ວິຊາສັງຄົມສຶກສາ1

ຌ຾ກຌກາຄເຌກາຌຌາຑາ. າຄ ຾ຖທໄ ຽກຈີ ຓກີ ໃ ຸຓຉໃ ຉາໄ ຌ຋ໃ ຘີ າ຃ຌັ ນາົ ງກໃ ຸຓ ຾ຉໃ ຖະກໃ ຸຓກໃ ທາຄຽຎາ຺ໄ ໝາງຆຄິ ຽບາ຺ ຋ໃ າແຈຎໄ ຼຍ຋າຄຈາໄ ຌ ຄຏຄ຺ , ຽຓບຄຖາ, ຾຃ທໄ ຌ 12 ຑຌັ ຌາ. ຓໃ ບ ຃.ຘ 1638. ດູຽຍບໄ ຄນົຄັ . ຈຌີ າທຼຄ຅ຌັ ຍໃ ຓຆີ ໃ ບຄ຋າຄຍໃ ງຌີ ງບຓກຌັ ແຈໄ ຉໃ າຄຐໃ າງ ຾ຓໃ ຌຓກີ າຖຄັ ຋ໃ ຅ີ ະຘູດໄ ຌັ ຉໃແຎ. ເຌຌຌັໄ ກໃ ຸຓ຋ໃ ີ ຎຂ຃ທາຓຆໃ ທງຽນົບ ຅າກຑະຽຑ຋າຖາຆາຽ຅າ຺ໄ ຾ນໃ ຄກຸຄຘບີ ະງຸ ຈ຋ະງາ (ຽ຅າ຺ໄ ຘກັ ຈຌີ າຘະນງາຓ). ຅ໃ ຄຽຉຓັ ເ຅ເນ຃ໄ ທາຓປໃ ທຓຓ ກຍັ ຘກັ ຈຌີ າທຼຄ຅ຌັ . ຾ຉໃ ບກີ ດໃ າຄໜໃ ຄຑຈັ ດາໄ ຌກທ຺ ຊາໄ ນາກທໃ າຉຌ຺ ະຽຎຌັ ກາຌຂະນງາງຘຄ຺ ຃າຓ ຾ຖະ ບາຈ຅ະຌາຽບາ຺ ແຑຑຍິ ຈັ ຓາຘໃ ູບາງຸ຋ະງາກໃ ຽຎຌັ ແຈ.ໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຑະ ຅ຌັ ຾ຖະ ນົທຄຑະຍາຄ຃ຌຈຉີ ໃ ກຌັ ຈທໄ ງທ຋ິ ກີ າຌ຾ຍໃ ຄບາຌາຈກາຌຎກ຺ ຃ບຄກຌັ ຃: ແຈ຾ໄ ຍໃ ຄ຾ຏໃ ຌຈຌີ ຌາ຅ກັ ທຼຄ຅ຌັ ດໃ ູເຉກໄ າຌຎກ຺ ຃ບຄຂບຄຽ຅າ຺ໄ ແຆບຄ຺ ຽທໄ ຾ຖະ ບາຌາ຅ກັ ນົທຄຑະຍາຄ ດໃ ູຑາງເຉກໄ າຌ ຋ຈີ ,ີ ຿ຈງຍໃແຈ຃ໄ າຌຄຽຊຄີ ກຌ຺ ບຸຍາງ຾ຍໃ ຄ຾ງກຈຌີ ຾ຈຌຂບຄຆາທຉໃ າຄຆາຈຽຑໃ ບນທຄັ ຍໃ ຌັ ຋ບຌກາຖຄັ ຈຌີ າຖາທ຋ຄັ ຘບຄຐໃ າງຽນຌັ ຃າຘະຽໜີ ກໃແຈຘໄ ໃ ຄ຺ ຋ຈູ ຽຂາ຺ໄ ປໃ ທຓຽ຅ຖະ຅າກຌັ ຏຌ຺ ກາຌຽ຅ຖະ຅າຎະກຈ຺ ຍ຾ຉໃ ຎາກຌາໄ ຽນບຄຂຌໄ ຽຓບ຅ຌ຺ ປບຈຏາແຈຏາຈໃ າຄ, ຋ຈິ ຽໜບກທຓຽບາ຺ ປບຈ 12 ຅ແຸ ຋ຉໃ ຾ຈຌ຅ຌີ ຘໃ ຼຄຽໜບປບຈ 12 ຑຌັ ຌາ. ຋ຈິ ຉາຽທຌັ ບບກຉຈິ ກຍັ ຘາງຑູ຾ຈຌນທຼຈຌາຓ ກທຓຽບາ຺ ຾຃ທໄ ຌຑທຌຆຼຄຂທາຄ, ຋ຈິ ເຉປໄ ບຈນໃ ົີ າງຑູຑະງາຑໃ ຈຄ຺ ຑະງາແຒ. ແຈຽໄ ຎຌັ ຂຈີ ໝາງ຾ນໃ ຄກາຌ຾ຍໃ ຄ຾ງກບາຌາ຅ກັ ຖາໄ ຌຆາໄ ຄທຼຄ຅ຌັ ຾ຖະ ບາຌາ຅ກັ ຖາໄ ຌຆາໄ ຄນົທຄຑະ

ບາຌາ຅ກັ ຖາໄ ທຖາໄ ຌຆາໄ ຄ ນຄົັ ກາຌ຾ງກບບກຽຎຌັ ຘບຄບາຌາ຅ກັ ຓາຍໃ ຑໃ ຽ຋ໃ າ຺ ເຈຎີ ກ ຽຎຌັ ບາຌາ຅ກັ ຅າຎາຘກັ ຂບຄຽ຅າ຺ໄ ໜໃ ກະຘຈັ ເຌຎີ ຃.ຘ 1713. ກາຌຎະກາຈ຾ງກຉທ຺ ຂ ຽຑາະຽຎຌັ ຃ຌ຺ ເນກໄ າຌບຸຓໄ ຆູຆໃ ທງໜູຌຽ຅າໄ ໜໃ ກະຘຈັ ຽຑໃ ບກໃ ຘາໄ ຄປາກຊາຌດໃ ູ຋າຄຑາກເ ຾ກທໄ ຊທໃ າຽຎຌັ ຑະຘຄ຺ ຏູຆໄ ຄ຺ ຃ູຌທຸຈ຋,ິ ຓບີ ຈິ ຋ຑິ ຌ຺ ຽໜບ຅ຈິ ເ຅ດໃ ູ຋າຄຐໃ າງບຄ຺ ກາຌຑະຘຄ຺ ຽຓໃ ບແຎຉຄັໄ ໜຌັໄ ດໃ ູ຅າຎາຘກັ ຑະ຃ູແຈ຋ໄ າໜາໄ ຋ໃ ຘີ ບຄດໃ າຄ຃: ຋ຄັ ຽຎຌັ ຏູຌໄ າ຋າຄຐໃ າງ ຎກ຺ ຃ບຄຍາໄ ຌຽຓບຄ ຌາຑາຆາທຽຓບຄຘາໄ ຄຘາຽຓບຄ຅າຎາຘກັ ຅ຌ຺ ແຈຘໄ ະຊາຎາຌາ ຽ຅າ຺ໄ ໜໃ ກ ຅າຎາຘກັ ຈໃ ຄັ ຉໃແຎຌ:ີໄ ຉາຓ຃ທາຓຽຎຌັ ຓາຈາໄ ຌຎະນທຈັ ຘາຈທໃ າ: ຑະ຃ງູ ບຈ຾ກທໄ ທຈັ ຿ຑຌຘະຽຓກັ ຾ ຽຑາະເຌຘໃ ທຌຉທ຺ ຂບຄຑະ຃ງູ ບຈ຾ກທໄ ກໃ ຍໃ ຽນຌັ ຈຌີ າຑະງານທົ ຄຽຓບຄ຅ຌັ ຾ຉໃ ດໃ າຄເຈຆ ຘຸຓຄັ ຃ະຖາບບກ຅າກກາຌນທຄັ ຎບຄ຋າປາໄ ງຂບຄຑະງານທົ ຄຽຓບຄ຅ຌັ ແຈດໄ ໃ າຄຎບຈແຑ. ຏູ຅ໄ ໃ ຄ຺ ປກັ ຑກັ ຈຉີ ໃ ຑະ຃ູຌາຂໃ າທຖຍັ ຌແີໄ ຎຍບກຑະ຃ູ ງບໄ ຌ຾ຌທຌຌັໄ ຑະ຃ູງບຈ຾ກທໄ ຅ໃ ຄຶ ປ ຘຸຈ ເຌກາຌບຍ຺ ຑະງຍ຺ ນຍົ຺ ໜີ ຾ຖະ ກາຌກໃ ຘາໄ ຄກາຖຄັ ຾ງກຽບາ຺ ຅າຎາຘກັ ບບກ຅າກທຼຄ ທຼກຍາໄ ຌ - ຘກັ ຈຌີ າຘະນງາຓຈາຽຌຌີ ກາຌປຸກປາຌ ຾ຖະ ງຈຶ ຃ບຄບາຌາ຅ກັ ຖາທຖາໄ ຌຆາໄ ຄ ທຌັ ຋.ີ .......................... ນທ຺ ໜາໄ ນບໄ ຄກາຌຎະຊຓ຺ - ບະຌຸຍາຌ

ກໃ ຽກຈີ ຓກີ າຌຎະກາຈ຾ງກຉທ຺ ບບກບາຌາ຅ກັ ທຼຄ຅ຌັ ດໃ າຄຽຎຌັ ຽບກະຖາຈດໃ ູຑາກເຉ຃ໄ : ຎະກາຈ ຂບຄ຅າຎາຘກັ ຋ໃ ຍີ ໃ ງບຓຂຌໄ ຉໃ ທຼຄ຅ຌັ ຾ຓໃ ຌຓຽີ ຖໃ ບຄຖາທຉໃ ກຍັ ຑະ຃ູງບຈ຾ກທໄ ຋ໃ ທີ ຈັ ຿ຑຌຘະຽຓກັ ເຉໄ ຂບຄບາຌາ຅ກັ ຖາໄ ຌຆາໄ ຄ຅ຌ຺ ກາງຽຎຌັ ກາຖຄັ ຋ໃ ຓີ ຃ີ ທາຓ຾ຂຄ຾ປຄ ຉໃ ຘູກໄ ຍັ ທຼຄ຅ຌັ ຑະ຃ູງບຈ ຄ ຾ຖະ ຐໃ າງຎກ຺ ຃ບຄຍາໄ ຌຽຓບຄ. ງຘາຘະໜາ ຾ຖະ ຋ຄັ ທໃ າໜາໄ ຋ີ ກະຘຈັ ຽຎຌັ ຽ຅າ຺ໄ ຾ຏໃ ຌຈຌີ ບາຌາ຅ກັ ຾ຓໃ ຌ຃ຌ຺ ໜໃ ຄ຋ໃ ຑີ ະງານົທຄຽຓບຄ຅ຌັ ຊຽຎຌັ ບຸຎະຘກັ ກຈີ ຂທາຄກາຌຂຌໄ ກາບາຌາຈ຾ຏໃ ຌຈຌີ ຂບຄຉຌ຺ ຆາໄ ງຄັ ຽຎຌັ ຋ໃ ຽີ ຃າ຺ ຖຍ຺ ຌຍັ ຊຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ດໃ າຄກທາໄ ຄຂທາຄ. ງໃ ຄິ ແຎກທໃ າຌຌັໄ ງຄັ ແຈຽໄ ຎຌັ ຏູຆໄ ໃ ທງຽ຅າ຺ໄ ງຄິ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຑະງານທົ ຄຽຓບຄ຅ຌັ ແຈຓໄ ຾ີ ຏຌກາ຅ຈັ ຑະ຃ຉູ ໃແຎ ຾ຉໃ ຾ຏຌກາຌຌແີໄ ຈປໄ ໃ ທ຺ ແນົກໃ ບຌ ງບໄ ຌຓີ ປຍີ ປບໄ ຌນົຍ຺ ໜບີ ບກ຅າກທຼຄ຅ຌັ ແຎຉຄັໄ ຋ໃ ໜີ ຌັໄ ດໃ ູຑາກເຉ.ໄ ຾ຖທໄ ກາງຽຎຌັ ຏູ຋ໄ ໃ ຓີ ຍີ ຈ຺ ຍາຈຘາ຃ຌັ ຋ໃ ີ ຄ຅ຌັ . ຄ຃຾ຌທເຈ? ທຌັ ຋.ີ ............................ ຏູຘໄ ບຌ

