40 ແຫ່ງການພັດທະນາການສິກສາ ແລະ ກິລາ ລາວ

ຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ປະເມີນຜົນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນການຈັດຕ້ັງເຊື່ອມຊມຶ , ຜນັ ຂະຫຍາຍ ແລະ ຈັດຕ້ັງປະຕິບັດມະຕ,ິ ຄາໍ ສງ່ັ ຂອງຂ້ັນເທິງ, ກົດໝາຍ, ນິຕກິ ໍາ, ກົດລະ ບຽບ ແລະ ແຜນພັດທະນາວຽກງານຕິດຕາມກວດກາປະເມີນຜົນແຕລ່ ະໄລຍະ ແລະ ໄດຈ້ ດັ ຕ້ງັ ປະຕບິ ດັ ດວ້ ຍຜົນສາໍ ເລັດ ແລະ ມີຄວາມເຕີບໃຫຍ່ເຂມ້ັ ແຂງທາງດ້ານປະລິ ມານ ແລະ ຄຸນນະພາບເປັນກ້າວໆມາ. ໃນ 20 ກວ່າປີທ່ີຜ່ານມາ, ຄະນະກວດກາແຕ່ລະຂັນ້ ໄດ້ສຸມໃສກ່ ານຕິດຕາມ ກວດກາ ແລະ ປະເມີນຜົນຕາມພາລະບົດບາດຕາມແຜນການປົກກະຕິເປັນກົກ, ການ ກວດກາສະເພາະກິດເປັນສິ່ງທີຈ່ ໍາເປນັ , ປະຕບິ ັດຕາມທດິ ນໍາຂອງພັກທີວ່ ່າສະພາບ ບັນຫາເກດີ ຂຶນ້ ຢູບ່ ່ອນໃດມອບໃຫ້ຄະນະພກັ ອົງການປົກຄອງຢ່ບູ ່ອນນັ້ນເປນັ ຜນູ້ ໍາພາ ແກໄ້ ຂໃຫ້ເຂ້ັມງວດ ແລະ ຂາດຕວົ . ກອງປະຊມຸ ວຽກງານກວດກາ ນອກຈາກນັນ້ , ກໄໍ ດຈ້ ັດຕ້ງັ ກອງປະຊຸມສະຫຼຸບຖອດຖອນບດົ ຮຽນກຽ່ ວກບັ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດວຽກງານກວດກາພັກໃນທ່ົວອົງຄະນະພັກກະຊວງ, ສະຫຸບຼ ວຽກ ງານກວດກາລັດໃນຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກິລາ ທົ່ວປະເທດໃນແຕ່ລະປີ, ກອງ ປະຊຸມສໍາມະນາວາ່ ດ້ວຍການຕ້ານ ແລະ ສະກັດກ້ັນສະພາບປາກົດການຫຍທ້ໍ ້ໍໃນ ຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ກລິ າ ທົ່ວປະເທດ, ວຽກທີ່ສາໍ ຄັນເພ່ືອເປັນບ່ອນອີງໃນ ການຈດັ ຕັ້ງປະຕບິ ັດໃນຊຸມປີທ່ຜີ ່ານມາແມນ່ ໄດ້ສຸມໃສ່ສ້າງ ແລະ ປັບປຸງນິຕກິ ໍາໃຫ້ ສອດຄ່ອງກັບການຈັດຕ້ັງປະຕິບັດວຽກງານຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ປະເມີນຜົນໃນແຕ່ ລະໄລຍະ, ໄດ້ເອົາໃຈໃສວ່ ຽກງານສະກັດກັ້ນ ແລະ ຮັບແຈ້ງຊບັ ສິນ ແລະ ລາຍຮັບຂອງ 44

ພະນັກງານ ແລະ ລັດຖະກອນທ່ີຂ້ນຶ ກັບສດິ ຄມຸ້ ຄອງຂອງກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກລິ າ ເພື່ອຄ້ມຸ ຄອງປ້ອງກນັ , ຮັບ ແລະ ຄນົ້ ຄວ້າຮັບຮ້ອງ, ຄໍາສະເໜຂີ ອງພະນັກງານ, ລດັ ຖະກອນ ແລະ ພົນລະເມືອງທ່ີພົວພັນເຖງິ ຂອບເຂດສິດຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ, ກວດກາພຶດຕິກໍາການສໍ້ລາດບັງຫຼວງ ແລະ ປະ ກດົ ການຫຍ້ທໍ ຕໍ້ ່າງໆ ໃນຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ກິລາ, ແກ້ໄຂສະພາບຫຍໍ້ທ້ຕໍ ່າງໆ, ໄດຖ້ ືສໍາຄັນໃນການຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ປະເມນີ ຜົນຕາມແຜນການເປນັ ປົກກະຕິ, ໄດ້ລົງຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ປະເມີນຜົນຢູ່ບນັ ດາໜວ່ ຍພັກ ແລະ ແຕ່ລະຂ້ັນຄຸ້ມ ຄອງການສຶກສາ ຊງຶ່ ໃນ 20 ກວາ່ ປີຜ່ານມາ ຄະນະກວດກາກະຊວງໄດ້ສຸ່ມກວດກາໜ່ ວຍພັກທງັ ໝດົ 156 ເທອ່ື ໜວ່ ຍ, ກວດກາການສຶກສາຮອບດ້ານ 112 ເທືອ່ ແຂວງ, 412 ເທືອ່ ເມືອງ, ສະຖາບັນການສຶກສາທງັ ພາກລັດ ແລະ ເອກະຊົນໄດຮ້ ບັ ການກວດ ກາທັງໝົດ 1.460 ເທ່ອື ໂຮງຮຽນ, ໄດ້ເອາົ ໃຈໃສ່ຍກົ ລະດບັ ຄວາມຮູຄ້ ວາມສາມາດໃຫ້ ຜູ້ບໍລິຫານ ແລະ ພະນກັ ງານທເ່ີ ຮັດວຽກກວດກາທກຸ ຂັ້ນ ຊຶງ່ ມຜີ ້ໄູ ດ້ຮັບການຝຶກອົບຮມົ ວຽກງານກວດກາພັກ, ກວດກາລດັ , ວຽກງານຕິດຕາມ ແລະ ປະເມີນຜົນທັງໝດົ 1.331 ທາ່ ນ, ໃນນ້ີ ໄດ້ໄປຝຶກອບົ ຮມົ ຢູຕ່ ່າງປະເທດ ມີ 50 ທ່ານ. ຖອດຖອນບົດຮຽນວຽກງານກວດກາທ່ີ ສສ ຫວຽດນາມ ເລມີ່ ແຕ່ສກົ ຮຽນ 2011-2012 ເປນັ ຕ້ນົ ມາ ໄດ້ຈັດຕ້ັງການທບົ ທວນ ແລະ ຕດິ ຕາມການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດວຽກງານຂອງຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ກິລາ ຮວ່ ມກັບ ຄຮູ່ ວ່ ມພັດທະນາປະຈາໍ ປີ ໄດ້ສມຸ ໃສ່ປບັ ປຸງໂຄງປະກອບການຈັດຕ້ັງ ແລະ ໂຄງ 45

ປະກອບບຸກຄະລາກອນນັບແຕຂ່ ນັ້ ສູນກາງລົງຮອດທອ້ ງຖນິ່ ຊ່ຶງໃນປດັ ຈບຸ ັນນີ້ໄດ້ມີ ບຸກຄະລາກອນທ່ເີ ຮັດວຽກງານກວດກາພັກ ທ່ຂີ ຶ້ນກັບການຄຸ້ມຄອງຂອງອງົ ຄະນະພັກ ກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ ຈາໍ ນວນ 143 ສະຫາຍ, ວຽກງານກວດກາລັດຂນ້ັ ກະຊວງ, ຂນັ້ ແຂວງ ແລະ ຂ້ັນເມອື ງ ໃນທວ່ົ ປະເທດຈໍານວນ 483 ທາ່ ນ, ວຽກງານ ຕິດຕາມປະເມີນຜົນຂນັ້ ກະຊວງ 45 ທາ່ ນ, ຄະນະຕິດຕາມປະເມີນຜົນ ໄດ້ຝຶກອບົ ຮມົ ພາສາອັງກິດໃນໄລຍະສ້ັນຢູ່ພາຍໃນປະເທດ 31 ທ່ານ, ໄດ້ສ້າງປຶ້ມຄູ່ມືຕິດຕາມ ແລະ ປະເມີນຜນົ 3 ເຫັ້ມຼ ຄື: ປ້ມຶ ຄູມ່ ືຕິດຕາມ ແລະ ປະເມີນຜນົ ຊັ້ນປະຖົມສຶກສາ, ຄ່ມູ ຕື ິດ ຕາມ ແລະ ປະເມີນຜົນແບບມສີ ວ່ ນຮ່ວມ ແລະ ຄມູ່ ືຕິດຕາມ ແລະ ປະເມີນຜນົ . ເວ້ົາລວມໃນ 20 ກວ່າປີທຜີ່ ່ານມາ, ວຽກງານຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ປະເມນີ ຜົນແຕລ່ ະຂ້ັນຄຸ້ມຄອງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິ າໄດຮ້ ັບການປັບປຸງ ແລະ ພດັ ທະນາດີ ຂ້ຶນ, ພາລະບົດບາດໜາ້ ທີ່ຂອບເຂດສິດ, ໂຄງປະກອບການຈັດຕ້ັງ, ໂຄງປະກອບບຸກ ຄະລາກອນໄດຮ້ ັບການປັບປຸງແຕ່ຂ້ັນສູນກາງລົງຮອດທອ້ ງຖ່ິນ, ນິຕກິ ໍາໄດຮ້ ັບການ ປັບປຸງ ແລະ ສ້າງຂຶນ້ ໃໝ່ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບຄວາມເປັນຈິງ, ເຄື່ອງມຮື ັບໃຊວ້ ຽກງານ ຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ປະເມີນຜົນໄດຮ້ ັບການປັບປຸງ ແລະ ສ້າງຂຶ້ນ, ບກຸ ຄະລາກອນ ທເ່ີ ຮດັ ວຽກງານຕິດຕາມກວດກາແຕ່ລະຂນ້ັ ໄດຮ້ ັບການບໍາລຸງຍົກລະດບັ ທັງໄລຍະສັ້ນ ແລະ ໄລຍະຍາວ, ຜູ້ບໍລິຫານການສຶກສາ, ພະນັກງານ-ລັດຖະກອນ, ຄູອາຈານ, ການ ຈດັ ຕງັ້ ທັງພາຍໃນ ແລະ ຄູຮ່ ່ວມພັດທະນາເຫັນໄດ້ຄວາມສໍາຄັນຂອງວຽກງານຕິດຕາມ ກວດກາ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ມີສ່ວນຮ່ວມໃນວຽກງານຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ເມີນຜົນ ເຮັດໃຫ້ການຕດິ ຕາມກວດກາ, ການສະກັດກ້ັນ ແລະ ແກ້ໄຂສະພາບປະກົດການຫຍໍ້ ທໃໍ້ ນແຕລ່ ະຂນ້ັ ຄມຸ້ ຄອງການສຶກສາມີຄວາມເດັດຂາດ ແລະ ເຂັ້ມງວດ. 4. ການສຶກສາກ່ອນໄວຮຽນ ໂດຍ: ສພີ າພອນ ມະນີວັນ lk ປາກຽນ ຫຼວງໄຊຊະນະ ໄລຍະແຕ່ປີ 1976-1987 ການສຶກສາກ່ອນໄວຮຽນເປັນພາກສ່ວນທມ່ີ ີຄວາມສໍາຄັນທ່ີສດຸ ໃນພາລະກິດກໍ່ສ້າງຄນົ ຮນຸ່ ໃໝ່ໃຫ້ກາຍເປັນຄນົ ໃໝສ່ ັງຄມົ ນິຍົມ ຊຶງ່ ໄດ້ດໍາເນີນຢູ່ໃນໂຮງລ້ຽງເດັກ ແລະ ໂຮງຮຽນ ອະນຸບານແຫ່ງຕາ່ ງໆ. 46

ໂຮງລ້ຽງເດັກ ແລະ ໂຮງຮຽນອະນບຸ ານມີໜ້າທີຮ່ ບັ ເອົາເດັກ ແຕ່ອາຍຸ 3 ເດອື ນຫາ 5 ປີ ເພອື່ ມາລຽ້ ງດູ, ເບງ່ິ ແຍງ ແລະ ສຶກສາອບົ ຮົມເຂົາເຈົາ້ ໂດຍມີເປ້ົາໝາຍແນໃສ່ກໍ່ສ້າງໜ່ແໍ ໜງ ຂອງຊາດໃຫ້ມີຄຸນສມົ ບັດດີ ແລະ ມຄີ ວາມສາມາດຕາມແນວທາງການສຶກສາຄົນຮນຸ່ ໃໝ່ ທັງເປນັ ການສ້າງເງ່ືອນໄຂສະດວກ ໃຫແ້ ກກ່ ານຍກົ ຄຸນນະພາບຂອງການສຶກສາສາຍສາ ມນັ ສຶກສາໃຫ້ສງູ ຂຶນ້ ພອ້ ມທງັ ເປນັ ການປະກອບສ່ວນຢາ່ ງຕ້ງັ ໜ້າເຂົ້າໃນພາລະກິດປດົ ປ່ອຍ ແມ່ຍງິ ແລະ ປະຕິບັດນະໂຍບາຍ ແລະ ສິດສະເໝພີ າບຍິງ-ຊາຍ. ວຽກງານການສຶກສາກ່ອນໄວຮຽນ ໄດ້ຮບັ ການພັດທະນາຢ່າງກວາ້ ງຂວາງ. ໃນສົກ ຮຽນ 1975-1976 ທ່ົວປະເທດມໂີ ຮງລ້ຽງເດກັ ແລະ ໂຮງຮຽນອະນຸບານ 83 ແຫງ່ , ມີນກັ ຮຽນ 2.200 ຄົນ, ຮອດປີ 1985-1986 ຈໍານວນໂຮງລຽ້ ງເດັກ ແລະ ໂຮງຮຽນອະນຸບານເພ່ີມ ຂ້ຶນເຖິງ 297 ແຫ່ງ, ມີນກັ ຮຽນ 22.387 ຄົນ ມຄີ ູສອນ 800 ຄນົ , ສົກຮຽນ 1995-1996 ຈໍາ ນວນໂຮງຮຽນອະນຸບານເພ່ີມຂຶ້ນເຖິງ 685 ແຫງ່ ຈາໍ ນວນນກັ ຮຽນມເີ ຖງິ 35.000 ຄນົ ຄູ ສອນ 1.000 ກວາ່ ຄນົ , ສົກຮຽນ 2005-2006 ຕານ່າງໂຮງຮຽນອະນຸບານຂະຫຍາຍເຖິງ 967 ແຫງ່ ມນີ ັກຮຽນທັງໝດົ 45.000 ຄົນ, ມຄີ ສູ ອນ 2.600 ກວ່າຄນົ . ໃນສົກປີ 2015- 2016 ທວ່ົ ປະເທດມີໂຮງລ້ຽງເດັກ ແລະ ໂຮງຮຽນອະນຸ ບານ 2.123 ແຫງ່ ມີນກັ ຮຽນ 149.000 ຄົນ ມີຄູລຽ້ ງເດກັ ແລະ ຄູອະນຸບານ 8.480 ຄນົ . ອັດຕາການເຂົ້າຮຽນຂອງສູງເຖິງ 61,4% ພັດທະນາການຂອງເດັກດ້ານຮ່າງກາຍ, ສະຕິປັນຍາ, ອາລົມຈດິ ສງັ ຄມົ ແລະ ການ ໃຊ້ພາສາປາກເວາົ້ ກໍດີຂ້ຶນເປນັ ລໍາດັບ. ຫັກຼ ການ ແລະ ວທິ ີສຶກສາອົບຮມົ ເດກັ : ຫັຼກການລວມ ແມນ່ ສ້າງໃຫເ້ ດັກມີແນວຄິດຈດິ ໃຈຂາວສະອາດ, ມີນິດໄສອັນດີງານ, ຂະຫຍາຍທາງດ້ານມນັ ສະໝອງ, ຄວາມສໍານຶກ, ແອບ ຄ້ົນຄິດ, ພັດທະນາດ້ານພາສາພ້ອມທງັ ມີການຂະຫຍາຍຕົວດີ ແລະ ມີສຸຂະພາບແຂງແຮງ. ວທິ ີເບ່ິງແຍງລຽ້ ງດູ ສກຶ ສາອົບຮມົ ແລະ ສິດສອນເດັກໃນໂຮງລ້ຽງເດັກ ແລະ ໂຮງຮຽນ ອະນຸບານໃນໄລຍະນີ້ປະກອບມີແມ່ລ້ຽງເດັກ ແລະ ຄູອະນຸບານທ່ຮີ ຽນຈົບລະບົບບາໍ ລຸງຊ້ັນ ຕ້ົນເປນັ ເວລາ 1 ປີ ໃນປີ 1976. ນບັ ແຕ່ປີ 1977 ເປນັ ຕ້ົນມາແມ່ນຄູອະນບຸ ານທ່ີຮຽນຈບົ ຈາກໂຮງຮຽນສ້າງຄູອະນບຸ ານຊັ້ນກາງດົງໂດກວຽງຈນັ ຈໍານວນໜງ່ຶ ເປັນຜູ້ສດິ ສອນເດັກ, ແຕ່ ຍ້ອນຄລູ ້ຽງເດກັ ແລະ ຄູອະນບຸ ານບໍພ່ ຽງພໍກັບຄວາມຕ້ອງການ ຊ່ຶງທກຸ ສາໍ ນັກງານ, ກະຊວງ ຕ່າງໆ ແມນ່ ໄດຈ້ ັດຕ້ັງໃຫ້ມີໂຮງລຽ້ ງເດກັ ແລະ ໂຮງຮຽນອະນຸບານເພື່ອອໍານວຍຄວາມສະ ດວກໃຫ້ຜູ້ປົກຄອງ ໂດຍສະເພາະຜູ້ເປນັ ແມ່ມີບ່ອນຝາກລູກ ແລະ ປະກອບສວ່ ນວຽກງານ ໃຫພ້ ັກ ແລະ ລັດຈໍາເປັນຕອ້ ງມີອາສາສະໝກັ ຈາກຫາຼ ຍວິຊາຊີບມາຊວ່ ຍເບງິ່ ແຍງ ແລະ ລ້ຽງ 47

ດເູ ດັກຕາມແບບແຜນດໍາລົງຊີວິດໃນຄອບຄວົ ແລະ ວັດທະນະທໍາໃນແຕລ່ ະທ້ອງຖນິ່ . ສະ ເພາະການສິດສອນເດັກແມ່ນນໍາໃຊເ້ ອກະສານທ່ີແປຈາກຕາ່ ງປະເທດ ແລ້ວມາຮຽບຮຽງ ເປັນພາສາລາວ ຊງ່ຶ ໄດ້ສອນເດກັ ເປັນລາຍວຊິ າ. ການປະຕຮິ ູບການສຶກສາກ່ອນໄວຮຽນໃນໄລຍະ 1976-1987 ສ່ວນຫຼາຍ ແມນ່ ນໍາໃຊ້ ເອກະສານແປຈາກຕາ່ ງປະເທດ ແລວ້ ນໍາມາຮຽບຮຽງເປັນພາສາລາວ ເນ້ອື ໃນການຄນົ້ ຄວາ້ ແມ່ນຕອບສະໜອງຕາມຍຸດທະສາດການພັດທະນາປະເທດ. ເລ່ີມແຕປ່ ີ 1978 ເປນັ ຕົ້ນມາການສກຶ ສາກ່ອນໄວຮຽນໄດ້ກາຍເປັນຄວາມຕ້ອງການ ຂອງຜູ້ປົກຄອງເດັກ ແລະ ສັງຄົມທີ່ຕ້ອງການໃຫ້ມີໂຮງລ້ຽງເດັກ, ໂຮງຮຽນອະນຸບານ, ຄສູ ອນ, ສກື່ ານຮຽນການສອນ ແລະ ເຄື່ອງຫຼິ້ນອ່ືນໆທສ່ີ ົ່ງເສີມພັດທະນາການເດກັ ໃນແຕ່ລະສໍາ່ ອາຍຸ. ນອກນັ້ນ ການສຶກສາກອ່ ນໄວຮຽນຍັງເປັນເງ່ືອນໄຂໜ່ຶງໃນການພດັ ທະນາຄຸນນະພາບການ ສກຶ ສາຊ້ັນປະຖົມນໍາອີກ. ດັ່ງນ້ັນ, ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ, ກິລາ ແລະ ທາໍ ມະການ (ກະຊວງ ສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ) ຈຶງ່ ໄດ້ເລັ່ງໃສກ່ ານສາ້ ງຄູ, ການສາ້ ງຕັ້ງໂຮງລຽ້ ງເດັກ ແລະ ໂຮງ ຮຽນອະນຸບານ. ການພັດທະນາຫັຼກສູດ ແລະ ສ່ກື ານຮຽນການສອນສວ່ ນຫາຼ ຍແມ່ນນໍາໃຊ້ ເອກະສານແປຈາກພາສາຕ່າງປະເທດ ແລວ້ ນໍາມາຮຽບຮຽງເປັນພາສາລາວໃຫ້ແທດເໝາະ ກບັ ເນອື້ ໃນການສຶກສາໃນໄລຍະນ້ນັ . ປີ 1975-1977 ມີການສ້າງຕ້ງັ ໂຮງລ້ຽງເດັກ ແລະ ໂຮງຮຽນອະນຸບານ ການສກຶ ສາເວລາ ນນັ້ ແມ່ນເລ່ງັ ໃສກ່ ານລ້ຽງດູແບບຄອບຄວົ , ບໍ່ທັນແມ່ນການກຽມຄວາມ ພ້ອມເພື່ອເຂາ້ົ ຮຽນ ຊນ້ັ ປະຖົມ. ປີ 1978 ປ້ຶມຊຸດທາໍ ອິດທ່ີຂຽນໂດຍຄະນະກາໍ ມະການຄ້ົນຄວ້າວິທະຍາສາດການສຶກສາ, ກະຊວງສຶກສາທິການຈັດພິມຂຶນ້ ປະກອບມປີ ຶ້ມ: ຄຸນສົມບດັ ຫ້ອງກຽມ, ຮຽນນັບຫ້ອງກຽມ, ຫັດ ອາ່ ນຫ້ອງກຽມ ໂດຍຈັດພິມທ່ສີ ະຫະພາບໂຊວຽດ. 48

ປີ 1979 ກົມຄ້ົນຄວ້າຮຽບຮຽງຂອງ ກະຊວງສກຶ ສາກິລາ ແລະ ທໍາມະການ ໄດຮ້ ຽບຮຽງ ແລະ ພິມປມຶ້ ຊດຸ ທີສອງຂ້ຶນ, ປະກອບມີ: ປ້ມຶ ຄູ່ມືຄບູ ົດສອນວິຊາອະນາ ໄມ, ປ້ຶມແນະນາໍ ການສອນສັງເກດ ແລະ ແອບເວ້ົາ, ສະຖານທ່ພີ ມິ ໂຮງພມິ ກະຊວງສຶກ ສາ. ປີ 1980-1987 ກມົ ອະນຸບານກະ ຊວງ ສກຶ ສາໄດເ້ ລີ່ມຕົ້ນຮຽບຮຽງປຶ້ມສໍາລັບ ຊັນ້ ລ້ຽງເດກັ ແລະ ອະນຸບານປະກອບມີ: 1) ປ້ຶມຊັ້ນລ້ຽງເດັກປະກອບມປີ ້ຶມ: ການ ຮັກສາສຸຂະພາບເດັກແຕ່ 0 ຫາ 6 ປີ. ເອກະສານລ້ຽງເດັກແຕ່ 3 ເດອື ນ ຫາ 36 ເດອື ນ (ໃຊ້ໃນໂຮງລ້ຽງເດັກ). 2) ປຶມ້ ຊ້ັນອະນຸບານປະກອບມີປມ້ຶ : ແບບຮຽນກາບກອນ, ສອນແອບເວ້າົ ໃຫເ້ ດັກກ່ອນ ອາຍເຸ ຂ້ົາຮຽນຊັນ້ ປະຖົມ, ແນະນໍາການສອນວິຊາຮຽນນັບ (ສາໍ ລັບສອນເດັກທັງ 3 ໄວ), ວິຊາກິລາກາຍະກໍາ, ເພງ ແລະ ຟ້ອນ. 49

