40 ແຫ່ງການພັດທະນາການສິກສາ ແລະ ກິລາ ລາວ

ລານຕາກສໍປູນຂາວ ແລະ ສປໍ ນູ ສີໃນຮົມ ທໂ່ີ ຮງງານສໍຂາວທາ່ ແຂກ ການຂົນສ່ງົ ອຸປະກອນການສກຶ າສາ, ເຄ່ືອງທດົ ລອງວິທະຍາສາດ ເພ່ືອສ່ົງມອບໃຫວ້ ທິ ະຍາໄລຄູ 194

ການເຄ່ືອນໄຫວມອບອປຸ ະກອນທດົ ລອງວທິ ະຍາສາດໃຫແ້ ກ່ບນັ ດາວທິ ະຍາໄລຄູ 195

ຫອ້ ງວາງສະແດງອຸປະກອນການສຶກສາ, ອປຸ ະກອນທດົ ລອງວິທະຍາສາດ ຂອງລັດວິສາຫະກດິ ໂຮງງານຜະລດິ ອຸປະກອນການສກຶ ສາ 196

18. ການສຶກສາພາກເອກະຊນົ ໃນພາລະກດິ ການສຶກສາລາວ ໂດຍ: ພວູ ອນ ແກວ້ ພູວົງ 18.1 ສະພາບຄວາມເປັນມາ ການສກຶ ສາພາກເອກະຊົນ ແມ່ນນອນຢໃູ່ ນລະບົບການສກຶ ສາແຫ່ງຊາດ ລັດເປັນຜູ້ ກາໍ ນົດແນວທາງນະໂຍບາຍສ່ງົ ເສມີ ໃຫບ້ ຸກຄົນ, ລວມໝູ່ ແລະ ການຈັດຕ້ງັ ພາກເອກະຊົນ ທງັ ພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ລງົ ທຶນໃສ່ການສຶກສາດ້ວຍການສ້າງຕງ້ັ ໂຮງຮຽນ, ສນູ , ສະ ຖາບັນການສຶກສາຕາ່ ງໆ ແລະ ອະນຸມັດໃຫ້ເປີດສອນຫັຼກສູດ ຕາມລະບົບການສຶກສາ ແຫງ່ ຊາດທກ່ີ ະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ກາໍ ນົດໄວ້ ເພ່ືອບລໍ ິການໃຫ້ແກ່ສັງຄມົ ໂດຍ ໄດຮ້ ບັ ຄ່າຕອບແທນທີ່ເໝາະສມົ ຈາກຜູ້ຮຽນ. ໃນປີ 1990 ສະພາລັດຖະມນົ ຕໄີ ດ້ອອກດໍາລັດວ່າດ້ວຍການອະນຍຸ າດໃຫ້ສ້າງ ຕ້ງັ ໂຮງຮຽນເອກະຊົນ ສະບັບເລກທີ 58/ນຍ, ລງົ ວນັ ທີ 29 ກັນຍາ 1990. ໃນໄລຍະນັ້ນ ການຂໍອະນຸຍາດສາ້ ງຕັງ້ ໂຮງຮຽນຍງັ ບທ່ໍ ນັ ມີລະບຽບຫັກຼ ການ ທ່ີເປັນເອກະພາບກນັ , ການ ແບ່ງຂນ້ັ ຄຸ້ມຄອງ ແລະ ການອະນຸຍາດບ່ທໍ ັນຈະແຈ້ງ, ຂນ້ັ ຫ້ອງການສຶກສາປະຈໍາເມືອງ, ພະແນກສຶກສາທິການປະຈາໍ ແຂວງ/ນະຄອນຫວຼ ງ ແລະ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ກໍອະນຍຸ າດ. ໃນປີ 1995 ນາຍົກລັດຖະມນົ ຕີໄດອ້ ອກດໍາລດັ ວ່າດ້ວຍການສຶກສາພາກເອກະຊົນ ສະບັບເລກທີ 64/ນຍ, ລງົ ວນັ ທີ 14 ສິງຫາ 1995 ໂດຍໄດ້ກໍານົດຫກັຼ ການ, ລະບຽບການ ແລະ ເງື່ອນໄຂໃນການສາ້ ງຕ້ັງໂຮງຮຽນພາກເອກະຊນົ , ນະໂຍບາຍອຸດໜູນສງົ່ ເສີມໂຮງ ຮຽນພາກເອກະຊົນ, ການຈດັ ຕັງ້ ແລະ ຄຸ້ມຄອງການສຶກສາພາກເອກະຊນົ . ປະຕິບັດຕາມ ເນ້ອື ໃນດາໍ ລັດດັ່ງກ່າວ ກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ຈ່ຶງໄດ້ສາ້ ງຕັງ້ ຫອ້ ງການສຶກສາພາກເອກະ ຊົນຂ້ຶນ ເພື່ອສາ້ ງຂ້ໍຕກົ ລງົ , ລະບຽບການ, ເອກະສານກ່ຽວກັບການຂອໍ ະນຸຍາດສາ້ ງຕ້ັງ ແລະ ແບ່ງຂ້ນັ ຄມຸ້ ຄອງໂຮງຮຽນພາກເອກະຊົນ ແຕ່ຂນ້ັ ສນູ ກາງຈນົ ຮອດທອ້ ງຖ່ິນ ເປນັ ຕ້ົນ ແມນ່ ໂຮງລຽ້ ງເດັກ, ອະນຸບານ ແລະ ປະຖົມສຶກສາມອບໃຫ້ຫ້ອງການສຶກສາເມືອງ, ໂຮງຮຽນ ມັດທະຍົມ ແລະ ວິຊາຊີບຊັນ້ ຕົນ້ ມອບໃຫພ້ ະແນກສຶກສາປະຈໍາແຂວງ/ນະຄອນ ຫຼວງ, ໂຮງຮຽນວຊິ າຊີບຊ້ັນກາງ ແລະ ວິທະຍາໄລມອບໃຫ້ກະຊວງສຶກສາທິການ ເປັນຜູ້ ອະນຸຍາດສ້າງຕ້ັງ. ໃນປີ 2000 ຫ້ອງການສກຶ ສາພາກເອກະຊົນ ໄດປ້ ຽ່ ນມາເປັນກົມການສກຶ ສາພາກ ເອກະຊົນ ແລະ ໃນປີ 2008 ເປນັ ກມົ ຄຸ້ມຄອງການສຶກສາພາກເອກະກະຊນົ . ມາເຖງິ ປີ 2012 ໄດປ້ ຽ່ ນເປັນຫ້ອງການສະພາທ່ປີ ຶກສາການສກຶ ສາພາກເອກະຊົນ. 197

18.2 ຜົນສາໍ ເລດັ ແລະ ສາເຫດ ຜາ່ ນການຈດັ ຕັງ້ ປະຕິບັດໃນໄລຍະ 25 ປີ ແຫງ່ ການປ່ຽນແປງໃໝຜ່ ່ານມານີ້ ມີ ບກຸ ຄນົ ແລະ ນຕິ ິບຸກຄົນທັງພາຍໃນ ແລະ ຕາ່ ງປະເທດ ໄດ້ປະກອບສ່ວນລົງທນຶ ສ້າງຕັງ້ ໂຮງຮຽນຂອງຕນົ ຂ້ຶນຢ່ເູ ກອື ບທຸກແຂວງໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ ນັບຕ້ັງແຕ່ການສຶກສາ ກອ່ ນໄວຮຽນ, ສາມັນສຶກສາ, ສນູ ຝຶກອົບຮົມວິຊາຊບີ , ອາຊີວະສຶກສາ ແລະ ການສຶກສາ ຊນ້ັ ສູງ ໄດເ້ ຕບີ ໃຫຍ່ຂະຫຍາຍຕວົ ຫຼາຍດ້ານ ນບັ ທງັ ດ້ານປະລິມານ ແລະ ຄນຸ ນະພາບ, ປະກອບສວ່ ນລົງທຶນເຂົ້າໃນການກໍ່ສ້າງຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ໄປຄຽງຄູ່ກັບການສຶກສາຂອງ ພາກລດັ , ສາມາດຕອບສະໜອງກັບຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການຂອງການສາ້ ງສາພັດທະນາ ປະເທດຊາດ ໃນແຕ່ລະໄລຍະສະແດງອອກ ດ່ັງລຸ່ມນີ້: ດ້ານປະລມິ ານ ໃນປີ 1990 ມີໂຮງຮຽນພາກເອກະຊົນທງັ ໝດົ 84 ແຫງ່ , ມີຜູ້ຮຽນ 15.244 ຄົນ, ໃນນ້ນັ ມີໂຮງລ້ຽງເດັກອະນຸບານ 39 ແຫງ່ , ມີຜຮູ້ ຽນ 3.232 ຄນົ , ໂຮງຮຽນປະຖົມ 29 ແຫ່ງ ມີຜູ້ຮຽນ 8.816 ຄົນ, ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມຕອນຕນ້ົ 6 ແຫ່ງ ມີຜູ້ຮຽນ 501 ຄນົ , ສູນຝຶກອົບຮມົ ວິຊາຊີບ 10 ແຫ່ງ, ມຜີ ູ້ຮຽນ 2.440 ຄນົ ແລະ ວທິ ະຍາໄລ 1 ແຫງ່ , ມີຜູ້ຮຽນ 255 ຄົນ. ໃນປີ 1999 ມີໂຮງຮຽນເອກະຊົນທງັ ໝົດ 178 ແຫ່ງ ມຜີ ູ້ຮຽນ 37.864 ຄົນ, ໃນ ນນ້ັ ມີໂຮງຮຽນອະນຸບານ 64 ແຫ່ງ, ມີຜຮູ້ ຽນ 6.410 ຄນົ , ໂຮງຮຽນປະຖົມ 56 ແຫ່ງ, ມຜີ ູ້ຮຽນ 18.088 ຄົນ, ໂຮງຮຽນມດັ ທະຍົມຕອນຕ້ົນ 18 ແຫງ່ , ມີຜຮູ້ ຽນ 1.888 ຄົນ, ສນູ ຝຶກອົບຮົມວຊິ າຊບີ 35 ແຫ່ງ, ມີຜູ້ຮຽນ 8.760 ຄົນ ແລະ ວິທະຍາໄລ 2 ແຫງ່ ມີ ຜຮູ້ ຽນ 2.716 ຄນົ . ໃນປີ 2015 ມີສະຖານການສຶກສາພາກເອກະຊົນທງັ ໝົດ 638 ແຫ່ງ, ທຽບໃສ່ ປີ 1999 ເພີ່ມຂຶ້ນ 460 ແຫ່ງ, ມີຜູ້ຮຽນ 101.625 ຄົນ, ຍງິ 48.632 ຄົນ, ໃນນີ້ມີໂຮງ ຮຽນອະນຸບານ 244 ແຫ່ງ, ທຽບໃສ່ປີ 1999 ເພ່ີມຂນ້ຶ 180 ແຫງ່ , ມີຜູ້ຮຽນ 23.561 ຄນົ , ຍິງ 1.162 ຄົນ, ໂຮງຮຽນປະຖມົ 160 ແຫ່ງ, ທຽບໃສ່ປີ 1999 ເພີ່ມຂນ້ຶ 104 ແຫງ່ , ມຜີ ູ້ຮຽນ 30.598 ຄນົ , ຍິງ 14.566 ຄົນ, ໂຮງຮຽນມດັ ທະຍມົ 63 ແຫ່ງ, ທຽບໃສປ່ ີ 1999 ເພີ່ມຂ້ຶນ 45 ແຫ່ງ, ມີຜຮູ້ ຽນ 12.078 ຄນົ , ຍິງ 5.543 ຄນົ , ສນູ ຝກຶ ອົບຮມົ ວິຊາຊີບ 81 ແຫ່ງ, ທຽບໃສ່ປີ 1999 ເພີມ່ ຂ້ນຶ 46 ແຫ່ງ, ວທິ ະຍາໄລ ແລະ ສະຖາບັນການສຶກສາ 90 ແຫ່ງ ທຽບໃສ່ປີ 1999 ເພ່ີມຂນ້ຶ 88 ແຫ່ງ, ເປີດສອນ 198

ຊນ້ັ ສູງ 55 ແຫ່ງ, ຊ້ັນສູງ ແລະ ປະລິນຍາຕີ 31 ແຫ່ງ, ປະລນິ ຍາຕີ ແລະ ປະລິນຍາໂທ 4 ແຫ່ງ ມຜີ ຮູ້ ຽນຊ້ັນສູງ 19.889 ຄນົ , ຍງິ 9.644 ຄົນ ຜູຮ້ ຽນປະລນິ ຍາຕີ 14.721 ຄົນ, ຍິງ 6.926 ຄນົ ແລະ ຜຮູ້ ຽນປະລິນຍາໂທ 778 ຄນົ , ຍງິ 331 ຄົນ. ດາ້ ນຄນຸ ນະພາບ ໃນໄລຍະຈດັ ຕ້ັງປະຕິບດັ ແຜນປະຕິຮູບລະບົບການສກຶ ສາແຫ່ງຊາດ ໄລຍະທີ 2 (2011-2015), ເພອ່ື ໃຫ້ເປນັ ທຍ່ີ ອມຮບັ ຂອງສັງຄມົ ຜເູ້ ປັນເຈົາ້ ຂອງສະຖານການ ສຶກສາ ໄດ້ແຂງ່ ຂນັ ກັນປັບປງຸ ຄຸນນະພາບການຮຽນການສອນຕາມລະບຽບການກໍາ ນົດໄວ້, ເອາົ ໃຈໃສ່ຢ່າງຕ້ງັ ໜາ້ ລງົ ທຶນເຂ້ົາໃນການປັບປຸງ ແລະ ກໍ່ສ້າງພນ້ື ຖານໂຄງ ລ່າງ, ອາຄານສະຖານທີ່ ແລະ ສ່ິງອํານວຍຄວາມສະດວກໃນໄລຍະສັ້ນ ແລະ ໄລ ຍະຍາວ ສາມາດສາ້ ງນັກຮຽນເກງ່ັ ຂ້ັນເມອື ງ, ແຂວງ, ປະເທດ ແລະ ສງົ່ ເຂ້າົ ໄປແຂ່ງ ຂນັ ໃນພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ. ສວ່ ນຜ້ສູ ໍາເລັດການສກຶ ສາຈາກໂຮງຮຽນອາຊີວະສຶກ ສາ ແລະ ວທິ ະຍາໄລສາມາດຊອກຫາວຽກເຮັດງານທໍາໄດ້. ດ້ານການຄຸ້ມຄອງ ນອກຈາກມກີ ານຄຸ້ມຄອງທາງດ້ານວຊິ າການ ໂດຍກົມວິຊາການທກີ່ ຽ່ ວຂ້ອງ, ຫອ້ ງການສຶກສາທກິ ານ ແລະ ກິລາປະຈໍາເມືອງ, ພະແນກສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ປະຈໍາແຂວງ/ນະຄອນຫວຼ ງແລວ້ ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ຍງັ ໄດ້ສ້າງຕັ້ງ ອົງກອນທ່ບີ ໍ່ປະຈໍາການຂນຶ້ ເພື່ອເປນັ ເສນາທິການໃຫ້ແກລ່ ັດຖະມົນຕີ ເຊັ່ນ: ສະພາ ທ່ີປກຶ ສາການສກຶ ສາພາກເອກະຊົນ ແລະ ສະມາຄົມການສກຶ ສາພາກເອກະຊົນຢູ່ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແລະ ພາກ/ແຂວງໃນຂອບເຂດທວົ່ ປະເທດ. ສາເຫດທີ່ພາໃຫ້ມີຜົນສາໍ ເລດັ ພກັ ແລະ ລັດ ມີນະໂຍບາຍສງົ່ ເສີມເພ່ືອເຮັດໃຫ້ການສຶກສາກາຍເປັນພາລະກິດຂອງ ທ່ວົ ສັງຄົມ, ໄດເ້ ອົາໃຈໃສຊ່ ້ີນາໍ , ນາໍ ພາ ແລະ ສ້າງນຕິ ິກໍາຕ່າງໆເພື່ອເອ້ອື ອາໍ ນວຍ ໃຫແ້ ກກ່ ານພັດທະນາ ແລະ ຄຸ້ມຄອງການສຶກສາພາກເອກະຊນົ ເຊ່ນັ : ກົດໝາຍວາ່ ດວ້ ຍການສຶກສາ, ດໍາລັດວ່າດວ້ ຍການສຶກສາພາກເອກະຊົນ, ແຜນຍຸດທະສາດການ ພດັ ທະນາການສຶກສາ 20 ປີ, 10 ປີ, 5 ປີ, ແຜນພັດທະນາການສຶກສາໃນແຕ່ລະປີ, ກົດໝາຍວາ່ ດ້ວຍສ່ົງເສມີ ການລົງທນຶ , ກົດໝາຍວາ່ ດວ້ ຍພາສີ ແລະ ກົດໝາຍວ່າ ດວ້ ຍອາກອນມູນຄາ່ ເພີ່ມ. 199

ປະຊາຊົນສ່ວນຫຼາຍເຫັນໄດ້ຄວາມສໍາຄັນຂອງການສຶກສາ ແລະ ຜ້ປູ ະກອບການ ທງັ ພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ມຄີ ວາມອົດທນົ ຜ່ານຜ່າຂໍ້ຫຍຸ້ງຍາກຕາ່ ງໆ ມນີ ້ໍາໃຈ ເສຍສະຫະຼ ລົງທຶນໃສ່ການສກຶ ສາພາກເອກະຊົນຫຼາຍຂຶ້ນ. ມີລະບົບການຄຸ້ມຄອງການສກຶ ສາພາກເອກະຊົນແຕສ່ ູນກາງຮອດທອ້ ງຖ່ິນ ເຊັນ່ : ກົມ ວິຊາການທ່ກີ ່ຽວຂ້ອງ, ພະແນກສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາປະຈໍາແຂວງ/ນະຄອນຫຼວງ ແລະ ຫອ້ ງການສກຶ ສາທີການ ແລະ ກິລາປະຈາໍ ເມືອງ ໂດຍໄດ້ກໍານົດພາລະບົດ ບາດ, ໜ້າທ່ີ ແລະ ຂອບເຂດສດິ ແຕ່ລະຂນ້ັ ຢ່າງຈະແຈງ້ . ຫ້ອງການສະພາທ່ີປຶກສາການສຶກສາພາກເອກະຊົນ ແລະ ສະມາຄົມການສຶກສາ ພາກເອກະຊົນ ເຄ່ືອນໄຫວຕາມພາລະບົດບາດ ແລະ ໜ້າທີ່ທໄີ່ ດ້ກໍານົດໄວ້. 18.3 ຂໍຄ້ ົງຄາ້ ງ ແລະ ສາເຫດ ຂ້ຄໍ ົງຄາ້ ງ 1) ສະຖານການສຶກສາສ່ວນຫຼາຍຕັ້ງຢ່ຕູ ົວເມືອງໃຫຍ່ ແລະ ຂະຫຍາຍຕົວໄວ ແຕ່ ຄນຸ ນະພາບຍັງບ່ໍທັນສງູ , ບທ່ໍ ັນຕອບສະໜອງໄດ້ຕາມຄວາມຮຽກຮອ້ ງຕ້ອງການ ຂອງການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມເທາົ່ ທຄ່ີ ວນ. 2) ຜບູ້ ໍລິຫານ, ຄູ ແລະ ພະນັກງານປະຈໍາມໜີ ້ອຍ ຍັງອາໄສຄູຮັບເຊີນເປນັ ສວ່ ນ ຫຼາຍ, ການລງົ ທຶນກສໍ່ ້າງ ແລະ ຝຶກອບົ ຮມົ ບຸກຄະລາກອນປະຈໍາ ຍັງບທ່ໍ ັນເຮດັ ໄດ້ດເີ ທ່ົາທຄ່ີ ວນ. 3) ຄູຈໍານວນໜງ່ຶ ບໄໍ່ ດຜ້ ່ານການຮຽນ ຫືຼ ຝຶກອບົ ຮມົ ວິຊາຊີບຄູ, ວຸດທິການສຶກສາບໍ່ ໄດຕ້ າມມາດຕະຖານຂອງການເປດີ ຫກັຼ ສູດ ແລະ ປະສບົ ການໃນການສິດ ສອນບ່ໍທັນສູງເທົ່າທ່ຄີ ວນ. 4) ບ່ມໍ ີມາດຕະຖານຂັ້ນເງິນເດືອນ ແລະ ສະຫວັດດີການສງັ ຄົມແກ່ຄູ ແລະ ພະ ນກັ ງານ ຊ່ຶງສ້າງຄວາມບເ່ໍ ຊ່ືອໝນັ້ ໃນວິຊາຊີບ. 5) ອາຄານ ແລະ ສະຖານທີຂ່ ອງສະຖານການສຶກສາຈໍານວນໜ່ງຶ ບໄໍ່ ດ້ຕາມມາດ ຕະຖານຕາມທກີ່ ໍານດົ ໄວໃ້ ນແຕ່ລະຊນ້ັ ເປນັ ຕົ້ນແມ່ນ ຫອ້ ງຮຽນແອອັດຄັບ ແຄບ, ໂຕະຕັ່ງບໍພ່ ຽງພ,ໍ ບໍ່ມຫີ ້ອງສະໝຸດ ແລະ ຫ້ອງທດົ ລອງ, ການນໍາໃຊ້ເຕກັ ໂນໂລຊີເຂາົ້ ໃນຂະບວນການຮຽນການສອນ ຍັງມີຂອບເຂດຈໍາກັດ ແລະ ຈໍາ ນວນໜຶ່ງຍັງເຊາ່ົ ໂຮງຮຽນລັດ. 200

6) ສະຕິຕກ່ໍ ານຈັດຕ້ັງປະຕິບັດກົດໝາຍ, ລະບຽບການ ແລະ ຂກ້ໍ ໍານົດຕາ່ ງໆຍັງບ່ໍ ທັນສູງ. ສາເຫດທພ່ີ າໃຫມ້ ຂີ ້ຄໍ ງົ ຄ້າງ ປັດໄຈອັດຕະວໄິ ສ ລະບົບການຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານສະຖາບນັ ການສຶກສາພາກເອກະຊົນ ບໍ່ທນັ ໄດ້ ຮບັ ການປັບປຸງ ໃຫ້ມຄີ ວາມສອດຄ່ອງ ແລະ ທັນກັບສະພາບການພດັ ທະນາ ແລະ ການຂະຫຍາຍຕວົ ທາງດາ້ ນເສດຖະກິດ-ສັງຄມົ ຂອງປະເທດເຮາົ ໃນໄລ ຍະໃໝ.່ ຂກ້ໍ ໍານົດ ແລະ ລະບຽບການຕ່າງໆທີນ່ ໍາໃຊເ້ ປັນເຄອ່ື ງມືພື້ນຖານໃຫແ້ ກ່ການຄຸ້ມ ຄອງການສຶກສາພາກເອກະຊົນ ບໍ່ທັນໄດຮ້ ັບການປັບປຸງໃຫ້ທັນກັບສະພາບການ ຂະຫຍາຍຕົວ, ການປະຕບິ ັດລະບຽບຫັຼກການບທ່ໍ ັນເຂັ້ມງວດ ແລະ ບໍ່ທັນມີມາດ ຕະການທເີ່ ໝາະສົມຕໍ່ຜູ້ລະເມີດ, ການຕິດຕາມ, ກວດກາ ແລະ ປະເມີນ ຜົນ ຍັງ ເຮດັ ບທ່ໍ ັນຮັດກຸມຖ່ີຖວ້ ນ ແລະ ດໍາເນີນການບ່ໍປົກກະຕິ, ຄວາມຮຄູ້ ວາມສາມາດ ຂອງພະນັກງານໃນແຕ່ລະຂ້ັນຄຸ້ມຄອງຈໍານວນໜງຶ່ ຍັງມີຂອບເຂດຈໍາກັດ. ພະນັກງານ ແລະ ຜ້ປູ ະກອບການຈໍານວນໜ່ຶງບໍ່ທັນຮັບຮູ້ ແລະ ເຂ້າົ ໃຈຢ່າງ ເລິກເຊ່ິງຕໍກ່ ັບການສ່ົງເສີມການສຶກສາພາກເອກະຊົນ, ບໍ່ທັນປະສານສມົ ທົບກັບ ຂະແໜງການອື່ນໆ ແລະ ສັງຄົມໃຫ້ມີຄວາມໜັກແໜນ້ ເທື່ອ ເຊນັ່ : ການປະ ສານສົມທົບລະຫວ່າງ ໂຮງຮຽນກບັ ຄອບຄົວ ແລະ ສງັ ຄົມ/ທ້ອງຖິ່ນ. ການເປີດສອນຫັຼກສູດສາຂາວິຊາ ມີລກັ ສະນະຄືກັນເປັນສວ່ ນຫຼາຍ ເຊ່ັນ: ບໍລິ ຫານທລຸ ະກິດ, ພາສາອັງກິດ, ການເງິນ, ການບນັ ຊ,ີ ການທະນາຄານ ແລະ ຄອມພວິ ເຕີ ສ່ວນສາຂາວິຊາ ອນື່ ໆທ່ມີ ີຄວາມສອດຄ່ອງກບັ ແຜນພັດທະນາ ເສດຖະກິດ-ສງັ ຄມົ ຂອງຊາດ ເຊ່ັນ: ກະສິກໍາ, ເຕັກນກິ ວິຊາຊບີ ຕ່າງໆມີຜ້ເູ ຂາົ້ ຮຽນໜອ້ ຍ. ປັດໄຈພາວະວໄິ ສ ໃນສະພາບການ ແລະ ເງື່ອນໄຂກນົ ໄກເສດຖະກິດຕະຫຼາດ, ການດາໍ ເນນີ ນະ ໂຍບາຍເປີດກວ້າງ, ການຮ່ວມມກື ັບສາກົນຢ່າງຮອບດາ້ ນ ນັ້ນໄດສ້ ົ່ງຜົນກະທົບ ໂດຍກງົ ຕ່ໍກບັ ຄນຸ ທາດຂອງພະນັກງານ, ຄູສອນ, ຜູ້ຮຽນ ແລະ ປະຊາຊົນຜູ້ 201