ຍຈ຺ ຘບຌ (Unders ທຆິ າ: ຘຄັ ຃ຓ຺ ຘກຶ ຘາ ຍຈ຺ ຋ີ 14 ບາຌາ຅ກັ ຖາທຖາໄ ຌຆາໄ ຄເຌຖາຆະກາຌຂບຄຽ຅າ຺ໄ ບາຌທຸ ຄ຺ ຂຌັໄ ຉບຌ຋ີ 1 : ຏຌ຺ ແຈປໄ ຍັ ຽຎາ຺ໄ ໝາງ: (Goal) - ຽຑໃ ບເນຌໄ ກັ ປຼຌປູ ໄ - ຽຂາ຺ໄ ເ຅ບາຌາ຅ກັ ຖາທຖາໄ ຌຆາໄ ຄເຌຖາຆະກາຌຂບຄຽ຅າ຺ໄ ບາ - ຽຑໃ ບເນຌໄ ກັ ປຼຌຘາຓາຈ຅ແຈຂໄ ະຍທຌກາຌຉໃ ຘູເໄ ຌຖາຆະກາຌຂບຄຽ຅າ຺ໄ ບາຌທຸ ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ (Understanding) ຃າຊາຓ຋ໃ ຅ີ າຽຎຌັ (Que ຌກັ ປຼຌ຅ະຽຂາ຺ໄ ເ຅ກໃ ຼທກຍັ : 1. ບາຌາ຅ກັ ຖາທຖ - ບາຌາ຅ກັ ຖາທຖາໄ ຌຆາໄ ຄເຌຖາຆະກາຌຂບຄຽ຅າ຺ໄ 2. ກາຌກບຍກຽູໄ ບກ ບາຌຸທຄ຺ - ຘາຽນຈ຋ໃ ຽີ ປຈັ ຽ຅າ຺ໄ ບະຌຸທຄ຺ ຎາຖາແຆ 3. ຘະນງາງ຅ຈັ ຋ 4. ຘາຽນຈເຈ຋ໃ ຽີ ປ - ຃ທາຓໝາງ຃ທາຓຘາ຃ຌັ 5. ຓ຃ີ ທາຓໝາງ຋ ຃ທາຓປູ(ໄ Knowledge) ຋ກັ ຘະ (Skill) - ຽຑໃ ບເນຌໄ ກັ ປຼ ຌກັ ປຼຌ຅ະປູ:ໄ ບະຌທຸ ຄ຺ ຎາຖາແຆ - ບາຌາ຅ກັ ຖາທຖາໄ ຌຆາໄ ຄເຌຖາຆະກາຌຂບຄຽ຅າ຺ໄ - ຽຑໃ ບເນຌໄ ກັ ປຼ ບາຌຸທຄ຺ ຃ຌັ - ຘາຽນຈ຋ໃ ຽີ ປຈັ ຽ຅າ຺ໄ ບະຌທຸ ຄ຺ ຎາຖາແຆ - ຃ທາຓໝາງ຃ທາຓຘາ຃ຌັ ຂຌັໄ ຉບຌ຋ີ 2 ນົກັ ຊາຌບໃ ຌໂ (Other ໜາໄ ທຼກ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄຎະຉຍິ ຈັ (Task) -຃ຘູ ຄັ ຽກຈກາຌຓຘີ ໃ ທຌປໃ ທ -ບະ຋ຍິ າງ, ຘຌ຺ ຋ະຌາກຍັ ຌກັ ປຼຌ, ເນຌໄ ກັ ປຼຌ຃ຌ຺ໄ ຃ທໄ າ

standing by Design) ຘາງຎະຊຓ຺ ຎີ 2 ຽທຖາ ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຍ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌ (Desired Results) າຌຸທຄ຺ ຾ຖະ ຘາຽນຈ຋ໃ ຽີ ປຈັ ຽ຅າ຺ໄ ບະຌຸທຄ຺ ຎາຖາແຆ ທຄ຺ ແຈໄ ຾ຖະ ຃ທາຓໝາງ຃ທາຓຘາ຃ຌັ estion) ຖາໄ ຌຆາໄ ຄເຌຖາຆະກາຌຂບຄຽ຅າ຺ໄ ບາຌທຸ ຄ຺ ຽຎຌັ ຃຾ຌທເຈ? ກະຖາຈຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ຖາທຑາງເຉກໄ າຌຌາຑາຂບຄຽ຅າ຺ໄ ບະຌທຸ ຄ຺ ຽຎຌັ ຃຾ຌທເຈ? ຋ຍັ ປຸກປາຌຖາທ຃຾ຌທເຈ?ຽຎຌັ ຃຾ຌທເຈ? ປຈັ ເນຂໄ ະຍທຌກາຌຉໃ ຘູຂໄ ບຄຽ຅າ຺ໄ ບະຌທຸ ຄ຺ ? ຋າຄຎະນທຈຘາຈ຃຾ຌທເຈ? ຼຌປູ ໄ - ຽຂາ຺ໄ ເ຅ບາຌາ຅ກັ ຖາທຖາໄ ຌຆາໄ ຄເຌຖາຆະກາຌຂບຄຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ ຾ຖະ ຘາຽນຈ຋ໃ ຽີ ປຈັ ຽ຅າ຺ໄ ຆ ຼຌຘາຓາຈ຅ແຈຂໄ ະຍທຌກາຌຉໃ ຘູເໄ ຌຖາຆະກາຌຂບຄຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ ແຈໄ ຾ຖະ ຃ທາຓໝາງ຃ທາຓຘາ 2: ນກົັ ຊາຌ຋ໃ ເີ ຆຎໄ ະຽຓຌີ Evidence) ທຓເຌກຈິ ຅ະກາ

ຉບຍ຃າຊາຓຽຎຌັ ກໃ ຸຓ຾ຖທໄ ຖາຌຄາຌ -ກາຌຊາຓ຃າຊາຓ຋ໃ ຍີ ໃ ຽຂ -ກາຌຉບຍ຃າຊາຓ຋ໃ ຃ີ ຊູ -ກາຌຖາງຄາຌຉໃ າຄໜາໄ ກໃ ຸຓ -ກາຌຘບຍຽຘຄັ ຂຌັໄ ຉບຌ ກຈິ ຅ະກາກາຌປຼຌ: ກຈິ ຅ະກາ 1 -຃຾ູ ຍໃ ຄຌກັ ປຼຌບບກຽຎຌັ ກໃ ຸຓຉາຓ຃ທາຓຽໝາະຘຓ຺ - ຃ຉູ ຄັໄ ຃າຊາຓເນຌໄ ກັ ປຼຌ຃ຌ຺ໄ ຃ຈິ ຿ຈງບຄີ ເຘໃ ກາຌປຼຌຏໃ າຌຓາຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ 1. ຽທາ຺ໄ ຎະນທຈັ ນງຂໄ ບຄຽ຅າ຺ໄ ບະຌຊທຄ຺ ຓ຃ີ ຾ຌທເຈ? 2. ກາຌກບຍກຽູ ໄ ບກະຖາຈຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ຖາທຑາງເຉກໄ າຌຌາຑາຂບຄຽ຅າ຺ໄ ບະຌທຸ ຄ 3. ຘະນງາງ຅ຈັ ຋ຍັ ປຸ ກປາຌຖາທ຃຾ຌທເຈ? 4. ຘາຽນຈເຈ຋ໃ ຽີ ປຈັ ເນຂໄ ະຍທຌກາຌຉໃ ຘູຂໄ ບຄຽ຅າ຺ໄ ບະຌຸທຄ຺ ? 5. ຓ຃ີ ທາຓໝາງ຋າຄຎະນທຈຘາຈ຃຾ຌທເຈ? -຃ູເນຉໄ ໃ າຄໜາໄ ຾ຉໃ ຖະກໃ ຸຓຂຌຶໄ ຓາຖາງຄາຌດໃ ູກະຈໃ າຌ -຃ູງບໄ ຄງຌກັ ປຼຌ ຾ຖະ ຅ຈັ ຎະຽຑຈເນຌໄ ກັ ປຼຌ຾ຉໃ ຖະກໃ ຸຓ -຃ູ ຾ຖະ ຌກັ ປຼຌປໃ ທຓກຌັ ຘະນຸົຍຉາຓຎຓໄ ຾ຍຍປຼຌ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ ຉບຍ1: ຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ ຽກຈີ ຽຓໃ ບຎີ ກຸຌ ຅ຖຸ ະຘກັ ກະຖາຈ 1129 (຃.ຘ 1767) ຋ໃ ຑີ ະຖາ ຃.ຘ 1779 ຑບໄ ຓກຍັ ທຄ຺ ຘາຌຸທຄ຺ ຾ຖະ ຏູບໄ ໃ ຌໂ. ເຌຽທຖາຌຌັໄ ຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ ຓບີ າງຸຑຼຄ ຖາທຖາໄ ຌຆາໄ ຄທຼຄ຅ຌັ ຾ຖະ ແຈ຾ໄ ຉໃ ຄຉຄັໄ ເນຽໄ ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ ຽຎຌັ ຓະນາບຸຎະຖາຈ. ຉະນບົ ຈ ຃ທາຓຽຎຌັ ຽບກະຖາຈຉາຓຽຘຌັໄ ຋າຄ຋ໃ ຽີ ຅າ຺ໄ ຌຌັ ຋ະຽຘຌ ຑະຽຘຈຊາ຋ໃ ຽີ ຃ງີ ຎະຉຍິ ຈັ ຓາ ຾ ຘະນງາຓດໃ າຄຘຸຈ຃ທາຓຘາຓາຈ. ຽ຅າ຺ໄ ບາຌທຸ ຄ຺ ແຈງໄ ກ຺ ຋ຍັ ແຎຆໃ ທງຘກັ ຈຌີ າຘະນງາຓຉ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຽຓໃ ບຽ຅າ຺ໄ ບຌີ ຋ະທຄ຺ ຘຌີໄ ຑະຆຌ຺ ເຌຎີ ຃.ຘ 1804 ຾ຖທໄ ຽ຅າ຺ໄ ຆທີ ຈິ ຘະນງາຓ຅ໃ ຄຶ ແຈ຾ ເຌຎ຋ີ ໃ ຂີ ຌໄ ຽຎຌັ ຽ຅າ຺ໄ ຆທີ ຈິ ຖາທຖາໄ ຌຆາໄ ຄທຼຄ຅ຌັ ຌຌັໄ ຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ ຓບີ າງຸ 37 ຎີ

