Қазақ қолжазабаларының ғылыми сипаттамасы 4

К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Жондеуден етпеген. .Л к а у ы. Кенбгр беттерде ешксн жазу кездеседк Opin ка- ТеЛПап к а с ы 1300* (OFK). Нысанбайулы Нуралы акын шыгармалары, 24-доптер. 232 Ш. 393 (Э0И) П. 1-166; Ж- 30 21X17: 8X15 А т а л у ы. iC u ii Лкыиныц термелерк А вт о р ы . J U y J J и д Нысанбайулы Нуралы. Ж и и а у ш ы сы. Жумабаев Рафаэль. О л туралы мал1мет Осы жннаушыиып жннагап мына шыгар.малары бар: Акьнтын термолер1, ак.ыр заман хура.чы niKipjiepi, Орта Азия. 1\\азакстннды орыс патшаеыныц жаулап алуы жайлы елеш, беш ак айелдср туралы жопе баска арнау елеплерг, мысалда- ры. антыетары, «Шеркуат» дастаны, «¥ры мен аяр» атты мыса.) магыналае олен!, «Назыгул» атты поэмасы бар. Шы- глрмалар.та жыр y.'irici де, кара елец у лпс1 де, кара сездер де коздсче.н. К а г а зы . с и я е м , o p u i. Шакпак еызыкты дэптерге араб opimicii жазылган. Ж а з ыл г а и ж ы л ы, ж е р i. 1962 ж илы , жер1 белг!с1з. 13о т те л у i. Пиропа цнфрымен бсттелген. Т с к с т i ц о р н а л а с т ы |) ыл у ы. ©леи жолдары ei<i ыпурдап, ксйдс уш катардан орналаскан, кара сез аралас. К a i и ы и а к е л т i р i л у i. Шакпак доптерлер ак жшпен Tiri.iiii, катты кага.чбеи тыс.талган. А к а у ы. Keii6ip беттер! тозынкы. П а ч к а е м 393 (0011). Нысанбайулы Нуралы зкыннын шыгармалары. 1-дэп. 233 Ш. 393 (ООН) П. 100-115, Ж. 30 21X17; 8X15 А т а л у ы. «Шеркуат» (дасган). А в т о р ы. J'jjj J J & U t—1 Нысанбайулы Нуралы. Ж и и а у ш ыс ы. J ^ bi, <i.iц» Ж умабаев Рафаэль. А и и о т а ц н я с ы. «Шеркуат» шыгыс улпешде жазылакан

ластан. Б асты каИарманы Ш еркуат. Ол жауыздык пси ешпен- д|'-ик сал л ар ы кан талай мехнатты басынан neuiipin, г-»мiрдii> ауырпюлырын татады. Шыныгып ecin, адал батыр болады. Муратына ж етед|\\ «Ш еркуат» дастанынын осы т о лы к нускасы ж етГ сепз буын- ды жыр у л п е ш ё п жазылган. кейде кара сез де ксздеседк Б а с к и с е з i (100-6.): • ^•*-*‘1» С о я f ы с е з ! (115-6.): К о л г а ц б а с ы. Ж инаушыныкк К а р а з ы , с и я с ы, o p n i . Дэптерге как снимем араб эришде ж азы л ган . Ж а з ы л г а н ж и л ы , ж е р i. 1949 жыл, жер1 белпиз. Б е т г е л у i. Европа цифрымен беттелген. Т е к с т i и о р н а л а с т ы р ы л у ы. Жыр жолдары ар бетке уш к атар д ан орналаскан, кейде кара сез де кездессдк К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Жеке-жеке д л п ерлер OipiK- Tipi.iin rirb iiii, туптелш, катты кагазбен тысталган. П э п к а с ы 393 (9 0 И ). Нысанбайулы Нуралы акыннын шыгар.чалары, 1963 ж., 4-дэи. Б е к е р т у . Н. Нысанбайулынын «Жет1м Кубыл» даста- ны 798 (O F K ) жопе 259 (Э 0 И ) папкаларда сактаулы. «Ка­ зак к ол ж азбалары гылымн сппаттамасыпыи» 2-к|'табг,шда олар туралы сез болады. Ш. 435 (О Г К ) 234 IT. 10: Б. 20: Ж. 22 OHFAP ЖЫРАУ 20X 17: 17X1? А т а л у ы. ,у 1ДД1l«, L» tic j>_j Оцгардмц Топж аига айткаиы (1-6.) Оцгар жырау. Kiiui жуз. А вторы. руы шемекей, Кызылорда облыс:ыпап, XIX гасырдыц екншп жартысы XX га1сырдын басында <эмip сургеп. Ж и н а у ш ы с ы. ^!>Я1Г_Ц. l._j Ц»L* Кайпарбаев Олкуат (1898— 1972). Кызылорда облысы . Кар мякши ауданынаи. ¥зак ж ы лдар партия совет кызметш де icieren. 1934 жылдап бастап к а зак ты д ауыз одебиет1и жниап хатка туЫргеи, ола- рыг: лдсби корларга тапсырып TypFan бслгЫ жипаушы. А н л о т а д н я с к. Юш1 ж у зд ш 1шп1деп Топжаи деген бн

орта жастан аскан кезждс Онгар жырауды шакыртып алып 6ip ту» жыр айткызады. Б» тунде жырауга 6ip торы ала анрыр берем ш д егт. Ертецшде ол сезшсн айнып калады. Сонда Оцгар жыраудын Топжаа бите айтканы екен. Бул ок»га 1904 жылдар шамасында болгам. Пуска бурын жарняланбатан. ©лендж курилысы он 6ip буынды кара олен улпЫне курыл- ран. Б а с к ы се з i (1 -б.) 1 *'■л а> a£1>i С б и т ы с в з 1 (20-6.) i . дCj и —yL -j К о л т а и б а с ы: Жинаушыныи колы. М е р i. 1-бетшде К азак ССР Рылым академиясы Ил жопе ндсбиет институтынын терт бурышты \\iopi бар. К a f а з ы, е и я с ы, а р n i. Кигаш ж олды дэптерге жа- сыл скямем араб прпшде жазылган. Ж а з ы л р а н ж ы л ы , ж е pi. Жер1 бе.чпаз, 1946 жы- лы колжазба корына тускен. Б е т те л у !. Европа цнфрымен беттелген. Т е к с т in op н а л а е т ы р ы л у ы . ©лен жолдары эр бстке 6ip катардан орналаскан. К а л п ы в а к е л т i р i л у i. Колжазба ак кагазбен тыс- талын, баска колжазбалармеи 6ipre арнайы папкага салын- П а п к а с ы 435 (ОГК). «Онгар, Ораз жыраулар мен тары баска акмндардыц шытармалары», 6-дэп. Осы папкада 435 (OF К ), 5-д:штсрде Оцгардыц 1885 жылдар шамасында шыгар- гап дамана туралы maFMii толрауы бар. 235 Ш. 781 (О0И) П. 4: Б. 8; Ж. 22 20X16; 17X12 Л т а л у ы, Онрардыц с ез1 (1-6.). А в т о р ы . j 'J f j Онгар. Кызылорда облысынан. Ж ., и а у ш ы с ы. I Дбыт Нуркенов. Ол ту- ралы i.irepi.ie бер1лд1. Т а и с ы р у ш и с ы. Нуркенова Ралия Абыткызы, Алматы каласынап. | с ы. Онгар акынныц Колдан мырза дегеи гарган елеш, бурын жарияланбагап. i ( I -б.): •sUbjjjti 252

з i (8-6. ) : -«-j - u . u A r j f i j j + н К о л с ы. Нуркеновтын жазганы. К а . . Ж олд j дэптерге к дашпен а р аб эршнде жазылран. г ж ы л ы , ж е р i. 1920—1930 жылдары, Шнелк 1974 1Ы институт коры на туеден. Б е т т е л Европалык улг1мен берклп Текст i 0 ле1 лдары эр бетке Oip катардан орналаскан. .. Колжазба ь н саргыш ■туст! дагазбен тысталкан. А д а у ы. Колжазба жазылран парактардыц шеттер1 жыр- тыльш, тоза бастаран. П а п к а с ы 781 (ЭвИ). Абыт Нуркенов жииаган ауыз оде- бнет улплера (13-дэп). 236 Ш. 738 (Э 0 И ) П. 7; Б. 10; Ж. 46 33.5X19; 32X12 ОРАКБДЙ А т а л у ы. Орадбай адыннын олсцдср!. А в т о р ы. Орадбай (1841— 1917). Талас езснннн бойында Туймекент деген жерде дуниеге келген. Оракбайдын балалмд шармнан бастап барлыд eMipi Ш у бойында. Ж.ндел1 даласыи- да бтедк Адыннын Torn, Кемел, Жонел атты уш баласы бол- Ж и н а у ш ы с ы . Кереев Р аис. Жамбыл облысы, Шу ау- даны «Актебе* колхозында орта мектепте (стсй.ц- Р. К ереев ж и и аган автор ш ы рарм алары ны ц Ti3iMi: 1. Оракбайды н байлар туралы айтдаиы — (1913) 1-6. Оракбайдын зары немесе ж алгыздык туралы—(1915) 1-6. Заман ту р ал ы — (1917) 1-6. С агадира—(1916) 2-6. Орадбай* дык арманы— (1915) 2-6. Айналайын, айран—2-6. Мапсапка байлар ю л ы кумар едн—(1902) 2-6. (Адыннын бул влендер! Шу ауландык «Шу eitfpi» газетшдс 1972 жылы жариялантан). 2. Орадбай мен Жиенбайдын айтысы — З-б. (айтыс 1880 ж. болган); Ашу туралы—I-б. Б ал а туралы—7-6. Ж астар тура­ лы—7—8-6. Байдадам туралы—8-6. Оракбайдын пайы.чы— 4-6. К о л т а ц б а с ы . Жинаушьшыкн

К, a f а з ы, с и я с ы, а р п i. Тор кезд! дэптерге кек сия- мен K33ipri казак оршнде жазылтан. Ж а з ы л г а н ж ы л ы, ж е pi. 1960 ж., Жамбыл облы- сы, Шу ауданы, «Актебе» колхозы. Б е т т е л у i. Европалык цнфрмен беттелгеи. Т с к с т i н о р н а л а е т ы р ы л у ы. ©лен жолдары эр бетке 6ip катардан орналзскан. К. а л п ы и а к е л т i р i л у i. Колжазба ак каразбен тыс- тал ран, жвидеудеп еткен. П а п к а с ы 738 (О 0И ). Оракбай акыннын e.ieimepi, ай- тысы, шешеидж еозк 1-дэп., 1-10-6. 237 Ш. 823 (Э9И) П. 13; Б. 25: Ж. 25 21X16,5; 19X14 А т а л у ы . Рапс Кереевтш халык аузынан жннагаи мате- риалдары. А в т о р ы . Оракбай. Ж и и а у ш ы с ы. Раис Кереев. Осы жинаушы тапсырган колжазбадагы автор шырармала- рыныц Ti3ini: 1. Эй, Байболат — 2-6. 2. Кедей.’мк туралы — 2-4-6. 3. ©Mip туралы — 4—5-6. 4. CaFa.niFa-5 -6 -6 . 5. Кайырымсыз жандар — 7-6. 6. Мусакулга — 8-6. 7. Оракбайдыц кудасына айткапы — 9-6. 8. Оракбайдыц пайымы — 9-10-6. 9. Ашукайдан шыгады шакырчаса — 10— 11-6. 10. Бала туралы — 11-6. 11. Эйел туралы — 11-6. 12. Оракбайдыц арманы — 12-6. 13. Диканшы Убктмзжш — 12-13-6. 14. Байкадам туралы ацыз — 13-14-6. 15. Кяш’л ойлары—14— 15-6. 16. Лйналайын, айран— 15-6. 17. О, жсцге, мынау с1здп( нюшала ма? — 16-6. 18. Жайлы ед| аягыма тырпылдаган— 16-6. 19. Оракбай мен Жиенбай айтысы-- 17_24-б 20. Мпжбнгс — 25-6. 21. Оракбайдыц Ke.TiHiiie айткапы — 25-6. К о л т а ц б а с ы. Жинаушыник1.

К a f а з ы, с н я с ы , a p n i . Тор кезд! дэптерге кс к сия- иен Kaaipri к а за к эрпшде жазылган. Ж а з ы л f а н ж ы л ы, ж е р i. 1960 жьм, Ж амбыл облы- сы, Шу ауданы , «Актебе» колхозы. В е т т е л у i, Европалык цифрмеа беттелген. Т е к с т i n о р н а л а с т ы р ы л у ы. ©леи жолдары эр бетке 6ip катар д ан орналастырылран. К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Колжазба ак каразбеи тыс- П а II к а с ы 823 (Э 6И ). Р а и с Кереевтщ халык аузынан жинаган материалдары. 3-дэп., 1— 25-6. Ш. 822 (0 © И ) 238 П. 34; Б. 34; Ж. 24 30X 21; 24X9 Л т а л у ы. Бэсеке мал ж инауды эдет erri. А в т о р ы . Оракбай. Ж и н а у ш ы с ы , Кереев Раис. Р. Кереев жинатаи Оракбай акын елецдержщ Ti3isii: 1. Бэсеке м ал жинауды эдет e r r i — I—4-6. Ел басшылары саналатындардыц босекелестп байлыктын жо- лын куып кеткеш , казак ж ерш деп урлык, зорлык, барымта. жесГр дауы снякты ез заманындакы стек алгам иешс турл! княнаттардын кара халыктыц ецсесш eayi, жалашырсыз вм(р кешу! туралы . 2. Сагади жарты уй тжтн! ж агалауга — 1—4-6. 3. О ракбай ды к Мусакул бите апгкапы — 4—6-6. 4. Дэуггэл! туралы — 6—8-6. 5. О ракбай ды к кудасына айтканы — 14-6. 6. Ашу кайд ан шыгады ш акырмаса?—14-6. 7. Бала эдепт1 болады улп керген — 15-6. 8. О ракбай акын мен Жиенбай акынныц кактьнысы —13— '6. ^ f; 9. О ракбай ды к арманы — 22—27-6. 10. Кеш ш л бол. халыкшыл бол, елщ 6i.ncin — 27—28-6. 11. KeTinTi Сарыбайды кыргыз алып —29—34-6. К a f а з ы, с и я с ы, э р п i. K a3ipri казак эрпшде машин- а басыл гаи. Ж а з ы л г а н ж ы л ы, ж е р i. 1972 жылы, Жамбы. :ы. Шу ауданы , «Актебе» колхозы. Б е т т е л у i. Европалык цифрмен беттелген. Т е к с т i n o p н а л а е т ы р ы л у ы. ©лен жолдары бетке 6ip катар д ан орналаскап.