18.4 ອອກແຮງງານ, ແຕກ່ ານສຶກສາອົບຮົມ ບໍ່ທັນມີວິທີການຈດັ ຕ້ັງປະຕິບັດອັນ ລະອຽດ ເພອ່ື ສະກັດກັ້ນຕາ້ ນກັບປາກົດການຫຍທ້ໍ ້ໍດັ່ງກ່າວ. ການປບັ ປງຸ ກງົ ຈັກການຈັດຕັ້ງແຕ່ລະຂັ້ນ, ການປະຕບິ ັດນະໂຍບາຍສົ່ງເສມີ ແລະ ສາ້ ງສ່ິງຈງູ ໃຈໃຫ້ແກຜ່ ູ້ປະກອບການ, ຜູ້ບໍລິຫານ, ຄສູ ອນ ແລະ ພະນກັ ງານຍັງຊັກຊາ້ ບ່ທໍ ັນກັບສະພາບການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງການສກຶ ສາ ແລະ ຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການໃນການພດັ ທະນາປະເທດຊາດ ໃນໄລຍະໃໝ່. ລາຍຮບັ ຂອງປະເທດເຮົາຍັງຕ່າໍ , ງົບປະມານ, ພນື້ ຖານວັດຖອຸ ຸປະກອນຮບັ ໃຊ້ ແລະ ການລງົ ທນຶ ປະກອບສວ່ ນ ຊກຸ ຍູສ້ ົ່ງເສີມການສຶກສາພາກເອກະຊນົ ຍັງມີ ຂອບເຂດຈໍາກດັ ແຕຄ່ ວາມຕອ້ ງການທນຶ ຮອນຂອງຜູ້ປະກອບການ ເພອື່ ມາ ປບັ ປຸງ ແລະ ພດັ ທະນາບຸກຄະລາກອນ, ພື້ນຖານໂຄງລາ່ ງ ແລະ ສິ່ງອໍານວຍ ຄວາມສະດວກໃນດ້ານຕ່າງໆຍງັ ສູງ. ຖອດຖອນບດົ ຮຽນ ປບັ ປຸງດໍາລັດ, ນຕິ ິກໍາ ແລະ ນະໂຍບາຍສ່ງົ ເສີມຕ່າງໆກ່ຽວກັບການສກຶ ສາພາກ ເອກະຊົນ. ສາ້ ງຂໍ້ກາໍ ນດົ ແລະ ຫຼັກການຄຸ້ມຄອງສະຖາບັນການສຶກສາພາກເອກະຊນົ . ເພີມ່ ທະວີການຕດິ ຕາມ, ກວດກາ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ການຈດັ ຕ້ັງປະຕິບັດຫຼັກສດູ ການຮຽນການສອນໃຫ້ມປີ ະສິດທພິ າບດີຂຶ້ນກວ່າເກົາ່ ແລະ ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັແຜນ ປະຕິຮູບການສຶກສາແຫ່ງຊາດ. ປບັ ປຸງພາລະບດົ ບາດ ການເຄືອ່ ນໄຫວຂອງສະພາທ່ປີ ກຶ ສາ ແລະ ສະມາຄມົ ການສຶກສາພາກເອກະຊົນຄືນໃໝ່ ແລະ ເອື້ອອໍານວຍໃຫ້ຈັດຕັ້ງເຄ່ອື ນໄຫວໄດ້ ເປັນປົກກະຕິ. ລດັ ແລະ ເອກະຊົນ ຕ້ອງປະສານສົມທບົ ກັນກໍສ່ ້າງກາໍ ລງັ ແຮງງານວິຊາຊບີ ຕ່າງໆ ໃຫສ້ ອດຄ່ອງກັບຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການ ຂອງຕະຫຼາດແຮງງານ ແລະ ແຜນ ພັດທະນາເສດຖະກດິ -ສົງຄົມຂອງຊາດ. ລດັ ຄວນໃຫ້ການສະໜບັ ສະໜູນຊ່ວຍເຫຼືອກໍ່ສ້າງບໍາລຸງ ແລະ ຍົກລະດບັ ບຸກຄະລາ ກອນ ຂອງສະຖາບັນການສຶກສາພາກເອກະຊົນຄືກັບສະຖາບັນການສຶກສາຂອງລັດ. ຜປູ້ ະກອບການທຸລະກິດຕ້ອງລົງທນຶ ໃສ່ການກສໍ່ ້າງໂຄງລ່າງພ້ືນຖານ ແລະ ພ້ືນຖານ ວັດຖຸເຕັກນິກໃຫເ້ ປັນຂອງຕົນເອງ ແລະ ສອດຄອ່ ງກັບມາດຕະຖານວາງອອກ. 202

ເພ່ີມທະວີການພວົ ພນັ ຮ່ວມມື ລະຫວ່າງສະຖາບັນການສກຶ ສາພາກເອກະຊົນດ້ວຍ ກນັ ຫືຼ ກັສະຖາບນັ ການສຶກສາຂອງລັດ, ສະຖານທີ່ປະກອບການ ຫືຼ ວິສາຫະກິດ ລດັ ໂດຍສະເພາະການມສີ ່ວນຮ່ວມໃນການກໍ່ສາ້ ງພະນັກງານວຊິ າການສາຍອາຊີ ວະສກຶ ສາ ແລະ ການສຶກສາຊນ້ັ ສງູ . ສາ້ ງເຄືອຂ່າຍການພວົ ພນັ ຮ່ວມມື ລະຫວາ່ ງສະຖາບນັ ການສຶກສາພາກເອກະຊນົ ດວ້ ຍກັນ ຫຼື ກບັ ສະຖາບັນການສຶກສາຂອງລັດທງັ ພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ເພອ່ື ໃຫກ້ ານບໍລກິ ານ ແລະ ແລກປຽ່ ນບດົ ຮຽນທາງດ້ານວິຊາການ. ສົ່ງເສມີ ແລະ ປຸກລະດມົ ບຸກຄົນ, ລວມໝູ່ ຫືຼ ອົງການຈັດຕັ້ງເອກະຊົນທງັ ພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ໃຫ້ລົງທຶນເຂ້າົ ໃສ່ການພັດທະນາການສກຶ ສາພາກເອກະຊົນໃຫ້ ຫາຼ ຍຂຶ້ນ. ສາ້ ງເຄືອຂ່າຍການພວົ ພັນຮ່ວມມື ລະຫວ່າງ ສະຖາບນັ ການສຶກສາພາກເອກະຊນົ ດວ້ ຍກນັ ຫຼື ກັບສະຖາບັນການສຶກສາຂອງລັດທັງພາຍໃນ ແລະ ຕາ່ ງປະເທດເພືອ່ ໃຫ້ການບໍລິການ ແລະ ແລກປຽ່ ນບດົ ຮຽນທາງດ້ານວຊິ າການ. ສງ່ົ ເສມີ ແລະ ປກຸ ລະດມົ ບຸກຄນົ , ລວມໝູ່ ຫືຼ ອງົ ການຈັດຕ້ັງເອກະຊົນທັງພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ໃຫ້ລົງທຶນເຂ້ົາໃສກ່ ານພັດທະນາການສຶກສາພາກເອກະຊົນໃຫ້ ຫາຼ ຍຂນຶ້ . 203

ສະຖານການສກຶ ສາພາກເອກະຊົນ (ວທິ ະຍາໄລຣັດຕະນະບລໍ ິຫານທລຸ ະກດິ ) ວິທະຍາໄລຄອມເຊັນເຕີ 204

19. ການສກຶ ສາລາວໃນຍຸກດຈີ ີຕອນ ໂດຍ: ພເູ ຂາົ ກາ້ ສກັ ລຄໍ ໍາ ເພ່ອື ເຮັດໃຫ້ການພັດທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກິລາໄປຕາມ 3 ລັກສະນະ ແລະ 5 ຫັກຼ ມູນຂອງການສກຶ ສາແຫ່ງຊາດ, ລດັ ຖະບານໄດເ້ ຕົາ້ ໂຮມເອົາວຽກງານການສຶກສາ ແລະ ກລິ າ ໃນປີ 2011 ເຊອື່ ມສານເຂ້ົາກັນ ພ້ອມທງັ ໄດ້ສຸມໃສ່ດໍາເນນີ ການປະຕິຮບູ ລະບົບການ ສຶກສາແຫ່ງຊາດ ແລະ ປັບປງຸ ວຽກງານກລິ າກາຍະກໍາຢ່າງແຂງແຮງ, ກວ້າງຂວາງ ແລະ ເລກິ ເຊ່ິງ ດວ້ ຍຈດິ ໃຈບຸກທະລຸ ເຮດັ ໃຫດ້ ້ານປະລິມານ ແລະ ຄນຸ ນະພາບຂອງການສຶກສາ ແລະ ກລິ າ ເລມ່ີ ມີຄວາມກົມກຽວກັນ ແລະ ມີຜົນສໍາເລັດສູງຂ້ນຶ ກວ່າເກ່ົາ ຄ່ອຍໆເຊ່ືອມໂຍງ ເຂາົ້ ກັບມາດຕະຖານການສຶກສາ ແລະ ກລິ າຂອງພາກພ້ືນ ແລະ ສາກົນເປັນກ້າວໆ ສາມາດຕອບສະໜອງບຸກຄະລາກອນໃນລະດັບຕາ່ ງໆ ໃຫອ້ ົງການຈັດຕ້ັງຂອງພັກ, ລັດ ແລະ ເອກະຊນົ ໃນທວົ່ ສັງຄົມ. ເພື່ອໃຫ້ການພດັ ທະນາ ວຽກງານເຕກັ ໂນໂລຊີຂໍ້ມູນຂ່າວສານ ແລະ ການສ່ືສານ ຫຼື ໄອຊທີ ີ (ICT) ສໍາລບັ ການສຶກສາ ແລະ ກິລາ ໄດມ້ ີຄວາມລວມສູນຂ້ຶນກວ່າເກົ່າ ແລະ ເພ່ືອ ສະໜບັ ສະໜູນເປ້ົາໝາຍຂອງການປະຕິຮບູ ລະບົບການສຶກສາແຫ່ງຊາດ ແລະ ຂອບການ ພັດທະນາຂະແຫນງສກຶ ສາ, ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ໄດ້ດໍາເນນີ ແຜນງານ ແລະ ການລເິ ລ່ມີ ກຽ່ ວກັບການພັດທະນາ ICT ເຂົ້າໃນການສຶກສາ ເວົ້າລວມເວົ້າສະເພາະແມ່ນ ການເຂ້ົາເຖງິ ການຮຽນການສອນ ແລະ ການສຶກສາທີມ່ ີຄນຸ ນະພາບຢ່າງເທາ່ົ ທຽມກັນສໍາລບັ ທຸກຊນ້ັ ແລະ ທກຸ ສາຍ. ສູນເຕັກໂນໂລຊີຂໍ້ມູນຂາ່ ວສານ ແລະ ການສ່ືສານໄດຮ້ ັບການສ້າງຕ້ັງຂນຶ້ ໃນປີ 2013, ການຮຽນການສອນແບບເອເລກັ ໂຕຣນກິ ແມ່ນ ອີງຕາມພ້ືນຖານໂຄງລາ່ ງທມີ່ ີຢກູ່ ໍໄດ້ສົມທົບ ກັບຂະແໜງການຍ່ອຍທີກ່ ່ຽວຂອ້ ງ ເຊື່ອມໂຍງເຄືອຂ່າຍອນິ ຕຣາເນດັ (Intra-net) ແລະ ອນິ ເຕີເນັດ (Internet) ຢູ່ 9 ຈດຸ ລວມທງັ ສູນ ICT ການສຶກສາ ແລະ ກິລາ, ກະຊວງສຶກສາທິ ການ ແລະ ກິລາ, 8 ສູນ ICT ການສຶກສາ ແລະ ກິລາ ແຂວງ/ນະຄອນຫວຼ ງລະບົບ Intranet ແລະ Internet ຊຶງ່ ໄດ້ນໍາໃຊ້ເຂາ້ົ ໃນການຈັດຕັ້ງການຮຽນການສອນແບບເອເລັກໂຕຣນິກ, ອອນລາຍ (Online) ຜາ່ ນລະບົບ Video Conference, Web-based, Forum ແລະ Space ສາໍ ລັບນກັ ຮຽນ ມ.5, ມ.6 ແລະ ມ.7 ຈາໍ ນວນ 2 ຫ້ອງຕ່ຊໍ ້ັນ ແລະ ລະບບົ ອອບລາຍ 205

(Offline) ສໍາລັບແຂວງທີບ່ ່ໄໍ ດ້ເຊອ່ື ມໂຍງໂດຍນໍາໃຊ້ Web-based ຊງ່ຶ ໄດ້ສໍາເນົາໃສ່ຊີດ/ີ ວີຊີດ/ີ ດີວດີ ີ (CD/VCD /DVD) ສງົ່ ໃຫ.້ ພາຍໃຕກ້ ານຊ່ວຍເຫຼືອທາງດ້ານວຊິ າການຈາກຄູຮ່ ່ວມພັດທະນາ ກຽ່ ວກັບການນາໍ ໃຊ້ ICT ເປັນເຄ່ອື ງມືເຂາ້ົ ໃນການຮຽນການສອນແບບເອເລັກໂຕຣນກິ (E-learning) ຊອບແວ ການຄຸ້ມຄອງການຈດັ ການຮຽນການສອນ (Learning Management System \"MLS\" Plateform) ໃນການຈັດຕັ້ງການຮຽນການສອນສໍາລັບຊ້ນັ ມດັ ທະຍມົ ພດັ ທະນາໂດຍທີມ ງານວຊິ າການຂອງສນູ ໄອຊີທີ ທ່ມີ ີຊວ່ື ່າ \" ລາວເລLaoLearn\", ໂດຍອງີ ໃສ່ຄວາມຕ້ອງການ ຕວົ ຈງິ ໃນການຈັດຕັ້ງການຮຽນການສອນແບບເອເລກັ ໂຕຣນິກ ເພ່ອຶ ຕອບສະໜອງດ້ານຄນຸ ນະພາບ ແລະ ການເຂົ້າເຖິງຈຶ່ງໄດມ້ ີການພັດທະນາ ແລະ ປັບປຸງຊອບແວຄຸມ້ ຄອງການ ຈດັ ການຮຽນການສອນແບບເອເລັກໂຕຣນິກ LMS ຊ່ງຶ ມີຊື່ວ່າ ຊີໂຕດ (SITOS) ຄຽງຄກູ່ ັບ ການພັດທະນາຊອບແວແລວ້ ກຍໍ ງັ ໄດ້ພັດທະນາເນືອ້ ໃນບົດຮຽນແບບເອເລັກໂຕຣນກິ ແລະ ສກື່ ານຮຽນການສອນ ທເ່ີ ປັນຟາຍເອເລັກໂຕຣນິກເພື່ອອບັ ໂຫຼດຂຶ້ນໃນລະບບົ ຊອບແວ ເຊັນ່ : ປມ້ຶ ແບບຮຽນ ແລະ ຄູ່ມືຄູ ວຊິ າຕາ່ ງໆສໍາລບັ ຊ້ັນມດັ ທະຍົມສກຶ ສາ ໂດຍສະເພາະຊນ້ັ ມັດທະ ຍມົ ສຶກສາປທີ ີ 7 ຈາໍ ນວນ 6 ວຊິ າ (ຄະນິດສາດ, ເຄມີ, ຊີວະ, ຟຊີ ິກ, ໄອຊີທີ ແລະ ພາສາ ອງັ ກິດ) ພ້ອມດຽວກນັ ນ້ັນກໍຍັງມີສ່ືການຮຽນເສມີ ອີກຈໍານວນໜງຶ່ . ນອກຈາກນັ້ນແລ້ວ ຊ້ັນ ປະຖົມສຶກສາກໄໍ ດພ້ ັດທະນາແອບພຣເີ ຄຊັນສາໍ ລັບຮຽນອາ່ ນພາສາລາວ ແລະ ຫ້ອງສະໝຸດ ດີຈຕີ ອນ. ຄຽງຄູ່ກັບຜົນສໍາເລດັ ກໍຍັງມີບັນຫາ ແລະ ສ່ງິ ທາ້ ທາຍສໍາລັບການການນາໍ ໃຊ້ ICT, ເປັນເຄອ່ື ງມືເຂາ້ົ ໃນການຮຽນ: ນການສອນແບບເອເລັກໂຕຣນິກເຊັ່ 1) ບຸກຄະລາກອນທາງດາ້ ນ ICT ລວມທັງວຊິ າການເຕັກນິກ ແລະ ຄູສອນຍັງຈໍາກັດ ທາງດ້ານປະລິມານ ແລະ ຄຸນນະພາບ. 2) ການຈັດຕ້ັງປະຕິບັດໜ້າວຽກ, ທາງດາ້ ນປະລິມານ ແລະ ຄນຸ ນະພາບບໍ່ສາມາດສໍາ ເລດັ ຕາມແຜນທີ່ກາໍ ນົດໄວ.້ 3) ການນໍາໃຊ້ພື້ນຖານໂຄງລ່າງດ້ານ ICT, ໂດຍສະເພາະຢ່ຂູ ນ້ັ ແຂວງຍງັ ບໍ່ທັນມີປະສິດ ທິຜນົ ສູງ. 4) ພ້ືນຖານໂຄງລ່າງທມີ່ ຢີ ູ່ກໍຍັງບທໍ່ ັນສາມາດຕອບສະໜອງ ຄວາມຕ້ອງການຂອງຂະ ແ ໜງການໄດຢ້ ່າງຄບົ ຖວ້ ນ ແລະ ພຽງພໍ. 206

5) ຄວາມໄວຂອງລະບົບເຄືອຂ່າຍທີ່ໃຊ້ຍງັ ຕ່າໍ ແລະ ຍັງບໍຈ່ ອດກັນທງັ ໝົດທົ່ວຂະແໜງ ການສຶກສາ ແລະ ກິລາ. 6) ສື່ການຮຽນການສອນຍັງບ່ໍທນັ ຄົບຖ້ວນຕາມຈາໍ ນວນຫັຼກສູດ, ຕາມຊ້ັນ ແລະ ຕາມສາຍ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນມີຄວາມຫາຼ ກຫຼາຍ. ເຖງິ ຢ່າງໃດກໍຕາມ ເພ່ືອຕອບສະໜອງທາງດ້ານປະລິມານ ແລະ ຄຸນນະພາບຂອງ ການສຶກສາ ແບບເອເລກັ ໂຕຣນິກ ໃຫ້ໄດ້ຕາມຄວາມຕອ້ ງການຕວົ ຈິງ ສະນັນ້ , ບກຸ ຄະລາ ກອນທາງດາ້ ນ ICT ຈະຕ້ອງໄດຮ້ ັບການພັດທະນາ ແລະ ຍົກລະດັບ, ຊອບແວຕ້ອງປັບປຸງ ໃຫ້ທັນສະໄໝຢູ່ຕະຫຼອດເວລາ ສືຶ່ການຮຽນການສອນຕ້ອງມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍ, ດງຶ ດູດຄວາມ ສົນໃຈ ແລະ ຕ້ອງພດັ ທະນາໃຫ້ຄົບທຸກຊ້ັນ-ທຸກສາຍ. ອາຄານສນູ ເຕັກໂນໂລຊີຂ້ມໍ ນູ ຂ່າວສານເພື່ອການສຶກສາ ແລະ ກິລາ ທກີ່ ະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ 207

ພາກທີ III ການພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດ 20. ນະໂຍບາຍພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນດຸ ໂດຍ: ດອກແກ້ວ ພນົ ທະຈດິ ໃນປີ 1994, ພກັ ໄດມ້ ີມະຕກິ ຽ່ ວກັບການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດຢູ່ ສປປ ລາວ ໂດຍມີການກາໍ ນົດທິດທາງກຽ່ ວກັບການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດອອກໂດຍ ແນໃສ່ \"ຍົກສູງຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດ ແລະ ລະດັບຊີວິດການເປັນຢູທ່ າງດ້ານວັດຖຸ ແລະ ວັດທະນະທໍາຂອງປະຊາຊົນບັນດາເຜ່ົາ, ສ້າງເງອ່ື ນໄຂໃຫລ້ ູກຫຼານຂອງປະຊາຊົນບນັ ດາ ເຜາ່ົ ໄດ້ຮັບການສຶກສາທ່ີມຄີ ຸນນະພາບ, ເປັນຜູມ້ ີຄວາມຮ,ູ້ ສະຕປິ ນັ ຍາ ແລະ ຄວາມສາມາດ ທງັ ມຄີ ຸນສົມບັດສິນທາໍ ປະຕວິ ັດຄື: ສາ້ ງໃຫເ້ ຜາ່ົ ຕາ່ ງໆ ມີພະນັກງານຫຼັກແຫ່ຼງ ແລະ ປັນຍາຊົນ ຂອງຕົນເອງ, ເອົາໃຈໃສ່ຕ່ສໍ ຸຂະພາບຂອງປະຊາຊນົ , ປົກປັກຮັກສາ ແລະ ເສມີ ຂະຫຍາຍສ່ງິ ທີດ່ ງີ າມທາງດ້ານວັດທະນະທາໍ ແລະ ຮີດຄອງປະເພນີ ທີເ່ ປນັ ເອກະລັກຂອງຊາດກຄໍ ືຂອງ ເຜ່ົາຕາ່ ງໆ\". ມາຮອດປດັ ຈບຸ ັນ, ພັກ ແລະ ລັດຖະບານກໍຍງັ ໄດ້ຖືເອົາວຽກງານພັດທະນາ ຊບັ ພະຍາກອນມະນດຸ ເປັນວຽກງານສໍາຄັນຕ້ົນຕໍ ຊ່ຶງສະແດງອອກໃນບົດລາຍງານການເມອື ງ ຂອງຄະນະບໍລິຫານສູນກາງພັກ ຕກ່ໍ ອງປະຊຸມໃຫຍຜ່ ແູ້ ທນທົ່ວປະເທດຄ້ັງທີ IX ແລະ ຄງ້ັ ທີ X ຂອງພັກປະຊາຊົນປະຕວິ ັດລາວທີໄ່ ດ້ລະບຸໄວ້ວ່າ: ຖືເອາົ ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນ ມະນຸດເປັນປັດໄຈຕັດສິນການພັດທະນາປະເທດຊາດໃນໄລຍະໃໝ່, ຄຸ້ມຄອງ ແລະ ພັດທະນາ ສງັ ຄົມຢາ່ ງປະດິດສ້າງ ເພ່ືອສາ້ ງສັງຄມົ ສີວິໄລ ແລະ ຍຕຸ ທິ ໍາ. ໃນຊຸມປຕີ ໜໍ່ າ້ ພວກເຮົາຖເື ອາົ ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ເປັນປັດໄຈ ຕນົ້ ຕໍ ເພືອ່ ຍົກລະດັບກາໍ ລງັ ການຜະລິດ ແລະ ການສ້າງເສດຖະກດິ ພມູ ປນັ ຍາ, ໃນນນັ້ ຖຄື ນົ ເປນັ ເປາົ້ ໝາຍ ແລະ ຈຸດສມຸ ຂອງການພດັ ທະນາ. ສບື ຕສໍ່ ຸມໃສເ່ ສມີ ຂະຫຍາຍຜນົ ຜະລິດ ຂອງການປະຕຮິ ູບການສຶກສາ ກຄໍ ືການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດຕາມ 3 ລກັ ສະນະ ແລະ 5 ຫຼັກມນູ ຂອງການສຶກສາແຫ່ງຊາດໃຫມ້ ີຄຸນນະພາບຕາມມາດຕະ ຖານຂອງພາກພນ້ື , ສາກົນ ແລະ ທນັ ສະໄໝ; ສບື ຕ່ໍສ້າງຄົນລາວໃຫເ້ ປນັ ພົນລະເມືອງດີ, ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຕໍ່ ສງັ ຄົມ, ຕພ່ໍ ັນທະພນົ ລະເມືອງ, ມີສະຕເິ ຄົາລບົ ກົດໝາຍ, ຮັກອນັ ດອີ ັນຖກື ຕ້ອງ, ພ້ອມກນັ ນນັ້ ກໍເດັດດ່ຽວຕ້ານອັນຫຍໍທ້ ້ໍ, ຫ້າຼ ຫັງຼ ແລະ ທດັ ສະນະຜິດເຂວຕ່າງໆ, ການເສ່ືອມຖອຍ ດາ້ ນຄນຸ ສມົ ບັດ; ມີລະດັບການສຶກສາ, ມຄີ ວາມຮູດ້ າ້ ນອາຊບີ ແລະ ມສີ ມີ ືການອອກແຮງ ງານເພີ່ມຂນ້ຶ , ມຄີ ວາມສາມາດປະດດິ ສ້າງ ແລະ ນໍາໃຊວ້ ິທະຍາສາດ-ເຕັກໂນໂລຊີທີທ່ ນັ 208

