ວິຊາສັງຄົມສຶກສາ1

ສາຎາລະຏະລ຋ັ ຑະຉາຎຑິ ະໄຌ ຑະຉາຉຏົ ລາວ ສຏັ ຌພິ າຐ ຾ຬກະລາ຋ ຑະຉາຎຑິ ະໄຌ ຾ຬກະພາຐ ວ຋ັ ຎະຏະຍາວຬຏ .................................... ກະຉວງສກຶ ສາຎກິ າຏ ຿ລະ ກລິ າ ກມົ ສາ້ ງຄູ ວຎິ ະຊາໄລຄູຫຼວງຏາ້ ຎາ ຾ຬກະສາຏຑະກຬຐກາຏສຬຏ ວຉິ າ: ສງັ ຄມົ ສກຶ ສາ 1 ສາຊ ຄຑູ ະຍມົ ລະຐຐົ 12+4 ຑະລຏິ ຊາຌີ ອຽຐອຽງ ຿ລະ ຈ຋ັ ພມິ ເ຋ຊ : ຑຌ ຾ພ຋ັ ຋າວຏັ ຈຏັ ຎະ຾ພງັ ສກົ ອຽຏ 2018 - 2019

ເຬກະສາຏຑະກຬຐກາຏສຬຏ ວຉິ າ: ສງັ ຄມ຺ ສກຶ ສາ 1 ສາຊ ຄຑູ ະຍມ຺ ລະຐຐ຺ 12+4 ຑະລຏິ ຊາຌີ ອຽຐອຽງ ແລະ ຈ຋ັ ພມິ ໂ຋ຊ : ຑຌ ເພ຋ັ ຋າວຏັ ຈຏັ ຎະເພງັ ກວ຋ແກໂ້ ຋ຊ: 1. ຬາຈາຏ ຑຎ ສຸກຏັ ໄຉ ພງ຺ ສະຫວຏັ 2. ຒຉ ຬາຈາຏ ຑຌ ຏຬ້ ຊແສງແກວ້ ໄຉຊະຈກັ 3. ອາຈານ ຑຌ ສາຊຄໍາ ຑະ຋ຈີ ຋ິ ສກ຺ ອຽຏ 2018 - 2019 I

ຑາກ຋ີ 1 ຑາກຑູຓຘາຈ ຍຈ຺ ຋ີ 1 ຾ຏຌຏຄັ ຾ຖະ ຾ຏຌ຋ໃ ີ 1. ຃ທາຓໝາງຂບຄ຾ຏຌຏຄັ ຾ຏຌຏຄັ ຾ຓໃ ຌ ປູຍຂບຄ ຘະຊາຌ຋ໃ ເີ ຈໜໃ ຄຶ ຽ຋ຄິ ຑຌໄ ຑຼຄ ຋ໃ ຘີ ະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ຂະໜາຈ ຾ຖະ ຘະຊາຌ຋ໃ ຌີ ຌັໄ ໂ ຿ຈງ ຽຍໃ ຄິ ຅າກຍໃ ບຌຘູຄ ຾ຖະ ຂບຍຽຂຈ຋ໃ ຉີ ຄັໄ ຂບຄຘໃ ຄິ ຌຌັໄ ໂ. 2. ທ຋ິ ຘີ າໄ ຄ຾ຏຌຏຄັ ກາຌຘາໄ ຄ຾ຏຌຏຄັ ເຈໜໃ ຄຶ , ກໃ ບຌບໃ ຌເນຘໄ ຄັ ຽກຈຽຍໃ ຄິ ປູຍປໃ າຄຂບຄຘໃ ຄິ ຌຌັໄ ຾ຖທໄ ຾຋ກຂະໜາຈຉໃ າຄໂ. ຅າກຌຌັໄ ຅ໃ ຄິ ຾ຉຓໄ ຖຄ຺ ຽ຅ງໄ ຿ຈງນງຽໍໄ ຂາ຺ໄ ຉາຓຓາຈ ຉາຘໃ ທຌ຋ໃ ກີ າໍ ຌຈ຺ ແທ.ໄ ຓາຈຉາຘໃ ທຌ: ຓາຈຉາຘໃ ທຌ຾ຓໃ ຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌຖະນທໃ າຄ຃ທາຓງາທນົຂະໜາຈເຌປູຍກຍັ ຃ທາຓງາທ ນົ ຂະໜາຈ ເຌຉທ຺ ຅ຄິ . ຓາຈຉາຘໃ ທຌຆໃ ທງເນຽໄ ປາ຺ ປູແໄ ຈທໄ ໃ າຂະໜາຈເຌປູຍ຅ະຌບໄ ງກທໃ າຉທ຺ ຅ຄິ ນົາງຽ຋ໃ າ຺ ເຈຽ຋ໃ ບ. ຓາຈຉາຘໃ ທຌເຌປູຍ ຘໃ ທຌນົາງແຈຘໄ ະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ 1 : 1000 ຓ຃ີ ທາຓໜາງທໃ າ 1 ຆຄັ ຉ຾ີ ຓຈັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 1000 ຆຄັ ຉ຾ີ ຓຈັ ຂບຄຉທ຺ ຅ຄິ . ຘູຈ຃ຈິ ແຖໃ ຓາຈຉາຘໃ ທຌຓຈີ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ ຓາຈຉາຘໃ ທຌ =຃຃ທທາຓາຓງງາທາເທເຌຌຉປທ຺ ູຍ຅ຄິ ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຊາໄ ຽປາ຺ ດໃ ູຍໃ ບຌຘູຄຽຍໃ ຄິ ຘໃ ຄິ ຉໃ າຄໂ ດໃ ູຑຌໄ ຋ໃ ເີ ຈໜໃ ຄຶ ຾ຖທໄ ຾ຉຓໄ ປຸ ຍຘໃ ຄິ ຽນໃ ົາ຺ ຌຌັໄ ຉາຓປູຍຆຄ຺ ຑາງຌບກຂບຄຓຌັ ກໍ຾ຓໃ ຌ ຽປາ຺ ແຈ຾ໄ ຉຓໄ ຾ຏຌຏຄັ ຂບຄຘໃ ຄິ ຌຌັໄ ຽຆໃ ຌັ : ຿ປຄປຼຌ, ນບໄ ຄປຼຌ, ຍາໄ ຌ, ທຈັ , ຉະນາົ ຈ... 3. ຃ທາຓໝາງຂບຄ຾ຏຌ຋ໃ ີ 1 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

຾ຏຌ຋ໃ ຾ີ ຓໃ ຌກາຌ຾ຉຓໄ ນງໍໄ ຂບຄຑຌໄ ຋ໃ ເີ ຈໜໃ ຄຶ ດໃ ູຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກ ຉາຓຓາຈຉາຘໃ ທຌບຌັ ຾ຌໃ ຌບຌ. ກາຌ຾ຉຓໄ ຾ຏຌ ຋ໃ ເີ ຈໜໃ ຄຶ ຘາຓາຈຌາໍ ເຆປໄ ູຍຊໃ າງ຅າກຍໃ ບຌຘູຄ ຽຑໃ ບຘກຶ ຘາ຋ໃ ຉີ ຄັໄ ຂບຄຘະຊາຌ຋ໃ ຉີ ໃ າຄໂ ຾ຖທໄ ຃ຈິ ແຖໃ ແຖງະນໃ າຄຌຌັໄ ເນກໄ ຄ຺ ກຍັ ຉທ຺ ຅ຄິ . ນົຄັ ຅າກຌຌັໄ ຅ໃ ຄິ ນງຽໍໄ ຂາ຺ໄ ຉາຓຓາຈຉາຘໃ ທຌ຋ໃ ກີ າໍ ຌຈ຺ ແທໄ ຾ຖະ ເຆຘໄ ຌັ ງາຖກັ ເຘໃ ຍຌັ ຈາຘະຊາຌ຋ໃ ຌີ ຌັໄ ໂ ເນຽໄ ໜາະຘຓ຺ . 4. ຘໃ ທຌຎະກບຍຘາໍ ຃ຌັ ຂບຄ຾ຏຌ຋ໃ ີ ກ) ຆໃ : ຆໃ ຂບຄ຾ຏຌ຋ໃ ຆີ ຍີໄ ບກເນຽໄ ປາ຺ ປູຂໄ ບຍຽຂຈ, ຋ໃ ຉີ ຄັໄ , ຾ຖະ ຂຓໍໄ ຌູ ຉຌ຺ໄ ຉຂໍ ບຄຘະຊາຌ຋ໃ ຌີ ຌັໄ ໂ. ຂ) ຋ຈິ : ຾ຏຌ຋ໃ ໜີ ໃ ຄຶ ໂ ຽຑໃ ຌິ ຅ະກໍາຌຈ຺ ຋ຈິ ດໃ ູຽ຋ຄິ , ຽຍບໄ ຄຖໃ ຸຓ຾ຓໃ ຌ຋ຈິ ເຉ,ໄ ຽຍບໄ ຄຂທາ຾ຓໃ ຌ຋ຈິ ຉາຽທຌັ ບບກ ຾ຖະ ຽຍບໄ ຄ ຆາໄ ງ຾ຓໃ ຌ຋ຈິ ຉາຽທຌັ ຉກ຺ . ຃) ຽ຃ໃ ບຄໜາງ: ຽ຃ໃ ບຄໜາງເຌ຾ຏຌ຋ໃ ເີ ຆຽໄ ຑໃ ບຘະ຾ຈຄເນປໄ ູ຋ໄ ໃ ຉີ ຄັໄ , ຂບຍຽຂຈຈາໄ ຌ ຘາຈ, ກາຌຎກ຺ ຃ບຄ, ຎະນທຈັ ... 5. ບຸຎະກບຌກາຌ຾ຉຓໄ ຾ຏຌ຋ໃ ີ ຾ຏຌ຋ໃ ຾ີ ຓໃ ຌ຾ຏໃ ຌຘະ຾ຈຄກຈິ ຅ະກາໍ ທ຋ິ ະງາຘາຈ ຋ໃ ຽີ ຉຓັ ແຎຈທໄ ງຽຌບໄ ເຌ຋ໃ ຃ີ ຍ຺ ຊທໄ ຌ, ຅ະ຾຅ຄໄ ຽຍໃ ຄິ ຄໃາງ ຾ຖະ ຄາຓ 2 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຉາບກີ ຈທໄ ງຘໃ ທຌຎະກບຍ຋ໃ ຘີ ໍາ຃ຌັ ຽຑໃ ບຍໃ ຄ຺ ຍບກ຾ຏຌ຋ໃ ີ ຾ຖະ ຽຎາ຺ໄ ໝາງບໃ ຌໂ ຾ຓໃ ຌຍຌັ ຈາຽ຃ໃ ບຄໝາງ ຽຆໃ ຌັ ຽ຃ໃ ບຄໝາງ ຈທໄ ງຘ,ີ ຽ຃ໃ ບຄໝາງຈທໄ ງຉທ຺ ໜຄັ ຘ຋ໃ ຘີ າຓາຈຆໃ ທງເນຑໄ ທກຽປາ຺ ຽຂາ຺ໄ ເ຅຾ຏຌ຋ໃ ແີ ຈຘໄ ໃ ທຌເຈໜໃ ຄຶ . ດາກ຾ຉຓໄ ຾ຏຌ຋ໃ ແີ ຈຈໄ ,ີ ຎຈັ ເ຅ຘາໍ ຃ຌັ ຉບໄ ຄປູຽໄ ຖບກຽບາ຺ ຽ຃ໃ ບຄຓດໃ າຄຽໝາະຘຓ຺ ຾ຖະ ປູທໄ ຋ິ ຌີ າໍ ເຆຽໄ ຃ໃ ບຄຓຉຓບກີ . ຽ຃ໃ ບຄຓຉຌ຺ໄ ຉໍ຋ໃ ປີ ຍັ ເຆ຾ໄ ກໃ ກາຌຘາໄ ຄ ຾ຏຌ຋ໃ ຓີ ີ ຃ ຽ຅ງໄ , ຘໍຈໍາ, ຎາກກາ, ຍຌັ ຋ຈັ , ຽບ຾ກ, ກບຓຎາ, ຒບງ຾ຉຓໄ , ຘຘໍ ,ີ ຘຌີ າໍໄ ... 1.1. ຽ຅ງໄ ຘາໍ ຖຍັ ຾ຉຓໄ ຾ຏຌ຋ໃ .ີ ຽ຅ງໄ ຾ຉຓໄ ຾ຏຌ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄຽຎຌັ ຽ຅ງໄ ຋ໃ ໝີ ຌັໄ ໜຼທ ກາຌນຈ຺ ດຈຍໃ ນໍ ົາງ, ຘຂີ າທຘະບາຈ, ຍໃ ຆໍ ຓຶ ຌໍາໄ , ຍໃ ໍຎໃ ຼຌຘີ. ຽ຅ງໄ ຾ຉຓໄ ຾ຏຌ຋ໃ ຓີ ຖີ າງຆະຌຈິ ຽຆໃ ຄິ ຘາຓາຈ຾ຉຓໄ ແຈໜໄ າໄ ຈຼທ ນົ ຘບຄໜາໄ . ຌບກ຅າກຌີ຾ໄ ຖທໄ ງຄັ ຓີ ຽ຅ງໄ ກາກຍບຌຽຑໃ ບເຆຽໄ ຂາ຺ໄ ເຌກາຌ຃ຈັ ຖບກ ( ກາຌ຾ກ ) ຾ຏຌ຋ໃ .ີ 1.2. ຘຈໍ າໍ ຾ຖະ ຎາກກາ຾ຉຓໄ ຋ໃ .ີ ຘຈໍ ໍາຓນີ າົ ງຆະຌຈິ ຋ໃ ຓີ ຂີ ະໜາຈ຃ທາຓບໃ ບຌ, ຾ຂຄ, ຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຌຌັໄ ຉບໄ ຄແຈໄ ບຄີ ເຘໃ ຽ຃ໃ ບຄໝາງ຃: - ຽ຃ໃ ບຄໝາງຈທໄ ງ HB ຘະ຾ຈຄຽຊຄິ ຽຌບໄ ຘຓໍ ຖີ ະຈຍັ ຾ຂຄຎາຌກາຄ. - ຽ຃ໃ ບຄໝາງຈທໄ ງ B ຽຌບໄ ຘໍ຾ຓໃ ຌຓ຃ີ ທາຓບໃ ບຌຌຓຸ ໄ ( ຏຸຏໃ ຸງ ) - ຽ຃ໃ ບຄໝາງຈທໄ ງ H ຽຌບໄ ຘໍ຾ຓໃ ຌຓ຃ີ ທາຓ຾ຂຄ຃ບຄຘໍ຃ຓ຺ ຾ຉໃ ຘຂີ ບຄຘໍຍໃ ໍຽຂຓັໄ ຈ.ີ ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຖະຈຍັ ຽຂຓັໄ ຂບຄຘ.ໍ ... 3H - 2H - 1H – HB – 1B – 2B - 3B - ກາຌ຾ນຓົ ຘຉໍ ບໄ ຄ຾ນົຓເນຊໄ ກ຾ຍຍ ຘໃ ທຌ຋ໃ ຾ີ ນົຓງາທ 25 – 30 ຓຌິ ຖ຾ີ ຓຈັ , ຎາງ ຘໍຈໍາງາທຖະນທໃ າຄ 6 – 10 ຓຌິ ຖ຾ິ ຓຈັ . ຽທຖາ຾ຉຓໄ ຽຘຌັໄ ຆໃ ຘໍຉບໄ ຄ຾ນົຓຍູຍນົຓິໄ , ຽທຖາ຾ຉຓໄ ຽຘຌັໄ ກຄ຺ ຉບໄ ຄ຾ນົຓ຾ຍຍປູຍ ກຸຍ. ປູຍ຋1ີ : ກາຌ຾ນຓົ ຘຉໍ າຓ຾ຍຍຉໃ າຄໂ.  ຎາກກາ຾ຉຓໄ . ຎາກກາ຾ຉຓໄ ຾ຏຌ຋ໃ ຾ີ ຓໃ ຌຎາກກາ຋ໃ ຓີ ຅ີ ຈຸ ຑຽິ ຘຈຂບຄຓຌັ ຍໃ ໍ຾ຉກງະບບກ຅າກກຌັ , ຽທຖາ຾ຉຓໄ ຉບໄ ຄປກັ ຘາ 3 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຖະຈຍັ ຄໃຼຄຂບຄຎາກກາເນຘໄ ະຽໝ.ີ ຎາກກາ຾ຉຓໄ ຘໃ ທຌນາົ ງຽຑໃ ຌິ ຌາໍ ເຆ຾ໄ ຉຓໄ ຽຘຌັໄ ກຄ຺ . ກາຌ຾ຉຓໄ ຽຘຌັໄ ກຄ຺ ຅ະຓດີ ໃ ູ 2 ຖກັ ຘະຌະ ຃ ຾ຉຓໄ ຾ຉໃ ຖໃ ຸຓຽຍບໄ ຄຆາໄ ງຓຂຌຶໄ ແຎຽ຋ຄິ ຂທາຓ, ຾ຉຓໄ ຾ຉໃ ຖໃ ຸຓຂທາຓຂຌຶໄ ແຎຽ຋ຄິ ຆາໄ ງຓ. ຎາກກາ຾ຉຓໄ ຾ຏຌ຋ໃ ຌີ ຾ີໄ ຓໃ ຌ ຾ຉຓໄ ຈທໄ ງຌາໍໄ ຽຓກິ ຽຆໃ ຄິ ຎາກກາຂບຄຓຌັ ຎະກບຍຈທໄ ງຽນົກັ ຘບຄຄຓີ ຓຌີ ບ໅ຈຽຑໃ ບນຌັ ຽຂາ຺ໄ ຾ຖະ ຓາງບບກ. ຽທຖາ຾ຉຓໄ ຉບໄ ຄ ປກັ ຘາຎາກກາຄໃຼຄແຎ຋າຄຽຘຌັໄ ຾ຉຓໄ 75° ຋ຼຍກຍັ ໜາໄ ຽ຅ງໄ . ຃ທາຓແທກຉໍ ບໄ ຄຘະໝໃ າໍ ຘະຽໝເີ ຌຽທຖາ຾ຉຓໄ . ປູຍ຋2ີ : ຎາກກາ຾ຉຓໄ ຾ຏຌ຋ໃ .ີ 1.3. ຍຌັ ຋ຈັ ຾ຎ ຾ຖະ ຍຌັ ຋ຈັ ຿ຉຽຉ ( T ) ຍຌັ ຋ຈັ ຾ຎເຆຽໄ ຑໃ ບຂຈີ ຽຘຌັໄ ຆໃ ,ດໃ ູຽ຋ຄິ ຍຌັ ຋ຈັ ແຈໝໄ າງຽຎຌັ ຓຌິ ຖ຾ີ ຓຈັ ຽຑໃ ບທຈັ ຾຋ກແຖງະ ນໃ າຄ ດໃ ູຽ຋ຄິ ໜາໄ ຽ຅ງໄ . ຌບກຌຌັໄ ດໃ ູ຋າຄຂາໄ ຄຂບຄຍຌັ ຋ຈັ ຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ແຈເໄ ຆຎໄ ໃ ຼຄ຾ກທໄ ດາຄ຾ຌຍຽຂາ຺ໄ ເຌ ຾ຖະ ເນຽໄ ນົບບບກຓາ ຎະຓາຌ 5 ຓຌິ ຖ຾ີ ຓຈັ ຽຑໃ ບຎບໄ ຄກຌັ ຍໃ ເໍ ນຌໄ າໍໄ ຽຓກິ ງບໄ ງເຘໃ ຽ຅ງໄ ຾ຉຓໄ . ປູຍ຋3ີ : ຍຌັ ຋ຈັ ຾ຎ.  ຍຌັ ຋ຈັ ຿ຉຽຉ ຓຖີ ກັ ຘະຌະ຃າໄ ງ຃ກຍັ ຿ຉຽຉ ( T ) ຘໃ ທຌນທ຺ ຂບຄຍຌັ ຋ຈັ ຎະກບຍຈທໄ ງ 4 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຘບຄຄຓີ , ຄຓີ ໜໃ ຄຶ ແຈຉໄ ຈິ ຾ໜຌໄ ກຍັ ຍຌັ ຋ຈັ ຘໃ ທຌບກີ ຄຓີ ໜໃ ຄຶ ຘາຓາຈຎໃ ິຌບບກຓາຽຑໃ ບເຆໜໄ ຍີ ກຍັ ຂບຍ຿ຉະຍຌັ ຋ຈັ ຿ຉຽຉເຆໄ ຽຑໃ ບ຾ຉຓໄ ຽຘຌັໄ ຂະໜາຌ. ຊາໄ ດາກເນຽໄ ຘຌັໄ ຆໃ ຂະໜາຌກຍັ ຂບຍຽ຅ງໄ ຽປາ຺ ເຆນໄ ທ຺ ຍຌັ ຋ຈັ ຉຈິ ກຍັ ຂບຍຽ຅ງໄ ດໃ ູ຾຅ຂບຄຽ຅ງໄ . ຽຓໃ ບ ຽປາ຺ ຂຈີ ຽຘຌັໄ ຆໃ ຓຌັ ຅ະຂະໜາຌກຍັ ຂບຍຽ຅ງໄ . ດໃ ູ຾຅ຂບຄຽ຅ງໄ ຽທຖາຽປາ຺ ຂຈີ ຅ະແຈຽໄ ຘຌັໄ ຂະໜາຌກຍັ ຽ຅ງໄ . ປູຍ຋ີ 4 : ຍຌັ ຋ຈັ ຿ຉຽຉ ( T ) 1.4. ຽບ຾ກ, ກບຓຎາ ( ທຄ຺ ທຼຌ ) ຍຌັ ຋ຈັ ຿຃ຄໄ ຾ຉຓໄ ຽຘຌັໄ .  ຽບ຾ກ ຽປຈັ ຈທໄ ງແຓ ໄ ນົ ດາຄຎາຖາຘະຉກິ ຽຎຌັ ປູຍຘາຓ຾຅ຘາກ, ປູຍຘາຓ຾຅຋ໃ ຼຄ, ປູຍຘາຓ຾຅ຘະຽໝ,ີ ຘໃ ທຌຽບ຾ກ຋ໃ ຓີ ກັ ຌງິ ຓ຺ ເຆ຅ໄ ະຽຎຌັ ຓູຓ 45° - 90° ຽຑໃ ບຘາໍ ນົທຈຽຍໃ ຄິ ຓູຓຘາກ ນົ ທໃ າຓຓູ ຋ໃ ຾ີ ຌໃ ຌບຌ ຂບຄ຾ຏຌ຋ໃ .ີ ປູຍ຋ີ 5: ຽບ຾ກຆະຌຈິ ຉໃ າຄໂ 5 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