К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Колжазба ак катазбен тыс- П а п к а с ы 822 (Э 0И ). Ране К ер еевтт халык аузынан жиматан материалдары. 1-34-6. 239 Ш. 385 (90И) Б. 12; Ж- 20 10X17; 8X14 ОРЫНБАЙ БЕРТЛГЫУЛЫ* А т а л у ы. о l i j ' Атыгай Карауылдыц акы­ ны Орынбайдын Рубайдолла ханта Тула шэБоржен кайтып келгенде айтканы. Авторы. Орынбай акын. Бертатыулы Орынбай акын (1818— 1890), руы Карауыл. Кекшетау елкесшде ем ip сурген, Шыцрыс Уэлихановтык ауы- лымен аралас болтан. Орынбай казак халкыныц атакты акын- лары Швже, Шортанбай, Тезек, Акан cepi, Сералы кожа, Дристан акындармен айтыскан. Э к с п е дн и и я с ы. КазССР Былым академнясынын Эде- бнет жопе опер институтынын 1961 жылы уйы.мдастыртан К,ос- тапай—Уфа экспедицнясы. Экспедициями баскарган филоло­ гия гылы.мыныц кандидаты Сейдолла Ордалиев. Ол колжаз- бапы Башкурт АССР Фэнлэр академнясынын кггапханасы- Ж н и а у ш ы с ы . J .j J ' : b j К,улмухамбет Ора- за.тыулы (1890—1970). Кызылорда облысы, Сырдария ауданы- наи. 1914 жылы Радия медйрессс'ш б тр гс п , кеп жылдар мута- •нм болын iCTCreii, соны.мси катар к азак колжазбаларын да жпнагаи, сонын 6ipi Орынбай акын шыгармалары. Ол жина- гаидарын ертсректе БашАССР Фэнллр филиалынын кол­ жазба корыиан алгаи. K o u iip y u iic i. Оразайулы. Уфа каласыиын туррыны. Н епзп колжазбадаи ол 1959 жылы кецпрген. F.Ki жазба 6ipre А н и о т а ц и я с ы. Абайдйлда (Рубандолла) — Абылай хан урпактарыпыд 6 ip i. Орта жуздщ 6ipH euie руларына дер- 1Ы1ЮВИ деп веригеи. (,онты тускен ко. матерналдарга жэпе акьм «гармаларын жпнагаи, ;>pi ол туралы квптеге! Пр1жганов Молдахмет жаэбаларыиа сунепс отыр п, оны «Бертатыулы» деп 256

бес хандык курады. Патша yKiMCTiHiH Кекшетау дуанын салу- га карсы турады. Кытай патшалырымен астыртын байланыс жасап, Ваянауылда ресми хан сайланбакшы болады. Осы м езп л де Кенесары езш е багьшбаган Fa66ac терещц жнырма 6ip мык жылкысын шауып алады. Fa66ac таре урпад- тары патша ук1метше «...Рубайдолла хан Кенесарыка берйни» деп щагым-арыз кетередк П атш а уюмет! А байдтда ханды тутдынта алып, Тула каласына (Тобыл губерниясына) айдаура ж1бередк Орынбай адымнын бул узак толрауы осы Fубайдол- ланын туткы нда он жыл жатып, Кекшетауга кайта оралган- дыгына арналган. Б а с к ы с в з i (19-п.): 4bj.li „ л S b i, С о н F ы с в з i (33-п.): . о** t Осы колжазбада мынадай елец-жырлар бар: 1. Г аббасов Эбткайыр султанга — 7-14-6. 2. Хан Абылай — 15-16-6. 3. Б ектереш н кызы Эйкешн Турысбек Косыбанулымен айтысканы — 17-6. 4. За р зам ан — 18—29-6. 5. ¥лы ж у з Тойшыбек батырдыц кызы Данагулд1ц айткакы (Кокан ханы Кудиярдын Х анзада деген баласынын калыц- дыры) — 29—ЗЗ-б. 6. Султанразы тереге Бектерен1н кызы Эйкешн айтканы — 7. Пайманнын акыны Ж анакты н Рубайдоллага айтканы- 35-6. М а р i ж э н е ж а з у ы . Колжазбанын б1ршш1 ионе сон- ры беттер1не 6ip декгслск, 6ip кырлы мор басылгаи. Опда башкурт жоне орыс тшдершде «Башкуртстан орталы к кггап- ханасы» деген кеплд(р бояулы ж а зу бар. К а г а з ы , с л я с ы , э р п i. Колжазба жолсыз ак кагаз- дан жасалран к1шкеке дэптерге кене араб жазуымен, куШир- ген арпа сиямен (кара сиямен) жазылран. Ж а з ы л г а н ж ы л ы , ж е р i. XX гасы рды ц б ас ы , жер1 белп'с|3. Б е т т е л у Р Алрашында бет нвм1рд1и орнына келеш бст- TiH 6ipiHuii C03iH алгашкы беттщ соиына Tycipin отырран. Кейшнен колжазбаны ретке келт1рген кезде карындашпен шырыстык (араб ) улг!с1меп бет нем!р жасалган. Т е к с т I н о р и а л а с т ы р ы л у ы. влек жолдары ор бетке 6ip катардан орналаскан. _„ К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Колжазбаны Баш курт АССР фплиалынын рылыми кггапханасы ти!ст1 жендеулерден етюз- 17—117 257

П а п к а с ы 1385 (Э0И ). Башкурт республикасыньщ Ki- тапханасында сакталран казак акындарынын елендер!, 1, 2- дап, (кеипрмс 2-дэптердс). 2-дэптерде «Шора» журналыныц 1912 жылры 5-саныныц 145-бетшде казак акындары туралы берьлген мэл1меттерден кеш1рме бар (36-бет). OFK-ныц 472- папкасында, Э0И-нын 388-папкасында Орынбай шыгармала- ры бар. 240 Ш. 633 (30И) Б. 24; Ж. 20 16X20; 15X18 А талуы . cCj Орын­ бай акынныц py Teri ж эне онын урпактары. Ж и н а у ш ы с ы. J j Молдахмет Ержан- ули (1-6.). Молдахмет Орынбай акынныц iHici Шакабайдын Hcwepeci. Ол oxeci Ержанныц айтуынан ж азып алран. Ержан бул эипмелерд1 Орынбайдыц бэйбшеа' Бибатима балалары Омар, Оспаннан естш жадында сактаган. Бул колжазбалар мен естел|'ктерд1 Ержанов Молдахмет 1966 жылы Казак ССР Былым академиясы М. О. Эуезов атындары Эдебиет жэне енер институтынын колжазба фондына етк1зд1. А и н о т а ц и я с ы . Бул колжазба нусцада Орынбай акын­ ныц py uie«ipeci жэне оныц iHLnepi Токабай, Шакабайлардын урпактары таратылады Бэм Орынбайдыц Шал, Арыстан си- якты вз! тустас акындарымен кагысканы, олардыц Орынбай- га берген бзгалары соз болады. Кара сезбен жазылган, кейде акындар елендершеи уз1нд1лер келт1р1лген. Б а с к ы c e a i (1-6.): ttjllfy ' (flJjjj ub[*yul £>*! С о и f ы с е з i (24-6.): ‘ ( s i * * Kji <;—.*jy .'XT : tj'Cjy К о л т а н б а с ы . Жинаушыным. К a f а зы, с н я с ы, э p n i. Bip сызыкты дэптер каразы- на кеплд1р сиямен, араб эрш'нде жазылран. Ж а з ы л р а н ж ы л ы , жер1. 1960 жылдар, Омбы об- лысы. Б е т т е л у i. Европа цифрымен беттелген. Т е к с т 1 а о р н а л а с т ы р ы лу ы . К ара сездер1 толык жэне елендер! эр бетке 6ip катардан орналасцан. 258

К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Колжазба Tiiicri жендеулер- ден етк|зш ген. П а п к а с ы 633 (Э 0И ). Е рж апов Молдахмет тапсырран ауыз эдебиет улНлер!, 1—18-дэп. Ш. 633 (Э 0 И ) 241 Б. 44—67; Ж. 20 16X20; 15X18 А га л у ы. Орынбай акынныц румырындары улкен айтыстары. Ж инауш ы сы. J i ЛЬу» Ержанулы Молдах­ мет. Ол ту р ал ы 1'лгер1де бер|'лд!. А н н о т а ц и я с ы . Орынбай акын ез езпршде ©3i тустас елу-алпыс акынмен айтысканы с е з болады. Солардан Кара- кесек Ш анш ар хан асында отыз акынмен, Абайд1л д а (Губай- долла) х анны н кайта такка оты ру тойында он акынмен, Сан- дыбай баласы Ерден aFa султан атагын алтанда он жет! акынмен, Орынбордын Кеншалрын дегсн жеш'нде патшаньщ мираскорын карсы алганда он eni акынмен жэне К азан ка- ласында рулама-хаз1реттер алды нда, Турмстан м еш тнде, Кызылжарда ссксен ралы.м, кы ры к рулама зияпатында айткан елендер1 келт1р1лген. Heri3i к а р а сез, елец жолдары да кез- деседк Б а с к ы с е з i (44-6.): . X-•'C l. i. J - * '* - ? ' ■ J -~ - f*tO С о н р ы с e з i (67-6.): OUU* и j * ^k1 Цх in К о л т а н б а с ы . М олдахмет Ержанулыныкг (67-бет). «1966 жы л, октябрь» — деп ез колын койган. К а г а з ы , с и я с ы , э р п i. Колжазба 6ip жолды дэптер кагазына, кег1лд|'р сиямен а р аб эр т'нд е жазылран. Ж а з ы л г а н ж ы л ы , ж е р i. 1960 жылдар, Омбы облы- Б е т т е л у 1 . Европа цифрымен беттелген. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . Колжазба эр бетке 6ip катардан орналаскан. К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Колжазбалар TKicTi реттеу- жендеуден етюз1лген. П а п к а с ы 633 (Э 0И ). Е рж анов Молдахмет тапсыр- ран ауыз эдебиет улплерк 3-дэп.

242 ш . 618 (эеи ) Б. 10-16; Ж—20 17X20; 13X1\" А т а л у ы. Уэлиханов Шокам кайтыс болганда Шыкгыс хан мен Зейнеп ханымга Орынбай акыннын ш ил айтып жубатуы. А в т о р ы . Орынбай Бертарыулы. K e u iip y iu ic i. Белпс1з. Э к с п е д н ц и я с ы . 1965 жылгы Костанай, Солтустж Ка­ захстан, Тумен, Омбы экспеднциясы. Оны уйымдастырган Ка­ зак ССР Гылым акадсмиясы М. О. Эуезов атындагы Эдебнет жэне енер институты. Экспедицияны баскартан Казак ССР Былым академиясынык корреспондент-мушеа, профессор, фи­ лология гылымынын докторы Есмагамбет Ысмайылов (1908— 1966) жэне гылым кандидаты Балтабай Адамбаев. А н н о т а ц н я с ы . Орынбай акын бул жубату толгауын- да Ада.м-атадан бастап патша ханзадага дейш елмект1н хак- тыгын далелдеп Шоканнын эке-шешесше токтау айтады. Шо­ ка н туралы: ...Кудай бакыт калдыреан тип мен жакка, дейд!. Б а с к ы с е з i (10-6.): Шынгыс хан — Зейнеп ханым кетср басты б1згс Баласы терт момынныц кслдж ci3re... С о ц г ы с о з i (16-6.): ...Болсан да Ti;ire шешсн Жнреншезсй, ...Акырда жатар жерщ тар .ioxi't жай. Бул папкада Орынбай акыннын тары мынадай шагын шы- Fap-малары бар: Eipiiiiiii дэптсрдс (каз!рг! казак эртм ен жазылган) 1. Ердеин1н aFa султандыгын куттыктау. 2. Баласы Бнменд1ге — 16 жол. 3. Абащидда (Рубайдолла) ханра — 100 жол. 4. Адамнын жаратылуы туралы (Шеж1рс аныз)—160жол. 5. Арыстан мен Орынбайдыц айтысы— 100 жол. 6. Сералы хожа мен Орынбайдын айтысы — 80 жол. 7. Кара Ерткте, Шаншархан асында Д ан а акын мен Орын- байдьщ айтысы — 160 жол. 8. Шеже мен Орынбайдын айтысы — 80 жол. Emiiuii дэптерде (араб эршмен жазылцан): 1 . Сандыбайдын Ерден1нен — 12 жол. 2. Он ек! анга арналран елен (наурыз, отамалы, сэры атан,

май, инлде, тамыз, мизан, казан, караша, желтоксан, цацтар айларыныц адамзатка берер и п жаксылык, кысым-кыспагы турасында) — 80 жол. Ш ыгарма он 6ip буынды ©лен уйкасына курылган. К a f а з ы, с и я с ы , э р п i. Колжазба 6ip сызыкты дэп- тер кагазы на кег!лд1р сиямен каз1рп казак жэне араб эрште- ршде жазылкан. Ж а з ы л р а н ж ы л ы , ж е р i. 1960 жылдар, Костанай, Омбы облыстары, Б е т т е л у Ь Европа цифрымен бет койылган. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . влец жолдары эр бетке б!р катардан орналаскан. К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Жендеуден етпеген. А к а у ы. Бул колжазба acrni араб эрш'мен жазылган, тупнускадан каз1рп казак ж азуы на кеш1р1лгенде емле, сез кателжтерш кеп ж1берген. П а л к а с ы 618 (Э0И). 1965 жылры Костанай, Солтуспк Казакстан, Ту.мен, Омбы экспеднциясынын матерналдары, 1-ДЭП. 243 Ш. 472 (O FK ) П. 3: Ж. 20 17X20; 16X18 Орынбай акын мен Найманиын 6ip акынымыц айтысы. А вторы Орынбай акын. Ж и н а у ш ы с ы livU<>j U; Айтбай Алжанов. 1900 жылы тугаи. Омбы облысы, Москаленко ауданы, «Озерный» совхо- зыиан. Акын жэне жниаушы. А н н о т а ц и я с ы . ©леннщ баска шумактарында Орын­ бай акын е зж ш жанарал Турысбекке epin Аяг©згс барга- нында Н айм ан Барак батырдыц: «Осы акынмен айтыс»,— леп 6ip x i r i r r l алдына экелш койганын, оны.мен ©те кызыкты айтыс болганын еленмен айтып етедь Bipan ол акыппын аты айтылмаган. Тек «Найман ж1г!т1» деп атайды. Айтыста ара- тура ел байлыгы, ел адамдары туралы айтылады. Ек1 акын езара жумбакпсн шаригат жолын 6ipiHCH 6ipi сурап, ауызба ауыз шешш отырган, юмшн женген1 айтылмаган. Соцгы ©лен «Найман инптте» калган. Он 6ip буынды кара ©лен уйкасына курылган. i (1-п):

К a f а з ы, с и я с ы, а р п i. Шакпак жолды дэптер кзга- зына кегвдр сиямен, араб эршмен жазылган. Ж а з ы л г а н ж ы л ы , же p i. 1950 жылы кагазга туа- р1лген, Павлодар облысында. Б е т т е л у к Европа цифрымен парак Hewipi койылган. Т е к с т 1Н о р н а л а с т ы р ы л у ы . вл ец жолдары ор бетке eKi катардан орналаскан. А к а у ы . Колжазбаны жэндеуден етк1згепде еленнщ бас- кы сездер1 коса жел1мделш, туптел1п кеткен. П а п к а с ы 472 (OFK). Орынбай акыннып влендерк 4- доптер. 244 Ш . 472 (OFK) П. 6; Ж. 20 28Х16;2бХЮ А талуы . л~-> Орынбай акыннык Омбыда еленмен айткан шеж1рес1. А вт о р ы . ;•«■» Орынбай акын. Ж и и а у ш ы с ы . Сыздык Жетпюбаев. Бул туралы мэл1- А и н от а ц и я с ы. Ka3ipri казак аталган халыктын туп те п ©збек деген адамнан екеш, одан туржмен, естек, ногай, кыргыз, казак болып тарайтындыгы, кейшп замандарда жеке- жеке хандарга 6<wiinreimiri, Абылайдьщ Орта жузге хан бо­ лып, казак халкыныц басын коскандыгы жайында айтылган толгау. Жыр тарауларга белшбеген. Он 6ip буынды кара елен улпсшде жазылган. Б а с к ы с в з (6-6.): . .Ui-i-L,’ Осы колжазбадагы 2-дэптерде Ka3ipri казак эршмен жа- зылган Орынбай акыннып мынадай айтыс, толгау, елендер' бар: 1. Орынбай мен Шеженш кагысканы. 3-парак. 2. Орынбайдын Ердеи батырга айтканы. 3. Орынбайдыц Ыбырайга айтканы. 4. Орынбай мен Шеженш айтысы. 5. Орынбай мен Сакып. 6. Дана мен Орынбайдын айтысканы. 3-дэптерде 7. Орынбайдын Ерденге айтканы. 8. Тышкаибайга айтканы.