ໄລຍະແຕປ່ ີ 1988-1999 ການປະຕິຮູບຫັຼກສູດການສຶກສາກອ່ ນໄວຮຽນ 1988-1999 ແມ່ນປະຕິບັດຕາມທິດ ທາງຍຸດທະສາດ ແລະ ຈດຸ ໝາຍການສຶກສາສໍາລັບໄລຍະແຕ່ນີໄ້ ປເຖິງປີ 2000 ຕ້ອງໄດ້ເອົາ ໃຈໃສ່ຂະຫຍາຍ ແລະ ຍົກຄນຸ ນະພາບຂອງໂຮງລ້ຽງເດັກ, ໂຮງຮຽນອະນຸບານ. ກອ່ ນອື່ນໝົດແມ່ນເລ່ັງໃສ່ຂະຫຍາຍຢູ່ຕາມສໍານັກງານອົງການ, ໂຮງຈັກ, ໂຮງຮຽນ, ໂຮງ ໝໍ ແລະ ຂົງເຂດເສດຖະກິດລວມໝູ່. ປຸກລະດົມຂະບວນການທົ່ວປວງຊນົ ໃຫ້ເອົາໃຈໃສ່ການ ສກຶ ສາອົບຮມົ ອະນຊຸ ົນ ແລະ ຂະຫຍາຍໜວ່ ຍຝາກເດກັ ຫຼັກການ/ວິທີສອນ: ຫັຼກການ ແລະ ວິທີສອນສະເພາະການສຶກສາກ່ອນໄວຮຽນໄດ້ມີການ ປ່ຽນແປງເປັນການກຽມຄວາມພ້ອມແບບຮອບດ້ານໃຫ້ເດັກອາຍຸ 3 ເດືອນຫາ 5 ປີມີດ່ັງນ:ີ້ ຫັຼກການ: 1. ສງົ່ ເສີມຂະບວນການກຽມຄວາມພ້ອມໃນການຮຽນ ແລະ ພັດທະນາການຂອງເດກັ ອາຍຸ 3 ເດືອນ ຫາ 5 ປ.ີ 2. ເບງິ່ ແຍງ, ລຽ້ ງດູເດັກໃຫເ້ ຕີບໃຫຍ່ຕາມໄວອາຍຸ ແລະ ສຶກສາອົບຮມົ ໃນການຮຽນ ໂດຍຄໍານຶງເຖິງພັດທະນາການ ແລະ ຄວາມສາມາດຂອງເດກັ ແຕ່ລະຄົນ, ແບບແຜນ ດາໍ ລົງຊວີ ິດໃນສັງຄົມ, ວັດທະນະທາໍ ຂອງຊາດ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນ. 50

3. ພດັ ທະນາການຮຽນຂອງເດັກໂດຍຜ່ານການຫຼິ້ນ ແລະ ປະຕບິ ັດກິດຈະກໍາດ້ວຍ ຫຼາຍຮບູ ແບບທເ່ີ ໝາະສມົ ກັບໄວອາຍຸ, ເພດ, ເຜ່າົ ແລະ ຕາມສະພາບຕວົ ຈິງໃນແຕ່ ລະທ້ອງຖິນ່ . 4. ຈດັ ກິດຈະກໍາຝຶກປະສບົ ການໃຫ້ເດັກໄດຮ້ ຽນ, ນໍາໃຊເ້ ຂົ້າໃນຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວັນໄດ້ຢ່າງ ມີຄວາມສກຸ ແລະ ມີຄນຸ ນະພາບ. 5. ຈດັ ການຮຽນການສອນແບບບູລະນາການດ້ວຍກດິ ຈະກາໍ ການຫຼິ້ນ ແລະ ຮຽນ ຊ່ຶງ ປະກອບມີກິດຈະກາໍ ການເຄ່ອື ນໄຫວ ແລະ ຈງັ ຫວະ, ກດິ ຈະກາໍ ວົງມົນ, ກິດຈະກໍາ ສລິ ະປະສ້າງສັນ, ກດິ ຈະກາໍ ຫິຼ້ນຕາມມູມ, ກິດຈະກໍາ ຫິ້ຼນກາງແຈ້ງ ແລະ ກິດຈະກໍາ ເກມການສຶກສາ. 6. ສົ່ງເສມີ ພດັ ທະນາການເດັກແບບຮອບດ້ານ ເພື່ອເຊື່ອມຕ່ກໍ ານຮຽນລະຫວ່າງຊ້ນັ ອະ ນບຸ ານ ແລະ ຂັນ້ ປະຖົມປທີ ີ 1 ໂດຍມີການຮ່ວມມື ແລະ ປະສານງານລະຫວ່າງໂຮງ ຮຽນ, ຄອບຄວົ ແລະ ຊຸມຊົນ. ວິທກີ ານສອນ: ຄູສາມາດຈດັ ການຮຽນການສອນໂດຍຜ່ານການຫ້ຼິນ ເພ່ືອໃຫ້ເດັກໄດຮ້ ຽນດ້ວຍຄວາມ ມວ່ ນຊື່ນ, ສະຖາບັນຄົ້ນຄວາ້ ວິທະຍາສາດການສຶກສາ (ສວສ) ຈງຶ່ ຈັດການຮຽນປະຈໍາວນັ ເປັນ 6 ກິດຈະກໍາຄ:ື ກິດຈະກໍາການ ເຄ່ືອນໄຫວ ແລະ ຈັງຫວະ, ກິດຈະກໍາວງົ ມົນ, ກິດຈະກາໍ ສລິ ະປະສ້າງສນັ , ກິດຈະກາໍ ຫຼ້ນິ ຕາມມູມ, ກດິ ຈະກໍາຫຼ້ິນກາງແຈງ້ ແລະ ກິດຈະກໍາເກມການ ສຶກສາ. ສ່ວນເນື້ອໃນທີ່ນໍາມາຮຽນມີການບູລະນາການຫຼາຍຄວາມຮໃູ້ ນໜ່ຶງຫົວຂ້ໍ, ວິທີສດິ ສອນທ່ນີ າໍ ມາໃຊ້ມີ 5 ວທິ ີ ຄ:ື ສັງເກດສົນທະນາ. ຝຶກແອບເວົາ້ ໃຫ້ຖືກພາສາລາວ. ແນະນໍາປະຕບິ ັດຕວົ ຈິງ. ສະແດງອອກໃນການຫຼິ້ນ. ກວດກາຕີລາຄາຄວາມຮບັ ຮຂູ້ ອງເດັກ. ການປະຕຮິ ບູ ການສຶກສາກ່ອນໄວຮຽນໃນແຕ່ລະໄລຍະ ແມນ່ ອີງໃສມ່ ະຕິກອງປະຊຸມ ໃຫຍ່ຂອງພກັ ໃນແຕ່ລະໄລຍະ, ກດົ ໝາຍການສຶກສາ, ຍດຸ ທະສາດການສຶກສາ, ນະໂຍບາຍ ອືນ່ ໆທ່ກີ ່ຽວກັບການສກຶ ສາ: ເນອື້ ໃນການສຶກສາແມ່ນຕອບສະໜອງໃຫ້ການສ້າງຄົນຮນຸ່ ໃໝ່ ໄປຕາມສະພາບເສດຖະກິດ, ສັງຄົມ, ວດັ ທະນະທາໍ ຂອງຊາດ ແລະ ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງ 51

ເດກັ ແຕລ່ ະຄົນ. ດັ່ງນັນ້ , ແຕ່ລະຄ້ງັ ກອ່ ນການປ່ຽນແປງ ໄດມ້ ີການທບົ ທວນຄືນການນາໍ ໃຊສ້ ື່ ການຮຽນການສອນຕາ່ ງໆ, ສກຶ ສາຂ້ໍມູນຈາກພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ, ອອກແບບສ່ືການຮຽນ ການສອນ ໂດຍມີຄະນະກໍາມະການຈາກສະຖາບັນຄ້ົນຄວ້າວທິ ະຍາສາດການສຶກສາ, ກົມ ອະນຸບານ ແລະ ປະຖມົ , ກົມສາ້ ງຄູ, ວທິ ະຍາໄລຄູ ແລະ ຜູ້ຊ່ຽວຊານສາກນົ . ໃນໄລຍະປີ 1976-1996 ໃນການພັດທະນາຫຼກັ ສດູ , ແຜນຈັດປະສົບການ ແລະ ສກ່ື ານຮຽນການສອນມຜີ ົນສໍາ ເລັດດັງ່ ນ້:ີ 1. ມີໂຄງການຫັຼກສູດຊັນ້ ອະນຸບານ ກະຊວງສຶກສາ ປີ 1985 ເປນັ ບ່ອນອີງໃນການ ປະຕບິ ັດ. 2. ກມົ ສາມນັ ແລະ ອະນຸບານສຶກສາ ແລະ ສະຖາບັນຄ້ົນຄວ້າວທິ ະຍາ ສາດການສກຶ ສາໄດ້ປັບປຸງຫຼັກສູດ, ແຜນຈັດປະສົບການ ແລະ ປມຶ້ ຄູ່ມສື ໍາລັບຊັ້ນອະນຸບານສຶກສາ ໂດຍນາໍ ລົງໄປທດົ ລອງຢູ່ໂຮງຮຽນອະນຸບານສຶກສາໃນປີ 1990-1991, ໃນໄລຍະນີ້ ຄະນະຄົ້ນຄວາ້ ແລະ ປັບປຸງຫຼັກສູດໄດພ້ ັດທະນາຄມູ່ ື ແລະ ແຜນຈັດປະສົບການໃຫ້ ຄໄູ ດ້ນໍາໃຊ້ເຂົ້າໃນການຈັດການຮຽນການສອນກັບເດັກເຊ່ນັ : ປມ້ຶ ແນະນໍາການປະຕບິ ັດຫັຼກສູດ-ແຜນຈດັ ປະສົບການຊ້ັນອະນຸບານ ແລະ ປ້ຶມ ແນວທາງຈດັ ປະສົບການຊ້ັນອະນບຸ ານສກຶ ສາໄດພ້ ັດທະນາ ແລະ ຈັດພິມໂດຍ ກມົ ສາມນັ ແລະ ອະນຸບານສຶກສາ. ປມຶ້ ແຜນການຈັດປະສົບການຊັ້ນອະນຸບານ 1, 2 ,3 ໃນແຕ່ລະຂັ້ນຮຽນ ມີ 2 ເຫຼ້ັມ ຄື ເຫຼັ້ມ 1 ແລະ ເຫຼ້ັມ 2 ໂດຍກົມສາມັນ ແລະ ອະນຸບານສຶກສາໄດພ້ ັດທະນາຂ້ຶນ. ປມ້ຶ ຄມູ່ ຄື ູການຈດັ ກິດຈະກໍາການສອນ ຊັນ້ ອະນບຸ ານປະກອບມີກດິ ຈະກໍາການ ເຄອື່ ນໄຫວ ແລະ ຈງັ ຫວະ, ກດິ ຈະກໍາວງົ ມົນ, ກິດຈະກໍາສ້າງ ສນັ , ກິດຈະກາໍ ການຫຼນິ້ ກາງແຈ້ງ, ກດິ ຈະກໍາເກມການສຶກສາ ຊ່ຶງປຶ້ມດ່ງັ ກ່າວໄດ້ພິມເປັນຫົວ ດຽວກັນ. ປມຶ້ ຕິດຕາມພັດທະນາການເດັກ. ປມຶ້ ແບບຜະລິດເກມການສຶກສາ 2 ເຫັມ້ຼ ຄື: ເຫມັຼ້ 1 ແລະ ເຫັຼມ້ 2. ປມຶ້ ບົດຝຶກຫັດ: ຂຽນພາສາລາວ 1 ເຫຼັມ້ , ຂຽນຕວົ ເລກ 1 ເຫມັຼ້ ແລະ ປຶມ້ ແຕ້ມ ຮບູ 1 ເຫ້ັມຼ . ປມ້ຶ ເພງ, ປ້ຶມຄໍາຄອ່ ງ, ນທິ ານ ແລະ ປຶ້ມອນ່ື ໆ. 52

ໄລຍະປີ 1997-1998 ໂດຍອງີ ຕາມນະໂຍບາຍຂອງກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ໃນກອງປະຊຸມຜູ້ບໍລິຫານການສກຶ ສາກ່ຽວກບັ ການສ້າງຫ້ອງອະນບຸ ານ 3 ທສີ່ ງັ ກັດໃນໂຮງຮຽນປະຖົມໃນບ່ອນທບ່ີ ມໍ່ ີໂຮງຮຽນ ອະນຸບານຄົບຊຸດ ເພ່ືອກຽມຄວາມພ້ອມໃຫ້ແກເ່ ດກັ ອາຍຸ 5 ປກີ ່ອນເຂ້ົາຮຽນໃນຊັນ້ ປະຖົມ ສກຶ ສາ ປີທີ 1 ໂດຍນໍາໃຊ້ແຜນຈັດປະສົບການຂອງເດັກໃນຊນ້ັ ອະນບຸ ານ 3. ໄລຍະປີ 2002 ກມົ ສາມັນ ແລະ ອະນຸບານສຶກສາຮ່ວມກບັ ສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດການສຶກສາ (ສວສ) ແລະ ພາກສວ່ ນກຽ່ ວຂອ້ ງໄດ້ຄ້ົນຄວາ້ ແລະ ສ້າງຫັຼກສູດຫ້ອງກຽມປະຖມົ ເພື່ອກຽມ ຄວາມພ້ອມໃຫ້ແກເ່ ດັກອາຍຸ 5 ປໃີ ນເຂດຫາ່ ງໄກສອກຫີຼກທບີ່ ່ມໍ ໂີ ຮງຮຽນອະນຸບານກ່ອນ ເຂົ້າຮຽນໃນຊັ້ນປະຖົມສຶກສາ ປທີ ີ 1. ໃນໄລຍະນີ້ປະກອບມຫີ ຼັກສດູ ຫ້ອງກຽມປະຖົມ, ປ້ຶມ ແຜນການຈດັ ປະສົບການ 5 ເຫັ້ຼມ ປະກອບມີ 29 ໜວ່ ຍການສອນ, ມປີ ມ້ຶ ຕິດຕາມພດັ ທະ ນາການຂອງເດັກຫ້ອງກຽມປະຖົມ, ປຶ້ມແບບຝຶກການຂຽນ ແລະ ທາສີ, ປ້ຶມແບບຝກຶ ຂຽນ ຕວົ ເລກ, ສ່ວນປຶ້ມຄ່ມູ ືການຈັດກດິ ຈະກໍາ, ປມຶ້ ແບບຜະລິດເກມການສກຶ ສາ ແລະ ອື່ນໆ ແມ່ນນໍາໃຊຄ້ ືກັນກັບຊັນ້ ອະນບຸ ານສຶກສາ. ໄລຍະປີ 2005 ກມົ ສາມັນ ແລະ ອະນຸບານສກຶ ສາຮວ່ ມກັບ ສວສ ແລະ ກມົ ທີກ່ ຽ່ ວຂ້ອງໄດພ້ ັດທະນາ ສະມັດຖະພາບການກຽມຄວາມພອ້ ມທາງດ້ານການຮຽນ ສໍາລັບເດັກອາຍຸ 5 ປີ ແລະ ໃນປີ 2008 ໄດ້ມກີ ານປັບປຸງຫັຼກສດູ ຫ້ອງກຽມປະຖມົ ໃຫ້ສອດຄ່ອງກບັ ສະມດັ ຖະພາບດ້ານການ ຮຽນສໍາລັບເດັກ. ໄລຍະປີ 2010-2011 ເພືອ່ ບັນລຸເປ້ົາໝາຍຍຸດທະສາດການສຶກສາ ເພືອ່ ທຸກຄນົ ໃນ ປີ 2015 ກມົ ອະນຸບານ ແລະ ປະຖົມສຶກສາຮວ່ ມກັບ ສວສ ແລະ ພາກສ່ວນທກີ່ ່ຽວຂອ້ ງ ໄດ້ພັດທະນາຫຼັກສູດການ ກຽມຄວາມພ້ອມດາ້ ນການຮຽນ ສາໍ ລັບເດັກໃນຊຸມຊນົ ສາໍ ລັບເດັກ ອາຍຸ 5 ປີໃນເຂດຫ່າງໄກ ສອກຫີຼກທ່ບີ ່ໍມຫີ ້ອງກຽມປະຖົມຕງ້ັ ຢູ່ ເພອ່ື ໃຫເ້ ດັກໄດຮ້ ັບການກຽມຄວາມພ້ອມກ່ອນເຂົ້າຮຽນ ໃນຊັ້ນປະຖົມສຶກສາ ປີທີ 1 ຊຶ່ງປະກອບມີຫຼັກສູດ, ຄູ່ມກື ານຈັດຕ້ັງປະຕິບັດກ່ມຸ ຮຽນຜ່ານການ ຫນ້ຼິ , ຄູ່ມໃື ນການຈດັ ກິດຈະກາໍ ການຮຽນ, ຮບູ ພາບປະກອບການຈດັ ກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນໃນ ກມຸ່ ຮຽນຜາ່ ນການຫຼ້ິນ. 53

ການຈັດການຮຽນການສອນໃນຫ້ອງກຽມປະຖົມ ສວ່ ນຫຼາຍແມນ່ ຄູອະນຸບານ ແລະ ມີ ຄປູ ະຖົມຈາໍ ນວນໜຶ່ງມາສອນຍອ້ ນຄູອະນບຸ ານບ່ໍພຽງພໍ ແຕ່ຄູປະຖົມທີ່ມາສອນໃນຫ້ອງກຽມ ປະຖົມ ແມ່ນໄດ້ຮັບການອົບຮມົ ກ່ຽວກັບການນໍາໃຊ້ຫຼັກສດູ ແລະ ແຜນຈດັ ປະສົບການຫອ້ ງ ກຽມປະຖມົ ການຈດັ ກິດຈະກາໍ ການຮຽນໃນກມຸ່ ຮຽນຜ່ານການຫ້ິນຼ ແມ່ນຜູ້ດູແລເດັກ ໃນຂັ້ນ ບາ້ ນທ່ີໄດຮ້ ັບການຄັດເລືອກຕາມເງື່ອນໄຂຈາກຂ້ັນບ້ານ/ຊຸມຊນົ ເປັນເຈົ້າການໃນການຈັດຕງ້ັ ປະຕິບັດ ຊງ່ຶ ຜ້ດູ ູແລເດັກໄດຮ້ ັບການອບົ ຮມົ ກຽ່ ວກັບການຈດັ ກິດຈະກໍາການຮຽນ ແລະ ການ ຫຼ້ິນຕະຫຼອດເຖິງການເບ່ິງແຍງ ແລະ ການຮັກສາອະນາໄມເດັກ. ໃນປີ 2012 ສະຖາບັນຄ້ົນຄວາ້ ວິທະຍາສາດການສຶກສາ ໄດ້ປັບປຸງຄນື ຫຼັກສດູ ຊ້ັນອະນຸບານສຶກສາ ຊງ່ຶ ເປັນຫັຼກສູດແຫ່ງຊາດໄດ້ຮັບຮອງ ແລະ ປະກາດໃຊ້ຕາມຂ້ຕໍ ົກລົງຂອງລັດຖະມົນຕີກະ ຊວງສຶກສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ ສະບັບເລກທີ 8400 /ສສກ.ສວສ/2012 ລົງວັນທີ 05 ກນັ ຍາ 2012. ອງີ ໃສຫ່ ັຼກສູດຊັ້ນອະນບຸ ານສຶກສາ, ສວສ ຮວ່ ມກັບກົມວຊິ າການ ແລະ ພາກສ່ວນ ກ່ຽວຂ້ອງໄດ້ຄ້ົນຄວ້າປ້ຶມແຜນຈັດປະສົບການ ຈໍານວນ 8 ໜວ່ ຍການສອນເຊນັ່ : ໜ່ວຍຕວົ ຂອງຂອ້ ຍ, ຄອບຄົວຂອງຂ້ອຍ, ໂຮງຮຽນຂອງຂອ້ ຍ, ບ້ານຂອງຂອ້ ຍ, ທໍາມະຊາດອອ້ ມຕວົ ເຮາົ , ການຄົມມະນາຄົມ ແລະ ການສ່ືສານ ແລະ ໜ່ວຍສິງ່ ຕ່າງໆອ້ອມຕົວເຮາົ , ປ້ຶມຄູ່ມື ການຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນການສອນຈໍານວນ 6 ກດິ ຈະກໍາ ເຊ່ັນ: ກິດຈະກໍາເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ຈັງຫວະ, ກິດຈະກໍາວງົ ມົນ, ກດິ ຈະກາໍ ສິລະປະສ້າງສັນ, ກດິ ຈະກໍາຫິນ້ຼ ກາງແຈ້ງ, ກິດ ຈະກາໍ ຫິນຼ້ ຕາມມມຸ ແລະ ກິດຈະກາໍ ເກມການສຶກສາ. ສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດການສຶກສາ, ກົມອະນຸບານ ແລະ ປະຖົມສຶກສາ, ກມົ ສາ້ ງຄ,ູ ວທິ ະຍາໄລຄູດງົ ຄາໍ ຊາ້ ງ ແລະ ໂຮງຮຽນອະນຸບານດົງໂດກ, ອະນຸບານສຶກສາ, ອະນຸ ບານສາທິດດົງຄໍາຊ້າງໄດ້ຄ້ົນຄວ້າປມ້ຶ ທັງສາມຮບູ ແບບສໍາລັບເດັກອາຍຸ 3-5 ປີ ໂດຍໄດ້ຮັບ ທນຶ ສະໜບັ ສະໜນູ ການຄົນ້ ຄວ້າສ້າງຕ້ົນສະບບັ ຈາກອົງການອຸຍນີເຊັບ ແລະ ທະນາຄານ ໂລກໃນການສ້າງຕ້ນົ ສະບັບ ແລະ ຈດັ ພິມປ້ຶມບາງປະເພດ ຊ່ຶງມີລາຍລະອຽດດັ່ງນີ້: 1. ປຶ້ມຊັ້ນຮຽນອະນຸບານປີທີ 1, 2, 3 ໄດພ້ ັດທະນາຂ້ຶນ, ມຫີ ຼັກສູດ, ແຜນຈັດປະສບົ ການ, ຄູ່ມຄື ູ ແລະ ບດົ ຝຶກຫັດສໍາລບັ 3 ສ່ໍາອາຍຸ ປ້ມຶ ດງ່ັ ກາ່ ວໄດ້ປັບປຸງຈາກປຶ້ມທ່ນີ ໍາ ໃຊ້ໃນໄລຍະປີ 1988 ໂດຍມກີ ານປັບປຸງທາງດ້ານເນື້ອໃນທມີ່ ີໃນແຜນຈດັ ປະສົບ ການຈາກໜວ່ ຍຍ່ອຍ 36 ໜ່ວຍການສອນມາເປັນ 8 ໜວ່ ຍການສອນໃຫຍໃ່ ຊ້ສອນ ໃນ 20 ວັນຮຽນຕ່ໍ 1 ເດືອນ, ປຶ້ມທີພ່ ັດທະນາຂ້ຶນໃໝມ່ ປີ ້ຶມແຜນຈັດປະສົບການ, ຄມູ່ ື 54