 ກບຓຎາ ນົ ທຄ຺ ທຼຌ ເຆ຾ໄ ຉຓໄ ຽຘຌັໄ ຓຌ຺ ນົ ທຄ຺ ຓຌ຺ ຽຓໃ ບຽປາ຺ ຉບໄ ຄກາຌດາກແຈປໄ ູຍຂະໜາຈຌບໄ ງ ນົ ເນງໃ ຑຼຄເຈ ຽປາ຺ ຽຖໃ ຓີ ຾຋ກຽບາ຺ ຂະໜາຈຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄທຄ຺ ຓຌ຺ ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌ຾ຖທໄ ປກັ ຘາແຖງະນໃ າຄຂບຄກບຓຎາແທຍໄ ໃ ໍເນໄ ຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂະໜາຈ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌ. ເຆຂໄ າກບຓຎາ຋ໃ ຓີ ຎີ າງ຾ນຓົ ຎກັ ຘຼຍຖຄ຺ ກຍັ ໜາໄ ຽ຅ງໄ ຾ຖທໄ ຍຈິ ກບຓຎານຌັ ປູຍ຋6ີ : ກບຓຎາ(ຎກັ ທຼຌ) ແຎຉາຓ຋ຈິ ຂບຄຽຂຓັ ຿ຓຄຽຈຌີ ຅ຌ຺ ແຈປໄ ບຍທຼຌຂບຄຓຌັ ຾ຖທໄ ຽປາ຺ ຅ະແຈທໄ ຄ຺ ຓຌ຺ ຉາຓ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌ.  ຍຌັ ຋ຈັ ຿຃ຄໄ : ຽຑໃ ບດາກ຾ຉຓໄ ຽຘຌັໄ ກໃ ຄ຺ ຋ໃ ຍີ ໃ ຾ໍ ຓໃ ຌຽຘຌັໄ ຓຌ຺ ນົ ທຄ຺ ຓຌ຺ ຽປາ຺ ເຆຍໄ ຌັ ຋ຈັ ຿຃ຄໄ ຋ໃ ຽີ ປຈັ ຈທໄ ງດາຄຎາຖາຘະຉກິ ຋ໃ ີ ຓນີ ົາງປູຍ຾ຍຍ ຉໃ າຄກຌັ ຅ຈັ ຾ຍໃ ຄຽຎັຌຆຸ ຈ ຽຆໃ ຄິ ຾ຉໃ ຖະຆຸຈຎະກບຍຈທໄ ງ 4 ບຌັ ເຌ຾ຉໃ ຖະບຌັ ຓປີ ູຍປໃ າຄຉໃ າຄກຌັ ຽຑໃ ບເຆ຾ໄ ຉຓໄ ຽຘຌັໄ ກຄ຺ ເນແໄ ຈຉໄ າຓ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ ຾ຖະ ຾຋ຈຽໝາະກຍັ ຉທ຺ ຅ຄິ . 6 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ປູຍ຋ີ : ແຓຍໄ ຌັ ຋ຈັ ຿຃ຄໄ ຾ຉຓໄ ຽຘຌັໄ . 1.5 ຘີ ຾ຖະ ທ຋ິ ເີ ຘໃ ຘ.ີ ຘ຾ີ ຓໃ ຌຑາກຘໃ ທຌໜໃ ຄຶ ຋ໃ ຓີ ຍີ ຈ຺ ຍາຈຘໍາ຃ຌັ ເຌກາຌຘາໄ ຄ຾ຏຌ຋ໃ ເີ ນຓໄ ຃ີ ທາຓຘໃ ທງຄາຓ ຋ຄັ ຽຎຌັ ຘໃ ຄິ ຘະ຾ຈຄຽຊຄິ ຽຎາ຺ໄ ໝ າງຉໃ າຄໂຂບຄ຋ໍາຓະຆາຈ ຽຆໃ ຌັ : ຽຘຌັໄ ຋າຄ຃ຓ຺ ຓະຌາ຃ຓ຺ , ຾ຓໃ ຌາໍໄ ຖໍາຽຆຑູຓຘຌັ ຊາຌເຉ຋ໄ ະຽຖ, ຽ຋ຄິ ໜາໄ ຈຌິ , ຑູຏາຎໃ າແຓ ໄ ຾ຖະ ຾ຖະ ບໃ ຌໂ຋ໃ ຘີ ະ຾ຈຄແທເໄ ຌ຾ຏຌ຋ໃ .ີ ຘ຋ີ ໃ ຽີ ຃ງີ ເຆ຋ໄ າ຾ຏຌ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູ 3 ຆະຌຈິ ຃: ຘຌີ າໍໄ , ຘ຾ີ ຎຄໄ , ຘຘີ ໍ. ຘຉີ ຌ຺ໄ ຉໍ ( ຾ຓໃ ຘີ ) ຎະກບຍຓີ 3 ຘີ ຃: ຘ຾ີ ຈຄ, ຘຒີ າໄ ຾ຖະ ຘຽີ ນົບຄ. ກາຌຎະຘຓ຺ ຘ.ີ ຘ຾ີ ຈຄ + ຘຽີ ນົບຄ ຅ະແຈຘໄ ຘີ ຓ຺ໄ . ( ຘຽີ ຎບກໝາກກຼໄຄຘຸກ ) ຘຽີ ນົບຄ + ຘຒີ າໄ ຅ະແຈຘໄ ຂີ ຼທ. ຘ຾ີ ຈຄ + ຘຂີ ຼທ ຅ະແຈຘໄ ບີ ຈິ ( ຘຓີ ໃ ທຄ )  ຘຘີ ໍາປບຄ ຓຌີ າໍ ກຌັ 2 ຘ຃ີ : ຘຈີ ໍາ ຾ຖະ ຘຂີ າທ. ກາຌຎະຘຓ຺ ຘ.ີ ຘຂີ າທ + ຘ຾ີ ຈຄ ຅ະແຈຘໄ ກີ ຸນົາຍ. ຘຂີ າທ + ຘຽີ ນບົ ຄ ຅ະແຈຘໄ ຽີ ນົບຄບໃ ບຌ. ຘຂີ າທ + ຘຘີ ຓ຺ໄ ຅ະແຈຘໄ ຘີ ຓ຺ໄ ບໃ ບຌ ( ຘ຾ີ ຘຈ ). ຘຈີ ໍາ + ຘ຾ີ ຈຄ ຅ະແຈຘໄ ຋ີ ບຄ຾ຈຄ. ຘຈີ ໍາ + ຘຽີ ນບົ ຄ ຅ະແຈຘໄ ແີ ຃ຽຂຓັໄ . ຘຈີ ໍາ + ຘຂີ າທ ຅ະແຈຘໄ ຽີ ຋າ຺ ( ຘຓີ ຈ ). 1.5. ຂບຍຂບຄ຾ຏຌ຋.ີ ຽຘຌັໄ ກາໍ ຌຈ຺ ຂບຍຽຂຈກາຌຘະ຾ຈຄຍຌັ ຈາຎາກຈ຺ ກາຌຑູຓຘີ າຈ ດໃ ູເຌ຾ຏຌ຋ໃ ຽີ ບຌີໄ ທໃ າ ຂບຍຂບຄ຾ຏຌ຋ໃ .ີ ຉາຓ຋ໍາຓະ ຈາ຾ຖທໄ ຾ຏຌ຋ໃ ໜີ ໃ ຄຶ ໂ຅ະຎະກບຍຓຘີ າຓຂບຍຌາໍ ກຌັ ຽຆໃ ຄິ ຾ຉໃ ຖະຂບຍ຅ະຓໜີ າໄ ຋ຘີ ະຽຑາະຂບຄຓຌັ ຈໃ ຄັ ຌ.ີໄ - ຂບຍເຌຘຸຈ ຾ຓໃ ຌຂບຍກາໍ ຌຈ຺ ຽຘຌັໄ ຘະ຾ຈຄຍຌັ ຋ຈັ ຎາກຈ຺ ກາຌຉໃ າຄໂ ຂບຄຑູຓຘີ າຈເຌ ຾ຏຌ຋ໃ .ີ - ຂບຍກາຄ ຾ຓໃ ຌຂບຍບຄ຺ ຘາ຾ທຄ, ຽຘຌັໄ ຂະໜາຌແຈ຾ໄ ຍໃ ຄຽຎຌັ ຾ຉໃ ຖະຘໃ ທຌຓຂີ ະໜາຈບຄ຺ ຘາຽຘຌັໄ ຾ທຄ, ບຄ຺ ຘາຽຘຌັໄ ຂະໜາຌ ຿ຈງຂຌຶໄ ກຍັ ຓາຈຉາຘໃ ທຌຂບຄ຾ຏຌ຋ໃ ີ ຋ໃ ຓີ ຂີ ະໜາຈບຄ຺ ຘາດໃ ູເຌຂບຍກາຄແຈກໄ ໍາຌຈ຺ ຂຌຶໄ ຍໃ ໍ຃ກຌັ ເຌ ຾ຏຌ຋ໃ ຓີ າຈຉາຘໃ ທຌຉໃ າຄໂ. ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຾ຏຌ຋ໃ ຓີ າຈຉາຘໃ ທຌ ຾ຉໃ ຖະຘໃ ທຌ຾ຓໃ ຌຽ຋າ຺ ກຍັ 1 ຖຍິ ຈາ. ຾ຏຌ຋ໃ ຓີ າຈຉາຘໃ ທຌກາຄ ຾ຖະ ຓາຈຉາຘໃ ທຌຌບໄ ງ. ບາຈກໍາຌຈ຺ ຽບາ຺ 1 ຂໍໄ ( 1 ຎບໄ ຄ ) ຉໃ ໍນົາງຖຍິ ຈາ ນົ ນົາງບຄ຺ ຘາ. ບຄ຺ ຘາຽຘຌັໄ ຾ທຄ ຾ຖະ ຽຘຌັໄ ຂະໜາຌຆໃ ທງເຌກາຌກາໍ ຌຈ຺ ຅ຈຸ ຓາຈຉາຘະຊາຌຑູຓຘີ າຈຂບຄຍຌັ ຈາຽຎາ຺ໄ ໝາງເຌຉທ຺ ຅ຄິ . - ຂບຍຌບກ຾ຏຌ຋ໃ ຽີ ຎຌັ ຂບຍ຋ໃ ຓີ ຃ີ ບຄເນງໃ ກທໃ າໝໃ ູ ຽຎຌັ ຉທ຺ ກາໍ ຌຈ຺ ຂບຍຽຂຈຖທຓຂບຄ຾ຏຌ຋ໃ ີ ຓາຈຉາຘໃ ທຌຉໃ າຄໂ. 7 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຉາຓນົກັ ກາຌຂບຄຓຌັ ຾ຖທໄ ຂບຍຂບຄ຾ຏຌ຋ໃ ຓີ າຈຉາຘໃ ທຌຌບໄ ງຽຎຌັ ປູຍປູຍ຾ຎຌໄ ຿ຈງຍໃ ໍຌຍັ ຂບຍຂບຄ ຾ຏຌ຋ໃ ຂີ ທ຺ໄ ຿ຖກ ນົ ຾ຏຌ຋ໃ ຽີ ຃ຄິ ຿ຖກ. ຂບຍຂບຄ຾ຏຌ຋ໃ ີ຅ະຓຂີ ະໜາຈເນງໃ ຌບໄ ງ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຽຆໃ ຄິ ຂຌຶໄ ກຍັ ປູຍຘາງ, ຓາຈຉາຘໃ ທຌ ຾ຖະ ປູຍປໃ າຄ. ຊາໄ ທໃ າ຾ຏຌ຋ໃ ຅ີ ຈັ ຽຂາ຺ໄ ຽຎັຌຎຓໄ ຾ຏຌ຋ໃ ,ີ ຂະໜາຈຂບຄຎຓໄ ກໍຉບໄ ຄບຄີ ເຘໃ ຓາຈຉາຘໃ ທຌຂບຄ຾ຏຌ຋ໃ .ີ ຓຍີ າຄກໍຖະຌີ ຾ຏຌ຋ໃ ຅ີ ະຽຎຌັ ຾ຏຌເນງໃ ຽນບົ ບບກຓາຌບກຎຓໄ . ຘະຌຌັໄ , ຅ໃ ຄຶ ຓ຃ີ ທາຓ຅າໍ ຽຎຌັ ຑຍັ ຓຌັ ຽຂາ຺ໄ . ດໃ ູຌບກຂບຄຂບຍ຾ຏຌ຋ໃ ງີ ຄັ ຓຍີ ຌັ ຈາຽຘຌັໄ ຘະ຾ຈຄ, ຽ຃ໃ ບຄໝາງບະ຋ຍິ າງຽຑໃ ຓີ , ຆໃ ຂບຄ຾ຏຌ຋ໃ ,ີ ຘະຊາຌ຋ໃ ຑີ ຓິ , ຾ຏຌ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຽຉຓີ ຾ຖະ ຍບກຂະໜາຈຓາຈຉາຘໃ ທຌຂບຄ຾ຏໃ ຌ຋ໃ ຉີ ໃ ຓບກີ . ປູຍ຋:ີ ຂບຍ຾ຏຌ຋ໃ ຓີ າຈຉາຘໃ ທຌເນງໃ . 6. ທ຋ິ ຌີ າໍ ເຆ຾ໄ ຏຌ຋ໃ ີ ຾ຏຌ຋ໃ ີ ຎະກບຍຓນີ ົາງຎະຽຑຈ ຾ຉໃ ຖະຎະຽຑຈ ຾ຉໃ ຖະຎະຽຑຈຓຂີ ໍຓໄ ູຌ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ , ຽຑໃ ບດາກຌາໍ ເຆ຾ໄ ຏຌ຋ໃ ເີ ນໄ ຊກຉບຄໄ ຽປາ຺ ຃ທຌຎະຉຍິ ຈັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ - ບໃ າຌຆໃ ຾ຏຌ຋ໃ ຌີ ຌັໄ ຽຑໃ ບເນປໄ ູທໄ ໃ າ຾ຓໃ ຌ຾ຏຌ຋ໃ ນີ ງຄັ ? ( ຾ຏຌ຋ໃ ກີ າຌຎ຺ກ຃ບຄ, ຾ຏຌ຋ໃ ກີ າຌ຋ໃ ບຄ຋ຼໃທ, ຾ຏຌ຋ໃ ີ ກາຌຉໃ ຘໍ ູຂໄ ບຄຍຌັໄ ປຍ຺ ເຈໜໃ ຄຶ , ຾ຏຌ຋ໃ ຽີ ຘຈຊະກຈິ ...). - ຘກຶ ຘາຽຍໃ ຄິ ຽ຃ໃ ບຄໜາງເຌ຾ຏຌ຋ໃ .ີ - ຆບກຽຎາ຺ໄ ໜາງເຌກາຌ຃ຌ຺ໄ ຃ທາໄ ຂຓໍໄ ຌູ . 8 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຍຈ຺ ຋ີ 2 ຈທຄຈາທຉໃ າຄໂ ເຌຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ 1. ຃ທາຓໝາງ ຾ຖະ ບຄ຺ ຎະກບຍຂບຄຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ 1.1 ຃ທາຓໝາງຂບຄ຃ໍາທໃ າ຅ກັ ກະທາຌ ຓະຌຈຸ ຑທກຽປາ຺ ຑະງາງາຓ຋ຸກທ຋ິ ຋ີ າຄຈາໍ ຽຌຌີ ກາຌ຃ຌ຺ໄ ຃ທໄ າ, ຘກຶ ຘາ ຽຑໃ ບຉບໄ ຄກາຌປູທໄ ໃ າ “ ຅ກັ ກະທາຌ ” ຓີ ຃ທາຓໝາງ ຾ຖະ ຽກຈີ ຂຌຶໄ ແຈ຾ໄ ຌທເຈ, ຌບກ຅າກຌີໄ ກໃ ງໍ ຄັ ຑະງາຓ຃ຌ຺ໄ ຃ທໄ າກໃ ຼທກຍັ ກຈ຺ ຽກຌຌີໄ ຓ຃ີ ທາຓຽຎຌັ ຓາ຃຾ຌທເຈ, ຉໃ ໍກຍັ ຍຌັ ນາຈໃ ຄັ ກໃ າທແຈຓໄ ນີ ົາງ຋ຈິ ຘະຈີ ງກ຺ ຽນຈຏຌ຺ ຂຌຶໄ ຓາບະ຋ຍິ າງ ຾ຉໃ ກໃ ໍຓຑີ ຼຄ຋ຈິ ຘະຈຈີ ງທຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຋ໃ ຓີ ຏີ ູງໄ ບຓປຍັ ກຌັ ດໃ າຄກທໄ າຄຂທາຄກໃ ຼທກຍັ ຃ທາຓໝາງຂບຄ຃ໍາທໃ າ “ ຅ກັ ກະທາຌ ” ຾ຓໃ ຌນໃ ທຄບາທາກາຈ຋ໃ ຍີ ໃ ໍຓຂີ ບຍຽຂຈ, ຾ຓໃ ຌຽ຋ນະ ທຈັ ຊຸ ບຌັ ກທໄ າຄແກ຋ໃ ຍີ ໃ ໍຘາຓາຈກໍາຌຈ຺ ແຈ.ໄ ຘໃ ທຌກາຌຈໍາຽຌຌີ ຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຾ຖະ ຈາທຽ຃າະບໃ ຌໂ ເຌຖະຍຍ຺ ຘຸ ຖງິ ະ ຅ກັ ກະທາຌຂບຄຑທກຽປາ຺ ຃ຽຓໃ ບຈທຄຉາຽທຌັ ຽກຈີ ຂຌຶໄ ຽຌໃ ບຄ຅າກກາຌນຈ຺ ຾ຖະ ຖທຓຉທ຺ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຘູຌກາຄຂບຄກໃ ຸຓບາງ, ຘໃ ທຌ ກໃ ຸຓບາງ຋ໃ ຽີ ຍາ຺ ຍາຄຽນົບດໃ ູບບໄ ຓຂາໄ ຄ ຅ະຊກຉຈັ ຂາຈບບກ຅າກກຌັ ຾ຖະ ຉໃ ໍຓາກໃ ໍ຃ໃ ບງຖທຓຉທ຺ ກຌັ ຽຎຌັ ຈາທຽ຃າະ ຾ຖະ ຽ຋ນະທຈັ ຊຸ ບໃ ຌໂ ຋ໃ ຓີ ຽີ ຘຌັໄ ຋າຄກາຌ຿຃຅ບຌບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ເໝໃ . ຘໍາຖຍັ ຍໍຖທິ າຌຂບຄຈາທຽ຃າະ຋ໃ ຓີ ຽີ ຘຌັໄ ຿຃຅ບຌບບໄ ຓຈາທຽ຃າະ ຋ໃ ຎີ ະກຈ຺ ເຌຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ ຌຌັໄ ກໃ ຓໍ ຂີ ະຍທຌກາຌກາໍ ຽຌຈີ ຽໜບຌກຍັ ຍຌັ ຈາຈາທຽ຃າະ຋ໃ ີ ກໃ າທຓາ຾ຖທໄ . ກາຌຽກຈີ ຂບຄຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅າກກາຌຖທຓຉທ຺ ກຌັ ຂບຄ຾ກ໅ຘ ຾ຖະ ຐໃຸຌ ຅ຌ຺ ເຌ຋ໃຘີ ຸຈຽກຈີ ຽຎຌັ ຈທຄບາ຋ຈິ ຈາທຽ຃າະ ຾ຖະ ຍຖໍ ທິ າຌຉໃ າຄໂ 9 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

1.2 ບຄ຺ ຎະກບຍຂບຄຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ ຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ ຾ຓໃ ຌກໃ ຸຓຈາທກໃ ຸຓໜໃ ຄຶ ຽຆໃ ຄິ ຎະກບຍຈທໄ ງຈທຄຈາທ຋ໃ ຘີ ໍາ຃ຌັ ຉໃ າຄໂ ຽຆໃ ຌັ : ຈທຄຉາຽທຌັ ຽຎຌັ ຘູຌກາຄຂບຄຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ. ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌໝາງຽຊຄິ ຽ຋ນະທຈັ ຊຸ຋ຸກຆະຌຈິ ຋ໃ ຓີ ຃ີ ທາຓ ກໃ ຼທຂບໄ ຄ ຾ຖະ ຏູກຑຌັ ດໃ ູກຍັ ຈາທຈທຄໜໃ ຄຶ ຿ຈງຘະຽຑາະຽ຋ນະທຈັ ຊຸ ຋ໃ ຎີ ະກບຍດໃ ູເຌຖະຍຍ຺ ຘຸ ຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌຂບຄ ຑທກຽປາ຺ ຋ໃ ຘີ ໍາ຃ຌັ ແຈ຾ໄ ກໃ : - ຈາທຽ຃າະ ຽຆໃ ຄິ ໝາງຽຊຄິ ຽ຋ນະທຈັ ຊຸ຋ໃ ຍີ ໃ ໍຓ຾ີ ຘຄຘະນໃ ທາຄເຌຉທ຺ ຽບຄ, ຾ຉໃ ຾ຘຄຘະນໃ ທາຄ຋ໃ ນີ ຼົ ທຽນຌັ ຾ຓໃ ຌ຾ຘຄ ຘະນໃ ທາຄ຋ໃ ຘີ ະ຋ບໄ ຌຓາ຅າກ຾ຘຄຂບຄຈທຄຉາຽທຌັ . - ຈາທຍໍຖທິ າຌ ຾ຓໃ ຌຈາທຽ຃າະຆະຌຈິ ໜໃ ຄຶ ຋ໃ ຽີ ຎຌັ ຍໍຖທິ າຌ ຈາທຽ຃າະຉໃ າຄໂຂບຄຖະຍຍ຺ ຘຸ ຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌຽຆໃ ຄິ ຓີ ຖກັ ຘະຌະ຃າໄ ງ຃ຈທຄ຅ຌັ ຋ໃ ຽີ ຎັຌຍໍຖທິ າຌຂບຄ຿ຖກຽປາ຺ ຾ຖະ ຓຽີ ຘຌັໄ ຿຃຅ບຌບບໄ ຓຈາທຽ຃າະຉໃ າຄໂ ເຌຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ. - ຈາທຽ຃າະຌບໄ ງ ຽຎັຌຈາທ຋ໃ ີຓີຂະຌາຈຌບໄ ງ຋ໃ ີຘຸ ຈ ຉາຓຎ຺ກກະຉິ຾ຖທໄ ຅ະຓຽີ ຘັຌໄ ຏໃ າກາຄຌບໄ ງກໃ ທາ 800 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ . - ຈາທນາຄ ຎະກບຍຈທໄ ງຘໃ ທຌນທ຺ ຋ໃ ຽີ ຎຌັ ຂບຄ຾ຂຄ ຾ຖະ ຘໃ ທຌນາຄ຋ໃ ຾ີ ກໃ ງາທບບກແຎນົາງຖາໄ ຌກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ , ຘໃ ທຌ ນາຄຂບຄຈາທນາຄຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈບາງກາຘ ( Gas ) ນາົ ງຆະຌຈິ , ຽຘຌັໄ ຿຃຅ບຌບບໄ ຓຈທຉາຽທຌັ ຾ຓໃ ຌ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ( ຿຃຅ບຌ຾ຍຍຉາຓຽຈຉີ ະນບົ ຈຽທຖາ ). - ບຸກະຍາຈ ( ຈາທຘະຽຈຈັ ) ຽຎຌັ ຽ຋ນະທຈັ ຊຸ຋ໃ ຽີ ຎັຌຂະຌາຈຌບໄ ງ ຾ຖະ ດໃ ູກະ຾຅ກກະ຅າງ຋ໃ ທ຺ ແຎ ເຌຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ. ຽ຋ນະທກັ ຊຸຽນໃ ົາ຺ ຌີໄ ຽຓໃ ບຽ຃ໃ ຌຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຍຌັ ງາກາຈຂບຄ຿ຖກ ຅ະຽກຈີ ກາຌຽຏາັ ແໝຽໄ ຎຌັ ຾ຘຄຘະນໃ ທາຄປໃ ຸຄຂຌຶໄ ຽຆໃ ຄິ ຘະ຋ບໄ ຌເນຓໄ ະຌຸຈຽປາ຺ ນົຼທຽນຌັ ຽຎຌັ ຾ຘຄງາທໂ ຽຆໃ ຄິ ຑທກຽປາ຺ ຌງິ ຓ຺ ກຌັ ຽບຌີໄ ທໃ າ ຈາທຘະຽຈຈັ ນົ ຈາທຉກ຺ ( ບຸກະຍາຈ ) ຌຌັໄ ຽບຄ. ຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ (Solar system) 2. ຈທຄຉາຽທຌັ ຈທຄຉາຽທຌັ ຽຎຌັ ຈາທຕຶກຈທຄເນໃ ງໜໃ ຄຶ ຽຆໃ ຄິ ຊທໃ າ ຽຎຌັ ຘູຌກາຄຂບຄຖະຍຍ຺ ຘຸ ຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ, ຽຎັຌຈາທຕຶກ຋ໃ ີ ຽຎັຌກໃ ຸຓກບໄ ຌ຋າຈບາງກຓ຺ ໂ, ຓຌ຺ ໂ ຽຆໃ ຄິ ຽຎບກຌບກຌຌັໄ ກໍາຖຄັ ຖຸກແໝຽໄ ຎັຌ຾ຎທແຒດໃ ູ ຽຆໃ ຄິ ຓ຃ີ ທາຓປບໄ ຌ ຖະນໃ ທາຄ 5500 – 60000 , ຾ຉໃ ຑໍຽຖກິ ຽຂາ຺ໄ ແຎຑໍຎະຓາຌ 8000 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຃ທາຓປບໄ ຌບາຈ ຅ະຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຘູຄ ຎະຓາຌ 160.0000 10 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຈທຄຉາຽທຌັ ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ນົຼທຽນຌັ ດໃ ູ຋ຸກທຌັ ຌີໄ ຎະກຈ຺ ທໃ າຓຂີ ະໜາຈຌບໄ ງໂ ຃າໄ ງ຃ໝາກຍາຌໜໃ ທງໜໃ ຄຶ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ , ຾ຉໃ ຃ທາຓ຅ຄິ ຾ຖທໄ ຓຌັ ໜໃ ທງເນໃ ງກທໃ າໜໃ ທງ຿ຖກຂບຄຑທກຽປາ຺ ບາແຘດໃ ູ຋ຸກທຌັ ຌຉີໄ ຄັໄ ນົາງຽ຋ໃ າ຺ ຃ຓຌັ ຓຽີ ຘຌັໄ ຏໃ າກາຄຂບຄ຿ຖກ ຎະຓາຌ 1.400.000 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ງາທກທໃ າຽຘຌັໄ ຏໃ າກາຄຂບຄ຿ຖກ( 100 ກທໃ າຽ຋ໃ າ຺ ) ຿ຈງຘະຽຖໃ ງ຾ຖທໄ ຉໍາ຾ໜໃ ຄຂບຄໜໃ ທງ ຿ຖກ຅ະດໃ ູນໃ າຄແກ຅າກຈທຄຉາຽທຌັ ຎະຓາຌ 150.000.000 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ . ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຅ໃ ຄິ ຽຎຌັ ຽນຈເນນໄ ຼົ ທຽນຌັ ຓຌັ ຌບໄ ງ ຾ຖະ ນໃ າຄ຅າກຑທກຽປາ຺ ນາົ ງ. ຑະຖັຄ຃ທາຓປບໄ ຌ ຾ຖະ ຾ຘຄຘະນທໃ າຄ຋ໃ ີ຾ຏໃ ຖັຄຘີບບກຓາ຅າກຑຌໄ ຏິທ ຂບຄຈທຄຉາຽທັຌ ຾ຓໃ ຌຓາ຅າກ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ເຌຑຌໄ ຏທິ ຂບຄຈທຄຉາຽທຌັ ຋ໃ ຓີ ຃ີ ທາຓກຈ຺ ຈຌັ ຘູຄບາຉບຓຂບຄ຋າຈ ປ຿ີ ຈຕ຾ຆຌ ຎໃ ຼຌຽຎຌັ ປຖີ ບີ ບຓ ຿ຈງຂະຍທຌກາຌຖທຓຉທ຺ ກຌັ ຃າໄ ງ຃ກຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ຂບຄຎາຖະຓາຌ,ູ ຑະຖຄັ ຃ທາຓປບໄ ຌບຌັ ຓະນາຘາຌ຋ໃ ຘີ ໃ ຄ຺ ບບກຓາ຅າກຑຌໄ ຏທິ ຂບຄຈທຄຉາຽທຌັ ຿ຈງບບໄ ຓປບຍຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ບຈັ ຉາ຃ທາຓແທຂບຄ຾ຘຄ. ຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄ຿ຖກຽປາ຺ ຋ໃ ແີ ຈປໄ ຍັ ຅າກຈທຄຉາຽທຌັ ຓ຃ີ ໃ າຑຼຄ຾ຉໃ ������������������������������������������������������������������ຂບຄຑະຖຄັ ຄາຌ຋ຄັ ໝຈ຺ ຋ໃ ຾ີ ຏໃ ຖຄັ ຘບີ ບກ ຓາ຅າກ ຈທຄຉາຽທຌັ . ຑະຖຄັ ຄາຽນໃ າົ຺ ຌີໄ ແຈຓໄ ຏີ ຌ຺ ກະ຋ຍ຺ ຉໃ ໍ ຖກັ ຘະຌະ຋າຄກາງະຑາຍ ຾ຖະ ຆທີ ະຑາຍຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກ, ເຌຂະຌະຈງທກຌັ ຑະຖຄັ ຄາຌຍາຄຘໃ ທຌ຅າກຈທຄຉາຽທຌັ ຅ະຊກຓທຌຘາຌຽ຋ນະທຈັ ຊຸຽ຋ຄິ ຐາກຒາໄ ຈູຈກຌັ ຽບາ຺ ແທ,ໄ ຾ຉໃ ຘໃ ທຌເນໃ ງຑະຖຄັ ຄາຌ຅າກຈທຄຉາຽທຌັ ຅ະຘູຌນາງແຎເຌບາທະກາຈ. ຍຌ຺ ຑຌໄ ຏທິ ຂບຄຈທຄຉາຽທຌັ ຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຽກຈີ ຂຌຶໄ ຘະຽໜີ ບຌັ ຽຌໃ ບຄຓາ຅າກຑະງຸ຾ຓໃ ຽນົກັ ຾ຖະ ຑະຖຄັ ຄາຌ ຃ທາຓປບໄ ຌຂບຄ ຎາ຿ຕຉຄ຺ ຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ບະຌຸຑາກຂະໜາຈຌບໄ ງ ແຈນໄ ຸົຈ຅າກຑຌໄ ຏທິ ຂບຄຈທຄຉາຽທຌັ ຘໃ ູບາທາກາຈ. ບະຌຸຑາກ ຽນໃ ົາ຺ ຌ຅ີໄ ະຽ຃ໃ ບຌ຋ໃ ແີ ທກທໃ າກາຌຽ຃ໃ ບຌ຋ໃ ຂີ ບຄບະຌຸຑາກຽບຽຖກັ ຉຄ຺ ປຼກທໃ າ “ ຖຓ຺ ຘຸຖງິ ະ ” ຎະກຈ຺ ກາຌຈໃ ຄັ ກໃ າທ ຅ະຓຏີ ຌ຺ ກະ຋ຍ຺ ຉໃ ໍຆຌັໄ ຾ຓໃ ຽນົກັ ຋ໃ ດີ ໃ ູຑາງຌບກ຿ຖກ. ຌບກ຅າກຌບີໄ ະຌຸຑາກ ຎາ຿ຕຉຄ຺ ງຄັ ຋ໍາເນຽໄ ກຈີ “ ຾ຘຄຽໜບ ” ຽຆໃ ຄິ ຎະກຈ຺ ເນໄ ຽນຌັ ຅ະ຾຅ຄໄ ຾ຉໃ ຎະກຈ຺ ກາຌ຋າຄ຋ໍາຓະຆາຈຈໃ ຄັ ກໃ າ ຅ະຎະກຈ຺ ເນຽໄ ນຌັ ຑຼຄຽຖກັ ຌບໄ ງເຌຍໍຖຽິ ທຌຽຐບໄ ຄ຿ຖກເຉຽໄ ບຌີໄ ທໃ າ “ ຾ຘຄເຉ ໄ ”. ຈທຄຉາຽທຌັ ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ 11