9. С ералы мен Орынбайдын айтысканы. 10. Ш ынгы ска Орынбайдын айтканы. К а г а з ы, с и я с ы, э р п i. Ж олсыз ак KaFa3Fa кек бояу- лы карындашпей, араб жэне K,a3ipri казак эрштерш де жа- зылрэн. Ж а з ы л р а н ж ы л ы , ж е р 1. Белпс1з. Б е т т е л у Е Европа цифрымен парак usMipi койылган. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лен жолдары эр бетке 6ip к атар д ан орналаскан. К а л п ы н а к е л T i p i л у к Крлжазба туптелген, жендеу- ден еткен. П а п к а с ы 472 (OFK). О рынбай акынньщ влендерк 2, 3- дэптерлер. 245 Ш. 489 (Э © И ) Б. 3; Ж. 20 20X 28; 11X25 А т а л у ы . tit— Ор ынб а й мен Адан сер ш щ кагысуы. (10-6.), Орынбай мен А в т о р л а р ы . j •«--Л»' Акан cepi. Мэжщейулы Мукаш Ж н н а у ш ы с ы . .*■!»> (1900— 1983). Бурьины А км ола губернпясы, Атбасар уезшен (K aaipri Торрай облысынын Державин аудаиы, Да- лабай ауы лы нан). Ол 1930— 1970 жылдар аралыгында баспа- сез орындарында кызмет icTeren. Бслгш ауыз эдебиетш жи- наушы. О ны ц жинаган материалдары Э0И корында сактау- Мэж1кеев жнкаран акын шырармалары: 1. О ры нбай акын Акан cep iH iK сершкпен эшекейлеп киген тон-шекпенш сынап, калжын карыс елен козрайды. Акан cepi езшщ киген кшмдерпп'н ата салты , халык дэстур! скенднш айтып, сы пайы жауаптасады. 2. О ры нбай акыннын Акан ccpi.Mcn тары 6ip кагысуы. Акан eepiniii б а л ы к пен баканы ел ен еткешн сынаганы жэне Акап- нын ж ау ап ©лещ бар — 40 жол. 3. О ры нбай акынньщ кы збен карысуы — 2-доп., З-б. Бул yiueyi де он 6ip буынды кара ©лед улНсшде жазыл- аНК о л т а н б а с ы. ЖикаушыныкЕ К a f а з ы. с и я с ы, э р п i. Жолсыз ак KaFa3Fa араб эр- niMeH, к е г1л д 1р сиямен ж азылран.

Ж а з и л га н ж ы л ы , acepi. 1960 жылдары, Ачматы калаеы. Б е т т е л у i. Европа цифрымен беттелген. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лен жолдары эр бетке 6ip катардан орналаскан, кара сездер толык жазылтан. К а л л ы н а н е л r i p i л у к Колжазба жеке-жеке дэп- терге жинакталран. Реттеп, жендеуден етюзктген. П а п к а с ы 489 (Э 0 И ). Ауыз эдебиет улплерь Ш. 544 (ОРК) 246 П. 2; Б. 4; Ж. 20 ОСПАНКЫЗЫ 3¥ЛКИЯ 21X15; 16X14 А талуы. j Рнззатлу уа хурмэтлу машалшпм (1-6.). Зулкия Оспанкызы (1881— А вт о р ы , j w Л. ... 1919). Кекшетауда Tvun еске». Руы Карауыл, онык ншнде Рай. Ж инаушысы. Бегалнн Сапартали. Ка- зактыц белгЫ жазушысы. Ол Олжанов Нуртаза детеншн ай- туынан жазып алтан. Э к с п е д н ц и я с ы . 1950 жылы Ил мен эдебиет институ­ ты уйымдастыртэн Кекшетау экспеднциясы. А н н о т а ци я с ы. Зулкия акынныц S3i туралы шьнарран елецк Б а с к и с е з i (1-6.): f& lb t С о hf ы с s з i (4-6.): «G i'v— К о л т а н б а с ы . Жниаушынынколы. М е р i. Колжазбанын 6ipiHmi, екшил беттер1нде Орталык тылыми мтапхананыц сопак Mepi бар. К а р а з ы, с и я с ы, э р п 1. Ак катазга кэрьшдашпен, араб opniiue жазылган. Ж а з ы л г а и ж ы л ы, ж е р i. 1950 жыл, жер! белпшз. Б е т т е л у i. Европа улг1с1мен беттелген. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лен жолдары эр бетке 6ip катардан орналаскан. К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Ак кагазбен тысталып, жвн- деуден еткен. П а п к а с ы 544 (O FK ). Оспанкызы Зулкия, 1-дэптер. 264

247 Ш. 848 (O FK ) П. 1,5; Б. 3; Ж . 17 21X17; 18ХЮ А та л у ы. (•»_>_>! Арызым бар нузырына болыснайдын (1 -б.). А в т о р ы , ujr* й\\-> L-iyj Зулкия Оспанкызы. Ж и н а у ш ы с ы . Баисов Хак1м. Ол Аймаганов Сатыбал- лыдан ж азып алган. А н н о т а ц и я с ы , Зулкия акыниыц бас еркш алу ушш болысда ж азран арыз елецк Б а с к ы с в з i (1-6.): ■iC'x.l—J * U-j j ' j j \\ f s j ■ С о н f ы с e з I (5-6.): ... К о л т а н б а с ы. С. Аймагановтын колы. К a f а з ы, с и я с ы , a p n i . KiiFaui жолды дэптерге Кул­ пы сиямен а р а б орш'иде жазылган. Ж а з ы л к а п ж ы л ы , ж е p i . 1939 жыл, Кокшетау об- Б е т т е л у 1 . Европа улпсшде беттелген. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . блек жолдары эр бетке 6ip катар д ан орналаскан. К а л п ы н а к е л т 1 р 1 л у 1 . А к кагазбен тысталып, туба пплген. П а п к а с ы 848 (OFK). К азакты ц шешен.цк С0здер1 меи елецдер1, 1-дэптер. 248 Ш. 1114 (O FK ) П. 3: Б. 3; Ж . 16 28X17; 24X14 А та л у ы. Оспанбайдын кызы едьм мен Зулкия (2-6.). А в т о р ы . Зулкия Оспанкызы. Ж и н а у ш ы с ы . Кад1рбергену..'1Ы Жусш, Канлы руынан (1873-1923), Кызылорда облысы, Теренезек ауданыиан. Сыр бойында К ацлы Жус1п деген атпен б е л гш акын. А н н о т а ц и я с ы . Малга сатылып, шалга зорлыкпен ко- сылган Зулкияны ц айткан зары. Б а с к ы c o a l (2-6.): Оспанбайдын кызы ед1М мен Зулкия, С о н т ы с ©з i (3-6.):

. ЖолСыз саргыш K.ara3Fa осы -ан. Ж ылы белпаз. Жер1 Кы- зылорда облысы, Тередезек ауданы. Б с т т е л у i. Европа цифрымен беттелген. TeKCTin о р н а л а с т ы р ы л у ы . Ор бетке 6ip катар- дан орналаскан. К а л п ы н а к е л т i р i л у L Жендеуден еткен. П а п к а с ы 1114 (OFK). Ж уст К ад1рбергенулыныд елед- дер1 мен ауыз эдебиетшен жинагандары. Ш. 717 (Э9И) П. 1;Б. 1;Ж . 22 20ХН; 18ХЮ ©СКЕ KAPTAYJlЫ А та л у ы . веке акыннык6ip ici (9-6.). А вто р ы , ©ске Картаулы. Костанай облысынан, Кыпшак- тын Танабута руынан шыккан суырып салма акын. 1880 жыл- дар кайтыс болтан, туган жылы белпс1з. Ж и н а у ш ы с ы . Мукатов Ралымжан, ол туралы iarepi- деп сипаттамалардан карадыз. А н н о т а ц н я с ы. ©лед бурын жарияланбаган. ©ске акынпыд бай Ысше вкпелеп К,ызылжарта Kemin кеткет тура­ лы айтылады. Б а с к ы C 03i (9-6.): Кел катын, yfiiiai жык, б!э кетешк, С о д ты с е з i (10-6.): Карамды куртин барып ешкенш жви. К о л т а д б а с ы. Жинаушыныд колы. К а f а з ы, с и я с ы , э р п i. Дэптерге кулгш снямен каз1р- ri казак орп1нде жазылиан. Ж а з ы л г а н ж ы л ы , ж е р i. 1968 жылы, Целиноград каласы. 1969 жылы эдебиет корына тускен. Б е т т е л у i. Европа улпымеи некирленген. Т е к с т 1 д о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лсд жолдары эр бетке 6ip катардап орналаскан. К, а л п ы н а к е л т i р i л у i. Колжазба ак катазбен тыс- талып, жендеуден еткен. П а п к а с ы 717. Ауыз эдебиет улплерь Жинатан Ралым­ жан Мукатов, 1968— 1969,4-дэптер.

250 Ш. 729 (Э© И ) П. 1; Б. 1; Ж . 12 20X 17; 18X15 А т а л у ы. Танабуга веке акынныц сез! (41-6.). А в т о р ы , веке Картаулы, Ж и н а у ш ы с ы. Тэшбайулы Лсылбек. Ол туралы i.irepi- де берьтдЕ А н н о т а ц и я с ы . веке акынныц Ахмет деген правитель- Д1Нжасауылын журт алдында сеп'п айтцан елей:. Жариялан- багап. Б а с к ы с в з i (41-6.): Уйщеконак келмес омсе буйтсеи... С о ц f ы с в з i (42-6.) : ...Келгеи жерден турады атии тартып. К о л т а н б а с ы. Жинаушынын колы. К a f а з ы, с и я с ы , э р п i. Дэптерге кек сиямен ка.'нрп казак эрпш де жазылган. Ж а з ы л р а н ж ы л ы , ж е р 1. 1970 жыл. Т аран ауданы. Эдебнет корыиа 1971 жылы тускен. Б е т т е л у ь Европа цифрымем беттелген. Т е к с т 1 к о р н а л а с т ь г р ы л у ы. блец жолдары ор бетке 6ip катардан орналаскан. К а л II ы н а к е л т i р i л у i. Жвндеуден еткен. П а п к а с ы 729 (ЭвИ ). Тошбаев Асылбектш жинаган ауыз эдебнет улплерц 1971 ж., 3-дэптср. 251 Ш. 732 (Э 0 И ) П. 2,5; Б. 5; Ж. 30 20X 16; 19X12 А т а л у ы. веке акынныц сез! (32-6.). А в т о р ы , веке Картаулы. Ж и и а у ш ы с ы. Есжанулы Кенжетали. Ол туралы мге- рьде бер1лдк . А н н о т а ц и я с ы . Наурызбай, Бегежан, Жаркыибаи де­ ген адамдарра эр кезде айткан кыска елецдер! бер1лген. Эр елец ек|'-уш шумактан турады. К о л т а ц б а с ы. Жинаушыныкк К а т а з ы , с и я с ы , э р п ь Тор кезд1 дэптерге кулпн сиямен каз1рп казак эрпшде жазылган. Ж а з ы л г а н ж ы л ы , ж е.р i. 1969 жыл, апрель аиы, Костанай облысы. 1971 жылы колжазба корыиа тускен. 267

i. в л е к пдары эр бетке 6ip катардан орналаскан. К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Жендеуден еткен. П а п к а с ы 732 (Э вИ ). Ауыз эдебйет улплерь Жинаган Есжанулы Кенжегали, 2-дэптер. Ш. 127 (ЭвИ) 252 Г1. 1,5; Б. 3; Ж. 32 33X20; 30X18 А т а л у ы. .tfiVii веке акыннын влендерь А в т о р ы . Л t v I»Л .} веке Картаулы. Ж инаушыеы. ь Байгулыулы Кулмукам- бет (1863—1918). Костанай облысы. Таран ауданында туып ескен. Руы —кыпшак,. Э к с п е д н ц и я с ы . 1961 жылгы М. О. Зуезов атындары Эдебйет жэне енер институты уйымдастырран Уфа—Костанай экспеднциясы. Оны баскарраи Сейдшда Ордалиев. А н н о т а ц и я с ы . Бул колжазбалар жинагында веке акыннын Сулеймен тереге, Каумсн бите, Элыатаибет Илеу твреге айткандары жэне баска да б1рнеше елендер! бар. Бу- рын баспа бетшде жарияланбаган. Осы колжазбаныц 68, 70, 95-беттершде веке мен Бейб1т акыннын айтыстары бар. К о л т а н б а с ы. Жинаушынык колы. К а газы , с н я с ы , a p n i . Жолды каразга кара сиямен араб орп!нде жазылран. Ж а з ы л г а н ж ы л ы , жер1. 1906—1920 жылдары Кос­ танай каласы. 1961 жылы Эдебпет жэне енер ннститутынык колжазба корына тускен. Б е т т ел у i. Европа цифрьшен беттелген. Т е к с т i к о р н а л а с т ы р ы л у ы . в л е н жолдары эр бет­ ке 6ip катардан орналаскан. К а л п ы н а K e . i T i p t f l y i . Колжазба ватман каразымен тысталып, жендеуден еткен, А к а у ы. Колжазбаныц парактары саррайып, эбден тоз- П а п к а с ы 127 (Э вИ ). Кулмукамбет Баирулыулыкык жинаган ауыз эдебпет улl iaepi. 1961 жылгы Костанай экспедн­ циясы, 2-дэптер. Осы папкада бул колжазбаныц жацадан ке- uiipiareH iteuiipueci бар.