ກດິ ຈະກໍາທ່ີໃຊສ້ ອນປະຈໍາວນັ ມີ 6 ກດິ ຈະກາໍ ຄື ເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ຈັງຫວະ, ວງົ ມົນ, ສິລະປະສາ້ ງສ້ນັ , ຫ້ນິຼ ຕາມມມຸ , ຫນ້ຼິ ກາງແຈງ້ , ເກມການສຶກສາ. ປ້ຶມບົດຝຶກຫັດ ພາສາລາວ, ຄະນິດສາດ ແລະ ຄວາມຮູທ້ ວົ່ ໄປທີ່ມເີ ນື້ອໃນກ່ຽວກບັ ໜວ່ ຍການສອນ ແມນ່ ນາໍ ໃຊເ້ ປນັ ບ່ອນອີງ ໃຫຄ້ ແູ ຕງ່ ບົດສອນຂອງຕົນເອງ ໂດຍຄໍານງຶ ເຖງິ ຜູ້ຮຽນເປັນ ສໍາຄັນ ແລະ ທອ້ ງຖ່ິນທ່ີຈດັ ຕ້ັງການກຽມຄວາມພ້ອມ. 2. ປຶມ້ ແລະ ອຸປະກອນສາໍ ລັບກມຸ່ ຮຽນຜ່ານການຫນ້ິຼ ເດັກອາຍຸ 5 ປີໄດຮ້ ັບການປັບປຸງ ທາງດາ້ ນເນອ້ື ໃນຄືກັບປຶ້ມແຜນຈັດປະສົບການ ຊ້ັນອະນຸບານ ມີ 8 ໜວ່ ຍການສອນ, ປຶມ້ ແລະ ອຸປະກອນສໍາເລັດຮບູ ພັດທະນາຂຶນ້ ເພ່ອື ໃຫ້ຜູ້ດູແລເດັກອ່ານ ແລະ ປະຕິ ບດັ ຕາມຄໍາແນະນາໍ ທ່ີມໃີ ນປ້ຶມແລ້ວນໍາໄປນໍາພາເດັກຫຼິ້ນ ແລະ ຮຽນ. 3. ການທົດລອງສອນຄວບອາຍຸເດັກ 3-4 ປີມຊີ ເ່ື ອນີ້ ວ່າ: ກມຸ່ ພັດທະນາເດັກ ນາໍ ໃຊ້ຜູ້ ດແູ ລເດັກເປັນຜູ້ສອນ ແລະ ການສອນຄວບອາຍຸ 3-5 ປີ ໃນຫ້ອງກຽມປະຖົມແມນ່ ຄອູ ະນຸບານເປັນຜູ້ສອນໄດເ້ ລ່ມີ ຄ້ົນຄວາ້ ໃນປີ 2015 ແລະ ໄດ້ທດົ ລອງໃນ ປີ 2016 ແຕລ່ ະຮບູ ແບບມີສ່ືການຮຽນການສອນດ່ັງນ້ີ: 1) ການສອນຄວບອາຍຸສໍາລັບເດັກອາຍຸ 3-5 ປີປະກອບມີປມ້ຶ : ຄູ່ມແື ນະນໍາການ ຈດັ ກິດຈະກໍາຄວບອາຍ,ຸ ປ້ຶມແຜນການສອນ 8 ໜ່ວຍ, ຄູ່ມແື ນະນໍາສ່ືການຮຽນ ການສອນ, ປມ້ຶ ຕິດຕາມພັດທະນາການ. 2) ການສອນກຸ່ມພັດທະນາເດັກອາຍຸ 3-4 ປີປະກອບມີປ້ຶມ: ຄມູ່ ືການສອນ 8 ໜວ່ ຍ ການສອນ ແລະ ຕ້ົນແບບ (ເກມການສຶກສາ, ຮບູ ພາບ, ປມ້ຶ ນທິ ານ). ຜນົ ສາໍ ເລດັ ຂອງການປ່ຽນແປງທເ່ີ ດນັ່ : ການປະຕິຮູບຫັຼກສູດການສຶກສາກ່ອນໄວຮຽນ ມີການປ່ຽນແປງທ່ີເດັ່ນ ແມນ່ ປີ 2010- 2015 ໄດ້ມີປມ້ຶ ຮັບໃຊ້ການສອນໃນ 3 ຮບູ ແບບຂອງການສຶກສາກອ່ ນໄວຮຽນຄື: 1. ປມ້ຶ ສໍາລັບຊ້ນັ ອະນບຸ ານໃນລະບົບມີ 4 ຊຸດລວມມີ 30 ຫົວ ແລະ ຫັຼກ ສູດ 1 ຫວົ ໃຊ້ສອນໃນແຕ່ລະຂັ້ນຮຽນລວມທງັ 3 ຂ້ນັ ຮຽນມີ 90 ຫວົ ແລະ ຫັກຼ ສູດ 1 ຫົວລະ ອຽດມີດັ່ງນີ້: 1) ປຶມ້ ຫັຼກສູດອະນຸບານ. 2) ຊດຸ ປຶ້ມແຜນຈດັ ປະສົບການຊ້ັນອະນຸບານປທີ ີ 1, 2, 3 ແຕລ່ ະຂນ້ັ ຮຽນມີ 8 ຫວົ ຫືຼ ໜ່ວຍການສອນ ເຊ່ັນ: ໜ່ວຍຕົວຂອງຂອ້ ຍ, ໜວ່ ຍຄອບຄວົ ຂອງຂ້ອຍ, ໜວ່ ຍ ໂຮງຮຽນຂອງຂ້ອຍ, ໜ່ວຍບ້ານຂອງຂ້ອຍ, ໜ່ວຍທໍາມະຊາດອອ້ ມຕວົ ເຮາົ , ໜ່ວຍ 55

ສິ່ງແວດລ້ອມອ້ອມຕົວເຮົາ, ໜ່ວຍການຄົມມະນາຄົມ ແລະ ການສືສ່ ານ, ໜວ່ ຍ ສ່ິງແວດລອ້ ມອ້ອມຕົວເຮາົ . ຊດຸ ປມ້ຶ ຄູ່ມືຄູແຕລ່ ະຂນ້ັ ຮຽນມີ 6 ຫົວ: + ກດິ ຈະກໍາເຄອ່ື ນໄຫວ ແລະ ຈງັ ຫວະ; + ກິດຈະກໍາວົງມົນ; + ກິດຈະກາໍ ສລິ ະປະສ້າງສັນ; + ກດິ ຈະກໍາຫ້ຼນິ ກາງແຈ້ງ; + ກິດຈະກໍາຫິຼນ້ ຕາມມຸມ; + ກິດຈະກາໍ ເກມການສຶກສາ. ຊດຸ ປ້ຶມຕດິ ຕາມພັດທະນາການແຕລ່ ະຂນັ້ ຮຽນມີ 4 ຫົວ: + ປຶ້ມຄມູ່ ືແນະນາໍ ການຈັດກິດຈະກໍາ ແລະ ການຕິດຕາມພັດທະນາການ (ສໍາລັບຄູ); + ປຶ້ມຕິດຕາມຜົນງານສິລະປະສາ້ ງສັນ (ສາໍ ລັບເດັກ 1, 2, 3); + ປມ້ຶ ຕິດຕາມພັດທະນາການປະຈໍາພາກຮຽນ (ສໍາລບັ ເດັກ 1, 2, 3); + ປມ້ຶ ຮຽກຊື່ ແລະ ບັນທຶກພັດທະນາການ (ສາໍ ລັບຄູ). ຊດຸ ປຶ້ມບົດຝຶກຫດັ 12 ຫົວ: + ປມ້ຶ ບົດຝຶກຫັດພາສາລາວມີ 2 ຫວົ ; + ປ້ມຶ ບົດຝຶກຫດັ ຄະນດິ ສາດມີ 2 ຫວົ ; + ປຶ້ມບົດຝຶກຫດັ ຄວາມຮທູ້ ່ົວໄປມີ 8 ຫວົ . 2. ປມຶ້ ຊ້ັນອະນຸບານສາໍ ລບັ ຫ້ອງກຽມປະຖົມມີ 4 ຊດຸ 25 ຫົວ ແລະ 1 ຫກຼັ ສູດ ເຊັນ່ : ຫຼັກສູດຫ້ອງກຽມປະຖົມ, ຊຸດປມ້ຶ ແຜນຈັດປະສົບການຫ້ອງກຽມປະຖມົ ມີ 8 ຫົວ ຫືຼ 8 ໜ່ວຍການສອນ: ໜ່ວຍຕົວຂອງຂ້ອຍ, ໜວ່ ຍຄອບຄົວຂອງຂ້ອຍ, ໜວ່ ຍໂຮງຮຽນ ຂອງຂ້ອຍ, ໜວ່ ຍບາ້ ນຂອງຂອ້ ຍ, ໜວ່ ຍທໍາມະຊາດອ້ອມຕົວເຮົາ, ໜວ່ ຍສ່ງິ ແວດ ລອ້ ມອອ້ ມຕົວເຮາົ , ໜ່ວຍການຄົມມະນາຄົມ ແລະ ການສືສ່ ານ, ໜ່ວຍສງ່ິ ຕ່າງໆ ອອ້ ມຕົວເຮົາ. ຊດຸ ປຶ້ມຕດິ ຕາມພດັ ທະນາການ: + ປມ້ຶ ຄມູ່ ືແນະນາໍ ການຈັດກິດຈະກໍາ ແລະ ການຕິດຕາມພັດທະນາການ (ສໍາລັບຄູ); + ປມຶ້ ຮຽກຊ່ື ແລະ ບັນທກຶ ພັດທະນາການ (ສໍາລັບຄູ); 56

+ ປມ້ຶ ຕິດຕາມຜົນງານສິລະປະສ້າງສັນ (ສໍາລບັ ເດັກ 1, 2, 3); + ປ້ຶມຕິດຕາມພັດທະນາການປະຈໍາພາກຮຽນ (ສາໍ ລບັ ເດັກ 1, 2, 3). ຊຸດປ້ຶມພາສາລາວ: - ປມ້ຶ ບົດຝຶກຫດັ ພາສາລາວມີ 2 ຫວົ ; - ປຶ້ມບົດຝຶກຫັດຄະນິດສາດມີ 2 ຫົວ; - ປມຶ້ ບົດຝຶກຫັດຄວາມຮູທ້ ່ວົ ໄປມີ 8 ຫວົ ; - ປ້ມຶ ຄູ່ມືແນະນໍາການຜະລິດ ແລະ ນໍາໃຊອ້ ຸປະກອນ ແລະ ຫບີ ອຸປະກອນ; - ປ້ມຶ ຊັ້ນອະນຸບານສາໍ ລັບກຸ່ມຮຽນຜາ່ ນການຫ້ິຼນມີ 9 ຫົວ; - ຊດຸ ປ້ຶມຄູ່ມກື ານສອນ 8 ຫົວ ຫຼື 8 ໜ່ວຍ. ໜ່ວຍຕົວຂອງຂ້ອຍ, ໜ່ວຍຄອບຄວົ ຂອງຂ້ອຍ, ໜ່ວຍຫ້ອງຮຽນຂອງຂ້ອຍ, ໜວ່ ຍບ້ານ ຂອງຂ້ອຍ, ໜວ່ ຍສ່ິງທມີ່ ີຊວີ ິດ, ໜວ່ ຍສ່ິງທບີ່ ໍມ່ ຊີ ວີ ິດ, ໜ່ວຍການຄົມມະນາຄມົ ແລະ ການສື່ ສານ, ໜ່ວຍສິ່ງຕ່າງໆອ້ອມຕົວເຮາົ . ຄູ່ມືນໍາໃຊ້ອຸປະກອນ ແລະ ຫີບອຸປະກອນສໍາລັບ 8 ໜ່ວຍ ການສອນ 1 ຫີບ. ນອກນັ້ນ, ໃນປີ 2015 ໄດມ້ ີການທົດລອງສອນຄວບອາຍຸ 3-4 ປີໃນຊມຸ ຊົນ ໂດຍນໍາໃຊ້ຜູ້ດູແລເດັກ ແລະ ຫ້ອງກຽມປະຖມົ ຄວບອາຍຸ 3-5 ປີ ແຕ່ລະຮູບແບບ ມີສ່ື ການຮຽນການສອນດັ່ງນ້:ີ 57

1) ການສອນຄວບອາຍຸສໍາລບັ ເດກັ ອາຍຸ 3-5 ປີ ປະກອບມີປຶ້ມ: ຄູມ່ ືແນະນໍາການຈດັ ກິດຈະກໍາຄວບອາຍແຸ ຜນການສອນ 8 ໜວ່ ຍ, ຄູມ່ ືແນະນໍາສື່ການຮຽນການສອນ. 2) ການສອນກຸ່ມພັດທະນາເດັກອາຍຸ 3 ປີ ແລະ 4 ປີ ປະກອບມປີ ້ຶມ: ຄູມ່ ືການສອນ 8 ໜ່ວຍການສອນ ແລະ ຕົ້ນແບບ (ເກມການສຶກສາ, ຮບູ ພາບ, ປຶ້ມນທິ ານ). ປດັ ຈຸບັນການພັດທະນາຕ້ົນສະບັບປ້ຶມການສຶກສາກ່ອນໄວຮຽນ ສະເພາະຊ້ັນອະນຸບານ ມີປ້ຶມຄມູ່ ືຄູ 120 ເຫມ້ຼັ , ປຶມ້ ສະເພາະເດັກ 42 ເຫ້ມຼັ , ສວ່ ນປຶ້ມຊັ້ນລ້ຽງເດັກ 0-36 ເດືອນ ໄລ ຍະນຍີ້ ັງຢໃູ່ ນຂ້ນັ ຕອນສໍາຫຼວດ ແລະ ສຶກສາຂມ້ໍ ູນ. ການຮຽນການສອນໃນໂຮງຮຽນອະນຸບານ 58

5. ສາມັນສກຶ ສາ ໂດຍ: ສກຸ ສະຫວນັ ພອນເທວາ ພຽງແຕໃ່ ນປດີ ຽວພາຍຫງັຼ ທ່ີປະເທດ ຊາດໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍ, ວຽກງານປະຖົມ ສຶກສາໄດ້ຮັບການຂະຫຍາຍຢາ່ ງໄວວານັບ ທັງດ້ານປະລມິ ານ ແລະ ຄນຸ ນະພາບ. ໃນ ສກົ ຮຽນ1975-1976 ຈາໍ ນວນໂຮງຮຽນປະ ຖົມໄດເ້ ພ່ີມຈາກ 2.000 ແຫ່ງ ເປັນ 4.444 ແຫງ່ ມນີ ກັ ຮຽນທັງໝດົ 300.000 ກວາ່ ຄົນ, ຄສູ ອນຊ້ັນປະຖົມສຶກສາ 11.800 ຄນົ , ໃນສກົ ຮຽນ 1985 -1986 ຈາໍ ນວນໂຮງຮຽນປະຖົມ ເພມີ່ ເປນັ 7.470 ແຫງ່ , ຈາໍ ນວນນັກຮຽນເພມ່ີ ຂຶ້ນເຖິງ 495.000 ຄນົ , ຄູສອນ 18.000 ກວ່າຄນົ . ໃນສົກຮຽນ 1995-1996 ວຽກງານປະຖົມສຶກສາໄດສ້ ືບຕ່ໍຂະຫຍາຍຢ່າງແຂງ ແຮງ ຈາໍ ນວນໂຮງຮຽນໄດ້ເພ່ມີ ຂຶ້ນເຖງິ 7.591 ແຫງ່ ມຈີ າໍ ນວນນັກຮຽນແຕ່ ປ1-ປ5 ມເີ ຖງິ 757.508 ຄົນ ຄສູ ອນ 24.600 ຄົນ, ໃນສົກຮຽນ 2005-2006 ຈາໍ ນວນໂຮງຮຽນປະຖົມສຶກ ສາເພມ່ີ ເປັນ 8.600 ແຫ່ງ ຈາໍ ນວນນັກຮຽນມີ 890.800 ຄົນ ມີຄູສອນ 27.600 ຄົນ. ໃນສົກ ຮຽນ 2014-2015 ທວ່ົ ປະເທດມີໂຮງຮຽນປະຖົມ 8.884 ແຫ່ງ ມນີ ັກຮຽນ 800.000 ກວ່າ ຄນົ ມຄີ ູສອນ 35.000 ກວາ່ ຄນົ . ອດັ ຕາການເຂົ້າຮຽນສດຸ ທິເພ່ີມຂນ້ຶ ເປັນ 98%, ອດັ ຕາ ການເຂ້ົາຮຽນໃໝສ່ ດຸ ທຢິ ທູ່ ີ່ລະດັບ 96,3%. ການສົມທຽບຕວົ ເລກຂ້າງເທິງນສີ້ ະແດງໃຫ້ ເຫັນແຜນງານຂະຫຍາຍໂອກາດ ແລະ ເຂາ້ົ ເຖງິ ການສຶກສາສາໍ ລັບລກູ ຫາຼ ນຂອງປະຊາຊົນ ບັນດາເຜ່ົາທີກ່ ະຊວງສຶກສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ ປະຕິບັດຜ່ານມາ ແລະ ພວມປະຕິບດັ ຢູ່ໃນ ຂະນະນັ້ນໄດຮ້ ບັ ຜົນດ.ີ ວຽກງານມັດທະຍົມສຶກສາໄດ້ມີການ ຂະຫຍາຍຕວົ ຢາ່ ງກວາ້ ງຂວາງ ທ່ບີ ໍ່ເຄຍີ ມີ ມາກ່ອນໃນປະຫວັດສາດຂອງການສຶກສາ ລາວ. ໃນສົກຮຽນ 1975-1976 ຈາໍ ນວນໂຮງ ຮຽນມັດທະຍົມຕອນຕົນ້ ແລະ ຕອນປາຍມີ ທັງໝດົ 90 ກວ່າແຫ່ງມນີ ັກຮຽນ 29.000 ກວາ່ ຄນົ , ຄສູ ອນຊ້ັນມັດທະຍົມ 1.200 ຄນົ , 5 ປີ 59

ຕມ່ໍ າຈໍານວນໂຮງຮຽນມັດທະຍມົ ໄດ້ ຂະຫຍາຍຕວົ ຢາ່ ງກ້າວກະໂດດຈາກ 90 ກວ່າແຫ່ງ ໃນສົກຮຽນ 1975-1976 ເພີ່ມຂນຶ້ ເປັນ 527 ແຫ່ງໃນສົກຮຽນ 1985-1986 ໃນນ້ນັ ມີໂຮງຮຽນມດັ ທະຍົມສຶກສາຕອນປາຍ 68 ແຫງ່ ມີ ນກັ ຮຽນຊັ້ນມັດທະຍົມສກຶ ສາທງັ ໝດົ 98.300 ຄນົ , ມີຄູສອນຊ້ັນມັດທະຍົມ 5.815 ຄນົ . ຮອດສກົ ຮຽນ 1995-1996 ທວ່ົ ປະເທດມໂີ ຮງຮຽນມດັ ທະຍມົ 744 ແຫ່ງ, ມີ ນກັ ຮຽນທັງໝົດ 161.934 ຄນົ , ຄູສອນ 1.050 ຄົນ. ໃນສົກຮຽນ 2005- 2006 ຈາໍ ນວນ ໂຮງຮຽນມດັ ທະຍົມໄດ້ເພີ່ມຂ້ນຶ ເປັນ 926 ແຫ່ງ, ມີນັກຮຽນທັງໝົດ 388.053 ຄົນ, ຄູ ສອນຊ້ັນມດັ ທະຍມົ 4.687 ຄນົ . ໃນສກົ ຮຽນ 2014-2015 ຕານ່າງການສຶກສາຂ້ັນ ມັດທະຍົມສຶກສາ ໄດສ້ ືບຕ່ຂໍ ະຫຍາຍຕົວ ຢ່າງແຂງແຮງຈໍານວນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມ ໄດ້ເພ່ີມຂຶ້ນເປັນ 1.651 ແຫງ່ ມີນັກຮຽນ 630.676 ຄນົ , ມີຄສູ ອນທງັ ໝົດ 32.216 ຄນົ . ອດັ ຕາເຂ້າົ ຮຽນລວມຊ້ັນມັດທະຍົມຕອນຕນົ້ ເພ່ີມຂຶ້ນເຖິງ 74,4%, ອັດຕາເຂົ້າຮຽນລວມ ຊນ້ັ ມດັ ທະຍົມຕອນປາຍຢູ່ທີ່ລະດັບ 41,3%. ໃນຂະນະດຽວ, ການປະຕບິ ັດຫັຼກສູດຊັ້ນມັດທະ ຍມົ ໄດ້ສບື ຕໍ່ທງັ ນ້ີ ກໍເພອ່ື ປັບປງຸ ຄຸນນະພາບໃຫ້ນບັ ມສ້ື ູງຂນຶ້ . ຄຸນນະພາບການຮຽນການສອນໃນຊັ້ນມດັ ທະຍົມສກຶ ສານບັ ມ້ດື ີຂຶ້ນ, ນັກຮຽນທ່ຮີ ຽນ ຈບົ ມັດທະຍົມສຶກສາຕອນຕ້ົນ ແລະ ມດັ ທະຍົມສກຶ ສາຕອນປາຍສາມາດສອບເສັງເຂົ້າຮຽນ ຕໂ່ໍ ຮງຮຽນວິຊາຊີບ, ວິທະຍາໄລ, ມະຫາວິທະຍາໄລທງັ ພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ, ຈາໍ ນວນນກັ ຮຽນເກັ່ງຊ້ັນມດັ ທະຍມົ ທັງຢູ່ໃນຕົວເມືອງໃຫຍ່ ແລະ ຊົນນະບົດກມໍ ີຈໍານວນເພ່ມີ ຂນຶ້ ທຸກປີ, ພເິ ສດມນີ ັກຮຽນມດັ ທະຍົມຈໍານວນຫຼວງຫຼາຍ ໄດສ້ ້າງຊື່ສຽງໃຫແ້ ກ່ປະເທດຊາດ ຂອງຕນົ ດວ້ ຍຄວາມເປນັ ນັກຮຽນເກງັ່ ຈາກການສອບເສັງນັກຮຽນເກ່ັງໃນສາຂາວິຊາຕ່າງໆ ທງັ ໃນລະດັບຊາດ, ໃນພາກພ້ືນ ແລະ ສາກົນ. 60

6. ການສຶກສາຄູ ໂດຍ: ເກດ ພນັ ລກັ ຄແູ ມ່ນຂອດສໍາຄັນ ແລະ ມີລັກສະນະຕັດສິນກວາ່ ໝູ່ ໃນການປັບປງຸ ຄນຸ ນະພາບ ການສກຶ ສາ ແລະ ກິລາ. ສະນນັ້ , ໃນໄລຍະຜາ່ ນມາກົມສ້າງຄູ ຈງຶ່ ໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ສ້າງ ແລະ ບາໍ ລຸງຍົກລະດບັ ຄູໃຫມ້ ີຄຸນນະພາບຢາ່ ງຮອບດາ້ ນ. ໃນວຽກງານການສຶກສາຄນູ ີ້ ແມນ່ ໄດ້ ສມຸ ໃສ່ວຽກງານຕນົ້ ຕໍດັ່ງນີ້: 6.1 ການພດັ ທະນາລະບບົ ສ້າງຄູ ນັບແຕ່ປີ 1975-1985 ສາ້ ງຄູໄດທ້ ງັ ໝດົ 29.260 ຄນົ , ຊນັ້ ຕ້ົນ 12.720 ຄນົ , ຊນ້ັ ກາງ 13.390 ຄົນ ແລະ ຊນັ້ ສູງ 3.150 ຄນົ . ທວົ່ ປະເທດມີໂຮງຮຽນສາ້ ງຄູ 17 ແຫ່ງ ໃນ ນນ້ັ ມີໂຮງຮຽນນາງລຽ້ ງເດັກ 2 ແຫງ່ (ຊ້ັນຕ້ົນ 1 ແຫງ່ , ຊັ້ນກາງ 1 ແຫງ່ ), ໂຮງຮຽນສາ້ ງຄູ ອະນຸບານ 12 ແຫງ່ (ຊ້ນັ ຕ້ົນ 11 ແຫງ່ , ຊນ້ັ ກາງ 1 ແຫງ່ ) ສາ້ ງຄູຊນົ ເຜາ່ົ 15 ແຫ່ງ, ສາ້ ງຄູ ສງົ 3 ແຫ່ງ, ສາ້ ງຄູກາຍະສຶກສາ1 ແຫ່ງ, ມີໂຮງຮຽນສ້າງຄຊູ ັ້ນກາງທ່ວົ ປະເທດ10 ແຫ່ງ. ສໍາລັບມະຫາວທິ ະຍາໄລສາ້ ງຄູວຽງຈນັ ຫືຼ \"ມສຄ\" ທີ່ກໍາເນດີ ຈາກການເຕົາ້ ໂຮມ ເຂົາ້ ກັນຂອງ 2 ສະຖາບນັ ການສ້າງຄູຊັ້ນສູງໃນເດືອນ ສິງຫາ ສົກສຶກສາ 1977-1978 ລະ ຫວ່າງໂຮງຮຽນສ້າງຄູຊັ້ນສູງວຽງຈັນກັບມະຫາວິທະຍາໄລສ້າງຄູວຽງໄຊ, ແຂວງຫົວພັນຕາມ ນະໂຍບາຍຂອງລດັ ຖະບານ ວາ່ ດວ້ ຍການເຕ້ົາໂຮມເອາົ ລະບົບການສຶກສາທ່ີຢູ່ໃນສອງ ພາກສວ່ ນເຂ້ົາມາເປັນລະບົບການສຶກສາອັນດຽວກັນ ແລ້ວເອ້ີນຊື່ວາ່ ມະຫາວທິ ະຍາໄລ ສາ້ ງຄວູ ຽງຈັນ ມີຊື່ຫຍໍວ້ າ່ \"ມສຄ\". ໃນຂະນະດຽວກັນກໍມີໂຮງຮຽນສ້າງຄູອະນຸບານ ແລະ ສ້າງ ຄູຊັນ້ ກາງທີຕ່ ັ້ງຢູ່ໃນເຂດພ້ືນທີດ່ ຽວກນັ (ດງົ ໂດກ). ໃນເບື້ອງຕ້ົນມະຫາວິທະຍາໄລສ້າງຄູ ວຽງໄຊ ມຈີ າໍ ນວນພົນທັງໝົດ 266 ຄນົ , ໃນນັ້ນມີອາຈານສອນ 30 ຄົນ, ພະນັກງານບໍລິ ຫານ 38 ຄົນ ແລະ ນັກສຶກສາ 198 ຄນົ . ສ່ວນໂຮງຮຽນສາ້ ງຄູຊ້ັນສູງວຽງຈັນມີຈາໍ ນວນ ພນົ ທັງໝດົ 426 ຄນົ ໃນນັ້ນມອີ າຈານສອນ 27 ຄົນ, ພະນັກງານບໍລຫິ ານ 44 ຄົນ ແລະ ນັກສຶກສາ 355 ຄນົ . ເມືອ່ ລວມ 2 ມະຫາວິທະຍາໄລເຂາົ້ ກັນມີຈໍານວນພົນທງັ ໝົດ 692 ຄົນ, ໃນນນັ້ ເປນັ ອາຈານສອນ 57 ຄນົ , ພະນັກງານ 82 ຄນົ ແລະ ນັກສຶກສາ 553 ຄົນ. ໃນໄລຍະແຕ່ປີ 1981 ເຖງິ ປີ 1985 ໄດ້ສາ້ ງຕັ້ງສາຂາມະຫາວິທະຍາໄລສ້າງຄູຢທູ່ ່ີ ແຂວງຫວຼ ງພະບາງ ແລະ ແຂວງສະຫວນັ ນະເຂດ. ຈາກນນ້ັ , ໄດສ້ ້າງຕັ້ງໂຮງຮຽນສ້າງຄູຊ້ັນ ກາງເພີມ່ ຕື່ມ 12 ແຫ່ງ (ຢູໃ່ ນ 12 ແຂວງ). 61