ຂາ຺ໄ ເ຅ ຊາຓ ຓ ຌ຋ີ 3:຾ຏຌກາຌປຼຌ ຄ຺ ຽຎຌັ ຃຾ຌທເຈ? າຆະທຄັ ຌະ຃ບຌທຼຄ຅ຌັ ຽຎັຌຖູກຆາຍນົາໄ ຂບຄ ຽ຅າ຺ໄ ຘຖິ ຍິ ຸ ຌງະຘາຌ. ແຈຊໄ ກ຅ຍັ ແຎ຋ຌ຺ ຍູຖີ ເຌຎີ ຄ຾ຉໃ 11 ຎີ, ເຌຎີ ຃.ຘ 1714 ຘກັ ຈຌີ າຘະນງາຓແຈ຾ໄ ຉໃ ຄຉຄັໄ ຽ຅າ຺ໄ ບຌີ ຋ະທຄ຺ ຂຌໄ ຓາຽຎຌັ ຽ຅າ຺ໄ ຆທີ ຈິ ຈແຖງະຽທຖາ 10 ຎີ ຋ໃ ຽີ ຅າ຺ໄ ບາຌທຸ ຄ຺ ຽຎຌັ ຓະນາບຸຎະຖາຈຌຌັໄ ຽຑໃ ຌີ ແຈຘໄ ຍຉໃ ຾ຌທ຃ທາຓ຃ຈິ ຉໃ ຘູ ໄ ຽຑໃ ບ ຾ຖະ ຉາຓກາຌ຾ຌະຌາຂບຄຽ຅າ຺ໄ ບຌີ ຋ະທຄ຺ , ຑບໄ ຓຌຌັໄ ກໃແຈຈໄ າຽຌຌີ ຌະ຿ງຍາງຽບາ຺ ເ຅ເຘໃ ຉໃ ຘກັ ຈຌີ າ ຉາໄ ຌຑະຓາໄ ນົາງ຃ຄັໄ . ຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ ຽຎຌັ ຏູກໄ າໄ ນາຌ ຾ຖະ ຓ຃ີ ທາຓຘາຓາຈຉຽີ ບາ຺ ຆະຌະກຍັ ຑະຓາໄ ແຈ.ໄ ຾ໄ ຉໃ ຄຉຄັໄ ຽ຅າ຺ໄ ບາຌທຸ ຄ຺ ຂຌໄ ຎກ຺ ຃ບຄ ຌະ຃ບຌຘະຉະຌາ຃ະຌະນຸຈຖາທຖາໄ ຌຆາໄ ຄຉໃ ແຎ. ( ຍາຄຉາຌາຌປຼກທໃ າ ຘຓ຺ ຽຈຈັ ຑະຽ຅າ຺ໄ ຆງະຽຘຈຊາ຋ຖິ າຈ III ). ຑະບຄ຺ ຓຖີ າຆະຍຸຈ ຾ຖະ ຖາຆະ

຋ຈິ ານາົ ງບຄ຺ ຃: ຽ຅າ຺ໄ ຘຸຈ຋ຘິ າຌ (຿ຎ)ໄ , ຽ຅າ຺ໄ ຖາຆະທຄ຺ (ຽນຄາ຺ໄ ), ຽ຅າ຺ໄ ຖາຆະຍຸຈ (຿ງ)ໄ , ຽ຅ , ຽ຅າ຺ໄ ຌາຄຆຼຄ຃າ, ຽ຅າ຺ໄ ຆງະຘາຌ, ຽ຅າ຺ໄ ຽຘບ, ຽ຅າ຺ໄ ໜຌັໄ , ຽ຅າ຺ໄ ຆາໄ ຄ, ຽ຅າ຺ໄ ບໃ ຄຶ ຃າ, ຽ຅າ຺ໄ ຂຈັ ຉງິ ຉບຍ2: ຑາງນຄົັ ຋ບໄ ຌຽບາ຺ ຅າຎາຘກັ ຽຂາ຺ໄ ທຼຄ຅ຌັ ຘາຽຖຈັ ຾ຖທໄ ຽປຈັ ເນທໄ ຼຄ຅ ຽບກະຖາຈ຃ຄັໄ ຌງີໄ ຄັ ຓບີ ຸຎະຘກັ ຋ໃ ໜີ ກັ ໜໃ ທຄເນ຾ໄ ກໃ ກບຄ຋ຍັ ຖາທກໃ ຃ຌະ຃ບຌນທົ ຄຖາຆະ ຘຓ຺ ຃ທຌຽຆໃ ຄິ ແຈກໄ າງຽຎຌັ ບຸຎະຘກັ ເນ຾ໄ ກໃ ກາຌຖຸກປຂໄ ຌໄ ງາຈຽບາ຺ ຽບກະຖາຈ. ຾ຉໃ ຽ຅າ຺ໄ ບ ເຌຎີ ຃.ຘ 1825 ຽ຅າ຺ໄ ຆທີ ຈິ ຘະນງາຓຖາຆະກາຌ຋ຘີ ບຄຑະຑຸຈ຋ະຽຖຈີ ນົາໄ ຌະຑ ຾ຓໃ ຌຽ຅າ຺ໄ ຒາໄ ຓຄ຺ ກຸຈຏູຽໄ ຎຌັ ຿ບຖຈ຺ ຅ະຽຎຌັ ຏູຘໄ ຍ຋ບຈ຾ຉໃ ຊກໜໃ ຌຽ຅ຘະຈາຍຈ(ີ ຑະຌຄັ ຽກ ຎີ ຃.ຘ 1825 ຿ຈງຽບາ຺ ນທ຺ ຽຓບຄຉໃ າຄໂຖຄ຺ ແຆໃ ທງ. ຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ ກໃແຈປໄ ຍັ ຃າຘໃ ຄັ ຅າກຽ຅ ຃.ຘ 1825 ຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ ແຈຌໄ າຽບາ຺ ຂະຍທຌຖຄ຺ ຎຍາຄກບກຽຑໃ ບປໃ ທຓຑ຋ິ ຆີ າຎະຌາກຈິ ຘ ກາຌຖຄ຺ ແຎ຃າທຌຽີໄ ຅າ຺ໄ ບາຌທຸ ຄ຺ ແຈຌໄ າຑາຽຘຌາບາຓາຈ ຾ຖະ ແຑໃ ຑຌ຺ ຿ງ຋າຉະນົບ ປບໄ ງ຾ຖທໄ ຽ຅າ຺ໄ ຆທີ ຈິ ຘະນງາຓແຈຽໄ ກຌຽບາ຺ ຃ຌ຺ ຖາທ຋ໃ ຖີ ຄ຺ ແຎຌາຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ ຌຌັໄ ແຎຉຈັ ຽຑໃ ບຌາເຆຂໄ ທາຄຉຌັ ຎາກຌາໄ ຍໃ ເນຽໄ ປບຖຍ຺ ບຄັ ກຈິ ຽຂາ຺ໄ ຉຍີ າຄກບກ ຽຑາະທໃ າຂໃ າທບຄັ ກຈິ ຅ະ ຌຍັ ທໃ າຽຎຌັ ທຼກຄາຌ຋ໃ ໜີ ກັ ໜໃ ທຄ຋ໃ ຘີ ຸຈຽຑາະຓຌັ ຾ຓໃ ຌກາຌຍຄັ ຃ຍັ ຃ຌ຺ ຖາທ຿ຈງກຄ຺ ຽຆໃ ຄິ ຖ ເນຽໄ ຅າ຺ໄ ຖາຆະທຄ຺ ຌາຑາຉຈັ ຉຌ຺ໄ ຉາຌ ຉາຓ຃າຘໃ ຄັ ຅ຌ຺ ປບຈຖະຈຐູ ຌ຺ ( ຽຈບຌ 4 ຖາທ ). ຉບຍ3: ຐໃ າງຑະຽ຅າ຺ໄ ຾ຏໃ ຌຈຌີ ຘະນງາຓ ນົຄັ ຅າກຽ຅າ຺ໄ ຖາຆະທຄ຺ ແຈແໄ ຎກທາຈຉບໄ ຌຽບາ຺ ຃ ຉກີ ຸຄຽ຋ຍ ຑະບຄ຺ ແຈ຅ໄ ຈັ ກາຌຎບໄ ຄກຌັ ຑະຌະ຃ບຌຽຎຌັ ກາຌເນງໃ , ເນຉໄ ຄັໄ ຃າໄ ງບບໄ ຓຑ ຅າກຽຓບຄຐໃ າງເຉ,ໄ ຐໃ າງຽໜບຽຂາ຺ໄ ຓາ຿ປຓກຌັ ເຌທຌັ ຋ໃ ີ 3 ຓຌີ າ 1827, ຅າກຌຌັໄ ຅ໃ ຄເນ ຽຂາ຺ ຑະຑຸຈ຋ະຍາຈຽຑໃ ບ຃ບງຊາໄ ຋ຍັ ນທ຺ ຽຓບຄຉໃ າຄໂ, ຽຓໃ ບ຋ຍັ ຋ຄັ ນົາງຓາຑບໄ ຓກຌັ ຾ຖ ຕາຆະຽຘຌາ, ຑະງາທແິ ຆ຋ະຕຌີ ຋ະຕາ, ຑະງາຌະຖຄ຺ ທແິ ຆ ຽຎຌັ ຾ຓໃ ຋ຍັ ໜາໄ ຋ໃ ໜີ ໃ ຄ, ກຓ຺ ກຍັ ໜໃ ຌຘະທຈັ ທແິ ຆຽຎຌັ ຎກີ ຆາໄ ງ, ຎຂີ ທາກຓ຺ ໜໃ ຌຕາຓບຘິ ະຽຕຈ, ກຓ຺ ໝໃ ຌ຋ຽິ ຍຈຍຈ ກບຄຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ . ເນຑໄ ະງາຓະນາ຿ງ຋າ຃ຸຓ຋ຍັ ຓບຌ ຂຌໄ ຓາ຋າຄຈຄ຺ ກາຄ, ເນຑໄ ະງາບ ກຍັ ຑະງາແກ຿ກຘາ຃ຸຓ຋ະນາຌນທ຺ ຽຓບຄຐໃ າງຽໜບ 3.000 ຃ຌ຺ , ຂຌໄ ຓາ຋າຄຽຓບຄຑຘິ ກຸຌ, ຑະງາຕາຓ຃າ຾ນຄ, ຑະງາຖບຄຽຓບຄ, ຑະງາ຅ຌັ ຋ະຍູຖີ ງກ຺ ຋ຍັ ຽຓບຄຑະຉະຍ ຋ຍັ ຃: ຋ຍັ ຑະງາຕາຈຆະຘຸຑາທະຈ,ີ ຋ຍັ ຽ຅າ຺ໄ ຑະງາຑົະ຃ຄັ , ຋ຍັ ກຓ຺ ໝໃ ຌຑຆິ ຈິ ຑູຽຍຌ ຾ ຉບຍ3: ຘາຽນຈ຋ໃ ຑີ າເນຂໄ ະຍທຌຖຸກປຂໄ ຌໄ ຉໃ ຘູຂໄ ບຄຎະຆາຆຌ຺ ຖາທ຋ໃ ກີ ທາໄ ຄເນງໃແຑຘ