253 Ш. 138 ( Э 0 И ) П. 3; Б. 3; Ж. 24 30X20; 20X8 А талуы . ^ Му16\\i£ U ji беке акыпныц Наурызбай бите айтканы (106-6.). А в т о р ы . J i bjtibC j в е к е Картаулы. Ж инауш ы сы, Елеус1зов Раббас. Ол жайлы |’л гер1д ег1 сипаттамаларды карацыз. А н н о т а ц и я с ы . Наурызбай бидщ конак сыйлай бш- мейНп кел1н1н сынаганы. Бурым жарняланбатан. Колжазба- ньщ 108-бет1нде ©скешк кэрШ к туралы айткан тары 6ip шу- мак, елец1 бар. Б а с к ы с в з i (106-6.): __ , С о н г ы с в з 1 (109-6.); .. и м . д, *. К о л т а к б а с ы. Жинаушынын колы. К а г а з ы , с и я с ы , э р п i. А к кагазга кек сиямен араб эршнде жазылран. Ж а з ы л г а н ж ы л ы, ж е р i. 1960 жылы, Алматы кала- сы. Колж азба корына 1962 ж ы лы тапсырылран. Б е т т е л у i. Европа цифрымен беттелген. Т е к с т i к о р н а л а с т ы р ы л у ы . влек жолдары эр бетке 6ip катардан орналаскам. К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Жондеудеп еткен. П а п к а с ы 138 (ОвИ). Ауыз одсбиет улплерк Тапсыр- ран Елеус1зов Раббас, 1958— 1962 ж., 2-дэп. ©скенщ ЭвИ-нын 137, 242, 4 1 1-папкаларьшда (жпиаган- дар: Э. Наурызбаев, М. М езплбаев), OFK-нык 848, 849, 1152- папкаларында (жпн. Квкбай акы н) e.ienaepi бар. Ш. 729 (Э© И ) 254 П. 1; Б . 2; Ж . 30 20X 17; 18X15 САБЫРБАЙ АК.ТЛИЛАКУЛЫ А т а л у ы . Сыбан Сабырбай акынныц Султанбай тереге айтканы (1 -б .). А в т о р ы . Сабырбай А ктайлак бидж баласы. Ka3ipri Се­ мей облысы, Аягез ауданынап, руы Сыбан. Акындынымен ка­ тар елдн( басты адамы болран. ЯМ

Ж ин а у ш ы с ы. Белп'а'з. А н н о т а ц и я с ы. Коныска екпелеп Сыбан елжен кешга кеткен Султакбай тереш кайта шацырып алып келгенде Са- бырбай акыннын айткен влет'. Б а с к и с в з i (1-6.): Длдияр. 61здй1ауыяБержкарада... С о н гы c e 3 i (2-6.): ...Жат бауыр кыла кврме Бараfumдай. К a f а з ы, с и я с ы, о р п i. ¥зын жолды дэптерге квк сиямен Ka3ipri казак орпшде жазылган. Ж а зы л Fa н ж ы л ы, же pi. Б е л п а з. 1971 ж. институт корына тускен. Б е т т е л у к Европа цифрымен беттелген. Т е к с т1 н о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лец жолдары эр бетке 6ip катардан орналаскан. К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Жондеуден еткен. П а п к а с ы 729. Тлшбаев Асылбектщ жпнатан ауыз эде- биет улп'лерк 1971 ж. Сабырбайдыц OFK-ныц 485, 849, 1132- папкаларында (жинагандар: Кекбай), Э0И-ныц 137-папка- сында Сабырбай туралы дерек бар. Ш. 464 (OFK) 255 П. 8; Б. 16; Ж. 18 22X18; 18X14 САДЫКУЛЫ САБЫР А т а л у ы. сп С- J .i i Эуелг сез бастаймын бк:.\\пллэдеп (1-6.). Авторы. Сабыр Садыкулы. XIX гасыр- дып екшпй жартысы XX гасырдын басында Тортай влкесшде entip сургсн акын-жырау. Ж и п а у ш ы с ы . EpFaaii Есенжолулы (1888—1953). Ол туралы iлrepine бериш. А н н от а ц и я с ы. Бул Сабыр жыраудьщ замана туралы узак толиауы. Бурыи жарияланбаган. ©лендж курылысы 7 буынды жыр yaricine курылран. Б а с к ы с е з ! (1-6.): С о н F ы C 6 3 i (8-6.): ? и зи и , ... К о л т а н б а с ы . EpFa.ni Есенжоловтын. жазганы. A lepi. Bipimui бетшдс КазССР FA Орталык гылыми Ki- тапханасынын сопак Mepi бар.

К a f а з ы , с и я с ы, э р п i. Т узу жолды дэптерге кара еиямен араб эргинде жазылган. iqi^ а 3 ы л f а и ж ы л ы , ж е p i . 1914 жыл, Торгам каласы. 1У4/ жылы ко л ж азб а корына тускен. Б е т т с л у i. П арак бойынша беттелген. Т е к с т 1 н о р и а л а с т ы р ы л у ы . влек жолдары эр бетке уш к ата р д а н орналаскан. К а л п ы и а к е л т i р i л у i. А к кагазбен тысталып, жвн- деуден эткен. П а п к а с ы 464 (OFK). Сабыр жыраудын еленк Сабыр- дыдОГК-ныц 464-папкасында (ж ин. Ф. Габитова) толгаулары бар. Ш. 383 (O FK ) II. 2; Б. 4; Ж . 40 21X 17; 16X15 САК.АУ А К Ы Н А т а л у ы. u f i j ■=£•>»ji» b С а к а у кыздыд влен1 (1-6.). А в т о р ы . ^ r J ijiiu С акау акы н. K,a3ipri П авлодар об- лысы, Б аян ау ы л ауданынан, руы Суйшдйс. XIX расырда eMip сурген. Bipiieiue акындармен айты скан. Ж анауш ысы . Элкей Маргулан. Белгш талым, академ ик. А н н о т а ц и я с ы. Сакау к ы з туралы аныз елен. Б а с к ы с а з i ( I -б.): С о н ры c e 3 i (4-6.): К о л т а н б а с ы . Жинаушыньш. М е р i. Bipiiiuii бетшде ТСл ж эне одебиет институтыньщ терт бурышты Mepi бар. К а г а з ы , с и я с ы , a p n i . Ж олды кагазга к а р а еиямен араб эрпшде жазылган. Ж а з ы л т а н ж ы л ы , ж е р i. 1939 жыл, Алматы. Б е т т е л у к Европа у л п ам ен беттелген. Т е к с т iH о р и а л а с т ы р ы л у ы . ©лен жолдары эр бетке 6ip к ата р д а н орналаскан. К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Жендеуден еткен. П а и к а с ы 383 (OFK). Акындар, 4-дэп.

25? Ш. 492 (OFK) П. 2,5; Б. 5; Ж. 32 27X21; 26X14 А т а л у ы. Сакау акынныц шырармалары. А вт о р ы . Сакау акын. Ж и н а у ш ы с ы . TopaflfbipoB Шэймерден. Ол туралы i.i- гер1де бер!лд1. Ш. Торайгыров жинаран Сакау акыннын шыгармалары. (Бул колжазбада Сакау акынныц жеке адамдарра айткан б1рнешеелей!- жене айтыстары бар): 1. Сакау мен Тэжййн, айтысы—1-6. 2. Садыкка айткаиы -2 - 6 . 3. Kauip Келбай ел!не айтканы — 2-6. 4. Казанраптын асында айтканы — З-б. 5. Жомmiбай акынмсн айтысы — З-б. 6. Сулудыц каракаттай K03i болсык — 4-6. 7. Акан cepire айтканы —4-6. 8. Саржан тореге айтканы — 5-6. 9. Шоп мен Торайгыр биге айтканы — 6—7-6. 10. Секербайра айтканы —8—9-6. 11. Турсынбайга айтканы — 10-6. 12. Тогжан акыимен айтысы — 11— 13-6. Осы колжазбалардык машипката басылран нускасы 6ipre сактаулы. К о л т а ц б а с ы. Жинаушынык колы. М о р i. К,олжазбанын 6ipiiuni бепнде Т1л жэие эдебнет иистнтутыныц торт бурышты Mepi, сонры бетшде OFK-ныц со- пак мер! бар. К a f а з ы, с к я с ы. о р п i. Жолсыз ак, кагазга кулгш снямеи араб орп1иде жазылран. Ж а зы л ран ж ы л ы , ж е pi. 1946 жыл, Кереку кала- сы (Ka3ipri Павлодар). Б е т т е л у i. Европа улгЩнде беттелген. Т с к с т i п о р к а л а с т ы р ыл у ы. ©лек жолдары эр бетке 6ip катардап орпаласкан. К а л п ы н а к е л т 1 р 1 л у 1 . Колжазба туптелш жеидеу- ден еткен. П а п к а с ы 492 (OFK). Сакау акынныц шыгармалары. 272

Ш. 420 (O FK ) П. 6; Б. 6; Ж. 26 29X 22; 26X16 САСАНУЛЫ ЕСЕНБАЙ А вторы. j j L L Сасанулы Есенбай (1843— 1925). Бурынры Шыцрыстау, Ka3ipri Семей облысы, Абай ауданынан, руы Аргьш ш ш де Куандык. Акан cepiMeH курдас, api туыс болтан. Ж и н а у ш ы с ы . О шреулы Тэшрберген. Семей облысы, Абай ауданынан, 1907 жылы TyFan. Халык акыны жэне ауыз эдебиетш жииаушылардыд 6ipi. Есенбай акыннын Эм1реулы жикаган елендершщ Ti3iMi: 1. MycTaftFa айтканы— 1-6. 2. Ж у з байтал (Калын м ал жен1нде) — З-б. 3. Волыс билерге — 5-6. 4. А ккозы га — 6-6. 5. Есенбай акын мен К о ж аб ек айтысы, 2-дэп. — 1-6. К, о л т а и, б а с ы. Жинаушыныю. М е р i. 1-бетшде К азак С С Р FA Ил жэне эдебиет инсти- тутыныц шарш ы Mepi бар. К, а г а з ы, с и к с ы , э р п i. EcKi, жолсыз i<aFa3Fa кара карындашпен араб эрпшде жазылсан. Ж а з ы л и а н ж ы л ы , ж е р i. 1940—1949 жы лдары Се­ мей облысында жазылган. Б е т т е л у Е Европа улг1с!мен беттелген. Т е к с т 1 н о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лед жолдары эр бетке 6ip катардан орналаскан. К а л п ы н а к е л т 1 р 1 л у Е Катты кагазбен дапталып, жендеуден еткен. П а п к а с ы 420 (OFK). Есенбай акын жэне б аска акын- дардын 6 ip ep сез!, 3-дэптер. Ш. 420 (O FK ) 259 П. 1; Б. 2; Ж . 20 29Х21;26ХЮ А талуы й & .з & а Есенбай деген акынмын (2-6.). Сасанулы Есенбай акын. А вторы, 273 18-117

Ж и н а у ш ы с ы . Жакыпбаев Бозтай. Ол жайлы игерще бер!лдр. А н и о т а ц н я с ы . Бул елен Есенбай акыннын картайган шагында адамньщ жасы туралы шытарган толгау TepMcci жэ- нс «Барлы-барлы, барлы тау» (З-б), «Ш алабайга айтканы» (5-6.) деген eni елею бар. Бурын зерттелмеген. Жыр улНйне курылган. Б а с к и c e s i (2-6.): ' * U *-. С о н f ы с е з i (З-б.): К о л т а ц б а с ы . Б. Жакыпбаевтык!. M e pi. 1-бетшде КазССР FA OFK-ныц сопак Mepi бар. К а г а з ы , с и я с ы , э р п i. Жолсыз ак кагазга кара ка- рындашпеи араб эрпшде жазылран. Ж а з ы л р а н ж ы л ы , ж е р к 1944 жыл, Кекшетау об- Б е т т е л у ! . Европа цифрымен беггелген. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лен жолдары эр бетке 6ip катардан орналаскаи. К а л п м н a к е л т 1 р 1 л у 1 . Колжазба ак кагазбен тыс- талып жепдеуден еткен. П а п к а с ы 420 (OFK). Есенбай акын жэне баска акын- дардыц 6ipep ce3i. 3-дэп. 260 Ш. 489 (Э0И) П. 2; Б. 2; Ж. 27 30X21; 25X12 А т а л у ы. Ауыз эдебиет улплерь А в т о р ы . Есенбай акын. Ж и н а у ш ы с ы . Мэжжеев Мукаш. Ол туралы мэл1мет- тер i.'!гсрЦе 6ер!лд1. Можшеев Мукаш жинагаи Есенбай акыннын елецдерк 1. Бала туралы зары — 10-6. 2. Акыннын езш таныстыруы — 1-6. 3. Ракыдия сездер1 — З-б. 4. ©неркэсш жайында — 6-6. 5. Кэршкп бейнелеу! — 8-6. 6. Ракымбекп куттыктауы— 12-6. 7. Батасы — 15-6. 8. Шалабайга айтканы — 20-6. К о л т а н б а с ы . Жинаушыньщколы. К а т азы , с и я с ы , э р п 1 . Саргыш тарткаи жолсыз ак кагазга кулгш сиямен, араб эрп1мен жазылран.