ເພື່ອພດັ ທະນາລະບົບສ້າງຄູຕາມທດິ ຫຸດຼ ຜ່ອນສະຖານສ້າງຄລູ ົງໃຫສ້ ອດຄ່ອງກບັ ຄວາມຕ້ອງການ ແລະ ຄວາມສາມາດຕົວຈິງຂອງປະເທດເຮາົ , ໃນສກົ ຮຽນ 1987-1988 ມີໂຮງຮຽນສ້າງຄທູ ັງໝດົ 59 ແຫ່ງ. ປດັ ຈບຸ ນັ ຍງັ ເຫືຼອ ວິທະຍາໄລຄູ 8 ແຫ່ງ, ຄະນະສກຶ ສາ ສາດຂອງມະຫາວທິ ະຍາໄລແຫງ່ ຊາດ 4 ແຫງ່ , ວິທະຍາໄລພະລະສຶກສາ 1 ແຫງ່ , ວທິ ະ ຍາໄລສລິ ະປະສຶກສາ 1 ແຫ່ງ ແລະ ວທິ ະຍາໄລສົງ 2 ແຫ່ງ ລວມທງັ ໝົດ 16 ແຫ່ງ. ພ້ອມ ດຽວກນັ ນີ້, ແຕປ່ ີ 1986 ເຖິງ ປີ 1990 ໄດ້ສາ້ ງຕ້ັງວິທະຍາໄລຄຫູ ຼວງພະບາງ, ຄັງໄຂ, ບາ້ ນເກິນ, ສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ວທິ ະຍາໄລຄູປາກເຊ. ບັນດາວິທະຍາໄລຄູດງັ່ ກາ່ ວໄດ້ ນາໍ ໃຊຫ້ ຼັກສູດກສໍ່ ້າງຄມູ ັດທະຍມົ ຊ້ນັ ສູງ (ລະບົບ 11+3) ໃນບາງສາຍວຊິ າ. ພ້ອມດຽວກນັ ນນັ້ ໄດ້ຍຸບສາຂາມະຫາວທິ ະຍາໄລສ້າງຄຫູ ຼວງພະບາງ ແລະ ສະຫວັນນະເຂດ, ໄດສ້ ້າງ ຕງ້ັ ສູນບໍາລຸງຄູ 11 ແຫ່ງໃນທວ່ົ ປະເທດ. ຈັດຝກຶ ອົບຮົມຄູປະຖົມປະຈໍາການທບີ່ ່ໍໄດ້ຜ່ານໂຮງ ຮຽນສາ້ ງຄູ (ຄບູ ໄ່ໍ ດມ້ າດຕະຖານ) ໃນທວົ່ ປະເທດໃຫ້ໄດ້ລະດັບຊັ້ນຕົ້ນ (ທຽບເທົ່າ 5+3). ແຕປ່ ີ 1991 ເຖງິ ປີ 1995 ໄດ້ລເິ ລ່ີມນໍາໃຊ້ຫຼັກສູດສ້າງຄຊູ ້ັນກາງ (ລະບົບເລັ່ງລັດ 11+1) ຢ່ໂູ ຮງຮຽນສ້າງຄູດົງຄາໍ ຊ້າງ, ສາ້ ງຄສູ ະຫວນັ ນະເຂດ, ສ້າງຄູປາກເຊ, ສ້າງຄູແຂວງ ໄຊຍະບູລີ, ສ້າງຄບູ ້ານເກິນ, ສ້າງຄູຫຼວງນາ້ໍ ທາ, ສາ້ ງຄູຄັງໄຂ ແລະ ສາ້ ງຄູສາລະວັນ. ພ້ອມກນັ ນນ້ັ ກໍໄດ້ສ້າງຕງ້ັ ສູນສ່ງົ ເສີມພາສາອງັ ກິດ ເພື່ອຈັດຝຶກອບົ ຮມົ ພາສາອງັ ກິດ (TES OL) ໃຫ້ຄອູ າຈານ ແລະ ພະນັກງານສຶກສາ; ສ້າງຕັງ້ ສູນພັດທະນາຄູທ່ີມະຫາວທິ ະຍາໄລ ສາ້ ງຄູວຽງຈນັ , ໄດ້ສ້າງຄູພາສາອັງກິດລະບົບພິເສດ 11+3 ໃນວິທະຍາໄລຄູ 4 ແຫ່ງ: ວິ ທະຍາໄລຄູປາກເຊ, ວິທະຍາໄລຄຫູ ຼວງພະບາງ, ວທິ ະຍາໄລຄູສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ວິ ທະຍາໄລຄູບ້ານເກິນ. ນອກນັ້ນ, ຍັງມີໂຮງຮຽນສາ້ ງຄູຊັ້ນກາງ 3 ແຫ່ງ (ສ້າງຄູສົງ, ສ້າງຄູ ກາຍະສຶກສາ, ສາ້ ງຄສູ ິລະປະສຶກສາ). ເພື່ອຫດຼຸ ຜ່ອນໂຮງຮຽນສ້າງຄໄູ ດຫ້ ັນໂຮງຮຽນສ້າງຄູ ຊນົ ເຜາົ່ ທີມ່ ີຢູ່ໃນບາງແຂວງໄປເປັນໂຮງຮຽນບໍາລຸງວດັ ທະນະທໍາ ແລະ ວຊິ າຊີບຊນົ ເຜ່າົ ຂອງແຂວງ, ຢຸດເຊາົ ການສ້າງຄູປະຖມົ (ລະບົບ 5+3), ຍກົ ລະດັບຈາກ 5+3 ເປນັ 8+3 ແລະ 11+1, ໄດ້ຍຸບໂຮງຮຽນສ້າງຄປູ ະຖົມໃນທົ່ວປະເທດ ເຫອຼື ພຽງແຕ່ 10 ແຫ່ງ. ສບື ຕໍ່ ຈດັ ຝຶກອົບຮົມຄູປະຖົມປະຈໍາການທີ່ບ່ໍໄດ້ຜາ່ ນໂຮງຮຽນສ້າງຄູ (ຄບູ ໍໄ່ ດມ້ າດຕະຖານ) ໃນ ທວ່ົ ປະເທດໃຫໄ້ ດ້ລະດັບຊ້ັນຕ້ນົ (ທຽບເທາົ່ 5+3) ແລະ ຊນັ້ ກາງ (ທຽບເທາ່ົ 11+1). ແຕ່ປີ 1996 ເຖງິ ປີ 2000 ໄດປ້ ະຕິຮູບລະບບົ ການກໍ່ສ້າງຄູໃຫ້ສອດຄ່ອງກບັ ສະ ພາບການສຶກສາໃນໄລຍະໃໝ່, ໄດຍ້ ຸບໂຮງຮຽນສາ້ ງຄູຊັ້ນກາງ 6 ແຫງ່ , ໄດຫ້ ັນໂຮງຮຽນ ສາ້ ງຄປູ ະຖົມຢແູ່ ຂວງເປນັ ໂຮງຮຽນກນິ ນອນຊົນເຜາ່ົ , ໂຮງຮຽນປະຖມົ ແລະ ສູນບໍາລຸງຄູ 62

ຂອງແຂວງ, ສ້າງຕ້ັງຄະນະສກຶ ສາສາດຢູ່ໃນມະຫາວທິ ະຍາໄລແຫ່ງຊາດ, ຂະຫຍາຍການ ກໍສ່ ້າງຄູປະຖົມ (ລະບົບ 11+1) ໄປໃນທຸກວທິ ະຍາໄລຄູ ແລະ ໂຮງຮຽນ ສ້າງຄູ. ເລມ່ີ ກ່ໍສ້າງ ຄອູ ະນຸ ບານ 11+1 ຢູ່ໂຮງຮຽນສາ້ ງຄູດງົ ຄໍາຊາ້ ງ. ນບັ ແຕ່ປີ 2006 ເປນັ ຕົນ້ ມາ ວຽກງານສ້າງຄູ ໄດປ້ ະຕິບດັ ຕາມ \"ແຜນຍດຸ ທະສາດ ການສ້າງຄູ ແຕ່ປີ 2006 ຫາ 2015 ແລະ ແຜນດໍາເນີນງານ ແຕປ່ ີ 2006 ຫາ 2010\" ໃນ ນນ້ັ ໄດສ້ າໍ ເລັດການສ້າງມາດຕະຖານຂອງຄູສອນ, ຄຸນສົມບັດ ແລະ ຈນັ ຍາບັນຂອງຄູ, ດາໍ ລດັ ວ່າດວ້ ຍລັດຖະກອນຄູ ແລະ ແຜນຄວາມຕອ້ ງການຄູ ແຕລ່ ະຊັ້ນແຕ່ລະສາຍ. ເລ່ີມແຕປ່ ີ 2010 ເຖິງປີ 2015 ການປະຕຮິ ບູ ລະບົບການກໍ່ສ້າງຄໄູ ດເ້ ຂົ້າສູ່ຄຸນນະ ພາບນບັ ມ້ືສູງຂ້ຶນ. ໄດຍ້ ົກສະຖານະພາບໂຮງຮຽນສາ້ ງຄດູ ົງຄາໍ ຊາ້ ງ, ໂຮງຮຽນສາ້ ງຄູສາລະ ວນັ ແລະ ໂຮງຮຽນສາ້ ງຄູຫຼວງນໍາ້ ທາເປັນວທິ ະຍາໄລຄູ. ໄດກ້ ່ໍສາ້ ງຄູພະລະສກຶ ສາລະດັບ ປະລິນຍາຕີ (ລະບົບ 12+4), ກໍ່ສາ້ ງຄູມດັ ທະຍົມຕອນຕ້ົນ 5 ສາຍປະລິນຍາຕີ (12+4), ກໍ່ສາ້ ງຄູປະຖົມປະລິນຍາຕີ (12+4) ທ່ວີ ິທະຍາໄລຄູດົງຄໍາຊ້າງ, ກ່ໍສາ້ ງຄມູ ັດທະຍົມລະດັບ ປະລິນຍາຕີ ສອນໄດແ້ ຕ່ ມ.1 - ມ.7 (ໃນວທິ ະຍາໄລຄູຈໍານວນໜ່ຶງ). 6.2 ການພດັ ທະນາຫກຼັ ສດູ ສ້າງຄູ ເພື່ອຕອບສະໜອງໃຫ້ແກ່ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງການສຶກສາ ຂ້ນັ ພນ້ື ຖານ, ການ ກ່ສໍ ້າງຄູກໍໄດ້ຮບັ ການປບັ ປງຸ ແລະ ພັດທະນາໃຫ້ດີຂນ້ຶ ເຊັນ່ : ໄດ້ກສ່ໍ າ້ ງຄູປະຖົມສາໍ ລັບ ເດັກຍິງຊົນເຜົາ່ ລະບບົ 5+4 ແລະ 8+3 ເພ່ືອສະໜອງຄູໃຫ້ແກ່ເຂດຊົນເຜົ່າທດ່ີ ້ອຍໂອກາດ. ໃນໄລຍະການດໍາເນີນການປະຕຮິ ູບລະບບົ ການສຶກສາແຫງ່ ຊາດໄລຍະ II (2011-2015) ກໍໄດ້ພັດທະນາຫັຼກສູດສ້າງຄໃູ ຫ້ສອດຄ່ອງກັບຫັຼກສູດສາມັນສຶກສາ ແລະ ສາ້ ງຄໃູ ຫເ້ ປັນຄູ ມືອາຊບີ ໄປຕາມສາຍ 3 ສາຍຄູ ຄື: ສາຍຄູອະນບຸ ານສຶກສາ, ສາຍຄູປະຖົມສຶກສາ ແລະ ສາຍ ຄມູ ັດທະຍົມສຶກສາ. ຫັຼກສູດສາຍຄູອະນຸ ບານ ມີ 3 ລະບົບ (ລະບບົ 9+3 ລະດັບຊັ້ນ ກາງ, ລະບົບ 12+2 ລະດັບຊນ້ັ ສູງ ແລະ ລະບົບ 12+4 ລະດັບປະລິນຍາຕີ), ສາຍຄູປະຖົມ ສກຶ ສາ ມີ 3 ລະບົບ (ລະບບົ 9+3 ລະດັບຊັນ້ ກາງ, ລະບົບ 12+2 ລະດັບຊັ້ນສູງ ແລະ ລະບົບ 12+4 ລະດັບປະລິນຍາຕ)ີ ແລະ ສາຍຄມູ ດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາລະບົບ 12+4 ລະດັບ ປະລິນຍາຕີ (ທສ່ີ ອນໄດ້ແຕ່ ມ.1 ຫາ ມ.7 ແລະສອນໄດ້ 2 ວິຊາ) ຊ່ຶງມີ 15 ສາຂາວິຊາ. ພອ້ ມນນ້ັ ກໄໍ ດ້ມີການປັບປຸງຄືນຫັຼກສູດບໍາລຸງຍົກລະດັບຄແູ ບບຕ່ໍເນ່ືອງ ທງັ ສາຍຄູອະນຸບານ ແລະ ຄູປະຖົມ ໃນລະດັບຊັ້ນຕົນ້ ເປັນຊັ້ນກາງ, ຊນ້ັ ກາງເປນັ ຊ້ນັ ສູງ ແລະ ຊນ້ັ ສູງເປນັ ປະ ລນິ ຍາຕ;ີ ນອກຈາກນ້ັນ ກໄໍ ດເ້ ພມ່ີ ທະວີການສອນພາສາອງັ ກິດ ແລະ ICT ຢູ່ໃນຫັຼກສູດສ້າງ 63

ຄທູ ຸກສາຍທຸກລະບົບ ເພື່ອໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບຫຼັກສູດສາມັນສຶກສາ ແລະ ສາມາດເຊືອ່ ມໂຍງ ກບັ ພາກພ້ືນ ແລະ ສາກົນໄດ້. ພອ້ ມດຽວກນັ ນຍີ້ ັງໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ການສ້າງຄູ ແລະ ບໍາລຸງຄູ ສອນຊັນ້ ປະຖົມສກຶ ສາໃຫ້ສາມາດສອນໄດ້ທຸກວິຊາ ຢ່ໃູ ນຫັຼກສດູ ຊ້ັນປະຖົມສຶກສາແຕ່ ປ.1 ເຖິງ ປ.5 ໂດຍສະເພາະພາສາອັງກິດທເີ່ ລີ່ມສອນແຕ່ ປ.3 ຂ້ຶນໄປ. ເພືອ່ ສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຄູໃນແຕລ່ ະປະເພດ ໃຫສ້ ອດຄ່ອງກບັ ຄວາມຮຽກ ຮອ້ ງຕອ້ ງການຕົວຈງິ ຂອງທ້ອງຖິ່ນ, ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ກໍໄດມ້ ກີ ານປັບປຸງ ແຜນການກສ່ໍ ້າງຄູຄືນໃໝ່ ດວ້ ຍການເພ່ີມທະວທີ າງດ້ານປະລິນມານໃນການກໍ່ສ້າງຄູອະນຸ ບານ, ຄູປະຖົມ ແລະ ຄູມັດທະຍົມສາຍວິທະຍາສາດທາໍ ມະຊາດ. ເວາົ້ ລວມ, ການກສ່ໍ ້າງຄູ ເກືອບທຸກປະເພດແມ່ນສາມາດສະໜອງໄດ້ໃນຂັ້ນພ້ືນຖານ, ແຕສ່ ່ິງທີຍ່ ງັ ເປັນບັນຫາແມນ່ ຂອດສບັ ຊອ້ ນ ແລະ ແຈກຢາຍຄູຄືນໃໝ່. ຈາໍ ນວນນກັ ຮຽນຄແູ ຕ່ລະຊັ້ນແຕ່ລະສາຍ ແຕ່ປີ 2015-2000 (ແຫງ່ຼ ຂໍ້ມູນ: ກົມສາ້ ງຄູ) ຕວົ ຊ້ີບອກ 2000 2005 2010 2015 ຈາໍ ນວນນັກຮຽນຄູອະນຸບານ 129 297 1.207 4.839 ຈາໍ ນວນນັກຮຽນຄູປະຖົມ 1.981 3.213 2.491 5.401 ຈາໍ ນວນນກັ ຮຽນຄມູ ັດທະຍົມ 2.242 9.861 13.062 9.468 ຈາໍ ນວນນກັ ຮຽນຄູພະລະສຶກສາ 230 258 304 824 ຈາໍ ນວນນັກຮຽນຄູສິລະປະສກຶ ສາ 126 209 232 552 ລວມທງັ ໝດົ : 4.708 13.838 17.296 21.084 64

6.3 ການພດັ ທະນາວິຊາຊີບຄູແບບຕເໍ່ ນອ່ື ງ ສ້າງຄໃູ ຫ້ກາຍເປັນຄູມອື າຊບີ 6.3.1 ການບໍາລງຸ ຍກົ ລະດບັ ໃຫຄ້ ູອາຈານໃນສະຖາບນັ ສາ້ ງຄູ ໄດ້ສົ່ງພະນັກງານ ຄູອາຈານ ໄປຍກົ ລະດັບວິຊາສະເພາະຢູ່ພາຍໃນປະເທດ ຈໍານວນ 51 ຄົນ, ຕ່າງປະເທດ 99 ຄົນ, ໃນນນັ້ ຊັ້ນສູງ 4 ຄົນ, ປະລິນຍາຕີ 27 ຄົນ, ປະລິນຍາໂທ 108 ຄົນ ແລະ ປະລິນຍາເອກ 11 ຄົນ; ໄດ້ນໍາສົ່ງພະນັກງານ ຄູອາ ຈານ ໄປຝຶກອບົ ຮົມຢ່ສູ ູນ SEAMEO RECSAM ຈໍານວນ 196 ຄນົ (ປີ 2003- 2015), ໄປຝຶກອົບຮົມການພດັ ທະນາການສອນຄະນິດສາດ ແລະ ວິທະຍາສາດ ໂດຍການຊ່ວຍເຫືອຼ ຂອງອົງການໄຈກາຢ່ປູ ະເທດຍີປ່ ຸ່ນ ຈາໍ ນວນ 77 ຄນົ ແລະ ໄດ້ ຄົນ້ ຄວາ້ ພິຈາລະນາຕໍາແໜ່ງວຊິ າການຄໃູ ນວິທະຍາໄລຄູ 8 ແຫງ່ ຈາໍ ນວນ 80 ຄົນ, ໃນນັ້ນຕໍາແໜງ່ ອາຈານ 55 ຄນົ ແລະ ຜຊູ້ ວ່ ຍອາຈານ 25 ຄນົ ; ຝຶກອົບຮມົ ພາສາ ອັງກິດໃຫແ້ ກຄ່ ູສອນພາສາອັງກິດໃນວທິ ະຍາໄລຄ,ູ ພະນັກງານບັນດາກົມກອງ ແລະ ກະຊວງຕາ່ ງໆ ຊງ່ຶ ໄດ້ຮັບການສະໜບັ ສະໜູນຈາກ AusAID ແລະ ອງົ ການໃຈບຸນ ສາກົນ (DIC) ແລະ ໄດ້ຈດັ ສງ່ົ ພະນັກງານ ແລະ ຄູອາຈານທຂີ່ ນ້ຶ ກັບກະຊວງສຶກສາ ທກິ ານ ແລະ ກິລາ ໄປຍົກລະດບັ ດ້ານການສອນພາສາອັງກິດທີ່ປະເທດອດົ ສະຕຣາລີ. 6.3.2 ການບໍາລງຸ ຍກົ ລະດບັ ຄສູ ອນສາຍສາມັນ ແຕປ່ ີ 1996 ເຖິງ 2004 ພາຍໃຕກ້ ານຮວ່ ມມທື າງດ້ານວຊິ າການ ແລະ ສະໜັ ບ ສະໜູນດ້ານງົບປະມານຈາກອົງການ UNICEF ແລະ NGOs ໄດ້ຈດັ ການບໍາລຸງ ຍົກລະດັບຄຈູ າກຊັ້ນຕ້ົນເປັນຊນັ້ ກາງຕ່ໍເນ່ືອງ (ລະບບົ 8+3 ແລະ 11+1) ຈາໍ ນວນ 1.105 ຄນົ . ນັບແຕປ່ ີ 2005 ເຖງິ ປດັ ຈບຸ ັນ (2015) ໄດ້ສາໍ ເລັດການບໍາລງຸ ຍກົ ລະດັບຄູ ທີບ່ ໄໍ່ ດ້ມາດຕະຖານ ຈາກຊ້ັນຕນົ້ ເປັນຊັ້ນກາງຕເ່ໍ ນ່ືອງໄລຍະຮຽນ 16 ອາທິດ ຫຼື ລະ ບົບ 5+3 ເປັນ 8+3 ພາຍໃຕໂ້ ຄງການ EQIP II/TTEST ໃນ 9 ແຂວງເປ້ົາໝາຍ ແລະ ໂຄງການ EFA/FTI ໃນ 6 ແຂວງເປ້ົາໝາຍໄດ້ຈໍານວນ 3.900 ຄນົ ; ນອກ ຈາກນັ້ນ ຍງັ ໄດ້ບາໍ ລຸງຄໄູ ລຍະສ້ັນທໄີ່ ດຮ້ ບັ ການສະໜບັ ສະໜນູ ຈາກໂຄງການ ແລະ ອງົ ການຈດັ ຕ້ັງສາກົນອື່ນໆໃນຫວົ ຂໍຕ້ ່າງໆ ເຊ່ັນ: ຈັດຝກຶ ອົບຮມົ ພາສາອງັ ກດິ ໃຫແ້ ກ່ ຄສູ ອນວິຊາອື່ນ ແລະ ຄູສອນວຊິ າພາສາອັງກິດໃນໂຮງຮຽນມດັ ທະຍົມສຶກສາ; ການບາໍ ລຸງຄູໃນການຈດັ ການຮຽນການສອນຫ້ອງຄວບ ແລະ ການຮຽນຢ່າງຕ້ັງໜ້າ 65