3. ຈາທຍໍຖທິ າຌ຋ຄັ 8 ຂບຄຈທຄຉາຽທຌັ ຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌຎະກບຍຈທໄ ງຈາທຽ຃າະ 8 ຈທຄ ຋ໃ ຽີ ຎຌັ ຍໍຖທິ າຌຂບຄຈທຄຉາຽທຌັ ຽຆໃ ຄິ ຎະກບຍຓຈີ ທຄ ຈາທຉໃ າຄໂຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ  ຈາທຑຸຈ ນົ ຈາທຑະຑຸຈ ( Mercure ) ຽຎຌັ ຈາທຽ຃າະຈທຄຄຌບໄ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຾ຖະ ດໃ ູເກກໄ ຍັ ຈທຄບາ຋ຈິ ນົາງກທໃ າຈາທຽ຃າະຈທຄບໃ ຌໂ ເຌຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຃: ຓີ ແຖງະນໃ າຄ຅າກຈທຄບາ຋ຈິ ຑຼຄຎະຓາຌ 58 ຖາໄ ຌ ກຓ, ຓຽີ ຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌກາຄຎະຓາຌ 2/5 ຂບຄ຿ຖກ ນົ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 4.840 ກຓ ຽຌໃ ບຄ຅າກຈທຄບາ຋ຈິ ນົາງ຋າຄ຿຃຅ບຌຂບຄຓຌັ ບບໄ ຓຈທຄບາ຋ຈິ ເຌໜໃ ຄຶ ປບຍ຅ໃ ຄິ ຓແີ ຖງະຘຌັໄ ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຃ ເຆຽໄ ທຖາ຿຃຅ບຌ ຑຼຄ 88 ທຌັ ຉໃ ໍໜໃ ຄຶ ປບຍ ຾ຖະ ເຌຌຊີໄ ທໃ າຎໜີ ໃ ຄຶ ຂບຄຈາທຑະຑຸຈຌຌັໄ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 88 ທຌັ ຂບຄ຿ຖກຌກັ ຈາຖາຘາຈຘຌັ ຌຊິ າຌທໃ າ ຈາທຑະຑຸຈຌນີໄ ຌັ ໜາໄ ນົ ບທໃ າງໜາໄ ຽຂາ຺ໄ ນາຈທຄບາ຋ຈິ ຑຼຄຈາໄ ຌຈຼທດໃ ູຘະຽໜກີ າຌຽຎຌັ ຈໃ ຄັ ຌີໄ ຽຑໃ ຌີ ຽຆໃ ບທໃ າ ຓຌັ ບາຈ຅ະຽຎຌັ ກາຌໜຌູ ບບໄ ຓຉທ຺ ຂບຄຓຌັ ຽບຄແຈຑໄ ຼຄ 1 ປບຍຽຆໃ ຌັ ກຌັ . ຘະຌຌັໄ , ເຌໜໃ ຄຶ ຎີ ຂບຄຈາທຑຸຈ຅ໃ ຄິ ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ກຍັ 1 ທຌັ ຂບຄຈາທຑຸຈ ຽຓໃ ບຎຼຍ຋ຼຍເຘໃ ກຍັ ຿ຖກຂບຄຽປາ຺ ຾ຖທໄ ກໃ ໍຎະກຈ຺ ທໃ າ 1 ທຌັ ຂບຄຈາທຑຸຈຌຌັໄ ຆາໄ ຌາຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 88 ທຌັ ຂບຄ຿ຖກຽປາ຺ ນົ 44 ຓຽໄ ທຌັ ຾ຖະ 44 ຓ຃ໄ ຌຌຌັໄ ຽບຄ. ກໃ ຼທກຍັ ຍຌັ ງາກາຈຂບຄຈາທຑຸຈຌຌັໄ ຌກັ ຈາຖາຘາຈແຈຘໄ ກຶ ຘາຘໍານົທຈຽຍໃ ຄິ ຾ຖະ ຎະກຈ຺ ທໃ າຽຎຌັ ຍຌັ ງາກາຈ຋ໃ ຍີ ໃ ໍຓີ ກາຘບກ຺ ຆ຾ີ ຆຌ ຾ຖະ ບາງຌາໍໄ . ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຅ໃ ຄິ ຽຎຌັ ຽນຈເນບໄ ຸຌນະຑູຓຉບຌຽທຌັ ຃: ບຸຌນະຑູຓຉບຌກາຄຽທຌັ ປບໄ ຌຘູຄນົາງ ຃ ຍໃ ໍຉໃ ໍາກທໃ າ 250 ຘໃ ທຌບຸຌນະຑູຓຉບຌກາຄ຃ຌຌຌັໄ ກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓກຍັ ຉບຌກາຄຽທຌັ ນົາງ ຃ ບຸຌນະຑູຓນຸົຈຖຄ຺ ນົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຾ຖະ ຅ະຍໃ ໍຽກຌີ 0 ຅ກັ ຽ຋ໃ ບຽຖງີ . ຽຌໃ ບຄ຅າກຈາທຑຸຈຽຎຌັ ຈາທຽຎັຌຈາທຑະຽ຃າະຌບໄ ງໂດໃ ູເກກໄ ຍັ ຈທຄບາ຋ຈິ ຾ຖະ ແຖງະ຋າຄ຿຃຅ບຌກໃ ຘໍ ຌັໄ ນົາງ. ຘະຌຌັໄ , ຅ໃ ຄິ ຽຎຌັ ຽນຈເນຓໄ ະຌຸຈ ຾ຖະ ຌກັ ຘໍານົທຈບໃ ຌໂຓ຿ີ ບກາຈໜບໄ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຋ໃ ຅ີ ະຽນຌັ ຈາທຑະຑຸ ຈແຈໄ ຾ຉໃ ຘຄັ ຽກຈຽນຌັ ຈາທຑະຑຸຈແຈຈໄ ຌີ ຌັໄ ຓຽີ ທຖາຑຼຄຽ຃ໃ ຄິ ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄກໃ ບຌຈທຄບາ຋ຈິ ຅ະຂຌຶໄ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຾ຖະ ກໃ ບຌຈທຄບາ຋ຈິ ຅ະຖຍັ ຂບຍຒາໄ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ກາຌ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຌິ ຽນຌັ ຈາທຑະຑຸ ຈບບກງາຓຈທຄບາ຋ຈິ ຅ະຂຌຶໄ ຾ຖະ ກໃ ບຌຈທຄບາ຋ຈິ ຅ະຉກ຺ ຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌເຌຽຈບຌຽຓຘາຉໃ ໍເຘໃ ຽຈບຌຑຈຶ ຘະຑາ ຑາເນນໄ າົ ງ຃ຌ຺ ຌງິ ຓ຺ ຽບຌີໄ ຈາທຑຸຈຌຽີໄ ຎຌັ ຈາທຎະກາງຑກຶ ( ງາຓຽຆາ຺ໄ ເກ຅ໄ ະປໃ ຸ ຄ ) ຾ຖະ ຈາທຎະ຅າໍ ຽຓບຄ ( ງາຓ຾ຖຄກໃ ບຌຈທຄບາ຋ຈິ ຅ະຖຍັ ຂບຍຒາໄ ) ເຌຽທຖາ຋ໃ ຈີ າທຑະຑຸ ຑຂຌຶໄ ຌຌັໄ ນາກເຆກໄ ບຄ຅ຖຸ ະ຋ຈັ ຆໃ ບຄຽຍໃ ຄິ ຅ະຑາເນຽໄ ປາ຺ ຽນຌັ ຌາຌແຈຽໄ ຊຄິ 2 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຾ຉໃ ຅ະຽນຌັ ຽຎັຌຈາທ຋ໃ ຓີ ຾ີ ຘຄຘະນທໃ າຄ ນົ ເຘຽໜບຌກຍັ ຈາທຈທຄບໃ ຌໂ ບກີ ຘຄິ ໜໃ ຄຶ ຋ໃ ໜີ າໄ ຘຄັ ຽກຈ຋ໃ ຘີ ຸຈກໃ ຃ໍ ຈາຘຑຸຈ຅ະຎາກຈ຺ ເນຽໄ ນຌັ ຑຼຄ຾ຉໃ ຈາທ຋ໃ ຍີ ໃ ໍຽຉຓັ ຈທຄ຃າໄ ງ຃ກຌັ ກຍັ ຽປາ຺ ຽຍໃ ຄິ ຈທຄ຅ຌັ ຍໃ ຽໍ ຉຓັ ຈທຄຌຌັໄ . ຂຓໍ ໄ ຌູ ຽຑໃຓີ ຽຉຓີ : 57.91 ຖາໄ ຌກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຂຓໍໄ ຌູ ຂບຄຈາທຑຸຈ 87.97 ທຌັ ຂບຄ຿ຖກ ແຖງະ຋າຄ຿ຈງຘະຽຖໃ ງ (ທຄ຺ ກຓ຺ =0) 0.206 ຃າຍກາຌ຿຃຅ບຌ ຃ໃ າ຃ທາຓຕີ 7 ບຄ຺ ຘາ ທຄ຺ ຿຃຅ບຌບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍຘຸຖງິ ະທຊິ ີ 0 ບຄ຺ ຘາ ຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍ຿຃຅ບຌ 12 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຓທຌ 0.055 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄ຿ຖກ ຃າຍກາຌໝຌູ ປບຍຉທ຺ ຽບຄ 58.65 ທຌັ ຂບຄ຿ຖກ 2.440 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຽຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌກາຄ 5.43 ກຕຓັ ຉໃ ໍຆຄັ ຉ຾ີ ຓຈັ ກບໄ ຌ ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ 0.38 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄຈທຄບາ຋ຈິ ຃ທາຓ຿ຌຓໄ ຋ໃ ທຄ ປ຿ີ ຈຕ຾ຆຌ, ຽປຖຼຓ, ຿ຆຈຼຓ, ຿ຑ຾຋ຘຆຼຓ, ຾຃ຖຆຼຓ, ຾ຓກັ ຌຆີ ຼຓ ບຄ຺ ຎະກບຍ -180 – 430 ບຄ຺ ຘາ ບຸ ຌນະຑຸ ຓ ຈາທຑຸ ຈ  ຈາທຘຸກ ນົ ຈາທຑະຘຸກ ( Venus ) ຽຎຌັ ຈາທຘຸກຈທຄໜໃ ຄຶ ຋ໃ ຎີ າກຈ຺ ຓ຾ີ ຘຄຘະນທໃ າຄແທ຋ໃ ຘີ ຸຈເຌ຋ບໄ ຄຒາໄ ຓແີ ຖງະນໃ າຄ຅າກຈທຄບາ຋ຈິ ຎະຓາຌ 108 ຖາໄ ຌ ກຓ ດໃ ູເກກໄ ຍັ ຿ຖກຽປາ຺ ຓຂີ ະໜາຈເນໃ ງຽກບຍຆໃ ໍກຍັ ຿ຖກຂບຄຽປາ຺ ຃ຂະໜາຈຽຘຌັໄ ຏໃ າກາຄຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 12.200ກຓ ຓກີ າຌ຿຃຅ບຌບບໄ ຓຈທຄບາ຋ຈິ , ຌກັ ຈາຖາຘາຈແຈ຃ໄ ໍາຌທຌກາຌ຿຃຅ບຌຂບຄຓຌັ ທໃ າເຌ 1 ປບຍເຆຽໄ ທຖາຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 225ທຌັ . ຈາທຘຸ ກ ຾ຓໃ ຌຈາທຑະຽ຃າະຈທຄຈຼທ຋ໃ ຓີ ຍີ ຌັ ງາກາຈນຸຓໄ ນໃ ໍຽບາ຺ ແທດໄ ໃ າຄໜາ຾ໜຌໄ ( ຍໃ ໍຌຍັ ຿ຖກ ) ຈທໄ ງຽນຈຌີໄ ຓະຌຈຸ ຽປາ຺ ຅ໃ ຄິ ຓບີ ຸຎະຘກັ ນົາງດໃ າຄ຋ໃ ກີ ຈີ ຂທາຄຘາໍ ຖຍັ ກາຌຘກຶ ຘາ຃ຌ຺ໄ ຃ທໄ າກໃ ຼທກຍັ ຈາທຑະຘຸກຌ.ີໄ ຘະຌຌັໄ , ຅ໃ ຄິ ຽຎຌັ ຽນຈເນຓໄ ີ ກາຌຘຄ຺ ເຘດໃ ູທໃ າຍຌ຺ ຑຌໄ ຏທິ ຂບຄຈາທຘຸກຌຌັໄ ຅ະຽຎຌັ ຾ຌທເຈ຾຋ໄ ຾ຉໃ ຽຊຄິ ດໃ າຄເຈກໃ ໍຉາຓ ຘໍາຖຍັ ກາຌໜຌູ ບບໄ ຓຉທ຺ ຽບຄຂບຄ ຈາທຑະຘຸກຌຌັໄ ຽຑໃ ຌິ ຘາຓາຈນາຽນຈຏຌ຺ ຓາຘະ຾ຈຄເນປໄ ູທໄ ໃ າຈາທຘຸກໜຌູ ບບໄ ຓຉທ຺ ຽບຄແຈຎໄ ະຓາຌ 30 ທຌັ ຃ ຓຓີ ຃ໄ ຌຌາຌ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 15 ຃ຌ ຾ຖະ ຓຽໄ ທຌັ 15 ຓ ໄ ຂບຄ຿ຖກຽປາ຺ . 13 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