຅າ຺ໄ ຽຉ,ໄ ຽ຅າ຺ໄ ຎາຌ, ຽ຅າ຺ໄ ຍຌັ , ຽ຅າໄ ຈທຄ຅ຌັ , ຽ຅າ຺ໄ ຃າ຾ຑຄ, ຽ຅າ຺ໄ ໜ຅ູ ຌີ , ຽ຅າ຺ໄ ຘຸທຌັ ຌະ຅ກັ , ຽ຅າ຺ໄ ຌາຄທຌັ ຃າ ງະ, ຽ຅າ຺ໄ ຑຸຈ຋ະຘາຈ ຾ຖະ ຽ຅າ຺ໄ ຈຘິ ະຑຄ຺ . ຅ຌັ ຓກີ າຖຄັ ຑຌ຺ ຽຑໃ ຓີ ຂຌໄ ຾ຖະ ແຈກໄ າງຽຎຌັ ຽຄໃບຌແຂຘາ຃ຌັ ບຌັ ໜໃ ຄເນ຾ໄ ກໃ ກາຌຖຸກປຂໄ ຌໄ ງາຈຽບາ຺ ະຘຓີ າ ຋ໃ ຑີ ທກຘະນງາຓຘາໄ ຄຂຌໄ ເນຽໄ ຎຌັ ຽຓບຄໜາໄ ຈໃ າຌຌຌັໄ ຓກີ ບຄ຋ຍັ ຋ຌັ ຘະແໜ ຾ຖະ ຽຂຓັໄ ຾ຂຄ ບະຌຸທຄ຺ ກໃ ຈຆໄ ບກນາທ຋ິ ຾ີ ກແໄ ຂ຃: ຑາແຖ ແຈຘໄ ຌີໄ ຑະຆຌ຺ , ຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຃ທາຓຂຈັ ຾ງໃ ຄກຌັ ເຌກາຌຘຍ຋ບຈຍຌັ ຖຄັ ຉາຓ຋າຌຼຓ຾ຖທໄ ກາ຺ໄ )ງາຈຆຄີ ຍຌັ ຖຄັ ຘາຽຖຈັ ຾ຖະ ຂຌໄ ຽຎຌັ ຽ຅າ຺ໄ ຆທີ ຈິ ຾ຖທໄ ແຈກໄ ຼຓຄາຌຎຄ຺ ຘຍ຺ ຑະຑຸຈ຋ະຽຖຈີ ນົາໄ ເຌ ຅າ຺ໄ ຆທີ ຈິ ຘະນງາຓ຃ຌ຺ ເໝໃ ເນຽກຌ ຽບາ຺ ຎະຆາຆຌ຺ ຖາທຖຄ຺ ແຎຆໃ ທງທຼກຄາຌດໃ ູຍາຄກບກ. ເຌຉຌ຺ໄ ຎີ ຘຍ຺ ຑະຑຸຈ຋ະຽຖຈີ ນົາໄ ຌະຑາແຖ. ບຈ຋ຄັ ຽ຅າ຺ໄ ຽຓບຄຉໃ າຄໂ ຖຄ຺ ແຎຽຎຌັ ຅າຌທຌນົທຄນົາງ. ຽຓໃ ບຘາຽຖຈັ ຏຌ຺ ຄາຌຖຈັ ຆະກາຌຽຎຌັ ຋ໃ ປີ ຼຍ ຈຉຌ຺ໄ ຉາຌ ດໃ ູຽຓບຄຘຸຑຌັ ຍູຖີ ຾ຖທໄ ເນ຾ໄ ກໃ ຖຄ຺ ຓາ຋ໃ າຌາໄ ຾ຖະ ເນຖໄ ໃ ບຄ຾ຑແຎຽຓບຄຘະຓຸຈຎາກາຌ ະຽຂາ຺ໄ ຉຍີ າຄກບກ ງບໄ ຌທໃ າຘະນງາຓຘໃ ຄັ ເນ຃ໄ ຌ຺ ຖາທແຎຉຈັ ຉຌ຺ໄ ຉາຌດໃ ູຽຓບຄຘະຖະຍູຖທີ ຼກຄາຌຌກີໄ ໃ ຖທໄ ຌ຾ຉໃ ຾ຓໃ ຌຉທ຺ ຾຋ຌຂບຄຍຌັ ຈາ ຾ຖະ ຽຓບຄຉໃ າຄໂ ຾ຉໃ ຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ ຅າຎຌັ ຉບໄ ຄປຍັ ຾ຖະ ຾ຉໃ ຄ ຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ ຅ໃ ຄຶ ແຈຌໄ າຑາຂະຍທຌກຍັ ຃ຌຌະ຃ບຌທຼຄ຅ຌັ . ຃ທ຺ ຖາທ ດໃ ູຽຓບຄຘະຖະຍູຖແີ ຎໝຈ຺ ຾ຖທໄ ຅ໃ ຄີ ຆາຍ຅າກຑະງາຘຸຖງິ ະຑກັ ຈທີ ໃ າ: ກບຄ຋ຍັ ຖາທງກ຺ ແຎ ຑະຌະ຃ບຌແທ຾ໄ ຉໃ ຋ຄ຺ ຄທ຺ ຖາຑບຄ (ຍທ຺ ຖາ຿ຑຄ) ແຎ຅ຌ຺ ຽຊຄີ ຋ໃ ຄ຺ ງາຄກະຎ,ິ ຾ຖທໄ ເນຽໄ ກຌຽບາ຺ ຑຌ຺ ຽຘກີ ນກໄ ຓ຺ ຑະຖາຆະທຄັ ຍທບຌຘະຊາຌຓຄ຺ ຃ຌ຺ ຽຎຌັ ຾ຓໃ ຋ຍັ ຂຌໄ ຓາ຋າຄຽໜບຘະຖະຍູຖີ ຉຄັໄ ຋ຍັ ດໃ ູ຋ໃ າຽປບ ຖທໄ , ກຓ຺ ຑະຖາຆະທຄັ ຍທບຌ຾ຓໃ ຋ຍັ ເນງໃ ຅ໃ ຄີ ຾ຉໃ ຄຉຄັໄ ເນ຾ໄ ຓໃ ຋ຍັ ຅ໃ າ຾ຘຌງາກບຌ, ຑະງາກາ຿ໜ ຓໝໃ ຌຽຘຌາຍຕຕິ ກັ ຽຎຌັ ຾ຓໃ ຋ງັ ໜາໄ ຋ໃ ຘີ ບຄ, ກຓ຺ ໜໃ ຌຽຘຌຽິ ຋ຍຽຎຌັ ກບຄກາຄ, ກບຄໜໃ ຌຌະຖາຌຸຆຈິ ຈ,ີ ກຓ຺ ໝໃ ຌຑຓ຺ ຑກັ ຈ,ີ ຑະຌະຽຕ຋ບຌນຕາຆາ ຽຎຌັ ຾ຓໃ ຋ຍັ ງກ຺ ຂຌໄ ຓາ຋າຄຈຄ຺ ຑະງາແຒ ຽຑໃ ບຍຸກຉີ ບຸແຑ຋ບຌ ຃ຸຓ຋ະນາຌກຸຄຽ຋ຍ 5.000 ຃ຌ຺ . ຂຌໄ ຓາຊາໄ ດໃ ູ ຽຓບຄຽຑຈັ ຘະຍູຌ, ເນຑໄ ະງາຽຑຈັ ທແິ ຆ ຘາຌ຿ຸ ຖກ ຽຑໃ ບຍຸກຉກີ ຍັ ກບຄ຋ຍັ ຂບຄຽ຅າ຺ໄ ຖາຆະທຄ຺ ຋ໃ ຉີ ຄັໄ ຃າໄ ງດໃ ູຽຓບຄນໃ ົຓ຺ ຘກັ , ເນຑໄ ະງາຕາຈຆະຌິ ຍບຄຂຌໄ ຓາ຋າຄຽຓບຄຘຸຖຌີ ຾ຖະ ຂຌໄ ຓາ຋າຄຽຓບຄຎາ຅ຌີ , ຽຓບຄຎະ຅ຌັ ຉະ຃າຌ ບກີ ຅າຌທຌ 4 ຾ຖະ ຋ຍັ ກຓ຺ ໝໃ ຌຘຸຖຌີ ຋ະຕະຕກັ ຽຑໃ ບຽຂາ຺ໄ ຉ຋ີ ຍັ ຂບຄຽ຅າ຺ໄ ບຸຎະຕາຈຉຘິ ະ ຋ໃ ຉີ ຄັໄ ດໃ ູຽຓບຄຘຸທຌັ ະຑຸຓ. ຘາຌຎະຖາແຆຌຌັໄ ຓນີ ົາງຘາຽນຈ, ຾ຉໃ ເຌຌຌັໄ ຘາຽນຈຘາ຃ຌັ ບຌັ ໜໃ ຄ຾ຓໃ ຌງບໄ ຌຐໃ າງຘະນງາຓຓີ