(ຫກັຼ ສູດບາໍ ລຸງຄູ 9 ໂມດນູ ) ໄດ້ຈໍານວນ 10.640 ຄນົ , ການຝກຶ ອົບຮົມແນະນໍາ ການນໍາໃຊປ້ ຶ້ມແບບຮຽນ ແລະ ຄມູ່ ຄື ູ ຊ້ັນປະຖົມສຶກສາ (ປ.1-ປ.5) ໄດຈ້ ໍານວນ 4.940 ຄົນ, ການບາໍ ລງຸ ຄູສອນກ່ຽວກັບການຈັດການຮຽນການສອນໂຮງຮຽນຄຸນນະ ພາບໄດຈ້ ໍານວນ 6.000 ຄນົ ; ຝຶກອົບຮົມຄູສອນສາຍສາມັນໄດຈ້ າໍ ນວນ 918 ຄົນ ແລະ ນັກສຶກສາສາຍຄູປີສຸດທາ້ ຍຢູ່ວິທະຍາໄລຄໄູ ດ້ຈໍານວນ 1.522 ຄົນ ກ່ຽວກບັ ການສ່ງົ ເສີມວຽກງານສຂຸ ະອະນາໄມໃນໂຮງຮຽນ. ເພື່ອເຮດັ ໃຫ້ການຈດັ ການຮຽນ ການສອນພາສາອັງກິດໃນຊ້ັນປະຖົມສຶກສາ ໂດຍສະເພາະແມ່ນ ປ.3-ປ.5 ໄປຕາມ ທດິ ຊ້ີນາໍ ຂອງຂ້ັນເທງິ ແລະ ແຜນປະຕິບັດການສຶກສາໃຫມ້ ຄີ ຸນນະພາບ ຈຶ່ງໄດ້ຈດັ ການບໍາລຸງຄູສອນ ກ່ຽວກັບການຈັດການຮຽນການສອນພາສາອງັ ກິດໃນຊັ້ນປະຖມົ ສກຶ ສາ (ປ.3-ປ.5) ໃຫ້ແກຄ່ ູສອນໃນທ່ວົ ປະເທດ ແລະ ບາ້ ນເປ້ົາໝາຍພດັ ທະນາ ຕາມທິດ 3 ສ້າງ ຈໍານວນ 910 ຄນົ ເຮດັ ໃຫ້ການສອນພາສາອັງກິດຢູໃ່ ນໂຮງຮຽນ ປະຖົມໄດ້ເພີ່ມຈາກ 10%-15% ໃນປີ 2011-2012 ເປັນ 30%-40% ໃນປີ 2014- 2015 ແລະ ການບໍາລຸງຄູກຽ່ ວກັບການນໍາໃຊປ້ ້ຶມຄ່ມູ ືແນະນໍາເພ່ີມການສອນວິຊາ ພາສາລາວ ຊນັ້ ປະຖົມສຶກສາ (ປ.1-ປ.3) ໃນທວົ່ ປະເທດໄດຈ້ າໍ ນວນ 2.000 ຄົນ. ນອກນັ້ນ, ໄດມ້ ີການລິເລີ່ມການສາ້ ງເຄອື ຂາ່ ຍພດັ ທະນາວິຊາຊີບຄູຢໃູ່ ນໂຄງການຝກຶ ອບົ ຮົມວທິ ີສອນຄະນິດສາດ ແລະ ວທິ ະຍາສາດໃຫ້ຄູປະຖມົ (ໃນໂຄງການ ITSME) ມຄີ ູສອນຊັນ້ ປະຖມົ ສຶກສາເຂາ້ົ ຮ່ວມຈໍານວນ 485 ຄນົ ແລະ ໄດສ້ ົ່ງຜບູ້ ລໍ ິຫານ ແລະ ຄສູ ຶກສານິເທດໄປທດັ ສະນະສຶກສາຢູ່ປະເທດຍີ່ປຸ່ນຈໍານວນ 25 ຄົນ. ຄຽງຄູ່ກັບການຈັດຕັ້ງການບໍາລຸງຍົກລະດັບຄຢູ ູຂ່ ້ັນແຂວງ ແລະ ສູນບາໍ ລຸງຄູ ແລ້ວ ຍງັ ໄດ້ຈັດຕັ້ງການບໍາລຸງຍົກລະດບັ ຄູສອນສາຍສາມັນສກຶ ສາໃນຊ້ັນຕ່າງໆຢູ່ ສະຖາບັນສ້າງຄູ ດັ່ງຕວົ ເລກທ່ສີ ະແດງໃນຕາຕະລາງລຸ່ມນ້ີ: 66

ການບາໍ ລງຸ ຄູ 2010- 2011-2012 2012- 2013-2014 2014- ລວມ ສາຍຄູ 2011 ລຍ 2013 ລຍ 2015 ລຍ ລຍ ລຍ ລຍ ຕໍ່ເນ່ອື ງ ຊ້ນັ ຕົນ້ ເປັນ 74 56 74 56 ອະນຸບາ ຊັນ້ ກາງ ນ ຊ້ັນກາງເປັນ 378 378 494 494 431 223 1303 1095 ຊັນ້ ສູງ ຊັນ້ ຕນ້ົ ເປນັ 227 159 1200 481 2617 985 140 55 4184 1680 ຊັນ້ ກາງ 259 116 2208 1154 1892 973 4359 2243 ປະຖົມ ຊັນ້ ກາງເປັນ ຊ້ັນສງູ ຊ້ນັ ຕ້ົນເປນັ 894 457 894 457 ຊ້ນັ ກາງ ມດັ ທະ ຊນ້ັ ກາງເປນັ 4045 1881 789 336 1578 684 1205 651 473 210 ຍມົ ຊນ້ັ ສງູ ຊັ້ນສູງເປັນ 1878 878 661 325 370 205 627 232 220 115 ປະລິນຍາຕີ 6.4 ພື້ນຖານໂຄງລ່າງ ນັບແຕປ່ ີ 2006 ກມົ ສາ້ ງຄູ ໄດ້ສາ້ ງຕັ້ງ ພະແນກປະເມີນຜນົ ເພື່ອເກັບກໍາການສະ ໜອງຄວາມຕ້ອງການຄູ, ສັງລວມຂໍ້ມນູ ກຽ່ ວກບັ ການສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຄູ ລວມທງັ ການສບັ ຊ້ອນ, ແຈກຢາຍຄ,ູ ຕດິ ຕາມ ແລະ ປະເມີນຜົນຄຸນນະພາບວຽກງານກ່ໍສ້າງຄູ ແລະ ບໍາລຸງຄູ, ໃນນັ້ນ ໄດ້ຄົ້ນຄວາ້ ແລະ ພັດທະນາລະບົບຄ້ມູ ຄອງຂມໍ້ ູນຂາ່ ວ ສານສໍາລັບ ການບໍລິຫານສ້າງຄູ (TEMIST) ແລະ ວິທກີ ານເພື່ອດໍາເນນີ ການປະເມີນ, ອອກແບບ, ເວບັ ໄຊ, ໂປແກຣມ, ໄອຊທີ ີ ແລະ ເຄອື່ ງມືຕາ່ ງໆ ສໍາລັບການສະໜອງຂໍມ້ ູນຂ່າວສານ ເພ່ອື ໃຫ້ ສະຖາບັນສາ້ ງຄູ 8 ແຫງ່ ໄດ້ນາໍ ໃຊເ້ ຂ້າົ ໃນການຈດັ ການຮຽນການສອນໃຫມ້ ີຄນຸ ນະພາບ. ສົກຮຽນ 2013-2014 ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ໄດ້ສະໜອງອຸປະກອນ ການທດົ ລອງ ແລະ ສ່ືການສອນປະເພດຕ່າງໆ ໃຫສ້ ະຖານບັນສ້າງຄູ 8 ແຫ່ງ ເຮດັ ໃຫ້ສະ ຖາບັນສາ້ ງຄູທກຸ ແຫ່ງໄດ້ມີຫ້ອງຟງັ ສຽງ, ຫອ້ ງທດົ ລອງ, ຫອ້ ງປະຕິບັດການສອນ, ຫອ້ ງສະ 67

ໝດຸ , ມກີ າຍຍະພາບ ແລະ ສ່ິງແວດລ້ອມທີ່ດີ ເອອື້ ອໍານວຍໃຫແ້ ກ່ການສ້າງຄເູ ປັນຕວົ ແບບທດ່ີ ີ ໃນການປະຕບິ ັດຕາມ 3 ລກັ ສະນະ ແລະ 5 ຫຼັກມູນຂອງການສຶກສາແຫ່ງຊາດ. ກອງປະຊຸມໃນລະດັບຂົງເຂດອາຊີຕາເວນັ ອອກສ່ຽງໃຕ້ກຽ່ ວກບັ ການຈັດຕ້ງັ ການຮຽນການສອນຫ້ອງຄວບ (ລົງຢ້ຽມຢາມທັດສະນະສຶກສາເບ່ິງການສອນຫ້ອງ ຄວບ ຢ່ໂູ ຮງຮຽນມູນລະປະຖມົ ບ້ານ ເລົ່າຄາ ແລະ ປະຖົມສມົ ບູນບ້ານນາແຄນ ເມອື ງທາ່ ພະບາດ ແຂວງບລໍ ຄິ ໍາໄຊ) ການລົງຕິດຕາມ ແລະ ປະເມີນຜົນການສອນຂອງຄູວິຊາພາສາລາວ (ຫ້ອງຄວບ ປ.1 ແລະ ປ.2) ຢູ່ແຂວງຄາໍ ມ່ວນ 68

ພທິ ມີ ອບຮບັ ອຸປະກອນຫ້ອງທດົ ລອງໃຫ້ວິທະຍາໄລຄູ ແລະ ການຝຶກອົບຮົມວທິ ນີ າໍ ໃຊ້ ຮບູ ພາບການເຄ່ືອນໄຫວ ການຝກຶ ປະຕບິ ດັ ການສອນຕົວຈິງ ແລະ ການປະຕບິ ັດກດິ ຈະກໍາ ການຮຽນການສອນຕ່າງໆ 69

6.5 ການຄຸ້ມຄອງ ບນັ ດາຫວົ ໜາ້ ກົມສ້າງຄູ ແຕ່ອະດີດ ເຖິງ ປັດຈບຸ ັນ: 1976-1979: ທາ່ ນບຸນຄາໍ້ ຈະເລນີ ສກຸ 1980-1982: ທ່ານຄາໍ ຜອງ ພນັ ວົງສາ 1983-1985: ທ່ານບຸນມີ ບັນນາວງົ 1989-1998: ທາ່ ນດວງຕາ ບຸນລາວົງ 1998-2006: 2006-2012: ທ່ານມທີ ອງ ສຸວັນວໄິ ຊ ທາ່ ນນາງ ແສງເດືອນ ຫຼ້າຈັນທະບນູ 2012-2017: ທາ່ ນຈັນດີ ພົມມະບຸດ 70

7. ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ໂດຍ: ກ້າ ສະເຫມຼີ ສຸກ 7.1 ຄວາມເປນັ ມາຂອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ໃນສະໄໝການປະຕວິ ດັ ຊາດປະຊາທິປະໄຕ, ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ໄດນ້ ໍາ ພາປະຊາຊົນຕ່ໍສຕູ້ ້ານພວກຈກັ ກະພັດລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າ ແລະ ແບບໃໝ່ ເພອ່ື ປົດປ່ອຍ ປະເທດຊາດອອກຈາກແອກປົກຄອງຂອງຕາ່ ງຊາດ ພອ້ ມດຽວກນັ ນ້ັນກໍຍງັ ໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ ປຸກລະດົມຂົນຂວາຍປະຊາຊນົ ຮຽນໜັງສື ຊຶ່ງເລີມ່ ຕ້ົນຈາກການຮ່າໍ ຮຽນໃນຖັນແຖວພະນັກ ງານນັກຮບົ ທີບ່ ຮ່ໍ ້ໜູ ັງສືໃຫ້ອ່ານໄດ້ຂຽນເປັນ. ນບັ ແຕ່ນ້ັນມາວຽກງານລົບລ້າງຄວາມບຮ່ໍ ູ້ໜງັ ສື ແລະ ບາໍ ລງຸ ວັດທະນະທໍາ ໄດປ້ ່ົງໜຈ່ໍ ່ໍແໜງຂ້ຶນເປນັ ໄລຍະທໍາອິດ ແລະ ຂະຫຍາຍຕົວ ມາເປນັ ກາ້ ວໆ. ໃນຊຸມປີ 1967 ໄດ້ສາ້ ງຕວົ ແບບທົດລອງການລບົ ລ້າງຄວາມບ່ຮໍ ູ້ໜງັ ສືໃຫ້ ພະນັກງານ ແລະ ປະຊາຊົນອາຍແຸ ຕ່ 15-45 ປີ ຢູ່ 3 ບ້ານແຂວງຫົວພນັ ແລະ 5 ບ້ານຢູ່ ແຂວງຊຽງຂວາງ, 2 ບາ້ ນສະຫະ 90; ໃນນ້ີມີບາ້ ນນາເຮ້ຍ ແລະ ບ້ານນາຄາວ (ຕາແສງ ຊຽງແມນ ເມືອງຊາໍ ເໜອື ແຂວງຫວົ ພນັ ), ບ້ານເອີນ (ຕາແສງປົວ ແຂວງຫວົ ພັນ) ໄດ້ລົບ ລາ້ ງຄວາມບໍຮ່ ໜູ້ ງັ ສືມາຕາມລາໍ ດບັ . ປະທານສພຸ ານຸວົງ (ຮູບຊ້າຍ) ຮວ່ ມພທິ ີປະກາດລບົ ລາ້ ງຄວາມບຮໍ່ ໜູ້ ງັ ສືຢເູ່ ຂດປົດປ່ອຍ ພາຍຫຼັງປະເທດຊາດໄດຮ້ ັບການປົດປອ່ ຍ ແລະ ໄດສ້ ະຖາປະນາເປນັ ສາທາລະ ນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ໃນວນັ ທີ 2 ທັນວາ 1975, ພັກ ແລະ ລດັ ໄດ້ເຫນັ ຄວາມສາໍ ຄັນຂອງການສຶກສາທງັ ໃນ ແລະ ນອກໂຮງຮຽນໂດຍຖືເອົາການສຶກສາຊ້ັນປະຖົມ ເປັນການສຶກສາພາກບງັ ຄັບ, ຕານ່າງການສຶກສາໄດມ້ ີການຂະຫຍາຍຕົວໄປສເູ່ ຂດຊົນນະ ບົດຫ່າງໄກສອກຫຼີກ. ມາເຖງິ ວນັ ທີ 2/5/1979 ແຂວງຫົວພນັ ໄດ້ປະກາດລົບລ້າງຄວາມບ່ໍ ຮ້ໜູ ງັ ສືເປັນແຂວງທາໍ ອິດໃນປະເທດລາວ. ເພື່ອເປັນການສັນລະເສີນຜນົ ງານການລົບລ້າງ 71

ຄວາມບ່ໍຮູ້ໜັງສື ທ່ີເປັນແບບຢ່າງອັນດໃີ ຫແ້ ກທ່ ຸກໆເມືອງໃນທົ່ວປະເທດ ແລະ ເປັນບົດຮຽນ ໃຫແ້ ກ່ຂະບວນການຈັດຕັ້ງລບົ ລ້າງຄວາມບໍ່ຮູ້ໜັງສື ໃຫແ້ ກປ່ ະຊາຊາດອື່ນໆໃນທ່ົວໂລກ, ອງົ ການອຸຍແນດສະໂກໄດ້ມອບລາງວັນສາກົນ \"ກຣຸບສະກາຢາ\" ໃຫ້ແກເ່ ມືອງຊຽງຄ້ໍ ແຂວງ ຫົວພັນ; ຕ່ຈໍ າກນ້ນັ ມາແຕ່ລະແຂວງ ກໍໄດ້ອອກແຮງສ້ຊູ ົນຈັດຕ້ງັ ການລົບລ້າງຄວາມບຮ່ໍ ້ໜູ ັ ງສໃື ຫ້ກມຸ່ ເປ້ົາໝາຍເປັນລໍາດບັ ມາ. ໃນຕົ້ນປີ 1984 ອົງການອຸຍແນດສະໂກໄດ້ມອບ ລາງວັນ \"ໂນມາ\" ຊົມເຊີຍ ການລົບລ້າງຄວາມບຮໍ່ ໜູ້ ັງສືໃຫ້ແກ່ຕາແສງຍອດງ່ືມ, ເມືອງແປກ, ແຂວງຊຽງຂວາງ ແລະ ມາຮອດທາ້ ຍປີ 1984 ສປປ ລາວ ໄດສ້ ໍາເລັດການລົບລ້າງຄວາມ ບໍ່ຮູ້ໜັງສທື ່ົວປະເທດໂດຍພື້ນຖານ. ໃນວັນທີ 7 ສິງຫາ 1979 ໄດ້ມີກອງປະຊຸມປະສມົ ລະຫວ່າງ ຄະນະປະຈາໍ ສະພາ ປະຊາຊນົ ສູງສຸດ ແລະ ສະພາລັດຖະມົນຕີ ກຽ່ ວກັບວຽກງານການສກຶ ສາ, ໄດ້ມີມະຕຕິ ົກລົງ ແຕງ່ ຕັງ້ ຄະນະຊີນ້ າໍ ຂະບວນການລົບລ້າງຄວາມບໍ່ຮູ້ໜັງສື ແລະ ບໍາລງຸ ວັດທະນະທໍາຂ້ັນ ສນູ ກາງ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນ. ໃນນີຄ້ ະນະຊນ້ີ ໍາຂັ້ນສູນກາງ ແມນ່ ທາ່ ນປະທານສຸພານວຸ ົງ, ກໍາມະ ການກມົ ການເມືອງສູນກາງພກັ , ປະທານປະເທດ, ປະທານສະພາປະຊາຊົນສູງສຸດ, ປະ ທານສນູ ກາງແນວລາວສາ້ ງຊາດ ທງັ ເປັນປະທານຄະນະຊ້ີນໍາຂະບວນການລບົ ລາ້ ງຄວາມ ບ່ຮໍ ູໜ້ ັງສື ແລະ ບໍາລຸງວັດທະນະທໍາ. ຈາກນັ້ນມາວຽກງານບໍາລຸງວັດທະນະທາໍ ກໍໄດເ້ ຕີບ ໃຫຍ່ຂະຫຍາຍຕວົ ຢ່າງໄວວາ, ຜູທ້ ີ່ໄດຮ້ ັບການລົບລ້າງຄວາມບໍຮ່ ູ້ໜັງສແື ລ້ວນ້ັນ ໂດຍສະ ເພາະແມ່ນພະນັກງານກໍໄດ້ເຂົ້າຮຽນຕໃ່ໍ ນຂ້ັນປະຖມົ ແລະ ຜ້ທູ ີມ່ ີລະດັບຈບົ ປະຖົມແລວ້ ກໍ ເຂາ້ົ ຮຽນຕໃ່ໍ ນຂັ້ນມດັ ທະຍົມໃນທວ່ົ ປະເທດ, ນັບແຕຂ່ ັ້ນສູນກາງລົງໄປສູ່ຂ້ັນທອ້ ງຖ່ນິ ໄດມ້ ີ ໂຮງຮຽນບາໍ ລຸງວັດທະນະທໍາຂ້ັນຕ່າງໆ ອີງຕາມຄວາມຮຽກຮອ້ ງຕອ້ ງການຂອງທ້ອງຖ່ນິ ຕນົ ເອງຄື: ຂນ້ັ ສູນກາງໄດ້ມີໂຮງຮຽນບໍາລຸງວັດທະນະທາໍ ຂ້ັນສູນກາງ 1 ແຫງ່ ທ່ີຂຶ້ນກັບ ການຄ້ມຸ ຄອງຂອງກະຊວງສຶກສາ ຊຶງ່ ເອີ້ນຊ່ວື ່າ \"ໂຮງຮຽນບໍາລຸງວັດທະນະທາໍ ກໍາມະກອນ- ຊາວນາ\" ຕງັ້ ຢນູ່ ະຄອນຫຼວງວຽງຈນັ ຮບັ ເອົາພະນກັ ງານຂັນ້ ສູນກາງມາບໍາລຸງຍົກລະດັບ ຊນັ້ ມັດທະຍມົ , ປີ 1989 ໄດ້ຫັນເປນັ ໂຮງຮຽນບາໍ ລຸງວັດທະນະທາໍ ສູນກາງ ແລະ ຮອດປີ 1992 ໄດ້ຫັນເປັນສູນການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ແລະ ເປນັ ສນູ ພັດທະນາການສຶກສາ ນອກໂຮງຮຽນຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ. ປະຕິບັດຕາມຄໍາສ່ັງຂອງນາຍກົ ລັດຖະມົນຕີ ເລກທີ 62/ນຍ, ລົງວນັ ທີ 8 ສິງຫາ 1992 ວ່າດວ້ ຍການເປີດບ້ັນລົບລາ້ ງຄວາມບໍຮ່ ້ໜູ ັງສື ແລະ ການຜນັ ຂະຫຍາຍແຜນງານ ແຕລ່ ະໄລຍະໃຫສ້ ໍາເລັດຜນົ . ຄະນະພັກ, ອໍານາດການປົກຄອງແຂວງ ແລະ ຂະແໜງການ 72

ສກຶ ສາໄດ້ຈັດຕງ້ັ ປະຕິບດັ ຄໍາສງັ່ ດງ່ັ ກ່າວ ເພື່ອເປັນທດິ ທາງສືບຕເໍ່ ປດີ ຂະບວນການຮຽນ ການສອນລົບລ້າງຄວາມບ່ໍຮູ້ໜງັ ສື ໃຫແ້ ກ່ປະຊາຊນົ ທຍ່ີ ັງກືກ ແລະ ກືກຄືນຢ່າງເປັນຂະບວນ ຕເ່ໍ ນ່ືອງຕະຫຼອດມາ ໂດຍໄດ້ປັບປຸງເນ້ືອໃນຫັຼກສູດໃໝ່, ຮູບແບບ ແລະ ວທິ ີການຈັດຕ້ັງ ການຮຽນການສອນໃຫ້ເໝາະສົມກັບສະພາບຕວົ ຈິງ ແລະ ແບບແຜນການດໍາລົງຊີວິດຂອງ ປະຊາຊນົ ບັນດາເຜ່ົາໂດຍເອົາ \"ການອົບຮົມວິຊາຊີບຂ້ນັ ພືນ້ ຖານຄວບຄູ່ໄປກັບການລົບລ້າງ ຄວາມບໍ່ຮໜູ້ ງັ ສື ແລະ ບາໍ ລຸງຍົກລະດບັ ການສຶກສາ\". ກມົ ປະຊາສຶກສາ ແລະ ບໍາລງຸ ວັດທະນະທໍາ ຊ່ຶງໄດສ້ ້າງຕັ້ງຂ້ຶນພາຍຫຼັງປະເທດຊາດ ໄດຮ້ ັບການສະຖາປະນາເປັນສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ເປນັ ຕົ້ນມາ ຈນົ ຮອດປີ 1993, ກະຊວງສຶກສາທິການໄດມ້ ຂີ ້ໍຕກົ ລົງ ສະບັບເລກທີ 319/ສສ/93, ລງົ ວນັ ທີ 23/6/1993 ວ່າດ້ວຍການຈັດຕ້ງັ ແລະ ພາລະບົດບາດຂອງຫອ້ ງການ ແລະ ກມົ ຕ່າງໆ, ໃນນ້ັນກມົ ປະຊາສຶກສາ ແລະ ບໍາລຸງວັດທະນະທາໍ ໄດ້ປຽ່ ນຊືມ່ າເປນັ ກມົ ການສຶກ ສານອກລະບົບໂຮງຮຽນ ຊ່ຶງມີບົດບາດ, ສິດ ແລະ ໜ້າທ່ີເປັນເສນາທິການໃຫ້ກະຊວງສກຶ ສາໃນວຽກງານຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: (1) ວຽກງານລົບລາ້ ງຄວາມບຮ່ໍ ້ໜູ ັງສື, ການສຶກສາຂັນ້ ປະຖົມ ໃຫ້ແກ່ປະຊາຊນົ ທກຸ ຊົນເຜາ່ົ ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດໂດຍສະເພາະແມນ່ ແມຍ່ ິງ ແລະ ຊົນເຜົາ່ ທຢ່ີ ເູ່ ຂດຫ່າງໄກສອກຫກຼີ ໃຫ້ມລີ ະດັບການສຶກສາຂ້ັນພ້ືນຖານ, (2) ວຽກງານບາໍ ລງຸ ຍົກລະດັບການສຶກສາຊັ້ນມດັ ທະຍົມຕອນຕົນ້ ແລະ ຕອນປາຍໃຫ້ພະນັກງານທະຫານ ຕໍາຫວຼ ດ ແລະ (3) ການສ່ົງເສີມວິຊາຊີບຂ້ັນພ້ືນຖານໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນຜູ້ທ່ີດ້ອຍໂອກາດທາງ ການສກຶ ສາ ແລະ ຜູ້ມີລາຍໄດ້ໜ້ອຍໃຫມ້ ີລາຍໄດເ້ ພ່ີມຂ້ຶນ ແລະ ດາໍ ລງົ ຊີວດິ ຢູ່ໃນສງັ ຄົມ ໄດຢ້ ່າງມີຄວາມສຸກ. 7.2 ຄວາມສໍາຄນັ ຂອງການສຶກສານອກໂຮງຮຽນ ການສຶກສານອກໂຮງຮຽນມີບດົ ບາດສາໍ ຄັນ ໃນການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນ ມະນຸດໃຫຮ້ ູ້ອ່ານ, ຮ້ຂູ ຽນ, ຮຄູ້ ດິ ໄລເ່ ລກ, ບໍາລຸງຍົກລະດັບການສກຶ ສາ ແລະ ສງ່ົ ເສີມວິຊາ ອາຊີບເພອ່ື ແກ້ໄຂຄວາມທຸກຍາກຂອງປະຊາຊົນ ໃຫ້ມຄີ ວາມສາມາດສ້າງລາຍໄດ້ ເຮັດ ໃຫ້ຄຸນນະພາບຊວີ ິດດີຂ້ຶນ. ແນວຄິດຂອງການຈັດການສຶກສານອກໂຮງຮຽນໃນ ສປປ ລາວ ແມ່ນ: \"ຮຽນແລວ້ ຮຽນອີກ ຮຽນເລືອ້ ຍໆໄປ\", \"ເພ່ງິ ຕົນເອງກຸມ້ ຕນົ ເອງ ສ້າງຄວາມເຂ້ັມແຂງ ດ້ວຍຕົນເອງ\", \"ຮຽນ, ຮູ,້ ເຮດັ ແລະ ຄດິ ເປັນ\" ເພ່ອື ບັນລຸຈດຸ ປະສົງທີ່ວ່າ: \"ຮຽນໜັງສືແມນ່ ຮັກຊາດ\", \"ຮຽນໜງັ ສືເພອ່ື ພັດທະນາຕົນເອງ\". ການຈັດການສຶກສານອກໂຮງຮຽນ ແມນ່ ການຈັດການສກຶ ສາຕະຫຼອດຊວີ ດິ ໃຫແ້ ກ່ປະຊາຊນົ ບັນດາເຜົ່າທກຸ ເພດໄວທບີ່ ໍ່ມໂີ ອກາດ 73