຅າກກາຌຑ຅ິ າຖະຌາກໃ ຼທກຍັ ຘະຑາຍກາຌຂບຄຍຌັ ງາກາຈດໃ ູຈາທຑະຘຸກຌຌັໄ ຽຑໃ ຌິ ເນປໄ ູທໄ ໃ າຘໃ ທຌນົາງ຾ຓໃ ຌກາຘ ກາກ຿ຍຌກິ , ຘໃ ທຌບກ຺ ຆ຾ີ ຆຌ ຾ຖະ ບາງຌໍາໄ ຎະຘຓ຺ ກຍັ ຍຌັ ງາກາຈຌຌັໄ ຊາໄ ຓກີ ໃ ໍຽຎັຌບຌັ ທໃ າດໃ ູຑຌໄ ຏທິ ຂບຄຈາທຑະຘຸ ກຌຌັໄ ຃ທຌ຅ະຓ຾ີ ຉໃ ຘຄິ ຋ໃ ຓີ ຆີ ທີ ຈິ ຽກຈີ ຂຌຶໄ ດໃ າຄ຾ຌໃ ຌບຌ. ຈາທຑະຘຸ ກຽຆໃ ຄິ ດໃ ູເຌ຋ບໄ ຄຒາໄ ຌຌັໄ ຘໃ ທຌນົາງຓກັ ຅ະຎະກຈ຺ ເນຓໄ ະຌຸຈຽປາ຺ ຽນຌັ ແຈເໄ ຌຉບຌຽຆາ຺ໄ ຋າຄຈາໄ ຌຉາຽທຌັ ບບກດໃ າຄປໃ ຸ ຄ຾຅ຄໄ ຾ຖະ ຽນົບໄ ຓເຘ຋ໃ ຘີ ຸ ຈ ຾ຖະ ຍາຄ຃ຌ຺ ກໃ ແໍ ຈເໄ ຘໃ ຆໃ ທໃ າຽຎັຌຈາທຎະກາງຑກຶ (Morning star ) ຾ຉໃ ກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓ ຊາໄ ຽປາ຺ ຽນຌັ ເຌຉບຌນທ຺ ຃ໃ າໍ ຈາໄ ຌ຋ຈິ ຉາຽທຌັ ຉກ຺ ຍາຄ຃ຌ຺ ກໃ ຓໍ ກັ ເຘໃ ຆໃ ທໃ າ ຈາທຎະ຅າໍ ຽຓບຄ ນົ ຈາທປໃຸ ຄງາຓ຾ຖຄ ( Evening star ) ກາຌຎາກຈ຺ ຉທ຺ ຂບຄຈາທຑະຘຸກຌຌັໄ ຎາກຈ຺ ຂຌຶໄ ຽຎຌັ ງາຓ ຽຆໃ ຄິ ຽປາ຺ ບາຈຘາຓາຈຽນຌັ ຈທໄ ງຉາຽຎໃ າ຺ ຘູຄຘຸຈຍໃ ໍ ຽກຌີ 3 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຽຆໃ ຄິ ຅ະຽນຌັ ຽຎັຌຘຂີ າທໂ ຾ຖະ ເຘ ຿ຈງຘະຽຑາະງາຓກາຄຽທຌັ ຾ຖະ ຊາໄ ຽປາ຺ ເຆກໄ ບໄ ຄຆໃ ບຄຽຍໃ ຄິ ຅ະຽນຌັ ຽຎຌັ ຘຂີ າທຂຸ ຌໄ ຓທ຺ ໂ ຾ຖະ ຽຎຌັ ຽຒບໄ ຄ຃າໄ ງ຃ຽຈບຌ຾ປຓ ( ຽຈບຌຍໃ ໍຽຉຓັ ຈທຄ ) ຾ຉໃ ຊາໄ ຽຎຌັ ງາຓກາຄ຃ຌ ຽປາ຺ ຅ະຽນຌັ ຽຎຌັ ຘຽີ ນບົ ຄຓທ຺ ໂ ຽໝບຌກຍັ ທໃ າຓຘີ ໃ ຄິ ເຈຘໃ ຄິ ໜໃ ຄຶ ຋ໃ ຎີ ກ຺ ຃ຸຓນຸຓໄ ນໃ ຽໍ ບາ຺ ແທຘໄ ໃ ຄິ ຽນໃ ົາ຺ ຌຌັໄ ກໃ ຾ໍ ຓໃ ຌຍຌັ ງາກາຈບຌັ ໜາ຾ໜຌໄ ຋ໃ ຎີ ກ຺ ຃ຸຓນຸຓໄ ນໃ ຈໍ າທຑະຘຸກຌຌັໄ . ຂຓໍ ໄ ຌູ ຽຑໃຓີ ຽຉຓີ : ຂຓໍໄ ຌູ ຂບຄຈາທຑະຘຸກ ແຖງະນໃ າຄ຅າກຈທຄບາ຋ຈິ 108.21 ຖາໄ ຌກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຃າຍກາຌ຿຃຅ບຌ 224.70 ທຌັ ຃ໃ າ຃ທາຓຕີ (ທຄ຺ ກຓ຺ =0) 0.0068 ທຄ຺ ຿຃຅ບຌບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍຘຸຖງິ ະທຊິ ີ 3.39 ບຄ຺ ຘາ ຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍ຿຃຅ບຌ 177.3 ບຄ຺ ຘາ ຃າຍກາຌໝຌູ ປບຍຉທ຺ ຽບຄ 242.02 ທຌັ ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ 5.24 ກຕຓັ ຉໃ ໍຆຄັ ຉ຾ີ ຓຈັ ກບໄ ຌ ຖຈັ ຘະໝຍີ ຖໍ ຽິ ທຌຘູຌຘູຈ 6.052 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຓທຌ 0.815 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄ຿ຖກ 0.91 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄຈທຄບາ຋ຈິ ຃ທາຓ຿ຌຓໄ ຋ໃ ທຄ ບຄ຺ ຎະກບຍ ຃າຍບຌແຈບບກແຆ ຽຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌກາຄ 2.440 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ບຸຌນະຑຸຓຑຌໄ ຏທິ 470 ບຄ຺ ຘາ 14 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຈາທຑະຘຸ ກ ຽຎຌັ ຈາທ຋ໃ ປີ ໃ ຸ ຄ຾຅ຄໄ ຘະນທໃ າຄກໃ ທາຈາທຽ຃າະບໃ ຌໂ ຽຆໃ ຄິ ດໃ ູເກກໄ ຍັ ໜໃ ທງ຿ຖກ ຾ຖະ ຓຂີ ະໜາຈຽກບຍຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ , ຽຎຌັ ຈາທ຋ໃ ຓີ ຍີ ຌັ ງາກາຈນຸຓໄ ນໃ ໍດໃ າຄໜາ຾ໜຌໄ ຈາທຘຸກຎະກບຍຈທໄ ງ ( ກາຈຘ ) ຉໃ າຄໂ ຃ກາຈຘກາກ຿ຍຌກິ 97%, ບາຆຈ຺ 20%, ບກ຺ ຆ຾ີ ຆຌຎະຓາຌ 1% ຂບຄ຿ຖກ ຍຌັ ງາກາຈຂບຄຈາທຘຸ ກຍໃ ໍຓຆີ ຌັໄ ຿ບ຿ຆຌ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຖຄັ ຘກີ າງບຈິ ຂບຄຈທຄ ຉາຽທຌັ ຅ໃ ຄິ ຏໃ າຌຽຂາ຺ໄ ແຎຽຊຄິ ຏທິ ຂບຄຈາທຘຸກນົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນຈໄ າທຘຸກຊກຽຏາ຺ ແໝຓໄ ບີ ຸຌນະຑູຓຘູຄ຋ໃ ຘີ ຸຈ. ໜໃ ທງ຿ຖກ ຉຄັໄ ດໃ ູຖະນທໃ າຄກາຄຂບຄຈາທຑະຘຸກ ກຍັ ຈາທບຄັ ຃າຌ ຽຎຌັ ຈາທຽ຃າະ຋ໃ ຓີ ຘີ ໃ ຄິ ຋ໃ ຓີ ຆີ ທີ ຈິ ບາແຘດໃ ູ ຾ຖະ ຓີ ຈທຄຽຈບຌຽຎຌັ ຍຖໍ ທິ າຌ.  ຈາທບຄັ ຃າຌ ( Mars ) ຈາທຍໍຖທິ າຌຂບຄຈທຄບາ຋ຈິ ບກີ ຈທຄໜໃ ຄຶ ຽຆໃ ຄິ ດໃ ູເກໂໄ ກຍັ ຿ຖກຓະຌຈຸ ຽປາ຺ ຃ ຈາທຑະບຄັ ຃າຌຽຎຌັ ຈາທຑະຽ຃າະ຋ໃ ີ ຓປີ ູຍຖກັ ຘະຌະກຓ຺ ຾ຍຍຽໜບຌຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຾ຉໃ ຓຂີ ະໜາຈເນໃ ງກທໃ າ຿ຖກ ຃ ຓຂີ ະໜາຈຽຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌກາຄຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 6.700 ກຓ ນໃ າຄ຅າກ຿ຖກຽປາ຺ ຎະຓາຌ 78 ຖາໄ ຌ ກຓ ຾ຉໃ ຓແີ ຖງະນໃ າຄ຅າກຈທຄບາ຋ຈິ ຎະຓາຌ 228 ຖາໄ ຌ ກຓ. ຈາທຑະ ບຄັ ຃າຌຎໃ ິຌບບໄ ຓຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄເກ຃ໄ ຼຄກຍັ ກາຌໜູຌບບໄ ຓຉທ຺ ຽບຄຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຃ 24 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 37 ຌາ຋ີ ຾ຖະ 22 ທຌິ າ຋.ີ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ທຌັ , ຽທຖາ, ຌາ຋ີ ຂບຄ຿ຖກ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ບາເຘດໃ ູກຍັ ຈາທຑະບຄັ ຃າຌ຅ໃ ຄຶ ຽກບຍຍໃ ໍ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຃ ຖະຈູປບໄ ຌຂບຄ ຈາທຑະບຄັ ຃າຌງາຓກາຄ຃ຌ຅ະຓຽີ ທຖາຘຌັໄ ຾ຖະ ງາຓກາຄຽທຌັ ກໃ ຓໍ ແີ ຖງະງາທກໃ ທາ ຾ຉໃ ກໃ ຼທກຍັ ກາຌ຿຃຅ບຌບບໄ ຓຈທຄ ບາ຋ຈິ ຌຌັໄ ເຌໜໃ ຄຶ ປບຍຈາທບຄັ ຃າຌເຆຽໄ ທຖາຌາຌຽ຋ໃ ຺ 368 ທຌັ ກຍັ 23 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຽຆໃ ຄິ ຏຈິ ກຍັ ກາຌ຿຃຅ບຌບບໄ ຓຈທຄ ບາ຋ຈິ ຂບຄ຿ຖກຽປາ຺ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຖະຈູໜໃ ຄຶ ໂ ຂບຄຈາທຑະບຄັ ຃າຌ຅ໃ ຄິ ຓຽີ ທຖາຌາຌຽກບຍຽຎຌັ 2 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄ຿ຖກ. ຃ຌ຺ ຍູປາຌເຌ ຽຓໃ ບກໃ ບຌຌຌັໄ ຽຆໃ ບທໃ າຍາໄ ຌຽຓບຄຽປາ຺ ຅ະຽຈບຈປບໄ ຌທຸຌໄ ທາງນົາງ ຽກຈີ ຘຄ຺ ຃າຓຂຌຶໄ ດໃ າຄເນໃ ງນົທຄຽຓໃ ບຽນຌັ ຈາທຘ຾ີ ຈຄປໃຸ ຄ ຘະນທໃ າຄຎາກຈ຺ ຂຌຶໄ ເຌ຋ບໄ ຄຒາໄ ຃ທາຓ຅ຄິ ຌຌັໄ ຈາທຘ຾ີ ຈຄ຋ໃ ຎີ າກຈ຺ ເນຽໄ ນຌັ ເຌ຋ບໄ ຄຒາໄ ຌຌັໄ ກໃ ໍ຾ຓໃ ຌຈາທຑະບຄັ ຃າຌຌຌັໄ ຽບຄ ຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ຈາທຑະຽ຃າະຈທຄໜໃ ຄຶ ຋ໃ ຾ີ ຉກຉໃ າຄກຍັ ຈາທຑະຽ຃າະຈທຄບໃ ຌໂ ຽປາ຺ ຅ະຽນຌັ ຈາທຑະບຄັ ຃າຌຌຈີໄ ທໄ ງຉາຽຎໃ າ຺ ແຈ຋ໄ ຸກໂ 15 -17 ຎຉີ ໃ ໍ 1 ຽ຋ໃ ບ ຽຑາະຽຘຌັໄ ຋າຄ຿຃຅ບຌຂບຄຓຌັ ຽຂາ຺ໄ ຓາເກກໄ ຍັ ຿ຖກນາົ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຊາໄ ຽປາ຺ ເຆກໄ ບໄ ຄ຅ຖຸ ະ຋ຈັ ຆໃ ບຄຽຍໃ ຄິ ຈາທຑະ ບຄັ ຃າຌຘ຾ີ ຈຄ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ຽນຌັ ຈທໄ ງຉາຽຎໃ າ຺ ຌຌັໄ ຅ະຽຎັຌຘຽີ ນົບຄຈບກ຅ໍາຎາ຾ຉໃ ຊາໄ ຘຄັ ຽກຈຽຍໃ ຄິ ຈຌ຺ ໂຽຍໃ ຄິ ຃ກັ ໂ ຽປາ຺ ຅ະຽນຌັ ທໃ າຓີ ຍໍຖຽິ ທຌຍາຄຍໃ ບຌຽຎັຌຘຈີ ຌິ ຅ໃ ຾ີ ຈຄ ຾ຖະ ຍາຄຍໃ ບຌກໃ ໍຽຎັຌຘຂີ ຼທໂ ຘໃ ທຌຍໍຖຽິ ທຌເກກໄ ຍັ ຂບຍຈາທຌຌັໄ ຅ະຎາກຈ຺ ຽຎັຌຘີ ຂາທໂ ເຘໂ ຽຆໃ ຄິ ຌກັ ຈາຖາຘາຈຆາທ຿ຆນທຼຈແຈເໄ ນ຃ໄ ທາຓຽນຌັ ທໃ າ຾ຓໃ ຌຍໍຖຽິ ທຌ຋ໃ ຽີ ຎັຌນຓິ ະ ນົ ຌໍາໄ ກບໄ ຌ຋ຄັ ຓທຌ, ຍຖໍ ຽິ ທຌ຋ໃ ຽີ ຎຌັ ຌາໍໄ ກບໄ ຌຈໃ ຄັ ກໃ ທຌດີໄ ໃ ູຂທ຺ໄ ຂບຄຈາທຑະບຄັ ຃າຌຓ຃ີ ທາຓໜາຽຊຄິ 2. 000 ຓ. ຂຓໍໄ ຌູ ຽຑໃ ຓີ ຽຉຓີ ຂຓໍໄ ຌູ ຂບຄຈາທບຄັ ຃າຌ ແຖງະນໃ າຄ຅າກຈທຄບາ຋ຈິ 227.94 ຖາໄ ຌກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຃າຍກາຌ຿຃຅ບຌ 1.8807 ຎີ ຃ໃ າ຃ທາຓຕີ (ທຄ຺ ກຓ຺ =0) 0.0934 15 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ທຄ຺ ຿຃຅ບຌບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍຘຸຖງິ ະທຊິ ີ 1.8 ບຄ຺ ຘາ ຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍ຿຃຅ບຌ 25.19 ບຄ຺ ຘາ 24.62 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຃າຍກາຌໝຌູ ປບຍຉທ຺ ຽບຄ 3.934 ກຕຓັ ຉໃ ຆໍ ຄັ ຉ຾ີ ຓຈັ ກບໄ ຌ ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ 3.397 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ 0.10744 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄ຿ຖກ ຖຈັ ຘະໝຍີ ໍຖຽິ ທຌຘູຌຘູຈ 0.38 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄ຿ຖກ ຓທຌ ຃າຍບຌແຈບບກແຆ, ຌ຿ີ ຉຕ຾ຆຌ, ບາກບຌ 2.440 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຃ທາຓ຿ຌຓໄ ຋ໃ ທຄ -88 – 58 ບຄ຺ ຘາ ບຄ຺ ຎະກບຍ 2 ຈທຄ ຽຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌກາຄ ບຸຌນະຑຸຓຑຌໄ ຏທິ ຍຖໍ ທິ າຌ ຈາທຑະບຄັ ຃າຌ ( ຖະຈໜູ າທ ) ຈາທຑະບຄັ ຃າຌຽຎັຌຈາທຑະຽ຃າະ຋ໃ ຓີ ຂີ ະໜາຈຌບໄ ງກທໃ າ຿ຖກຽປາ຺ ຽກບຍຽ຋ໃ າ຺ ຽ຃ໃ ຄິ ໜໃ ຄຶ ຂບຄ຿ຖກ ປູຍຘະ຾ຈຄຂາໄ ຄ ຽ຋ຄິ ຌຌັໄ ຽຎັຌປູຍຂບຄຈາທຑະບຄັ ຃າຌເຌຖະຈູໜາທ ຽປາ຺ ຅ະຽນຌັ ທໃ າຂທ຺ໄ ຂບຄຈາທຌຌັໄ ຓ຅ີ ຈຸ ຂາທໂ ຽຆໃ ຄິ ຘະ຾ຈຄຽຊຄິ ຅ຈຸ ຋ໃ ີ ຽຎຌັ ຌາໍໄ ກບໄ ຌ ຾ຉໃ ຑໍຽຊຄິ ຖະຈປູ ບໄ ຌ ຌາໍໄ ກບໄ ຌດໃ ູຂທ຺ໄ ຂບຄຈາທຑະບຄັ ຃າຌກໃ ຅ໍ ະຽຎບງບບກ ຈໃ ຄັ ຘະ຾ຈຄບບກເຌປູຍຖໃ ຸຓຌ:ີໄ  ຈາທຑະນຈັ ( Jupiter ) 16 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຽຎຌັ ຈາທຽ຃າະຈທຄເນໃ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈຂບຄຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ, ເນໃ ງກທໃ າ຿ຖກຽປາ຺ 11 ຽ຋ໃ າ຺ ຃ ຓຽີ ຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌ ກາຄຎະຓາຌ 142.700 ກຓ ຓແີ ຖງະນໃ າຄ຅າກຈທຄບາ຋ຈິ ຎະຓາຌ 778 ຖາໄ ຌ ກຓ, ຽຆໃ ຄິ ຊທໃ າຽຎຌັ ແຖງະນໃ າຄແກຑໍຎາຌກາຄ ຽຓໃ ບ຋ຼຍເຘໃ ກຍັ ແຖງະ຋າຄ຋ໃ ຽີ ຂາ຺ໄ ແຎເກກໄ ຍັ ຈທຄຉາຽທຌັ ຋ໃ ຘຸ ຈຌຌັໄ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 740 ຖາໄ ຌ ກຓ, ຘໃ ທຌແຖງະ຋ໃ ນີ ໃ າຄ຅າກຈທຄ ບາ຋ຈິ ຋ໃ ຘີ ຸ ຈຌຌັໄ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 816 ຖາໄ ຌ ກຓ, ຈາທຑະນຈັ ຿຃຅ບຌບບໄ ຓຈທຄບາ຋ຈິ ຌາຌຽຊຄິ 11 ຎີ ກຍັ 315 ທຌັ ຉໃ ໍ 1 ປບຍ. ຾ຉໃ ກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓກຍັ ກາຌໜຌູ ບບໄ ຓຉທ຺ ຂບຄຓຌັ ຽບຄຌຌັໄ ແທນົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຃ ເຆຽໄ ທຖາຑຼຄ຾ຉໃ 9 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 50 ຌາ຋.ີ ຍຌັ ງາກາຈ ຓ຾ີ ຉໃ ( ກາຘ ) ຽຎຌັ ຑຈິ ຽຆໃ ຌັ : ບາກ຿ຓຌບີ ກັ ຾ຖະ ບໃ ຌໂ. ຽຎຌັ ຈາທ຋ໃ ຓີ ຍີ ຖໍ ທິ າຌນົາງກທໃ າໜໃ .ູ ແຖງະນໃ າຄ຅າກຈທຄບາ຋ຈິ ຂຓໍໄ ຌູ ຽຑໃ ຓີ ຽຉຓີ ຃າຍກາຌ຿຃຅ບຌ ຂຓໍໄ ຌູ ຂບຄຈາທຑະນຈັ ຃ໃ າ຃ທາຓຕີ 778.41 ຖາໄ ຌກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ທຄ຺ ຿຃຅ບຌບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍຘຸຖງິ ະທຊິ ີ 11.8565 ຎີ ຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍ຿຃຅ບຌ (ທຄ຺ ກຓ຺ =0) 0.04839 ຃າຍກາຌໝຌູ ປບຍຉທ຺ ຽບຄ 1.305 ບຄ຺ ຘາ ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ 3.12 ບຄ຺ ຘາ 9.92 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຖຈັ ຘະໝຍີ ໍຖຽິ ທຌຘູຌຘູຈ ຓທຌ 1.3 ກຕຓັ ຉໃ ໍຆຄັ ຉ຾ີ ຓຈັ ກບໄ ຌ 71.492 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຃ທາຓ຿ຌຓໄ ຋ໃ ທຄ ບຄ຺ ຎະກບຍ 317.82 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄ຿ຖກ 20.87 ຾ຓຈັ ຉໃ ໍທຌິ າ຋ກີ າໍ ຖຄັ 2 ຽຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌກາຄ ບຸຌນະຑຸຓຑຌໄ ຏທິ ປ຿ີ ຈຕ຾ຆຌ, ຽປຖຼຓ 142,800 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ (12 x ຽຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌກາຄຂບຄ຿ຖກ) ຍໍຖທິ າຌ -148 ບຄ຺ ຘາ 67 ຈທຄ ທຄັ ຾ນທຌ 4 ທຄ຺ 17 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

 ຈາທຽຘາ຺ ( Saturne ) ຽຎຌັ ຈາທຄາຓກທໃ າຈາທຽ຃າະຈທຄບໃ ຌໂເຌຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ ຓຌັ ດໃ ູນໃ າຄແກ຅າກຈທຄບາ຋ຈິ ເຌແຖງະ຋ໃ ເີ ກ ໄ ຋ໃ ຘີ ຸຈຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 1.350 ຖາໄ ຌ ກຓ ຾ຖະ 1.509 ຖາໄ ຌ ກຓຽຎຌັ ແຖງະ຋ໃ ດີ ໃ ູນໃ າຄແກ຅າກຈທຄບາ຋ຈິ ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຽຎຌັ ຈາທຽ຃າະ຋ໃ ຓີ ຂີ ະ ໜາຈເນໃ ງບຌັ ຈຍັ ຋ີ 2 ປບຄ຅າກຈາທຑະນຈັ ນົາງ຃ 1 ປບຍເຆຽໄ ທຖາຑຼຄ 10 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 14 ຌາ຋ຽີ ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຾ຉໃ ກາຌ຿຃຅ບຌ ບບໄ ຓຈທຄບາ຋ຈິ ຌຌັໄ ເຆຽໄ ທຖາຌາຌນົາງ ຃ 29 ຎີກຍັ 165 ທຌັ ຉໃ ໍ 1 ປບຍ ຎະຖຓິ າຌ຃ທາຓປບໄ ຌ຋ໃ ແີ ຈປໄ ຍັ ຅າກຈທຄຉາຽທຌັ ຅ໃ ຄິ ໜບໄ ງ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນບໄ ຸຌນະຑູຓຉໃ ໍາ຃ຎະຓາຌ ຖຍ຺ 150 ( -150 ). ຂຓໍໄ ຌູ ຽຑໃ ຓີ ຽຉຓີ ຂຓໍໄ ຌູ ຂບຄຈາທຽຘາ຺ ແຖງະນໃ າຄ຅າກຈທຄບາ຋ຈິ 1.426.666 ຖາໄ ຌກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຃າຍກາຌ຿຃຅ບຌ 29.4 ຎີ ຃ໃ າ຃ທາຓຕີ (ທຄ຺ ກຓ຺ =0) 0.05386179 ທຄ຺ ຿຃຅ບຌບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍຘຸຖງິ ະທຊິ ີ 2.486 ບຄ຺ ຘາ ຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍ຿຃຅ບຌ 26.73 ບຄ຺ ຘາ ຃າຍກາຌໝຌູ ປບຍຉທ຺ ຽບຄ 10.656 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ 0.70 ກຕຓັ ຉໃ ຆໍ ຄັ ຉ຾ີ ຓຈັ ກບໄ ຌ ຖຈັ ຘະໝຍີ ໍຖຽິ ທຌຘູຌຘູຈ 60.268 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຓທຌ 95.16 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄ຿ຖກ 7.207 ຾ຓຈັ ຉໃ ທໍ ຌິ າ຋ກີ າໍ ຖຄັ 2 ຃ທາຓ຿ຌຓໄ ຋ໃ ທຄ ບຄ຺ ຎະກບຍ ປ຿ີ ຈຕ຾ຆຌ, ຽປຖຼຓ ຽຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌກາຄ 120.000 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ (10 x ຽຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌກາຄຂບຄ຿ຖກ) ບຸ ຌນະຑຸ ຓ -178 ບຄ຺ ຘາ ຍຖໍ ທິ າຌ 62 ຈທຄ ທຄ຺ ຾ນທຌ 7 ທຄ຺ 18 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຈາທຽຘາ຺  ຈາທຽ຅າ຺ໄ ຒາໄ ນົ ຓະຕຈຶ ຉະງູ ( Uranus ) ກາຌ຃ຌ຺ໄ ຑຍ຺ ຈາທຽ຅າ຺ໄ ຒາໄ ຌີໄ ຾ຓໃ ຌຌກັ ຈາຖາຘາຈຆໃ ທໃ າ ທຌິ ຖຼຓ຾ປກ຾ຆຌ຃ຽິິິໃຌເຆກໄ ບໄ ຄ຅ຖຸ ະ຋ຈັ ຆໃ ບຄຽນຌັ ຿ຈງ ຍຄັ ຽບຌີ ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຽຑາະຓຌັ ດໃ ແູ ກ຅າກ຿ຖກຽປາ຺ ດໃ າຄນົທຄນົາງ ຃ຓຌັ ຓແີ ຖງະນໃ າຄ຅າກຈທຄບາ຋ຈິ ຎະຓາຌ 2.880 ຖາໄ ຌ ກຓຓີ ຂະໜາຈເນໃ ງກທໃ າ຿ຖກຎະຓາຌ 4 ຽ຋ໃ ບ຃ຽຘຌັໄ ຏໃ າກາຄຂບຄຓຌັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 47. 600 ກຓ ຘໍາຖຍັ ກາຌ຿຃຅ບຌບບໄ ຓຈທຄ ບາ຋ຈິ ຌຌັໄ ເຆຽໄ ທຖາຌາຌ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຃ 85 ຎຉີ ໃ ໍ 1 ປບຍ, ຾ຉໃ ກາຌໜຌູ ບບໄ ຓຉທ຺ ຽບຄຂບຄຓຌັ ຽບຄເຆຽໄ ທຖາຑຼຄ຾ຉໃ 10 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຾ຖະ 49 ຌາ຋ຽີ ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ . ຽຆໃ ຄິ ຽກບຍຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ກາຌໜູຌບບໄ ຓຉທ຺ ຂບຄຈາທຑະຽຘາ຺ . ຽຆໃ ຄິ ແຈ຃ໄ ຌ຺ໄ ຑຍ຺ ເຌຎີ 1781 ເນໃ ງ ກທໃ າ຿ຖກຽປາ຺ 4 ຽ຋ໃ າ຺ . ຍຌັ ງາກາຈ຋ໃ ນີ ຸຓໄ ນໃ ໍຈາທຈທຄຌີໄ ຾ຓໃ ຌ຅ໍາຑທກກາຘຽຎຌັ ຑຈິ ຃າໄ ງ຃ກຍັ ຍຌັ ງາກາຈຂບຄຈາທຑະນຈັ ຾ຖະ ຈາທຽຘາ຺ , ຘໍາຖຍັ ບຸຌນະຑູຓກໃ ຽໍ ນຌັ ທໃ າຉໃ ໍານາົ ງ ຃ ຎະຓາຌຖຍ຺ 170 (-170 ). ຂຓໍໄ ຌູ ຽຑໃ ຓີ ຽຉຓີ ຂຓໍໄ ຌູ ຂບຄຈາທຓະຖຈຶ ຉະງູ ແຖງະນໃ າຄ຅າກຈທຄບາ຋ຈິ 2.870.97 ຖາໄ ຌກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຃າຍກາຌ຿຃຅ບຌ 84.02 ຎີ ຃ໃ າ຃ທາຓຕີ (ທຄ຺ ກຓ຺ =0) 0.047168 ທຄ຺ ຿຃຅ບຌບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍຘຸຖງິ ະທຊິ ີ 0.770 ບຄ຺ ຘາ ຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍ຿຃຅ບຌ 97.86 ບຄ຺ ຘາ ຃າຍກາຌໝຌູ ປບຍຉທ຺ ຽບຄ 17.24 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຖຈັ ຘະໝຍີ ໍຖຽິ ທຌຘູຌຘູຈ 25.559 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຓທຌ 14.371 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄ຿ຖກ 8.43 ຾ຓຈັ ຉໃ ໍທຌິ າ຋ກີ ໍາຖຄັ 2 ຃ທາຓ຿ຌຓໄ ຋ໃ ທຄ ບຄ຺ ຎະກບຍ ປ຿ີ ຈຕ຾ຆຌ, ຽປຖຼຓ ຽຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌກາຄ 52.000 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ (4 x ຽຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌກາຄຂບຄ຿ຖກ) ບຸ ຌນະຑຸ ຓ -178 ບຄ຺ ຘາ ຍໍຖທິ າຌ 27 ຈທຄ ທຄ຺ ຾ນທຌ 13 ທຄ຺ ຈາທຓະຖຈຶ ຉະງູ ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ 19