Ж а з ы л р а н ж и л ы , ж е р i. 1970 жыл, ноябрь, Алматы каласы. Б е х т е л у i. Европа цифрымен беттелген. Т е к с т Г н о р н а л а с т ы р ы л у ы . 0лен жолдары эр бетке 6ip катардан орналаскан. К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Колжазба туптел1’п, жендеу- ден еткен. П а п к а с ы 489 (Э 0 И ). А уыз эдебиет улплерь тапсырган: М эжжеев М укаш. Есенбайдын Э©И-ныц 242, 827-папкаларын- да (жинатаидар: Э. Наурызбаев, М. Мэжкеев) шыгармалары бар. 261 Ш. 420 (О Р К ) П. 2; Б. 2; Ж. 28 28X 20; 24X10 А т а л у ы . К эрш к картайган сон казган кердей (1-6.). А в т о р ы . Есенбай акын. Ж и и а у ш ы с ы . Казыбеков Кыздарбск. Ол жайындагы деректерд» ал д ы ц га сипаттамадан караныз. А н н о т а ц и я с ы. Есенбай акынныц кэрш к туралы тол- гауы. К а р а ел ец улпсше курылтан. Бул дэптерде тагы еы шумак е л е ш бар: «Шалабайра айтканы» (З-б.), «Шабардыц асында айтканы » (4-6). Б а с к ы с е з » (1-6.): Каршк картайган сон казган кердей... С о н f ы с е з » (2-6.): М е р » . 3, 4-беттершде К а з а к ССР Рылым академиясы ОРК-нын со п а к мер» бар. К а р а з ы , с и я с ы , э р п 1. Саррыш тартдан к агазга ма- шинкамен басылран. Ж а з ы л г а н ж ы л ы , ж е р i. Белг1с»'з. Б е т т е л у 1 . Европа цифрымен беттелген. Т е к с т 1 н о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лен жолдары эр- бетке 6ip катар д ан орналаскан. К а л п ы н а к е л т 1 р 1 л у 1 . А к каразбен туптелш, жен- деуден еткен. П а п к а с ы 420 (ОРК). Есенбай акын жэне баска акын- дардын 6ipep сез». 4-дэп. 275

Ш. 426 (OFK) П. 4; Б. 4; Ж. 18 20X16; 16X5 САТЫБАЛДЫ¥ЛЫ МЕДЕТБАЙ А т а л у ы. Medelbaidwj. ЬаЫагь elgeade аКцаа». Медет- -байдын балалары елгенде айтканы. А в т о р ы . SalьЬаШь<Нь Mcdcibai - Сатыбалдыулы Медет- бай (1850—1928). Ka3ipri Мангыстау облысынан, руы адай, Медетбайды балыкшы акын деп атаган. Медетбай бар eMipiH балык аулаумен втк1зген. Бай-кепестерге жалданып Иранта барган. Ол ез елкесшс белгкн текпс акын болтан. Медетбай акынныц елскдер1н жатка айтып жургендср: Де.менов 1лесбай, Кешшмбаев Дуйсен, Дарабаласв 1зтур, бу- л ар каз|'рп Мангыстау облысы, Шевченко ауданынан. Ж и н а у ш ы с ы . Btkarbsiauov Zccdcbai, Бекарыстанов Зердебай, каз!ргj Мангышлак облысынан. 1924 жылы тутан, мугал1м. ауыз адебиет улплерш 1940 жылдардан 6epi жинап К азак ССР Гылы.ч акадсмиясынын эдеби корларына тапсы- рып кследк Солардыц пшиде Досан, Ж оламан батырлар, Асанкайгы, Аралбай, Медетбай, Нурым жыраудыц вснеД, тер­ ме влендср! бар. А н н о т а ц и я с ы. Медетбай балык аулауга кеткенде уйде калган Кыдыркожа, Зылика деген балалары кайтыс болады. E kl баласынан б1рдей айрылган акын зарлап отырыи осы вленмсн кепшшкке мунын шагады. Он 6ip буынды кара елен- меи жазылган. Б а с к ы с е з 1 (1-6.): ОоЬшванilcqAttsekjldj sfiijqarwn,,. С оц ты со 3 1 (2-6.): .. .Baswida <(aldbij tsbenjry. Talap Jzdipwmcbqlbitt деген елентнде Медетбай бай- купецтсрге жалданып, итбалык сокпак болып 6ipre келген жолдастарынан бвлшш калып, муз устшде жалгыз калады, муз оиы Иран тауга карай алып кетедк Кайтарда муз ойылып, опат бола жаздайды, балыкшылар кел1п куткарып алады. Акын осы океаны энг1ме етедк Б а с к ы C93i (З -б .): <рerjnemenБагьр liirdbtn ^ьхЫЬазСыу С о н г ы с е з ! (4-6 .): ..,Eswi<(ilI altqan ferjnt (тпц'з Wit. 276

К о л т а и б а с ы . Бекарыстанов Зердебайдын колы. Ж а з ы л г а н ж ы л ы , ж е p i. 1940 жылдар, Форт-Шев­ ченко к ал асы . К a f а з ы, с и я с ы, э р п i. Bip жолды дэптерге кара сия- мен, латы н э р тн д е жазылган. Б е т т е л у i. Европа цифрымен беттелген. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лен жолдары эр бетке 6 ip катардан орналаскан. К а л п ы н а к е л т 1 р i л у i, Колжазба xy6i Tirlniii, ак кагазбен тысталып жендеуден вткен. П а п к а с ы 426 (OFK). Е л аузынан жазылып алынган казакты н эдебнет пускалары. Ш. 242 ( Э е й ) 263 Б. 15; 84—85; Ж. 46 20X16,5; 18X14 СЕЙДАХМЕТ БЕЙСЕНУЛЫ А талуы . Л Л -За& К Тацат Кьш ш ак Сей- дахметтен. Бейсемулы Сейдахмет А в т о р ы . wAa-iAjA., ^ (1886— 1912). TopFaii елкесшде eMip сурген. Руы — кыпшак, онын 1ш ш де Танат, Ыбырай Алтынсариннын тустасы. Айтыс- тарга каты скан, «Тотынамем» аударран- Ж и н а у ш ы с ы . fwlii-;I* J'X'iU Наурызбаев Эбмка- сым. Ол х у ралы Lirepue берьтдь Эб1лкасым жинатан Сейдахмет влендер!: «Бай болсан ба­ тин, ж акы н, эд|‘л би!н* (15-6.), «Жасымда сер! болып 61раз журд!м» (84— 85-6.). К о л т а к б а с ы . Жииаушыныкк К a F а з ы, с и я с ы, э р п i. Ш акпак жолды дэптерге квк сиялы к а л а м м е н араб эрлшде жазылган. Ж а з ы л г а н ж ы л ы , ж е р i. 1928—1962 жы лдар, Жез- казран кал асы . Б е т т е л у i. Доптердщ eni бет! де ecenxe.iin беттелген. Т е к с т i n о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лен жолдары ор бетке ек1 к а т а р д а н Т131лген. К а л п ы н а к е л T i p i л у к А к кагазбен тысталган, жен­ деуден еткен. А к а у ы . Колжазба дэптердщ 'ry6i сеплген. П а п к а с ы 242 (ЭвИ ). Ауыз эдебнет улг1лер[, I, 2-дэп.

264 Ш. 748 (OFK) Б. 1-16; Ж.26 29X20; 25X15 А т а л у ы . а .„ j'ii, j, Айна (влецдерО. А в го р ы. j и *—i л Сейдахмет Бейсенулы. Ж пнаушысы. .. Сабыр Шэрмюв. (1880— 1942). Вягск губерннясы, Варзей ауылында туган, халык поэ- зиясып жинап. ол туралы кез1ндс niKipiH айткан жазушы, ко- FaM кайраткерк Сабыр lliapinoa жинаган Сейдахмет акынньщ блендере («Анна» дсген влендер жинагындагы шьмармалары- иан): «Анна*. «Деп ойла жау комсынсан ел|'м жакын», «Ата- мыз Ti.ieyaire арам жаккан», «Имамга сайтам кандас таласы бар», «Надан дос та мак. тойса бер! беттер», «Дуниеде кунийл адам, жынсыз баксы», «Ойлап е.м халыктын. сырын бастата- лы», «Эрк1мге мал neci маклум етер», «Амалдап кал жарлысы кун квред'|», «Сейдахмет, денсаулыктын каддрш 61л!», «Кекш ксй адамнын каткам муздай», «Кызылга уймелей.д! сауыскан да», «Болганда келш айрыр, KeMnip саяк», «Бул болса apxiM бакпас жолдасына», «Дос емес дос артынан жамандаса», «Кус ушар жунеамен аспамдары», «Тиед| ер пайдасы саекан жерде», «Жаманныц мыаы турмас кара пулка», «Он жабу жапсан жетпес 6ip тулпарга» атты елендер1 енген. Бул елендерд'| ол Н азар Молдабекулынан жазып алран. О л Атбасар ауданынан, руы найман. К о л т а н б а с ы . Жинаушынык1. М в р i. Ил жопе эдебиет институтынын. сопакша Mepi ба- сылраи, пни, № 2679. К а г а з ы, с и я е м , о р п i. Саргыш тарткан жолсыз ак кагазта квкснялы каламмен араб эргинде жазылган. Ж а з ы л г а н ж ы л ы , ж е р i. 1939 жыл, Акмола облысы, Атбасар аулами. Б е т т с л у i. П аран бойынша беттелген. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лек жолдары эр бетке 6ip катардан орналаскан. К а л пм и а к е л т i р i л у 1. Ак катазбен тысталган. А к а у ы . Сызылып шимайланрам, каказы T03F3H. П а п к а с ы 748 (OFK). Бейсенулы Сейдахметтщ елекде- pi, 3-дэп. 278

Ш. 748 (O FK ) Б. 1— 15; Ж. 28 30X 20,5; 28X10 А т а л у ы. Сейдахмет шыгармалары. А в т о р ы. '*•.-»«• с.***.: j . * Сейдахмет Бейсенулы. Э к с п е д и ц н я с ы . 1946 жылы Казак ССР Рылым ака- демиясыныц Т1л жене эдебиет институты уйымдастырган Кос- танай экспедидиясы. Ж и и а у ш ы с ы . о ——' и - Омар Шипнн (1879— 1963). Бурынры Костанай облысы, О б аган ауданынан. Bipneme елец ж инактары шыккан атакты х ал ы к акыны. Сонымен катар ауыз одебиетш жинаушы. О м ар Ш ипин жинаган С ейдахмет акын шыгармалары: «Нагызхан колота», «Ахмет бейшарасын сезге ж азган», «Дос емес досын сырттан ж амандаса», «Сейдахметтщ кедейлшпен айтысканы», «Нуртаза дегенге жазганы», «Шлмей тас болган- нан сы н ган жадсы», «Ж астык туралы елеш», «©кнпш», «Байнды залы.мдыкпен уры напыл», «Тар бешпент шалбар шыкты кынамалы», «Бел1 6ip ж уан бедеу ат», «Ерлерд; бскер демею'з», «М шгежм аргымак деп байтал шыкты», т. б. елец- дерк Б ул елецдерд! Есенжолов Ергалидан (1946. Костанай облысы), Баубайулы МеШрманнан (Жезказган ауданы ), Ер- магамбсттсн (1943, Ж езказган ауданы), Оспаннан (Кызылор- да облысы, Шиел1 ауданы) ж азы п алган. М е р i. 1947 жылы басы лгак Т1л жене здебиет институ- тыньщ \\ie p i бар. К a f а з ы, с и я с ы, э р п i. А к кагазга кара, к ек жене жасыл сиялы каламдармен а р а б эрпшде жазылган. Ж а з ы л f а н ж ы л ы, ж е р i. 1940 жылдар, Костанай об­ лысы; 1943 жыл, Жезказган. Б е т т е л у к Парак бойынша да, бет бойынша д а беттел- Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . 0лек жолдары эр бетке 6ip катар д ан орналаскан. К а л п ы н а к е л т 1 р 1 л у 1 . А к кагазбен тысталран. А к а у ы. Карындашпен ж азы л ган жэне ешкен, сызылган жерлеpi бар. П а п к а с ы 748 (Э0И ). Сейдахмет Бейсенулы елекдер;', 1 -дэп. Сейдахметп'ц шыгармалары ОГК-нын 292, 748-папкаларын- да (ж ннаганд ар: Э. Наурызбаев. Е. Есенжолов), Э©И-нын 127, 292-папкаларында (жннагандар: К- Байгулыулы, К. Аманта- ев) кездесед1. 279

Ш. 376 (OFK) 266 Б. 1-12; Ж. 16 СУЙЖБАЙ ЛРОНУЛЫ 21X17; 20X16 А т а л у ы . Qbrojb's Orman qan efgende aiiqanb > Кыррыз Орманхаи елгенде айтканы. А вт о р ы . Syijnbai AronOlb , Суйшбай Аронулы (1827— 1896). Алматы облысынын. каз1рп Ж амбыл ауданыида туып есксн. Экеа Арон Шапырашты руынан шыккан кедей адам екен. Суйжбай 15 жасынан елец шыгара бастайды. Кацтарбай акынмен карысы, Тезек теремен айтысы онын, атын бук1л Же- Ticyra тапытады. Суйшбай кеп айтыска катыскан, енбеюш ха- лыктыц муддесш жактаган алгыр акын болран. Жас Жам- былдыц ой-niKipiHin калыптасуыиа, акындык енершщ epicieyi- нс кеп acepi болтан. «Менщ iiipiM Суйшбай» деп Жэкек тепн айтпатан. Ж и и а у ш ы с ы. Qaroiabacv.Srajrzafl Каргабаев 0Mip- зак. Алматы облысы, Каскелен ауданынан, Жамбылдыц шэ- шрттершщ 6ipi. Акын, жннаушы. А н н от а цн я с ы. Тапкыр сезд1н, етм'р влецшн аркасын- да мол сыйлыкка кенелш, туйе жетектеп, ат м!нш, кыз алыгг кайткан. Ба Опили цап «Igcnde Qocqardwv qata* г*Ijgjlip••• С о к р ы с е з i ( 12-6.):., ,Qm а1ьр qaitqan gerj. М o p i. 1-Сетте басылран мерде: «Академия наук Каз ССР, Центральная научная библиотека» деген жазу бар. К а ра з ы, с и я с ы, э р п i. Ак кагазра жасыл сиялы ка­ лам мен латын эрпшде жазылган. Ж а з ы л г а н ж ы л ы, жер1. 1939 жылы, Каскелен ay- даны. TeKCTiH о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©леи жолдары эр бетке 6ip катардан ж эзы лрэн. Б е т т е л у i. Европа цифрымен беттелген. К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Жендеуден еткен. П а п к а с ы 376 (OFK). Сушнбайдын кыррыз Орманхаи елгенде айтканы. 280

267 Ш. 376 (O FK ) Б. 1— 2; Ж. 14 21X 17; 20X16 А т а л у ы. ‘‘ Ка рт Суйшбайдыц токсан жастан асканд а айткапы. А в т о р ы . isLuit- Суйшбай. Э к с п е д и ц и я с ы . 1946 жылы октябрь айында уйым- дастырылган Кокшетау экспедициясы. Экспедиция Mymeci Бозтай Ж акыпбайулы. Ж и н а у ш ы с ы . « J'c—\"i Аймаганов Сатыбал- ды 1882 ж ы л ы Кокшетау облысы, Енбекнплдер ауданыида ту­ гаи. Акын ж эне казак ауыз одебиетш жинаушы авторлардыц 6ipi. 1964 ж ы л ы кайтыс болды. А н н о т а ц и я с ы . Ж иырмадан бастап эр он жылын елед- ге досады. Отызды шыта алмас белге, кырыкть: каптаган селге, елуд | камысты келге тецейдк Бул дэптерде: «Шапыраш- ты ел1нде 6ip кад1рл1 адамнын баласы олгенде к еш л айтка- ны», «К ескенж ал кызбен айтысы», «Турсынай кызбен айтысы», «Суйшбай елгенде кызы Койжанныц жоктауы» деген шыгар- малар бар. Б а с к ы с 8 3 i (1-6.): ... С о н г ы с в з i (2-6.): К о л т а н б а с ы . Аймаганов Сатыбалдыныш. К а г а з ы, с и я с ы , э р п i- Ак кагазга кек сиямен, ка- рыпдашпен, араб эрп1нде жаэылган. Ж а з ы л г а н ж ы л ы , ж е р 1. 1946 жылы, Кокшетау облысы, Ецбекш1лдер ауданы. Б е т т е л у i. Европалык цифрмен беттелген. Т е к с т i к о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лен ж олдары эр бетке 6ip катар д ан т1з1лген. К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Жендеуден отпеген. А к а у ы. Каиазы тозып жырымдалган. П а п к а с ы 376 (OFK)- «Суйшбайдыц айткапы». «Суйш- байдык К ескенж ал кызбен айтысы» (4-дэп.) жэне «Суй1нбай елгенде кы зы Койжанныц жоктауы», «Турсынай кызбен ай­ тысы» деген материалдар 6ipre жур. Н у с к а с ы 548 (OFK). С уйшбай мен Тезек торе, 3-дэптер. 281