ສະໄໝ ໂດຍສະເພາະແມ່ນການພັດທະນາເຕັກໂນໂລຊີຂໍມ້ ູນຂ່າວສານ ແລະ ການສສ່ື ານ (ICT); ມພີ ະລານາໄມສົມບູນ ແລະ ມີຄວາມສີວິໄລທາງດ້ານຈິດໃຈ ເພື່ອພດັ ທະນາ ປະເທດຊາດ ໃຫ້ສາມາດເຊື່ອມໂຍງເຂາ້ົ ກັບພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ. ໃນຍຸດທະສາດພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດແຫ່ງຊາດ ຮອດປີ 2025 ໄດ້ກາໍ ນດົ ເປົ້າໝາຍລວມຂອງການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດໄວດ້ ັ່ງນ້ີ: 1) ບັນລຸດັດຊະນຊີ ັບສິນມະນຸດ (Human Asset Index / HAI) ໃຫ້ໄດຢ້ ່າງຕ່ໍາ 66 ເພອື່ ປະກອບສ່ວນ ເຮັດໃຫ້ປະເທດຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກສະຖານະພາບຄວາມດ້ອຍພດັ ທະນາ. 2) ບນັ ລຸເປ້ົາໝາຍການພດັ ທະນາຊັບພະຍາກອນມະນດຸ ທີ່ຕິດພັນກັບເປົ້າໝາຍການ ພັດທະນາແບບຍືນຍົງຂອງສະຫະປະຊາຊາດ1 (Sustainable Development Goals/SDGs) ໂດຍສະເພາະແມ່ນເປ້າົ ໝາຍທີ 3, 4, 5, 8, 10 ແລະ 16 ຈາກທັງ ໝດົ 18 ເປ້ົາໝາຍ. 3) ຮບັ ປະກັນໃຫ້ພົນລະເມືອງລາວທກຸ ຄົນ ມີການສຶກສາຈບົ ຊນ້ັ ມດັ ທະຍົມຕອນຕົນ້ . 4) ພດັ ທະນາພນົ ລະເມືອງລາວໃຫມ້ ີ: ຄນຸ ສມົ ບັດສິນທໍາປະຕິວັດ: ມຄີ ຸນທາດການເມືອງໜັກແໜ້ນ, ເປັນຄນົ ຊື່ສັດບລໍ ສິ ຸດ, ເຄົາລົບລະບຽບ, ກົດໝາຍ, ມີຄວາມຫ້າວຫັນມານະອົດທນົ ສູງ, ມີກລິ ິຍາມາລະຍາດ ດີ, ມຄີ ວາມສາມກັ ຄີ, ມີນ້ໍາໃຈເສຍສະຫຼະ, ມແີ ບບແຜນການດາໍ ລງົ ຊີວິດແບບປະ ຢດັ ມັດທະຍັດ, ມຄີ ວາມຈົ່ງຮກັ ພກັ ດີຕ່ໍປະເທດຊາດ ແລະ ມີອຸດົມການສງັ ຄົມ ນຍິ ມົ . 1 ເອກະສານເປາ້ົ ໝາຍການພັດທະນາແບບຍນື ຍົງ ຂອງກະຊວງການຕາ່ ງປະເທດ ແລະ ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ ປະຈໍາ ສປປ ລາວ ເປົ້າ ໝາຍທີ 3: ຮບັ ປະກັນການມີສຸຂະພາບທີດ່ ີ ແລະ ສົ່ງເສີມຊວີ ດິ ການເປັນຢູ່ທີດ່ ຂີ ອງທກຸ ຄນົ , ທຸກເກນອາຍຸ; ເປ້າົ ໝາຍທີ 4: ຮບັ ປະກນັ ການສກຶ ສາໃຫມ້ ຄີ ນຸ ນະພາບ, ເທົາ່ ທຽມກັນ ແລະ ທົວ່ ເຖງິ ແລະ ສ່ງົ ເສມີ ກາລະໂອກາດໃນການ ຮຽນຕະຫຼອດຊີວິດສາໍ ລບັ ໝົດທຸກຄນົ ; ເປາ້ົ ໝາຍທີ 5: ບນັ ລຄຸ ວາມສະເຫມພີ າບລະຫວ່າງຍງິ -ຊາຍ, ສ້າງຄວາມເຂມັ້ ແຂງ ໃຫ້ແກແ່ ມ່ຍິງ ແລະ ເດັກຍິງທຸກຄົນ; ເປາ້ົ ໝາຍທີ 8: ສ່ົງເສມີ ການຂະຫຍາຍຕົວທາງດາ້ ນເສດຖະກິດທີ່ຕໍເ່ ນ່ືອງ, ທົວ່ ເຖິງ ແລະ ຍືນຍົງ, ການມວີ ຽກເຮັດງານທໍາທ່ມີ ີປະສິດທິຜນົ ແລະ ເຕັມສ່ວນ ແລະ ວຽກງານທີມ່ ີກຽດສໍາລບັ ໝົດທກຸ ຄົນ; ເປາົ້ ໝາຍ ທີ 10: ຫຼຸດຜອ່ ນຄວາມບໍ່ສະເໜພີ າບຢູ່ພາຍໃນປະເທດ ແລະ ລະຫວ່າງປະເທດ; ເປົາ້ ໝາຍທີ 16: ສົ່ງເສີມໃຫສ້ ັງຄົມມີຄວາມ ສະຫງບົ ສຸກ ແລະ ກວມລວມເພອ່ື ການພັດທະນາທ່ຍີ ືນຍົງ, ໃຫ້ທກຸ ຄົນສາມາດເຂາົ້ ເຖິງຄວາມຍຸຕທິ າໍ ແລະ ສ້າງສະຖາບນັ ທີມ່ ີປະສິດທິພາບ ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບ ແລະ ທົວ່ ເຖງິ ໃນທຸກລະດບັ . 209

ສະຕິປັນຍາ: ເປນັ ຄົນສະຫຼາດ, ມີຫົວຄິດປະດິດສາ້ ງ ແລະ ວທິ ະຍາສາດ, ມີ ຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດດ້ານວຊິ າສະເພາະ ໃຫ້ກາ້ ວໄປສູ່ການເປັນມອື າຊີບ ແລະ ມີລະດັບສມີ ືແຮງງານທ່ສີ ອດຄ່ອງກັບການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສງັ ຄົມແຫ່ງຊາດ, ຮກັ ການຮຽນຕະຫຼອດຊວີ ິດ, ມີສະຕິຕໜໍ່ ້າທ່ີ ແລະ ມີຄວາມຮບັ ຜິດຊອບສູງ, ມີ ລະບຽບວິໄນໃນການປະຕິບັດໜ້າທວ່ີ ຽກງານ ແລະ ເຄົາລົບກົດໝາຍ. ສຂຸ ະພາບ: ເປນັ ຄົນມີສຸຂະພາບ ແລະ ພະລານາໄມແຂງແຮງດີ ທງັ ທາງດ້ານຮ່າງ ກາຍ, ຈິດໃຈ ແລະ ມອີ າຍຍຸ ືນ. 21. ບັນດາຜນົ ສາໍ ເລັດຂອງວຽກພັດທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນດຸ ໃນໄລຍະ 40 ປີ ແຫງ່ ການປກົ ປັກຮັກສາ ແລະ ສ້າງສາປະເທດຊາດ, ສປປ ລາວ ມີ ຄວາມຄືບໜາ້ ພສໍ ົມຄວນ ໃນການກະກຽມຄວາມພ້ອມເພ່ືອນໍາປະເທດໃຫ້ຫຸຼດພົ້ນຈາກສະ ຖານະພາບປະເທດດ້ອຍພັດທະນາ (Less Developed Country/LDC). ອີງຕາມ ການປະ ເມີນ ໃນປີ 2015 ເຫັນວ່າ ລາຍໄດ້ສະເລ່ຍ (Gross Natioal Income/GNI) ແມນ່ ມີ ຄວາມຄືບໜ້າດີ, ປະຕບິ ັດໄດ້ 1.232 ໂດລາສະຫະລດັ ເທ່ົາກບັ 99% ຂອງມາດຕະຖານ (ມາດຕະຖານແມນ່ 1.242 ໂດລາສະຫະລັດ), ດັດຊະນຊີ ັບສິນມະນດຸ (HAI) ແມນ່ 60,8 ເທ່າົ ກບັ 92% ຂອງມາດຕະຖານ (ມາດຕະຖານຕອ້ ງສູງກວາ່ 66), ດັດຊະນີຄວາມບອບ ບາງທາງເສດຖະກິດ (EVI) ຢໃູ່ ນລະດັບ 36,2 ເທົ່າກັບ 88% ຂອງມາດຕະຖານ (ມາດຕະຖານຕອ້ ງຕ່ໍາກວາ່ 32). ໃນປີ 2011, ທະນາຄານໂລກໄດຈ້ ັດລໍາດບັ ສປປ ລາວ ຈາກກມຸ່ ປະເທດທ່ີມີລາຍຮັບຕ່າໍ (Low Income Countries) ຂຶ້ນມາສ່ກູ ຸ່ມປະເທດທີມ່ ີ ລາຍຮບັ ປານກາງລະດັບຕ່ໍາ (Lower-Middle Income Countries). ໃນຂົງເຂດວດັ ທະນະທໍາ-ສັງຄມົ ໄດ້ຮັບການພັດທະນາ ໂດຍສະເພາະແມ່ນການເຂ້ົາ ເຖງິ ການບລໍ ິການດ້ານການສຶກສາ, ສຸຂະພາບ ແລະ ພະລານາໄມ, ແຮງງານ ແລະ ວັດທະ ນະທາໍ . ດັດຊະນພີ ັດທະນາມະນຸດ (HDI) ໄດເ້ ພ່ມີ ຂຶນ້ ຕາມລໍາດັບແຕ່ 0,549 ໃນປີ 2010 ມາເປນັ 0,575 ໃນປີ 2014, ຈດັ ຢໃູ່ ນອັນດບັ ທີ 7 ຂອງບັນດາປະເທດສະມາຊິກອາຊຽນ ແລະ ຈດັ ເປັນອນັ ດັບທີ 138 ໃນຈໍານວນ 187 ປະເທດ ໃນປີ 20112. ອດັ ຕາຄວາມທຸກ ຍາກຂອງປະຊາຊົນໄດ້ ຫຸຼດລງົ ຈາກ 33,5% ໃນປີ 2003 ມາເປັນ 23,2% ໃນປີ 2013 (ໃນ 2 ວິໄສທັດຮອດປີ 2030 ແລະ ຍຸດທະສາດການພດັ ທະນາເສດຖະກິດ-ສງັ ຄົມ ໄລຍະ 10 ປີ (2016-2025) 210

10 ປີ ຫດຼຸ ລງົ 10,3%), ຊງຶ່ ສາມາດເວ້ົາໄດ້ວາ່ ລາວໄດ້ບັນລຸເປົ້າໝາຍສະຫັດສະວັດແຫງ່ ການພດັ ທະນາ (MDG) ຂອງການຫຼຸດຜ່ອນຄວາມທກຸ ຍາກໄດເ້ ຄິ່ງໜ່ຶງ. ໄປຄຽງຄູ່ກັບການເຕີບໃຫຍ່ຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ຖັນແຖວພະນັກ ງານ-ລັດຖະກອນໄດ້ມີການປຽ່ ນແປງທາງດ້ານຈໍານວນ ແລະ ໂຄງປະກອບ. ໃນປີ 2006, ຈໍານວນລັດຖະກອນມທີ ັງໝົດ 99.659 ຄົນ, ໃນນັ້ນ 41.075 ຄົນ (41%) ເປນັ ເພດຍິງ. ຮອດປີ 2013, ຈາໍ ນວນລດັ ຖະກອນໄດ້ເພີມ່ ຂ້ຶນເປັນ 156.527 ຄນົ , ໃນນ້ັນ 68.107 ຄນົ (44%) ເປນັ ເພດຍິງ; ໃນປີ 2015, ຈໍານວນລດັ ຖະກອນ ມີທັງໝົດ 177.826 ຄົນ ເປັນເພດ ຍງິ 79.662 ຄົນ (44,79%), ຊ່ຶງກວມເອົາ 2,5% ຂອງພົນລະເມືອງທັງໝົດ, ລະດັບວຊິ າ ສະເພາະມີ: ປະລິນຍາເອກ 549 ຄົນ, ຍງິ 77 ຄົນ; ປະລິນຍາໂທ 6.360 ຄົນ, ຍງິ 1.567 ຄນົ ; ປະລິນຍາຕີ 47.058 ຄົນ, ຍງິ 18.407 ຄນົ ; ຊ້ັນສງູ 52.739 ຄນົ , ຍງິ 24.246 ຄນົ ; ຊັ້ນກາງ 53.271 ຄນົ , ຍງິ 27.295 ຄນົ ; ຊັ້ນຕ້ົນ 14.711 ຄົນ, ຍງິ 7.007 ຄນົ ; ລະບົບ ການຄມຸ້ ຄອງພະນກັ ງານ-ລັດຖະກອນມີການພັດທະນາດີຂຶນ້ ເທືອ່ ລະກ້າວ. ໃນດ້ານການສຶກສາ, ໄລຍະຜາ່ ນມາລັດຖະບານກໍໄດເ້ ອົາໃຈໃສ່ ແລະ ໃຫ້ຄວາມ ສາໍ ຄັນຫຼາຍໃນການພັດທະນາການສຶກສາ ໂດຍຖເື ອົາວຽກງານນີເ້ ປັນໃຈກາງຂອງການພັດ ທະ ນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ. ດ່ັງນັ້ນ, ໃນຊຸມປຜີ ່ານມາລດັ ຖະບານ ໄດຈ້ ັດສັນງບົ ປະມານ ປະຈໍາປີ ໃຫ້ຂະແໜງການສກຶ ສາ ກວມເອົາລະຫວາ່ ງ 11% - 15% ຂອງລາຍຈາ່ ຍ ລັດຖະບານເຂາ້ົ ໃນການບລໍ ິຫານ, ການພັດທະນາພື້ນຖານໂຄງລ່າງດາ້ ນການສຶກສາ ແລະ ປັບປຸງລະ ບົບການຮຽນການສອນ ນັບແຕກ່ ານສຶກສາກ່ອນໄວຮຽນຈົນເຖິງການສຶກສາຊັ້ນສູງ. ນອກນັ້ນ ກໍຍັງມີບັນດາຄາດໝາຍອນ່ື ໆ ທີ່ມຄີ ວາມກາ້ ວໜ້າຢາ່ ງເປັນທ່ໜີ ້າພໍໃຈ ດງ່ັ ລ່ມຸ ນ້:ີ ອັດຕາເຂົາ້ ຮຽນຂອງເດັກອາຍຸ 3-5 ປເີ ພມ່ີ ຈາກ 7,9% ໃນປີ 2000 ເປນັ 43,2% ໃນ ປີ 2015. ອດັ ຕາເຂ້ົາຮຽນສຸດທຊິ ັນ້ ປະຖມົ ເພີມ່ ຈາກ 77,3% ໃນປີ 2000 ເປນັ 98,6% ໃນປີ 2015. ອດັ ຕາເຂົ້າຮຽນລວມຊັ້ນມັດທະຍມົ ຕອນຕ້ົນ ເພ່ມີ ຈາກ 45,8% ໃນປີ 2000 ເປນັ 78,1% ໃນປີ 2015. ອັດຕາເຂາ້ົ ຮຽນລວມຊ້ັນມັດທະຍົມຕອນປາຍເພ່ີມຈາກ 22,6% ໃນປີ 2000 ເປນັ 45,7% ໃນປີ 2015.ຈໍານວນນັກຮຽນນັກສຶກສາເຂ້ົາຮຽນໃນສາຍວຊິ າຊບີ (ຊ້ນັ ຕ້ົນ- ຊ້ນັ ສູງ) ແລະ ລະດບັ ປະລິນຍາຕຂີ ້ຶນເມອື ໄດ້ເພມີ່ ຂ້ຶນໃນແຕລ່ ະປີ ຊຶ່ງຮອດປີ 2015 211

ມີທັງໝດົ 95.668 ຄົນ (ຍິງ: 33.959 ຄົນ) ແລະ 57.188 ຄນົ (ຍງິ : 25.468 ຄນົ ) ຕາມລາໍ ດບັ 3. ດ້ານສຸຂະພາບ ແລະ ພະລານາໄມ ກໄໍ ດ້ຮັບການເອົາໃຈໃສ່ ພັດທະນາຢາ່ ງຕເ່ໍ ນື່ອງ ຍອ້ ນເຫັນໄດເ້ ຖງິ ຄວາມສໍາຄັນທວ່ີ າ່ : ຄນົ ທ່ມີ ສີ ຸຂະພາບດີ ຄຄື ົນທມ່ີ ີຄວາມສຸກ, ຊ່ງຶ ຈະກາຍ ເປນັ ນກັ ຮຽນທມ່ີ ີຄວາມຂະຫຍນັ ໝັ່ນພຽນ, ເປັນພະນັກງານທ່ີມີຄວາມຫ້າວຫັນ, ມີຄວາມ ສາມາດໃນການປະຕບິ ັດໜ້າທວ່ີ ຽກງານ ແລະ ການດາໍ ລົງຊີວິດໄດດ້ ຂີ ຶ້ນ. ສຸຂະພາບທີ່ດີ ແມນ່ ສ່ິງທ່ີຈໍາເປັນຕ້ອງມສີ ໍາລັບຄົນຜໜູ້ ຶ່ງເພື່ອດໍາເນີນບົດບາດໃນສັງຄົມ, ສຂຸ ະພາບ ແລະ ໂພຊະນາການ ແມນ່ ອົງປະກອບໜຶ່ງຂອງການພດັ ທະນາຊັບພະຍາກອນມະນດຸ . ຕະຫຼອດ ໄລຍະແຫ່ງການພັດທະນາ ກໍເຫນັ ໄດ້ວ່າພັກ ແລະ ລດັ ຖະບານກໍໄດເ້ ອົາໃຈໃສໃ່ ນການ ສງ່ົ ເສີມສຸຂະພາບຂອງປະຊາຊົນ, ຊຶ່ງເຫັນໄດວ້ ່າ ອາຍຍຸ ືນສະເລ່ຍ ກໍ່ເພ່ມີ ຂ້ຶນຈາກ 59 ປີ ໃນ ປີ 2000, ມາເປັນ 69,41 ປີ ໃນປີ 2015. ອັດຕາການເສຍຊີວດິ ຂອງແມ່ ຍັງເຫຼອື 220 ຄນົ ຕກ່ໍ ານເກດີ ມີຊີວິດ 100.000 ຄົນ, ອັດຕາເກີດລກູ ທີ່ມີແພດຊວ່ ຍຢູລ່ ະດັບ 58%, ອດັ ຕາ ການຕາຍຂອງເດັກອາຍຕຸ ໍ່າກວ່າ 1 ປີ ໄດຫ້ ຸຼດລົງເຫອຼື 32 ຄົນຕກໍ່ ານເກີດມຊີ ີວີດ 1.000 ຄົນ ໃນປີ 2015, ອັດຕາການເສຍຊວີ ິດຂອງເດັກອາ ຍຕຸ ່ໍາກວາ່ 5 ປີ ໄດຫ້ ຼຸດລົງເຫືຼອ 72 ຄົນ ຕ່ໍ ການເກີດມຊີ ວີ ີດ 1.000 ຄນົ , ອັດຕາການຊົມໃຊນ້ ໍ້າສະອາດບນັ ລໄຸ ດ້ 84,71% ໃນປີ 2014 ແລະ ອັດຕາຊົມໃຊວ້ ິດຖ່າຍຄອບຄວົ ບັນລຸໄດ້ 61,92% ໃນປີ 2014. ວຽກງານໂພຊະນາການໄດ້ຮັບການພດັ ທະນາດີຂ້ຶນ ໂດຍສະເພາະການກິນອາຫານ ຂອງເດັກນ້ອຍ ໃຫ້ຄົບ 3 ໝວດ 5 ໝູ່, ໄດສ້ ະໜອງນົມ ແລະ ອາຫານເສີມໃຫ້ເດກັ ໃນ ໂຮງຮຽນ, ສງົ່ ເສມີ ການລຽ້ ງລູກດວ້ ຍນົມແມ່, ແຈກຢາຍທາດເຫຼັກໃຫ້ແມ່ຍິງຖືພາ, ແມ່ຍງິ ໄວ ຈະເລີນພັນ, ແຈກຢາຍວຕິ າມິນ ແລະ ຢາຂ້າແມ່ທ້ອງໃຫເ້ ດກັ ນ້ອຍ ຊຶ່ງບັນດາກດິ ຈະກໍາເຫົ່າຼ ນເ້ີ ຮັດໃຫອ້ ັດຕາການຂາດອາຫານຊໍາເຮື້ອໃນເດັກນ້ອຍອາຍຕຸ ່ໍາກວ່າ 5 ປີ ຈາກ 44% ໃນປີ 2012 ຫຸຼດລງົ ເປັນ 42% ໃນປີ 2015; ອດັ ຕານໍ້າໜກັ ຕ່ໍາກວາ່ ເກນ ຈາກ 27% ໃນປີ 2012 ຫຸຼດລົງເປັນ 22% ໃນປີ 2015; ອດັ ຕາການເປນັ ເລືອດຈາງ ຈາກ 41% ໃນປີ 2012 ຫຸດຼ ລງົ ເປັນ 40% ໃນປີ 2015; ອັດຕາການເປັນເລືອດຈາງໃນແມຍ່ ິງໄວຈະເລີນພັນ ຈາກ 36% ໃນປີ 2012 ຫຸຼດລງົ ເປນັ 30% ໃນປີ 2015, ອດັ ຕາການລຽ້ ງລູກດວ້ ຍນົມແມ່ ຍງັ ມອີ ັດຕາ 3 ແຜນພດັ ທະນາການສຶກສາ ແລະ ກິລາ 2016-2020 212

ເທ່ົາເດີມຄື 40% ໃນປີ 20154. ຄຽງຄູ່ກັບຄວາມຄບື ໜ້າຂອງການພດັ ທະນາດ້ານສາທາ ລະນະສຸກ, ສງ່ິ ສໍາຄັນທຄ່ີ ວນເອາົ ໃຈໃສ່ໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນຕື່ມແມ່ນບັນຫາຈໍານວນຄົນທເ່ີ ສຍຊີວິດ ຈາກອບຸ ັດຕເິ ຫດຍານພະຫະນະ ຊຶ່ງມີຕົວເລກເພ່ີມ ຂ້ຶນເຮັດໃຫ້ສູນເສຍຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດ ໂດຍສະເລ່ຍເກືອບ 1.000 ຄນົ ໃນແຕ່ລະປີ. ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ຍັງໄດ້ກວມເອົາການພັດທະນາແຮງງານລາວ ໃຫສ້ ອດຄ່ອງກັບຄວາມຕອ້ ງການຂອງຕະຫຼາດແຮງງານ. ສະແດງອອກໂດຍການຈດັ ຕັ້ງປະ ຕິບດັ ຄາດໝາຍມະຫາພາກການດຸ່ນດຽ່ ງແຮງງານ ຊ່ຶງໂຄງປະກອບດ້ານແຮງງານ ໃນຂະ ແໜງກະສິກໍາໄດຫ້ ຸດຼ ລງົ ຈາກ 78,5% ໃນປີ 2005 ມາເປັນ 71,3 % ໃນປີ 2010 ແລະ 65,3% ໃນປີ 2015, ຂະແໜງອຸດສາຫະກາໍ ເພມີ່ ຂນຶ້ ຈາກ 4,8% ມາເປັນ 8,3% ໃນປີ 2010 ແລະ 11,51% ໃນປີ 2015 ແລະ ຂະແໜງບລໍ ິການ ເພີມ່ ຂຶ້ນຈາກ 16,7% ມາເປນັ 20,4% ໃນປີ 2010 ແລະ 23,45% ໃນປີ 2015; ໄດ້ຈດັ ຕ້ງັ ການພັດທະນາສີມືແຮງງານ ແລະ ຝຶກວຊິ າຊີບໃຫ້ແກ່ກໍາລັງແຮງງານຈາໍ ນວນ 248.765 ຄົນ, ຍງິ 114.300 ຄົນ (2011- 2015); ປບັ ປຸງກົນໄກການຈດັ ຫາງານ ດວ້ ຍການສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ໜວ່ ຍງານຈດັ ຫາ ງານນບັ ທງັ ສນູ ກາງ ແລະ ທ້ອງຖ່ິນ, ສ້າງເງ່ືອນໄຂໃຫ້ຜູໃ້ ຊແ້ ຮງງານ ແລະ ຜູ້ອອກແຮງງານມີ ໂອກາດໄດພ້ ບົ ປະດວ້ ຍການຈັດງານຕະຫຼາດນັດແຮງງານ ແລະ ຂນ້ຶ ທະບຽນຜູ້ຕ້ອງການມີ ວຽກເຮັດງານທາໍ ເປັນແຕລ່ ະໄລຍະ; ດດັ ສົມລະຫວາ່ ງຄວາມຕອ້ ງການ ແລະ ການສະໜອງ ກໍາລັງແຮງງານ ໃຫ້ໄປຕາມໂຄງປະກອບເສດຖະກິດ ແລະ ເຂດແຄ້ວນໄດ້ທັງໝົດຈາໍ ນວນ 343.779 ຄົນ ຍິງ 136.773 ຄົນ. ໃນນ້ີ, ຂະແໜງກະສິກາໍ -ປາ່ ໄມ້ 67.677 ຄນົ , ຂະແໜງ ອດຸ ສາຫະກໍາ 123.051 ຄນົ ແລະ ຂະແໜງບລໍ ິການ 86.711 ຄົນ. ອດັ ຕາການວ່າງງານຢູ່ ໃນລະດັບ 2%5. ວຽກງານວັດທະນະທໍາກແໍ ມ່ນປັດໄຈໜຶ່ງທກ່ີ ຽ່ ວພັນກັບການພັດທະນາ ຊັບພະຍາກອນ ມະນຸດ ຊຶ່ງໄດ້ຮັບການພດັ ທະນາຢ່າງຕໍ່ເນືອ່ ງ ໂດຍໄດ້ອະນຸລັກ, ປົກປັກຮກັ ສາ, ພັດທະນາ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍວດັ ທະນະທາໍ ອັນດງີ າມຂອງຊາດ, ໄດ້ສບື ທອດມໍລະດົກວດັ ທະນະທໍາ ອນັ ດີງາມທີ່ເປັນເອກະລັກ ຂອງປະຊາຊນົ ລາວບັນດາເຜ່ົາ; ຊຸກຍູ້, ສົ່ງເສມີ ການປະດິດຄິດ 4 ບົດສະຫຸຼບກົມອະນາໄມ-ສງົ່ ເສີມສຸຂະພາບ, ສນູ ໂພຊະນາການ 2015-16, ເລກທີ 816/ສພກ.ສທ ລົງວນັ ທີ 30/6/2015 5 ບົດສະຫຼຸບຂອງກະຊວງແຮງງານ ແລະ ສະຫວັດດີການສັງຄົມ 2011-2015 213