 ຈາທຽ຅າ຺ໄ ຌາໍໄ ນົ ຈາທຽກຈ ( Neptune ) ຾ຓໃ ຌຈາທຑະຽ຃າະຈທຄໜໃ ຄຶ ຋ໃແີ ຈ຃ໄ ຌ຺ໄ ຑຍ຺ ຑາງນົຄັ ຈາທຽ຅າ຺ໄ ຒາໄ ຽຆໃ ຄິ ເນຆໄ ໃ ທໃ າ ຈາທຑະຽກຈຽຆໃ ຄິ ຅າໍ ຽຎຌັ ຉບໄ ຄເຆກໄ ບໄ ຄ຅ຸ ຖະຓຈັ ຘໃ ບຄ຃ຌ຺ໄ ນາ຅ໃ ຄິ ຃ໃ ບງຽນຌັ . ຽຑາະຽຎັຌຈາທຽ຃າະຈທຄ຋ີ 8 ເຌຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະດໃ ູນໃ າຄແກ຅າກຈທຄບາ຋ຈິ ນົາງ຋ໃ ຘີ ຸ ຈ ຎະຓາຌ 4.500 ຖາໄ ຌ ກຓ ຓຂີ ະໜາຈເນໃ ງກທໃ າ຿ຖກຽປາ຺ ຃ ຓຽີ ຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌກາຄຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 44.400 ກຓ ເຆຽໄ ທຖາ຿຃຅ບຌ ບບໄ ຓຈທຄບາ຋ຈິ ຈຌ຺ ຌາຌ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຃ 164 ຎີ ຾ຖະ 286 ທຌັ ຅ໃ ຄິ ຃ຍ຺ ປບຍໜໃ ຄຶ ຘໃ ທຌກາຌໜຌູ ບບໄ ຓຉທ຺ ຽບຄຌຌັໄ ຓຌັ ເຆຽໄ ທຖາ ແທຘຓ຺ ຃ທຌ ຃ 15 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄຉໃ ໍໜໃ ຄຶ ປບຍ. ຾ຓໃ ຌຈາທຽ຃າະຈທຄໜໃ ຄຶ ຋ໃ ດີ ໃ ູນໃ າຄແກ຅າກຈທຄຉາຽທຌັ ນົາງ, ຊກ຃ຌ຺ໄ ຑຍ຺ ເຌຎີ 1846 ຽຎຌັ ຈາທ຋ໃ ເີ ນໃ ງຘຓ຺ ຃ທຌ ຾ຖະ ເນໃ ງກທໃ າ຿ຖກຽປາ຺ 4 ຽ຋ໃ ບ. ຍຌັ ງາກາຈ຋ໃ ນີ ຸຓໄ ນໃ ໍ຃າໄ ງ຃ກຍັ ຈາທຽ຅າ຺ໄ ຒາໄ . ບຸຌນະຑູຓ ຾ຓໃ ຌຉໃ າໍ ຃ ຎະຓາຌ (-180 ). ງບໄ ຌນໃ າຄ຅າກຈທຄຉາຽທຌັ ນາົ ງ. ຂຓໍໄ ຌູ ຽຑໃ ຓີ ຽຉຓີ ຂຓໍໄ ຌູ ຂບຄຈາທຽກຈ ແຖງະນໃ າຄ຅າກຈທຄບາ຋ຈິ 4,498.25 ຖາໄ ຌກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຃າຍກາຌ຿຃຅ບຌ 164.79 ຎີ ຃ໃ າ຃ທາຓຕີ (ທຄ຺ ກຓ຺ =0) 0.00859 ທຄ຺ ຿຃຅ບຌບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍຘຸຖງິ ະທຊິ ີ 1.769 ບຄ຺ ຘາ ຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍ຿຃຅ບຌ 29.58 ບຄ຺ ຘາ ຃າຍກາຌໝຌູ ປບຍຉທ຺ ຽບຄ 16.11 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຖຈັ ຘະໝຍີ ຖໍ ຽິ ທຌຘູຌຘູຈ 24,764 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຓທຌ 17.147 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄ຿ຖກ 10.71 ຾ຓຈັ ຉໃ ທໍ ຌິ າ຋ກີ າໍ ຖຄັ 2 ຃ທາຓ຿ຌຓໄ ຋ໃ ທຄ ບຄ຺ ຎະກບຍ ປ຿ີ ຈຕ຾ຆຌ, ຽປຖຼຓ ຽຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌກາຄ 52.000 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ (4 x ຽຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌກາຄຂບຄ຿ຖກ) ບຸ ຌນະຑຸ ຓ -214 ບຄ຺ ຘາ ຍຖໍ ທິ າຌ 13 ຈທຄ ທຄ຺ ຾ນທຌ 6 ທຄ຺ ຈາທຽກຈ ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ 20

ຍຈ຺ ຋ີ 3 ໜໃ ທງ຿ຖກ ຾ຖະ ກາຌໜຌູ ຎໃ ຌິ ຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ໜໃ ທ຿ຖກ຋ໃ ຑີ ທກຽປາ຺ ບາແຘດໃ ູເຌ຋ຸກທຌັ ຌ຾ີໄ ຓໃ ຌຈາທຽ຃າະຈທຄໜໃ ຄຶ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຈາທຽ຃າະ຋ຄັ 8 ຂບຄຖະຍຍ຺ ຘຸ ຖງິ ະ ຅ກັ ກະທາຌ, ຽຎັຌຈາທຽ຃າະ຋ໃ ຿ີ ຃຅ບຌບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ດໃ ູຖະນໃ ທາຄກາຄທຄ຺ ຅ບຌ຿຃຅ບຌຂບຄຈາທຑະຘຸ ກ ຾ຖະ ຈາທ ບຄັ ຃າຌ ຓແີ ຖງະນໃ າຄ຅າກຈທຄຉາຽທຌັ ຎະຓາຌ 150 ຖາໄ ຌກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ . 21 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

຿ຖກຌຍັ ທໃ າຽຎຌັ ຈາທຽ຃າະຈທຄຈຼທຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຋ໃ ຓີ ະຌຸຈຽປາ຺ ປູ຅ໄ ກັ ກຌັ ຽຎຌັ ດໃ າຄຈ຋ີ ໃ ຘີ ຸຈ ຾ຖະ ຽຎຌັ ຈາທຽ຃າະ຋ຓີ ຂີ ະ ຌາຈຑໍຎາຌກາຄ ຽຑາະທໃ າເຌຍຌັ ຈາຈາທຽ຃າະຈທຄບໃ ຌໂຌຌັໄ ຍາຄຈທຄກໃ ຓໍ ຂີ ະຌາຈເນໃ ງກທໃ າໜໃ ທງ຿ຖກນົາງຽ຋ໃ າ຺ , ຍາຄຈທຄກໃ ໍ ຓຂີ ໜາຈຌບໄ ງກທໃ າໜໃ ທງ຿ຖກ. ຎຈັ ຅ຍຸ ຌັ ຌຓີໄ ະຌຸຈຽປາ຺ ຓ຃ີ ທາຓປູຑໄ ຼຄຑໍ຾ຉໃ ທໃ າ຿ຖກຓະຌຸຈຽປາ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຓີ ຆີ ທີ ຈິ ບາແຘດໃ ູ ແຈ,ໄ ຘໃ ທຌຈາທຽ຃າະບໃ ຌໂ ກໃ ຽໍ ຎຌັ ຑຼຄຘຌັ ຌຊິ າຌຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ . ຾ຉໃ ຊຽບາ຺ ຃ທາຓຽຎຌັ ຅ຄິ ຍໃ ແໍ ຈຽໄ ຋ໃ ບ ຽຌໃ ບຄ຅າກງຄັ ຍໃ ໍ຋ຌັ ຓຽີ ນຈຏຌ຺ ຾ຖະ ນກົັ ຊາຌຑຼຄຑໍ຋຅ີ ະດຌດຌັ ເນຽໄ ຎຌັ ຃ທາຓ຅ຄິ ແຈ.ໄ 1. ປູຍປໃ າຄ ຾ຖະ ຂະໜາຈຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ 1.1 ປູຍປໃ າຄຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຉຄັໄ ຾ຉໃ ຍູປາຌຌະກາຌ, ຓະຌຸຈແຈຘໄ າໍ ຌກຶ ທໃ າໜໃ ທງ຿ຖກຽຎຌັ ປູຍໜາໄ ຑຼຄ, ຅ຌ຺ ຓາຽຊຄິ ແຖງະກາຌຽຈຌີ ຋າຄບບໄ ຓ ຿ຖກຂບຄ຋ໃ າຌ ຓາ຾ຆຌຖຄັ ເຌຎີ 1519 -1521 ຅ໃ ຄິ ຘາຓາຈດຄັໄ ດຌແຈດໄ ໃ າຄ຅ະ຾຅ຄໄ ທໃ າ ໜໃ ທງ຿ຖກຽຎຌັ ໜໃ ທງຓຌ຺ ກຓ຺ , ກໃ ບຌ ຌຌັໄ ຘະແໝຘະແໝຂບຄ຋ໃ າຌ ຎີຉາກໍ ຎ ຘະຉະທຈັ ຋ີ IX ກໃ ບຌ຃ຈິ ຉະຘຄັ ກາຈ ) ກໃ ແໍ ຈດຄັໄ ດຌທໃ າ ໜໃ ທງ຿ຖກຽຎັຌປູຍໜໃ ທງ ຓຌ຺ ກຓ຺ , ຓາຽຊຄິ ຘະຉະທຈັ ຋ີ III ກໃ ບຌ຃ຈິ ຉະຘຄັ ກາຈ ຋ໃ າຌ ບາຕາ຿ຉຘະ຾ຉຌ ( ຆາທຽຓບຄບາຽຖກັ ຆຄັ ຽຈີ ) ກໃ ໍດຌດຌັ ຖໃ າ ໜໃ ທງ຿ຖກຽຎຌັ ໜໃ ທງຓຌ຺ ກຓ຺ ຾ຖະ ຓຖີ ທຄປບຍຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 40.000 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ . ຓາຽຊຄິ ຎີ 1672 ຋ໃ າຌ ຕີຽຆ ຘຄັ ຽກຈຑຍ຺ ທໃ າ ຿ຓຄຽທຖາຖະນທໃ າຄກຸງ຾ດຌ ບາຽຓຖກິ າເຉໄ ກຍັ ຎາຕີ ດໃ ູຽບປີ ຍ຺ ນຸົຈ ຖໃ ຌກຌັ ຽຊຄິ 2 ຌາ຋ກີ ຍັ 28 ທຌິ າ຋/ີ ທຌັ . ຋ໃ າຌກຸງ຾ດຌ ຾ຖະ ຌທິ ຽຉຌິ ແຈຘໄ ຌັ ຖະຘູຈຎະກຈ຺ ກາຌຌຌັໄ ທໃ າ “ ງບໄ ຌ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈ ນຸົຈຖໃ ຌກຌັ ຖະນທໃ າຄ ຎາຕີ ກຍັ ກຸງ຾ດຌ ” ຅າກຂໍຘໄ ະນຸູຍຌຌັໄ ຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ຘຌັ ຌຊິ າຌແຈທໄ ໃ າໜໃ ທງ຿ຖກຽຎຌັ ປູຍຓຌ຺ ກຓ຺ , ຓຌັ ຽຎຌັ ປູຍກຓ຺ ຽຎໃ ຓດໃ ູ 2 ຂທ຺ໄ ຿ຖກ ຾ຖະ ຘທຈບບກດໃ ູຽຂຈຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈ, ຍຌັ ຈາຌກັ ຋ໍຖະຌຘີ າຈດໃ ູຐໃ ຕັ ຄເຌຘະຉະທຈັ ຋ີ XVIII ແຈໄ ຘຌັ ຌຊິ າຌ ຾ຖະ ດຌດຌັ ທໃ າໜໃ ທງ຿ຖກຽຎຌັ ປູຍຓຌ຺ ກຓ຺ ຽຎໃ ຓ຾ບຌຖຍິ ຿ຆບຈິ ( ຽດ຿ບບຈິ ). ໜໃ ທງ຿ຖກ ປູຍກຓ຺ ຽຎໃ ຓ ນົ ປູຍປໃ າຄ຾ບຌຖຍິ ຂບຄໜໃ ທຌ຿ຖກ ຓຏີ ຌ຺ ກະ຋ຍ຺ ຉໃ ໍຍາຄຎະກຈ຺ ກາຌຽ຃ໃ ບຌໜຌູ ຂບຄ຿ຖກຽຆໃ ຄິ ຘະ຾ຈຄ ບບກ. ຽປຈັ ເນໜໄ າໄ ຿ຖກແຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຘະນທໃ າຄ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຃ ຽ຃ໃ ຄິ ໜໃ ຄຶ ຅ະແຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຘະນທໃ າຄ຾ຉໃ ຽ຃ຄິ ໜໃ ຄຶ ຅ະແຈປໄ ຍັ ຃ທາຓ - ຓຈ. ປູຍປໃ າຄຈໃ ຄັ ກໃ າທ ແຈຽໄ ປຈັ ເນຓໄ ູຌ຾ຘຄຘະນໃ ທາຄ຋ໃ ຘີ ໃ ບຄເຘໜາໄ ຿ຖກຓບີ ຄ຺ ຘາຂະໜາຌ, ຾ຘຄຘະນທໃ າຄ຅ະ຃ໃ ບງໂ 22 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ນຸົຈຏໃ ບຌຖຄ຺ ຉຄັໄ ຾ຉໃ ຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈຽຊຄິ ຂທ຺ໄ ຿ຖກ ຾ຖະ ຓຎີ ະກຈ຺ ກາຌຖະຈູກາຌ຋ໃ ຾ີ ຉກຉໃ າຄກຌັ ຖະນທໃ າຄຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກຽ ໜບຌກຍັ ຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກເຉ.ໄ - ຖກັ ຘະຌະກຓ຺ ຽຎໃ ຓ຋ໃ ຾ີ ທຍຖຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄຂທ຺ໄ ຿ຖກ ຾ຖະ ຘທຈບບກດໃ ູຽຂຈຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈແຈຽໄ ປຈັ ເນຖໄ ະຈຍັ ຃ທາຓແທ ກາຌໜູຌຎໃ ິຌຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກຓຖີ ັກຘະຌະຆາໄ ຖ຺ຄ ຊາໄ ຋ຼຍເຘໃ ຖັກຘະຌະກຓ຺ ຓຌ຺ ຽຌໃ ບຄ຅າກ຾ປຄຄາຌປຸ ກຊູ ຍຌັ ງາກາຈ຅ະນົາງກທໃ າ. ຌບກ຅າກປູຍປໃ າຄຓຌ຺ ກຓ຺ , ກຓ຺ ຽຎໃ ຓ຋ໃ ກີ ໃ າທຓາຽ຋ຄິ ຌຌັໄ ຾ຖທໄ , ໜໃ ທງ຿ຖກງຄັ ຓຖີ ກັ ຘະຌະປູຍປໃ າຄຽຆ຿ບບຈິ ຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ປູຍປໃ າຄ຋ໃ ຓີ ຖີ ກັ ຘະຌະນຸົຍຘທຈຂບຄໜາໄ ຿ຖກ, ປູຍປໃ າຄຽຆ຿ບບຈິ ຌີໄ ຉາຓຂໍຓໄ ູຌ ຅າກຑາຍຊໃ າງ຋າຄຈາທ຋ຼຓ ຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ຘາຓາຈທຈັ ຾຋ກແຈທໄ ໃ າ ດໃ ູຽຘຌັໄ ຂະໜາຌ຋ີ 35 ຽໜບ. ໜາໄ ຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກຉາຓປູຍຽຆ຿ບບຈິ ຉໃ ໍາກທໃ າໜາໄ ຿ຖກຉາຓປູຍ ຾ບຌຖຍິ , ກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓດໃ ູຽຘຌັໄ ຂະໜາຌ຋ີ 35 ເຉໜໄ າໄ ຿ຖກ ຘູຄກທໃ າໜາໄ ຿ຖກຉາຓປູຍ຾ບຌຖຍິ ຽຊຄິ 20 ຾ຓຈັ . ຘໃ ທຌຂທ຺ໄ ຿ຖກຽໜບຑຈັ ຘູຄກທໃ າ 15 ຾ຓຈັ , ຂທ຺ໄ ຿ຖກເຉຑໄ ຈັ ນຸົຈ 20 ຾ຓຈັ . ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ຅ໃ ຄິ ຎຼຍປູຍປໃ າຄຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ປູຍຽຆ຿ບບຈິ ຾ຖະ ຾ບຌຖຍິ ຽ຃ໃ ຄິ ຃ກຌັ , ຖກັ ຘະຌະປູຍຽຆ຿ບບຈິ ຈໃ ຄັ ກໃ າທ ຘະ຾ຈຄເນຽນຌັ ທໃ າຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກຽໜບຓ຾ີ ຏໃ ຌຈຌິ ນົາງ ກທໃ າຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກເຉ.ໄ 1.2 ຂະໜາຈຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ໜໃ ທງ຿ຖກ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ບາແຘດໃ ູ຋ຸກທຌັ ຌີໄ ຾ຓໃ ຌໜໃ ຄຶ ເຌຈາທຽ຃າະ຋ຄັ 8 ຂບຄຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌຽຎຌັ ຈາທຽ຃າະ຋ໃ ຓີ ີ ຂະໜາຈເນໃ ງຑໍຎາຌກາຄ ຽຆໃ ຄິ ຘະ຾ຈຄບບກເຌຍຌັ ຈາຉທ຺ ຽຖກຖໃ ຸຓຌ:ີໄ - ຖທຄປບຍ 2 ຂທຌັໄ ຿ຖກຽໜບຽຊຄິ ເຉງໄ າທ 40.008 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ . - ທຄ຺ ປບຍຉາຓຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈ 40.075 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ . - ຖຈັ ຘະໜ຾ີ ຉໃ ເ຅ກາຄຽຊຄິ ຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈ 6.378,388 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ . - ຖຈັ ຘະໜ຾ີ ຉໃ ເ຅ກາຄຽຊຄິ ຂທ຺ໄ ຿ຖກຽໜບ, ເຉໄ 6.356,912 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ . - ຍຖໍ ຓິ າຈ ( 1.083.320.000.000 ກຓ ). - ຽຌບໄ ຋ໃ ີ 510.200.000 ກຓ . ຂຓໍໄ ຌູ ຽຑໃ ຓີ ຽຉຓີ ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ 23

ຂຓໍໄ ຌູ ຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ແຖງະນໃ າຄ຿ຈງຘະຽຖໃ ງ 149.60 ຖາໄ ຌກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຃າຍກາຌ຿຃຅ບຌ 365.26 ທຌັ ຃ໃ າ຃ທາຓຕີ (ທຄ຺ ກຓ຺ =0) 0.0167 ທຄ຺ ຿຃຅ບຌບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍຘຸຖງິ ະທຊິ ີ 0.00005 ບຄ຺ ຘາ ຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈບໃ ຼຄ຅າກຖະຌາຍ຿຃຅ບຌ 23.45 ບຄ຺ ຘາ ຃າຍກາຌໝຌູ ປບຍຉທ຺ ຽບຄ 23.94 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຖຈັ ຘະໝຍີ ຖໍ ຽິ ທຌຘູຌຘູຈ 6,378 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຓທຌ 5.9737 x 1024 ກ຿ິ ຖກຕຓັ ຃ທາຓ຿ຌຓໄ ຋ໃ ທຄ 9.8 ຾ຓຈັ ຉໃ ທໍ ຌິ າ຋ກີ າໍ ຖຄັ 2 ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ 5.515 ກຕຓັ ຉໃ ຆໍ ຄັ ຉ຾ີ ຓຈັ ກບໄ ຌ ບຄ຺ ຎະກບຍ ຌ຿ີ ຉຕ຾ຆຌ, ບກ຺ ຆ຾ີ ຆຌ ຽຘຌັໄ ຏໃ າຘູຌກາຄ 12,750 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຆໃ ທຄບຸຌນະຑຸຓ -88 - 58 ບຄ຺ ຘາ ຍຖໍ ທິ າຌ 1 ຈທຄ ຘະ຾ຈຄຽຊຄິ ຂະໜາຈຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ 2. ກາຌຽ຃ໃ ບຌໜຌູ ຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ກາຌຽ຃ໃ ບຌໜຌູ ຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກຓີ 4 ຾ຍຍ ຃ ໜຌູ ຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄ, ຿຃຅ບຌບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ , ຽ຃ໃ ບຌ຋ໃ ກີ ຍັ ຖະຍຍ຺ ຘຸ ຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ ຾ຖະ ຽ຃ໃ ບຌໜຌູ ແຎກຍັ ຂະຍທຌຂບຄກາຖກັ ຆ,ີ ຾ຉໃ ກາຌຽ຃ໃ ບຌໜຌູ ບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ເຌ຋ຸກໂ ທຌັ ແຈຓໄ ຏີ ຌ຺ ກະ຋ຍ຺ ຉໃ ໜໍ ໃ ທງ຿ຖກ ຃ກາຌຈໍາຖຄ຺ ຆທີ ຈິ ຂບຄ຃ຌ຺ ຽປາ຺ ຽຎຌັ ຎະ຅າໍ . 2.1 ກາຌໜຌູ ຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ 24 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ໜໃ ທງ຿ຖກຎໃ ິຌບບໄ ຓຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄຉາຓ຾ກຌຘໍາຌກຶ ຾ຉໃ ຋ຈິ ຉາຽທຌັ ຉກ຺ ນາ຋ຈິ ຉາຽທຌັ ບບກ ນົ ກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓກຍັ ຽຂຓັ ຿ຓຄຽຈຌີ , ກາຌປຍັ ປູຍໄ ຌັ ນາຈໃ ຄັ ກໃ າທ ແຈຓໄ ຓີ າ຾ຉໃ ຈຌ຺ ຌາຌ຾ຖທໄ . ຘະແໝ຿ຎ຿ຉຽຖຽຓ ແຈຘໄ າໄ ຄ຋ຈັ ຘະຌະທໃ າໜໃ ທງ຿ຖກ ຽຎຌັ ຘູຌກາຄ຋ໃ ຈີ ທຄຉາຽທຌັ ຎໃ ຌິ ບບໄ ຓ຅ໃ ຄິ ຓຎີ ະກຈ຺ ກາຌກາຄຽທຌັ - ກາຄ຃ຌ ຏູ຋ໄ ໃ ຃ີ ຌ຺ໄ ຑຍ຺ ທໃ າໜໃ ທງ຿ຖກຎໃ ິຌບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ຾ຓໃ ຌ຋ໃ າຌ ຿ກ຾ຎກຌກິ ( ຃ຌ຺ ຿ຎ຿ຖງ 1473 – 1543 ) ຋ໃ າຌຽຎຌັ ຏູຘໄ າໄ ຄ຋ຈິ ຘະຈ຋ີ ໃ ທີ ໃ າ ຈທຉາຽທຌັ ຽຎຌັ ຅ຈຸ ຘູຌກາຄ. ຋ຈິ ຘະຈຂີ ບຄ ຋ໃ າຌ຿ກ຾ຎກຌກິ ແຈປໄ ຍັ ກາຌປຍັ ປບຄ຅າກ ຋ໃ າຌ຅ບກຈາ຿ຓຍປູ຿ຌ ຾ຖະ ກາຖຽິ ຖ຿ບກາປຽີ ຖ ( ຆາທບຉີ າຖີ ). ຋ຈິ ຘະຈຈີ ໃ ຄັ ກໃ າທ ແຈຊໄ ກຘາຘະໜາ຋ໃ ປີ ຍັ ປບຄຽບາ຺ ຋ຈັ ຘະຌະຂບຄ຿ຎ຿ຉຽຖຽຓກໃ ບຌ຾ຖທໄ ຌຌັໄ ຉາໄ ຌ຃ຌ ຾ຖະ ນາໄ ຓຽຏງີ ຾ຏໃ , ຾ຉໃ ຃ທາຓ຅ຄິ ໜໃ ທງ຿ຖກຓກີ າຌໜຌູ ຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄ ຾ຖະ ຿຃຅ບຌກຍັ ຈທຄຉາຽທຌັ . ໜໃ ທງ຿ຖກຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄ ເຆຽໄ ທຖາ 23 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 56 ຌ຋ີ 4.09 ທຌິ າ຋,ີ ຆໃ ທຄຽທຖາຈໃ ຄັ ກໃ າທ ຽບຌີໄ ທໃ າ ທຌັ ຈາຖາ຃ະຉ,ິ ຽທຖາຈໃ ຄັ ກໃ າທ຾ຉກຉໃ າຄກຍັ ຽທຖາ຋ໃ ຑີ ທກຽປາ຺ ເຆ຋ໄ ຸກທຌັ ຌີໄ ຃ທຌັ ໜໃ ຄຶ ຓີ 24 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ, ທຌັ ຋ໃ ຓີ ີ 24 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄຽບຌີໄ ທໃ າທຌັ ຘຸ ຖງິ ະ຃ະຉິ ຽຑາະໜໃ ທງ຿ຖກ ຉບໄ ຄໜູຌຎໃ ຌິ ບກີ 3 ຌາ຋ີ 55.51 ທຌິ າ຋ີ ຅ໃ ຄິ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 24 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ, ທຌັ ຘຸຖງິ ະ຃ະຉິ ຾ຓໃ ຌແຖງະກໍາຌຈ຺ ຽບາ຺ ຽທຖາ຋ໃ ຾ີ ຘຄ ຘະນທໃ າຄ ( ນົ ຈທຄຉາຽທຌັ ) ດໃ ູຆໃ ນທ຺ ຽປາ຺ ຽ຋ໃ ບຌ຅ີໄ ຌ຺ ແຎຽຊຄິ ຈທຄຉາຽທຌັ ຅ະກຍັ ຓາຉຄັໄ ຆໃ ກຍັ ນທ຺ ຽປາ຺ ບກີ ຽ຋ໃ ບໜໃ ຄຶ , ໜໃ ທງ ຿ຖກຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຉທ຺ ຽບຄຈໃ ທງ຃ທາຓແທຎະຓາຌ 1.666 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ /ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ( ດໃ ູຽຂຈຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈ ). ໜໃ ທງ຿ຖກຎໃຌີ ບບໄ ຓຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄ 2.2 ກາຌຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ໜໃ ທງ຿ຖກຽປາ຺ ຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ຈທໄ ງ຃ທາຓແທຘະຽຖໃ ງຎະຓາຌ 29.745ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ /ທຌິ າ຋ີ ນົ 107,000 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ /ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ, ເຆຽໄ ທຖາ 365 ທຌັ 6 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 9 ຌາ຋/ີ 1 ປບຍຈທໄ ງແຖງະ຋າຄ຋ໃ ງີ າທຽຊຄິ 965 ຖາໄ ຌກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ /1 ປບຍ, ຆໃ ທຄຽທຖາຈໃ ຄັ ກໃ າທຌແີໄ ຈກໄ າໍ ຌຈ຺ ເນຽໄ ຎຌັ ນທ຺ ໜໃ ທງຂບຄຎະຉ຋ິ ຌິ , ຊາໄ ກາໍ ຌຈ຺ ຽບາ຺ ຑຼຄ຾ຉໃ ຋365 ທຌັ ຌຌັໄ . ຅ະຽປຈັ ເນໄ ທຌັ ຽຈບຌຽ຃ໃ ບຌງາໄ ງຍໃ ໍກຄ຺ ກຍັ ຖະຈູກາຌ ຉທ຺ ດໃ າຄ ທຌັ ຋ີ 21 ຓຌີ າ, ຾ຘຄຉາຽທຌັ ຉຄັໄ ຘາກເຘໃ ຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈຊາໄ ຽປາ຺ ຌຍັ ຽບາ຺ ຾ຉໃ 365 ທຌັ , ທຌັ ຅ະແຎແທກທໃ າຉທ຺ ຅ຄິ ຾ຖະ ເຌຎຉີ ໃ ໂໍ ແຎ ທຌັ ຋ີ 21 ຓຌີ າ ຾ຘຄຉາຽທຌັ ຅ະຍໃ ໍຉຄັໄ ຘາກເຘໃ ຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈບກີ . ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຖະຈູກາຌກໃ ໍ຅ະຽ຃ໃ ບຌງາໄ ງແຎຽຖບໄ ງໂ. ຘະຌຌັໄ , ຽຑໃ ບຍໃ ໍເນທໄ ຌັ ຽຈບຌຽ຃ໃ ບຌງາໄ ງແທກທໃ າຉທ຺ ຅ຄິ ຽຑໃ ຌິ ຅ໃ ຄິ ກໍາຌຈ຺ ຽບາ຺ ນທ຺ ໜໃ ທງຂບຄຎ຾ີ ຓໃ ປ 365 ທຌັ 6 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຾ຖະ 9 ຌາ຋,ີ ຽຑໃ ບຘະຈທກເນ຾ໄ ກໃ ກາຌ຃ຈິ ແຖໃ ຽຑໃ ຌິ ແຈຽໄ ປຈັ ຉາຓທ຋ິ ຖີ ໃ ຸຓຌ:ີໄ - ຎໜີ ໃ ຄຶ ແຖໃ ຽບາ຺ 365 ທຌັ , ຘໍາຖຍັ 6 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 9 ຌາ຋ີ ຽຑໃ ຌິ ແຈປໄ ຍີ ຿ປຓຽບາ຺ ແທໄ ຽຓໃ ບປບຈ 24 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ(ໜໃ ຄຶ ຓ)ໄ 25 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