ບາທຸຈ຋ຌັ ຘະແໝກທໃ າ, ງບໄ ຌທໃ າຘະນງາຓຆບໄ າທຸຈ຋ໃ ຋ີ ຌັ ຘະແໝ຅າກຑທກຌາງ຋ຌຉາ ດໃ ູເກ຋ໄ ະຽຖຆາໄ ຑຈັ ຏູກຂາຈກາຌ຃າໄ ບາທຸຈ຅ໃ ຄຽປຈັ ເນຐໄ ໃ າງຖາທຍໃ ຘາຓາຈຆບໄ າທຸຈ຋ໃ ຋ີ ຌັ ຘ ຃ຌ຺ ຉໃ າຄຎະຽ຋ຈຽຎຌັ ຏູຽໄ ຐກິ ຾ບຍ຋າຄ຋ະນາຌ. ຌບກຌຌັໄ ງຄັ ຓ຋ີ ະນາຌ຋າຄຍາຄກບກງຄັ ຎະກບຍຈທໄ ງ຋ະນາຌບໃ ຌໂຽຆໃ ຌັ : ກ ບາຌາ຅ກັ ບບໄ ຓຂາໄ ຄຌຌັໄ ຐໃ າງຖາທງຄັ ຽປຈັ ຍໃ ແຈຈໄ ງີ ບໄ ຌຖາທຉກ຺ ດໃ ູເຌຘະຊາຌະຽຎຌັ ຽຓບຄຘ ຉຌ຺ ຽບຄກຍັ ຘຈັ ຉູແຈດໄ ໃ າຄຊກຉບໄ ຄຆຈັ ຽ຅ຌ, ງຄັ ຽນຌັ ຾ຉໃ ຈາໄ ຌບໃ ບຌຂບຄຘຈັ ຉູ ຾ຖະ ຽນຌັ ຈາໄ ງນທຼຈຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ , ຾ຉໃ ຈາງນທຼຈຽທຖາຌຌັໄ ກໃ ຓຍີ ຌັ ນານງຸຄໄ ງາກຑາງເຌນົາງຎະກາຌ ຘາຽນຈຉຌ຺ໄ ຉ຋ໃ ຘີ າ຃ຌັ ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຋ໃ ຑີ າເນຎໄ ະຖາແຆຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌ຃ທາຓຘາຓກັ ຃ຑີ າງເຌ ທຼຄ຅ຌັ -ຘກັ ຈຌີ ານົທຄຑະຍາຄ, ຘໃ ທຌຘກັ ຈຌີ ານົທຄຑະຍາຄຽຊີຄ຅ະປໃ ທຓເ຅ກຍັ ຽ຅າ຺ໄ ບາ ຘະນງາຓ຿ຖຈ, ຓ຾ີ ຉໃ ຘກັ ຈຌີ າ຅າຎາຘກັ ຃: ຽ຅າ຺ໄ ຖາຆະຍຸຈ຿ດ຋ໄ ໃ ຌຌັໄ ຋ໃ ເີ ນກໄ າຌປໃ ທຓຓດໃ ຘກັ ຈຌີ າຘະນງາຓ຃ກຌັ . ບຌັ ຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌຽນຈກາຌຖະຍບຍຘກັ ຈຌີ າ຋ໃ ຽີ ນຌັ ຾ກໃ ຉທ຺ , ຊຏຌ຺ ຉບຍ4: ຽຊຄີ ທໃ າຂະຍທຌກາຌຉໃ ຘູຂໄ ບຄຎະຆາຆຌ຺ ຖາທຉາໄ ຌຘກັ ຈຌີ າຘະນງາຓ ຌາ຿ຈງຽ ຘະ຾ຈຄຽຊຄີ ຓູຌຽຆບໄ ຉໃ ຘູດໄ ໃ າຄບຄ຺ ບາຈກາໄ ນາຌ ຾ຖະ ທຖິ ະກາບຌັ ຖາໄ ຽຖຈີ ເຌ຃ຄັໄ ຌຌັໄ ແຈຐໄ ໃ ຄັ ງໃ ຄີ ຃ຼຈ຾຃ຌໄ ຉໃ ຘກັ ຈຌີ າຘະນງາຓຏູດໄ ຈຶ ຃ບຄດໃ າຄຽຖກີ ຽຆໃ ຄີ ກທໃ າ຾ຉໃ ກໃ ບຌ. ຃ທາຓຘາຓກັ ຃ ບຌັ ຈຄີ າຓ຅ຌ຺ ຓາຽຊຄີ ຎຈັ ຅ຍຸ ຌັ ຌ.ີໄ ຎະຆາຆຌ຺ ຖາທແຈ຅ໄ ຈ຺ ຅າຌາໄ ເ຅ປກັ ຆາຈເຌຘະແໝຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ ດໃ າຄຍໃ ຓທີ ຌັ ຖຓ, ຾ນໃ ຄຆາຈຽຊຄີ ຽຑໃ ຌີ ຅ະ຅ຍັ ແຎຽຎຌັ ຘະນງາຓ຾ຉໃ ບາງຸ ຎ,ີ ຊກບຍ຺ ປຓ຺ ເນຖໄ ຓຆາຈຖຓ຾ຏ ຋ໃ ຘີ ຸຈກໃ ຘຌີໄ ຑະຆຌ຺ ຖຄ຺ ດໃ າຄຑຖິ ະບາຈນາຌ, ຑະບຄ຺ ແຈຎໄ ຸກຖະຈຓ຺ ຌາໄ ເ຅ປກັ ຆາຈເນຐໄ ຈ຺ ຽຈ ທຄ຺ ຾ຖທໄ ກໃ ງຄັ ຓນີ ົາງ຃ຌ຺ ຋ໃແີ ຈຘໄ າໄ ຄທຖິ ະກາບຌັ ຖາໄ ຽຖຈີ ເຌ຃ຄັໄ ຌຌັໄ ຽຆໃ ຌັ : ຽ຅າ຺ໄ ຘຸຈ຋ຘິ າຌ, ຽ ຾ຖະ ຏູບໄ ໃ ຌໂຉະນົບຈປບຈ຋ະນາຌ, ຎະຆາຆຌ຺ ບກີ ຌຍັ ຍໃ ແຂທໃ ຖທໄ ຌ຾ຉໃ ແຈຎໄ ະກບຍຘໃ ທ ຾ຖະ ຎະຆາຆຌ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູເກຽໄ ຈຆາງ຾ຈຌຖາທກຍັ ຘະນງາຓ ຾ຓໃ ຌແຈຘໄ າໄ ຄທຖິ ະກາດໃ າຄບຄ຺ ບາ ແຎ. ຘຄ຺ ຃າຓຉໃ ຘູຽໄ ຑໃ ບຽບກະຖາຈ຃ຄັໄ ຌຌັໄ ຽຊຄີ ທໃ າ຅ະຎະຖາແຆເນ຾ໄ ກໃ ຘຈັ ຉູຏູປໄ ຸກປາຌ ຾ ຽຑໃ ບນທຄັ ຈຍັ ຓບຈ ຌາໄ ເ຅ຉໃ ຘູຂໄ ບຄຎະຆາຆຌ຺ ຖາທເນໝໄ ຈ຺ ແຎ, ຾ຉໃ ຏູຌໄ າຖາທ຅າຌທຌໜໃ ຄ ຓາບກີ ນົາງຎ຿ີ ຈງຓ຋ີ ໃ ໜີ ຌັໄ ດໃ ູ຾ຂທຄ຃າຓໃ ທຌ, ຘະນທຌັ ຌະຽຂຈ... ຂະຍທຌກາຌຉໃ ຘູແໄ ຈ

າຽທຌັ ຉກ຺ ດໃ າຄນົທຄນົາງ, ຘໃ ທຌຖາທຖາໄ ຌຆາໄ ຄ຾ຓໃ ຌນໃ າຄ຅າກ຋ໃ າຽປບ຋າຄ຋ະຽຖ ຾ຖະ ຎະຽ຋ຈ຋ໃ ຉີ ຄັໄ ຘະແໜ຅າກຑາງຌບກ, ຘໃ ທຌຘະນງາຓຌບກ຅າກຓບີ າທຸຈ຋ໃ ຋ີ ຌັ ຘະແໝ຾ຖທໄ , ຘະນງາຓງຄັ ຅າໄ ຄ ກບຄ຋ະນາຌຓບຌ຋ໃ ຍີ ຌັ ຆາກາຌ຿ຈງກຄ຺ ຂບຄ຃ຌ຺ ຽບຕີ ຺ຍ, ກາຌຑທ຺ ຑຌັ ກຍັ ຑທກຌາງ຋ຌ ຾ຖະ ຘໃ ທງຂບຄຘະນງາຓ, ບກີ ຎະກາຌໜໃ ຄຏູຌໄ າຖາທເຌຽທຖາຌຌັໄ ກໃ ງຄັ ຍໃ ຘາຓາຈຆໃ ຄັ ຆາກາຖຄັ ຖະນທໃ າຄ ຌຈາໄ ຌ຾ຂຄຂບຄຉຌ຺ , ຘະຑາຍຘາກຌ຺ ຍໃ ບາຌທງ, ຽທຖາຌຌັໄ ຐໃ າງຖາທຍໃ ຓຍີ ໃ ບຌບຄີ ຾ໜຌໄ ຾ກໃ ຌ ຓ຾ີ ຉໃ ຌ. ຌຍໃ ຋ຌັ ຾ໜຌໄ ຾ກໃ ຌຽ຋ໃ າ຺ ຋ໃ ຃ີ ທຌ ຿ຈງຘະຽຑາະຖຑນທໃ າຄຘກັ ຈຌີ າຖາທຈທໄ ງກຌັ ຃: ຖະນທໃ າຄຘກັ ຈຌີ າ າຌຸທຄ຺ ຾ຉໃ ກໃ ຍໃ ຽຉຓັ ຽຓຈັ ຽຉຈັ ໜໃ ທງ, ຑາງນົຄັ ຽນຌັ ຋ໃ າຎະຖາແຆ຾ຖທໄ ຽ຅າ຺ໄ ຓຌັ ຋າຉຸ ຖາຈ ກໃ ຽຂາ຺ໄ ຂາໄ ຄ ດາຄໝຈ຺ ຅ຈິ ໝຈ຺ ເ຅, ຘໃ ທຌຘກັ ຈຌີ າບໃ ຌໂ຋ໃ ຽີ ຃ງີ ປໃ ທຓຓ຾ຉໃ ຽຍບໄ ຄຉຌ຺ໄ ຑຽນຌັ ຋ໃ າຎະຖາແຆກໃ ຽຂາ຺ໄ ນາ ຌຎະ຿ນງຈຘໃ ທຌຉທ຺ ຘູຄກທໃ າຂບຄຆາຈ ຅ໃ ຄີ ຽປຈັ ເນກໄ າຌຉໃ ຘູ຃ໄ ຄັໄ ຌຌັໄ ຑຍ຺ ຃ທາຓຎະຖາແຆ. ຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ ຅ະຎະຖາແຆກໃ ຉາຓ, ຾ຉໃ ຓຌັ ຾ຓໃ ຌ຃ທາຓໝາງ຋າຄຎະນທຈັ ຘາຈ຋ໃ ຘີ າ຃ຌັ ຉໃ ຆາຈຖາທ, ຄດໃ ູເຌ຅ຈິ ເ຅ຂບຄ຃ຌ຺ ຖາທ຋ຸກ຃ຌ຺ , ຓຌັ ແຈຽໄ ປຈັ ເນຖໄ ຈັ ຋ປິ ກັ ຆາຈຽຂຓັໄ ຽຽຂຄງໃ ຄິ ຂຌໄ , ຎະຆາຆຌ຺ ຖາທ ຃ຂີ ບຄຎະຆາຆຌ຺ ຖາທ຋ໃ ປີ ໃ ທຓກຌັ ຉໃ ຘູຉໄ າໄ ຌຘະນງາຓດໃ າຄບຄ຺ ບາຈກາໄ ນາຌຌຌັໄ ແຈກໄ າງຽຎຌັ ຓູຌຽຆບໄ , ຿ຈງຘະຽຑາະຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ ແຈກໄ າງຽຎຌັ ຾ຍຍດໃ າຄ຾ນໃ ຄຌາໄ ເ຅ປກັ ຆາຈ, ປກັ ຃ທາຓຽຎຌັ ຽບກະຖາຈ ຏໃ ຌຈຌີ , ຾ຉໃ ຑະບຄ຺ ຑຈັ ກຍັ ກາງຽຎຌັ ຏູປໄ ກັ ຆາຈດໃ າຄຈູຈຈໃ ຓ, ຑະບຄ຺ ແຈຉໄ ໃ ຘູດໄ ໃ າຄຍໃ ປູບໄ ຈິ ປູຽໄ ຓໃ ບງ, ເຌ ຈບຌດໃ ູ຋ຸກຍໃ ບຌ ຽປຈັ ເນຎໄ ະຆາຆຌ຺ ຖາທຽປາ຺ ຽຂາ຺ໄ ປໃ ທຓກຌັ ຉໃ ຘູດໄ ໃ າຄກທາໄ ຄຂທາຄ. ຌບກ຅າກ ຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸ ຽ຅າ຺ໄ ຖາຆະທຄ຺ , ຽ຅າ຺ໄ ຖາຆະຍຸຈ, ຑະງາຌະຕຌີ , ຽ຅າ຺ໄ ຽຓບຄຘຓີ ຸຌ, ຑະງາແກຘຄ຺ ຃າຓ, ຽ຅າ຺ໄ ຽຓບຄຂຸ ຂຌັ ທຌດໃ າຄບຄ຺ ບາຈກາໄ ນາຌ, ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓໃ ຌຑະງາຌະຕຌີ , ຑະງາແກຘຄ຺ ຃າຓ ຑບໄ ຓຈທໄ ງກບຄ຋ຍັ າຈກາໄ ນາຌ຋ໃ ຘີ ຸຈ ເຌຘຄ຺ ຃າຓ຃ຄັໄ ຌີໄ ຓຌັ ແຈກໄ າງຽຎຌັ ຾ທໃ ຌ຾ງຄບຌັ ເຘ຾຅ຄໄ ເນ຾ໄ ກໃ ຖູກນົາຌຖາທເຌຉໃ ຾ຖະ ຏູຌໄ າຖາທເຌ຃ຄັໄ ຌີໄ ແຈຊໄ ກຑທກຘະນງາຓ຅ຍັ ແຎຖຄ຺ ຿຋ຈ, ຋ຖະຓາຌດໃ າຄ຿ນຈປາໄ ງຎໃ າຽຊໃ ບຌ ຄຘາຓາຈຽບາ຺ ຉທ຺ ນົບຈໜແີ ຎແຈໄ ຾ຖະ ງຄັ ຘຍຉໃ ຉໃ ຘແູ ໄ ຎບກີ ຽຆໃ ຌັ : ຽ຅າ຺ໄ ຖາຆະທຄ຺ ແຈຘໄ ຍຉໃ ຽ຃ໃ ບຌແນທຉໃ ຈຂໄ ະນງາງຉທ຺ ເຌປູຍຂບຄຂະຍທຌຏູຓໄ ຍີ ູຌບກີ ນົາງແຖງະ, ຎະຆາຆຌ຺ ຖາທແຈ຅ໄ ຈ຺ ຅າຓູຌຽຆບໄ ຉໃ ຘູ ໄ