ໄດ້ຮບັ ການສຶກສາໃນໂຮງຮຽນ ເຊນັ່ : ການສຶກສາຂັ້ນພື້ນຖານ, ການບໍາລຸງຍົກລະດັບການ ສກຶ ສາ, ການຝຶກອົບຮມົ ວິຊາຊີບ ແລະ ການສກຶ ສາຕາມອັດທະຍາໄສ ຊງ່ຶ ມລີ ັກສະນະ ກວາ້ ງຂວາງ, ຫຼາຍຮບູ ຫຼາຍແບບ, ບຈ່ໍ ໍາກັດເວລາຄກື ັບການສກຶ ສາພາກປົກກະຕປິ ່ຽນແປງ ໄດ້ ທັງໝດົ ນແີ້ ມນ່ ເພື່ອເຮດັ ໃຫ້ປະຊາຊົນບັນດາເຜ່າົ ໄດມ້ ີໂອກາດຮຽນໃຫ້ມີຄວາມຮູ້ ຄວາມສາມາດແກ້ໄຂບນັ ຫາໃນຊວີ ິດປະຈາໍ ວນັ ຂອງເຂົາເຈົ້າ ແລະ ສາມາດພັດທະນາຄຸນ ນະພາບຊີວິດໃຫ້ດຂີ ຶ້ນ. ສັງລວມແລ້ວການສຶກສານອກໂຮງຮຽນ ປະກອບດ້ວຍການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນລະບົບປົກກະຕິ ແລະ ການສຶກສາຕາມອັດທະຍາໄສ. ການສຶກສານອກ ໂຮງຮຽນມີບດົ ບາດສາໍ ຄັນໃນການສົ່ງເສມີ ໃຫ້ປະຊາຊົນໃນກຸ່ມເປ້ົາໝາຍ ໂດຍສະເພາະ ແມນ່ ແມຍ່ ິງ ແລະ ຊົນເຜົ່າໃຫ້ໄດ້ຮັບການສຶກສາຂັ້ນພື້ນຖານ ພ້ອມທງັ ມີຄວາມສາມາດນໍາ ໃຊ້ຄວາມຮູເ້ ຂາ້ົ ໃນການພັດທະນາຕົນເອງ, ສງັ ຄົມ ແລະ ຄອບຄວົ , ສ້າງເງື່ອນໄຂ ແລະ ອາໍ ນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ພະນັກງານສັງກດັ ລັດ, ກໍາມະກອນ ແລະ ປະຊາຊນົ ບັນດາເຜາ່ົ ໄດຮ້ ບັ ການສຶກສາຢ່າງຕ່ເໍ ນ່ືອງ, ໄດຝ້ ຶກອບົ ຮມົ ວຊິ າອາຊບີ ຂ້ັນພ້ນື ຖານເພ່ືອການດໍາລົງຊີ ວິດທ່ີດຂີ ນ້ຶ ພ້ອມທງັ ພັດທະນາການສຶກສານອກໂຮງຮຽນໃຫ້ມຄີ ຸນນະພາບ ແລະ ທຽບເທົາ່ ກບັ ການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ. ການສຶກສານອກໂຮງຮຽນປະກອບດວ້ ຍ ການລບົ ລາ້ ງຄວາມ ບໍ່ຮູ້ໜັງສ,ື ການບໍາລຸງຍກົ ລະດັບການສຶກສາ ແລະ ການຝຶກອົບຮົມວິຊາຊີບຂ້ັນພນ້ື ຖານ ໂດຍມີຮູບແບບການຮຽນການສອນແບບປະຈໍາທ່ີ, ແບບເຄືອ່ ນທີ່ ແລະ ແບບທາງໄກ ຊ່ຶງເປັນ ການສ້າງເງອ່ື ນໄຂ, ອໍານວຍຄວາມສະດວກໃຫພ້ ົນລະເມອື ງລາວໄດ້ສຶກສາຮາໍ່ ຮຽນ ແລະ ຍກົ ລະດັບຄວາມຮຕູ້ ະຫຼອດຊີວດິ . ໂຄງປະກອບການຈດັ ຕັ້ງຂອງການສຶກສານອກໂຮງຮຽນ ປະກອບດ້ວຍກມົ ການ ສຶກ ສານອກໂຮງຮຽນ, ຂະແໜງສຶກສານອກໂຮງຮຽນຢູຂ່ ັ້ນແຂວງ, ໜວ່ ຍງານສຶກສານອກໂຮງ ຮຽນຢຂູ່ ້ັນເມືອງ ໄປຕາມລະບບົ ກົງຈກັ ຂອງກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ. ນອກຈາກນີ້ ຍງັ ມີສູນການສຶກສານອກໂຮງຮຽນຂ້ັນພາກມີ 3 ແຫ່ງ ຊ່ງຶ ຕັ້ງຢສູ່ ູນກາງທີນ່ ະຄອນຫວຼ ງວຽງ ຈນັ 1 ແຫ່ງ, ສູນການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນພາກເໜອື ຕ້ງັ ຢູແ່ ຂວງຫວຼ ງພະບາງ ແລະ ສນູ ການສຶກສານອກໂຮງຮຽນພາກໃຕຕ້ ັ້ງຢແູ່ ຂວງຈໍາປາສກັ . ສູນການສຶກສານອກໂຮງຮຽນ ຂນັ້ ແຂວງມີຢູ່ 16 ແຂວງທ່ົວປະເທດ (ຍັງບ່ໍທັນມີຢແູ່ ຂວງບໍ່ແກ້ວ ແລະ ໄຊສົມບູນ), ມີສູນ ການສຶກສານອກໂຮງຮຽນຂັ້ນເມືອງ 11 ແຫ່ງ ແລະ ມີສູນການຮຽນຮຊູ້ ຸມຊົນ 317 ແຫ່ງ ຊຶ່ງ ຕງັ້ ຢູ່ລະດັບກຸ່ມບ້ານ ແລະ ເຂດຈດຸ ສຸມພັດທະນາ. ກົມການສຶກສານອກໂຮງຮຽນ ຊ່ຶງພາລະ ບດົ ບາດ ແລະ ໜາ້ ທີ່ຕົ້ນຕໍແມນ່ : (1) ຄົ້ນຄວາ້ , ວາງແຜນພັດທະນາການສກຶ ສານອກໂຮງ 74

ຮຽນ ແລະ ການຮຽນຕະຫຼອດຊີວດິ ; (2) ສາ້ ງ ແລະ ປບັ ປຸງນິຕກິ ໍາຕ່າງໆກຽ່ ວກັບການຄ້ມຸ ຄອງ-ບໍລິຫານການສກຶ ສານອກໂຮງ ຮຽນ ແລະ ການຮຽນຮູ້ຕະຫຼອດຊວີ ິດ; (3) ຊີ້ນໍາການ ພັດທະນາຫກຼັ ສູດ, ຕິດຕາມ, ກວດກາ ແລະ ປະເມີນຜົນການປະຕິບັດຫຼັກສູດຂອງການສຶກ ສານອກໂຮງຮຽນ; (4) ຊ້ີນາໍ ການສອບເສັງຈົບຊັ້ນລະບົບບໍາລຸງໃນຂອບເຂດທວ່ົ ປະເທດ; (5) ຈັດຝຶກອົບຮມົ , ຕິດຕາມ ແລະ ປະເມີນຜົນການຈັດການຮຽນການສອນຂອງຄູການສຶກ ສານອກໂຮງຮຽນ ແລະ (6) ຄຸມ້ ຄອງສູນພັດທະນາການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ, ສູນການສຶກ ສານອກໂຮງຮຽນປະຈໍາພາກ ແລະ ສູນຝກຶ ອົບຮົມວຊິ າຊບີ ຂ້ັນພື້ນຖານ ຕາມການແບ່ງຂ້ັນ ຄຸ້ມຄອງ. ກມົ ການສຶກສານອກໂຮງຮຽນ ໄດ້ເຄື່ອນໄຫວປະຕິບດັ ຕາມພາລະບົດບາດ ແລະ ໜ້ າທຂີ່ ອງຕົນພາຍໃຕ້ແນວທາງນະໂຍບາຍຂອງພັກ-ລັດ ແລະ ກົດໝາຍຂອງລດັ ຖະບານ ມາເປນັ ແຕ່ລະໄລຍະ ໂດຍແມນ່ ກົມການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນໄດເ້ ປັນເສນາທກິ ານໃຫແ້ ກ່ ຄະນະນໍາຂອງກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ ຊງ່ຶ ມວີ ິວດັ ທະນາການມາເປັນແຕລ່ ະ ໄລຍະຂອງການປະຕິວດັ ລາວ ກຄໍ ືປະກອບສວ່ ນເຂ້ົາໃນການປະຕິບດັ ສອງໜາ້ ທຍ່ີ ຸດທະ ສາດຄື ປົກປັກຮກັ ສາ ແລະ ສ້າງສາປະເທດຊາດ ທງັ ເປັນການພັດທະນາຊບັ ພະຍາກອນ ມະນຸດ ແລະ ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ຂອງລັດຖະບານໃຫ້ປາກົດ ຜົນເປນັ ຈິງ. 7.3 ນະໂຍບາຍກຽ່ ວກບັ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ວຽກງານສຶກສານອກໂຮງຮຽນ ແມ່ນວຽກງານໜຶ່ງທີ່ພກັ ແລະ ລດັ ຖະບານໄດ້ຖື ເປັນວຽກງານສໍາຄັນ ຊຶ່ງໄດ້ກາໍ ນົດຢໃູ່ ນມະຕິຂອງພັກແຕລ່ ະໄລຍະ ເຊັ່ນ: ຄໍາຂັວນ \"ຮຽນ ໜງັ ສືແມ່ນຮກັ ຊາດ\", ຕສີ ັດຕໂູ ຕໂງ່ຈາ້ ຫ້ຼາຫັງຼ , ຮຽນໜັງສເື ພືອ່ ພັດທະນາຕົນເອງ ແລະ ອ່ືນໆ. ກົດໝາຍວ່າດວ້ ຍການສຶກສາປີ 2008 ໄດກ້ ໍານົດເອົາການສຶກສານອກໂຮງຮຽນເຂ້ົາ ເປນັ ລະບົບເອກະພາບຂອງການສກຶ ສາແຫ່ງຊາດ, ດໍາລັດວາ່ ດວ້ ຍການ ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດກດົ ໝາຍການສຶກສາປີ 2012, ເປ້າົ ໝາຍທີ 2 ຂອງເປົາ້ ໝາຍສະຫັດສະວັດດ້ານການພັດທະນາ ຮອດປີ 2015 ແມ່ນໃຫ້ບນັ ລກຸ ານສຶກສາຊ້ັນປະຖົມ ແລະ ແຜນງານແຫງ່ ການສຶກສາເພ່ືອ ທຸກຄົນແຕປ່ ີ 2003-2015 ສາໍ ລບັ ເປົາ້ ໝາຍທີ 3 ແມນ່ ຮບັ ປະກັນໃຫ້ຊາວໜຸ່ມ ແລະ ຜູ້ໃຫຍ່ ໄດເ້ ຂ້ົາເຖິງການຮຽນ ແລະ ການຮຽນທກັ ສະຊວີ ິດຢ່າງເໝາະສົມ ແລະ ເປ້ົາໝາຍທີ 4 ແມນ່ ຮບັ ປະກັນໃຫ້ຜູ້ໃຫຍ່ທຸກຄົນໂດຍສະເພາະແມ່ນແມຍ່ ິງໃຫລ້ ົບລ້າງຄວາມບຮ່ໍ ູ້ໜງັ ສື 50% ແລະ ມີຄວາມສະເໝີພາບໃນການເຂົ້າເຖິງການສຶກສາຂັ້ນພ້ືນຖານ ແລະ ມີການສຶກສາຂ້ັນ 75

ພ້ືນຖານຢ່າງຕໍເ່ ນ່ືອງ. ກະຊວງສຶກສາທິການໄດ້ອອກຂໍກ້ ໍານົດວາ່ ດ້ວຍການສຶກສານອກ ລະບົບໂຮງຮຽນຂອງ ສປປ ລາວ ຊ່ງຶ ໄດ້ນໍາໃຊແ້ ຕ່ປີ 1998 ເປນັ ຕົ້ນມາ. ນອກຈາກນີ້, ໃນປີ 2015 ຢໃູ່ ນກົດໝາຍວາ່ ດວ້ ຍການສຶກສາ ຍັງໄດກ້ ໍານົດກຽ່ ວກັບການສຶກສານອກໂຮງຮຽນ, ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກລິ າ ກໍໄດ້ມີແຜນຍຸດທະສາດການປະຕິຮູບລະບົບການສກຶ ສາ ແຫງ່ ຊາດແຕ່ປີ 2006-2015 ຊງຶ່ ໄດ້ກໍານົດວຽກງານສຶກສານອກໂຮງຮຽນຢ່າງລະອຽດ, ນອກຈາກນ,້ີ ຍັງມນີ ິຕິກໍາຕ່າງໆ ກ່ຽວກັບການສຶກສານອກໂຮງຮຽນ ເປັນຕ້ົນແມ່ນຂ້ໍຕົກລົງ ຂອງລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ວ່າດວ້ ຍການສຶກສາທຽບເທ່ົາ, ການບາໍ ລຸງຍົກລະດັບການສຶກສາຊ້ນັ ມັດທະຍົມ, ການຈັດຕ້ັງ ແລະ ເຄື່ອນໄຫວຂອງສນູ ການສຶກສານອກໂຮງຮຽນ. 7.4 ຜົນສໍາເລດັ ຂອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ພາຍຫຼັງປະເທດຊາດໄດ້ສະຖາປະນາເປັນ ປະເທດສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ, ໄລຍະແຕ່ປີ 1975-1985 ວຽກງານປະຊາສຶກສາ ແລະ ບໍາລຸງວດັ ທະນະ ທາໍ ໄດ້ສືບຕໍ່ ໂດຍເລ່ັງໃສລ່ ົບລ້າງຄວາມບໍຮ່ ູ້ໜັງສືໃຫ້ປະຊາຊົນບັນດາ ເຜ່ົາ ແລະ ຍົກລະດັບ ການສຶກສາໃຫ້ພະນັກງານ ທະຫານ ຕາໍ ຫຼວດ. ໄລຍະນັ້ນທ່ົວປະເທດມີໂຮງຮຽນບໍາລຸງ ວັດທະນະທາໍ 97 ແຫ່ງ, ໃນນນ້ັ ມີໂຮງຮຽນບາໍ ລຸງຂັ້ນສູນກາງ 1 ແຫງ່ , ຂັນ້ ແຂວງ 15 ແຫງ່ ແລະ ຂັ້ນເມອື ງ 61 ແຫງ່ ແລະ ໂຮງຮຽນຊາວໜຸມ່ ຊົນ ເຜົ່າ 20 ແຫງ່ . ໄລຍະນ້ີມີ ພະນັກງານ ແລະ ປະຊາຊນົ ຈບົ ຊ້ັນປະຖົມ 193.013 ຄນົ , ຈບົ ຊ້ນັ ມັດທະຍມົ 11.518 ຄນົ ຈບົ ຊ້ັນອດຸ ົມ 1.157 ຄົນ. ມາຮອດປີ 1984 ທວົ່ ປະເທດໄດ້ສໍາເລັດການລົບລ້າງ ຄວາມບໍ່ຮ້ໜູ ັງສື ແລະ ໄດ້ຈັດພທິ ີປະກາດໃນທົ່ວປະເທດ. ໃນນແ້ີ ມນ່ ເມືອງຫາດຊາຍຟອງ ນະຄອນຫວຼ ງວຽງຈັນ ສາໍ ເລດັ ເປນັ ເມືອງທາໍ ອດິ ຂອງປະເທດ ຊຶງ່ ໄດຈ້ ັດພທິ ີປປະກາດຈົບ ຊນ້ັ ປະຖົມບາໍ ລງຸ ໃນວັນທີ 8 ກນັ ຍາ ປີ 1995. 76

ພທິ ປີ ະກາດລົບລ້າງຄວາມບໍ່ຮໜູ້ ັງສແື ຕລ່ ະແຂວງໃນຊຸມປີ 1979-1984 ພທິ ີປະກາດລບົ ລ້າງຄວາມບຮໍ່ ໜູ້ ັງສືແຕ່ລະແຂວງໃນຊຸມປີ 1979-1984 ພາຍຫຼັງທີ່ປະກາດລົບລ້າງຄວາມບໍ່ຮູ້ໜັງສືແລວ້ , ຫຼາຍບ່ອນແມ່ນບ່ໍສືບຕ່ໍບາໍ ລຸງຍົກ ລະດັບການສຶກສາຊ້ັນປະຖົມ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ກມຸ່ ເປ້າົ ໝາຍຈໍານວນໜຶ່ງກກື ໜັງສືຄືນ. ໂຮງຮຽນ ບໍາລຸງຈາໍ ນວນໜ່ຶງກໍຢຸດຕິການຮຽນການສອນ ແລະ ຜຮູ້ ຽນແຕລ່ ະຊ້ັນຫຼຸດໜອ້ ຍຖອຍລົງ, ທັງນີກ້ ຍໍ ້ອນວ່າສິ່ງແວດລ້ອມທາງສັງຄົມມກີ ານປຽ່ ນແປງ, ເນືອ້ ໃນ, ຮບູ ແບບ ແລະ ວທິ ີຈດັ ຕ້ັງການຮຽນການສອນ ບ່ໍສອດຄອ່ ງກັບສະພາບຄວາມເປນັ ຈິງ ແລະ ຄວາມຮຽກຮ້ອງ ຕ້ອງການຂອງຜ້ຮູ ຽນ. ຈາກສະພາບຄດື ່ງັ ກ່າວ ຈໍານວນຜູ້ຮຽນຈົບລົບລ້າງຄວາມບ່ຮໍ ູ້ໜງັ ສື ມພີ ຽງ 127.189 ຄນົ , ຈົບຊນັ້ ປະຖົມບາໍ ລຸງໄດ້ 96.617 ຄນົ , ມີ 3 ເມືອງປະກາດຈບົ ຊ້ັນ 77

ປະຖົມບໍາລຸງ, ຈບົ ມັດທະຍົມບໍາລງຸ ຕອນຕົ້ນ 8.473 ຄນົ , ຈບົ ມັດທະຍມົ ບໍາລຸງຕອນປາຍ 4.023 ຄົນ ແລະ ຈບົ ອົບຮົມວຊິ າຊີບຂັ້ນພືນ້ ຖານ 2.935 ຄນົ . ວັນທີ 1-2 ພດຶ ສະພາ ວັນທີ 5-6 ມງັ ກອນ 1981 ວັນທີ 29-30 ມຖິ ຸນາ 1979 1981 ວັນທີ 15-16 ທນັ ວາ ປຶ້ມບົດລາຍງານການລົບລ້າງຄວາມບຮ່ໍ ໜູ້ ັງສືຂອງແຂວງ 1984 ບົດລາຍງານການລົບລ້າງຄວາມບ່ໍຮ້ໜູ ັງສືຂອງແຂວງທຈີ່ ດັ ພທິ ີປະກາດລົບລາ້ ງຄວາມບ່ໍຮູ້ ໜງັ ສື 78

ຕາຕະລາງທີ 1: ຈາໍ ນວນຜຮູ້ ຽນເກນອາຍຸ 15-45 ປີ ຈົບລົບລ້າງຄວາມບ່ໍຮູ້ໜງັ ສື ແຕ່ສົກປີ 1975-1985 ຊ່ືແຂວງທ່ປີ ະກາດລບົ ຈາໍ ນວນ ຄິດເປັນ ວນັ , ເດືອນ, ປີ ລ/ດ ລ້າງ ທີ່ລບົ ລາ້ ງ ເປເີ ຊັນ ປະກາດລົບລ້າງ ໄດ້ ຄວາມບຮ່ໍ ໜູ້ ັງສື ຄວາມບຮໍ່ ູໜ້ ັງສື 44.254 (%) 01-02/05/1979 1 ຫວົ ພັນ 6.387 100 14/07/1979 2 ກໍາແພງນະຄອນ 100 ວຽງຈນັ 79.533 98,14 14/04/1980 3 ຫຼວງພະບາງ 30.066 100 05-06/01/1981 4 ຊຽງຂວາງ 83.158 99,29 06/03/1981 5 ບໍລິຄໍາໄຊ 83.158 99,29 14-15/03/1981 6 ວຽງຈນັ 46.952 99,50 29-30/05/1981 7 ໄຊຍະບູລີ 26.558 98,33 01-02/07/1981 8 ຜົ້ງສາລີ 64.208 99,02 09-10/02/1983 9 ອດຸ ມົ ໄຊ 75.741 99,65 29-30/06/1981 10 ຈໍາປາສກັ 59.306 98,00 08/10/1983 11 ສາລະວນັ /ເຊກອງ 21.277 93,34 07-08/03/1984 12 ອັດຕະປື 63.785 97,92 13-14/05/1984 13 ຄາໍ ມວ່ ນ 27.631 95,97 26/05/1984 14 ຫຼວງນໍາ້ ທາ 11.871 99,76 15-16/12/1984 15 ສະຫວນັ ນະເຂດ 16.041 97,77 23-24/12/1984 16 ບໍ່ແກ້ວ 755.768 98,75 ລວມ: ໂດຍປະຕິບດັ ຕາມມະຕິ ແລະ ແຜນພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ກະຊວງສກຶ ສາທິການ ຈງ່ຶ ໄດ້ວາງທດິ ທາງແຜນການວຽກງານການສຶກສາອອກໃນປີ 1996-2000 ໂດຍສ້າງເປັນ 5 ແຜນງານຄື: ແຜນງານສາມັນສຶກສາ ແລະ ອະນຸບານສກຶ ສາ, ແຜນງານ 79