຾ຖທໄ ຅ໃ ຄິ ຉໃ ຓເຘໃ 365 ຓຽໄ ຎຌັ 366 ຓ ໄ ຾ຖທໄ ຽບຌີໄ ຎີ 366 ຓຌໄ ຌັໄ ທໃ າ ຎບີ ະ຋ກິ ະຘຸຖະ຋ຌິ , ໜາງທໃ າ 4 ຎີເຈ຅ະຓີ 3 ຎີ 365 ທຌັ ຾ຖະ 1 ຎີ 366 ທຌັ . ທຄ຺ ຅ບຌ຋ໃ ໜີ ໃ ທງ຿ຖກຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ຌຌັໄ ຽຎຌັ ປູຍທຄ຺ ປີ ( ຾ບຌຖຍິ ) ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນແໄ ຖງະນໃ າຄຖະນທໃ ຄ ຿ຖກກຍັ ຈທຄຉາຽທຌັ ຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ, ແຖງະນໃ າຄ຋ໃ ຿ີ ຖກຽປາ຺ ດໃ ູເກຈໄ ທຄຉາຽທຌັ ຋ໃ ຘີ ຸຈ຾ຓໃ ຌ 147.000.000 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຽຆໃ ຄິ ກຄ຺ ກຍັ ທຌັ ຋ີ 3 ຽຈບຌຓຄັ ກບຌ, ຾ຉໃ ແຖງະ຋ໃ ແີ ກ຋ໃ ີຘຸ ຈ຾ຓໃ ຌ 152.000.000 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຽຆໃ ຄິ ກທຓຽບາ຺ ທຌັ ຋ີ 5 ກຖໍ ະກຈ຺ (7) ໜໃ ທງ຿ຖກຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ຈທໄ ງ຃ທາຓແທຘະຽຖໃ ງ 29.745 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ /ທຌິ າ຋,ີ ຾ຉໃ ຽທຖາໜໃ ທງ຿ຖກ ນງຍັ ຽຂາ຺ໄ ເກຈໄ ທຄຉາຽທຌັ ຽ຋ໃ າ຺ ເຈ ຃ທາຓແທ຾ນໃ ຄຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ປບຈ 30.3 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ /ທຌິ າ຋.ີ ຿ຖກຽປາ຺ ຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ຈທໄ ງຖະຈຍັ ນຄໃຼຄ 66 33’ ຋ຼຍເຘໃ ໜາໄ ຑຼຄ຿຃຅ບຌ ຾ຖະ 23 27’຋ຼຍເຘໃ ຾ຌທຉຄັໄ ງບໄ ຌ຾ກຌຂບຄ຿ຖກນຄໃຼຄ ຾ຖະ ຿ຖກໜຌູ ບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນຓໄ ຎີ າກຈ຺ ກາຌຉໃ າຄໂຽກຈີ ຂຌຶໄ ຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກ. ທຄ຺ ຿຃຅ບຌຂບຄນຌໃ ທງ຿ຖກບບໄ ຓຈທຄບາ຋ຈິ 3. ຎາກຈ຺ ກາຌຓກີ າຄຽທຌັ ຾ຖະ ກາຄ຃ຌ ໜໃ ທງ຿ຖກຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄຉາຓ຾ກຌຘໍາຌກຶ ຾ຉໃ ຋ຈິ ຉາຽທຌັ ຉກ຺ ນາ຋ຈິ ຉາຽທຌັ ບບກ ຽປຈັ ເນ຾ໄ ຉໃ ຖະ຅ຈຸ ຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກແຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຘະນທໃ າຄ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຿ຈງຘະຽຑາຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກຉາຽທຌັ ຉກ຺ ຾ຖະ ຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກຉາຽທຌັ ບບກ. ຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກເຈແຈໄ ປຍັ ຾ຘຄຘະນທໃ າຄກໃ ບຌ ຅ະຽຎຌັ ກາຄຽທຌັ ຽຆໃ ຌັ ຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກຉາຽທຌັ ບບກ, ກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກເຈແຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຘະນທໃ າຄຆາໄ ຅ະ 26 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຽຎຌັ ກາຄ຃ຌ ຽຆໃ ຌັ ຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກຉາຽທຌັ ຉກ຺ . ຅າກຎະກຈ຺ ກາຌຈໃ ຄັ ກໃ າທຽປຈັ ເນຓໄ ະຌຸຈ ຾ຖະ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຓີ ຆີ ທີ ຈິ ຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກຉບໄ ຄແຈໄ ຎຍັ ຉທ຺ ເນຊໄ ກຍັ ກຈ຺ ຽກຌຂບຄ຋າໍ ຓະຆາຈຌຌັໄ . ຎາກຈ຺ ກາຌກາຄຽທຌັ -ກາຄ຃ຌ 3.1 ຎາກຈ຺ ກາຌ຃ຌຘຌັໄ ທຌັ ງາທ ຾ຖະ ຃ຌງາທ ທຌັ ຘຌັໄ ຎາກຈ຺ ກາຌຌຽີໄ ກຈີ ຅າກກາຌນຄໃຼຄຉທ຺ ຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຾ຖະ ຿຃຅ບຌບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ຽຆໃ ຄິ ຑາເນຽໄ ກຈີ ຎາກຈ຺ ກາຌ ຃າໄ ງ຃ທໃ າ ຈທຄຉາຽທຌັ ຽ຃ໃ ບຌຘໃ ູ຋ບໄ ຄຒາໄ ຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກຽໜບ ຾ຖະ ຽ຃ໃ ບຌຖຄ຺ ຘໃ ູ຋ບໄ ຄຒາໄ ຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກເຉ ໄ ຅າກຎາກຈ຺ ກາຌຌຌັໄ ຑາເນຓໄ ີ ຃ຌຘຌັໄ ທຌັ ງາທ. ດໃ ູ຾ຉໃ ຖະຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກຽໜບ ຾ຖະ ເຉຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ ທຌັ ຋ 21 ຓຌີ າ ຋ໃ ຽີ ບຌີໄ ກຌັ ທໃ າ ທຌັ ຘຌັ ຉະທຘິ ຸທຈັ ຾ຖະ ທຌັ ຋ 23 ຽຈບຌກຌັ ງາ ທຌັ ຘາຖະ຋ະທຘິ ຸທຈັ ເຌ 2 ທຌັ ຋ໃ ຾ີ ຘຄຘະນທໃ າຄຂບຄຈທຄຉາຽທຌັ ຉຄັໄ ຘາກດໃ ູຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , 2 ທຌັ ຌີໄ ກາຄຽທຌັ ຾ຖະ ກາຄ຃ຌດໃ ູ 2 ຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກ ຓ຃ີ ທາຓ ງາທຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ( 12 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ). ທຌັ ຋ 21 ຽຈບຌຓຌີ າ ຽຎຌັ ທຌັ ຽຖໃ ຓີ ຽຂາ຺ໄ ຖະຈູຍາຌເໝໃ ຂບຄຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກຽໜບ, ຾ຉໃ ຽຎຌັ ທຌັ ຽຖໃ ຓີ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຖະຈູເຍແຓນໄ ໃ ົຌ຺ ຂບຄຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກເຉ.ໄ ທຌັ ຋ີ 23 ຽຈບຌກຌັ ງາ ຽຎຌັ ທຌັ ຽຖໃ ຓີ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຖະຈູເຍແຓນໄ ໃ ົຌ຺ ຂບຄຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກຽໜບ, ຾ຉໃ ຽຎຌັ ທຌັ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຖະຈູຍາຌເໝໃ ຂບຄຽຉໃ ຄິ ຿ຖກເຉ.ໄ ທຌັ ຋ີ 22 ຽຈບຌຓຊີ ຸຌາ ທຌັ ຃ຘີ າຓາງຌັ ຽຎຌັ ທຌັ ຋ໃ ຾ີ ຘຄຘະນທໃ າຄຉຄັໄ ຘາກດໃ ູຽຘຌັໄ ບາງຌັ ຽໜບ (23 27’ ຽໜບ) ຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກຽໜບຓກີ າຄຽທຌັ ງາທ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຾ຖະ ຓ຃ໄ ຌຘຌັໄ ຋ໃ ຘີ ຸຈ, ທຌັ ຌຌັໄ ດໃ ູຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກຽໜບຌຍັ ຾ຉໃ ຽຘຌັໄ ຂະໜາຌ຋ີ 66 3 ຽໜບຽຊຄິ ຂທຌັໄ ຿ຖກຽໜບ ຾ຓໃ ຌແຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຘະນທໃ າຄຉະນົບຈ 24 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກເຉເໄ ຌຂບຍຽຂຈຽຘຌັໄ ຂະ ໜາຌ຋ີ 66 33’ ເຉຽໄ ຊຄິ ຂທຌັໄ ຿ຖກເຉຍໄ ໃແໍ ຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຘະນທໃ າຄຉະນບົ ຈ 24 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ. ທຌັ ຋ີ 22 ຽຈບຌ຋ຌັ ທາ ທຌັ ຽນຘາຓາງຌັ ຽຎຌັ ທຌັ ຋ໃ ຾ີ ຘຄຉາຽທຌັ ຉຄັໄ ຘາກດໃ ູຽຘຌັໄ ບາງຌັ ເຉໄ (23 27’ ເຉ)ໄ ເຌຓ ໄ ຌຌັໄ ດໃ ູຽ຃ຄິ ຿ຖກເຉຓໄ ກີ າຄຽທຌັ ງາທ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຾ຉໃ ກາຄ຃ຌຘຌັໄ ຋ໃ ຘີ ຸຈ, ຉຄັໄ ຾ຉໃ ຽຘຌັໄ ຂະໜາຌ຋ີ 66 33’ ເຉຖໄ ຄ຺ ແຎຽຊຄິ ຂທຌັໄ ຿ຖກເຉໄ ຽຎຌັ ກາຄຽທຌັ ຉະນົບຈ 24 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ, ຘໃ ທຌດໃ ູຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກຽໜບ຾ຓໃ ຌຓຎີ າກຈ຺ ກາຌກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓກຍັ ຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກເຉ.ໄ ຉາຉະຖາຄ຅າໍ ຌທຌຆໃທ຺ ຿ຓຄ຋ໃກີ າຄຽທຌັ ງາທ ຾ຖະ ກາຄ຃ຌຘຌັ ໄ ດໃ ູ 2 ຽ຃ໃຄິ ຿ຖກ. ຽຘຌັໄ ຂະ ແຖງະຽທຖາກາຄຽທຌັ ງາທຘຸຈດໃ ູຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກຽນຌບ ແຖງະຽທຖາກາຄ຃ຌຘຌັໄ ຘຸຈດໃ ູຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກເຉໄ ໜາຌ຋ີ 24 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 0 ຌາ຋ີ 00 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 00 ຌາ຋ີ 66 21 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 09 ຌາ຋ີ 02 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 51 ຌາ຋ີ 65 18 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 30 ຌາ຋ີ 05 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 30 ຌາ຋ີ 60 27 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

50 16 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 18 ຌາ຋ີ 07 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 42 ຌາ຋ີ 40 14 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 51 ຌາ຋ີ 09 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 09 ຌາ຋ີ 30 13 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 56 ຌາ຋ີ 10 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 04 ຌາ຋ີ 20 13 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 13 ຌາ຋ີ 10 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 47 ຌາ຋ີ 10 12 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 35 ຌາ຋ີ 11 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 25 ຌາ຋ີ 0 12 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 00 ຌາ຋ີ 12 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 00 ຌາ຋ີ ຽຘຌັໄ ຂະໜາຌ຋ີ ແຖງະຽທຖາກາຄຽທຌັ ງາທຘຸຈດໃ ູຽ຃ຄິ ຿ຖກຽ ແຖງະຽທຖາກາຄ຃ຌຘຌັໄ ຘຸຈດໃ ູຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖກ 66 33’ ໜບ ເຉ ໄ 65 24 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 0 ຌາ຋ີ 00ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 00 ຌາ຋ີ 60 50 21 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 09 ຌາ຋ີ 02 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 51 ຌາ຋ີ 40 18 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 30 ຌາ຋ີ 5 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 30 ຌາ຋ີ 30 16 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 18 ຌາ຋ີ 07 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 42 ຌາ຋ີ 20 13 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 56 ຌາ຋ີ 09 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 04 ຌາ຋ີ 10 13 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 13 ຌາ຋ີ 10 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 04 ຌາ຋ີ 0 12 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 35 ຌາ຋ີ 10 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 47 ຌາ຋ີ 16 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 18 ຌາ຋ີ 11 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 25 ຌາ຋ີ 12 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 00 ຌາ຋ີ 12 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 00 ຌາ຋ີ ຉາຉະຖາຄ ຖກັ ຘະຌະ ຾ຖະ ທທິ ຈັ ຋ະຌາກາຌຂບຄ຾ຘຄຉາຽທຌັ ຋ໃ ຾ີ ຉໃ ຖະຽຂຈ຋ໃແີ ຈປໄ ຍັ ດໃ ູຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກ ຖ/ຈ ຽຂຈ ບຄ຺ ຘາຂະໜາຌ ຖກັ ຘະຌະ ຾ຖະ ທທິ ຈັ ຋ະຌາກາຌຂບຄ຾ຘຄຉາຽທຌັ 1 ຽຂຈຘູຌຘູຈ 0 -10 ຽໜບ - ເຉໄ ຃ທາຓຘູຄຂບຄຉາຽທຌັ ດໃ ູຂບຍຽຂຈ 90 ນາ 56 ກາຄຽທຌັ ຾ຖະ ກາຄ຃ຌຓີ ແຖງະຽທຖາງາທຽກບຍຽ຋ໃ າ຺ ໂກຌັ . 2 ຽຂຈປບໄ ຌ 10 - 23 5 ຃ທາຓຘູຄຂບຄຉາຽທັຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ ຾ຉໃ 90 ນາ 47 ຃ທາຓງາທຂບຄ ຽໜບ - ເຉໄ ກາຄຽທຌັ ຾ຖະ ກາຄ຃ຌນຸົຈຖໃ ຌກຌັ 10 ຆຓ 05 ຌາ຋ີ ນາ 13 ຆຓ 05 ຌາ຋,ີ ຓຘີ ບຄຖະຈູ຾຅ຄໄ ຃ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄຈາໄ ຌ ບຸຌນະຑູຓຓໜີ ບໄ ງ. 3 ຽຂຈເກຽໄ ຂຈປບໄ ຌ 23 - 40 ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຘຄຉາຽທຌັ ຽກບຍຉຄັໄ ຘາກເຘໃ ໜາໄ ຈຌິ , ຾ຉໃ ງາຓໜາທຉາຽທຌັ ຽໜບ - ເຉໄ ດໃ ູຉໃ ໍາ 26 ແຖງະງາທຂບຄກາຄຽທຌັ ຾ຖະ ກາຄ຃ຌນຸົຈຖໃ ຌກຌັ 9 ຆຓ 09 ຌາ຋ີ ນາ 14 ຆຓ 51 ຌາ຋,ີ ຓຖີ ະຈູປບໄ ຌ ຾ຖະ ຖະຈູໜາທ຅ະ຾຅ຄໄ , ຖະຈູ ຍາຌເໝໃ ຾ຖະ ຖະຈູເຍແຓນໄ ໃ ົຌ຺ ຘະ຾ຈຄບບກຍໃ ໍ຾຅ຄໄ ຎາຌເຈ. 4 ຽຂຈບຍ຺ ບໃ ຸຌ 40 - 58 ເຌງາຓປບໄ ຌຉາຽທຌັ ຘູຄ 55 5’ ຾ຖະ ງາຓໜາທ 5 5’, ຃ທາຓງາທ 5 ຽຂຈໜາທ ຽໜບ - ເຉໄ ຂບຄຽທຖາກາຄຽທຌັ ຾ຖະ ກາຄ຃ຌນຸົຈຖໃ ຌກຌັ ຾ຉໃ 6 – 18 ຆຓ, ຓຖີ ະຈູ ກາຌ຾຅ຄໄ , ງາຓໜາທ ຾ຖະ ງາຓປບໄ ຌຓແີ ຖງະຽທຖາງາທຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ . 58 - 65 ຃ທາຓຘູຄຂບຄຉາຽທຌັ ເຌງາຓປບໄ ຌ 55 5’ ເຌງາຓໜາທຉາຽທຌັ ຉໃ ໍາຖຄ຺ ຽໜບ - ເຉໄ ຽຊຄິ 0 ເຌງາຓປບໄ ຌຘາຓາຈຽນຌັ ຉາຽທຌັ ເຌຽທຖາກາຄ຃ຌ, ຓີ 4 ຖະຈູ 28 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ກາຌດໃ າຄ຅ະ຾຅ຄໄ , ຖະຈູໜາທງາທກທໃ າຖະຈູປບໄ ຌນົາງ. 6 ຽຂຈເກຂໄ ທຌັໄ ຿ຖກ 66 5’ - 77 5 ເຌຖະຈູໜາທຉາຽທຌັ ດໃ ູຉໃ ໍາ 8 ເຌງາຓປບໄ ຌຉາຽທຌັ ຘູຄ຾ຉໃ 39 - 47 ຓີ ຽໜບ - ເຉໄ ກາຄ຃ຌງາທປບຈ 103 ຃ຌຉໃ ໍຎ.ີ 7 ຽຂຈຂທຌັໄ ຿ຖກ 77 5 - 90 ຓກີ າຄ຃ຌ຋ໃ ຾ີ ຅ຄໄ ຉະນົບຈ ຾ຉໃ 103 -0179 ຓ,ໄ ຉາຽທຌັ ດໃ ູຘູຄ຋ໃ ຘີ ຸຈ ກໃ ໍຑຼຄ ຽໜບ -ເຉໄ ຾ຉໃ 23 - 5 ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ , ຽກບຍທໃ າ຾ຓໃ ຌ຾ຉໃ ຖະຈູໜາທດໃ ູຉະນົບຈຎ.ີ 3.2 ຖະຈູກາຌຉໃ າຄໂ ຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກ ເຌປບຍ 1 ຎີ ໜໃ ທງ຿ຖກໜຌູ ຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄແຈນໄ ົາງປບຍ ຾ຖະ ຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ແຈໄ 1 ປບຍ, ງບໄ ຌ ກາຌບໃ ຼຄຂບຄ຾ກຌ຿ຖກ ຽປຈັ ເນ຾ໄ ຉໃ ຖະ ຅ຈຸ ຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຾ຖະ ຍໃ ຃ໍ ຄ຺ ຋ໃ .ີ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນໄ ຓຖີ ະຈູກາຌ ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຃: ຘາໍ ຖຍັ ຽຒບໄ ຄ຿ຖກຽໜບກ. - ຖະຈູຍາຌເໝໃ ຽຖໃ ຓີ ຾ຉໃ ທຌັ ຋ີ 21 ຓຌີ າຽຊຄິ ທຌັ ຋ີ 22 ຓຊີ ຸຌາ. - ຖະຈປູ ບໄ ຌຽຖໃ ຾ີ ຉໃ ທຌັ ຋ີ 22 ຓຊີ ຸຌາຽຊຄິ ທຌັ ຋ີ 23 ກຌັ ງາ. - ຖະຈເູ ຍແຓນໄ ໃ ົຌ຺ ຽຖໃ ຓີ ຾ຉໃ ທຌັ ຋ີ 23 ກຌັ ງາຽຊຄິ ທຌັ ຋ີ 22 ຋ຌັ ທາ. - ຖະຈໜູ າທຽຖໃ ຓີ ຾ຉໃ ທຌັ ຋ີ 22 ຋ຌັ ທາຽຊຄິ ທຌັ ຋ີ 21 ຓຌີ າ. ຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌ 4 ຖະຈູຂບຄຽຒບໄ ຄ຿ຖກຽໜບ, ຘທໃ ຌຽຒບໄ ຄ຿ຖກເຉ຾ໄ ຓໃ ຌກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓກຍັ ຽຒບໄ ຄ຿ຖກຽໜບ. 29 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຖະຈກູ າຌຉໃ າຄໂຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກ ຽຂຈຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈຓຖີ ະຈູຈຼທຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຃ ຖະຈູປບໄ ຌ, ຘໃ ທຌດໃ ູເກຽໄ ຘຌັໄ ຘູຌຘູຈ຾ຓໃ ຌຓີ 2 ຖະຈູ຃ຖະຈູ຾ຖຄໄ ກຄ຺ ກຍັ ຖະຈໜູ າທ, ຖະຈຐູ ຌ຺ ກຄ຺ ກຍັ ຖະຈປູ ບໄ ຌ, ຖກັ ຘະຌະຂບຄ 4 ຖະຈູ ຾ຓໃ ຌຘະ຾ຈຄບບກ຾຅ຄໄ ດໃ ູຽຂຈບຍ຺ ບໃ ຸຌ. ຽຒບໄ ຄ຿ຖກຽໜບ ຾ຖະ ຽຒບໄ ຄ຿ຖກເຉຓໄ ຅ີ າໍ ຌທຌຓຂໄ ບຄ຾ຉໃ ຖະ ຖະຈູຓ຃ີ ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຃:ໄ ກ. ຽຒບໄ ຄ຿ຖກຽໜບ - ຖະຈູຍາຌເໝໃ 92 ຓຶໄ 19 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຖທຓກຌັ ຽຎຌັ 185 ຓ ໄ 10 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ - ຖະຈປູ ບໄ ຌ 93 ຓ ໄ 15 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ . - ຖະຈເູ ຍແຓນໄ ໃ ຌົ຺ 89 ຓ ໄ 165 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ - ຖະຈໜູ າທ 89 ຓ ໄ ຖທຓກຌັ ຽຎຌັ 178 ຓ ໄ 20 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຂ. ຽຒບໄ ຄ຿ຖກເຉໄ ຖະຈູເຍແຓນໄ ໃ ົຌ຺ 92 ຓ ໄ 19 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຖທຓກຌັ ຽຎຌັ 186 ຓ ໄ 10 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ - ຖະຈໜູ າທ 93 ຓ ໄ 15 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ - ຖະຈຍູ າຌເໝໃ 89 ຓ ໄ 20 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ຖທຓກຌັ ຽຎຌັ 178 ຓ ໄ 20 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 30 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