ຂບຄຽ຅າ຺ໄ ບາຌຸທຄ຺ , ຽ຅າ຺ໄ ຖາຆະທຄ຺ ... ຉະນົບຈຓາ຿ຈງແຈຂໄ ຼຌຽຎຌັ ຑຌໄ ທຼຄຖາຆະທຄ຺ , ຑຌໄ ຖາຆະທຄ຺ ງຄັ ຘຍຉໃ ຉໃ ຘູຍໄ ໃ ຖຈ຺ ຖະ. ທຼກຍາໄ ຌ - ຽ຅າ຺ໄ ບະຌຸທຄ຺ ແຈ຅ໄ ຈັ ຋ຍັ ປຍັ ກາຌປຸກປາຌຂບຄຘະນງາງ຃຾ຌທເຈ? ທຌັ ຋.ີ .......................... ນທ຺ ໜາໄ ນບໄ ຄກາຌຎະຊຓ຺ - ບະຌຸຍາຌ

ຌ຋ບຄ຃າທຼຄ຅ຌັ , ຽປຈັ ເນຓໄ ູຌຽຆບໄ ຉໃ ຘູ຃ໄ ຄັໄ ຌຌັໄ ຍໃ ຓທີ ຌັ ຘຌີໄ ຘຸຈ. ຑາງນົຄັ ຘຄ຺ ຃າຓຎະຖາແຆ຾ຖທໄ ຽ຅າ຺ໄ ທຌັ ຋.ີ ............................ ຏູຘໄ ບຌ

ທຆິ າ: ຘຄັ ຃ ຑາກ຋ີ 1 ຍຈ຺ ຋ີ 1 ຾ຏຌຏ 1. ຃ທາຓໜາງຂບຄ຾ຏຌຏຄັ ຾ຏຌຏຄັ ຾ຓໃ ຌ ປູຍຂບຄ ຘ ຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ຂະໜາຈ ຾ຖະ ຍໃ ບຌຘູຄ ຾ຖະ ຂບຍຽຂຈ຋ໃ ຉີ ຄັໄ ຂບ

຃ຓ຺ ຘກຶ ຘາ 1 ຑູຓຘາຈ ຏຄັ ຾ຖະ ຾ຏຌ຋ໃ ີ ຘະຊາຌ຋ໃ ເີ ຈໜໃ ຄຶ ຽ຋ຄິ ຑຌໄ ຑຼຄ ຋ໃ ີ ຘະຊາຌ຋ໃ ຌີ ຌັໄ ໂ ຿ຈງຽຍໃ ຄິ ຅າກ ບຄຘໃ ຄິ ຌຌັໄ ໂ.

2ຂຽ຅.ບງທໄ ຄ຿ກຘ຋ິ ຈໃ າຄິຘີ ຌງຌາໄຘນຌັຄໄ ຾າໄງຄ຾ຏຽໍ຾ໄ ຖຂຌຏທາໄ຺ຏໄ ຌຉ຾ຄັ ຏາ຋ຓຄັ ເກຓຈຂາໜຈະໃໜຄຶ ຉ,າາກຈຘໃ ໃບຉ ຓາຈຉາຘໃ ທຌ: ຓາຈຉາຘໃ ທ ຃ທາຓງາທນົຂະໜາຈເຌປູຍກຍັ ກຘຽ຅຋ະຄທິ ໃ .າໃ຺຾າກຓຉຈຍັ ທາ຺ຄຈເ຅1ນຉ0ຄິ ນາ0ຽໄ ຘນ0ົາໃ ທງຌັ ຆຌຽຈ຋ຄໃັຆຄັ ໃຉໃາຌ຺ທເ຾ີ :ີໄງຈຓ1ເຽຈນັ຋: ຂໃ ຽ1ບໄ ປ0ບ.າ຺0ຄປຓຉ0ູແາ • ຘູຈ຃ຈິ ແຖໃ ຓາຈຉາຘໃ ທຌຓຈີ ໃ ຄັ ຌ • ຓາຈຉາຘໃ ທຌ =ຄຄວວາມາມຊຊາວາ

ຘບຉທໃ ຌາຌຄບ຋ໂໃ ຌໃ .ກີ ເ຅າໍ ນຌາກຘຈ຺ໄ ແຌຄັ ທຽຌັກໄ .ໄ ຈ຅ໃຽຄິຍ຾ໃ ຄິ ຉປຓໄູຍຖປໃຄ຺າຄ ທຌ຾ຓໃ ຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌຖະນທໃ າຄ ຍ຃ທາຓງາທ ນົ ຂະໜາຈເຌຉທ຺ ແໄ ຈທໄ ໃ າຂະໜາຈເຌປູຍ຅ະຌບໄ ງ າຈຉາຘໃ ທຌເຌປູຍຘໃ ທຌນົາງແຈໄ 0 ຓ຃ີ ທາຓໜາງທໃ າ 1 ຆຄັ ຉ຾ີ ຓຈັ ຉທ຺ ຅ຄິ . ຌ:ີໄ າວໃນຮູ ບ ວໃນຌົ ວິຈງ

3. ຃ທາຓໜາງຂບຄ຾ຏຌ຋ໃ ີ



4. ຘໃ ທຌຎະກບຍຘໍາ຃ຌັ ຂບຄ຾

຾ຏຌ຋ໃ ີ

5. ບຸຎະກບຌກາຌ຾ຉຓໄ ຾ຏຌ຋  ຽ຅ງໄ ຘໍາຖຍັ ຾ຉຓໄ ຾ຏຌ຋ໃ ີ  ຘໍຈໍາ ຾ຖະ ຎາກກາ຾ຉຓໄ ຋ໃ ີ  ຎາກກາ຾ຉຓໄ  ຍຌັ ຋ຈັ ຾ຎ ຾ຖະ ຍຌັ ຋ຈັ ຿ຉຽຉ  ຽບ຾ກ, ກບຓຎາ ( ທຄ຺ ທຼຌ ) ຍ  ກບຓຎາ ນົ ທຄ຺ ທຼຌ  ຍຌັ ຋ຈັ ຿຃ຄໄ  ຘີ ຾ຖະ ທ຋ິ ເີ ຘໃ ຘີ  ຂບຍຂບຄ຾ຏຌ຋.ີ

຋ໃ ີ ຉ(T) ຍຌັ ຋ຈັ ຿຃ຄໄ ຾ຉຓໄ ຽຘຌັໄ

6. ທ຋ິ ຌີ າໍ ເຆ຾ໄ ຏຌ຋ໃ ີ - ບໃ າຌຆໃ ຾ຏຌ຋ໃ ຌີ ຌັໄ ຽຑໃ ບເນປໄ ູທໄ ໃ າ຾ຓ ຎ຺ກ຃ບຄ, ຾ຏຌ຋ໃ ກີ າຌ຋ໃ ບຄ຋ຼໃທ ໜໃ ຄຶ , ຾ຏຌ຋ໃ ຽີ ຘຈຊະກຈິ ...). - ຘກຶ ຘາຽຍໃ ຄິ ຽ຃ໃ ບຄໜາງເຌ຾ຏຌ຋ໃ .ີ - ຆບກຽຎາ຺ໄ ໜາງເຌກາຌ຃ຌ຺ໄ ຃ທາໄ ຂໍຓ

ຓໃ ຌ຾ຏຌ຋ໃ ນີ ງຄັ ? ( ຾ຏຌ຋ໃ ກີ າຌ , ຾ຏຌ຋ໃ ກີ າຌຉໃ ໍຘູຂໄ ບຄຍຌັໄ ປຍ຺ ເຈ . ຓໄ ູຌ.

ຍຈ຺ ຋ ຈທຄຈາທຉໃ າຄໂ ເຌຖະ 1. ຃ທາຓໜາງ ຾ຖະ ບຄ຺ ຎະກບຍຂບ 1.1 ຃ທາຓໝາງຂບຄ຃າໍ ທໃ າ຅ກັ ກະທາຌ ທຈັ ຊຸບຌັ ຅ກກັ ທໄ ກາຄະແທກາ຋ຌໃ ຍີ ”ໃ ຘໍ ຾າຓຓໃ ຌາຈນກໃ ທາໍ ຄຌບຈ຺ າແທ 1.2 ບຄ຺ ຎະກບຍຂບຄຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກ ຈາທຽ຃າະ, ຈາທຍໍຖທິ າຌ,ຈາທຽ຃າະ ຘະຽຈຈັ ) 2. ຈທຄຉາຽທຌັ ຈທຄຉາຽທັຌຽຎັຌຈາທຕຶກຈ ບກາາງຄຂກບຓ຺ ຄໂຖ,ະຓຍຌ຺ ຍ຺ ໂຘຸ ຽຖຆງິໃ ຄິ ະຽຎ຅ບກັ ກກຌະບທກາຌຌຌັ,ໄ ຃ທາຓປບໄ ຌ ຖະນໃ ທາຄ 5500 – ຑ16ຎໍ 0ະ.ຓ00າຌ008℃00. 0 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຃ທາຓ

຋ີ 2 ະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ ບຄຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ ຌແທຈາ.ກໄ າຈ຋ໃ ຍີ ໃ ໍຓຂີ ບຍຽຂຈ, ຾ຓໃ ຌຽ຋ນະ ກັ ກະທາຌ ະຌບໄ ງ, ຈາທນາຄບຸ ກະຍາຈ ( ຈາທ ຓຌ,ຈປກຽທບຎໄາໍ ຄຖຌັຌ6ເຄບັຈ0ນາຖາ0ໃ ຈທງຸກ0ຕແໜ຅0ໝຶກະໃ℃ຶຄຽ຋ຽໄຑຎໃຽໃຽີ,ຓີຆຌັຎໃ຾ຂິຄ຾ັຌຉຊຌຶຎໄ ກໃ ຑໃທທຸຓໍໃຽຘແາຖກຒູຄກິຽບໄດຎຎໃຽຌູ ະຂັຽຌ຋ຆຓາ຺ໄ ຘໃ ແຄິາາູຓຌຈຌຎີ