ການສກຶ ສານອກລະບົບໂຮງຮຽນ, ແຜນງານການກໍ່ສ້າງ ແລະ ບໍາລຸງຄູ, ແຜນງານອາຊວີ ະ ສກຶ ສາ ແລະ ການສຶກສາຊ້ັນສູງ ແລະ ແຜນງານການບລໍ ຫິ ານ ແລະ ການຄມຸ້ ຄອງການ ສກຶ ສາ ເພອ່ື ແກ້ໄຂສະພາບການດັ່ງກາ່ ວ, ນບັ ແຕປ່ ີ 1996 ເປນັ ຕົ້ນມາກະຊວງສຶກສາທິ ການ ແລະ ກິລາ ໄດ້ປັບປງຸ ວິທີການຈັດຕງ້ັ ຄຸ້ມຄອງ, ເນ້ືອໃນ ແລະ ຮບູ ແບບການຮຽນການ ສອນ ໃນການລົບລາ້ ງຄວາມບ່ຮໍ ູໜ້ ັງສື ແລະ ບາໍ ລງຸ ຍົກລະດບັ ການສຶກສາຄນື ໃໝ່ ໂດຍ ເອົາການຮຽນໜັງສຄື ວບຄກູ່ ັບການອົບຮມົ ວິຊາຊບີ , ເຮດັ ໃຫກ້ ານຮຽນຕດິ ພນັ ກັບຜນົ ປະ ໂຫຍດ ແລະ ການຍກົ ລະດັບຄນຸ ນະພາບຊວີ ດິ ຂອງຜຮູ້ ຽນໃຫດ້ ີຂຶ້ນ. ວຽກງານການສຶກສາ ນອກໂຮງຮຽນກໍໄດ້ປັບປຸງດຂີ ຶ້ນກວາ່ ເກ່ົາ ໂດຍສະເພາະແມ່ນເງນິ ອດຸ ໜນູ ຄູອາສາສະໝກັ ກເໍ ພມີ່ ຂຶ້ນ ເຮດັ ໃຫ້ການລະດົມຄູສອນໄປສອນກມໍ ີຄວາມສະດວກກວາ່ ເກົ່າ ແລະ ເຮັດໃຫ້ ການຮຽນລົບລ້າງຄວາມບ່ຮໍ ູ້ໜັງສື ແລະ ບາໍ ລງຸ ຍົກລະດັບຊນັ້ ປະຖົມກຄໍ ່ອຍໆດີຂ້ຶນເທອື່ ລະ ກາ້ ວ ຊຶ່ງສະແດງອອກຈໍານວນຜູ້ຮຽນຈົບລົບລ້າງຄວາມບໍ່ຮູ້ໜັງສືເພ່ີມຂນ້ຶ ເປັນ 659.120 ຄົນ, ຍງິ 365.376 ຄນົ , ຊາຍ 293.744 ຄົນ, ຈົບບໍາລຸງຊ້ັນປະຖົມເພີ່ມຂ້ຶນເປັນ 338.409 ຄນົ , ຍງິ 177.281 ຄນົ , ຊາຍ 161.128 ຄົນ. ຜນົ ສໍາເລັດທຍີ່ າດມາໄດ້ໄລຍະນີນ້ ້ັນ ດ້ານໜງຶ່ ກໍແມ່ນຍ້ອນອົງການຈດັ ຕງ້ັ ສາກົນ ເປນັ ຕນົ້ ແມ່ນອົງການອຸຍແນດສະໂກ ແລະ ອົງການອຸຍນີເຊບັ ໄດ້ສະໜັບສະໜູນສາ້ ງສູນ ຮຽນຮູ້ຊຸມຊົນຂ້ຶນເປັນຕົວແບບທົດລອງຢ່ແູ ຂວງຫວຼ ງນ້ໍາທາ, ຊຽງຂວາງ, ໄຊຍະບລູ ີ, ວຽງຈັນ, ສະຫວນັ ນະເຂດ, ສາລະວນັ ແລະ ຈໍາປາສກັ ຊຶ່ງເປນັ ບ່ອນຈັດການຮຽນການສອນລົບລາ້ ງ ຄວາມບ່ຮໍ ໜູ້ ັງສ,ື ບາໍ ລຸງຍົກລະດັບຊັນ້ ປະຖມົ ຄວບຄູ່ກັບການຝຶກອົບຮມົ ວິຊາຊີບຂ້ນັ ພື້ນຖານ. ຈາກຂະບວນການລົບລ້າງຄວາມບຮ່ໍ ູ້ໜັງສື ແລະ ບາໍ ລຸງຊ້ນັ ປະຖມົ ມຂີ ະບວນດຂີ ້ຶນ, ມາຮອດສົກປີ 2008-2009 ອັດຕາການຮູ້ໜັງສືໃນເກນອາຍຸ 15-40 ເພ່ມີ ຂຶ້ນເປັນ 83,30%, ອັດຕາການຮໜູ້ ັງສືໃນເກນອາຍຸ 15 ຂ້ຶນໄປເພ່ມີ ຂນຶ້ ເປັນ 78,51%. ໃນປີ 2001 ອງົ ການອຍຸ ແນດສະໂກຮວ່ ມກບັ ກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ໄດດ້ າໍ ເນີນການສໍາຫຼວດອດັ ຕາ ການຮ້ໜູ ັງສືທົ່ວປະເທດ ເຫັນໄດ້ວ່າປະຊາຊົນໃນເກນອາຍຸ 15 ປີ ຂຶ້ນໄປແມ່ນ 68,7% ແລະ ເກນອາຍຸ 15-24 ປີ ແມ່ນ 80,3% (ຕາມການລາຍງານຕົນເອງຂອງຜຕູ້ ອບແບບ ສອບຖາມ). ຕາມການສາໍ ຫວຼ ດພົນລະເມືອງໃນປີ 2005, ເຫັນໄດວ້ ່າອັດຕາການຮູ້ໜັງສື ເພ່ມີ ຂຶ້ນຄື: ປະຊາຊົນໃນເກນອາຍຸ 15-19 ປແີ ມ່ນ 85,3%, ເກນອາຍຸ 20-24 ປແີ ມ່ນ 82,2% (ຕາມການລາຍງານຕົນເອງຂອງຜູ້ຕອບແບບສອບຖາມ). ຜນົ ການສາໍ ຫວຼ ດແຮງ ງານ ປີ 2010 ໂດຍສູນສະຖຕິ ແິ ຫງ່ ຊາດ ເຫນັ ໄດ້ວາ່ ອັດຕາການຮູໜ້ ັງສືຂອງປະຊາຊົນໃນ 80

ເກນອາຍຸ 15-64 ປີ ແມ່ນ 81,3%, ຍິງ 75,3% ແລະ ຊາຍ 87,5%. ເກນອາຍຸ 15-24 ປີ ແມ່ນ 89,1%, ຍງິ 86,0% ແລະ ຊາຍ 92,4%. ເກນອາຍຸ 15-39 ປີ ແມ່ນ 84,7%, ຍງິ 80,3% ແລະ ຊາຍ 89,3%. ປີ 1990 ກອງປະຊມຸ ສກຶ ສາໂລກຈັດຂ້ຶນທີ່ຈອມທຽນ ປະເທດໄທ ໄດກ້ ໍານົດວໄິ ສ ທດັ ໂດຍອອກມະຕິຂອງກອງປະຊຸມວ່າ: ທຸກປະເທດໃນໂລກຕ້ອງສະໜອງຄວາມ ຕ້ອງການການສຶກສາຂັນ້ ພ້ືນຖານເພອ່ື ທກຸ ຄນົ ຊຶ່ງມັນໄດ້ເລີ່ມຈາກການຮຽກຮ້ອງໃນສາ ກນົ ກ່ຽວກັບທຸກຄົນມສີ ິດໃນການໄດ້ຮບັ ການສກຶ ສາ. ຈາກນນ້ັ 10 ປີຕມໍ່ າ, ຄືວັນທີ 26-28 ເມສາ 2000 ໄດ້ມີກອງປະຊຸມປຶກສາຫາລືກ່ຽວກບັ ການສກຶ ສາທນີ່ ະຄອນ ຫຼວງດັກກາ ປະເທດເຊເນການ ໂດຍມຜີ ູ້ຕາງໜ້າລັດຖະບານ, ອົງການຈັດ ຕ້ັງສາກົນ, ອງົ ການຈັດຕງັ້ ທ່ີ ບ່ໍສັງກັດລດັ ຖະບານ, ສະຖາບນັ ການເງິນສາກົນເຂາ້ົ ຮ່ວມ ແລະ ປະກາດເປ້ົາໝາຍຍດຸ ທະ ສາດອອກ ຊຶ່ງມີ 6 ຈຸດໝາຍສໍາລັບປີ 2015. ໃນນັ້ນເປ້ົາໝາຍ ທີ 3 ແມນ່ ຮບັ ປະກນັ ໃຫ້ ຊາວໜຸ່ມ ແລະ ຜູ້ໃຫຍ່ໄດ້ເຂົ້າຮຽນໜັງສື ມີຄວາມຮູ້ ແລະ ທັກສະຊວີ ິດເໝາະສມົ ແລະ ເປາ້ົ ໝາຍທີ 4 ແມ່ນເພີ່ມອັດຕາການຮ້ໜູ ງັ ສືຂອງຜູ້ໃຫຍ່ໃຫ້ໄດ້ 50% ໂດຍສະເພາະເພດ ຍິງ ແລະ ສະເໝພີ າບໃນການເຂ້າົ ຮຽນການສຶກສາຂ້ັນພນື້ ຖານ ແລະ ການສຶກສາຢ່າງຕ່ໍ ເນ່ອື ງສໍາລັບຜູ້ໃຫຍ່ທຸກຄນົ . ລດັ ຖະບານແຫ່ງສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ໃນນາມເປັນ ພາຄີສາກົນກອງປະຊມຸ ດ່ັງກາ່ ວ ແລະ ເພ່ອື ສູຊ້ ນົ ປະຕບິ ດັ 6 ຈດຸ ໝາຍ ໄດມ້ ອບໃຫ້ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ ພັດທະນາແຜນງານແຫ່ງຊາດການສຶກສາ ເພ່ືອທກຸ ຄົນ (EFA) ສາໍ ລບັ 2003-2015 ຊ່ງຶ ໄດ້ກໍານົດ 6 ເປົາ້ ໝາຍ ໃນນ້ສີ ໍາລັບການສຶກສານອກ ໂຮງຮຽນມີ 2 ເປາົ້ ໝາຍຄື: (1) ຮັບປະກນັ ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຂອງການຮຽນ ຂອງຊາວໜຸ່ມ ແລະ ຜູ້ໃຫຍ່ຜ່ານການຮຽນ ແລະ ທກັ ສະຊີວິດຢ່າງເໝາະສມົ , (2) ຮອດປີ 2015 ບັນລຜຸ ົນສໍາເລດັ ໃນການປັບປຸງການຮຽນໜງັ ສືຂອງຜູ້ໃຫຍ່ໃຫ້ໄດ້ 50% ໂດຍ ສະເພາະແມນ່ ແມ່ຍິງ, ຄວາມສະເໝີພາບໃນການເຂົາ້ ຮຽນການສຶກສາຂັ້ນພ້ືນຖານ ແລະ ການສກຶ ສາແບບຕເໍ່ ນອ່ື ງສໍາລັບຜູ້ໃຫຍ່ທຸກຄົນ. ໃນພາກປະຕບິ ັດແຜນງານແຫ່ງຊາດການ ສຶກສາເພືອ່ ທຸກຄົນ ໄດມ້ ີການເຊ່ືອມໂຍງເຂາົ້ ກັບການຈດັ ຕັ້ງປະຕບິ ັດ ເປ້າົ ໝາຍສະຫັດສະ ວດັ ດ້ານການພັດທະນາ, ແຜນຍຸດທະສາດເພ່ືອການເຕີບໂຕ ແລະ ການລົບລ້າງຄວາມ ທຸກຍາກແຫ່ງຊາດຂອງລດັ ຖະບານຢາ່ ງກມົ ກຽວ. ອກີ ດາ້ ນໜ່ຶງກດົ ໝາຍວາ່ ດ້ວຍການສກຶ ສາ ແຫ່ງສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ຊ່ຶງປະກາດໃຊ້ໃນປີ 2008 ໄດ້ລະບວຸ ່າ 81

ພົນລະເມອື ງທກຸ ຄົນ ໂດຍບຈ່ໍ ໍາແນກຊນົ ເຜົ່າ, ເຊ້ອື ຊາດ, ສາສະໜາ, ເພດ, ໄວ ແລະ ຖານະທາງດ້ານເສດຖະກິດ-ສງັ ຄົມລວ້ ນແຕ່ມີສິດໄດ້ຮັບການສຶກສາ ແລະ ໄດ້ກໍານົດເອົາ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ເປນັ ອົງປະກອບໜຶ່ງຂອງລະບບົ ການສກຶ ສາແຫງ່ ຊາດຄຽງຄູ່ກນັ ໄປໃນທຸກຊນັ້ , ທກຸ ຂ້ັນການສຶກສາ ຊຶງ່ ມເີ ນື້ອໃນຫັຼກສູດ ແລະ ຖານະທຽບເທາົ່ ກັນ. ໃນການສໍາຫຼວດພົນລະເມືອງທ່ຢີ ູ່ອາໄສປີ 2005 ປະຊາກອນໃນເກນອາຍຸ 15 ປີ ຂນ້ຶ ໄປບຮໍ່ ູໜ້ ັງສມື ີຈໍານວນ 929.407 ຄນົ , ເປັນຍິງ 634.935 ຄົນ ແລະ ຊາຍ 294.472 ຄນົ . ການບໍລິການ ແລະ ຈັດການຮຽນການສອນບໍທ່ ັນທ່ົວເຖງິ ເປນັ ຕນົ້ ແມ່ນເຂດຫາ່ ງໄກ ສອກຫີກຼ ເຊ່ນັ : ໃນສົກຮຽນ 2010-2011 ຈາໍ ນວນຜູ້ບໍ່ຮ້ໜູ ັງສືມີ 314.518 ຄນົ , ຍງິ 198.728 ຄົນ, ຊາຍ 115.790 ຄົນ ຊ່ງຶ ໄດກ້ າຍເປັນສ່ິງທ້າທາຍຂອງພວກເຮາົ . ສະນ້ນັ ຈ່ຶງ ໄດສ້ ືບຕ່ໍຈັດການຮຽນການສອນມາຕາມລາໍ ດັບ, ສໍາລັບຜ້ທູ ຮ່ີ ູ້ໜັງສືແລ້ວກໄໍ ດ້ສບື ຕ່ບໍ ໍາລຸງ ໃຫ້ຈບົ ຊ້ັນປະຖມົ ໂດຍປະຕິບັດຕາມຫັຼກສູດການສຶກສາຂ້ັນພ້ືນຖານນອກໂຮງຮຽນແຫ່ງ ຊາດ ຊ່ຶງມີປະຊາຊົນກຸ່ມເປ້ົາໝາຍໃນເກນອາຍຸ 15-45 ປຮີ ຽນຈບົ ລະດັບລບົ ລາ້ ງຄວາມບໍ່ ຮໜູ້ ງັ ສື ແລະ ບໍາລງຸ ຍກົ ລະດບັ ຊ້ັນປະຖມົ ແຕ່ປີ 1991 ເຖງິ 2015 ທວ່ົ ປະເທດມີ 942.018 ຄົນ, ເປັນຍິງ 527.898 ຄນົ ແລະ ຊາຍ 414.120 ຄົນ; ຈບົ ຊ້ັນປະຖມົ ບໍາລຸງ ໄດ້ທງັ ໝດົ 639.690 ຄນົ , ເປນັ ຍງິ 338.520 ຄົນ ແລະ ຊາຍ 301.170 ຄນົ . ຕາຕະລາງທີ 2: ຕົວຊບ້ີ ອກການລບົ ລາ້ ງຄວາມບ່ໍຮູໜ້ ັງສື ແລະ ບໍາລງຸ ຈົບຊນ້ັ ປະຖົມ ຕວົ ຊີ້ບອກ 2000 2005 2010 2015 268.07 198.40 260.27 124.30 ຈາໍ ນວນຈົບລົບລ້າງຄວາມບ່ໍຮໜູ້ ັງສື 15- 45 ປີ 4 7 6 1 125.60 177.09 163.57 ຈາໍ ນວນຈບົ ບໍາລຸງຍົກລະດັບ ຈບົ ຊັນ້ 94.704 ປະຖົມ 9 5 9 80,3% 83,9% 89,1% 90% ອັດຕາການຮູ້ໜັງສື 15-24 ປີ 68,7% 72,7% 81,3% 98% ອັດຕາການຮ້ໜູ ັງສື 15 ປຂີ ຶ້ນໄປ 12 10 55 71 ຈາໍ ນວນເມືອງປະກາດຈບົ ຊ້ັນປະຖົມ ບາໍ ລຸງ 82

ໝາຍເຫດ: 1. ຈາໍ ນວນຈົບລົບລ້າງຄວາມບໍ່ຮູ້ໜັງສື ແລະ ຈບົ ປະຖົມແມ່ນຜົນສໍາເລດັ ໄລຍະ 5 ປີ. 2. ປີ 2000 ແມ່ນການສໍາຫຼວດອດັ ຕາການຮູ້ໜງັ ສື, ປີ 2005 ແມນ່ ການສໍາຫຼວດ ພົນລະເມືອງ, ປີ 2010 ແມນ່ ການສໍາຫຼວດແຮງງານທວົ່ ປະເທດ. ປີ 2015 ແມ່ນການ ຄາດຄະເນຈາກສະຖາບນັ ສະຖິຕຂິ ອງອຸຍ ແນດສະໂກ. 3. ຈໍານວນເມືອງປະກາດຈົບຊັ້ນປະຖມົ ບາໍ ລຸງແມນ່ ຜົນສໍາເລດັ ຂອງແຕ່ລະປີ. ສະຖຕິ ຈິ າໍ ນວນຜູຮ້ ຽນຈບົ ລບົ ລ້າງຄວາມບ່ໍຮູ້ໜງັ ສືແຕປ່ ີ 2000-2015 ສະຖິຕິຈາໍ ນວນຜ້ຮູ ຽນຈົບລົບລ້າງຄວາມບຮ່ໍ ໜູ້ ງັ ສື ແຕປ່ ີ 2000-2015 ການຮຽນການສອນລບົ ລ້າງຄວາມບໍ່ຮູ້ໜງັ ສື ແລະ ບໍາລງຸ ຍກົ ລະດບັ ການສກຶ ສາ ຊ້ນັ ປະຖົມ ໄດສ້ ືບຕໍ່ຂະຫຍາຍຕວົ ຢ່າງກວ້າງຂວາງ ແຕ່ເຂດຕົວເມືອງຮອດເຂດຊົນນະບົດ ຫ່າງໄກສອກຫຼກີ ສະແດງອອກໃນສົກຮຽນ 2014-2015 ນກັ ຮຽນຈົບລະດບັ ລົບລ້າງຄວາມ ບໍ່ຮູ້ໜງັ ສື 6.402 ຄນົ ເປັນຍງິ 3.864 ຄນົ , ຊາຍ 2.538 ຄົນ; ຈົບຊນ້ັ ປະຖົມບໍາລຸງມີທັງໜົ ດ 18.575 ຄນົ , ເປັນຍິງ 10.617 ຄນົ , ຊາຍ 7.958 ຄົນ ຊງຶ່ ຜ່ານການຕິດຕາມປະເມນີ ຜົນເຫນັ ວ່າ ປະຊາຊົນກຸ່ມເປ້າົ ໝາຍສາມາດຮຽນຈົບຫັຼກສດູ ທີ່ກະຊວງສກຶ ສາທິການ ແລະ ກິລາວາງອອກ ແລະ ໄດຈ້ ັດພິທີປະກາດຈບົ ຊັນ້ ປະຖມົ ສຶກສາບໍາລງຸ ມາເປັນລໍາດບັ ເລີ່ມ ຈາກຈດັ ຢູ່ຂັ້ນບາ້ ນ, ຂັ້ນເມືອງ ແລະ ຂ້ນັ ແຂວງ/ນະຄອນຫວຼ ງຄື: ປີ 2010 ແມ່ນນະຄອນ 83

ຫຼວງວຽງຈັນ, ປີ 2011 ແຂວງຈໍາປາສັກ; ປີ 2012 ແຂວງຊຽງຂວາງ ແລະ ແຂວງອຸດົມໄຊ; ປີ 2013 ແຂວງຫວຼ ງພະບາງ, ຫຼວງນ້ໍາທາ, ບລໍ ຄິ ໍາໄຊ, ໄຊຍະບລູ ີ, ບ່ແໍ ກວ້ ແລະ ຫົວພັນ; ປີ 2014 ແຂວງ ສາລະວັນ, ອັດຕະປ,ື ຄໍາມ່ວນ, ສະຫວນັ ນະເຂດ, ເຊກອງ, ວຽງຈັນ ແລະ ປີ 2015 ແມ່ນແຂວງ ຜ້ງົ ສາລີ, ແຂວງ ໄຊສົມບູນເປັນແຂວງສດຸ ທາ້ ຍຂອງທ່ົວປະເທດ. ມາ ຮອດສກົ ຮຽນ 2014-2015 ທວ່ົ ປະເທດ ໄດສ້ ໍາເລັດການສຶກສາຈບົ ຊັນ້ ປະຖົມບໍາລຸງ ຊງ່ຶ ລວມມີ 148 ເມືອງຂອງ 17 ແຂວງ ແລະ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ຊ່ງຶ ໄດ້ຈັດງານໂຮມ ຊມຸ ນຸມລະດັບຊາດ ເພອື່ ປະກາດຈົບຊ້ັນປະຖົມບາໍ ລຸງທ່ົວປະເທດຢາ່ ງເປນັ ທາງການໃນ ວນັ ທີ 28 ສິງຫາ 2015. ການຮຽນການສອນລົບລາ້ ງຄວາມບ່ໍຮູ້ໜັງສື ແລະ ບາໍ ລງຸ ຊນັ້ ປະຖົມສກຶ ສາແຕ່ປີ 2000-2015 84

ສະຖິຕິຜຮູ້ ຽນຈົບຊ້ັນປະຖົມສກຶ ສາບາໍ ລງຸ ແຕ່ປີ 2000-2015 ພິທປີ ະກາດຈົບຊັ້ນປະຖົມສຶກສາບາໍ ລຸງທ່ົວເມອື ງ ແລະ ແຂວງ 85

ຄຽງຄກູ່ ັບວຽກງານລົບລ້າງຄວາມບໍ່ຮູ້ໜັງສື ແລະ ບາໍ ລຸງຊ້ັນປະຖົມແລວ້ , ວຽກງານ ບາໍ ລຸງມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນຕນົ້ ແລະ ບໍາລຸງມັດທະຍົມສຶກສາຕອນປາຍກໍໄດ້ຂະຫຍາຍ ຕວົ ທາງດ້ານປະລິມານ ແລະ ຄຸນນະພາບ. ແຕ່ປີ 1991-2015 ມຜີ ຮູ້ ຽນຈົບຊ້ັນມັດທະຍມົ ຕອນຕນ້ົ ບໍາລງຸ 138.623 ຄນົ ເປັນຍິງ 66.029 ຄນົ ແລະ ຊາຍ 72.594 ຄົນ; ຈບົ ມັດທະ ຍມົ ຕອນປາຍບາໍ ລງຸ 43.442 ຄນົ ເປນັ ຍິງ 66.029 ຄົນ ແລະ ຊາຍ 72.594 ຄນົ . ສາໍ ລບັ ສກົ ຮຽນ 2014-2015 ມຜີ ຮູ້ ຽນຈົບຊນ້ັ ມດັ ທະຍົມຕອນຕ້ົນບໍາລຸງໄດ້ 48.558 ຄນົ ເປນັ ຍິງ 25.589 ຄົນ, ຊາຍ 22.969 ຄົນ; ຈົບຊັ້ນມດັ ທະຍມົ ຕອນປາຍໄດ້ 2.177 ຄນົ ເປນັ ຍິງ 777 ຄນົ ແລະ ຊາຍ 1.400 ຄົນ. ທ່ົວປະເທດປະກາດຈົບຊ້ນັ ມັດທະຍມົ ຕອນຕົ້ນທົ່ວເມອື ງ ໄດ້ 45 ເມືອງ (2014-2015) ແລະ ປະກາດຈົບທວ່ົ ແຂວງໄດ້ 1 ແຂວງຄື: ແຂວງໄຊຍະບລູ ີ ໄດຈ້ ດັ ພິທປີ ະກາດຈົບຊນ້ັ ມັດທະຍມົ ຕອນຕ້ົນທວ່ົ ແຂວງ ໃນວັນທີ 27 ກມຸ ພາ 2015 ຊງ່ຶ ເປນັ ແຂວງທາໍ ອດິ ຂອງທວົ່ ປະເທດ ແລະ ກຽມຈະປະກາດໃນຕໍ່ໜ້າມີແຂວງຊຽງຂວາງ ແລະ ນະຄອນຫຼວງ. ຕາຕະລາງທີ 3: ຕວົ ຊີ້ບອກການບໍາລຸງຊ້ັນມັດທະຍົມສກຶ ສາ ແລະ ຝຶກອົບຮມົ ວິຊາຊີບຂ້ັນ ພື້ນຖານ ຕົວຊ້ີບອກ 2000 2005 2010 2015 ຈາໍ ນວນບໍາລຸງຍົກລະດັບຈົບຊ້ັນ 4.312 4.695 ມັດທະຍົມຕອນຕນົ້ 6.365 116.222 ຈາໍ ນວນບໍາລຸງຍົກລະດັບຈົບຊ້ັນ ມັດທະຍົມຕອນປາຍ 7.806 11.128 8.501 10.894 ຈາໍ ນວນຝກຶ ອົບຮມົ ວຊິ າຊີບຂ້ັນ ພ້ືນຖານ 8.017 15.413 12.660 7.673 ຈາໍ ນວນເມືອງປະກາດຈບົ ຊ້ັນ ມັດທະຍົມຕອນຕນົ້ 0 0 25 20 86