ແຕງ່ ສິລະປະ-ວັນນະຄະດີ ແລະ ລາຍການສະແດງ ຕາ່ ງໆໃຫມ້ ີຫຼາຍສີສັນ ແລະ ອດຸ ົມ ສມົ ບູນ, ໄດ້ເຂາ້ົ ຮວ່ ມຂະບວນການແຂ່ງຂັນບົດປະພນັ ລະດັບພາກພຶ້ນ ແລະ ສາກົນ. ມີຂະ ບວນການແຂ່ງຂັນສ້າງຄອບຄວົ ວດັ ທະນະທໍາໃນຂອບເຂດທວ່ົ ປະເທດ, ຊ່ຶງປະຈຸບັນຄອບຄົວ ວັດທະນະທໍາກວມເອົາ 58,19%, ບາ້ ນວດັ ທະນະທາໍ ກວມເອົາ 49,39% ແລະ ກຸມ່ ບ້ານ ວັດທະນະທໍາກວມເອົາ 8,89%. ມສີ ະຖານບູຮານທພີ່ ົບໃໝ່ 17 ແຫ່ງ, ປະຕສິ ັງຂອນ ສະຖານບູຮານ 7 ແຫງ່ , ສາໍ ຫວຼ ດ ແລະ ຄນ້ົ ພົບວັດຖບຸ ູຮານ 16 ປະເພດ. ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ແມ່ນມບີ ົດບາດສໍາຄນັ ກ່ຽວພັນກັບການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ -ສັງຄມົ ແລະ ກະໂຕຊັບສນິ ມະນຸດເອງ (Human Asset). ສປປ ລາວ ມີຄວາມຈໍາເປັນໃນການພັດທະນາມະນຸດ ເພ່ືອສ້າງຄວາມຫາຼ ກຫຼາຍຂອງເສດຖະກິດ, ຫຼດຸ ຜອ່ ນຄວາມບອບບາງຂອງເສດຖະກິດ ແລະ ຍົກລະດບັ ຄວາມອາດສາມາດໃນການແຂ່ງ ຂນັ ກັບພາກພື້ນ ແລະ ສາກນົ . ການເສີມຂະຫຍາຍການພັດທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນດຸ ຕາມທດິ ຂອງແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມແຫ່ງຊາດ ຈະກາຍເປນັ ປັດໄຈກະຕຸກຊຸກຍູ້ ຄວາມຫາຼ ກຫຼາຍຂອງຊບັ ສິນມະນດຸ ແລະ ເສດຖະກິດ ເພືອ່ ການຫຸດຼ ພົ້ນອອກຈາກສະຖານະ ພາບປະເທດດ້ອຍພັດທະນາ. ເພ່ອື ໃຫ້ບັນລຸຕາມຄາດໝາຍຕ້ອງ ໄດ້ມີການກາໍ ນົດແຜນການ ຈດັ ຕັ້ງປະຕບິ ັດດ່ັງນ:ີ້ 1) ເສມີ ຂະຫຍາຍ ແລະ ສາ້ ງຄວາມເຂັມ້ ແຂງ ການພດັ ທະນາເດັກກອ່ ນໄວຮຽນ ເພ່ອື ສ້າງຄວາມພ້ອມໃຫ້ເດກັ ນອ້ ຍກອ່ ນເຂົ້າສລູ່ ະບົບສາມນັ ສຶກສາ; 2) ຫຸຼດຜ່ອນການຂາດໂພຊະນາການສໍາລັບເດັກນ້ອຍ, ຊ່ຶງເປັນໄພຂ່ົມຂູ່ ການພດັ ທະ ນາສະໝອງ ແລະ ຮ່າງກາຍຂອງເຂົາເຈ້າົ . 3) ສ້າງຄວາມເຂມ້ັ ແຂງໃຫ້ຖັນແຖວພະນັກງານລັດຖະກອນ ທັງຂ້ນັ ນໍາພາຄ້ມຸ ຄອງ ແລະ ຂ້ັນວຊິ າການໃຫມ້ ຄີ ຸນສມົ ບັດດີ, ມີຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດ ສາມາດປະຕບິ ັດວຽກ ງານທີ່ຕົນຮບັ ຜິດຊອບ ໃຫ້ມີປະສດິ ທິພາບ ແລະ ປະສດິ ທິຜນົ ສູງ ທງັ ຮັບປະກັນການ ກສ່ໍ ້າງພະນັກງານສືບທອດໃຫມ້ ລີ ັກສະນະຕໍ່ເນ່ືອງ. 4) ໃຫພ້ ົນລະເມືອງລາວທຸກຄົນ ໄດ້ຮັບການສກຶ ສາທມີ່ ີຄຸນນະພາບ. ປັບປງຸ ຄນຸ ນະພາບ ການຮຽນການສອນ ໂດຍສະເພາະການຝກຶ ອົບຮົມຄູ ແລະ ການແຈກຢາຍຄູໃນແຕ່ ລະທ້ອງຖນ່ິ . 214

5) ສົງ່ ເສມີ ການຮຽນຮູ້ຕະຫຼອດຊວີ ິດ ເພື່ອສາມາດພັດທະນາຄຸນນະພາບຊີວດິ , ມທີ ກັ ສະ ສີມືແຮງງານ ທສ່ີ າມາດສ້າງຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງເສດຖະກິດ ສອດຄອ່ ງກັບຄວາມ ຕ້ອງການຂອງຕະຫຼາດແຮງງານ ແລະ ສາມາດແຂ່ງຂນັ ກັບພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ. 6) ຊກຸ ຍ,ູ້ ສງ່ົ ເສີມໃຫ້ປວງຊົນຮັບຮູ້ ແລະ ເຂ້ົາໃຈກ່ຽວກບັ ການຮກັ ສາສຂຸ ະພາບ, ການ ປ້ອງກັນພະຍາດ, ການອອກກາໍ ລັງກາຍ, ໂພຊະນາການ ເພ່ອື ໃຫມ້ ີສຂຸ ະພາບແຂງ ແຮງທັງດ້ານຮ່າງກາຍ, ຈດິ ໃຈ ແລະ ມີພະລານາໄມສົມບນູ . ໃຫ້ທຸກຄົນສາມາດເຂົ້າ ເຖິງການບໍລິການ ແລະ ການປະກັນສຂຸ ະພາບ ທ່ມີ ຄີ ຸນນະພາບເທ່ົາທຽມກັນໃນຂອບ ເຂດທ່ົວປະເທດ. 7) ພດັ ທະນາກາໍ ລງັ ແຮງງານໃຫ້ໄດປ້ ະລິມານ ແລະ ຄຸນນະພາບ, ເປນັ ແຮງງານສີມືທ່ີມີ ຄວາມດຸໝ່ນັ , ອົດທົນ ແລະ ມີລະບຽບວໄິ ນ, ສາມາດຕອບສະໜອງຕາມຄວາມຕອ້ ງ ການຂອງຕະຫາຼ ດແຮງງານ. ດັດສົມມະຫາພາກດາ້ ນແຮງງານ ຕາມໂຄງປະກອບ ເສດຖະກິດ ໃຫສ້ າມາດເຊື່ອມໂຍງກັບພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ. 8) ແກ້ໄຂບັນຫາຄວາມບ່ໍສອດຄອ່ ງກັນລະຫວ່າງຄວາມຕ້ອງການ ຂອງຕະຫາຼ ດແຮງງານ ແລະ ທກັ ສະຂອງແຮງງານ ໂດຍເນັ້ນໜກັ ໃສກ່ ານພັດທະນາທກັ ສະວິຊາຊີບ, ພດັ ທະ ນານະໂຍບາຍ ແລະ ມາດຕະຖານວຊິ າຊບີ ຕ່າງໆ. 9) ຫຼຸດຜ່ອນການສນູ ເສຍຊັບສິນ, ຊີວດິ , ບາດເຈບັ , ຜົນກະທົບຕ່ເໍ ສດຖະກິດ-ສງັ ຄົມ ແລະ ສ່ິງແວດລ້ອມ.ສ້າງວັດທະນະທາໍ , ປູກຈິດສໍານຶກໃຫປ້ ວງຊນົ ຮບັ ຮູ້, ເຂົ້າໃຈໃນ ການຮບັ ມື, ປ້ອງກັນ ແລະ ຄວບຄຸມໄພພິບັດ ແລະ ການປຽ່ ນແປງດນິ ຟາ້ ອາກາດ. 10)ຮບັ ປະກັນສິດສະເໝີພາບລະຫວ່າງຍິງ-ຊາຍ ຢ່ໃູ ນຄອບຄວົ , ສັງຄົມ ແລະ ເສດຖະ ກດິ . ຢຸດຕກິ ານຈໍາແນກແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກຍິງໃນທກຸ ຮບູ ການ. ພ້ອມທັງສ່ົງເສີມໃຫແ້ ມ່ ຍງິ ມີບດົ ບາດໃນການນາໍ ພາ-ຄຸ້ມຄອງ ໃນໂຄງປະກອບເສດຖະກດິ ແຫ່ງຊາດ ແລະ ເຂາົ້ ຮວ່ ມຢ່ໃູ ນການນໍາພາ-ຄຸ້ມຄອງໃນທຸກຂັ້ນ. 11)ກ່ສໍ ້າງ, ພດັ ທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ, ຖອດຖອນບົດຮຽນ ແລະ ແລກປຽ່ ນປະ ສົບການດ້ານວຊິ າການ, ບໍລິຫານ, ເທກັ ໂນໂລຊີ ແລະ ຂ້ໍມນູ ຂາ່ ວສານ. 22. ວິໄສທດັ ໃນການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ຍຸດທະສາດການພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດແຫ່ງຊາດ ຮອດປີ 2025 ໄດກ້ າໍ ນດົ ວິໄສທດັ ຮອດປີ 2030 ເພືອ່ ບັນລຸເປາ້ົ ໝາຍວ່າ \"ພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນດຸ ໃຫ້ 215

ເປັນກາໍ ລັງການຜະລດິ ຕນົ້ ຕໍ ທສີ່ າມາດຕອບສະໜອງ ຕ່ໍການພັດທະນາເສດຖະກດິ -ສັງຄມົ ຢາ່ ງຍືນຍົງ ຕາມທິດຫັນເປັນອຸດສາຫະກາໍ ແລະ ທັນສະໄໝ, ສາມາດເຊອື່ ມໂຍງ ແລະ ແຂ່ງຂນັ ກບັ ພາກພືນ້ ແລະ ສາກົນ ໄດ້ທັງປະລິມານ ແລະ ຄນຸ ນະພາບ, ເຮດັ ໃຫ້ປະຊາຊົນ ສາມາດເຂົາ້ ເຖິງການບໍລິການທາງສັງຄົມຢ່າງທວົ່ ເຖິງ ແລະ ຍົກລະດບັ ຊີວິດການເປັນຢ່ໃູ ຫ້ ດຂີ ນ້ຶ \"; ວໄິ ສທັດດ່ັງກ່າວນີ້ ແມນ່ ສອດຄອ່ ງ ແລະ ຕອບສະໜອງໃຫກ້ ັບວໄິ ສທັດການ ພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ທີກ່ ໍານດົ ໄວໃ້ ນແຜນພັດທະນາເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ ແຫ່ງ ຊາດ 5 ປີ ຄ້ງັ ທີ VIII (2016-2020) ຄ:ື \"ຊັບພະຍາກອນມະນດຸ ໄດ້ຮັບການພັດທະນາໃຫມ້ ີ ຄນຸ ນະພາບ ໃກ້ຄຽງກັບພາກພ້ືນ ແລະ ສາກົນ, ເປັນກໍາລັງຜະລດິ ທເີ່ ຂັ້ມແຂງ, ຕອບສະໜອງ ໄດຄ້ ວາມຕອ້ ງການຂອງການພດັ ທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄມົ ແຫ່ງຊາດຫາຼ ຍຂ້ນຶ , ລະດບັ ການ ສກຶ ສາທົ່ວໄປຂອງພົນລະເມອື ງລາວຈົບຊນັ້ ມັດທະຍົມຕອນຕນ້ົ , ປະຊາຊົນໄດຮ້ ັບການບລໍ ິ ການດາ້ ນສາທາລະນະສຸກທ່ມີ ຄີ ຸນນະພາບຢ່າງທວ່ົ ເຖງິ ແລະ ມີອາຍຸຍືນສະເລ່ຍສູງກວ່າ 75 ປ\"ີ ; ພອ້ ມດຽວກນັ ນ້ັນ ກະຊວງສກຶ ສາທິການ ແລະ ກິລາ ກໍໄດ້ຜນັ ຂະຫຍາຍເນ້ອື ໃນຈດິ ໃຈ ຂອງວິໄສທັດຂ້າງເທິງ ໂດຍໄດກ້ ໍານົດວໄິ ສທດັ ໄວ້ ໃນແຜນພັດທະນາຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ກິລາ 5 ປີ ຄງ້ັ ທີ VIII (2016-2020) ເພອື່ ໃຫ້ບນັ ລຸດງັ່ ນ້ີ: \"ຮອດປີ 2030 ພົນລະເມືອງ ລາວທຸກຄົນໄດ້ຮັບການສຶກສາທີມ່ ຄີ ຸນນະພາບຢາ່ ງສະເໝີພາບ ແລະ ເທາົ່ ທຽມກັນເພອ່ື ໃຫ້ ເຂາົ ເຈົາ້ ໄດພ້ ັດ ທະນາຕົນເອງກາຍເປັນພົນລະເມືອງດີຂອງຊາດ, ມຄີ ຸນສົມບັດ, ມສີ ຂຸ ະ ພາບເຂັ້ມແຂງ, ມີຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດສູງ, ມີຄວາມເປນັ ມືອາຊບີ ເພ່ືອພດັ ທະນາປະເທດ ຊາດໃຫສ້ ວີ ິໄລຍືນຍງົ ສາມາດເຊື່ອມໂຍງ, ແຂ່ງຂັນກັບພາກພ້ືນ ແລະ ສາກົນໄດ້\". ຈາກວິໄສທັດດ່ັງກາ່ ວນັ້ນ ສະແດງໃຫ້ເຫນັ ໄດ້ວ່າ ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະ ນດຸ ແມ່ນປັດໄຈສໍາຄັນທ່ີສຸດ ຕັດສິນການພັດທະນາປະເທດຊາດໂດຍລວມ ເຊິ່ງເປັນພນັ ທະຂອງປວງຊົນໃນຊາດຕ້ອງໄດມ້ ີສ່ວນຮ່ວມ ແລະ ປະກອບສວ່ ນຢາ່ ງເຕັມກໍາລັງ ຕ່ກໍ ານ ພັດທະນາປະເທດຊາດ ແລະ ຍັງເປນັ ພັນທະຕ່ໍສາກົນໃນການພດັ ທະນາຊັບພະຍາກອນ ມະນຸດເພອື່ ເຊື່ອມໂຍງ, ແລກປຽ່ ນ ແລະ ແຂ່ງຂນັ ອີກດ້ວຍ. ຍຸດທະສາດການພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນດຸ ແຫງ່ ຊາດ ຮອດປີ 2025 ກວມເອົາ 6 ຂົງເຂດວຽກງານສໍາຄນັ ຄື: (1) ດາ້ ນການເມອື ງ-ແນວຄດິ , (2) ດ້ານການກໍ່ສ້າງ ແລະ ຄມຸ້ ຄອງພະນັກງານ-ລັດຖະກອນ, (3) ດາ້ ນການສກຶ ສາ ແລະ ທັກສະວິຊາຊີບ, (4) ດ້ານ ສຂຸ ະພາບ ແລະ ພະລານາໄມ, (5) ດ້ານແຮງງານ ແລະ (6) ດ້ານວັດທະນະທໍາ. ຂະນະດຽວ ກນັ ຍຸດທະສາດນ້ີ ໄດວ້ າງທິດທາງ, ເປົ້າໝາຍ ແລະ ຈຸດສຸມຍດຸ ທະສາດ ຮອດປີ 2025 ໃຫ້ 216

ສອດຄອ່ ງກັບສະພາບການປຽ່ ນແປງຂອງການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄມົ ໃນແຕ່ລະ ໄລຍະ. ດ້ານສາທາລະນະສຸກ ດ້ານວດັ ທະນະທາໍ 217

ພາກທີ IV ການພດັ ທະນາວຽກງານກລິ າກາຍະກາໍ 23. ວຽກງານກລິ າມວນຊນົ 23.1 ໂດຍ: ສທີ າດ ຈັນທະບູລີ ປະຫວດັ ຄວາມເປນັ ມາຂອງກມົ ກິລາມວນຊນົ ກອ່ ນການປົດປ່ອຍປະເທດຊາດ ກົມກິລາມວນຊົນ ແມ່ນເອີ້ນຊື່ວາ່ : ກົມກິລາ ຍວຸ ະຊົນ ແລະ ສິລະປະ ແມ່ນກົມໜຶ່ງຂ້ຶນກັບກະຊວງສຶກສາທກິ ານ, ທຖ່ີ ກື ສ້າງ ຕງ້ັ ຂຶ້ນ ໃນປີ 1954. ຫຼັງປົດປ່ອຍປະເທດຊາດ ປີ 1975 ແມນ່ ເອນ້ີ ຊວື່ ່າ: ກົມກິລາ-ກາຍະສຶກສາ ແລະ ສລິ ະປະສຶກສາ ແມ່ນກມົ ໜ່ຶງຂນ້ຶ ກບັ ກະຊວງສຶກສາທິການ, ກິລາ ແລະ ທໍາມະ ການ ໂດຍມີລາຍຊ່ືຫົວໜາ້ ກົມກິລາ-ກາຍະສຶກສາ ແລະ ສລິ ະປະສຶກສາ ຄດື ່ັງນ້ີ: 1) ປີ 1975-1978 ທາ່ ນທິດຄໍາຜງົ ບຸນທິປັນໂຍ ເປັນຫົວໜ້າກມົ . 2) ປີ 1978-1980 ທ່ານສມົ ທອງ ມັ່ງໜເ່ໍ ມກ ເປັນຫວົ ໜ້າກມົ . 3) ປີ 1980-1983 ທ່ານບນຸ ຍູ້ ຊຸມພົນພກັ ດີ ເປນັ ຫົວໜາ້ ກົມ. 4) ປີ 1983-1989 ທ່ານຈັນເພັງ ສີລັດຕະນະ ເປັນຫົວໜາ້ ກມົ . 5) ປີ 1989-1993 ທ່ານກລໍ ະກັນ ເປນັ ຫວົ ໜ້າກົມ. 6) ປີ 1993 ກົງຈັກການຈດັ ຕງ້ັ ໄດ້ມີການປບັ ປຸງຄືນໃໝ່ ໃນປີ 1993 ກົມກລິ າ-ກາຍະສຶກສາ ແລະ ສິລະປະສຶກສາ ໄດ້ຍ້າຍໄປຂຶ້ນກັບ ສາໍ ນັກງານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ, ຕາມໜັງສືແຈ້ງການ ສະບັບເລກທີ 654/ສສ-93, ລງົ ວັນທີ 27 ຕລຸ າ (10) 1993 ແລ້ວປ່ຽນຊ່ືເປັນ ຄະນະກາໍ ມະການກິລາແຫ່ງຊາດ ຕາມດໍາລັດນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ສະບບັ ເລກທີ 68/ນຍ, ລງົ ວນັ ທີ 3/5/1993 ວ່າ ດວ້ ຍການຈັດຕງ້ັ ຂອງຄະນະກໍາມະການກິລາແຫ່ງຊາດ ໂດຍແມນ່ ທ່ານຄໍາຜອງ ພັນວົງສາ ກໍາມະການສູນກາງພັກ ເປນັ ປະທານຄະນະກາໍ ມະການກິລາແຫງ່ ຊາດ. ກມົ ກິລາມວນຊນົ ຂ້ຶນກບັ ຄະນະກໍາມະການກິລາແຫ່ງຊາດ, ສໍານັກງານນາຍົກ ລດັ ຖະມົນຕີ. ແຕປ່ ີ 1998-2010 ແມ່ນ ທ່ານ ປອ ພູທອງ ແສງອາຄົມ ເປນັ ປະທານ ຄະນະກໍາ ມະການກິລາແຫ່ງຊາດ ໂດຍມີ ທາ່ ນ ຫົວໜາ້ ກົມກິລາມວນຊນົ ປະຕບິ ັດໜາ້ ທີ່ ຕາມລາໍ ດັບມາຄ:ື 218

ປີ 1993-2000 ທ່ານ ທອງມາ ຕລຸ ິຫົງ ເປັນຫວົ ໜ້າກົມ. ປີ 2000-2009 ທາ່ ນ ອ່ອນສີ ພາມີໄຊ ເປນັ ຫວົ ໜ້າກົມ. 2009-2010 ທ່ານ ສທີ າດ ຈັນທະບູລີ ເປັນຫົວໜ້າກົມ. ປີ 2010 ກງົ ຈກັ ການຈັດຕັງ້ ໄດມ້ ີການປັບປງຸ ຄືນໃໝ່ ປີ 2010 ກມົ ກິລາມວນຊນົ ແມນ່ ກົມໜຶງ່ ຂ້ຶນກັບກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກລິ າ. ປີ 2010-ປັດຈຸບັນ ທາ່ ນ ສທີ າດ ຈັນທະບູລີ ເປັນຫົວໜ້າກມົ . ກົມກິລາມວນຊົນ ໄດຈ້ ັດຕັ້ງປະຕິບັດວຽກງານຂອງຕົນຕາມ 2 ວຽກໃຫຍ່ຄື: 1) ວຽກງານການພັດທະນາ ກລິ າ-ກາຍະກໍາມວນຊົນ ໄປຕາມທດິ ທາງ, ແນວທາງ ກໍຄມື ະຕຄິ ໍາສັ່ງ ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຂອງພັກຕາມ 4 ວຽກຄື: ການພດັ ທະນາ ກລິ າ-ກາຍະກາໍ ເພື່ອສຸຂະພາບ. ການພດັ ທະນາ ກລິ າ-ກາຍະກາໍ ຂ້ັນພນື້ ຖານ ການພດັ ທະນາ ກລິ າ-ກາຍະກາໍ ພື້ນເມອື ງ ການພັດທະນາ ກລິ າ-ກາຍະກາໍ ຄົນພິການ 2) ຈັດຕັ້ງການເຄ່ອື ນໄຫວ ກລິ າ-ກາຍະກໍາມວນຊົນ ໄປຕາມພາລະບົດບາດ, ໜ້າທີ່ ແລະ ຂອບເຂດສິດຂອງຕນົ ເຊ່ັນ: ສາ້ ງຂະບວນການເຄື່ອນໄຫວຫດັ ກາຍະບໍລຫິ ານ, ອອກກໍາລງັ ກາຍ, ຫ້ິຼນກິລາ-ກາຍະກໍາມວນຊົນຢູໃ່ ນ ສງັ ຄົມ, ຈັດການແຂ່ງຂັນກິລາປະຈາໍ ປີ, ແຂງ່ ຂັນກິລາວັນບຸນປະເພນີ ແລະ ແຂ່ງຂັນກລິ າວນັ ບຸນສາໍ ຄັນຕ່າງໆ ຂອງຊາດ ແລະ ສາກນົ ແລະ ເຜີຍແຜ່ ການພດັ ທະນາກິລາ-ກາຍະກໍາມວນຊນົ ໃຫ້ບັນດາແຂວງ, ນະຄອນຫຼວງ, ເມືອງ, ບ້ານ, ແລະ ບັນດາບໍລິສັດ, ໂຮງຈັກໂຮງງານ; ສ້າງຂະບວນ ການເຄື່ອນໄຫວຈດັ ການແຂ່ງຂັນກລິ າ-ກາຍະກາໍ ມວນຊົນ ໃຫ້ເປັນ ຂະບວນຢ່າງກວາ້ ງຂວາງ ຢູ່ໃນສັງຄມົ ລາວໃນແຕລ່ ະດາ້ ນ ດັ່ງນ້ີ: ກ. ວຽກງານກລິ າ-ກາຍະກໍາເພືອ່ ສຸຂະພາບ ສ່ົງເສີມ ມວນຊົນທກຸ ເພດ, ທຸກໄວ ເຂາ້ົ ຮ່ວມຫດັ ກາຍະບລໍ ິຫານ, ການອອກ ກາໍ ລັງກາຍ, ການຫຼິນ້ ກລິ າ-ກາຍະກາໍ ແລະ ເຂ້າົ ຮ່ວມສ້າງຂະບວນການເຄ່ືອນ ໄຫວຈັດກິດຈະກໍາວັນບູນສໍາຄັນຕ່າງໆຂອງຊາດ ແລະ ສາກົນໃຫໄ້ ດ້ 30% ຂອງພົນລະເມືອງລາວໃນປີ 2020. 219

ການເຄື່ອນໄຫວກດິ ຈະກໍາໃນການຝຶກແອບ, ການຫັດກາຍະບໍລິຫານ, ການ ອອກກໍາລັງກາຍ ແລະ ການຫຼິ້ນກິລາ ເພ່ືອຊຸກຍູ້, ສ່ົງເສີມມວນຊົນ ທກຸ ເພດ, ທກຸ ໄວ ໃນສງັ ຄົມໃຫມ້ ີສຸຂະພາບທ່ີສົມບູນແຂງແຮງ ທາງຮ່າງກາຍ ແລະ ຈິດໃຈ ແລະ ເປນັ ພື້ນຖານຂອງການພັດທະນາຄຸນນະພາບຊີວິດ, ເປນັ ການອອກແຮງ ງານທາງດ້ານຮ່າງກາຍ ເຮັດໃຫ້ຮ່າງກາຍມີຄວາມເຂ້ມັ ແຂງ, ມີຄວາມທນົ ທານ ຕກໍ່ ານອອກແຮງງານໃນຊີວິດປະຈາໍ ວນັ . ນອກຈາກນ້ີ ຍງັ ເຮດັ ໃຫຜ້ ທູ້ ຫ່ີ ິ້ຼນກິລາ ຫຼື ອອກກໍາລງັ ກາຍສະໝໍ່າສະເໝີມີຄວາມຮສູ້ ກຶ ດີຂຶ້ນທາງດ້ານອາລົມຈິດໃຈ, ມັນສະໝອງໄດ້ຮັບການພັດທະນາຢ່າງແຂງແຮງ, ຊ່ຶງສະແດງອອກ ດວ້ ຍການ ເຂົ້າຮ່ວມການເຄື່ອນໄຫວ ສ້າງຂະບວນການຈັດກິດ ຈະກາໍ ການແຂ່ງຂັນກິລາ ເພອື່ ສຂຸ ະພາບປະຈໍາປີ, ກິລາວັນບຸນສໍາຄັນຕ່າງໆຂອງຊາດ ແລະ ສາກນົ . ການຈັດກິດຈະກໍາການແຂ່ງຂັນກິລາ ເພື່ອສະເຫີຼມສະຫຼອງວັນກິລາ-ກາຍະກໍາ ແຫ່ງຊາດ ແຕ່ປີ 2000 ຫາ 2015. ຄງັ້ ທີ 1 ຈດັ ຢູ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນໃນ ປີ 2000 ໃນໂອກາດຄົບຮອບ 34 ປີ ແຫ່ງການສາ້ ງຕ້ັງວັນກິລາ-ກາຍຍໍາກໍາແຫ່ງຊາດ ລວມມີ 5 ປະເພດກລິ າ, ແຂ່ງ ຂນັ ຈາກ 17 ແຂວງ, ມຈີ ໍານວນພນົ ເຂົ້າຮ່ວມທັງໝົດ 430 ຄົນ. ຄງ້ັ ທີ 2 ຈັດຢູ່ ນະຄອນຫວຼ ງວຽງຈນັ ແລະ ຢແູ່ ຂວງຄໍາມວນ່ ໃນປີ 2001 ການ ແຂ່ງຂນັ ຢູນ່ ະຄອນຫວຼ ງວຽງຈັນມີ 4 ປະເພດກິລາ, ຢູ່ແຂວງຄາໍ ມ່ວນມີ 8 ປະ ເພດກິລາ ໂດຍການເປັນເຈົ້າພາບຮ່ວມຂອງກະຊວງສຶກສາທິການ, ມຈີ ໍານວນ ພົນເຂາົ້ ຮ່ວມທງັ ໝດົ 460 ຄົນ. ຄງ້ັ ທີ 3 ຈັດຢູແ່ ຂວງສະຫວັນນະເຂດ ປີ 2002 06 ປະເພດກລິ າ, ມີ 08 ແຂວງ ແລະ 02 ສະຖາບັນເຂ້ົາຮວ່ ມການແຂ່ງຂັນ, ມຈີ ໍານວນພນົ ເຂ້ົາຮວ່ ມທງັ ໝົດ 870 ຄນົ . ຄງັ້ ທີ 4 ຈດັ ຢູ່ແຂວງຫຼວງພະບາງ ປີ 2003 ຄບົ ຮອບ 38 ປ,ີ ມີ 07 ປະເພດ ກລິ າ, ມີ 14 ແຂວງໃນຂອບເຂດທ່ວົ ປະເທດ ເຂົາ້ ຮວ່ ມ ມຈີ ໍານວນພົນເຂົາ້ ຮວ່ ມທັງໝົດ 630 ຄນົ . ຄງ້ັ ທີ 5 ຈັດຢູ່ ແຂວງ ອຸດມົ ໄຊ ປີ 2004 ຄບົ ຮອບ 38 ປ,ີ ມີ 07 ປະເພດກິລາ, ມຈີ ໍານວນພນົ ເຂ້ົາຮວ່ ມແຂ່ງຂັນທັງໝົດ 892 ຄົນ. 220

ຄັ້ງທີ 6 ປີ 2005 (ບ່ໍໄດ້ຈັດ ເພາະວ່າບັນດາແຂວງ, ນະຄອນຫຼວງ ເຂ້ົາຮວ່ ມ ກິລາແຫ່ງຊາດ) ຄ້ັງທີ VII ຢູທ່ ່ີແຂວງ ສະຫວັນນະເຂດ. ຄງ້ັ ທີ 7 ຈັດຢ່ແູ ຂວງວຽງຈນັ ປີ 2006 ຄບົ ຮອບ 40 ປີ, ມບີ ັນດາແຂວງໃນຂອບ ເຂດທວົ່ ປະເທດເຂົາ້ ຮ່ວມການແຂງ່ ຂນັ ທງັ ໝົດ 960 ຄນົ . ຄງ້ັ ທີ 8 ຈັດຢແູ່ ຂວງໄຊຍະບູລີ ປີ 2007 ມີ 7 ປະເພດກິລາ, ມີບັນດາແຂວງໃນ ຂອບເຂດທົ່ວປະເທດເຂ້ົາຮ່ວມແຂ່ງຂນັ ທງັ ໝົດ 1.704 ຄົນ. ຄງ້ັ ທີ 9 ຈດັ ຢແູ່ ຂວງບໍລຄິ ໍາໄຊ ປີ 2010 ຄບົ ຮອບ 44 ປີ, ມີ 10 ປະເພດກິລາ, ມຈີ າໍ ນວນພົນຮ່ວມທງັ ໝົດ 1.200 ຄນົ . ຄັງ້ ທີ 10 ຈດັ ງານຊມຸ ນຸມມິດຕງິ ໃຫຍ່ ປີ 2011 (ເລົ່າມູນເຊອ້ື ) ຄບົ ຮອບ 45 ປີ ຢທູ່ ່ຫີ ວໍ ດັ ທະນະທໍາແຫ່ງຊາດນະຄອນຫວຼ ງວຽງຈັນ. ປີ 2012. ຈດັ ຢູ່ແຂວງຄໍາມ່ວນຄົບຮອບ 46 ປີ, ມີ 10 ປະເພດກິລາ, ມີຈໍາ ນວນພນົ ເຂ້ົາຮ່ວມທງັ ໝດົ 1.528 ຄນົ . ສໍາລັບປີ 2013 ຈັດກິດຈະກໍາອອກກໍາລັງກາຍທ່ວົ ປະເທດ ເພືອ່ ສະເຫຼີມ ສະຫຼອງວັນກິລາ-ກາຍະກໍາແຫ່ງຊາດວນັ ທີ 13 ກລໍ ະກົດ 1966 ໃຫມ້ ີບັນຍາ ກາດຟົດຟື້ນມວ່ ນຊນ່ື ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ ຊຶ່ງມີພໍ່ແມ່ປະຊາຊນົ , ນັກຮຽນ- ນັກສຶກສາ, ພະນັກງານ, ທະຫານ, ຕໍາຫວຼ ດ ເຂົ້າຮວ່ ມທັງໝົດ 46.324ຄົນ, ຍິງ 28.690 ຄົນ. ໃນປີ 2014 ໄດ້ຈດັ ຕັ້ງສະເຫຼີມສະຫຼອງວນັ ກິລາ-ກາຍະກາໍ ແຫ່ງຊາດຄົບຮອບ 48 ປ,ີ ວນັ ໂອແລມປິກແຫ່ງຊາດຄບົ ຮອບ 36 ປີ ແລະ ວັນໂອແລມປິກສາກົນ ຄບົ ຮອບ 120 ປີ ຢ່າງເປັນຂະບວນຟດົ ຟ້ນື ເຊນັ່ : ປະເພດກິລາບານເຕະ, ກະ ຕ້ໍ, ບານສ່ົງ, ເປຕງັ , ດອກປກິ ໄກ່, ປງິ ປອງ, ຊວ່ ງເຮືອປະເພນີ, ແຂ່ງລົດຖບີ ທາງລຽບ, ເຕະ ບານຟຸດຊໍ ນອກນັ້ນຍງັ ໄດສ້ າ້ ງຂະບວນການອອກກໍາລັງກາຍ ເພື່ອສຂຸ ະພາບຂອງມວນຊົນ ເຊນ່ັ : ຍາ່ ງເພ່ອື ສຂຸ ະພາບ, ແລນ່ ມິນິມາລາທອນ, ຫດັ ກາຍະບລໍ ິຫານ ແລະ ເຕ້ັນແອໂຣບກິ ເພ່ືອສຸຂະພາບ, ຂີລ່ ົດຖີບເພອ່ື ສຂຸ ະພາບ, ຊ່ງຶ ມຈີ ໍານວນພົນໃນທົວ່ ປະເທດເຂາົ້ ຮວ່ ມທັງໝດົ 42.221 ຄນົ , ຍິງ 22.874 ຄນົ . ໃນປີ 2015 ໄດຈ້ ັດຕ້ງັ ການສະເຫີມຼ ສະຫອຼ ງວັນກິລາ-ກາຍະກໍາແຫງ່ ຊາດ ຄົບ ຮອບ 49 ປ,ີ ບັນດາແຂວງ, ນະຄອນຫວຼ ງ, ບັນດາກະຊວງ, ບໍລິສັດ, ໂຮງຈກັ 221

ໂຮງງານ ໄດ້ສ້າງຂະບວນການຈັດກິດຈະກາໍ ການຫັດກາຍະບໍລິຫານ, ການ ອອກກາໍ ລັງກາຍ ແລະ ການແຂ່ງຂນັ ກິລາ-ກາຍະກໍາມວນຊນົ ຢ່າງເປັນຂະ ບວນຟດົ ຟືນ້ ມີຈໍານວນພົນເຂ້ົາຮ່ວມທງັ ໝດົ 61.930 ຄນົ , ຍງິ 29.186 ຄົນ. ຂ. ວຽກງານ ກລິ າ-ກາຍະກາໍ ຂ້ັນພນື້ ຖານ ສງ່ົ ເສີມການເຄືອ່ ນໄຫວ ສ້າງສະໂມສອນກິລາ-ກາຍະກາໍ ຂ້ັນພື້ນຖານຢູໃ່ ນຂນັ້ ບາ້ ນ/ກຸ່ມບ້ານ, ເມືອງ 30% ໃນຂ້ນັ ບາ້ ນ/ກຸ່ມບາ້ ນ, ເມືອງ ໃນປີ 2020. ສາ້ ງຂະບວນການເຄ່ອື ນໄຫວກິລາ-ກາຍະກໍາຂນັ້ ພືນ້ ຖານ ເພືອ່ ສາ້ ງສະໂມ ສອນກລິ າ-ກາຍະກໍາຂັ້ນພ້ືນຖານຢຂູ່ ້ັນບາ້ ນ, ຊຸມຊນົ , ຂນ້ັ ເມືອງ, ຂນ້ັ ແຂວງ ແລະ ນະຄອນຫວຼ ງໃນທ່ວົ ປະເທດຢ່າງແຂງແຮງ ເພ່ືອເເນໃສ່ການເຄອື່ ນໄຫວ ສາ້ ງຂະບວນການຈດັ ກິດຈະກໍາການແຂງ່ ຂັນກລິ າຂນັ້ ພື້ນຖານປະຈາໍ ປ,ີ ກລິ າ ວັນບນຸ ສໍາຄັນຕາ່ ງໆຂອງຊາດຂອງສາກົນ ໂດຍປະຕບິ ັດໄດ້ຕາມກົດລະບຽບ ແລະ ກະຕິກາທີວ່ າງໄວ້, ເພື່ອສ້າງຄວາມຊໍານິຊໍານານ, ສາ້ ງປະສົບການທາງ ດ້ານເຕັກນິກ, ຍດຸ ທະວິທີ ແລະ ເຕັກນກິ ການຈັດການແຂ່ງຂັນກິລາຂ້ັນ ພ້ືນຖານ ທ່ເີ ປນັ ທນີ່ ິຍົມຊົມຊອບຂອງມວນຊົນໃນທົ່ວສັງຄົມ ເພື່ອກ້າວເຂາົ້ ຮວ່ ມການແຂງ່ ຂນັ ກິລາ-ກາຍະກໍາ ລະດັບຊາດ, ອະນຸພາກພ້ືນ ແລະ ສາກົນ; ນາໍ ເອົາກຽດສັກສີ ແລະ ຊືສ່ ຽງມາສູ່ຂະແໜງການ ແລະ ປະເທດຊາດ. ການເຂົ້າຮ່ວມງານແຂ່ງຂັນກິລາ ມະຫະກໍາກິລາແຫ່ງຊາດ ແຕ່ປີ 1985 ຫາ ປີ 2015 ຄງັ້ ທີ I ໄດຈ້ ັດຂ້ຶນທນີ່ ະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ປີ 1985 ມີ 12 ປະເພດກິລາ, ມີ ຄະນະນໍາ, ຄຝູ ຶກ, ກໍາມະການຕດັ ສນິ ແລະ ນັກກລິ າເຂ້າົ ຮວ່ ມທງັ ໝົດ 620 ຄນົ , ຍິງ 120 ຄນົ , ມີ 5 ແຂວງ ແລະ 8 ກະຊວງເຂົ້າຮ່ວມ. ຄງັ້ ທີ II ຈດັ ຂຶ້ນທແີ່ ຂວງສະຫວັນນະເຂດ, ປີ 1987 ມີ 12 ປະເພດກິລາ, ມີ ຄະນະນໍາ, ຄຝູ ຶກ, ກໍາມະການຕັດສິນ ແລະ ນກັ ກລິ າເຂ້ົາຮວ່ ມທງັ ໝົດ 1.376 ຄນົ , ຍງິ 350 ຄນົ , ມີ 7 ແຂວງ ແລະ 9 ກະຊວງເຂາ້ົ ຮ່ວມ. ຄງ້ັ ທີ III ຈັດຂນຶ້ ທ່ແີ ຂວງຄາໍ ມວ່ ນ, ປີ 1991 ມີ 11 ປະເພດກິລາ, ມີຄະນະນາໍ , ຄູຝຶກ, ກາໍ ມະການຕັດສນິ ແລະ ນັກກິລາເຂ້ົາຮວ່ ມທງັ ໝົດ 920 ຄົນ, ຍິງ 250 ຄນົ , ມີ 9 ແຂວງເຂາົ້ ຮວ່ ມ. 222

ຄ້ັງທີ IV ຈັດຂ້ຶນທ່ີແຂວງຈາໍ ປາສັກ, ປີ 1994 ມີ 11 ປະເພດກລິ າ, ມຄີ ະນະ ນໍາ, ຄູຝກຶ , ກໍາມະການຕັດສິນ ແລະ ນັກກິລາເຂາ້ົ ຮ່ວມທັງໝົດ 1.600 ຄົນ, ຍງິ 370 ຄນົ , ມີ 9 ແຂວງເຂົາ້ ຮ່ວມການແຂ່ງຂັນ. ຄ້ັງທີ V ຈັດຂນ້ຶ ທ່ີແຂວງຫຼວງພະບາງ, ປີ 1997 ມີ 14 ປະເພດກິລາ, ມຄີ ະນະ ນາໍ , ຄູຝກຶ , ກາໍ ມະການຕັດສິນ ແລະ ນັກກິລາເຂົ້າຮ່ວມທັງໝົດ 1.668 ຄນົ , ຍງິ 430 ຄນົ , ມີ 10 ແຂວງເຂ້ົາຮວ່ ມການແຂງ່ ຂັນ. ຄັ້ງທີ VI ຈດັ ຂ້ນຶ ທນ່ີ ະຄອນຫວຼ ງວຽງຈັນ, ປີ 2000 ມີ 28 ປະເພດກິລາ, ມີ ຄະນະນໍາ, ຄູຝກຶ , ກໍາມະການຕັດສິນ ແລະ ນັກກລິ າເຂ້າົ ຮ່ວມທັງໝົດ 3.210 ຄນົ , ຍງິ 1.300 ຄນົ , ມີ 18 ແຂວງເຂ້າົ ຮວ່ ມການແຂ່ງຂັນ. ຄັງ້ ທີ VII ຈດັ ຂ້ຶນທແ່ີ ຂວງສະຫວັນນະເຂດ, ປີ 2005 ມີ 22 ປະເພດກິລາ, ມີ ຄະນະນໍາ, ຄູຝກຶ , ກໍາມະການຕັດສິນ ແລະ ນກັ ກິລາເຂ້າົ ຮວ່ ມທັງໝົດ 3.257 ຄນົ , ຍິງ 1.300 ຄນົ , ມີ 16 ແຂວງເຂ້ົາຮວ່ ມການແຂ່ງຂັນ. ຄັງ້ ທີ VIII ຈັດຂນຶ້ ທ່ີແຂວງຈໍາປາສັກ, ປີ 2008 ມີ 24 ປະເພດກິລາ, ມຄີ ະນະ ນໍາ, ຄູຝຶກ, ກໍາມະການຕັດສິນ ແລະ ນັກກິລາເຂ້ົາຮວ່ ມທັງໝົດ 6.918 ຄນົ , ຍງິ 1.400 ຄົນ, ມີ 16 ແຂວງເຂ້າົ ຮ່ວມການແຂ່ງຂັນ. ຄັ້ງທີ IX ຈັດຂຶ້ນທ່ແີ ຂວງຫຼວງພະບາງ, ປີ 2011 ມີ 25 ປະເພດກລິ າ, ມຄີ ະນະ ນາໍ , ຄູຝຶກ, ກາໍ ມະການຕັດສິນ ແລະ ນັກກິລາເຂາ້ົ ຮວ່ ມທງັ ໝົດ 6.084 ຄນົ , ຍິງ 1.333 ຄົນ, ມີ 16 ແຂວງ ແລະ 3 ກະຊວງເຂາົ້ ຮ່ວມການແຂ່ງຂັນ. ຄັ້ງທີ X ຈັດຂ້ຶນຢູ່ແຂວງອຸດມົ ໄຊ, ປີ 2014 ແຂ່ງຂັນ 25 ປະເພດກິລາ, ມີ ຄະນະນໍາ, ຄູຝກຶ , ກໍາມະການຕັດສິນ ແລະ ນກັ ກລິ າເຂາ້ົ ຮວ່ ມທັງໝດົ 6.345 ຄນົ , ຍງິ 1.435 ຄນົ . ຄ. ວຽກງານກິລາ-ກາຍະກໍາ ພ້ນື ເມືອງ ວຽກງານກິລາ-ກາຍະກໍາພ້ືນເມືອງ ແມນ່ ການເຄອື່ ນໄຫວ ການສ້າງຂະບວນການ ຈດັ ກິດຈະກາໍ ການແຂ່ງຂັນກລິ າ-ກາຍະກໍາພນ້ື ເມືອງ ຂອງປະຊາຊນົ ລາວບັນດາເຜາົ່ ໂດຍປະຕບິ ັດຕາມຮີດຄອງວນັ ບຸນປະເພນີທ່ີເຄີຍມມີ ູນເຊອື້ ອັນດີງາມ ເຊັ່ນ: ບຸນພະ ທາດຫວຼ ງວຽງຈັນ, ບຸນວັດພູແຂວງຈາໍ ປາສັກ, ບນຸ ຊ້າງແຂວງໄຊຍະບູລີ ແລະ ບຸນກິນ ຈຽງຊາວເຜ່ົາມົ້ງ, ບຸນປີໃໝ່ລາວ, ບຸນບງັ້ ໄຟ, ບຸນອອກພັນສາ ຊຶ່ງໃນແຕ່ລະງານບຸນ 223

ປະເພນີດັ່ງກ່າວກໍມີການຈັດການແຂງ່ ຂັນກິລາ-ກາຍະກໍາພ້ືນເມືອງ ເຊ່ັນ: ງານບຸນ ອອກພັນສາກມໍ ີການແຂ່ງຂັນຊວ່ ງເຮືອປະເພນີຕາມທ້ອງຖ່ນິ ຕ່າງໆ ໄດ້ເຂາ້ົ ຮ່ວມການ ເຄອ່ື ນໄຫວ ຈດັ ກິດຈະກໍາການແຂງ່ ຂນັ ກິລາ-ກາຍະກໍາພື້ນເມອື ງກັບບັນດາປະເທດທີ່ ມີການພວົ ພັນຮ່ວມມແື ລກປ່ຽນທາງດາ້ ນວັດທະນະທໍາ ແລະ ມີຊາຍແດນຕິດຈອດກນັ . ການຈັດການແຂ່ງຂນັ ກິລາພື້ນເມອື ງທົ່ວປະເທດ ແຕປ່ ີ 1999 ຫາ ປີ 2016 ປີ 1999 ງານແຂ່ງຂັນກິລາໝາກຂ່າງ, ໜ້າເກັກ ຈັດຂ້ຶນທີ່ແຂວງວຽງຈັນມີ 2 ປະເພດກລິ າ, ມີຄະນະນໍາ ແລະ ນັກກິລາເຂາົ້ ຮວ່ ມທັງໝດົ 330 ຄນົ , ຍິງ 25 ຄນົ , ມີ 4 ແຂວງເຂ້າົ ຮວ່ ມ. ປີ 2000 ງານແຂ່ງຂນັ ກລິ າໝາກຂາ່ ງ, ໜ້າເກກັ ຈດັ ຂ້ຶນທີ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ມີ 2 ປະເພດກລິ າ, ມີຄະນະນາໍ ແລະ ນັກກິລາເຂາົ້ ຮ່ວມທງັ ໝດົ 350 ຄນົ , ຍິງ 30 ຄນົ , ມີ 4 ແຂວງເຂ້າົ ຮວ່ ມ. ຄັ້ງທີ I ຈດັ ຂຶນ້ ທແີ່ ຂວງຊຽງຂວາງ, ປີ 2001 ມີ 2 ປະເພດກລິ າ, ພາຍຫງັຼ ສະຫຸຼບຖອດຖອນບົດຮຽນການແຂງ່ ຂັນກລິ າພື້ນເມືອງທົ່ວປະເທດໃນປີ 2000, ກໄໍ ດ້ສືບຕ່ໍການຈັດຕ້ັງການແຂງ່ ຂັນໃນແຕ່ລະປີ ດງ່ັ ນ:້ີ ຄງັ້ ທີ II ຈດັ ຂຶ້ນທແີ່ ຂວງ ອດຸ ົມໄຊ, ປີ 2002 ມີ 2 ປະເພດກິລາ, ມຄີ ະນະນໍາ ແລະ ນັກກິລາເຂ້ົາຮ່ວມທັງໝດົ 450 ຄົນ, ຍງິ 55 ຄົນ, ມີ 5 ແຂວງເຂາ້ົ ຮ່ວມ. ຄງັ້ ທີ III ຈັດຂນຶ້ ທີ່ແຂວງຫວຼ ງນາໍ້ ທາ, ປີ 2003 ມີ 2 ປະເພດກລິ າ, ມຄີ ະນະນໍາ ແລະ ນັກກິລາເຂົ້າຮ່ວມທງັ ໝົດ 470 ຄົນ, ຍິງ 60 ຄົນ, ມີ 12 ແຂວງເຂົາ້ ຮວ່ ມ. ຄງ້ັ ທີ IV ຈັດຂ້ຶນທແ່ີ ຂວງບໍ່ແກວ້ , ປີ 2004 ມີ 2 ປະເພດກິລາ, ມຄີ ະນະນໍາ ແລະ ນັກກິລາເຂົ້າຮວ່ ມທງັ ໝດົ 460 ຄນົ , ຍງິ 42 ຄົນ, ມີ 7 ແຂວງເຂົ້າຮວ່ ມ. ຄັ້ງທີ V ຈັດຂຶນ້ ທີ່ແຂວງຜ້ົງສາລີ, ປີ 2006 ມີ 2 ປະເພດກິລາ, ມຄີ ະນະນໍາ ແລະ ນກັ ກິລາເຂ້ົາຮ່ວມທັງໝດົ 500 ຄົນ, ຍງິ 50 ຄົນ, ມີ 16 ແຂວງເຂາ້ົ ຮວ່ ມ. ຄງັ້ ທີ VI ໄດຈ້ ັດຂຶ້ນທ່ແີ ຂວງຫວົ ພນັ , ປີ 2007 ມີ 3 ປະເພດກລິ າ, ມຄີ ະນະນໍາ ແລະ ນກັ ກິລາເຂົ້າຮ່ວມທັງໝົດ 630 ຄົນ, ຍິງ 52 ຄົນ, ມີ 16 ແຂວງເຂາ້ົ ຮວ່ ມ. 224