ш . 386 (э е и ) Б. 1-45; ж . 35 27,5X19; 23X14 А т а л у ы. Суйпгбай акын шыгармалары. А вт о р ы . Аронулы Суйшбай. Ж и н а у ш ы с ы . Сариев Эбд1кали (1900—1964). Алматы облысы, Жамбыл ауланынан. Халык акыны. 1924 жылдардан бастап влек жазтан, api жннаушы. Bipueuie жинактары жа- рпяланды. О. Сариев жинаган Суйшбай елекдерк «Суйшбай- дык наукастанып жаткандапл айткан елендер1», «Кор!л(Ктура- лы», «Макал-мотелдер», «Билер мен терелерге», «Суйшбай туралы экп'ме». «Орманнык улы Умбетэл; ханта», «Тезек те- реге» атты уш-терт еленк «Шапырашты жайында» («Дэу Батырбекке»), «Нл1мд1 корашсынба Д эу Батырбек», «Ат шап- канда», «Сарыбайдын, моласынын басында айтканы», «Солтан тереге», т. б. К, a f а з ы, с и я с ы , э р п i. Кексе каразына машинкамен басылкан. Ж а э ыл f а н ж ы л ы, ж е р i. 1959 ж. Каракестек селосы. Б е т те л у i. Паран, бойынша беттслген. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лед жолдары эр Сетке 6ip катардан басылган. К а л п ы н а к е л т 1 р 1 л у |. Кги-азбен тысталган, Ty6i Ti- А к а у ы. Spin кателер! тузетмеген. П а п п а с ы 386 (Э 0 И ). «Суйшбай акын шыгармалары», жнн. Э. Сариев, Суйшбай акынныц OFK-ныц 548-папкасында, Э0И-ШЦ 242, 504, 595 д, 596 д, 717, 780, 781 папкаларында (жимарандар: М. Будайли, Г. Мукатов, Э. Наурызбаев, А. Нуркенов, Cepiu Муканов) елекдер1 кездесед1. Ш. 360 (Э0И) 269 Б. 53-64; Ж. 24 20X17; 19ХП Т А Й К 0 Т AFAM ACVJlbl А т а л у ы. Тайкет акынныц кулдыктан айырып алканы немесе «Карала бне». А вторы . Тайкет акын Агамасулы

(1813— 1903). Ka3ipri Талдыкоргаи облысынан. М атай елшщ imiHAe кенж е, онын 1ш1нде Тастелир. Акын Саранын жакык агасы. Ж асы н д а Мужык бидщ колында кулдыкта жургея. 0Mipi кедейлж пен еткен. Ж и н а у ш ы с ы. *4*V *-i J j Бейсебайулы Бей- себек. О л жайлы i.irepiae айтылды. А и н о т а д и я с ы . Талдыкоргаи облысы, Ала квл ауданы, Ушарал взен1н1ц бойында Каракерейд1 бплеген Бексултан де­ ген твре болады . Жанбыршы руынан шыккаи 6ip малайы те- peniK кызы Бэтимадан coFbiMFa мал сурайды: « в з щ бар-дагы шетшен устап сойып ал, 6ipaK экемн1н карала биес1не тиме»,— дейд!. Ж1г1т жылкышы Эд1лбекке келш, карала биен1 Kepin, со- ган кызыгып сойып алады. Сол ушш теренщ каЬарына ушы- рап, агайы н туганымен жет1 уйл1 жан емтрлш кулдыкка кесГ лед1. Ол орюмдерден акыл-кенес сурайды. «Сен1 куткарса Матайдаты Мужык бн рана куткарады», —дейд1 улкендср1. Сол кезде б ид щ малый багып журген Тайкет акын: «Кулдык- тан мен куткарам , биеке!» — дейд1. Тайкет койшылыктан ку- тылып, б ар акысын алып, ж аксы ат, жацсы кшм киin, тереге барады. TepeHi api мактап, api сынап, жет1 уйла жанды кул­ дыктан куткарады. Б а с к ы свз1(57-б.): С о ц f ы с в з i (63-6.): - ы u_i^5j u i i . к, с—Д-» К о л т а н б а с ы . Жинаутыныкн К а г а з ы , с и я с ы , a p n i . Дапгер кагазына квк сняли каламмеи а р а б эрлйгде ж азылган. Ж а з ы л f а н ж ы л ы, ж е р i. 1959 жылдар, Талдыкор- ган облысы, К,апал ауданы. Б е т т е л y i. Кагаздым ei<i бет! бойынша беттелгсн. Т е к с т ! д о р н а л а с т ы р ы л у ы . Кара сезбен аралас елен ж о л д ар ы бетке 6ip к атардаи орпаласкан. К а л п ы н а к е л т i р i л у 1. Жеидеуден етпеген. Л а п к а с ы 360 (Э 0И ). Ауыз одебиет улплерк 1-дэп. 270 Ш. 406 ( Э 0 И ) П. 2; Б. 1; Ж. 24 24X 15; 17X14 ТАЙМАНОВ ИСАТАЙ А т а л у ы . Би еткен агам Ж абал , экем Тайман. А в т о р ы . Исатай Тайманов (1791—1838). Ka3ipri Гурьев облысы, Тайсойган кумында туып, ecin, Актебе облысы, Иса- 283

тай ауданында дуниеден еткен. Исатай 1836—1938 жылдарры халыктын Жокпр ханта карсы халык кетерынсш басцарран бслгш халык батыры. Ж и н а у ш ы с ы . Жумагазпеа Иманбай- Ол туралы iare- р1де айтылды. Ап н о та ци я с ы. Бул еленд! 1946 жылы Иманбай Myci- рэл1 Оспанов дегеннен жазып алкан. Исатайдын згасы —Жа- бал, экеш —Тайман Нарынды мекендеген. Эбмкайыр, Нура- лы хандардыи Бер1ш руыныц арасына от тастап, Исатайдын соцынан отыз адамды салып, Нарын жер1нен курындаганы айтылады. Хандардын кысымына шыдай алмай талай кимас батырлардын ел! уш1'н курбан болгандырын толрайды. Б а с к ы с о з i (15-6.): Сурасан БерйиулиАгатайдан,... С ояры с е з ! (16-6.): ...Елшде Taped aji.i ханы барда. К о л т а н б а с ы , Жумагазиев Иманбайдын колы. К а г а з ы, с н я с ы, э р п i. Тор кезд1 дэптерге кек сиямеи Ka3i'pri казак эрпшде жазылран. Ж а з ы л р а н ж ы л ы , ж е р i. 1946 жылы. Орал облысы, Казталовка селосы. Б е т те л у i. Европа цнфрымен бер1лген. Т е к с т i а о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лен жолдары эр бетке 6ip катардан орналаскан. К а л п ы на ке л T i p i лук Колжазба калын ак кагаз- беп тысталып, ryfii п г ш п , жендеуден еткен. Н у с к а с ы 504 (Э 0 И ). «Би еткен агам Жабал, экем Тайман», жннаган: Султанралнева Гулжау, 1963 ж., 1-дэп. П а п к а с ы 406 (Э 6 И ). «Исатай—Махамбет туралы мэ- л1меттср, елендер жэне оныц урпактары жен]'ндс», 1957 ж. Гурьев экспедициясы. Жни. Адамбаев Б., Омаров О. 271 Ш. 187 (Э0И) П. 1; Б. 2; Ж. 17 28X20: 25X16 А т а л у ы. Исатайдын эйе-ммен коштасуы. А в т о р ы . Исатай Тайманов. А й ту ш ы с ы . Халима Отералиева 1889 жылы Орал об­ лысы, Жэшбек ауданында туган. BipHeiue жинактары жарык керген халык акыны. Каз|'рде Алматыда турады. Ж и н а у ш ы с ы . М. Румарова. Эдебиет жопе енер инсти- тутынык aFa гылыми кызметкерк Ол халык акыны Халима Итегалиеванын айтуынан 1950 жылы «Исатайдын Махамбет- 284

пен ам андасканы », «Исатайдын эйел!'мен коштасканы» деген елендерш ж азы п алган. А н н о т а ц и я с ы . Исатай халыкты кетершске уйымдас- тырып ж ургенде эйел1 Алманы ж а у жаты 6ip тунде алып ке- тедй И сатай Алманы алып кеткен хабарды еспгеиде осы елен- Д1 айткан. Б а с к ы с в з i (18-6.): Тацдап алган Алма аруым, С о н f ы с е з i (19-6.): ...Кай батыраан кем едщ. К, а р а з ы, с и я е м , э р п 1. А к кагазга каз!рг! казак эрш'мен м аш инкага бастырылран. Ж а з ы л f а н ж ы л ы, ж е р i. 1951 ж., Алматы. Б е т т е л у к Европа цифрымен бермген. Т е к с т i н о р и а л а с т ы р ы л у ы . ©леи жолдары эр бетке 6ip катар д ан орналаскан. К а л п ы и а к е л т i р i л у i. Колжазба 6ipiHUii жендеуден еткен. Г1а п к а с ы 187 (Э©И). «втегалиева Халиманык айтуы- нан ж азы лы п алынган ауыЗ эдебиет улплер! мен XIX, XX Fa- сырларда ем ip сурген кейб1р акындардын елецдер1». 272 Ш. 332 ( Э 0 И ) п . 3; Б. 5; Ж. 18 20X 17; 17X13 А т а л у ы. j .i;с» Исатай ж а у г а аттанарда М ахамбетке баласы Ж акияны тап- сыртаны. А вторы . . 1Г|_. И сатай Тайманов, Ж и н а у ш ы с ы . ^ C y iJ l.1, Ауатанов Тайыр. Ол тура- лы деректерд! ixrepri енпаттамалардан карацыз. А н н о т а ц и я с ы . Исатай, Махамбет жолдастарымен ха- лык. м уддесш жоктап, талай согыстарга катысады. Жэцпр ханныц сезоне ceHin, талай баты р достарынан айрылып кал- ганына е к ш е д к «Ауыр согыста к аза болсам болам, Жакия сараи ам ан ат» , — деп М ахамбетке тапсырады. Б а с к ы с е з 1(94-6.): . . и и а /> С о ц f ы с е з i (99-6.): - дэптерге К о л т а н б а с ы . Жинаушынык1. К а г а з ы , с и я с ы, э р п i. Колжазба тор кез сия карындашпен араб эртнде жазылган.

Ж а з ы л р а н ж ы л ы , ж е pi. 1955 жыл, Гурьев облысы, Теш'з ауданы. Б е т т е л у i. Европа цифрымен берьлген. Т е к с т in о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лен жолдары эр бетке ек! катардан жазылран. К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Bipimui жендеуден еткен. П а п к а с ы 332 (Э©И). Ауыз эдебиет yamepi, жинаган Ауатанов Тайыр, институтке 1960 жылы тапсыртан, 9-дэптер. Ш. 482 (OFK) 273 П. 1; Б. 2; Ж. 8 ТЭТ1КДРА 17X27; 9X8 А талуы . ^ у и ;р Тэтакара акынныи 6ip А в т о р ы . S's t u wJt-' Тэтжара жырау XVIII расырда eMip сурген, саналы ©MipiH тугелдей дерлш Абылай ханнын манында етшген. Кезшде Тэт1кара жырау шытармаларыиа Ш. Уэлихановтын 63i назар аударран. Ак,ынньщ туган жер1 Ka3ipri Костанай облысынын Урицкий ауданы, руы Уактыи Калмак деген атасынан. А йтуш ы сы . 15 Камысбайулы Сулей- мен. Ол 1879 жылы Костанай жер1нде туган. Руы Уак, оный 1ш1нде Курайыш. Жипаушы бул влснд1 1947 жылы жазып ал- гаи, ол везде Сулеймен Костанай облысынын Обата» ауда- пындагы В. И. Ленин атындапя колхозда турады екен, баска мэл1мет жок. Ж инауш ы сы . -w Хак1мжанкызы Мэри­ ям. Ол туралы 1лгер1де бер1лд1. Ан н о т а ни я с ы, «Эдебиет жэне искусство» (1946, № 7) журналында басылган. Тэтжара жырау ©те тапцыр адам болFan. Абылай хан жаута аттанганда Тэтжараны epTin журе- д1 екен, 6ip жолы баркан жерлер1нде жаудын куин басым боя, буларга шегжуге тура келед1. Сонда Абылай: «Эй, Тэтжара Ciзлiн осы жорырымызды калай дер ед1ц?»— дейд1... Тэтжа- раиыи Сергеи жауабын ест1генде Абылайдын таянып отырран камшысы тусш кетед! де, «Уа, Тэтжара, ел бетш керер жср1м калмагап екен», —леи жауына кайта аттанады, бул жолы жолдары болып, жауын жеи1п кайтады. Шыкарма жеп-сег1з буыпды жыр уйкасыиа курылран. 286

С о ц f ы с в з i (2-6.): . j i __ _ « *, К о л т а н б а с ы . Жинаушыныкк К a f а з ы, с и я с ы, з р п i. С аргыш тарткан а к катазга хек еиямен ар а б эршнде жазылраи. Ж а з ы л р а н ж ы л ы, ж е р i. 1947 жылы, К останай об- лысы, О баран ауданы. OFK корына 1947 жылы тускен. Б е т т е л у i. Европалык цифрмен беттелген. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лен ж олдары эр бетке 6ip к а та р д а н орналаскан. К а л п ы и а к е л т 1 р 1 л у к Колжазба жвндеуден еткен. П а п к а с ы 482 (OFK). Тэтчкара акынныи б!р сез|, 2-6. 274 Ш. 137 (Э 0 И ) П. 1; Б. 1; Ж . 16 20,5X16,5; 18ХП ТЕЗЕКБАЙ ШОКТЫБАЙУЛЫ А талуы . Суйшдж Тезекбай се- 31, 24-6. Тезекбай Шоктыбайулы А вторы. (1827—1912). Тезекбай осы кунг1 Кекшетау облысы, Чкалов ауданында туы п ескен. Руы — суйш дж, оиык ш ш де кэд1р- атырай. Ж и н а у ш ы с ы . Мэдиев Ж ум атай. Ол Жукашев Белдеу- байдан алкан. А н н о т а ц и я с ы . Бурын жарияланбаран. 0Mip туралы толгау-шумактар. Б а с к и C G 31 (24-6.); _r *— й ы л o j- С о н р ы с ©з i (25-6.): ■ j - t - y u b j ir iu - i К о л т а н б а с ы . Жукашев Белдеубайдыц жазганы. К а т а з ы , с и я с ы , э р п i. Т у зу жолды дэптерге жасыл еиямен ар аб эрш нде жазылран. Ж а з ы л р а н ж ы л ы , ж е p i . 1961 жыл, К екшетау об- лысы. И нститут корына сол жылы тускен. Б е т т е л у i. Европа у л п ам ен беттелген. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©леи жолдары эр бетке 6ip к а та р д а н орналаскан. 287