3. ຈາທຍໍຖທິ າຌ຋ຄັ 8 ຂບຄຈທ  ຈາທຑຸຈ ນົ ຈາທຑະຑຸຈ ( M  ຈາທຘຸກ ນົ ຈາທຑະຘຸກ ( V  ຈາທບຄັ ຃າຌ ( Mars )  ຈາທຑະນຈັ ( Jupiter )  ຈາທຽຘາ຺ ( Saturne )  ຈາທຽ຅າ຺ໄ ຒາໄ ນົ ຓະຕຈຶ ຉະງູ  ຈາທຽ຅າ຺ໄ ຌາໍໄ ນົ ຈາທຽກຈ ( N

ທຄຉາຽທຌັ Mercure ) Venus ) ( Uranus ) Neptune )

ຍຈ຺ ຋ ໜໃ ທງ຿ຖກ ຾ຖະ ກາຌໜ 1. ປູຍປໃ າຄ ຾ຖະ ຂະໜາຈຂບຄ 1.1 ປູຍປໃ າຄຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ໜໃ ທງ຿ຖກຽຎັຌປູຍຓຌ຺ ກຓ຺ ຿ດໃ ຖູຐໃກຕັ ຄ຾ເຖຌະຘະຘຉທະຈທບຈັ ບ຋ກີ Xດໃ VູຽຂIIຈI ຽແຘຈຌັໄ ຿ຖກຽຎຌັ ປູຍຓຌ຺ ກຓ຺ ຽຎໃ ຓ຾ບຌຖຍິ ຿

຋ີ 3 ໜຌູ ຎໃ ຌິ ຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຓ, ຓຌັ ຽຎັຌປູຍກຓ຺ ຽຎໃ ຓດໃ ູ 2 ຂທ຺ໄ ຌຘູຌຘູຈ, ຍຌັ ຈາຌກັ ຋ໍຖະຌຘີ າຈ ຈຘໄ ຌັ ຌຊິ າຌ ຾ຖະ ດຌດຌັ ທໃ າໜໃ ທງ ຿ຆບຈິ ( ຽດ຿ບບຈິ ).

1.2 ຂະໜາຈຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ • ຖທຄປບຍ 2 ຂທຌັໄ ຿ຖກຽໜບຽຊ • ທຄ຺ ປບຍຉາຓຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈ 40.0 • ຖຈັ ຘະໜ຾ີ ຉໃ ເ຅ກາຄຽຊຄິ ຽຘຌັໄ ຘູຌ • ຖັຈຘະໜີ຾ຉໃ ເ຅ກາຄຽຊິຄຂ຺ທໄ ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ . • ຍໍຖຓິ າຈ ( 1.083.320.000.0 • ຽຌບໄ ຋ໃ ີ 510.200.000 ກມ2.

ຊຄິ ເຉງໄ າທ 40.008 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ . 075 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ . ຌຘູຈ 6.378,388 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ . ທ຿ຖກຽໜບ, ເຉໄ 6.356,912 000 ກມ3 ).

2. ກາຌໜຌູ ຎໃ ຌິ ຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ 2.1ກາຌຎໃ ບິ ບໄ ຓຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄຂບຄ ໜໃ ທງ຿ຖກຎໃ ິຌບບໄ ຓຉທ຺ 56 ຌ຋ີ 4.09 ທຌິ າ຋,ີ ຆໃ ທຄຽທ ຃຃ະທຉັຌ,ິ ໜຽໃທຶຄຖຓາີ ຈ2ໃ ຄັ 4ກໃ າຆທໃ ຺ທ຾຿ຉຓກຄຉ,ໃ າທຄກັຌ ຘທກຽໜ຋ຸຖຌາໍິໃໃ ຶຄຌບງາິ ,ຈຌ຋຺ ະໜຽ຅ີໄີ຃ບ຅ຌໃ຺ ະໃາທ຺ ຄິແຽຉຽທງຎ຋ິ ຖຽຽ຿ໃ າຊ຺ຑາຖກ຋າຄິ ກຍະໃັຈ຾ີ ໜຎທຘ2ໃ ິໃຄຌຄທ4ຉຘບງາະຆຽບ຿ໄ ໃທນທຖ຺ ຓຌັທ຿ກໃຉ຅ຓາຉຄະ຺ທຄ 1.666 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ /ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ( ດໃ ູຽ

ກ ຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຉກທຌທບຍໄັຓ຋ຖຄຽໃຌັ ທໜີຓາຈຽຖີບໃຌູ 2ຄັາຄກຎ຋4ເໃໃ ໃິຌາຑີຆທຆບທຽໄໃ ຺ທທກີ ຽກບຖ຿ຽ3ຌີປຓໄາ ທາ຺ຄຌ2ເໃ ຽາຆາ3ບ຋ທ຋ໄ ີຌໄ ຆີຌັຸກໃ5ທທ຺ ຈໃທ5າ຿າທ.ຌັ ຓຖ5ັຌຌຄາ1ີໄ ະຄກ(, ຍທນັ ຓຌັົ ຈາຘຉທຸ ຖຄຄັໄ ງິຆຉໃ ະກາຽ຃ຍັທະນຌັ ຉທ຺ )ິ ຽ຾ປດຓໃ ູາຆ຺ ໃ ບໃຌນກແີ ທ຺ຖຽ຋ຽງປໃ ບະາ຺ ທຽບຄຈໃ ທງ຃ທາຓແທຎະຓາຌ ຽຂຈຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈ ).

2.2 ກາຌຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ໜໃ ທງ຿ຖກຽປາ຺ ຎໃ ິຌບບໄ ຓຈ ຎະຓາຌ 29.745ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ /ທ ຋ຆໃ ທ຺າຄ຿຋ຓໃ ງີຄ,າທເຆຽຊຽໄ ທຄິ ຖ9າ63565ຖາໄ ທຌຌັ ກ຿ິ6ຖຆ຾ໃ ທ ແຈກໄ ໍາຌຈ຺ ເນຽໄ ຎັຌນທ຺ ໜໃ ທງຂບຄຎ 365 ທຌັ ຌຌັໄ . 3. ຎະກຈ຺ ກາຌຓກີ າຄຽທຌັ ຾ຖະ ກ

ຌຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຈທຄຉາຽທຌັ ຈທໄ ງ຃ທາຓແທຘະຽຖໃ ງ ິຌາ຋ີ ນົ 107,000 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ / ຾ທ຺ຓ຿ຈັ ຓ/ຄ1ປ9ບຌຍາ,຋ຆ/ີໃ 1ທປຄຽບທຍຖຈາຈທໄ ໃ ງຄັ ກແໃຖາທງຌະີໄ ຎະຉ຋ິ ຌິ , ຊາໄ ກໍາຌຈ຺ ຽບາ຺ ຑຼຄ຾ຉໃ ຋ ກາຄ຃ຌ

3.1 ຎາກຈ຺ ກາຌ຃ຌຘຌັໄ ທຌັ ງາທ ຾ຖະ ຃ຌງາທ ທຌັ ຘຌັໄ ຉາຽທຌັ ຽ຃ໃ ບຌຘໃ ູ຋ຎບໄ າຄກຒຈ຺ າໄ ຽກ຃າໃ ຄິຌ຿ຌຖຽີກໄ ກຽຈີໜ຅ບາກ຾ກຖາະຌນຽ຃ຄໃ ບໃຼຌຄຉຖທ຺ ຄ຺ ຘຂໃ ູ຋ບຄບໄ ໜຄຒໃ ທາໄ ງຽ຃຿ໃ ຖຄິ ຿ກຖກ຾ຖເຉະ ຾ຖະ ເຉ.ໄ 3.2 ຖະຈກູ າຌຉໃ າຄໂ ຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກ • ກ. ຽຒບໄ ຄ຿ຖກຽໜບ • • • - ຖະຈູຍາຌເໝໃ 92 ຓຶໄ 19 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ • ຖທຓກຌັ ຽຎຌັ 185 ຓ ໄ 10 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ • - ຖະຈູປບໄ ຌ 93 ຓ ໄ 15 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ . • - ຖະຈູເຍແຓນໄ ໃ ຌົ຺ 89 ຓ ໄ 165 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ • • - ຖະຈູໜາທ 89 ຓ ໄ • • ຂ. ຽຒບໄ ຄ຿ຖກເຉໄ • • ຖະຈູເຍແຓນໄ ໃ ົຌ຺ 92 ຓ ໄ 19 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ • • - ຖະຈູໜາທ 93 ຓ ໄ 15 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ • • - ຖະຈູຍາຌເໝໃ 89 ຓ ໄ 20 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ • • • - ຖະຈູປບໄ ຌ 89 ຓ ໄ

ະ ໄ ຅຿຃າກ຅ຎບາຌກບຈ຺ ບໄ ກຓາຈຌທຌຄຌັໄ ຉຑາຽາທເຌັນຓຽໄ ຆ຃ີໃ ຄິ ຌຑຘາເຌັໄ ນທຽໄ ກຌັ ຈີ ງຎາທາກ. ຈ຺ດໃ ກູ຾ຉາຌໃ ຖ຃ະາໄຽງ຃ໃ຃ຄິ ຿ທຖໃ າກຈຽທໜຄບ ຉ ຖທຓກຌັ ຽຎຌັ 178 ຓ ໄ 20 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຖທຓກຌັ ຽຎຌັ 186 ຓ ໄ 10 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຖທຓກຌັ ຽຎຌັ 178 ຓ ໄ 20 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ

4. ກາຌ຿຃຅ບຌຂບຄຈທຄ຅ຌັ ບ ງບໄ ຌຈທຄຽຈບຌເຆຽໄ ທຖາຽ຃ ກຍັ ເຆຽໄ ທຖາ຿຃຅ບຌ ຾ຖະ ຓ຋ີ ຈິ ກ ຿ຖກ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຅ໃ ຄິ ຎາກຈ຺ ຽນຌັ ທໃ າຈ ຈາໄ ຌຈຼທດໃ ູຘະຽໜີ ຾ຖະ ຽປາ຺ ກໍຽນ 41 – 59 % ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ . ຌໝີໄ າງ຃ທ ຑຌໄ ຏທິ ຂບຄຈທຄຽຈບຌນົາງ຋ໃ ຘີ ຸ ຈ ປຼຌຽນຌັ ຎະ຅າໍ ຓຑີ ຼຄ຾ຉໃ 14% ຌ ຽນຌັ ຈໃ ຄັ ຌຽີໄ ຎຌັ ຉຌ຺ໄ . ຌບກ຅າກຌີໄ ກ ງຄັ ຘໃ ຄ຺ ຏຌ຺ ຘະ຋ບໄ ຌຑາເນຽໄ ກຈີ ຎາກຈ

ບບໄ ຓໜໃ ທງ຿ຖກ ຃ໃ ບຌໜຌູ ບບໄ ຓຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄ ຆາໄ ຽ຋ໃ າ຺ ກາຌໜຌູ ແຎ຋າຄຈຼທກຌັ ກຍັ ໜໃ ທງ ຈທຄຽຈບຌນຌັ ໜາໄ ຽຂາ຺ໄ ນາ຿ຖກຑຼຄ ນຌັ ຑຌໄ ຏທິ ຂບຄຈທຄຽຈບຌຎະຓາຌ ທາຓທໃ າຓະຌຸຈຽປາ຺ ຓ຿ີ ບກາຈຽນຌັ ຈ຾ຓໃ ຌ 59 % ຾ຖະ ຽ຋ໃ າ຺ ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ຌບກຌຌັໄ 18% ຾ຓໃ ຌຎໃ ຼຌຏຼຌກຌັ ກາຌຽ຃ໃ ບຌໜຌູ ຂບຄຈທຄຽຈບຌ ຓຌັ ຈ຺ ກາຌຉໃ າຄໂດໃ ູຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກ຃.