ຄງ້ັ ທີ VII ຈັດຂນຶ້ ທ່ແີ ຂວງຊຽງຂວາງ, ປີ 2010 ມີ 4 ປະເພດກິລາ, ມຄີ ະນະນໍາ ແລະ ນັກກິລາເຂົາ້ ຮ່ວມທັງໝົດ 710 ຄນົ , ຍິງ 150 ຄົນ, ມີ 16 ແຂວງເຂົ້າ ຮວ່ ມ. ຄງ້ັ ທີ VIII ໄດຈ້ ັດຂ້ຶນທແ່ີ ຂວງເຊກອງ, ປີ 2012 ມີ 6 ປະເພດກລິ າ ຄື: ໝາກ ຂ່າງ, ໜ້າເກັກ, ກະຕ້,ໍ ມວຍລາວ, ກິລາໝາກແລ້ ແລະ ດຶງເຊືອກ, ມີຄະນະນໍາ ແລະ ນັກກິລາເຂາົ້ ຮວ່ ມທງັ ໝດົ 859 ຄນົ , ຍງິ 208 ຄົນ, ມີ 16 ແຂວງເຂາ້ົ ຮ່ວມ. ຄງ້ັ ທີ IX ໄດ້ຈັດຂຶ້ນທີແ່ ຂວງໄຊຍະບລູ ີ ໃນປີ 2013 ມີ 6 ປະເພດກິລາ ຄື: ໝາກຂ່າງ, ໜ້າເກກັ , ໝາກແລ້, ດງຶ ເຊອື ກ, ຂໄີ່ ມ້ໂຢກເຢກ ແລະ ເຮອື ຊ່ວງ, ມີ ຄະນະນໍາ ແລະ ນັກກິລາເຂ້າົ ຮວ່ ມທັງໝົດ 871 ຄົນ, ຍິງ 307 ຄນົ , ມີ 16 ແຂວງເຂົາ້ ຮ່ວມ. ເລມ່ີ ແຕ່ປີ 2014 ການແຂງ່ ຂນັ ກລິ າພນື້ ເມືອງ ໄດ້ຫັນໄປເປັນກິດຈະກໍາຂອງ ບັນດາແຂວງ, ນະຄອນຫຼວງ ໂດຍຕດິ ພັນກັບວັນບຸນສາໍ ຄັນຕາ່ ງໆຂອງຊາດ, ຂອງສາກົນ ແລະ ຄຽງຄູ່ກັບວຽກງານສາມສ້າງ. ປີ 2015 ການສ້າງຂະບວນການເຄ່ືອນໄຫວຈັດກິດຈະກໍາແຂງ່ ຂັນກິລາພ້ືນ ເມືອງປະຈໍາປີ, ວັນບນຸ ປະເພນ,ີ ວນັ ສາໍ ຄັນຕ່າງໆຂອງຊາດ ແລະ ຂອງສາກົນ ກຄໍ ືການແຂ່ງຂນັ ກລິ າມິດຕະພາບກັບປະເທດໃກຄ້ ຽງ ຂອງບັນດາແຂວງ, ນະ ຄອນຫຼວງໃນທົ່ວປະເທດມີຜ້ເູ ຂົາ້ ຮ່ວມທງັ ໝົດ 52.074 ຄນົ , ຍງິ 15.507 ຄນົ . ປີ 2016 ບັນດາແຂວງ, ນະຄອນຫຼວງ ໃນທວ່ົ ປະເທດ ໄດສ້ າ້ ງຂະບວນການ ເຄອ່ື ນໄຫວຈດັ ກິດຈະກໍາແຂ່ງຂັນກິລາພື້ນເມອື ງປະຈໍາປີ, ວັນບຸນປະເພນ,ີ ວັນ ສາໍ ຄັນຕາ່ ງໆຂອງຊາດ, ຂອງສາກົນ ແລະ ແຂງ່ ຂັນກິລາພ້ນື ເມອື ງ ມິດຕະພາບ ກັບປະເທດໃກ້ຄຽງ ມີຜູ້ເຂາົ້ ຮ່ວມທັງໝົດ 136.193 ຄົນ, ຍິງ 23.025 ຄນົ . ງ. ວຽກງານກິລາ-ກາຍະກໍາຄົນພກິ ານ ສົ່ງເສີມຄນົ ພກິ ານໃຫອ້ ອກມາຫດັ ກາຍະບລໍ ິຫານ, ອອກກໍາລງັ ກາຍ ແລະ ຫິ້ຼນ ກິລາ-ກາຍະກໍາ ແລະ ເຂ້ົາຮ່ວມຂະບວນການເຄື່ອນໄຫວແຂງ່ ຂນັ ກິລາຄົນພິ ການຢູພ່ າຍໃນປະເທດ ແລະ ຕາ່ ງປະເທດ ໃຫບ້ ນັ ລຸໄດ້ 10% ຂອງຈໍານວນ ຄນົ ພິການທັງໝດົ ໃນປີ 2020. 225

ກລິ າ-ກາຍະກໍາຄົນພກິ ານ ແມນ່ ການເຄອ່ື ນໄຫວຈດັ ກິດຈະກາໍ ໃນການຝຶກ ແອບ, ການອອກກໍາລັງກາຍ, ການຫິ້ຼນກິລາ ເພ່ືອເປັນການໃຫໂ້ ອກາດ, ຊກຸ ຍູ້, ສງ່ົ ເສມີ ການພັດທະນາທາງດ້ານສຂຸ ະພາບທາງດາ້ ນຮາ່ ງກາຍ, ອາລົມຈດິ ໃຈ ຂອງຄົນພິການ ເພອື່ ເຂົ້າຮ່ວມສາ້ ງຂະບວນການຈັດກິດຈະກາໍ ການແຂ່ງຂັນ ກລິ າຄນົ ພິການປະຈໍາປີ, ວນັ ບນຸ ສາໍ ຄນັ ຄນົ ພິການສາກົນ ແລະ ວນັ ບຸນສໍາຄນັ ຕາ່ ງໆຂອງຊາດ ແລະ ສາກນົ , ສົ່ງເສີມຄົນພິການເຂ້າົ ຮວ່ ມງານແຂງ່ ຂັນກິລາ ຄນົ ພິການທ່ວົ ປະເທດ ແລະ ເຂາ້ົ ຮ່ວມງານແຂ່ງຂນັ ກິລາຄົນພິການລະດບັ ອານຸ ພາກພ້ືນ (ASEAN PARA GA- MES), ພາກພນ້ື (ASIAN PARA GAMES) ແລະ ລະດັບສາກົນ (PARA LYMPIC GAMES). ຈ. ວຽກງານການພວົ ພນັ ຮວ່ ມມືກັບຕາ່ ງປະເທດ ໄດມ້ ກີ ານຮ່ວມມກື ັບອງົ ການ ADDP, JICA ເພ່ືອພັດທະນາກລິ າຄນົ ພິການ ແລະ ສາ້ ງຄວາມອາດສາມາດໃຫ້ແກ່ຊ່ຽວຊານ, ກໍາມະການຕັດສິນ ແລະ ຄູ ຝກຶ ກິລາຄນົ ພິການຢໃູ່ ນ ສປປ ລາວ. ໄດ້ຮວ່ ມມກື ບັ ກິລາ-ກາຍະກໍາ ແຫງ່ ສປ ຈີນ ກ່ຽວກັບກິລາ-ກາຍະກໍາມວນຊົນ (ກຽ່ ວກັບການພັດທະນາກິລາ-ກາຍະກໍາເພອ່ື ສຸຂະພາບ, ການພັດທະນາກິລາ- ກາຍະກາໍ ຂັ້ນພນ້ື ຖານ, ການພັດທະນາກິລາ-ກາຍຍະກໍາພື້ນເມືອງ). ໄດ້ມກີ ານຮວ່ ມມືກັບ ການກລິ າແຫ່ງປະເທດອນິ ເດຍ ແລະ ສະຖານທູດອິນ ເດຍ (EMBASSY OF INDIA IN LAO PDR) ກ່ຽວກັບປະເພດກິລາໂຍຄະ (YOGA). ໄດ້ມກີ ານພວົ ພັນຮວ່ ມມືກັບອງົ ການອາກີຕົສ (AGITOS) ແຫງ່ ປະເທດຍີປ່ ນຸ່ ກຽ່ ວກັບວຽກງານກິລາຄົນພິການ ພາລາແລມປິກສາກນົ (IPC). ການຈດັ ງານແຂ່ງຂນັ ກິລາຄົນພກິ ານຢພູ່ າຍໃນປະເທດ ໃນປີ 2011 ໄດຈ້ ັດງານແຂ່ງຂນັ ກລິ າຄົນພກິ ານທົ່ວປະເທດ ຄັ້ງທີ I ທ່ີ ແຂວງ ຫຼວງພະບາງ ມີ 5 ປະເພດກິລາຄ:ື ກລິ າປິງປອງ, ກິລາບານສົ່ງນງ່ັ , ກິລາແກວງ່ ຈານ, ກິລາເປຕັງ ແລະ ກິລາດອກປກີ ໄກ,່ ມີຄະນະນໍາ ແລະ ນກັ ກລິ າເຂາົ້ ຮວ່ ມທັງໝດົ 833 ຄນົ , ຍງິ 145 ຄນົ . 226

ໃນປີ 2013 ໄດ້ຈັດການແຂງ່ ຂັນບານສ່ົງນັ່ງ (ກິລາສາໍ ລັບຄົນພິການ) ເປັນ ການແຂ່ງຂັນລະຫວ່າງສະມາຄົມຄນົ ພິການແຫ່ງຊາດ ພບົ ກັບສະໂມສອນ ກິລາຄນົ ພິການ ໂກຈັງປະເທດເກົາຫຼີ ທ່ີສູນການແພດຟນ້ື ຟູໜ້າທກ່ີ ານ ມຜີ ູ້ເຂ້ົາ ຮວ່ ມທັງໝດົ 33 ຄົນ, ຍິງ 13 ຄນົ . ໃນປີ 2014 ໄດຈ້ ດັ ງານແຂງ່ ຂັນກິລາຄນົ ພິການທວົ່ ປະເທດຄ້ັງທີ II ທແ່ີ ຂວງ ອດຸ ມົ ໄຊມີ 6 ປະເພດກິລາ, ໃນນັນ້ ມີປະເພດກິລາສາທິດ 3 ປະເພດຄ:ື (1) ກິລາບານ ສົ່ງນັ່ງ, (2) ກລິ າໂກນບານ, (3) ກລິ າບານບວ້ ງລໍ້ເລ່ືອນ; ປະເພດ ກລິ າແຂ່ງຂັນມີ 3 ປະເພດຄື: (1) ກິລາເປຕງັ , ກິລາດອກປີກໄກ່, (3) ກິລາ ແກວ່ງຈານ, ມີຄະນະນໍາ, ຄູຝກຶ , ກໍາມະການຕັດສິນ ແລະ ນັກກິລາເຂ້ົາຮ່ວມ ທງັ ໝົດ 232 ຄນົ , ຍິງ 45 ຄນົ . ການເຄອື່ ນໄຫວແຂງ່ ຂນັ ກລິ າຄົນພກິ ານຢຕູ່ ່າງປະເທດ ກ. ກລິ າອາຊຽນພາຣາເກມ (ASEAN PARA GAMES) ປີ 2001 ເຂົາ້ ຮ່ວມການແຂ່ງຂນັ ກລິ າອາຊຽນພາຣາເກມຄັງ້ ທີ I ຢທູ່ ່ີກວົ ລາລໍາເປ,ີ ປະເທດມາເລເຊຍ ເຂົ້າຮວ່ ມການແຂງ່ ຂັນ 1 ປະເພດກລິ າຄ:ື ກິລາລອຍນໍ້າ, ມີ ນັກກິລາພິການຂາ 3 ຄົນ, ຍງິ 0 ຄົນ. ປີ 2003 ເຂ້ົາຮ່ວມການແຂ່ງຂນັ ກລິ າອາຊຽນພາຣາເກມຄ້ັງທີ II ຢທູ່ ີ່ຮ່າໂນ້ຍ, ປະ ເທດຫວຽດນາມ ເຂ້ົາຮວ່ ມການແຂ່ງຂັນ 1 ປະເພດກິລາຄ:ື ກລິ າຍົກນໍ້າໜກັ , ສ່ງົ ເຂາົ້ ຮວ່ ມການແຂ່ງຂນັ 5 ລະດັບຊາຍ 2 ຄນົ , ຍິງ 3 ຄນົ , ໄດ້ຮັບຫຽຼ ນເງນິ 3 ຫຼຽນ, ແລະ ຫຼຽນທອງ 2 ຫຽຼ ນ. ປີ 2005 ເຂ້າົ ຮວ່ ມການແຂ່ງຂັນກລິ າອາຊຽນພາຣາເກມຄ້ງັ ທີ III ຢທູ່ ກ່ີ ຸງມະນີລາ, ປະເທດຟລີ ິບປິນ ເຂົາ້ ຮວ່ ມການແຂ່ງຂັນ 1 ປະເພດກິລາຄື: ກິລາຍົກນໍ້າໜັກ,ສົ່ງ ເຂາ້ົ ຮ່ວມການແຂ່ງຂນັ 4 ລະດັບຊາຍ 2 ຄນົ , ຍິງ 2 ຄນົ ,ໄດຮ້ ັບຫຼຽນທອງ 1 ຫຽຼ ນ, ຫຼຽນເງິນ 2 ຫຽຼ ນ. ປີ 2007 ເຂາົ້ ຮ່ວມການແຂ່ງຂັນກິລາອາຊຽນພາຣາເກມຄັ້ງທີ IV ຢູ່ທນ່ີ ະຄອນ ລາຊະສີມາ, ປະເທດໄທ ເຂົ້າຮວ່ ມການແຂ່ງຂັນ 6 ປະເພດກິລາຄື: ກລິ າແລ່ນ- ລານ (ພກິ ານຂາ), ກລິ າລອຍນໍ້າ (ພິການຂາ), ກິລາໂກນບານ (ຍິງ) ພິການຕາ, ກິລາຍົກນ້າໍ ໜັກ (ພິການຂາໂປລໂິ ອ), ກິລາດອກປີກໄກ່ (ພກິ ານຂາ) ແລະ ກິລາ 227

ບານບວ້ ງລໍເ້ ລ່ືອນ, ມນີ ັກກິລາເຂາ້ົ ຮວ່ ມທງັ ໝດົ 25 ຄົນ, ຊາຍ 9 ຄົນ, ຍງິ 16 ຄນົ , ໄດຮ້ ບັ 1 ຫຽຼ ນເງິນຈາກກລິ າຍົກນ້າໍ ໜັກ (ພິການຂາໂປລິໂອ), 3 ຫຼຽນທອງຈາກ: ກລິ າແລ່ນ 100 ແມດັ (ຍິງ), ກລິ າລອຍນ້ໍາ (ລອຍກບົ 100 ແມດັ ) ແລະກລິ າໂກນ ບານ(ຍງິ ) ພິການຕາ. ປີ 2009 ເຂາົ້ ຮວ່ ມການແຂ່ງຂນັ ກລິ າອາຊຽນພາຣາເກມຄງ້ັ ທີ V ຢູ່ທ່ີກົວລາລໍາເປ,ີ ປະເທດມາເລເຊຍ ເຂ້ົາຮ່ວມການແຂ່ງຂັນ 3 ປະເພດກິລາຄື: ກິລາຍົກນໍາ້ ໜັກ (ພິການຂາໂປລໂິ ອ), ກິລາບານສົງ່ ນ່ັງ-ຊາຍ (ພກິ ານຂາ) 12 ຄົນ ແລະ ກິລາ ບານບ້ວງລໍເ້ ລ່ືອນ, ໄດຮ້ ັບ 1 ຫຼຽນເງິນ, 1 ຫຽຼ ນທອງຈາກກລິ າຍົກນ້ໍາໜັກ (ພິການ ຂາໂປລິໂອ) ລຸ້ນ 48 Kg (ຊາຍ) ຍົກໄດ້ 155 Kg ແລະ ລ້ນຸ 67,5 Kg (ຊາຍ) ຍກົ ໄດ້ 140 Kg. ປີ 2011 ເຂົາ້ ຮວ່ ມການແຂ່ງຂນັ ກລິ າອາຊຽນພາຣາເກມຄງ້ັ ທີ VI ຢູທ່ ່ີໂຊໂລ, ປະເທດອນິ ໂດເນເຊຍ ເຂາ້ົ ຮ່ວມການແຂງ່ ຂັນ 2 ປະເພດກິລາຄື: ກິລາຍົກນ້າໍ ໜັກ ແລະ ກິລາລອຍນໍ້າ, ໄດຮ້ ັບ 1 ຫຽຼ ນເງິນປະເພດກລິ າຍົກນ້າໍ ໜກັ (ພິການຂາໂປລິ ໂອ) ລຸ້ນ 48 Kg (ຊາຍ), 1 ຫຼຽນທອງ ຈາກກິລາລອຍນ້ໍາ (ຍິງ). ປີ 2013 ເຂາ້ົ ຮວ່ ມການແຂງ່ ຂັນກິລາອາຊຽນພາຣາເກມຄັ້ງທີ VII ຢູ່ທ່ີເນປີດ,ໍ ປະເທດມຽນມາ ເຂົາ້ ຮວ່ ມການແຂງ່ ຂັນ 4 ປະເພດກລິ າຄື: ກິລາຍົກນ້ໍາໜັກ, ກລິ າ ລອຍນ້າໍ , ກິລາແລນ່ -ລານ, ກລິ າໂກນບານ, ຍາດມາໄດ້ 3 ຫຼຽນເງິນ 3 ຫຽຼ ນທອງ, ມີຄະນະນໍາ, ນັກກິລາ, ຄູຝຶກ ເຂາົ້ ຮວ່ ມທງັ ໝົດ 34 ຄນົ ແລະ ໄດອ້ ັນດັບທີ 9 ມີ 10 ປະເທດເຂ້າົ ຮວ່ ມ. ປີ 2015 ເຂ້ົາຮວ່ ມການແຂງ່ ຂັນກິລາອາຊຽນພາຣາເກມຄ້ັງທີ VIII ຢູທ່ ີ່ປະເທດ ສງິ ກະໂປ ມີ 5 ປະເພດກິລາຄື: ກລິ າແລນ່ , ກິລາລອຍນາໍ້ , ກິລາຍົກນໍ້າໜັກ, ກລິ າ ໂກນບານ ແລະ ກິລາບານບວ້ ງລໍເ້ ລ່ືອນ ຍາດມາໄດ້ 2 ຫຽຼ ນເງິນ, 3 ຫຼຽນທອງ, ມີ ຄະນະນໍາ, ນັກກລິ າ, ຄູຝຶກ ເຂົາ້ ຮ່ວມທັງໝດົ 80 ທາ່ ນ, ຍງິ 19 ທາ່ ນ. ຂ. ກິລາເອຊຽນພາຣາເກມ (ASIAN PARA GAMES, APC) ປີ 1975 ເຂາົ້ ຮ່ວມການແຂງ່ ຂັນກິລາເອຊຽນພາຣາເກມຄັ້ງທີ I ຢູ່ທ່ີ ໂອອີຕາ, ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ. ປີ 1977 ເຂ້ົາຮ່ວມການແຂ່ງຂັນກິລາເອຊຽນພາຣາເກມຄັງ້ ທີ II ຢູ່ທ່ີ ພາຣາມມາ ຕາ, ປະເທດອົດສະຕຣາລີ. 228

ປີ 1982 ເຂ້ົາຮວ່ ມການແຂ່ງຂນັ ກິລາເອຊຽນພາຣາເກມຄັ້ງທີ III ຢທູ່ ີ່ ຊາຕນິ , ຮງົ ກົງ. ປີ 1986 ເຂາົ້ ຮວ່ ມການແຂ່ງຂັນກິລາເອຊຽນພາຣາເກມຄ້ງັ ທີ IV ຢທູ່ ່ີ ຈາກາຕາ ປະເທດອນິ ໂດເນເຊຍ. ປີ 1989 ເຂົ້າຮວ່ ມການແຂງ່ ຂັນກິລາເອຊຽນພາຣາເກມຄັງ້ ທີ V ຢູ່ທ່ີ ໂກເບ ປະ ເທດຍປີ່ ນຸ່ ໄດເ້ ຂ້າົ ຮ່ວມການແຂງ່ ຂັນ 2 ປະເພດກລິ າຄື: ກລິ າປ່ິງປ່ອງ (ຊາຍ), ກິ ລາຍິງປຶນ (ຊາຍ) ພິການຂາ. ປີ 1991 ເຂົ້າຮ່ວມການແຂ່ງຂນັ ກິລາເອຊຽນພາຣາເກມຄງ້ັ ທີ VI ຢທູ່ ີ່ ປັກກ່ິງ ສປ ຈນີ ໄດເ້ ຂ້ົາຮວ່ ມການແຂ່ງຂັນ 1 ປະເພດກລິ າຄື: ກິລາຍິງປືນ (ຊາຍ) ພກິ ານຂາ. ປີ 1999 ເຂາົ້ ຮວ່ ມການແຂ່ງຂັນກິລາເອຊຽນພາຣາເກມຄ້ງັ ທີ VII ຢທູ່ ີ່ ບາງກອກ, ປະເທດໄທ ໄດເ້ ຂາົ້ ຮວ່ ມການແຂງ່ ຂັນ 6 ປະເພດກິລາຄ:ື ກິລາປິງປອງ (ຊາຍ) ພກິ ານຂາ, ກິລາລອຍນ້າໍ (ຍິງ) ພິການຂາ, ກິລາ ແລນ່ -ລານ (ຊາຍ) ພກິ ານຕາ ແລະຂາ, ກລິ າຍົກນາໍ້ ໜັກ (ຊາຍ), ກລິ າຕດີ ອກປີກໄກ່ (ຊາຍ) ພິການຂາ, ກິລາ ບານບ້ວງລໍເ້ ລ່ືອນ (ຍງິ ) ພກິ ານຂາ. ປີ 2002 ເຂົາ້ ຮ່ວມການແຂງ່ ຂັນກິລາເອຊຽນພາຣາເກມຄງັ້ ທີ VIII ຢູທ່ ່ີ ບູຊານ, ປະເທດ ເກາົ ຫີຼໃຕ້ ໄດເ້ ຂາ້ົ ຮ່ວມການແຂ່ງຂັນ 1 ປະເພດກິລາຄ:ື ຍກົ ນ້າໍ ໜກັ ຮ້ນຸ 52 Kg (ຍງິ ). ປີ 2010 ເຂ້ົາຮວ່ ມການແຂ່ງຂັນກິລາເອຊຽນພາຣາເກມຄງ້ັ ທີ X ຢູທ່ ່ີ ກວາງໂຈ, ປະເທດ ສປ ຈີນ ໄດເ້ ຂົ້າຮ່ວມການແຂ່ງຂັນ 3 ປະເພດກລິ າຄື: ກິລາໂກນບອນ (ພິການທາງດາ້ ນສາຍຕາ), ກລິ າລອຍນາ້ໍ ແລະ ກິລາຍົກນາ້ໍ ໜັກ, ຍາດໄດ້ 1 ຫຼຽນ ທອງຈາກປະເພດກິລາຍົກນ້ໍາໜັກ, ຍົກໄດ້ 155 Kg. ຄ. ກລິ າພາຣາແລມປກິ ເກມ (PARA LYMPIC GAMES, IPC). ປີ 2000 ເຂ້າົ ຮວ່ ມການແຂງ່ ຂັນກິລາພາຣາແລມປກິ ເກມຄ້ັງທີ 16 ຢູທ່ ່ີ ຊດິ ນີ ປະເທດ ອົດສະຕຣາລີ ໄດເ້ ຂາົ້ ຮວ່ ມການແຂງ່ ຂັນ 1 ປະເພດກິລາຄື: ຍກົ ນ້າໍ ໜກັ ນກັ ກິລາ 2 ຄົນ, ຍິງ 1 ຄນົ . ປີ 2008 ເຂາ້ົ ຮ່ວມການແຂ່ງຂນັ ກິລາພາຣາແລມປິກເກມຄ້ງັ ທີ 17 ຢ່ທູ ່ີ ນະຄອນ ຫຼວງປັກກ່ິງ, ສປ ຈີນ ໄດເ້ ຂ້ົາຮ່ວມການແຂງ່ ຂັນ 1 ປະເພດກິລາຄື: ຍກົ ນໍ້າໜກັ ຍາດໄດ້ 1 ຫຼຽນທອງ ຮຸ້ນ 48 Kg (ຊາຍ) ຍົກໄດ້ 157,5 Kg. 229