К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Жендеуден еткен. А к а у ы. Колжазбаныд парактары юрлеп, menepi тозган. П а п к а с ы 137. Ауыз эдебиет улплер!, 5-дэптер. 275 Ш. 384 (OFK) Г1. 2; Б. 4; Ж. 22 28X21; 24X16 А т а л у ы. Тезекбай акын (1-6.). А вто р ы . Тезекбай Шоктыбайулы. Ж и н а у ш ы с ы . Касиманулы Садык. Ол жайлы uirepri сипаттамаларды карацыз. А ни о т а ц и я с ы. Бул колжазбада Тезекбай акыинык эр кезде, эр жерде жеке адамдарга айткан dipHeme 6ip тумак елендер! рана жинакталган, К о л т а к б а с ы. Жинаушыиын, колы. М е р i. 4-бетшде OFK-ныц сопак Mepi бар. К а ра з ы, с и я с ы, э р п i. Ак кагазра кара карьшдаш- пен араб эршнде жазылран. Ж а з ы л р а н ж ы л ы, ж е p i. 1947 жылы, Семей каласы. Б е т т с л у к Европа цифрымен бсттелген. Т е к с т !ц о р н а л а с т ы р ы л у ы . Колжазба ак кагаз- бен тысталып арпайы папката салынран. П а н к а с ы 384 (OFK). Акындар, 1-дэптер. Тезекбайдии OFK-нын 490, 1135-папкаларында (жинаран- дар: Б. Жакыпбаев, Д. Шоканов, III. Кусайынулы, К. Кадтар- басв), Э9И-ИЫЦ 137, 411-папкаларында (Жинарандар: С. Ка- епмапов, X. Хасенов) шыгармалары бар. 276 Ш. 301 (Э0И) П. 5; Б. 5; Ж. 21 20,5X16,5; 18ХН А та л у ы. Тезекбай акын (48-6.). А вт о р ы . Тезекбай Шоктыбайулы. Ж н п а у ш ы с ы . Модней Жуматай, ол Жукашев Белдеу- байдан алган. А и н от а ц и я с ы. Бурын зерттелмсген шарын шыгарма (Осы колжазбанын 28—47-беттершде Тезекбайдын Шежемек бар). С он ры с е з i (53-6.): гаш шыктым езен.. 288

К о л т а к б а с ы. ЖинаушыныкЕ К a f а з ы, с и я с ы, э р п 1. Тузу сызыкты дэптерге кек спямен осы кунп казак эршндс жазылган. Ж а з ы л г а н ж ы л ы , ж е р i. 1962 жыл, К екшетау об- лысы. Институт кормна 1963 ж ы лы тускен. Б е т т е л у i. Европа цифрымен беттелген. Т е к с т ! и о р м а л а с т ы р ы л у ы. ©лед жолдары эр бетке 6ip катардан орналаскан, К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Жендеуден еткен. Л а п к а с ы 301 (9 0 И ). А уы з эдебиет улплерЕ Жинаган Мэдиев Ж у м атай . 1963 ж., 6-дэп. Ш. 685 (Э© И ) П. 2; Б. 2; Ж. 34 20X 16; 18X16 ТЕМ1РБАИ¥Л Ы ДОСЖАН А т а л у ы. Кеккез Досжан акьшныд елецдерЕ А в т о р ы . Телпрбайулы Д о сж ан (Кеккез) K aa ip ri Коста- нан облысы, Карабалык ауданында тумп ескен, руы Кеккез, содан « К е к ке з Досжан» аталган. Досжан он бес жасында акын атантан. Экеден жастай жет!м калган Досж ан бай та- тарларга жалданып Тройцк!ге барган. Баганалы ел1не келш, 6ip байдын eKi акын кызымен айтысады. Ж и н а у ш ы с ы . Ескепд|'р¥лы 0.\\ц‘рзак Костанай облысы, Карабалык, аудапы, «Берл!» асты к совхозынмн туррыны. Ол Досж анныц елешн 1962 жылы 75 жастагы Рылмап ЕлеусЕ новтен ж азы п алган. ©. Ескеширулы жпмаран Досжан елецдерЕ 1. С апары м биылры жыл норайра ерген — I—З-б. А йгушысы; Елеусшов Рылмап. 2. А р кадаи ауып келгеи 6i3 бидайык — 3—4-6. Айтуш ысы: Шоканулы Ш атай. К о л т а н б асы . ЖинаушыныкЕ К a f а з ы, с и я с ы , э р п i. Дэптерге казгрг! к а за к эрпЕ мен, кек сия мен жазылсан. Ж а з ы л г а н ж ы л ы . ж е р i. 1962 жылы, Карабалык аудапы. Б е т т е л у Е Европа цифрымен беттелген. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лец жолдары эр бетке 6ip катар д ан орналаскан.

К а л пына к е л т i p i л у i. Колжазба кекипл жука ка- газбен тысталып, жендеуден еткен. П а п к а с ы 685 (Э в И ). Кеккез Досжан акыниык елец- дерк 278 Ш 616 (Э0И) П. 18; Б. 36; Ж. 20 17X20; 12X19 ТОКСАНБАЙУЛЫ КОЖАБАЙ Л та .т у и . Токсанбайулы Кожабай шырармалары. А в т о р ы . Токсанбайулы Кожабай (1841 — 1918), бурын- гы Сибирь губерниясы, Лтбасар уезше карасты Улытау болы- сында туып вскеи. Кожабай вз1 e\\iip сурген заманасы жайында толгап, 6ipa3 шыгармалар калдырган. Ж и и а у ш ыс и, Болман Кожабаев (1880—1972). Акын- ИЫ11 баласы. Жсзказган облысы, Жез.й ауданынан, халык Болман жмиаган Кожабай акын шырармалары: 1. Култума акын мен Кожабайлын айтысы (1884 ж. Ат- Оасар базарыпда)— 1-доп,, 11-6. 2. Ксепбай акын мен Кожабай айтысы (1905 ж.)—2-дэп., 7-6. 3. Казак балясина деген влет —3-доп., 14-6. 4. Душите мсйманбыз (1914) —4-доп., 8-6. о. 0.|\\1смбеткс анткан елеш —5-доп., 11-6. 6. Vui жуздщ баласына — 6-доп., 15-6. 7. Лкынныц 6ip тентек болып шыгарканы— 7-дэп., 9-6. 8. 'Гелсукажы туралы поэма —8-доп., 28-6. 9. Усгалып Бндаш кетт1 (влен) —9-дэп., 1-6. 10. Кожабай акыпныц 0М1рбаяиы —10-дэп., 4-6. 11. Кожабай шырармаларынын машинкага Keiuipiareiue- pi — 4-дон. К a Fа з ы, с и я с ы, о р п i. Тор кезд1 дэптерге сия ка- рьтдашпен араб жоне Ka3ipri казак зрштершде аралас жа- Ж а з ы л г а н ж ы л ы , ж е р к 1940—1950 жылдар,. Жезд| ауданы. Б с т т е л у i. Европа цифрымен беттелген. Т е к с т i к о р н а л а с т ы р ы л у ы . Эр бетке ек1 катар- дан орналаскан. К а л п ы на к е л т i р i л у 1. Сырты ак хдразбен тыста- лып, жендеуден еткен.

O F K -ны н 468-папкасында Кожабайдын влецдер1 мен ай- ты етары б ар. (Ж инагандар: Кожабаев Б., Тиесов М .). П а п к а с ы 616 (Э в И ). Токсанбайулы К ож абай шырар- м алары . Ж инатаи Кожабаев Болман, 1964 жы лы, 11 дэптер- дси турады . ’р 279 Ш. 242 ( Э в И ) П . 3; Б. 5; Ж. 23 16,5X20; 14X12 А т а л у ы. ^ vif »- К ож абай акыннан. А вторы . Токсанбайулы Кожабай. Ж и и а у ш ы с ы . ^ &U ' J i j Is j j I' Наурызбаев Эбклца- сым. О л ж айлы мэ.'пметтер/и 1'лгер1ден караныз. Н аурызбаев жинатан К ож абай акын елеидерк 1. А рыстанбек байра ш ы гарганы — 48 жол, 107-6. 2. К ож абайды н Элмембетке айткаи олен.1 — 80 жол, 108-110-6. 3. К ож абайды н кедейл1пн суреттеп жазганы — 22 жол, 110-6 . 4. К ож абайды н малдарды сипаттаганы — 40 ж ол, 111-6. К о л т а н б асы . Жинаушыныкк К a f а з ы, с и я с ы, э р а i. Тор кезд1 даптерге араб орпш- де, кулгш т у с п сиямен жазы лгам . Ж з з ы л г а н ж ы л ы , ж е р i. 1949 жыл, Ж езказран об- лысы. Б е т т е л у ь Европа цифрымен беттслгсн. Т е к с т 1 н о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лен жолдары ар бетке ек! катардан орналаскан. К а л п ы н а к е л т 1 р 1 л у 1 . Сырты калын а к катазбен тысталып, жендеуден откен. П а п х а с ы 242 ( 9 0 И ) . А уыз эдебиет улплер1, жинаган Н ауры збаев Эб1лкасым, 1928— 1962 жылдар. 280 Ш. 817 ( Э в И ) П. 8; Б . 16; Ж. 20 20X 17; 15X11 А т а л у ы. Токсанбайулы К ож абай акын влендерь А в т о р ы. Токсанбайулы К ожабай. Ж и и а у ш ы с ы . Болатов М эди. 1910 жылы туиан. Жез- назган облысы , Карсакбай селосыны н туррыны.

м Болатов жинатан Кожабай акын шытармалары: 1. Кедейлж мен нетылдым квэ1мд1 ашпай — 3—5-6. 2. Кожабайдын кемтарлык, турмысы жайлы — 7-8-6. 3. Кожабайдыц Элмембетке айтканы — 9— 12-6. 4. 3i.iFapara айтканы — 14—15-6. К о л т а нб асы. Жинаушыиыкк К a f а з ы, с н я с ы, э р п i. Тор кезд1 дэптерге каз1рг! казак эрпшде кулпн туст! сиямен жазылтан. Ж а з ы л f а н ж ы л ы, ж е р i. 1960 ж ы л д а р , Жезказган облысы. Жезд1 ауданы. Б е т т е л у ь Европа цнфрымен беттелген. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . Элен жолдары эр бетке 6ip катардан орналаскан. К а л п ы н а к е л т 1 р 1 л у 'Ь Сырты ак катазбен капта- лып, 6ipimui жендеуден еткен. П а п к а с ы 817 (Э 0 И ). Тодсанбайулы Кожабайдын елед- дер1. Ш 565 (OFK) 281 П. 1; Б. 1; Ж. 30 Т0БЕТОВ ШАГЫРАЙ 21X15; 10X18 Ат а л у ы. J-Uiiu_. ul Шагырайдыц баласына айтканы (2-6.). Тебетов Шагырай (1843—1924). А вторы , С о л т у с т Казакстап облысында (бурынты Кызылжар уез1) туган. Руы —Уак. Жасынап пысык, BTKip т1лд1, тапкыр ше- шен, api акын болтан. Ж и и а у ш и с ы. Айтымов К. Ол туралы мэл1мет жок. А н н о т а ц и я с ы . Шагырай акынныд вгсй баласына ар- наган maFbiii еледк Осы папкада (565) Шатырай акыннын эр ксзде шыгаргаи кыска влендер1 мен акын туралы деректер бар. Б а с к ы с в з ! (2-6.); С о д f ы с в 3 1 (2-6.): ■ . , ^ 1» ^ К о л т а д б а с ы . Жинаушыныкк К а т а з ы , с и я с ы , э р п i. Тор квзд| дэптерге кулпн сиямен араб эрп1нде жазылтан. Ж а з ыл т а и ж ы л ы , ж е р 1. 1939 ж., жер1 белпстз. ь е т т е л у 1. Европа улпсшде беттелген. 292

Т е к с т i ч о р п а л а с т ы р ы л у ы . 0 л е ц жолдары ор бетке 6ip катардан орналаскан. К а л п ы и а к е л т д р i л y-i. Колжазба ту п т е л т , арнайы nanxaF a салынган. Н а п к а с ы 565. Ш агырай акьшмыц ем1р тарнхы мен шы- гарм алары , 1-дэптер. 282 Ш. 137 ( Э 0 И ) П. 2; Б. 2; Ж. 22 20X 16; 17ХП А т а л у ы. j r . z \\ л/ ' t . X ., u-■,■«i j У ак Шагы- рай деген KiciHiK айтканы (5 -6 .). А в т о р ы , j u i i i j y v j Тебетов Шагырай. Ж инауш ы сы. Энэпияулы 0Mipe. Омбы облысынан. Казак ауыз эдебкетш жинаушылардын 6ipi. Э к с п е д и ц и я с ы . 1960 жылгы Т1л жане эдебиет инсти­ туты уйымдастырган Омбы экспедициясы. Экспедицияныц мушес! Институттын ага гылы м и кызметкср1 Сыдыков Тур- лыбек. А н н о т а ц и я с ы . Ш ы гарм а шагын б1рнеше шумактар- дан турады . Такырыбы ойелдер туралы айтылады. Б а с к ы с е 3i (5-6.): . С о н г ы с е э i (7-6.): К о л т а ц б а с ы. Ж инаушыиыц колы. К а г а з ы , с и я с ы , o p n i . Жолды дэптерге как сиямен араб эрп!нде жазылган. Ж а з ы л г а н ж ы л ы , ж с р i. 1960 жылы, Омбы облысы. Институт корына сол жылы тускен. Б е т т е л у г Европа улпс1меп беттслген, неш'рленгеи. Т е к с т i к о р п а л а с т ы р ы л у ы . ©лен жолдары эр бетке 6 ip катардан орналаскан. К а л п ы н а к с л т i р i л у 1. Жендеуден откеп. П а п к а с ы 137 (Э 0 И ). А уыз эдебиет улплерр 5-дэптер. 3©И -нын 138-папкасында Есенбай шыгармалары бар.