4.1 ຎາເກຌຈ຺ ກຽທາຌຖຽາຈ຋ບໃ ີຈຌທຂຌຄຶໄ ຽຈ຾ຖບະຌຽດ ຌຽທ຾ຽຽຈຑແຈຽບຖຈ຃ຎ຅ຌບທທັຌັໄໄໃ ຌບີບບໄໄ ຽຄຈຓຄຄໄ຅ຊທງຘຌຌຽຉທໃກຌ຺ຈາໂະຂິຄໜາຄຌເບັຉນຽ“ຌຶຽໄ ຾ທຌຈູຌຌໍຌາທຖ຾ຌັນບ຋ໃີຓດໄ າຘຽະໃໃໜຄແຌູົຈໃີຘາຘທຽຽກດໃຸຉຎບຈຈຄໃກຓ຺ຌູຘເຽຓຌາັບໃກໍ຋຅ຈ຋ຸກຌຈໃຈຈຌໃໍ຅ະບ຾ີຈ຺ຉຼ຅ຍັທບ຿ະເ຅ຍຌໍາາ຃ຄບນຍກ຾”ຄເຽຌໄ ຅ໃ ກຘຑໍຽຑໜຈນຘໄຌັໄນບເໃະັຄທທໃໜົ ໝຄຌຌນຆຌັຽກຄ຋ປໃໃ ຽໃຌັທໄທຉທຈໃຽຂ ແຎຽຊິຄຉໍາ຾ໜໃ ຄ ຽຈບຌຈຍັ ຑທ ຽຈບຌ຾ປຓ ”.

ຽຈບຌ຾ປຓ ທດງໃ ູເ຿ຌຖຉກໍາ຾ຽຆໜໃ ຄິໃ ຄຓກຌັ ຄ຺ ຽກຎຌັ ັຌຂແຖາໄ ຓງກະ຋ຍັ ໃ ີ ປຉທຽຂາ຺ໃປາາຽາ຺ໄບຄຽາ຺ເທຂຽຌີໄກນຌັບທຈໄຌັໃຽຄາປທຓດໃ“າຄ຺ູຽຌັ ຅ຉ຋ກະາຄິໃ ຽຽໍ຅ຽຒຈທນະາໄບຌັ ກໜຌັ ແຌໃ ໍຘຈຎບຽໄ ຌຑັທໄ຋ງຄັຄຸກຽຖ”ຽຂຈໂຄ຺຅າ຺ໄ຋ບທແາຸກກຌຌຎັ ຋ຈີເທກຄ຋ໄຽໃຈີຘບຸ ຈຌກ,ຍັ ຑຈໍ຾ທຉຄໃ ຉຈາທຽຄທຽຌັຈຽບປຌາ຺ ຌທຄຑຽທທຖກາ຅ຽປາກາ຺ ຌຉງິ ໍາ຾ຓ຺ ໜກໃ ຄຌັ ຽຈຽບບີຌໄ ຌທຈໃ າຍັ “ ທ”ກຽ຾ປຖາ຺ ຽະ຃ງີຆໃ ຌທງຄິ ຽຓ຺ທກຖາຌັ ຽຽຈບບຌີໄ ຌທຽໃ າຑຄັ“

4.2 ຎາກຈ຺ ກາຌຘຸຖງິ ະ຃າຈ ຾ ຎາກ຺ຈກາຌດໃ າຄຌັຌໄ ຽ ຑຽໃຆິຌໃ ຄິ ຅ຌັ ຋ະ຃າຈ ( ກຍ຺ ກຌິ ຽຈບຌ ) ນົ ຾ປຓ 1 ຃ໃ ໍາຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ . ກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓ ດໃ ູ ເຌຉໍາ຾ໜໃ ຄຖະນທໃ າຄກາຄ ຈທ ຍຄັ ຾ຘຄຉາຽທຌັ ຍໃ ໍເນຘໄ ໃ ບຄເຘໃ ຿ຖກ ຅ ຘຸ ປງິ ຸ ຎະປາ຃າ ນົ ຘຸ ປງິ ະ຃າຈ ( ທຌັ ຾ປຓ 14 – 15 ຃ໃ ໍາ ນົ ຂຌຶໄ 1 ຃ໃ

຾ຖະ ຅ຌັ ຋ະ຃າຈ ຌຄຽ຅ບະີໄຌຓທຂີ ໃ າຌຶໄ ເ຅ຌັຌທ຋ຌັ ະຂຕຌຶໄ ຸ ຎ14ະ ຕາ ຃າ ນົ – 15 ຃ໃ ໍາ ຓຍາຄ຃ຄັໄ ຈທຄຽຈບຌກໃ ຿ໍ ຃຅ບຌຓາ ທຄຉາຽທັຌກັຍໜໃ ທງ຿ຖກ ຾ຖະ ຅ໃ ຄິ ຑາເນຽໄ ກຈີ ຎາກຈ຺ ກາຌ຋ໃ ຽີ ບຌີໄ ທໃ າ ກຍ຺ ກຌິ ຉາຽທຌັ ) ຽຆໃ ຄິ ຽກຈີ ຂຌຶໄ ເຌ ຃ໍາຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ .

ຍຈ຺ ຋ ກາຌຎະກບຍຘາໄ ຄ 1. ຎະນທຈັ ຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຽຑໃ ຌິ ຅ໃ ຄິ ແຈກໄ າໍ ຌຈ຺ ບາງຸຂບຄໜໃ ທງ຿ຖ • ກາໍ ຌຈ຺ ຾ຍຍ຋ຼຍຊາຌເຌທ຋ິ ຌີ ບີໄ ຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ • ຘຌຊະບາໄ ຽຽຌຂຑບດຈາໃຄີ ູຖະເເໃ ຸ຾ຈຓຘໃ ຉຓກໃ ຆຽຈີາຂຌັຌໄຌິ ຈເດຽ຃ຈຈບໃ ບຌິຽຄກຌ຋ກຈແີໃ ຌຎັີ ນຖຂ຺ກທຸຌບກຑນຄະກິ ົຄຆັ ຉ຾ຎຌັໄ • ປບໃ ບີຄເຄຘປໃ ຆບງາກຂຘບ຺ຄຍຘຂຈັ ບ຾ຄຆຖີະທະຑຘຈາ຋ຈໃ ຉີ ຂຆບາໄ ຄຄຓຆາໍ ທີ ຓະຸຈຘ,າຈຏກັ ຋ກໃ ຌີ ູຈກັ ເຆນທີ ໃ ງະ,ທຘ຋ິ ຈັະງ຋ ກາໍ ຌຈ຺ ຂບຄບາງຸນຌີ .

຋ີ 4 ຄຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຖກຈທໄ ງ 2 ທ຋ິ ຃ີ : ບຄີ ເຘໃ 2 ນົກັ ກາຌ ຽຑໃ ບກາໍ ຌຈ຺ ບາງຸ ຾ຎຌິ ຓຌີໄຍນໃໃ຾ຌໍຓຌີ ຓຌກີ ,ໃ ຌບາຆຍຌຌໃຌັໄໍຘຽດ຃ໃນາູຽໃ ຓບ຋ຌີ າຌເຄິ ຈ,ແຈເນນຽນກທົກັນໄ ຈີ .ກກົ ກກາກໃ ບຌຄ຺ າກຌຌຌຌັເີຌໄ ຾ຆຂແີໄ ຓຈແາໄໄ ໃ ຓ.ຌຈໄ ໄ ຉຍາູ ປງແາຎຌຈນຌ຺ ົຌັກາກຌາ຾ຌຖຌທໄ ີ຾ໄ ຽຓຎໃ ຌຌັ ຉ຃ຌ຺຺ໄຌໄ ຾຃ຓທໄ ໃ ຌາ ງ຋າະແຽຈຖ຃ໄ..ຌ຺ໄ. ຃຿ທຈໄ າງຏບໃ າຌຄີ ເຓຘໃາຉ຾າຖຉທໄ ະຽຖຎາຌັ ຄກບາາຌງຸ

2. ຿຃ຄຘາໄ ຄ຋າຄເຌຂບຄໜໃ ທງ຿ຖ ຆຆຌຌັັໄໄ ຎໝະບກຘກບາ຿ຓຍຖານຈກຌີ ຾຾ຍ຾ໃຖຄຖບະະບຆ຾ກຌັໄປຽໃຎ຾ຆຌັກະຌຌ3ຈ຿ິ 3. ຏຌ຺ ຘະ຋ບໄ ຌ຅າກກາຌຽ຃ໃ ບຌແ • ຾ຏໃ ຌຈຌິ ແນທຽກຈີ ຂຌຶໄ ຅າກຍຌັ ຈ • ງບໄ ຌຽກຈີ ຓປີ ບງຽຖໃ ບຌ ນົກາຌ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄຽຎບກ຿ຖກ. • ງຎໜີບໄ ຌໃ ຄຶ ກໂາຓຌຖ຾ີ ຏະໃ ຽຌຍຈຈີ ຌິ ຑແແູ ນຒທ຾ຽກຖຈີະຂງຌຶໄ ຃ນ຿ຈທົາງງາຓກຘໃ ຽທະຘາຽງຑ5ນາ0ະາ0ຎງະບ຃ຽຌັຄັໄ຋.ເຈນງໃ ງໃ ຎີ ນໃ ຸ ຌົທເຄຌ຾

ຖກ 3 ຆຌັໄ ເນໃ ງ ຽຆໃ ຌັ ຆຌັໄ ຽຎບກ຿ຖກ, ຿ຖກ ຾ຖະ ເ຅ກາຄ຿ຖກ຾ຉໃ ຖະ ຈຉໃ າຄໂ. ແນທເຉຽໄ ຎບກ຿ຖກ ຈາຘາຽນຈຈໃ ຄັ ຉໃແໍ ຎຌ:ີໄ ຌ຃ຈ຺ ຿຃ຄໄ ຂບຄຆຌັໄ ນຌີ ຅າກຂະຍທຌ ງຌບໄ ນຌາົ ຾ງຏກໃ ຌໃ ທຈາຌິ 2຋0ະ0ນ0ໃ ົຓ຺ ຃຋ຄັໄ ໃ ທ຺ ຽ຿ຆໃຖຄິ ແກຈ,ຘໄ ເາໄຌຄ ຌ຾ຎກີໃໜຆໃ ທີຄຶ ໂຈິ ຓ຾ຖ຾ີ ະຏໃ ຌຆຈຍັ ຌິຘແຌິ ນຂທບຽຄກຓຈີ ະຂຌຸຈຌຶໄ

3.1 ຎາກຈ຺ ກາຌຑູແຒຖະຽຍຈີ ຑູແຒ຾ຓໃ ຌຽກຈີ ຅າກກາຌ , ຾ປໃ ຾ຖະ ກາຘ ( Gas ) ຿ຖກ ຑາງເຉ຃ໄ ທາຓກຈ຺ ຈຌັ ບ ຉາຓປບງ຾ຉກ຾ນຄຂບຄຽຎບກ ແຒດຄັໄ ດຌຌກັ ທ຋ໃ າກໍຖາະຌຌຖທີ ະ຋ິ ຽຍະຈີງຂາ ບ຾ຄຖ ຂບຄຽຎບກ຿ຖກ ເຌໍຍຖຽິ ທຌ຋ ຍາຄຂບຄຓຌັ ຌຌັໄ ຽບຄ.