ປີ 2006-2007 ຄະນະນັກກິລາຄນົ ພິການທາງສະໝອງ ແລະ ປນັ ຍາ (SOL) ໄດ້ ເຂາົ້ ຮວ່ ມການແຂ່ງຂັນຢ່ປູ ະເທດໄທແຕລ່ ະໄລຍະ ແລະ ເຄຍີ ໄດຮ້ ັບຫຽຼ ນຄໍາ, ຫຽຼ ນ ເງນິ ແລະ ຫຼຽນທອງ, ກິລາປະເພດ ແລນ່ -ລານ, ແກວ່ງບານຍາ່ ງ ແລະ ປະເພດອນື່ ໆ ນອກຈາກນັ້ນກໍໄດ້ເຂົ້າຮວ່ ມການແຂ່ງຂັນກິລາຄົນພິການ ທາງດ້ານ ມັນສະໝອງ ແລະ ປັນຍາ (SOL) ລະດັບໂລກ ຢນູ່ ະຄອນຊຽງໄຮ,້ ສປ ຈນີ ໄດ້ ຮບັ ຫຼຽນຄາໍ ກິລາແລ່ນ 200 ແມດັ (ຊາຍ), ໄດ້ຮັບຫຽຼ ນເງິນ ກິລາແລນ່ 200 ແມັດ (ຊາຍ), ໄດຮ້ ັບຫຼຽນທອງ ກິລາແລນ່ 200 ແມດັ (ຍິງ), ນອກຈາກນັ້ນຍັງໄດ້ຮັບ 2 ຫຼຽນຄໍາຈາກກລິ າບອັ ດຊີປະເພດດ່ຽວ ແລະ ຄູ່ (ຍິງ-ຊາຍ ) ແລະ 1 ຫຽຼ ນເງນິ ປະເພດດຽ່ ວ (ຍງິ ), ນອກຈາກນັນ້ ກໍໄດ້ເຂົາ້ ຮ່ວມການແຂງ່ ຂນັ ກິລາບານເຕະຄນົ ພິການທາງດ້ານ ມັນສະໝອງ ແລະ ປນັ ຍາ 7 ຄົນ (ຊາຍ) ລະດບັ ພາກພື້ນ ອນິ ດູຈນີ ຢູ່ບາງກອກ, ປະເທດໄທໄດອ້ ນັ ດບັ ທີ 3 (ຫຼຽນທອງ) ມຈີ ໍານວນ 5 ປະເທດເຂາ້ົ ຮວ່ ມແຂງ່ ຂັນ. ເຂ້ົາຮ່ວມການແຂ່ງຂັນກລິ າພາຣາເກມຄ້ັງທີ VI ທເ່ີ ມອື ງໂຊໂລປະເທດອິນໂດເນ ເຊຍວນັ ທີ 10-21/12/2011, ມີ 3 ປະເພດກິລາ, ການແຂ່ງຂນັ ຄັ້ງນີ້ໄດຮ້ ັບ 2 ຫຼຽນຄື: ກລິ າຍົກນາ້ໍ ໜັກ 1 ຫຽຼ ນເງິນ ກິລາລອຍນ້ໍາ 1 ຫຼຽນທອງ. ເຂາ້ົ ຮ່ວມການແຂ່ງຂັນກລິ າສະເປໂຊໂອແລມປິກໂລກ ປະຈາໍ ລະດຮູ ້ອນທ່ີ ນະຄອນ ຫຼວງເອເທັນ, ປະເທດເກຣັກໃນວນັ ທີ 20 ມິຖນຸ າ-4 ກໍລະກົດ 2011, ມີ 26 ປະ ເພດກລິ າ, ມີຄະນະນໍາ ແລະ ນັກກິລາເຂົາ້ ຮວ່ ມທັງໝດົ 10 ພັນກ່ວາຄົນ ຈາກ 169 ຄະນະຂອງ 165 ປະເທດໃນທຸກໆທະວີບຂອງໂລກ, ການແຂ່ງຂັນຄັ້ງ ນໄີ້ ດຮ້ ັບ 2 ຫຽຼ ນຄື: 1 ຫຼຽນເງິນ, 1 ຫຽຼ ນທອງແດງ. ປີ 2012 ເຂາົ້ ຮວ່ ມງານແຂງ່ ຂນັ ກລິ າພາຣາແລມປກິ ເກມ ຄ້ັງທີ XVIII ຢູ່ທີ່ ລອນ ດອນ, ປະເທດອັງກິດ ໄດ້ເຂ້າົ ຮ່ວມການແຂງ່ ຂັນ 1 ປະເພດກິລາຄື: ຍົກນ້າໍ ໜັກ ໄດອ້ ັນດັບທີ 4 ຍກົ ໄດ້ 157,5 Kg. ປີ 2016 ເຂົາ້ ຮວ່ ມງານແຂ່ງຂນັ ກລິ າພາຣາແລມປກິ ເກມ ຄ້ັງທີ XIX ຢທູ່ ີ່ ລີໂອ ປະເທດ ບຣາຊີນ ໄດ້ເຂົາ້ ຮ່ວມການແຂ່ງຂັນ 1 ປະເພດກິລາຄື: ກິລາຍກົ ນ້ໍາໜກັ . 230

ການເຄ່ືອນໄຫວ ກິລາ-ກາຍະກໍາເພ່ືອສຸຂະພາບ ເຕັ້ນເອໂລບິກ ຝກຶ ໂຍຄະ ຍາ່ ງອອກກໍາລງັ ກາຍ 231

ຮບູ ພາບ ການເຄື່ອນໄຫວ ກລິ າ-ກາຍະກາໍ ຂນັ້ ພື້ນຖານ ກິລາກະຕ້ໍ ກິລາບານເຕະ ກລິ າໝາກຂ່າງ ກລິ າເປຕັງ 232

ການເຄ່ືອນໄຫວ ກລິ າ-ກາຍະກາໍ ພື້ນເມອື ງ, ກລິ າສດັ ກິລາງົວຊນົ ກລິ າດຶງເຊືອກ 233

ຮບູ ພາບ ການເຄືອ່ ນໄຫວ ກລິ າ-ກາຍະກາໍ ພກິ ານຕາ ກລິ າບານເຕະຄົນພິການຕາ ກິລາບານບ້ວງຄົນພິການ 234

24. ວຽກງານກລິ າລະດບັ ສງູ ໂດຍ: ສິງຄໍາ ນາລນິ 24.1 ຄວາມເປນັ ມາຂອງວຽກງານກິລາລະດັບສງູ ພາຍຫັຼງປະເທດຊາດໄດຮ້ ັບການປດົ ປ່ອຍຢາ່ ງສົມບູນໃນວັນທີ 2 ທນັ ວາ 1975 ເປນັ ຕນ້ົ ມາ ວຽກງານກິລາລະດັບສງູ ໄດມ້ ີການເຕີບໃຫຍຂ່ ະຫຍາຍຕົວໄປພ້ອມໆກັບການ ເຕບີ ໃຫຍ່ຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງເສດຖະກດິ ສັງຄົມຂອງຊາດ, ວຽກງານກິລາລະດັບສູງໄດເ້ ຮັດ ສໍາເລດັ ໜ້າທໃີ່ ນການຈັດການແຂ່ງຂັນລະດັບຊາດ ແລະ ເຂົາ້ ຮ່ວມການແຂ່ງຂັນໃນລະດັບ ອະນຸພາກພ້ືນ, ພາກພື້ນ ແລະ ສາກນົ ຍົກສູງຖານະບົດບາດຂອງສາທາລະນະລັດ ປະຊາ ທປິ ະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ໃນເວທີສາກນົ ເປັນການໂຄສະນາປະຊາສໍາພັນໃຫ້ຊາວໂລກຮັບ ຮເູ້ ຖິງປະເທດລາວຫຼາຍຂຶ້ນ, ໃຫສ້ ັງຄົມຮບັ ຮ້ເູ ຖິງຜນົ ປະໂຫຍດຂອງການຫ້ິຼນກິລາ ແລະ ເຫັນຄວາມສໍາຄັນຂອງການອອກກໍາລັງກາຍດວ້ ຍກລິ າເພອ່ື ເສມີ ສ້າງ ບນັ ຍາກາດສົດໃສຢູ່ ໃນສັງຄົມ; ເຮດັ ໃຫ້ພົນລະເມອື ງລາວມີສຸຂະພາບເຂ້ັມແຂງທາງດ້ານ ຮ່າງກາຍ, ຈິດໃຈ, ມີນ້າໍ ໃຈກິລາຜ່ອງໃສ, ສ້າງສະຕິຊາດ, ສາມາດປະກອບສ່ວນເຂ້ົາໃນການພັດທະນາ ຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດ, ຍົກຖານະບດົ ບາດຂອງຊາດ, ແນໃສເ່ ພມີ່ ທະວຄີ ວາມສາມັກຄີ, ມດິ ຕະພາບ, ການຮວ່ ມມກື ັບບັນດາປະເທດຢູ່ໃນພາກພ້ືນ ແລະ ສາກນົ , ຮັບໃຊ້ພາລະກດິ ປົກປັກຮກັ ສາ ແລະ ສາ້ ງສາປະເທດຊາດ, ເປັນການພັດທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດ ດາ້ ນການກິລາ ໃຫມ້ ີຄນຸ ນະພາບສອດຄ່ອງກັບແຜນຍດຸ ທະສາດການພດັ ທະນາກິລາລາວ. ເພອື່ ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບແນວທາງນະໂຍບາຍຂອງພັກ ແລະ ລັດ, ຕອບສະໜອງຕາມ ແຜນພດັ ທະນາເສດຖະກດິ -ສັງຄົມ, ກລິ າລະດັບສງູ ແມ່ນກດິ ຈະກໍາການແຂ່ງຂນັ ກິລາ ທ່ີ ແນໃສບ່ ັນລຸຜນົ ທາງດ້ານມາດຕະຖານເຕັກນິກ, ຍຸດທະວິທ,ີ ວທິ ະຍາສາດ, ສະຖິຕິ, ຄຸນ ນະພາບໃນລະດັບຊາດ ອະນຸພາກພື້ນ, ພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ. ການຈດັ ຕ້ັງແຂງ່ ຂນັ ກິລາ- ກາຍະກໍາໃດໜ່ຶງ ຫຼື ຫຼາຍປະເພດກິລາລວມທງັ ງານມະຫະກໍາກິລາລະດັບຊາດ, ອະນຸພາກ ພື້ນ, ພາກພືນ້ ແລະ ສາກົນ ແມ່ນສະແດງເຖງິ ຄວາມເຂັ້ມແຂງຂອງຮ່າງກາຍ ແລະ ມັນສະ ໝອງ ທ່ີມຄີ ວາມສາມາດເປັນເລີດໃນການກລິ າບນັ ລຸເປາົ້ ໝາຍສູງສຸດຂອງການແຂງ່ ຂັນ ເພອື່ ຍາດແຍງ່ ຫຼຽນຄາໍ ແລະ ສ້າງກຽດຊື່ສຽງມາໃຫແ້ ກ່ປະເທດຊາດ. ຮບັ ປະກນັ ໃນການ ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດວຽກງານພັດທະນາກິລາລະດັບສູງ ໃຫ້ປະສບົ ຜນົ ສາໍ ເລັດໃນແຕ່ລະໄລຍະ. ກລິ າ-ກາຍະກໍາແມ່ນຂະບວນການເຄອ່ື ນໄຫວກິດຈະກາໍ ຕາ່ ງໆໃນການຝກຶ ແອບ, ແຂ່ງຂັນ , ການສະແດງ, ການແລກປ່ຽນແບບບຸກຄົນ, ລວມໝູ່ທມ່ີ ີສິລະປະລວດລາຍສະເພາະເຮັດ 235

ໃຫ້ຮ່າງກາຍແຂງແຮງສວຍງາມ, ຈິດໃຈເບກີ ບານ, ສະໝອງໄດຮ້ ັບການພດັ ທະນາ, ການ ສາ້ ງນກັ ກລິ າພອນສະຫວນັ ຮ່ນຸ ສືບທອດແຕ່ລະຮນຸ່ ອາຍຸ ແມ່ນມີຄວາມສາໍ ຄັນຕໍ່ການ ພັດທະນາກິລາຂອງຊາດ. ກິລາໄດປ້ ະກອບສ່ວນເຂົາ້ ໃນການພດັ ທະນາຊັບພະຍາ ກອນ ມະນຸດ ແລະ ແກ້ໄຂປາກົດການຫຍທໍ້ ້ໍໃນສັງຄົມລວມທັງ ວຽກງານປອ້ ງກັນຊາດ, ປອ້ ງກນັ ຄວາມສະຫງົບ ກິລາລະດັບສງູ ໄດປ້ ະກອບສວ່ ນເຂົ້າໃນການເຊ່ອື ມໂຍງລະຫວ່າງປະເທດ ເຮາົ ກັບບນັ ດາປະເທດເພ່ືອນມດິ ສາກົນ, ເຮດັ ໃຫ້ຖານະບົດບາດຂອງລາວສູງເດ່ັນຂຶ້ນໃນ ເວທພີ າກພນື້ ແລະ ສາກົນ ສາມາດເວົ້າໄດວ້ ່າມາຮອດປັດຈບຸ ັນກິລາລະດັບສູງໄດສ້ ະຫຼັບ ຊບັ ຊ້ອນເຈືອຈານ ເຂົາ້ ສູ່ຊວີ ິດສັງຄົມຕວົ ຈິງຢາ່ ງກວ້ າງຂວາງໃນທກຸ ຂົງເຂດ. ວຽກງານພັດທະນາບຸກຄະລາກອນດາ້ ນກິລາເຊ່ັນ: ສາ້ ງຄຝູ ຶກ, ກໍາມະການຕັດສິນ, ນກັ ກິລາ ແລະ ຜບູ້ ລໍ ິຫານກິລາໃນແຕ່ລະປີໄດ້ມີການຝຶກອມົ ຮົມ, ກສ່ໍ ້າງໄລຍະສ້ັນ, ໄລຍະ ຍາວຢູ່ພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດຕາມເງ່ືອນໄຂຄວາມສາມາດຕວົ ຈງິ ຂອງປະເທດເຮາົ ນອກຈາກນ້ກີ ໄໍ ດ້ພົວພັນຮວ່ ມມກື ັບຄະນະກໍາມະການໂອແລມປິກ ແຕລ່ ະປະເທດລວມທງັ ບນັ ດາສະຫະພນັ ກລິ າປະເພດຕ່າງໆຂອງສາກນົ , ມີການປບັ ປຸງບນັ ດາສະຫະພັນກິລາ ແຕ່ ລະປະເພດຕາມວາລະເງື່ອນໄຂຕວົ ຈິງຂອງແຕ່ລະສະຫະພັນ ເພືອ່ ຕອບສະໜອງຕາມໜາ້ ທວີ່ ຽກງານຂ້ນັ ເທງິ ມອບໝາຍໃຫ້. 24.2 ຜົນສາໍ ເລດັ ກ. ການຈດັ ຕງ້ັ ເຄ່ອື ນໄຫວກລິ າລະດບັ ສູງຢູພ່ າຍໃນປະເທດແຕປ່ ີ 1975-2015 ພາຍຫັຼງປະເທດຊາດໄດຮ້ ັບການປົດປ່ອຍ ວຽກງານກິລາລະດັບສູງກໍໄດມ້ ີການ ເຕີບໃຫຍ່ຂະຫຍາຍຕົວເປນັ ກ້າວໆມາ ສິ່ງທີພ່ ້ົນເດັ່ນ ແມ່ນການສະເໜີສາ້ ງຕ້ັງ ແລະ ປັບປຸງບັນດາສະຫະພັນກລິ າແຫງ່ ຊາດໄດ້ 37 ສະຫະພັນ,ຈດັ ການແຂງ່ ຂນັ ງານມະ ຫະກໍາກິລາແຫງ່ ຊາດໄດ້ 10 ຄ້ງັ ຄື: ຄງັ ທີ 1 ປີ 1985 ຢູ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ມີ 12 ປະເພດກິລາ, ມຄີ ະນະນໍາ ແລະ ນກັ ກິລາເຂົ້າຮວ່ ມທງັ ໝົດ 620 ຄົນ ຈາກ 5 ເຂດ ແລະ 8 ກະຊວງ ແລະ ອງົ ການ. ຄງ້ັ ທີ 2 ປີ 1987 ຢູ່ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ມີ 12 ປະເພດກລິ າ, ມີຄະນະນາໍ ແລະ ນກັ ກລິ າເຂ້ົາຮ່ວມທັງໝດົ 1.376 ຄນົ ຈາກ 7 ແຂວງ ແລະ 9 ກະຊວງ ແລະ ອງົ ການ. ຄງ້ັ ທີ 3 ປີ 1991 ຢູ່ແຂວງຄາໍ ມວ່ ນ, ມີ 11 ປະເພດກິລາ ມຄີ ະນະນໍາ ແລະ ນັກ ກລິ າເຂົ້າຮວ່ ມທງັ ໝົດ 920 ຄນົ ຈາກ 9 ເຂດ. 236

ຄັ້ງທີ 4 ປີ 1994 ຢແູ່ ຂວງຈາໍ ປາສັກ, ມີ 14 ປະເພດກລິ າ ມີຄະນະນໍາ ແລະ ນັກ ກິລາເຂົ້າຮ່ວມທັງໝົດ 1.600 ຄນົ ຈາກ 9 ເຂດ. ຄງ້ັ ທີ 5 ປີ 1997 ຢູແ່ ຂວງຫຼວງພະບາງ, ມີ 14 ປະເພດກລິ າ ມີຄະນະນໍາ ແລະ ນກັ ກິລາເຂົ້າຮ່ວມທງັ ໝດົ 1.668 ຄົນ ຈາກ 9 ເຂດ. ຄ້ງັ ທີ 6 ປີ 2000 ຢູ່ນະຄອນຫວຼ ງວຽງຈນັ , ມີ 22 ປະເພດກິລາ ມຄີ ະນະນໍາ ແລະ ນັກກິລາເຂ້ົາຮວ່ ມທງັ ໝດົ 3.210 ຄົນ ຈາກ 18 ເຂດ ແລະ 16 ກະຊວງ. ຄ້ງັ ທີ 7 ປີ 2005 ຢແູ່ ຂວງສະຫວັນນະເຂດ, ມີ 22 ປະເພດກລິ າ ມີຄະນະນໍາ ແລະ ນກັ ກລິ າເຂົ້າຮ່ວມທງັ ໝດົ 3.257 ຄົນ ຈາກ 17 ເຂດ ແລະ 13 ກະຊວງ. ຄັ້ງທີ 8 ປີ 2008 ຢແູ່ ຂວງຈາໍ ປາສກັ , ມີ 24 ປະເພດກິລາ ມຄີ ະນະນໍາ ແລະ ນັກ ກິລາເຂ້ົາຮ່ວມທັງໝົດ 6.918 ຄົນ ຈາກ 17 ເຂດ ແລະ 20 ກະຊວງ. ຄັ້ງທີ 9 ປີ 2011 ຢແູ່ ຂວງຫວຼ ງພະບາງ, ມີ 26 ປະເພດກິລາ ມີຄະນະນາໍ ແລະ ນກັ ກິລາເຂ້ົາຮວ່ ມທງັ ໝົດ 7.219 ຄົນ ຈາກ 17 ເຂດ ແລະ 21 ກະຊວງ. ຄັ້ງທີ 10 ປີ 2014 ຢູ່ແຂວງອຸດົມໄຊ, ມີ 25 ປະເພດກິລາ ມີຄະນະນໍາ ແລະ ນັກ ກລິ າເຂ້ົາຮ່ວມທັງໝົດ 9.236 ຄົນ ຈາກ 18 ເຂດ ແລະ 19 ກະຊວງ. ສນູ ຝຶກກິລາແຫ່ງຊາດ ໄດ້ຮັບການສາ້ ງຕງ້ັ ຂນຶ້ ໃນປີ 2009 ເພອ່ື ຮອງຮບັ ໃຫ້ແກ່ ການເປັນເຈາ້ົ ພາບຈັດງານມະຫະກາໍ ກລິ າຊເີ ກມ ຄັ້ງທີ 25 ທີ່ ສປປ ລາວເປັນ ເຈ້າົ ພາບ. ປີ 2013 ສາໍ ເລັດການສ້າງຕ້ັງໂຮງຮຽນພອນສະຫວັນກິລາ-ກາຍະກໍາ ຢສູ່ ູນຝຶກ ກລິ າແຫ່ງຊາດ ໂດຍນໍາໃຊ້ອາຄານ ແລະ ເດີນຮົ່ມຂອງບຣູໄນສ້າງໃຫ.້ ພເິ ສດ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ໄດ້ເປນັ ເຈົ້າພາບຈດັ ການ ແຂງ່ ຂັນກລິ າລະດບັ ອາຊຽນເປັນຄງັ້ ປະຫວດັ ສາດເຊ່ັນ ງານມະຫະກໍາກິລາຊີເກມ ຄງ້ັ ທີ 25 ໃນປີ 2009 ສາມາດຍາດໄດ້ 33 ຫຼຽນຄາໍ , 25 ຫຽຼ ນເງິນ ແລະ 52 ຫຼຽນ ທອງ ຈດັ ຢູ່ໃນອັນດັບທີ 7 ຂອງ 11 ປະເທດອາຊຽນ ແລະ ງານມະຫະກໍາກິລາ ມະຫາວທິ ະຍາໄລອາຊຽນ ຄ້ັງທີ 16 ໃນປີ 2012, ສາມາດຍາດໄດ້ 32 ຫຼຽນຄາໍ , 35 ຫຽຼ ນເງນິ ແລະ 46 ຫຼຽນທອງ ຈດັ ຢູ່ໃນອັນດບັ ທີ 5 ຂອງ 11 ປະເທດອາຊຽນ. ນອກຈາກນ້ຍີ ັງໄດ້ສົມທບົ ກັບບັນດາສະຫະພັນກິລາແຫ່ງຊາດ ເປນັ ເຈາົ້ ພາບຈັດ ການແຂ່ງຂັນບາງປະເພດກິລາຮອບຄດັ ເລືອກບານໂລກ, ເປຕັງຊິງແຊັມອາຊີ-ປາ 237