Ш . 489 (Э0И) 283 П. 1; Б. 1; Ж. 40 30X20; 22X1' А талуы . Карсактык карт акын Шагыраймен кездесу1 (9-6.). Авторы. J y f j Шарырай Тебетов. А й т у ш ы с ы . К арсак Копабаев (1886—1974), халык акыны. Торгай облысы, Державин ауданынан. Ж и н а у ш ы с ы. Мэжжеев Мукаш. Ол туралы машмет i.irepi.ie бер!лд1. А и н о т а ц н я с ы. Карсак акыннын карт акын Шарырай- га солем бере барганла Шарырайдык айткан олень Б а с к и с в з i (9-6.): о.Л- С о u f h с в з ! (10-6.): ... К о л т а н б а с ы. Жинаушыныц колы. К а г а з ы, с и я с ы, э р п i. Жолсыз ак кагазра кулгш сиямей араборшнде жазылтан. Ж а з ы л г а и ж ы л ы, ж е р i. 1960 жылдар, Алматы. Б с т т е л уi. Европалык улпмен беттелген. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . ©лец жолдары эр беткс ск1 катардан орналаскак. К а л п ы и а к е л т i р i л у i. Сырты ак ватман каразымен каиталган, Жендеуден вткен. П а и к а с ы 489 (Э 0 И ). Ауыз эдебнет улплерь 1964 ж. таисыргаи Мэжжеев Мукаш. 1-дэптср. Осы папкада тары 6ip нускасы бар. 284 П . 4; Б. 7; Ж. 15 20X14; 17X18 УМ БЕТЕЙ Т1ЛЕУЛ1УЛЫ А т а л у ы. «Жантай батыр» дастаны. А в т о р ы. Тиеул1улы Умбетей (1668—1778). Умбетей му- раларыи жпиаушы.пардын 6ipi Мукатов Еалымжаннын жазу- ынша жырау Акмоланын (Целиноград) шыгысындары Ерей- ментауда туып ескен. Руы — канжыгалы, Бозым эулстЫн Жолы.мбет дейтш бутагынан. 291

Ж и н а у ш ы с ы . Мукатов Еалымжан. Ол туралы Lirepi- деп сипаттамалардан караныз. А н н о т а ц н я с ы . XVIII гасырдыц аяк кезш де казак елше ш абуы л жасатан ж оцтарларта карсы жорыктарта ка- тыскан Ж а н та й батыр туралы дастан. Батмрлармек 6ipre Умбетей ж ы р а у да жорыкка аттанады . Болтан окиганы аз ко- siмен керген жырау Ниязулы Ж антай, Богембай, Кабанбай, Ж ошбектердщ батырлык ic re p iн жэне де урыста ерекше каз- ге тускен б аска да багырлардьш ерлжтерш, оларды к тудпар- ларын, кару-жарактарын суреттей.и'. Ж антай баты р бес жуз а д ам та колбаол болып, жонтардын он мыц эскерш е карсы шытады. Дастан он 6ip буыиды кара «лек уйкасы на курылтан. Б а с к ь г с в з i (1-6.). Бастадды flip ж аткадды н Оасы Йм.тЙ... С о н р ы с е з ! (7-6.): -Ky.U i кас, icynipen,ii дос, куШп-жаимп. К о л т а и б асы . Жннаушыныкд. К а т а з ы , с и я с ы, о р п i. Тор кез;п доитерге ка:лрп казак opniweH, как снямен ж азы л ган. Ж а з ы л т а н ж ы л ы , ж е p i . 1960—1969 жылдары, Ерейментау ауданы. Б е т т е л у i. Европа цифрымеп бетгелген. Т е к с т i н о р н а л а с т ы р ы л у ы . Жыр жолдары эр бет- ке 6ip к ата р д а и орналаскан. К а л п ы н а к е л r i p i л у i. Колжазба сырты а к кагазбсн тысталып, жвндеудеп яткен. П а п к а с ы 717 (Э 0 И ). Умбетей жыраудыц эдебн мура- лары, 10-дэп. Ш 383 (О Г К ) 285 П. 8; Б. 13: Ж. 15 28X 24: 20X15 А т а л V ы Ba«cml>at Ьа!ьг olgemlc Ymbeletywaudbry. Aliblni .qaneja esijrtUWlj. Богембай б аты р алгенде Умбетей жыраудыц А былай хамта АРв т о р ы. Tjleuljhlb Ymbek-i. Т(леул1улы Умбетей. Ж и н а у ш ы с ы . Байзаков И са (1900—1946). Kaeipri Павлодар облысы, EpTic ауданынап. Казак халкыиыц атакты акындарынын dpi. А н н о т а ц н я с ы . У.мбетей жырау Абылай хапга келш, Канжыталы к ар т Бетембайдын. кайтыс болтании ест1рте оты- 205

рып, Бегеябайдыц колбасшылыгымен к а за к эскерлершш ул- кен жещ'ске жеткенш, канды шайкастардагы алып батырлы- F'hjn, Керейдщ Ж эш беп, Каз дауысты Казыбек, ку дауысты Куттыбай, Кара Керей Кабанбай, Канжыгалы Бегембай бе- ceyiiiiH халыктыц эдил акылшысы болраныи айтады, Шыгарма алты-жеп буынды жыр улгк1мен жазылган. Б а с к ы C 0 3 i ( 1 -6 .) : Ei, АЬьЫ, Л Ь ь Ы ,.. С о н F ы C 0 3 i ( 13-6.): . , . Bcrobesjn bersjn atUna-ail К о л та « б а с ы . Иса Байзаковтын ж а этапы. М в р i. Колжазбаиык 6ipiinm 6erine терт бурышты со- пакша мер басылган, онда: «Институт языка и литературы, отдел фондов рукописей» деген сездер жазылган. Сонти бетш- деп мерде: «ЛИ КазССР, ЦНБ» деп жазылган. К а га зы , е и я с ы , э р п i. Жолсыз еаргыш кагазга ла- тын эртмен кек сиямен жазылган. Ж а з ы л г а н ж ы л ы, ж е р i. 1935 жылдар, Алматы ка- ласы. Б е т т е л у i. Европа цифрымен беттелген. Т е к с т i н о р и а л а е т ы р ы л у ы. ©лен жолдары эр бетке 6ip катардан орналаскан. К а л п ы и а к е л т i pi л у i. Колжазба сырты жука ак ка- газбен тысталып, туб! ririjiin, жвндеуден еткен. П а и к а с ы 383 (OF К). Акындар. 286 Ш. 137 (0011) П . 1; Б. 2; Ж. 8 17X20,5; 11X9 ШАЛ (Т1Л ЕУК Е) К ^Л ЕК ЕУЛ Ы Л т а л у ы . j .’-j - o-Sij l i . Шал акын cesi (5-6.). А в т о р ы. J l i J j - j Кулекеулы Ш ал (Плеуке)- 0л каз!р1м Кекшетау облысынын территориясындагы Азат темip жол стапцнясынмц тешрепнде дуниеге келген. Онын тутан, ел геи жылдары белпемз. Шал (Тпеуке)—XVIII гасыр казак лдсб11етн1дег1 басты тулгалардын 6ipi, жасынан-ак журт суй- iHTici болган. Шал акын мурасы e.iey.ni, мын жарым жол ша- масынла, опыц поэзнясынын такырыбы — адам exiipi, емipjiil Moiii, ,ain моселелер1.

Ж ииауш ы сы . J j Lgi'Bir Энэпняулы OMipe 1891 жылы тугаи. Бурынры Омбы облысы, Называй ауданы, «Ман- гут» совхозыныц Бостандык, ауылыиан. 12 жасынан бастап ез бет1мсн вл ен шырарран. Оньщ «Ескенд1р ыен Кулбану» атты дасганы бар. Э к с п е д и ц и я с ы . К азак С С Р Былым академнясыньщ Т1л жэне адеби ет институты уйымдастырган I960 жы лгы Ом­ бы экспедициясы, оньщ мушеа Сыдыков Турлыбек. Э. Энэпняулы жипаран Ш ал акын олгндерк 1. Шеж1рел1 картыц болса — 5-6. 2. Ж Ш ттщ вз!м б1лем деген1 — 11-6. Бул шырармалардыд шыру тарнхтары берммеген, eueyi де он-он 6ip буынды кара элен уйкасына курылтзн. К о л т а ц б асы . Жмнаушыныкь К а к а з ы, с и я с ы, э р п i. Ж олды доптерге жасы л кок спялен а р а б зрпшде жазылран. Ж а з ы л г а н ж ы л ы , ж е р i. 1950 жылдар, Омбы об­ лысы. И нститут корына I960 ж ы лы тускен. Б е т т е л у i. Европалык улп'м ен бер|'лген. Т е к с т i к о р и а л а с т ы р ы л у ы. 0лоц жолдары ар бетке 6ip (5-6.) жэне exi (11-6.) катардан орналаскан. К а л и ы н а к е л т i р i л у i. Жвндеуден толык втпегсн. П а п к а с ы 37 (ЭвН ). Ауыз эдебиеп' y.iruepi, 5-доп., 5-6., l l -б. Ж ин. Э. Энэпняулы. Осы папкада Шал акынныц «Жаксы болса туганын» т. б. накыл, гибрат влендср! бар (Ж ин. 3. Лук- манулы). Ш. 138 (Э в И ) 287 Г1. 2; Б. 2; Ж. 20 20Х-30; 6X24 Ш ал кынныц бэйб|шес1.мен J (124-6.). Кулекеулы Шал. н a v ш ы с ы. __'j-o- Елеуа'зов Габб.-н тура. ьлгерцде берьлд!. л и н о т а ц и я с ы. Акынныц езйн'ц пйслдер1меп каг бу.I‘ олеиг б у р ын баспада жарияланбаган. Бэйбйиссше ■н-курметжш кете бастаганын, токалыпа жасыиыц ул атыиыи Ke.MireHiH ;>з1л eTin шыгарраны. Он 6ip буындь ен уйкасына курылтан. 2П7

Б а с к ы с о з i (124-6.): - .* С ^ JU л. С о ц гы с е з М125-б.):.ы - ^ с о ^ о . |> - K o .iT а цб а с ы. Жинаушыныкк К ,атазы , с и я с ы , э р п i. Ак катазга кек снямси араб эрпшде жазылган. Ж а з ы л т а н ж ы л ы , ж е pi. 1958—1962 жылдар, Ал­ маты каласы, институт корына 1962 ж. тускен. Б е т т е л у ь Европалыкулпмен бериген. Т е к с т 1 Н о р и а л а с т ы р ы л у ы . ©лен жолдары эр бетке 6ip натардаи орналаскан. К а л пы н а к е л т i р i л у i. Жендеуден еткен. П а п к а с ы 138 (Э6И ). Ауыз одебист1 улплерк 2-дэп. Жнч. F. Елеуазов. Ш. 420 (ОРК) П. 2; Б. 3; Ж- 13 17X21; 14X18 Д т а л у ы . Atboiii: Cal aqbti s«z; . ЛтыраЙ Шал акын C03I (17-6.). А вт о р ы . QulL-Kc-iHt. Cal. К р е к е р ы Шал. А й ту ш ы с ы S>Ivimcnov'Qmaqinct , Сулейменов Кожах- мет. Ол туралы деректер кездеспейдк Ж н п а у ш ы с ы . Qazbbtkov Qbzdarlidc, Казыбеков Кыз- дарбск. Ол туралы молтмегтер iarepme бер1лд1. А и и от а цн я с и. Адам ewipi, бурынты улкендер, кейшп жастар lia.Mза.мана жайлы узак толтау. IlluFapMa on 6ip буын- ды кара ялеи уйкасмпа курылган; он 61р шумактан турады. К а СКЫ с о 3 i (17-6.); lwan qpi, aqbl qnic» парь) horj.. C o 11 гы c e 3 i (19-6.): ... Kcijnpjgc yaqpaiuibz lie qblsaq la. К о л т а ц б а с ы . Жннаушынык1. К а г а л ы , с и я с ы, а р п i. Жолды дэнтерге каракек сни­ мем латыц эрпшде жазылтан. Ж а з ы л г а н ж ы л ы , ж е pi. 1938 жыл, жер! белгймз. Б е т т е л у i . Европалык цифрмен беркиен. Т с к с т i ц о р п а л а с т ы р ы л у ы. ©лен жолдары эр бетке 6ip катардан орналаскан.

К а л п ы н а к е л т i р i л у i. Жвидеудеи аткен. 11а п к а с ы 420 (OFK). Есенбай акын жэне баска акын- дардын б ф е р с езк 2-доп.. 1 7 -19-6. 289 Ш. 814 (O F K ) П. 7; Б. 7; Ж . 28 20,5 X31: 14X26 Л т а л у ы. Ш ал акыннын кейб1р e.ieiuepi. Л в г о р ы. Кулекеулы Шал (Тктеуке). А и т у ш ы с ы. Мырзабскулы Молдарул. 1853 жылы туран. Солтуст1к К азах стан облысы. О ктябрь ауданы, «Бестебс» кол- хозынан. Руы — Атыгай, оныц (ш ш де БэШмбет. Жииаушымек кездескен 1949 жылы Молдарул 96 жаста екен. Ж и н а у ш ы с ы . Нуркатов Айкын (1928-1965). Кекше- тау облысы, Р у заев ауданынан. 1950 жылы Абай атындагы педннститутты бгпрген. Филология гылымдарыиыц кандида­ ты. BipHeme монографпялык еибектерд1н, окулыктардыц авто­ ры (Мыс., «М . Эуезовтщ творчествосы» т. 6.J. '1Осы папкадары А. Нуркатов жинаган Шал акын влсндер (1-дэптер): 1. 9лец д есе токталмас Ш ал д егенш — 2-6. 2. Бузау е п з шыкканда атан ед( — 2-6. 3. Кедейлж калм ады к рой б ал а ж астак — 2-6. 4. ...К ар Ы к тщ келгешн б(лед1 (ШГм — З-б. 5. Б1здерд1 алдап келер дуиис к аяр -З -б . 6. Kapi олсе, соккан дауыл тынрандай-ак — З-б. 7. Катын а л с а к карай ал акылдысын - 3 - 6 . 8. 6к1м-екш сейлейд! э;ш Kici — 4-6. 9. Батыр ем ей ие.мене шанышкан Kici — 1-С. 10. Кыс бол ранда куп'шз м алдын астыи — 4-6. 11. Кудай ж аксы жараткан Н урекеш айт —4-6. 12. КедейлжНн, квп жылы уйкы мырза —4-6. 13. Корэлы кел, нар камыс — 4-6. 14. Токсан баулы, айтайын, тор е з б е к — 5-6. 15. Ешк)м KeTin, койымнан б вл ш дк Кул (адампыц аты— Ж . Э .) — 5-6. 16. Ж ам ан дар взш-вз1 зорта са н а р — 5-6. 17. Дуниеге кызыгамыз несш 6 i.iin — 5-6. 18. Бул дуниен!н мысалы — 6 —7-6. 19. Ж аксы ал ы е жаманды ж акы н демес — 7-6. Бул елендердш кейб1реулершш шыгу тарихы б еригьн, 6opi де он oip буынды кара влек уйкасына куралган, жст1 буыплы жыр y.irici де кездсседн 299