໜວ່ ຍກິດ. 140

ໃບຢັ້ງຢືນລະດັບສາມ (Certificate 3) ລະດັບ 3 15 ໜວ່ ຍກດິ . ໃບຢ້ັງຢືນລະດັບສ່ີ (Certificate 4) ລະດັບ 4 30 ໜວ່ ຍກິດ. ປະກາສະນີຍະບັດຊັ້ນກາງ (Diploma) ລະດັບ 4 60 ໜວ່ ຍກດິ . ປະກາສະນີຍະບັດຊ້ັນສູງ (Advanced Diploma)ລະດບັ 5 90 ໜວ່ ຍກິດ. ອະນຸປະລນິ ຍາ (Associate Degree) ລະດັບ 5 90 ໜວ່ ຍກິດ. ປະລິນຍາຕີ (Bachelorís Degree) ລະດັບ 6 120 ໜວ່ ຍກິດ. ປະລິນຍາໂທ (Masterís Degree) ລະດັບ7- ປະລິນຍາເອກ (Doctorate Degree) ລະດັບ8- ສິ່ງທາ້ ທາຍ ການຊ້ນີ ໍາການປະຕິບັດວຽກງານການປະກັນຄຸນນະພາບການສຶກສາ ເປັນວຽກງານທ່ີ ກວາ້ ງຂວາງຈະຕ້ອງໄດ້ມກີ ານຄນ້ົ ຄວາ້ , ມີການພັດທະນາ, ມກີ ານປັບປງຸ ແລະ ການ ປະຕິບດັ ໄປພ້ອມໆກນັ ແຕ່ສນູ ຍັງມີບົດບາດບສໍ່ ູງພໍທ່ຈີ ະຈດັ ຕງ້ັ ປະຕິບດັ , ຍັງພບົ ກັບ ຄວາມຫຍງຸ້ ຍາກ ແລະ ບາງພາກສ່ວນຂາດຄວາມເຂົ້າໃຈ ຈງ່ຶ ບໃໍ່ ຫ້ຄວາມຮ່ວມມືເທົາ່ ທີຄວນ; ເຖງິ ວ່າໄດ້ມີການພັດທະນານິຕິກໍາຫຼາຍສະບັບອອກມາຮັບໃຊ້ກໍຕາມ ແຕກ່ ຍໍ ັງມຫີ ຼາຍ ນິຕກິ ໍາທ່ີມີຄວາມຈໍາເປັນຍັງບໍ່ທນັ ຕອບສະໜອງຢ່າງສົມບນູ ຕາມພາລະບົດບາດ ຍ້ອນ ເປນັ ນິຕິກາໍ ສະບັບທໍາອິດ ແລະ ຕ້ອງປັບປຸງຕາມສະພາບການຢ່າງຕ່ເໍ ນື່ອງ ນອກນັ້ນ ແລວ້ ງົບປະມານກໍຊັກຊ້າ; ການຊ້ນີ ໍາວຽກພະນັກງານເປັນວຽກທີ່ສາໍ ຄັນ ແລະ ມີລັກສະນະຕັດສິນຜົນໄດ້ຜົນເສຍ ຂອງການຊ້ີນາໍ -ນໍາພາ, ແຕ່ການກໍ່ສ້າງ ແລະ ບໍາລຸງຍົກລະດັບພະນກັ ງານ ນັບທງັ ພະນັກງານສືບທອດພວກເຮົາຍັງບ່ທໍ ັນໄດ້ມີການກໍານົດໃຫເ້ ປັນແຜນການເທື່ອ; ການປະກັນຄຸນນະພາບມີບົດບາດເປັນໄມ້ງດັ ຕັດສິນຄຸນນະພາບການສຶກສາທ່ີເປນັ ຮູບ ປະທາໍ ຊ່ຶງເປັນວຽກງານໃໝ່ທີ່ຫຼາຍພາກສ່ວນຍັງບ່ໍທັນເຂ້ົາໃຈຢ່າງເລິກເຊ່ິງ ຈ່ຶງປະສົບ ກບັ ອຸປະສັກ ແລະ ສິ່ງທ້າທາຍໃນການຈດັ ຕ້ງັ ປະຕິບັດຕົວຈງິ ແຕ່ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕ້ອງໄດ້ ບຸກບືນພັດທະນານິຕກິ ໍາ ເພ່ືອເປັນບ່ອນອີງ ແລະ ເພີ່ມການໂຄສະນາໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນ. ທດິ ທາງ ແລະ ວິທແີ ກໄ້ ຂ: ສືບຕໍ່ປັບປຸງໂຄງປະກອບກົງຈັກການຈດັ ຕ້ັງໃຫສ້ ອດຄ່ອງກົມກຽວຊຶ່ງກນັ ແລະ ກນັ ໃຫ້ ມີໜວ່ ຍງານ ເພ່ືອເປັນກົນໄກຕິດຕາມວຽກງານການປະກັນຄຸນນະພາບຢູ່ຂ້ັນທອ້ ງຖ່ນິ ; 141

ນໍາພາການກໍານົດພາລະບົດບາດ, ໜ້າທີ່, ຂອບເຂດສິດຂອງກົງຈັກລັດບລໍ ິຫານ, ຂ້ນຶ ແຜນກໍານົດພະນັກງານສືບທອດ, ແຜນການກໍສ່ ້າງ, ການຄມຸ້ ຄອງ-ນໍາໃຊ້, ການຈັດ ວາງສັບຊ້ອນຕາມລະບຽບຫັຼກການ; ສືບຕ່ຊໍ ້ີນໍານໍາພາວຽກງານພົວພັນຮວ່ ມມືກັບຕ່າງປະເທດ, ອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນເພ່ືອ ຍາດແຍ່ງເອົາການຊ່ວຍເຫືຼອດ້ານວິຊາການ ແລະ ທຶນຮອນບົນພື້ນຖານລະບຽບຫຼກັ ການ, ກົນໄກເພື່ອນໍາໃຊ້ທຶນຮອນໃຫ້ມີປະໂຫຍດສູງສຸດ ແລະ ມີຄວາມໂປ່ງໃສ; ສືບຕໍ່ຈັດຕັ້ງວຽກງານການປະເມີນພາຍນອກໃຫ້ສະຖາບນັ ໃຫໄ້ ດ້ສົກຮຽນລະ 20 ແຫ່ງ; ສຶບຕ່ພໍ ັດທະນານິຕິກໍາຕ່າງເພ່ອື ເປັນບ່ອນອີງໃນການພັດທະນາລະບົບປະກັນຄນຸ ນະພາບການສຶກສາ. 14. ວຽກງານການຄົ້ນຄວ້າ, ພັດທະນາຫຼກັ ສູດ ແລະ ສກື່ ານຮຽນການສອນ ໂດຍ: ອອ່ ນແກວ້ ນວນນະວົງ 14.1 ຄວາມເປນັ ມາຂອງສະຖາບນັ ຄົນ້ ຄວາ້ ວທິ ະຍາສາດການສກຶ ສາ ສະຖາບັນຄ້ົນຄວາ້ ວທິ ະຍາສາດການສຶກສາ (ສວສ) ໄດ້ຮັບການສ້າງຕ້ັງຂຶ້ນໃນວນັ ທີ 20/2/1986, ແຕ່ມີປະຫວດັ ຄວາມເປັນມາທ່ີຍາວນານ. ກອ່ ນໜ້ານ້ັນ, ໃນປີ 1960, ຄະນະຄົ້ນຄວ້າຮຽບຮຽງທີ່ຂ້ຶນກັບພະແນກສຶກສາສນູ ກາງແນວລາວຮັກຊາດໄດ້ຮັບການສ້າງຕ້ັງຂນ້ຶ ; ສວ່ ນຢວູ່ ຽງຈນັ , ໃນປີ 1971, ກໍໄດ້ສ້າງຕ້ງັ ສນູ ກາງຄົ້ນຄວ້າການສຶກສາແຫ່ງຊາດຂ້ນຶ . ມາເຖງິ ປີ 1976, ສອງພາກສ່ວນດັ່ງກ່າວໄດ້ໂຮມ ເຂ້າົ ກັນ ແລ້ວສາ້ ງຕັ້ງເປັນກົມຄົ້ນຄວາ້ ຮຽບຮຽງ. ໃນປີ 1980, ຄະນະກໍາມະການຄ້ົນຄວ້າ ວິທະຍາສາດ ແລະ ການສຶກສາໄດຮ້ ັບການສ້າງຕ້ັງຂ້ຶນໂດຍພາຍໃຕ້ການຊ້ີນໍາໂດຍກງົ ຂອງ ທາ່ ນພູມີ ວົງວີຈິດ, ຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແລະ ລັດຖະມົນຕີກະຊວງສຶກສາທິການ, ກິລາ ແລະ ທໍາມະການ ເວລານ້ັນ; ມາຮອດປີ 1983 ກົມຄ້ນົ ຄວາ້ ຮຽບຮຽງໄດ້ໂຮມເຂ້ົາກັບຄະນະ ກາໍ ມະການຄົ້ນຄວາ້ ວິທະຍາສາດ ແລະ ການສຶກສາ ແລວ້ ປ່ຽນຊື່ເປັນຄະນະກໍາມະການ ຄນົ້ ຄວາ້ ວິທະຍາສາດການສຶກສາ ແລະ ຮຽບຮຽງ. ວັນທີ 22 ຕລຸ າ 1985, ສະພາລັດຖະມົນ ຕໄີ ດ້ອອກມະຕຕິ ົກລົງ ວ່າດວ້ ຍການສ້າງຕັ້ງສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າວທິ ະຍາສາດສັງຄົມ ແລະ ປຽ່ ນຄະນະກໍາມະການຄົ້ນຄວາ້ ວທິ ະຍາສາດການສຶກສາ ແລະ ຮຽບຮຽງມາເປັນສະຖາບັນ ຄນົ້ ຄວາ້ ວິທະຍາສາດການສຶກສາ. ມາເຖິງ ວັນທີ 20/2/1986 ກະຊວງສຶກສາທິການ ຈ່ງຶ 142

ອອກຂຕ້ໍ ົກລງົ ສ້າງຕ້ງັ ສະຖາບນັ ຄນ້ົ ຄວ້າວທິ ະຍາສາດການສຶກສາຂຶ້ນ (ຕາມຂ້ໍຕົກລງົ ຂອງ ລດັ ຖະມົນຕີກະຊວງສຶກສາທກິ ານສະບັບເລກທີ 129/ສສ/86). ຕະຫຼອດໄລຍະ 40 ປີຜ່ານມາ, ຄະນະນາໍ ແລະ ພະນັກງານຂອງກົມຄົ້ນຄວ້າຮຽບ ຮຽງໃນເມ່ອື ກ່ອນ ກໍຄືສະຖາບັນຄ້ົນຄວາ້ ວິທະຍາສາດການສຶກສາໃນປດັ ຈຸບັນໄດເ້ ອົາໃຈ ໃສ່ປະຕິບັດຕາມພາລະບົດບາດ, ໜ້າທ່ຂີ ອງຕົນ ແລະ ເຮດັ ສາໍ ເລດັ ໜາ້ ທີ່ການເມືອງ ກຄໍ ື ວຊິ າສະເພາະໄດ້ເປນັ ຢ່າງດີ ໃນການຄ້ົນຄວ້າການສຶກສາ, ການພັດທະນາຫັຼກສູດ, ສກ່ື ານ ຮຽນການສອນ, ວທິ ສີ ອນ, ເຜຍີ ແຜ່ຂ່າວສານການສຶກສາ ແລະ ກິລາ, ການວດັ ແລະ ປະເມີນ ຜນົ ສໍາລັບການສຶກສາກ່ອນໄວຮຽນ ແລະ ສາມັນສຶກສາ. ຜູ້ອາໍ ນວຍການ ສວສ ໃນແຕ່ລະໄລຍະ ທ່ານໂສມສີ ເດຊາຄາໍ ພູ ທາ່ ນຄໍາພັດ ສີຫານາດ ຫົວໜ້າກມົ ຄົ້ນຄວ້າຮຽບຮຽງຜທູ້ ໍາ (1986-1990) ອດິ ທ່ານບໍ່ແສງຄາໍ ວົງດາລາ ທ່ານຈນັ ພູນສະຫວັດ (ຮກັ ສາການຜູ້ອາໍ ນວຍການ) (1990-1996) (1996-1999) 143