ຊີຟກິ , ບານສ່ົງຫາດຊາຍອາຊີ, ກລິ າໝາກເສີກອາຊີ, ຈດັ ມວຍລະດບັ ອາຊຽນ ແລະ ປະເພດກິລາອື່ນໆ. ໄດສ້ ົມທົບກັບສະຫະພັນກິລາແຫ່ງຊາດ ຈັດການແຂງ່ ຂັນຊີງຂັນຜູ້ນໍາພັກລັດ ເຊ່ັນ: ຊງີ ຂັນປະທານສະພາແຫງ່ ຊາດ, ຊີງຂນັ ທາ່ ນນາຍກົ ລັດຖະມົນຕີ, ຊີງຂັນລັດຖະ ມົນຕີກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ແລະ ຊງີ ຂັນຜູ້ນໍາອນື່ ໆ. ຂ. ດາ້ ນນິຕກິ ໍາທ່ີກ່ຽວຂ້ອງກັບວຽກງານກິລາລະດບັ ສູງ ແຕ່ປີ 1975-2015 ປີ 2007 ສາໍ ເລັດການສ້າງນຕິ ິກໍາກຽ່ ວກັບຂ້ກໍ ໍານົດວາ່ ດ້ວຍລະບອບນະໂຍບາຍຕ່ໍ ນກັ ກິລາ ແລະ ຄູຝຶກ ທີມຊາດ ຊຶ່ງເປັນຂີດໝາຍແຫ່ງການສາ້ ງນິຕກິ ໍາ. ຈາກນ້ັນ ກດົ ໝາຍ ວາ່ ດວ້ ຍກລິ າ-ກາຍະກາໍ ກໍໄດຮ້ ັບຮອງຈາກລັດຖະບານ ແລະ ໄດປ້ ະ ກາດໃຊຢ້ ່າງເປັນທາງການໃນທາ້ ຍປີ 2008. ນິຕກິ ໍາທັງສອງໄດຮ້ ັບການປັບປຸງຄື: ກດົ ໝາຍວາ່ ກລິ າ-ກາຍະກໍາ ໄດ້ປັບປຸງຄືນໃນປີ 2012, ສວ່ ນຂ້ກໍ ໍານົດວ່າດ້ວຍ ລະບອບນະໂຍບາຍຕໍນ່ ັກກິລາ ແລະ ຄູຝຶກທີມຊາດໄດ້ຮັບການປັບປຸງ ໃນປີ 2017. ສາໍ ເລດັ ການສ້າງແຜນຍຸດທະສາດການພັດທະນາກິລາ-ກາຍະກໍາ ແຕນ່ ີ້ເຖິງ ປີ 2020 ແລະ ແຜນຍດຸ ທະສາດການພັດທະນາກລິ າລະດັບສູງ ແຕນ່ ເີ້ ຖງິ ປີ 2020. ສວ່ ນນິຕິກໍາອ່ນື ໆເຊ່ັນ: ຂໍ້ກໍານດົ ວາ່ ດວ້ ຍການຈດັ ງານມະຫະກໍາກິລາແຫ່ງຊາດ, ຂ້ໍ ກາໍ ນົດວ່າດ້ວຍການຈັດຕ້ັງ ແລະ ຄຸ້ມຄອງກິລາ-ກາຍະກາໍ ທາງສັງຄົມ ແລະ ກດົ ລະບຽບຂອງສະຫະພນັ ກລິ າແຫ່ງຊາດກໄໍ ດ້ຮບັ ການສ້າງຂ້ນຶ . ສໍາລັບຂໍ້ກໍານົດວາ່ ດວ້ ຍການຈັດງານມະຫະກາໍ ກລິ າແຫ່ງຊາດໃນເມອ່ື ກ່ອນ ໄດມ້ ີການປບັ ປງຸ ເປັນຂໍ້ ກາໍ ນົດລວມທີ່ສາມາດນໍາໃຊ້ໄດ້ທຸກງານກິລາແຫ່ງຊາດ. ໄດສ້ ມົ ທົບກັບບນັ ດາສະຫະພັນກິລາແຫ່ງຊາດ ກວດແກ້, ແປ ແລະ ຮຽບຮຽງ ປມ້ຶ ຄ່ມູ ືການຝຶກແອບກລິ າ ແລະ ກະຕິກາການຕັດສນິ ກລິ າປະເພດຕາ່ ງໆ. ໄດ້ສມົ ທົບກບັ ສະຫະພນັ ກິລາແຫງ່ ຊາດ ຈັດຝຶກອົບຮົມຍກົ ລະດັບຄຝູ ຶກກລິ າປະ ເພດຕາ່ ງໆ ທັງພາຍໃນ ແລະ ສ່ົງໄປຍົກລະດັບຢຕູ່ ່າງປະເທດ ໄດ້ 186 ຄົນ. ສມົ ທບົ ກັບສະຫະພັນກິລາແຫ່ງຊາດ ຈດັ ຝຶກອບົ ຮົມຍກົ ລະດັບກໍາມະການຕັດສິນ ຢພູ່ າຍໃນ ໄດ້ 235 ຄນົ ແລະ ສ່ົງໄປເສັງກໍາມະການຕັດສິນໃນລະດັບອາຊີ ແລະ ສາກົນໄດ້ 78 ຄົນ. ຄ. ຜົນງານການເຂ້ົາຮ່ວມແຂ່ງຂັນໃນລະດັບອະນຸພາກພື້ນ, ພາກພ້ືນ ແລະ ສາກົນ ແຕປ່ ີ 1975-2015 238

ໄດ້ເຂາົ້ ຮວ່ ມກິລາຊີເກມ 20 ຄັ້ງ ສາມາດຍາດໄດ້ 66 ຫຼຽນຄາໍ , 79 ຫຼຽນເງນິ ແລະ 258 ຫຼຽນທອງ ຄ:ື ເຂົ້າຮ່ວມກລິ າແຫຼມທອງເກມຄງ້ັ ທີ 1 ທ່ບີ າງກອກ, ປະເທດໄທ ແຕ່ວນັ ທີ 12- 17/12/1959 ສາມາດຍາດໄດ້ 2 ຫຽຼ ນທອງ. ເຂາົ້ ຮວ່ ມກລິ າແຫມຼ ທອງເກມຄັ້ງທີ 2 ທ່ີຢາງກຸງ, ປະເທດພະມ້າ (ມຽນມາ) ແຕ່ ວນັ ທີ 11-16/12/1961 ສາມາດຍາດໄດ້ 8 ຫຽຼ ນທອງ. ເຂາ້ົ ຮວ່ ມກິລາແຫຼມທອງເກມຄັ້ງທີ 3 ທີ່ກົວລາລໍາເປີ, ປະເທດມາເລເຊຍ ແຕວ່ ັນ ທີ 14-21/09/ 1965 ສາມາດຍາດໄດ້ 2 ຫຼຽນທອງ, ກິລາເທນັ ນິດ ແລະ ກະຕ້.ໍ ເຂາ້ົ ຮວ່ ມກິລາແຫຼມທອງເກມຄງັ້ ທີ 4 ທບ່ີ າງກອກ, ປະເທດໄທ ແຕ່ວນັ ທີ 9- 16/12/1967. ເຂ້າົ ຮວ່ ມກິລາແຫຼມທອງເກມຄງ້ັ ທີ 5 ທ່ຢີ າງກງຸ , ປະເທດພະມ້າ (ມຽນມາ) ແຕວ່ ັນ ທີ 7-10/12/1969 ສາມາດຍາດໄດ້ 3 ຫຼຽນທອງ, ກິລາກະຕ,ໍ້ ກິລາບານສ່ົງ ແລະ ກິລາບານເຕະ. ເຂາົ້ ຮ່ວມກິລາແຫມຼ ທອງເກມຄັ້ງທີ 6 ທີ່ກວົ ລາລາໍ ເປີ, ປະເທດມາເລເຊຍ ແຕວ່ ນັ ທີ 11-18/12/ 1971 ສາມາດຍາດໄດ້ 4 ຫຼຽນທອງ, ຢູໂດ, ຍງິ ປືນ, ກະຕ້ໍ ແລະ ບານສງ່ົ . ເຂາ້ົ ຮວ່ ມກິລາແຫຼມທອງເກມຄັ້ງທີ 7 ທີປ່ ະເທດສິງກະໂປ ແຕ່ວນັ ທີ 1-8/09/1975 ສາມາດຍາດໄດ້ 1 ຫຽຼ ນທອງ, ກິລາເທັນນິດ. ສປປ ລາວ ບໄ່ໍ ດເ້ ຂາົ້ ຮວ່ ມກິລາແຫຼມທອງແຕ່ຄງັ້ ທີ 8 ຫາ ຄ້ງັ ທີ 14. ເຂາ້ົ ຮວ່ ມກິລາຊີເກມຄງ້ັ ທີ 15 ທ່ກີ ວົ ລາລໍາເປີ, ປະເທດມາເລເຊຍ ແຕ່ວນັ ທີ 20- 30/08/1989 ສາມາດຍາດໄດ້ 1 ຫຼຽນທອງ, ມວຍສາກົນ. ເຂ້າົ ຮ່ວມກິລາຊີເກມຄັ້ງທີ 16 ທີ່ມານິລາ, ປະເທດຟີລິປິນ ແຕວ່ ັນທີ 24/11- 05/12/1991. ເຂົ້າຮວ່ ມກິລາຊເີ ກມຄ້ງັ ທີ 17 ທີ່ປະເທດສງິ ກະໂປ ແຕວ່ ນັ ທີ 12-20/06/1993 ສາມາດຍາດໄດ້ 1 ຫຼຽນທອງ, ມວຍສາກນົ . ເຂົ້າຮ່ວມກລິ າຊເີ ກມຄັງ້ ທີ 18 ທ່ີຊຽງໃໝ່, ປະເທດໄທ ແຕ່ວນັ ທີ 9-17/12/1995 ສາມາດຍາດໄດ້ 2 ຫຼຽນເງິນ, ເຮືອຊ່ວງ ແລະ ປັນຈັກສີລດັ ແລະ 5 ຫຼຽນທອງ, ມວຍສາກົນ, 3 ຫຼຽນທອງ ແລະ ແລ່ນ-ລານ 2 ຫຽຼ ນທອງ. 239

ເຂ້າົ ຮວ່ ມກລິ າຊເີ ກມຄັ້ງທີ 19 ທ່ີຈາກາຕາ້ , ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ ແຕ່ວັນທີ 9- 17/12/1997 ສາມາດຍາດໄດ້ 7 ຫຼຽນທອງ, ວູຊູ 3 ຫຼຽນທອງ, ເຮອື ກາໂນ 2 ຫຼຽນທອງ, ມວຍສາກົນ 1 ຫຼຽນທອງ ແລະ ເທຄັວນໂດ 1 ຫຽຼ ນທອງ. ເຂາົ້ ຮ່ວມກລິ າຊເີ ກມຄງັ້ ທີ 20 ທປ່ີ ະເທດບຣູໄນ ແຕວ່ ັນທີ 7-15/08/1999 ສາມາດຍາດໄດ້ 1 ຫຼຽນຄາໍ ແລະ 3 ຫຼຽນທອງ, ເທຄວນັ ໂດ 1 ຫຽຼ ນຄາໍ , ເທຄວັນ ໂດ 1 ຫຼຽນທອງ, ມວຍສາກົນ 1 ຫຽຼ ນທອງ ແລະ ແລນ່ -ລານ 1 ຫຼຽນທອງ. ເຂາ້ົ ຮ່ວມກິລາຊເີ ກມຄັງ້ ທີ 21 ທ່ປີ ະເທດມາເລເຊຍ ແຕ່ວັນທີ 8-17/09/2001 ສາມາດຍາດໄດ້ 1 ຫຼຽນຄໍາ, 3 ຫຼຽນເງິນ ແລະ 7 ຫຼຽນທອງ, ເປຕງັ 1 ຫຼຽນຄໍາ, 2 ຫຽຼ ນເງນິ ແລະ 1 ຫຽຼ ນທອງ, ມວຍສາກນົ 1 ຫຼຽນເງິນ ແລະ 3 ຫຼຽນທອງ, ເທຄວນັ ໂດ 1 ຫຼຽນທອງ, ຢໂູ ດ 1 ຫຼຽນທອງ ແລະ ວູຊູ 1 ຫຽຼ ນທອງ. ເຂົາ້ ຮ່ວມກິລາຊີເກມຄງ້ັ ທີ 22 ທີປ່ ະເທດຫວຽດນາມ ແຕ່ວັນທີ 5-13/12/2003 ສາມາດຍາດໄດ້ 1 ຫຽຼ ນຄໍາ, 5 ຫຽຼ ນເງິນ ແລະ 15 ຫຽຼ ນທອງ, ເປຕັງ 1 ຫຼຽນຄາໍ ແລະ 2 ຫຼຽນເງິນ, ມວຍສາກົນ 1 ຫຽຼ ນເງິນ ແລະ 3 ຫຼຽນທອງ, ເທຄວນັ ໂດ 1 ຫຽຼ ນເງນິ ແລະ 2 ຫຽຼ ນທອງ, ເຕະດອກຂນົ ໄກ່ 1 ຫຼຽນເງິນ ແລະ 2 ຫຼຽນທອງ, ຢູ ໂດ 1 ຫຼຽນທອງ, ວູຊູ 1 ຫຼຽນທອງ, ຍິງປືນ 1 ຫຼຽນທອງ, ດາໍ ນໍາ້ 1 ຫຼຽນທອງ, ມວຍປາ້ໍ 1 ຫຽຼ ນທອງ ແລະ ບານມື 1 ຫຼຽນທອງ. ເຂາ້ົ ຮ່ວມກລິ າຊເີ ກມຄັ້ງທີ 23 ທີປ່ ະເທດຟລີ ິປິນ ແຕວ່ ັນທີ 27/11-05/12/2005 ສາມາດຍາດໄດ້ 3 ຫຽຼ ນຄໍາ, 4 ຫຽຼ ນເງິນ ແລະ 12 ຫຼຽນທອງ, ເປຕັງ 2 ຫຽຼ ນຄາໍ ແລະ 1 ຫຼຽນເງິນ, ມວຍລາວ 1 ຫຼຽນຄໍາ ແລະ 4 ຫຽຼ ນທອງ, ເທຄວັນໂດ 2 ຫຼຽນ ເງນິ ແລະ 3 ຫຽຼ ນທອງ, ວຊູ ູ 1 ຫຽຼ ນເງິນ, ມວຍສາກົນ 3 ຫຼຽນທອງ, ມວຍປໍ້າ 1 ຫຼຽນທອງ ແລະ ກາຣາເຕ 1 ຫຽຼ ນທອງ. ເຂົ້າຮວ່ ມກິລາຊີເກມຄງ້ັ ທີ 24 ທີ່ນະຄອນລາຊະສມີ າ, ປະເທດໄທ ແຕວ່ ັນທີ 5- 16/12/2007 ສາມາດຍາດໄດ້ 5 ຫຽຼ ນຄໍາ, 7 ຫຽຼ ນເງິນ ແລະ 33 ຫຼຽນທອງ, ເປ ຕງັ 2 ຫຼຽນຄາໍ ແລະ 5 ຫຼຽນເງິນ, ຢໂູ ດ 2 ຫຼຽນຄໍາ, 1 ຫຽຼ ນເງິນ ແລະ 3 ຫຼຽນທອງ, ມວຍລາວ 1 ຫຼຽນຄໍາ, 3 ຫຽຼ ນເງິນ ແລະ 4 ຫຼຽນທອງ, ມວຍສາກົນ 1 ຫຽຼ ນເງິນ ແລະ 6 ຫຼຽນທອງ, ເທຄວັນໂດ 1 ຫຼຽນເງິນ ແລະ 5 ຫຽຼ ນທອງ, ວູຊູ 1 ຫຽຼ ນເງິນ ແລະ 2 ຫຼຽນທອງ, ກະຕ້ໍ 3 ຫຼຽນທອງ, ມວຍປໍ້າ 2 ຫຼຽນທອງ, ກາຣາເຕໂດ 1 ຫຼຽນທອງ, ປັນຈກັ ສີລັດ 1 ຫຽຼ ນທອງ ແລະ ລັກບ້ີ 1 ຫຼຽນທອງ. 240

ເຂາົ້ ຮ່ວມກິລາຊເີ ກມຄງ້ັ ທີ 25 ທ່ີນະຄອນຫວຼ ງວຽງຈັນ ສປປ ລາວ ແຕວ່ ັນທີ 9- 18/12/2009 ສາມາດຍາດໄດ້ 33 ຫຽຼ ນຄາໍ , 25 ຫຼຽນເງນິ ແລະ 52 ຫຼຽນທອງ, ວູ ຊູ 6 ຫຽຼ ນຄາໍ , 2 ຫຼຽນເງນິ ແລະ 4 ຫຼຽນທອງ, ມວຍລາວ 4 ຫຼຽນຄາໍ , 3 ຫຼຽນເງິນ ແລະ 1 ຫຽຼ ນທອງ, ເທຄວນັ ໂດ 3 ຫຼຽນຄໍາ, 3 ຫຼຽນເງນິ ແລະ 4 ຫຼຽນທອງ, ເຕະ ດອກຂົນໄກ່ 3 ຫຼຽນຄາໍ , 3 ຫຼຽນເງິນ ແລະ 1 ຫຼຽນທອງ, ຍງິ ປືນ 3 ຫຼຽນຄາໍ , 1 ຫຼຽນເງິນ ແລະ 1 ຫຼຽນທອງ, ດາໍ ນາ້ໍ 3 ຫຼຽນຄໍາ ແລະ 4 ຫຼຽນທອງ, ຢູໂດ 2 ຫຽຼ ນຄາໍ , 5 ຫຽຼ ນເງິນ ແລະ 4 ຫຽຼ ນທອງ, ເປຕງັ 2 ຫຼຽນຄໍາ, 1 ຫຽຼ ນເງິນ ແລະ 6 ຫຽຼ ນທອງ, ກາຣາເຕໂດ 2 ຫຼຽນຄາໍ ແລະ 7 ຫຽຼ ນທອງ, ມວຍປໍາ້ 2 ຫຽຼ ນຄໍາ ແລະ 5 ຫຼຽນທອງ, ມວຍສາກົນ 1 ຫຼຽນຄາໍ , 4 ຫຼຽນເງິນ ແລະ 5 ຫຼຽນທອງ, ປັນຈັກສີ ລດັ 1 ຫຼຽນຄາໍ , 2 ຫຼຽນເງິນ ແລະ 4 ຫຽຼ ນທອງ, ຍົກນໍາ້ ໜກັ 1 ຫຽຼ ນຄໍາ ແລະ 1 ຫຽຼ ນທອງ, ກະຕ້ໍ 1 ຫຽຼ ນເງນິ ແລະ 4 ຫຼຽນທອງ ແລະ ແລນ່ -ລານ 1 ຫຽຼ ນທອງ. ເຂົ້າຮວ່ ມກິລາຊີເກມຄ້ັງທີ 26 ທີ່ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ ແຕ່ວັນທີ 11-22/11/2011 ສາມາດຍາດໄດ້ 9 ຫຽຼ ນຄາໍ , 12 ຫຼຽນເງິນ ແລະ 37 ຫຼຽນທອງ, ແຄມໂປ້ 2 ຫຽຼ ນຄາໍ , 2 ຫຽຼ ນເງິນ ແລະ 7 ຫຽຼ ນທອງ, ໂວວີນາມ 2 ຫຼຽນຄໍາ, ແລະ 5 ຫຼຽນທອງ, ເປຕງັ 2 ຫຼຽນຄາໍ , ແລະ 2 ຫຽຼ ນທອງ, ເທຄວັນໂດ 1 ຫຼຽນຄໍາ, 3 ຫຼຽນເງນິ ແລະ 5 ຫຽຼ ນທອງ, ຢໂູ ດ 1 ຫຽຼ ນຄາໍ , 2 ຫຼຽນເງນິ ແລະ 1 ຫຼຽນທອງ, ກາຣາເຕໂດ 4 ຫຽຼ ນ ທອງ, ມວຍປ້ໍາ 3 ຫຽຼ ນທອງ, ມວຍສາກນົ 3 ຫຽຼ ນທອງ, ຊອບເທນັ ນດິ 2 ຫຽຼ ນ ທອງ, ປນັ ຈັກສີລັດ 1 ຫຼຽນທອງ. ເຂາ້ົ ຮ່ວມກລິ າຊີເກມຄງ້ັ ທີ 27 ທີ່ເນປີດໍ ປະເທດມຽນມາ ແຕ່ວັນທີ 11- 22/12/2013 ສາມາດຍາດໄດ້ 13 ຫຼຽນຄາໍ , 17 ຫຼຽນເງິນ ແລະ 49 ຫຽຼ ນທອງ, ເປຕັງ 4 ຫຼຽນຄາໍ , 1 ຫຼຽນເງນິ ແລະ 3 ຫຼຽນທອງ, ໂວວນີ າມ 2 ຫຼຽນຄໍາ, 3 ຫຼຽນ ເງນິ ແລະ 4 ຫຼຽນທອງ, ມວຍລາວ 1 ຫຼຽນຄາໍ , 2 ຫຽຼ ນເງນິ ແລະ 6 ຫຽຼ ນທອງ, ມວຍປ້ໍາ 1 ຫຼຽນຄໍາ, 2 ຫຽຼ ນເງິນ ແລະ 5 ຫຼຽນທອງ, ເທຄວນັ ໂດ 1 ຫຽຼ ນຄໍາ ແລະ 4 ຫຼຽນທອງ, ຢໂູ ດ 1 ຫຽຼ ນຄໍາ ແລະ 3 ຫຼຽນທອງ, ວຊູ ູ 1 ຫຽຼ ນຄາໍ ແລະ 1 ຫຽຼ ນ ທອງ, ຍງິ ທະນູ 1 ຫຼຽນຄໍາ, ລົດຖີບ 1 ຫຽຼ ນຄາໍ , ແຄມໂປ້ 4 ຫຽຼ ນເງນິ ແລະ 7 ຫຽຼ ນ ທອງ ແລະ ຊິນລອນ 2 ຫຼຽນເງນິ ແລະ 4 ຫຽຼ ນທອງ, ກະຕ້ໍ 2 ຫຼຽນເງິນ ແລະ 3 ຫຼຽນທອງ, ບີລຽດ-ສະນຸກເກ້ີ 1 ຫຼຽນເງນິ , ມວຍສາກນົ 4 ຫຽຼ ນທອງ, ກາຣາເຕໂດ 3 ຫຼຽນທອງ ແລະ ແລນ່ -ລານ 2 ຫຼຽນທອງ. 241

ເຂົາ້ ຮ່ວມກິລາຊເີ ກມຄ້ງັ ທີ 28 ທປີ່ ະເທດສງິ ກະໂປ ແຕ່ວນັ ທີ 5-16/06/2015 ສາມາດຍາດໄດ້ 4 ຫຼຽນເງິນ ແລະ 25 ຫຽຼ ນທອງ, ກະຕຊໍ້ ິນລອນ 2 ຫຼຽນເງິນ, ປັນ ຈກັ ສີລັດ 1 ຫຼຽນເງິນ ແລະ 3 ຫຼຽນທອງ, ຢໂູ ດ 1 ຫຼຽນເງິນ ແລະ 2 ຫຼຽນທອງ, ເປ ຕງັ 8 ຫຼຽນທອງ, ເທຄວັນໂດ 4 ຫຼຽນທອງ, ກະຕ້ໍ 3 ຫຼຽນທອງ, ມວຍສາກົນ 3 ຫຼຽນທອງ ແລະ ວູຊູ 2 ຫຽຼ ນທອງ. ໄດເ້ ຂົາ້ ຮວ່ ມກິລາເອຊຽນເກມ 8 ຄັ້ງ ສາມາດຍາດໄດ້ 2 ຫຽຼ ນເງິນ ແລະ 3 ຫຽຼ ນ ທອງ. ໄດເ້ ຂົາ້ ຮວ່ ມກິລາເອຊຽນເກມຫາດຊາຍ 5 ຄັງ້ ສາມາດຍາດໄດ້ 5 ຫຼຽນຄາໍ , 5 ຫຽຼ ນເງນິ ແລະ 33 ຫຽຼ ນທອງ. ໄດເ້ ຂົ້າຮ່ວມການແຂ່ງຂັນກິລາໂອແລມປິກເກມ 8 ຄງັ້ . ບນັ ດາສະຫະພັນກລິ າແຫ່ງຊາດເຂ້ົາຮ່ວມແຂ່ງຂນັ ຊິງແຊັມອາຊຽນ, ອາຊີ ແລະ ຊງິ ແຊມັ ໂລກມີ ເທຄວນັ ໂດ, ຢໂູ ດ, ປັນຈັກສີລັດ, ມວຍປໍ້າ, ເປຕງັ , ໂວໂກຈຽນ, ວໍ ວີນາມ, ມວຍລາວ ແລະ ກາຣາເຕໂດ ຍາດໄດ້ 21 ຫຽຼ ນຄາໍ , 16 ຫຽຼ ນເງິນ ແລະ 38 ຫຼຽນທອງ. ງານມະຫະກໍາກິລາຊເີ ກມຄ້ັງທີ 25 ປີ 2009 ທີ່ ສປປ ລາວ ເປນັ ເຈົາ້ ພາບ 242

ນກັ ກິລາລາວໄດ້ຮັບລາງວນັ ເທຄວນັ ໂດ ໃນງານມະຫະກໍາກິລາຊີເກມຄ້ັງທີ 25 ປີ 2009 ທ່ີ ສປປ ລາວ ເປັນເຈ້າົ ພາບ 24.3 ສ່ງິ ທ້າທາຍ ການເຄ່ືອນໄຫວວຽກງານ ຂອງບາງສະຫະພັນກລິ າແຫ່ງຊາດຍັງບໍ່ທນັ ເປນັ ລະບົບ ແລະ ເອົາໃຈໃສ່ເທົ່າທີຄ່ ວນ; ການສ້າງບກຸ ຄະລາກອນກິລາ, ນກັ ກິລາ, ຄຝູ ຶກ ແລະ ກໍາມະການຕັດສິນ ທີ່ມລີ ະ ດັບມາດຕະຖານທ່ແີ ນ່ນອນ. ການລົງທນຶ ໃສວ່ ຽກງານການພດັ ທະນາກິລາລະດບັ ສງູ ຍັງມີຂອບເຂດຈໍາກັດ. 243