- ຖະຈູປບໄ ຌ 89 ຓ ໄ 4. ກາຌ຿຃຅ບຌຂບຄຈທຄ຅ຌັ ບບໄ ຓໜໃ ທງ຿ຖກ ຈທຄຽຈບຌຽຎັຌຈາທຍໍຖທິ າຌຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຓຌັ ຎໃ ິຌບບໄ ຓຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄ ຾ຖທໄ ຓຌັ ງຄັ ຿຃຅ບຌບບໄ ຓໜໃ ທງ຿ຖກ ຾ຖະ ກໃ ໍຉຈິ ຉາຓໜໃ ທງ຿ຖກ຿຃຅ບຌບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ຑບໄ ຓຌຈີໄ ທຄຽຈບຌງຄັ ແຈຽໄ ຃ໃ ບຌ຋ໃ ແີ ຎຑບໄ ຓກຍັ ຖະຍຍ຺ ຘຸ ຖງິ ະ ຅ກັ ກະທາຌ ຾ຖະ ຽ຃ໃ ບຌ຋ໃ ແີ ຎຑບໄ ຓໂກຍັ ຂະຍທຌກາຌຂບຄ ກາຽຖກັ ຆ.ີ ( ນຌ຺ ຋າຄຆາໄ ຄຽຏບກ ) ກາຌຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄ ຌຌັໄ . ຈທຄຽຈບຌແຈຽໄ ຃ໃ ບຌໜຌູ ດໃ າຄຆາໄ ບບໄ ຓ຾ກຌຂບຄຓຌັ ຽຆໃ ຄິ ຘາໄ ຄຽຎຌັ ຓູຓບໃ ຼຄ 6 5’ ກຍັ ຽຘຌັໄ ຉຄັໄ ຘາກ ກຍັ ໜາໄ ຑຼຄທຄ຺ ຿຃຅ບຌຂບຄຓຌັ ຿ຈງເຆຽໄ ທຖາຌາຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຿຃຅ບຌບບໄ ຓໜໃ ທງ຿ຖກ ຃ 27 ທຌັ 7 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 43 ຌາ຋ີ 11, 5 ທຌິ າ຋ີ / 1 ປບຍ. ງບໄ ຌຈທຄຽຈບຌເຆຽໄ ທຖາຽ຃ໃ ບຌໜຌູ ບບໄ ຓຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄ ຆາໄ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ເຆຽໄ ທຖາ຿຃຅ບຌ ຾ຖະ ຓ຋ີ ຈິ ກາຌໜຌູ ແຎ຋າຄ ຈຼທກຌັ ກຍັ ໜໃ ທງ຿ຖກ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຅ໃ ຄິ ຎາກຈ຺ ຽນຌັ ທໃ າຈທຄຽຈບຌນຌັ ໜາໄ ຽຂາ຺ໄ ນາ຿ຖກຑຼຄຈາໄ ຌຈຼທດໃ ູຘະຽໜີ ຾ຖະ ຽປາ຺ ກໍຽນຌັ ຑຌໄ ຏທິ ຂບຄຈທຄຽຈບຌຎະຓາຌ 41 – 59 % ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ . ຌໝີໄ າງ຃ທາຓທໃ າຓະຌຸຈຽປາ຺ ຓ຿ີ ບກາຈຽນຌັ ຑຌໄ ຏທິ ຂບຄຈທຄຽຈບຌ ນົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈ຾ຓໃ ຌ 59 % ຾ຖະ ຽ຋ໃ າ຺ ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ປຼຌຽນຌັ ຎະ຅າໍ ຓຑີ ຼຄ຾ຉໃ 14% ຌບກຌຌັໄ 18% ຾ຓໃ ຌຎໃ ຼຌຏຼຌກຌັ ຽນຌັ ຈໃ ຄັ ຌີໄ ຽຎຌັ ຉຌ຺ໄ . ຌບກ຅າກຌີໄ ກາຌຽ຃ໃ ບຌໜຌູ ຂບຄຈທຄຽຈບຌ ຓຌັ ງຄັ ຘໃ ຄ຺ ຏຌ຺ ຘະ຋ບໄ ຌຑາເນຽໄ ກຈີ ຎາກຈ຺ ກາຌຉໃ າຄໂດໃ ູຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກ ຃. 4.1 ຎາກຈ຺ ກາຌຽຈບຌຂຌຶໄ ຾ຖະ ຽຈບຌ຾ປຓ ຈທຄຽຈບຌ ຾ຖະ ໜໃ ທງ຿ຖກຉໃ າຄກໍຓກີ າຄ຃ຌ ຾ຖະ ຓກີ າຄຽທຌັ ຽໜບຌກຌັ ຽຑາະຉໃ າຄກໃ ແໍ ຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຘະນທໃ າຄ຅າກ ຈທຄຉາຽທຌັ ຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ , ຈທຄຽຈບຌເຌຈາໄ ຌ຋ໃ ແີ ຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຘະນທໃ າຄ຅ະຽຎຌັ ຽທຖາຌາຌຽຊຄິ 14 ທຌັ ຽຎຌັ ດໃ າຄໜບໄ ງ ຾ຖະ ຓບີ ຸຌນະຑູຓຘູຄຎະຓາຌ 130 ບຄ຺ ຘາຽຆ ຘໃ ທຌ຋ໃ ຍີ ໃ ໍແຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຘະນທໃ າຄຌຌັໄ ກໃ ຅ໍ ະຽຎຌັ ຽທຖາຌາຌຽຊຄິ 14 ທຌັ ຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ ຉໃ າຄ຾ຉໃ ທໃ າຓບີ ຸຌນະຑູຓຉໃ າໍ ນົາງ຃ ຎະຓາຌ -150 c ( ບຄ຺ ຘາຽຆ ) ເຌຽທຖາ຋ໃ ຈີ ທຄຽຈບຌບບໄ ຓໜໃ ທງ຿ຖກດໃ ູຌຌັໄ ໜໃ ທງ຿ຖກ ກໃ ຓໍ ກີ າຌຽ຃ໃ ບຌ຋ໃ .ີ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຉໍາ຾ໜໃ ຄ຋ໃ ຉີ ຄັໄ ຖະນທໃ າຄຈທຄຽຈບຌ, ໜໃ ທງ຿ຖກກຍັ ຈທຄຉາຽທຌັ ກໃ ຓໍ ກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎ ຽຖບໄ ງໂ. ບຄິ ຉາຓ຋ໃ ຉີ ຄັໄ ຾ຖະ ກາຌຽ຃ໃ ບຌໜຌູ ຂບຄຈທຄຽຈບຌ ຾ຉໃ ຖະ຅ຈຸ ຽຓໃ ບ຋ຼຍເຘໃ ຋ໃ ີ ຉຄັໄ ຂບຄໜທໃ ງ຿ຖກ ຾ຖະ ຈທຄຉາຽທຌັ ຅ະນົຼທຽນຌັ ຈທຄຽຈບຌເຌປູຍປໃ າຄ ຾ຖະ ຂະໜາຈຉໃ າຄໂ ນົ ບາຈ ຅ະຍໃ ໍຽນຌັ ຈທຄຽຈບຌເຌຽທຖາເຈໜໃ ຄຶ . ເຌຽທຖາ຋ໃ ຈີ ທຄ ຽຈບຌດໃ ູເຌຉາໍ ຾ໜໃ ຄກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓກຍັ ຈທຄຉາຽທຌັ ຘຓ຺ ຋ຼຍເຘໃ ໜໃ ທງ຿ຖກ ຽຆໃ ຄິ ຓຌັ ຽຎຌັ ແຖງະ຋ໃ ຈີ ທຄຽຈບຌດໃ ແູ ກຘຸຈ຅າກຈທຄ ຉາຽທຌັ ຽປາ຺ ຅ະຽນຌັ ຈທຄຽຈບຌ຾຅ຄໄ ຘະນທໃ າຄຽຉຓັ ຈທຄຌຌັໄ ຽປາ຺ ຽບຌີໄ ທໃ າ “ ຽຈບຌຽຑຄັ ” ຅າກຌຌັໄ ຈທຄຽຈບຌ ກໃ ໍ຅ະ຿຃຅ບຌຽຂາ຺ໄ ເກຈໄ ທຄຉາຽທຌັ ແຎ຋ຸກໂທຌັ ຑບໄ ຓກຌັ ຌີໄ ຘໃ ທຌ຋ໃ ຾ີ ຅ຄໄ ຘະນທໃ າຄຂບຄຓຌັ ກໃ ໍ຅ະໜບໄ ງຽຂາ຺ໄ ແຎຽຖບໄ ງໂ ຾ຖະ ຎາກຈ຺ ເນຑໄ ທກ ຽປາ຺ ຽນຌັ ດໃ ູຽ຋ຄິ ຒາໄ ກໃ ໍຘຌັໄ ຖຄ຺ ຋ຸກທຌັ ຅ຌ຺ ເຌ຋ໃ ຘີ ຸຈກໃ ໍ຅ະຍໃ ໍຽນຌັ ຈທຄຽຈບຌ, ຑໍ຾ຉໃ ຈທຄຽຈບຌຽ຃ໃ ບຌໜຌູ ຓາດໃ ູເຌຉໍາ຾ໜໃ ຄ຋ໃ ເີ ກ ໄ ຋ໃ ຘີ ຸຈກຍັ ຈທຄຉາຽທຌັ ຽປາ຺ ຽບຌີໄ ທໃ າ “ ຽຈບຌຈຍັ ” ນົ ຆໃ ທຄຽທຖາ຅າກຉໍາ຾ໜໃ ຄຽຈບຌຈຍັ ແຎຽຊຄິ ຉໍາ຾ໜໃ ຄຽຈບຌຽຑຄັ ຌຌັໄ ຑທກ ຽປາ຺ ຌງິ ຓ຺ ກຌັ ຽບຌີໄ ທໃ າ“ ຽຈບຌຂຌຶໄ ນົ ຽຈບຌບບກເໝໃ ” ຾ຖະ ຆໃ ທຄຽທຖາຽຈບຌຽຑຄັ ແຎຽຊຄິ ຉໍາ຾ໜໃ ຄ ຽຈບຌຈຍັ ຑທກຽປາ຺ ຽ຃ງີ ຌງິ ຓ຺ ກຌັ ຽບຌີໄ ທໃ າ “ ຽຈບຌ຾ປຓ ”. 31 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຎະກຈ຺ ກາຌຽຈບຌຂຌຶ ໄ -ຽຈບຌ຾ປຓ 4.2 ຎາກຈ຺ ກາຌຘຸຖງິ ະ຃າຈ ຾ຖະ ຅ຌັ ຋ະ຃າຈ ເຌຂະຌະ຿ຖກ຿຃຅ບຌບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ດໃ ູຌຌັໄ ຈທຄຽຈບຌກໃ ຿ໍ ຃຅ບຌບບໄ ຓ຿ຖກ ຾ຖະ ຉຈິ ຉາຓ຿ຖກຽຆາັ ຌຈຼທ ກຌັ . ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຅ໃ ຓິ ຍີ າຄ຃ຄັໄ ຋ໃ ຿ີ ຖກ຿຃຅ບຌຓາດໃ ູເຌຉໍາ຾ໜໃ ຄຖະນທໃ າຄກາຄຈທຄຉາຽທຌັ ກຍັ ຈທຄຽຈບຌ ຾ຖະ ຍຄັ ຾ຘຄຉາຽທຌັ ຍໃ ໍ ເນຘໄ ໃ ບຄເຘໃ ຈທຄຽຈບຌ. ຎາກຈ຺ ກາຌດໃ າຄຌຌັໄ ຽຑໃ ຌິ ຽບຌີໄ ທໃ າ ຅ຌັ ຋ະຕຸຎະຕາ຃າ ນົ ຅ຌັ ຋ະ຃າຈ ( ກຍ຺ ກຌິ ຽຈບຌ ) ຽຆໃ ຄິ ຅ະຓຂີ ຌຶໄ ເຌທຌັ ຂຌຶໄ 14 – 15 ຃ໃ ໍາ ນົ ຾ປຓ 1 ຃ໃ ໍາຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ . ກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓຍາຄ຃ຄັໄ ຈທຄຽຈບຌກໃ ຿ໍ ຃຅ບຌຓາດໃ ູເຌຉໍາ຾ໜໃ ຄຖະນທໃ າຄກາຄ ຈທຄຉາຽທຌັ ກຍັ ໜໃ ທງ຿ຖກ ຾ຖະ ຍຄັ ຾ຘຄຉາຽທຌັ ຍໃ ໍເນຘໄ ໃ ບຄເຘໃ ຿ຖກ ຅ໃ ຄິ ຑາເນຽໄ ກຈີ ຎາກຈ຺ ກາຌ຋ໃ ຽີ ບຌີໄ ທໃ າ ຘຸປງິ ຸຎະປາ຃າ ນົ ຘຸປງິ ະ຃າຈ ( ກຍ຺ ກຌິ ຉາຽທຌັ ) ຽຆໃ ຄິ ຽກຈີ ຂຌຶໄ ເຌທຌັ ຾ປຓ 14 – 15 ຃ໃ ໍາ ນົ ຂຌຶໄ 1 ຃ໃ ໍາຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ . ຎະກຈ຺ ກາຌ຅ຌັ ຋ະ຃າຈ 32 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຎະກຈ຺ ກາຌຘຸຖງິ ະ຃າຈ ຍຈ຺ ຋ີ 4 ກາຌຎະກບຍຘາໄ ຄຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ 1. ຎະນທຈັ ຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຽຎຌັ ຋ໃ ງີ ບຓປຍັ ກຌັ ຾ຖທໄ ທໃ າຍໃ ຓໍ ຏີ ູເໄ ຈປູແໄ ຈດໄ ໃ າຄ຾ຌໃ ຌບຌທໃ າ ຿ຖກຓກີ າຌກາໍ ຽຌຈີ ຓາແຈຒໄ ໃ າຄເຈ,຾ຉໃ ຅າກນູກັ ຊາຌ ຋າຄ຋ໍຖະຌທີ ຋ິ ະງາ, ນົກັ ຊາຌ຅າກກາຌຂຸ ຈ຃ຌ຺ໄ ຍໃ ໍ຾ປໃ ຾ຖະ ກາຌຂຸ ຈຽ຅າະຽຎບກ຿ຖກຖຄ຺ ແຎແຈຽໄ ປຈັ ເນຓໄ ະຌຸຈຽປາ຺ ປູ຿ໄ ຖກ ນົາງຂຌຶໄ . ຑບໄ ຓຌຌັໄ , ກາຌຘກຶ ຘາຘໃ ທຌຽຖກິ ຂບຄ຿ຖກ຿ຈງເຆທໄ ຋ິ ກີ າຌ຋າຄ຋ໍຖະຌຒີ ຆີ ກິ ແຈຽໄ ປຈັ ເນຽໄ ປາ຺ ປຍັ ຃ທາຓປູຽໄ ຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ບກີ ນາົ ງຽ຋ໃ າ຺ ຿ຈງຘະຽຑາະດໃ າຄງຄິ ກໃ ຼທກຍັ ຿຃ຄຘາໄ ຄ ຾ຖະ ຃ຸຌຘຓ຺ ຍຈັ ຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ. ກາຌທທິ ຈັ ຋ະຌາກາຌຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຌຍັ ຾ຉໃ ຓກີ າຌຎະກບຍຘາໄ ຄ຃ຄັໄ ຋ໍາບຈິ ຅ຌ຺ ຓາຽຊິຄຎັຈ຅ຍຸ ຌັ ຌີໄ ຽນຌັ ທໃ າຓີ ຖກັ ຘະຌະຘຍັ ຘຌ຺ ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນກໄ າຌ຅ຈັ ຾ຍໃ ຄແຖງະກາຌຎະກບຍຘາໄ ຄຂບຄຽຎບກ຿ຖກ຾ຓໃ ຌຑຍ຺ ຍຌັ ນານຸງໄ ຄງາກ ຿ຈງ ຘະຽຑາະ຾ຓໃ ຌກາຌ຅ຈັ ທາຄແຖງະຽທຖາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄຓຌັ , ຾ຉໃ ຌກັ ຃ຌ຺ໄ ຃ທາໄ ແຈຘໄ ຌັ ຌຊິ າຌທໃ າ ຋ໍາບຈິ ໜໃ ທງ຿ຖກຍໃ ໍຓີ ກາຌຽ຃ໃ ບຌແນທ ຓຌັ ດໃ ູເຌຘະຑາຍຘະນຄ຺ ຍ, ຅າກຌຌັໄ ຓາໜໃ ທງ຿ຖກກໃແໍ ຈຽໄ ດຌັ ຖຄ຺ ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓໃ ຌຽຎບກ຿ຖກຂບຄ຿ຖກ ຽດຌັ ຖຄ຺ ຓຌັ ຅ໃ ຄິ ຽກຈີ ຓກີ າຌນຈ຺ ຉທ຺ ຽຓໃ ບຓກີ າຌນຈ຺ ຉທ຺ ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນ຿ໄ ຖກຂາຈ຃ທາຓຈໃ ຸຌຈຼໃຄ, ຽປຈັ ເນຍໄ ໃ ບຌຊກໜຍີ ຽຉຄັ ຌຌັໄ ງູ ໄ ຈຌັ ຂຌຶໄ ຓາຽຎຌັ ປູຍ຾ຍຍຑູແຒ ນົ ຾ຏໃ ຌຈຌິ ແນທຉໃ າຄໂ, ຌບກ຅າກຌີໄ ຾ຏໃ ຌຈຌິ ງຄັ ຓກີ າຌຽຖໃ ບຌນງຍັ ຾ຍຍຆາໄ ໂ. ງບໄ ຌ຾ຌທ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນຽໄ ຎບກ຿ຖກຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ ຽຆໃ ຌັ : ກາຌ຾຅ກດາງ຋ະທຍີ , ຾຅ກດາງ຋ະຽຖ ຾ຖະ ຓະນາຘະຓຸຈ ຌບກຌຌັໄ 33 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ບາກາຈ, ຑກຶ ຘາຆາຈ ຾ຖະ ຘຈັ ຉະຘາຈ ກໃ ໍຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎຽຖບໄ ງໂ ຉາຓທຌັ ຽທຖາກາຌຽ຃ໃ ບຌແນທບຌັ ງາທຌາຌຂບຄ ຿ຖກ. ຈທໄ ງຽນຈຌຌີໄ ກັ ຃ຌ຺ໄ ຃ທໄ າ຅ໃ ຄິ ແຈບໄ ຄີ ເຘໃ ຆຌັໄ ນຌີ ນົ ບຄີ ເຘໃ ຍໃ ໍ຾ປໃ ຉໃ າຄໂ ຽຆໃ ຌັ : ດໃ ູ຋ະທຍີ ບາຒຕກິ ກາແຈ຃ໄ ຌ຺ໄ ຑຍ຺ ຿ຄໃຌນຌີ ຋ໃ ີ ຊກຘຼຈຽຆາະ຅າກຌໍາໄ ກາໄ ຓ ເຌຘະແໝຍູປາຌ ຽຑໃ ຌິ ກໃແໍ ຈດໄ ຄັໄ ດຌທໃ າດໃ ູ຋ະທຍີ ຌຽີໄ ຃ງີ ຓບີ າກາຈໜາທ຋ໃ ຘີ ຸຈ. ຌບກຌຌັໄ ແຈຑໄ ຍ຺ ຍໃ ໍ ນຌີ ຘຓ຺ໄ , ຍໃ ໍນຌີ ຽກບ, ຌກີໄ ໃ ຘໍ ະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າ ຾ຉໃ ກໃ ບຌຍໃ ບຌຌຌັໄ ຉບໄ ຄ຾ຓໃ ຌຽຂຈບາກາຈປບໄ ຌ ຽຑາະທໃ າຌໍາໄ ຖະຽນງີ ບາງ ຽກບ ຅ໃ ຄິ ຋ບໄ ຌດໃ ູເຌຍທກ, ເຌໜບຄ ຾ຖທໄ ກໃ ກໍ າງຽຎຌັ ຍໃ ນໍ ຌີ ຽກບ. ຏໃ າຌກາຌ຃ຌ຺ໄ ຃ທໄ າຽຊຄິ ຆາກຽຘຈຽນົບຂບຄຑຈ, ຘຈັ ຾ຖະ ຍຌັ ຈາຆຌັໄ ນຌີ ຉໃ າຄໂ, ຌກັ ຋ໍຖະຌຘີ າຈ ຘາຓາຈດຄັໄ ດຌແຈໄ ຽຊຄິ ຖກັ ຘະຌະຂບຄ຾ຏໃ ຌຈຌິ ຾ຖະ ຋ະຽຖ ຘາຓາຈປູແໄ ຈຽໄ ຊຄິ ຽຂຈ຋ໃ ຽີ ຎຌັ ຑູ, ຽຂຈ຋ໃ ຓີ ຌີ າໍໄ ແນູຏໃ າຌ, ຽຂຈ຋ໃ ຽີ ຃ງີ ຽຎຌັ ໜບຄ, ຍຄຶ ຾ຖະ ຽຂຈໃ ຋ີ ຽ຃ງີ ຊກນຓິ ະຎ຺ກ຃ຸຓ. ຌບກຌຌັໄ ງຄັ ຽຎຌັ ຍໃ ບຌບຄີ ເຌກາຌຆບກປູຽໄ ຊຄິ ກາຌກໍາຽຌຈີ ຾ຖະ ກາຌຂະນງາງຉທ຺ ຂບຄຍໃ ຾ໍ ປໃ ຉໃ າຄໂບກີ ຈທໄ ງ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຽຑໃ ຌິ ຅ໃ ຄິ ແຈກໄ າໍ ຌຈ຺ ບາງຸຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກຈທໄ ງ 2 ທ຋ິ ຃ີ :  ກາໍ ຌຈ຺ ຾ຍຍ຋ຼຍຊາຌເຌທ຋ິ ຌີ ບີໄ ຄີ ເຘໃ 2 ນົກັ ກາຌ ຽຑໃ ບກາໍ ຌຈ຺ ບາງຸຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ - ບຄີ ເຘໃ ກາຌດບຄກຌັ ຂບຄຆຌັໄ ນຌີ , ຆຌັໄ ນຌີ ເຈຽກຈີ ກໃ ບຌ ຾ຓໃ ຌຌບຌດໃ ູຖໃ ຸຓ ຆຌັໄ ເຈຽກຈີ ຖຸຌນົຄັ ຾ຓໃ ຌຌບຌດໃ ູຽ຋ຄິ , ນົກັ ກາຌຌເີໄ ຆແໄ ຈຘໄ ະຽຑາະ຾ຉໃ ຽຂຈຈຌິ ຋ໃ ຎີ ຺ກກະຉິ ຍໃ ໍຓກີ າຌຽ຃ໃ ບຌແນທ. ກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓຊາໄ ຽຂຈເຈຓຈີ ຌິ ຽ຃ໃ ບຌແນທ ຑກິ ຎຌີໄ ຾ຓໃ ຌຍໃ ຘໍ າຓາຈເນນໄ ກົ ກາຌຌແີໄ ຈ.ໄ - ບຄີ ເຘໃ ຆາກຘຍ຺ ຂບຄຆທີ ະຘາຈຍູປາຌ ນກົັ ກາຌຌ຾ີໄ ຓໃ ຌ຃ຌ຺ໄ ຃ທໄ າປໃ ບຄປບງຂບຄຘຈັ ຾ຖະ ຑຈ຋ໃ ຉີ າງແຎຈຌ຺ ຌາຌ຾ຖທໄ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຓໃ ຌຆາໄ ຄຓໍາຓຸຈ, ຏກັ ກູຈເນໃ ງ, ຘຈັ ຋ະຽຖ... ຿ຈງບຄີ ເຘໃ ຉາຉະຖາຄບາງຸ ຂບຄຆທີ ະຘາຈ ຋ໃ ີຌກັ ຆທີ ະ ທ຋ິ ະງາແຈ຃ໄ ຌ຺ໄ ຃ທໄ າຏໃ າຌຓາ຾ຖທໄ ຽຎຌັ ກາຌກາໍ ຌຈ຺ ຂບຄບາງຸນຌີ .  ກາຌກາໍ ຌຈ຺ ຾ຍຍຽຈຈັ ຊາຌ ທ຋ິ ຌີ ຾ີໄ ຓໃ ຌບຄີ ເຘໃ ກາຌ຃ຌ຺ໄ ຃ທໄ າກາໍ ຓຌັ ຉະຑາຍຖຄັ ຘີ ຋ໃ ຾ີ ງກຽງໃ ບງດໃ ູເຌນຌີ ຽຆໃ ຄິ ຘາຓາຈປຍັ ຎະກຌັ ກາຌກໍາຌຈ຺ ບາງຸ ຂບຄນຌີ ແຈດໄ ໃ າຄຆຈັ ຽ຅ຌ. ຽຎຌັ ຉຌ຺ໄ ຾ຓໃ ຌດໃ ູເຌນຌີ ຓາກຓາ, ຽຑາະກາຌ຾ງກຽງໃ ບງກໍາຓຌັ ຉະຑາຍຖຄັ ຘຂີ ບຄຓຌັ ຎກ຺ ກະຉຈິ ,ີ ຘໍາຖຍັ ນຌີ ບໃ ຌ ກາຌ຾ງກຽງໃ ບງຍໃ ໍຎກ຺ ກະຉ.ິ ຘໍາຖຍັ ນຌີ ນົ ຾ປໃ ຋ໃ ຓີ ຆີ າກຘຍ຺ ຂບຄຘຈັ ຾ຖະ ຑຈຽຑໃ ຌິ ເຆທໄ ຋ິ ກີ ໍາຓຌັ ຉະຑາຍ ຖຄັ ຘີ ກາກຍບຌ 14 ຽຑາະທໃ າຍຌັ ຈາບຄ຺ ຃ະ຋າຈ຋ໃ ຉີ າງແຎຽຎໃ ບງ຾ຖທໄ ຓ຋ີ າຈກາກຍບຌ຾ງກຽງໃ ບງກາໍ ຓຌັ ຉະຑາຍຖຄັ ຘດີ ໃ ູ.  ຏໃ າຌກາຌຌາໍ ເຆຍໄ ຌັ ຈາທ຋ິ ກີ າຌຂາໄ ຄຽ຋ຄິ ຌຌັໄ ຽຑໃ ຌິ ຅ໃ ຄິ ແຈທໄ າຄນົກັ ກາຌແທທໄ ໃ າ - ຆຌັໄ ນຌີ ຉໃ າຄໂ຋ໃ ດີ ບຄກຌັ ນຌີ ຆຌັໄ ຽ຋ຄິ ຉບໄ ຄຓບີ າງຸໝໃ ຸຓກໃ ທານຌີ ຆຌັໄ ຖໃ ຸຓ ( ເຌກໍຖະຌ຋ີ ໃ ຆີ ຌັໄ ນຌີ ຍໃ ໍຓກີ າຌຽ຃ໃ ບຌງາໄ ງ ນົຑກິ ຎຌີໄ ). - ນຌີ ຋ໃ ຓີ ຆີ າກຘຍ຺ ຆທີ ະຘາຈຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ ຽຊຄິ ຅ະດໃ ູຆຌັໄ ຉໃ າຄກຌັ ຾ຉໃ ກໃ ຓໍ ບີ າງຸ຋ໃ ກໍ ຌັ . - ນຌີ ຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ ຽຊຄິ ຅ະຉໃ າຄຆຌັໄ ຾ຓໃ ຌຉບໄ ຄຓບີ າງຸ຋ໃ ໍກຌັ ງບໄ ຌ຾ຌທຌຌັໄ ຌກັ ຋ໍຖະຌຘີ າຈ຅ໃ ຄິ ຘາຓາຈກໍາຌຈ຺ ບາງຸ ຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ຃:  ບາງຸບາທະກາຈຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຌຍັ ຉຄັໄ ຾ຉໃ ຽຓຈັ ຐໃຸ ຌເຌ຅ກັ ກະທາຌແຈ຅ໄ ຍັ ກໃ ຸຓຽຂາ຺ໄ ກຌັ ຓາປບຈກາຌຎະກບຍຘາໄ ຄ ຽຎຌັ ຈາທຽ຃າະທທິ ຈັ ກາຌຌເີໄ ຆຽໄ ທຖາຌາຌຽຊຄິ 2 – 3 ຉຎໄ .ີ  ບາງຸ ຋ໍຖະຌຂີ ບຄໜໃ ທງ຿ຖກຽຆໃ ິຄໝາງຽຊິຄ ແຖງະ຾ຉໃ ໜໃ ທງ຿ຖກຽຎັຌຈາທຽ຃າະ຋ໃ ີຓຌ຺ ກຓ຺ ຘຓ຺ ຍູຌຓາປບຈ ຎຈັ ຅ຍຸ ຌັ ຌທີໄ ທິ ຈັ ຋ະຌາກາຌເຆຽໄ ທຖາ 4 – 5 ຉຎໄ .ີ ຉາຉະຖາຄ຋ໍຖະຌີ 34 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຘັຄກາຈຆີທະະຎະ຅ຸຍັຌ ຘຄັ ກາຈ ງຸ ກ ບາງຸນໃ າຄ ຅ຈຸ ຑຽິ ຘຈ຾ຖະຽນຈກາຌ ຎະນທຈັ ກາຌ ຎະນທຈັ ກາຌຂະນງາງຉທ຺ ຂບຄຘຈັ 4 ຅າກ ຋ຖໍ ະຌຘີ າຈ ຂະນງາງຉທ຺ ຂບຄຑຈຶ 3 ຿ປ຿ຖ຾ຂຌ ຎະ ຎະກຈ຺ ຓ຃ີ ຌ຺ , ຘຈັ ຉໃ າຄໂບຸຈຓ຺ ຘຓ຺ ຍູຌ ຽຖບຘິ ຿ຉ຾ຆຌ ຎຈັ ຅ຍຸ ຌັ ກາຌຎະກບຍຘາໄ ຄຘາງຑູ ຑຈຶ ຆະຌຈິ ຉໃ າຄໂ ຃ຈໃ ຄັ ຎຈັ ຅ຍຸ ຌັ ຘັຄກາຈຆີທະກາຄ 10.000ຎີ ບາຌຍີ ຂະນງາງຉທ຺ ຃ຈໃ ຄັ 2 ຘັຈຽຖບ຃າຌເ ໃນງ ຽຌ຿ບ຾ຆຌ 2 ຖາໄ ຌຎີ ຎຈັ ຅ຍຸ ຌັ ຌີໄ ຘຈັ ຽຖບ຃າຌເນໃ ງຊກຈຍັ ຘູຌຘຈັ ຓີ ຎາຽຖ຿ບ຾ຆຌ ກາຌຎະກບຍຘາໄ ຄຈຌິ ຘໍ ຑຈຶ ຾ກໃ ຌນໃ ຸຓ ຌຓ຺ ຂະນງາງຉທ຺ ຾ປຄຌກ຺ , ຎາ຃າໄ ງ຃ 25 ຖາໄ ຌຎີ ຂາທ ຂະນງາງຉທ຺ ຾ປຄ຿ຈງ ຎຈັ ຅ຍຸ ຌັ ນຌີ ຘໍຂາທ 65 ຖາໄ ຌຎີ ກາຌຎະກບຍຘາໄ ຄຂບຄຑູ ຘະຽຑາະເຍຖຼໄ ຄຈໃ ຼທ ຎາກຈ຺ ຓຌີ ກ຺ ຾ຖະ ຘຈັ ຓຌີ າໍໄ ຌຓ຺ (cretace) ຆູປາ ຎາກຈ຺ ຓຑີ ຈຶ ຾ກໃ ຌນໃ ຸຓເຍ ຆຸ ງຖາຆກິ 135 ຖາໄ ຌຎີ ກາຌຎະກບຍຂບຄ ຖຼໄ ຄຈໃ ຼທ ຘຈັ ຽຖບ຃າຌຂະນງາງຉທ຺ ຾ຂຄ຾ປຄ (Jurssique) MameCalcaire ຉປບີ າຈຘ 190 ຖາໄ ຌຎີ Gres ຑຈຶ ຾ກໃ ຌນໃ ຸຓ ຘຈັ ບໃ ບຌ຾ນທົ ຎະຽຑຈ (Trias) ຂະນງາງຉທ຺ ຉໃ ຓ -Ammonite 225 ຖາໄ ຌຎີ ຑຈຶ ຾ກໃ ຌນໃ ຸຓຽຖໃ ຓີ ຎາກຈ຺ -Belemmite ຓີ -Rudiste ຾ຎກຓຼຄ 280 ຖາໄ ຌຎີ ກາຌຎະກບຍຘາໄ ຄຑູຽປກັ ຑຈຶ ຾ກໃ ຌຂະນງາງຉທ຺ ຘຈັ ຽຖບ຃າຌຽຖໃ ຓີ ຎະກຈ຺ ຂຌໄ ຋ໍາບຈິ (Permien) ຆຌີ ຼຄ ຾ປຄຏກັ ກຈູ ຖຈ຺ ຖຄ຺ ຊໃ າຌນຌີ 350 ຖາໄ ຌຎີ ກາຌຎະກບຍຘາໄ ຄຊໃ າຌ ຏກັ ກຈູ ເນໃ ງ ກຖ຺ ,ຂຼຈ,຾ຓຄແຓ ໄ ຂະນງາງຉທ຺ (Carbomifere ນຌີ ຂະນງາງຉທ຺ ຾ປຄຎາກຈ຺ ດໃ າຄ຾ຂຄ຾ປຄ ) ຓຑີ ຈຶ ຾ກໃ ຌ ຽຎບງ຋າໍ ບຈິ ກາຌຎະກບຍຘາໄ ຄຂບຄ ຽກຈີ ຂຌຶໄ ຎາຓຎີ ບຈ, ຎາ຃,ີ ກຍ຺ , ຂຼຈ ຘັຄກາຈຆີທະຎະຊ຺ຓ ຽຈ຿ທຌຌຼຄ -ນຌີ ຆຌັໄ ຓຏີ ກັ ກຈູ , ຑຈຶ ຍໃ ໍຓຈີ ບກ 1 ຘັຈຑຶຈຂັໄຌ ໃ ໍຉາ (Devonien) 395 ຖາໄ ຌຎີ -ນຌີ ຎູຌ Cryptgames -Poudenqne vasculaire ກາຌຎະກບຍຘາໄ ຄຘາງຑູ ຆຖີ ຸງປຼຄ 440 ຖາໄ ຌຎີ ກະຽຖ຿ຈຌຼຄ ຅າໍ ຑທຌຽຆບີໄ ແ຃ ຎາກຈ຺ ຓຎີ ານທ຺ ບບຄ,ຎາຽກຈັ ເນໃ ງ, (Siluren) 500 ຖາໄ ຌຎີ (Mousses) ນບງ ບບກ຿ຈທຆີ ຼຄ ຎາກຈ຺ ຓຑີ ຈຶ ດໃ ູຍກ຺ ຋າໍ ບຈິ ກຸຄໄ 3ເຍ ຾ຖະ Graptolies (Ordevisien) ຽກຈີ ຂຌໄ ກາຓຍົຼຄ 600 ຖາໄ ຌຎີ ກາຌຎະກບຍຘາໄ ຄ ຅າໍ ຌທຌຽ຋າ຺ ຉໃ າຄໂ ຘຈັ ຍໃ ຓໍ ກີ ະຈູກ຃ຍ຺ ຊທໄ ຌ (Cambrien) -Gres (Stromatorite) ກຸຄໄ 3ເຍ (Trilobite) -Schiste (Algus) 35 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຎະຊ຺ຓ ູຍປາຌ ຖຸຓກາຓຍົຼຄ (lnfa Cambrien) 700 ຖາໄ ຌຎີ ກາຌຎະກບຍຘາງຑູກາ ຅ຖຸ ະຑຈຶ ,ຽ຋າ຺ ຽບກະ຅ຖຸ ຄັ ຘຈັ ຽບກະ຅ຖຸ ຄັ ຾ຖະ ຎະຊຓ຺ ຓະ ຿ຖ຿ຈຌຼຄ ຘຈັ ບໃ ຌໂ ຘັຄກາຈຆີທະ ໃກບຌກໍາຍຼຄ ບາຌກຄ຺ ກຼຄ 1000 ຖາໄ ຌ ກາຽຖປຼຄ -ຘໃ ຄິ ຓຆີ ທີ ຈິ ຽຖໃ ຓີ ກາໍ ຽຌຈີ (ຓຈີ ຌິ , ຊໃ າຌນຌີ ຾ຖະ ນຌີ ຎູຌ) ຎະຊ຺ຓຓະຽຖີກ (Algonkien) ຎີ (Scandinavie) -ໜໃ ທງ຿ຖກ 2000 ຖາໄ ຌ ບາກຽກປຼຄ ຎີ ຘະຽທ຿ກ຾ຑຌຼຄ (Archeen) 3000 ຖາໄ ຌ (P Svecofe-nnien) ຎີ 4500 ຖາໄ ຌ ຎີ 5000 ຖາໄ ຌ ຎີ 2. ຿຃ຄຘາໄ ຄ຋າຄເຌຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຽຎຌັ ຋ໃ ງີ ບຓປຍັ ກຌັ ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎ຾ຖທໄ ທໃ າ ຍໃ ຓໍ ຏີ ູເໄ ຈຘາຓາຈປແູ ໄ ຈດໄ ໃ າຄ຾ຌໃ ຌບຌທໃ າຽຓໃ ບ 4.500 ຖາໄ ຌຎຓີ າ຾ຖທໄ ຿ຖກ ຓກີ າຌກາໍ ຽຌຈີ ຂຌຶໄ ຓາແຈ຾ໄ ຌທເຈ, ຾ຉໃ ຅າກນົກັ ຊາຌ຋າຄຈາໄ ຌ຋ໍຖະຌທີ ຋ິ ະງາ, ກາຌຂຸ ຈ຃ຌ຺ໄ ຾ປໃ ເຌຖະຈຍັ ຽຖກິ ຾ຖະ ກາຌ ຂຸ ຈຽ຅າະຽຎບກ຿ຖກຖຄ຺ ແຎ ແຈຽໄ ປຈັ ເນປໄ ູກໄ ໃ ຼທກຍັ ຿຃ຄຎະກບຍ຋າຄເຌຂບຄ຿ຖກຈຂີ ຌຶໄ . ຊນໄ າກຑ຅ິ າຖະຌາປູຍໜາໄ ຉຈັ ຂບຄ ຿ຖກ຾ຖທໄ ຋຅ະຽນຌັ ທໃ າຖຈັ ຘະໜ຅ີ າກເ຅ກາຄໜາໄ ຿ຖກ ຓແີ ຖງະນໃ າຄຎະຓາຌ 6.378 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຾ຖະ ຘາຓາຈ຾ຍໃ ຄບບກ ຽຎັຌ 3 ຆຌັໄ ເນໃ ງ ຽຆໃ ຌັ ຆຌັໄ ຽຎບກ຿ຖກ, ຆຌັໄ ໝບກ຿ຖກ ຾ຖະ ຆຌັໄ ຾ກຌ຿ຖກ຾ຉໃ ຖະຆຌັໄ ຎະກບຍນຌີ ຾ຖະ ຾ປໃ ຆະຌຈິ ຉໃ າຄໂ. ກ. ຆຌັໄ ຽຎບກ຿ຖກ ຓ຃ີ ທາຓໜາຎະຓາຌ 0 – 45 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຽຆໃ ຄິ ຎະກບຍຈທໄ ງ ນຌີ ຆະຌຈິ ຉໃ າຄໂ ຃ ນຌີ ຅ໃ ຓຸ ຅ຓ຺ ນົ ນຌີ ຉະກບຌ ນຌີ ກປາຌຈິ , ນຌີ ຍາຆາຌ...ຆຌັໄ ຌຓີໄ ບີ ຈັ ຉາ຃ທາຓໜກັ ຎະຓາຌ 2,7 – 2,9 (ໝາງ຃ທາຓທໃ າ 1ຆຓ ໜກັ 2,7- 2,9) ບຄີ ເຘໃ ນົກັ ຘະຌະ ຾ຖະ ຿຃ຄຎະກບຍຂບຄຆຌັໄ ນຌີ ຉໃ າຄໂຽຑໃ ຌິ ຅ໃ ຄິ ແຈໄ ຾ຍໃ ຄຆຌັໄ ຌບີໄ ບກຽຎຌັ 2 ນຍົ ຃: - ນົຍຽ຋ຄິ ຾ຉໃ 0-15 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຖຄ຺ ແຎຎະກບຍຈທໄ ງນຌີ ກປາຌຈິ ຽຆໃ ຄິ ຋ໃ ທ຺ ແຎ຾ຓໃ ຌຊກຎ຺ກ຃ຸຓຈທໄ ງນຌີ ຅ໃ ຓຸ ຅ຓ຺ . ນຌີ ກປາຌຈິ ຾ຓໃ ຌນຌີ ຋ໃ ຎີ ະກບຍຈທໄ ງ຾ປໃ ຆະຌຈິ ຉໃ າຄໂ ຽຆໃ ຌັ ນຌີ ຾ກທໄ ຌາຄຒາຌ ນົ ນຌີ ກທກັ , ນຌີ ຾ຒຌຘະຎາຈ ຾ຖະ ຓກີ າ຋ໃ ຎີ ະກບຍຈທໄ ງ຋າຈຆຖີ ກິ ຾ຖະ ບາຖຸງຓຌີ . ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຽຑໃ ຌິ ຅ໃ ຄິ ປບໄ ຄຆຌັໄ ຌທີໄ ໃ າ ຆບີ າຌ(Siai). - ນົຍຖໃ ຸຓ ຾ຉໃ 15-45 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຖຄ຺ ແຎ ຾ຓໃ ຌຎະກບຍຈທໄ ງນຌີ ຍາຆາຌ ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌນຌີ ຋ໃ ຎີ ະກບຍຈທໄ ງ຾ປໃ ຋າຈຆີ ຖກິ ຾ຖະ ຓາຽດຆບີ ບຓ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຽຑໃ ຌິ ຅ໃ ຄິ ຽບຌີໄ ຆຌັໄ ຌທີໄ ໃ າຆຌັໄ ຆຓິ າ (Sima). ຂ. ຆຌັໄ ໝບກ຿ຖກ ຽຖໃ ຓີ ຾ຉໃ ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຋ີ 45 ຖຄ຺ ແຎຽຊຄິ ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຋ີ 2.900 ຽຎັຌຆຌັໄ ຊຈັ ຅າກຆຌັໄ ຖໃ ຸຓຘຸ ຈຂບຄຆຌັໄ ຆຓີ າ ຖຄ຺ ແຎ ຎະກບຍຈທໄ ງນຌີ ຓາກຓາ ຽຆໃ ຄິ ດໃ ູເຌຑາທະຽຎໃ ບງຖະຖາງ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຍາຄຽ຋ໃ ບຽຑໃ ຌິ ກໃ ຽໍ ບຌີໄ ຆຌັໄ ຌທີໄ ໃ າຆຌັໄ ຓາກຓາ. ຃. ຆຌັໄ ຾ກຌ຿ຖກ ນົ ເ຅ກາຄ຿ຖກ 36 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