ສະຖິຕຜິ ູ້ຮຽນຈົບຊັ້ນມັດທະຍມົ ສຶກສາຕອນຕົ້ນບໍາລງຸ ແຕ່ປີ 2000-2015 ສະຖິຕິຜ້ຮູ ຽນຈົບຊ້ັນມັດທະຍມົ ສຶກສາຕອນປາຍບໍາລຸງ ແຕ່ປີ 2000-2015 ນອກຈາກນີ້ປະຊາຊົນ ແລະ ກ່ມຸ ສົນໃຈຍງັ ໄດ້ຝຶກອົບຮົມວິຊາຊີບຂ້ນັ ພນ້ື ຖານໄດ້ 2.372 ຄົນ, ຍິງ 1.659ຄົນ, ຊາຍ 713 ຄົນ ຊງ່ຶ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເຂົາເຈາ້ົ ມີວຊິ າອາຊີບ ເພ່ືອ ການດໍາລົງຊວີ ິດ ແລະ ເຮດັ ໃຫ້ຊວີ ິດການເປັນຢດູ່ ີຂ້ນຶ ທັງເປນັ ການປະກອບສວ່ ນເຂົ້າໃນ ການປະຕບິ ັດນະໂຍບາຍ 3 ສ້າງຂອງລັດຖະບານອີກດ້ວຍ. 87

ສະຖິຕິຜູ້ຮຽນຈົບຝຶກອົບຮມົ ວຊິ າຊີບຂັນ້ ພ້ນື ຖານ ແຕປ່ ີ 2000-2015 ຕາຕະລາງທີ 4: ຕົວຊບ້ີ ອກສູນການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ສູນການສຶກສານອກໂຮງຮຽນ 2000 2005 2010 2015 ຄາດໝາຍ 2015 ຈາໍ ນວນສູນການສຶກສານອກໂຮງ 3 3 3 3 ຮຽນພາກ 3 ແຫງ່ ເດມີ ຈາໍ ນວນສູນການສຶກສານອກ 0 0 0 16 ໂຮງຮຽນຂ້ັນແຂວງ 18 ຈາໍ ນວນສນູ ການສກຶ ສານອກ 0 0 0 6 ໂຮງຮຽນຂນ້ັ ເມອື ງ 148 ສູນຝຶກອົບຮມົ ວິຊາຊບີ ຂ້ັນພື້ນຖານ 3 3 8 0 ຂອງແຂວງ 10 10 10 16 0 ໂຮງຮຽນບາໍ ລຸງແຂວງ 22 22 6 11 0 ໂຮງຮຽນບາໍ ລຸງເມືອງ 298 340 298 317 0 ຈາໍ ນວນສູນການຮຽນຮູ້ຊຸມຊົນ 88

7.5 ຮບູ ແບບ ແລະ ຜນົ ສໍາເລດັ ຂອງການຈັດການຮຽນການສອນສາໍ ລບັ ລບົ ລ້າງຄວາມ ບຮ່ໍ ໜູ້ ງັ ສື ແລະ ບາໍ ລຸງຍົກລະດັບການສຶກສາຈົບຊັ້ນປະຖມົ ທ່ົວປະເທດ ການຮຽນການສອນສາໍ ລັບລົບລ້າງຄວາມບໍ່ຮູໜ້ ັງສື ແລະ ບໍາລຸງຍົກລະດັບການ ສຶກສາຊັ້ນປະຖົມໄດຈ້ ດັ ຕ້ັງປະຕິບດັ ຕາມຮູບແບບ, ຂັ້ນຕອນ ແລະ ກໍານົດເວລາ ໂດຍອີງໃສ່ ກຸ່ມເປ້າົ ໝາຍຜ້ຮູ ຽນ ແລະ ສະພາບຕວົ ຈງິ ຂອງທ້ອງຖິ່ນ ຊ່ງຶ ນໍາໃຊ້ຫຼກັ ສດູ ແລະ ສ່ກື ານຮຽນ ການສອນ ທີ່ກົມການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ກະຊວງສກຶ ສາທິການ ແລະ ກລິ າ ໄດວ້ າງອອກ ແລະ ນໍາໃຊເ້ ປັນເອກະພາບທວ່ົ ປະເທດ. ການ ຮຽນການສອນໄດຈ້ ັດຂ້ຶນຢູ່ຕາມສນູ ການຮຽນ ຊຸມຊົນ, ໂຮງຮຽນປະຖົມສາມນັ ສຶກສາ ຫຼື ສະ ຖານທລ່ີ ວມຂອງບາ້ ນນັບທງັ ວັດ. ຫຼັກສູດການ ສກຶ ສາຂັ້ນພ້ນື ຖານຊ້ັນປະຖົມສຶກສາລະບົບບໍາ ລງຸ ມີ 3 ລະດບັ ຄື: ລະດບັ 1 (ທຽບເທົາ່ ກບັ ປ.1-ປ.2), ລະດັບ 2 (ທຽບເທົ່າກັບຊ້ນັ ປ.3- ປ.4) ແລະ ລະດັບ 3 (ທຽບເທົ່າກັບ ປ.5). ການຈັດການຮຽນການສອນ ແລະ ການປະເມີນຈົບຊັ້ນປະຖມົ ບໍາລຸງຢູ່ແຂວງໄຊຍະບູລີ ແລະ ແຂວງສາລະວັນ ໃນປີ 2013 89

ພິທີປະກາດຈົບຊັ້ນປະຖົມບໍາລຸງທ່ົວເມອື ງກະລມຶ ແຂວງເຊກອງ ຄ້ັງວັນທີ 23 ພດຶ ສະພາ 2014 8. ອາຊີວະສກຶ ສາ ແລະ ການຝກຶ ອົບຮົມວິຊາຊີບ ໂດຍ: ໜພູ ນັ ອດຸ ສາ ອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ອົບຮມົ ວຊິ າຊີບ ມີພາລະບົດບາດສາໍ ຄນັ , ມີຄວາມຈໍາເປັນ ແລະ ມີຜົນກະທບົ ໂດຍກົງຕໍ່ການພັດທະນາເສດຖະກດິ -ສັງຄົມຂອງ ສປປ ລາວ. ອາຊວີ ະສກຶ ສາ ແລະ ອົບຮົມວຊິ າຊີບຍັງສາມາດປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການຫດຸຼ ຜ່ອນຈາກສະພາວະຄວາມ ເປນັ ປະເທດດ້ອຍພັດທະນາ, ຫນັ ເປນັ ອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ທນັ ສະໄໝ ໃນການສາ້ ງກໍາລັງ ແຮງງານ ໃຫ້ມີຄວາມສາມາດທາງດາ້ ນເຕັກນິກ-ວິຊາຊີບ ຫຼື ເຕັກໂນໂລຊີໃນລະດັບຊັ້ນຕ້ົນ, ຊນັ້ ກາງ ແລະ ຊນັ້ ສູງ ໃນສາຂາອາຊີບຕ່າງໆ ເຊນັ່ : ກະສິກໍາ, ປາ່ ໄມ້, ລຽ້ ງສັດ, ການປະມງົ , ຊາ່ ງກ່,ໍ ຊາ່ ງໄມ້, ໄຟຟ້າ, ເອເລັກໂຕຣນິກ, ຄອມພິວເຕີ, ກົນຈກັ , ລົດຍົນ, ບແ່ໍ ຮ່, ແຜນທ່ີ ທອ່ ງ ທຽ່ ວ, ອາຫານ-ການໂຮງແຮມ, ທະນາຄານ, ການບນັ ຊ,ີ ຄ້ມຸ ຄອງຫອ້ ງການ-ເລຂານຸ ການ ແລະ ສາຂາອາຊບີ ອື່ນໆ, ວຽກງານອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ອົບຮົມວິຊາຊີບ ທີ່ຈະກ່າວ ໃນປ້ືມເຫມ້ັຼ ນີແ້ ມ່ນຈະໄດໃ້ ຫ້ຄວາມຈະຈາ່ ງແຈ້ງຫາຼ ຍດ້ານ ຄື: (1) ຄວາມເປັນມາຂອງວຽກ ງານອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ອົບຮົມວິຊາຊບີ , (2) ນະໂຍບາຍຂອງລດັ ຖະບານໃນການພດັ ທະນາອາຊີວະສຶກສາ, (3) ການພດັ ທະນາອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ອົບຮົມວຊິ າຊີບ ແຕ່ປີ 2006 ເຖງິ ປດັ ຈຸບັນ, ແລະ (4) ສັງລວມຜົນສໍາເລດັ ຂອງການພັດທະນາອາ ຊວີ ະສກຶ ສາ ແລະ ອົບຮົມວິຊາຊີບ. ລາຍລະອຽດຈະໄດ້ກ່າວດ່ງັ ຕໍໄ່ ປນ້ີ. 90

8.1 ຄວາມເປນັ ມາຂອງວຽກງານອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ອົບຮົມວຊິ າຊີບ ແຕ່ປີ 1975 ເປນັ ຕ້ນົ ມາ ວຽກງານອາຊວີ ະສຶກສາ ໄດຮ້ ັບການພັດທະນາ, ຂະ ຫຍາຍຕົວ ແລະ ມຜີ ົນສໍາເລດັ ໃນການກ່ໍສາ້ ງ ແລະ ຝຶກອບົ ຮມົ ນາຍຊ່າງ ແລະ ນັກວຊິ າ ການແຕ່ລະໄລຍະ. ແຕ່ປີ 1983 ເຖງິ ປີ 2001 ວຽກງານອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ຝກຶ ອົບຮົມ ວິຊາຊບີ ໄດຂ້ ້ຶນກບັ ກົມມະຫາວທິ ະຍາໄລ ແລະ ອາຊີວະສຶກສາ, ມາຮອດປີ 2001 ໄດມ້ ີ ການປຽ່ ນຊື່ເປັນກົມອາຊີວະສກຶ ສາ ແລະ ການສຶກສາຊນັ້ ສູງຍ້ອນວ່າ ການສຶກສາຊັ້ນສງູ ແມນ່ ໄດກ້ ວມເອົາການສຶກສາໃນຫາຼ ຍລະດັບ ຊງຶ່ ເລີມ່ ແຕ່ລະດັບອະນຸປະລິນຍາ ຈນົ ເຖງິ ລະດັບປະລິນຍາເອກ ແລະ ສາມາດຈດັ ຕັງ້ ການຮຽນການສອນໃນສະຖາບັນການສກຶ ສາ ຊ້ນັ ສູງ ໃນນນ້ັ ລວມມີ: ສນູ ການສກຶ ສາ, ໂຮງຮຽນວິຊາສະເພາະຊ້ັນສູງ, ວທິ ະຍາໄລ, ສະ ຖາບັນສຶກສາ ແລະ ມະຫາວທິ ະຍາໄລ. ເລ່ມີ ແຕ່ປີ 1998 ເປັນຕົ້ນມາ ການພັດທະນາວຽກງານອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ຝກຶ ອບົ ຮົມວິຊາຊີບຢູ່ ສປປ ລາວ ແມ່ນປະຕບິ ັດຕາມແຜນນະໂຍບາຍຂອງລັດຖະບານ ກຽ່ ວກບັ ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ຄືສ້າງກໍາລັງແຮງງານ ເພື່ອຕອບສະໜອງຄວາມ ຮຽກຮອ້ ງຕ້ອງການຂອງທຸກພາກສວ່ ນເສດຖະກິດ, ອາຊີວະສກຶ ສາ ແມນ່ ໄດຮ້ ບັ ການປບັ ປຸງ ໂດຍມີການປັບປຸງຫກຼັ ສູດ ເປນັ ຕ້ນົ ດ້ານໂຄງສ້າງ ແລະ ເນອື້ ໃນການຝຶກອົບຮມົ ສາຍ ອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ອົບຮົມວິຊາຊີບໃນລະດັບຕ່າງໆ ເຊ່ນັ : ລະດັບປະກາສະນີຍະບັດວິຊາ ຊີບຊໍານານງານ, ປະກາສະນີຍະບັດຊາ່ ງເຕັກນິກ ແລະ ປະກາສະນີຍະບັດວິຊາຊບີ ສມົ ບູນ ເພອ່ື ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງຕະ ຫຼາດແຮງງານ. ແຕປ່ ີ 2005 ມາເຖິງ 2011, ຫຼກັ ສດູ ອາຊວີ ະສກຶ ສາ ໄດ້ຮັບການປັບປຸງ, ຈັດການຮຽນການສອນຫຼາຍຮບູ ແບບ ແລະ ກໍານົດປະລມິ ານການຮຽນການສອນເປັນໜວ່ ຍກິດ. ການກ່ສໍ າ້ ງກໍາລັງແຮງງານໃນໄລຍະນ້ີ ແມ່ນຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຄມຸ້ ຄອງບໍລິຫານ ທາງວຊິ າການຂອງກມົ ອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ການສກຶ ສາຊັ້ນສູງ ປະກອບມີ 4 ພະແນກ ການຄ:ື ພະແນກບໍລິຫານ, ອາຊີວະສກຶ ສາ, ການສຶກສາຊ້ັນສູງ ແລະ ພະແນກຄ້ມຸ ຄອງ ນກັ ສຶກສາ. ປະກອບມີຫົວໜາ້ ກົມ ແລະ ຮອງຫົວໜາ້ ກົມ 2 ຕໍາແໜ່ງ, ຫວົ ໜາ້ ພະແນກ ແລະ ຮອງພະແນກ 1-2 ຕໍາແໜງ່ ພ້ອມດວ້ ຍນັກວິຊາການຈາໍ ນວນໜຶງ່ . ຄຽງຄູ່ກັບວຽກ ງານນ້ີ, ສະພາທີ່ປຶກສາອາຊວີ ະສກຶ ສາແຫ່ງຊາດ (ສອຊ) ແລະ ຫ້ອງການປະຈໍາສະພາທີ່ ປກຶ ສາອາຊວີ ະສຶກສາແຫ່ງຊາດ (ຫກ ສອຊ) ກໍໄດຮ້ ັບການສ້າງຕງ້ັ ຂ້ນຶ ໃນປີ 2002, ຫົວໜ້ າຫ້ອງການ ສອຊ ມີຕໍ່າແໜງ່ ທຽບເທົ່າຮອງກມົ ແລະ ມີຫອ້ ງການຕັ້ງຢູກ່ ະຊວງສຶກສາທິ 91

ການ ໂດຍການຊ້ີນໍາ ແລະ ປະສານງານຢ່າງໃກຊ້ ິດ ຂອງກົມອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ການ ສກຶ ສາຊັ້ນສູງໃນເວລານ້ນັ . ປີ 2008 ກົມອາຊີວະສຶກສາ ໄດ້ແຍກອອກຈາກກມົ ອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ການສກຶ ສາຊ້ັນສູງ ຕາມດໍາລັດນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ວາ່ ດ້ວຍການຈັດຕັງ້ ແລະ ການເຄອື່ ນໄຫວ ຂອງກະຊວງສຶກສາທິການ ເລກທີ 62/ນຍ ລງົ ວັນທີ 07/04/2008. ພາລະບດົ ບາດ ແລະ ການຈັດຕັ້ງຂອງກົມຕາມຂ້ຕໍ ົກລົງຂອງລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງສຶກສາ ສະບັບເລກທີ 1500/ສສ.ຈຕ.08, ລົງວນັ ທີ 14/6/2008 ມໂີ ຄງຮ່າງການຈັດຕັ້ງປະກອບມີ 4 ພະແນກ ການໄດແ້ ກ່: ພະແນກບລໍ ິຫານ, ພະແນກຕິດຕາມ-ປະເມີນຜົນ, ພະແນກຄ້ົນຄວາ້ -ພດັ ທະ ນາ ແລະ ພະແນກພັດທະນາບຸກຄະລາກອນ. ກົມອາຊີວະສຶກສາໄດ້ຈັດວາງບຸກຄະລາກອນ ໃສ່ຕ່ໍາແໜ່ງຫວົ ໜ້າກມົ 1 ຕໍາແໜ່ງ, ຮອງຫົວໜາ້ ກມົ 2 ທ່ານ, ຫວົ ໜ້າພະແນກ ແລະ ຮອງ ຫົວໜ້າພະແນກຕາໍ ແໜງ່ ລະ 1 ທ່ານ ພອ້ ມດວ້ ຍນັກວິຊາການຈໍານວນໜ່ຶງ. ປີ 2011 ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກລິ າ ໄດປ້ ັບປຸງພາລະບດົ ບາດຄນື ໃໝ່ ເພືອ່ ໃຫແ້ ທດເໝາະກບັ ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ຕອບສະໜອງຄວາມຕອ້ ງການ ການພັດທະນາເສດຖະກດິ ຂອງຊາດ ຕາມດາໍ ລັດນາຍົກລັດຖະມົນຕີວ່າດ້ວຍການຈດັ ຕັ້ງ ແລະ ການເຄອື່ ນໄຫວຂອງກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ສະບັບເລກທີ 282/ນຍ, ລງົ ວນັ ທີ 7 ກນັ ຍາ 2011. ກມົ ອາຊີວະສຶກສາກໄໍ ດ້ປບັ ປຸງພາລະບດົ ບາດ ແລະ ການຈດັ ຕັ້ງ ເພອ່ື ໃຫ້ແທດເໝາະກັບການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງບໍລິມາດວຽກງານອາຊີວະສຶກສາ ຕາມຂໍຕ້ ົກ ລງົ ຂອງລັດຖະມົນຕວີ ່າການກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກລິ າ ສະບັບເລກທີ 835/ສສກ.ຈຕ, ລງົ ວນັ ທີ 19/03/2012 ມໂີ ຄງຮາ່ ງການຈັດຕ້ັງປະກອບມີ 4 ພະແນກການໄດແ້ ກ່: ພະ ແນກບໍລິຫານ, ພະແນກຕິດຕາມ-ປະເມີນຜົນ, ພະແນກຄຸ້ມຄອງຂມ້ໍ ູນ-ຂາ່ ວສານ ແລະ ພະແນກພດັ ທະນາບຸກຄະລາກອນອາຊີວະສຶກສາ, ໄດ້ຈັດວາງບຸກຄະລາກອນໃສ່ຕํ່າແ ໜງ່ ຮອງກົມ 03 ທ່ານ, ຫົວໜາ້ ພະແນກ ແລະ ຮອງຫວົ ໜາ້ ພະແນກຕາໍ ແໜງ່ ລະ 1 ທາ່ ນ ພ້ອມດວ້ ຍນັກວຊິ າການຈໍານວນໜ່ຶງ. ນອກນ້ັນກມົ ອາຊີວະສຶກສາຍງັ ຖກື ມອບໝາຍໃຫຊ້ ີ້ ນາໍ ຫ້ອງການປະຈາໍ ສະພາທປ່ີ ຶກສາອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ພັດທະນາສມີ ືແຫ່ງຊາດອີກດວ້ ຍ. ການພັດທະນາວຽກງານອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ອົບຮມົ ວຊິ າຊີບ ຜ່ານມາຍັງເຫັນວາ່ ຜທູ້ ່ີສົນໃຈເຂົ້າຮຽນໃນສາຍອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ອົບຮມົ ວິຊາຊີບ ຍັງມໜີ ້ອຍ ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນສາຂາອາຊີບ ທີ່ເປັນທ່າແຮງຂອງການພັດທະນາເສດຖະກິດສັງຄົມຂອງຊາດ ເນື່ອງ ຈາກວ່າສັງຄົມທົວ່ ໄປກໍຄພື ່ໍແມ່ນັກຮຽນນັກສຶກສາ ຍັງນິຍົມກັນສ່ົງເສມີ ລູກຫາຼ ນເຂົ້າຮຽນ 92

ສາຍການສຶກສາຊນັ້ ສູງຫຼາຍກວ່າການສຶກສາດ້ານເຕັກນິກ ແລະ ວຊິ າຊີບ. ຜູທ້ ່ຈີ ົບການສຶກ ສາຊັ້ນສູງຂ້ຶນໄປກໍຍັງເປັນທີ່ຕ້ອງການຮັບເຂາ້ົ ເຮດັ ວຽກຂອງອົງກອນເປັນສ່ວນຫຼາຍ ຈງ່ຶ ເຮດັ ໃຫກ້ ານສາ້ ງກາໍ ລັງແຮງງານບ່ເໍ ປັນໄປຕາມຮູບທາດ, ບສ່ໍ ອດຄ່ອງກັບຄວາມຕ້ອງການ ແຮງງານຕົວຈງິ ກໍຄືຍຸດທະສາດແຫ່ງການພັດທະນາ ແລະ ໂຄງປະກອບເສດຖະກິດຂອງ ປະເທດ, ການລົງທນຶ ເຂາ້ົ ໃນການພດັ ທະນາອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ອົບຮົມວິຊາຊີບ ນັບທງັ ຂອງລດັ ແລະ ເອກະຊົນ ກໍຍັງມີຂີດຈໍາກັດ, ພາກສ່ວນທຮີ່ ບັ ຜດິ ຊອບການກໍ່ສາ້ ງຍງັ ຂາດ ການປະສານງານໃນການວາງແຜນຮ່ວມກັນ ແລະ ພັດທະນາອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ອບົ ຮົມ ວຊິ າຊີບ. 8.2 ນະໂຍບາຍຂອງລັດຖະບານໃນການພດັ ທະນາອາຊີວະສຶກສາ ຜາ່ ນມາເຫນັ ວ່າລັດຖະບານກໍໄດ້ພະຍາຍາມ ແລະ ໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນຕ່ໍການພດັ ທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ເວ້າົ ລວມເວ້ົາສະເພາະແມນ່ ອາຊວີ ະສຶກສາ ແລະ ອບົ ຮມົ ວິຊາຊບີ ຊຶງ່ ສະແດງອອກຢູ່ໃນມະຕິກອງປະຊມຸ ໃຫຍ່ຄັ້ງທີ VIII ຂອງພກັ ທ່ີໄດ້ກໍານດົ ວ່າ: ພວກເຮາົ ຕ້ອງສືບຕໍເ່ ລງັ່ ລດັ ແລະ ເພ່ມີ ທະວີຄວາມສາມາດໃນການພັດ ທະນາຊັບພະຍາ ກອນມະນດຸ ແນໃສ່ສ້າງຄນົ ລາວໃຫ້ເປັນພນົ ລະເມືອງດີ, ມກີ ານສຶກສາ, ມີຄວາມຮູ້ ແລະ ມວີ ຊິ າຊີບ ມຄີ ວາມສາມາດປະດິດສ້າງ ແລະ ມຄີ ວາມກະຕືລລື ້ນົ ຕກໍ່ ານພັດທະນາປະ ເທດຊາດກໍຄພື ັດທະນາຕົນເອງ, ມີສຂຸ ະພາບແຂງແຮງ, ພະລານາໄມສມົ ບູນ ແລະ ມຄີ ຸນ ສມົ ບດັ ປອດໃສ ເພ່ືອຕອບສະໜອງຄວາມຮຽກຮອ້ ງຕອ້ ງການຂອງການພັດທະນາ, ໃນສະ ເພາະໜາ້ ນີ້ ພວກເຮາົ ຕ້ອງພດັ ທະນາຊັບພະຍາກອນມະນດຸ ໃຫ້ສອດຄອ່ ງກັບຍຸດທະສາດ ແຫງ່ ການພັດທະນາ ແລະ ໂຄງປະກອບເສດຖະກິດຂອງປະເທດ ກຄໍ ືຄວາມຮຽກຮອ້ ງ ຕອ້ ງການຂອງການເຊ່ືອມໂຍງກັບພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ພວກເຮົາຕອ້ ງ ເພ່ມີ ຄວາມສາມາດທາງດ້ານການກໍ່ສ້າງຢູ່ພາຍໃນປະເທດ ໂດຍສມຸ ການລງົ ທຶນເຂາ້ົ ໃນ ການຂະຫຍາຍຕານ່າງໂຮງຮຽນອາຊວີ ະສກຶ ສາໄປສູ່ທກຸ ແຂວງ ແລະ ຕວົ ເມືອງຈໍານວນໜງ່ຶ ເພືອ່ ກ່ໍສ້າງ ແລະ ຝຶກອົບຮົມຍົກລະດັບສີມືຂອງກາໍ ມະກອນ, ນາຍຊາ່ ງ, ນັກວິຊາການ, ນັກ ບລໍ ິຫານ, ນັກຄຸ້ມຄອງ, ນັກບລໍ ິການ, ຜູ້ຈດັ ການ ແລະ ອື່ນໆ. ຄຽງຄູກ່ ັນນັ້ນກໍສົ່ງໄປສຶກສາ ຮ່າໍ ຮຽນ, ໄປເຮັດວຽກ, ໄປທດັ ສະນະສຶກສາ ແລະ ບາໍ ລງຸ ຍົກລະດັບຢູ່ຕ່າງປະເທດ ລວມ ທງັ ການຍາດແຍ່ງທນຶ ຊ່ວຍເຫຼອື ຂອງປະເທດເພ່ືອນມິດ, ພວກເຮາົ ສບື ຕໍ່ເອົາວຽກງານການ ສກຶ ສາເປັນວຽກງານຈຸດສຸມໃຈກາງຂອງການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ແລະ ຈະ ຕ້ອງເພມ່ີ ການລົງທຶນຂອງລັດ ພ້ອມທັງມີນະໂຍບາຍ ແລະ ປກຸ ລະດົມການປະກອບສ່ວນ 93