຾ຓໃ ຌຆຌັໄ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຘຸຈຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈແຈຘໄ ຌັ ຌຊິ າຌທໃ າຆຌັໄ ຌຎີໄ ະກບຍຈທໄ ງ຿ຖນະຎະຘຓ຺ ຂບຄຌີ ຾ກຌ ຾ຖະ ຽນກົັ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຑາທະຽ຃ໃ ຄິ ຾ຂຄຽ຃ໃ ຄິ ຾ນົທ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຽຑໃ ຌິ ຅ໃ ຄິ ຽບຌີໄ ຆຌັໄ ຌທີໄ ໃ າຆຌັໄ ຌ຾ີ ຒ. ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ຌບກ຅າກ 3 ຆຌັໄ ຈໃ ຄັ ກໃ າທຓາ຾ຖທໄ ຋ໃ າຌ຿ຓ຿ປ຿ຖທຆິ ກິ ( Moholvicic ) ຽຆໃ ຄິ ຾ຓໃ ຌຌກັ ຋ໍຖະຌີ ຒຆິ ກິ ຘາຈຂບຄ ຆາທດ຿ູ ກຘະທາຖ,ີ ເຌຎີ 1910 ຋ໃ າຌແຈ຃ໄ ຌ຺ໄ ຑຍ຺ ຆຌັໄ ໜໃ ຄຶ ບກີ ຉໃ ຓ ຽຆໃ ຄິ ຌບຌດໃ ູຖະນທໃ າຄຆຌັໄ ຆຓິ າ ກຍັ ຆຌັໄ ຓາກຓາ ( ຖະນທໃ າຄຽຎບກ຿ຖກກຍັ ໝບກ຿ຖກ ) ຽຆໃ ຄິ ຆຌັໄ ຌຎີໄ ະກບຍຈທໄ ງນຌີ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຑາທະ຾ນົທ ຾ຖະ ຑາທະ຾ຂຄ, ຘໃ ທຌ຋ໃ ນີ ຌີ ຾ຂຄຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌຊກນຸຓໄ ນໃ ໍຈທໄ ງນຌີ ຾ນົທຍາຄໂ ຾ຖະ ຆຌັໄ ຈໃ ຄັ ກໃ າທຌີໄ ຾ຓໃ ຌຂຈີ ໝາງຍບກຽຊຄິ ຅ກຸ ກາໍ ຽຌຈີ ຂບຄ຾ຏໃ ຌຈຌິ ແນທ. ຽຑໃ ບຽຎັຌກຼຈເນ຾ໄ ກໃ ຌກັ ຃ຌ຺ໄ ຃ທໄ າຏູຌໄ ີໄ ຾ຓໃ ຌຂຈີ ໝາງຍບກຽຊຄິ ຅ຈຸ ກໍາຽຌຈີ ຂບຄ຾ຏໃ ຌຈຌິ ແນທ. ຽຑໃ ບຽຎຌັ ກຼຈເນ຾ໄ ກໃ ຌກັ ຃ຌ຺ໄ ຃ທໄ າຏູຌໄ ີໄ ຍຌັ ຈາຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈ຅ໃ ຄິ ເຘໃ ຆໃ ຆຌັໄ ຈໃ ຄັ ກໃ າທທໃ າ ຆຌັໄ ຿ຓ຿ປ. ຖ/ຈ ຆຌັໄ ຖະຈຍັ ຽຖກິ ບຈັ ຉາ຃ທາຓໜກັ ບຸ ຌນະຑູຓ 1 ຽຎບກ 0-45 2.7 – 2.9 1000 2 ຓບກ 45-2900 3.6 – 5.6 1400 - 4700 - ຽ຋ຄິ 45-400 3.6 1400 - 1700 - ກາຄ 400-960 4.7 1700 - 2400 37 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

- ຖໃ ຸຓ 960-2900 5.6 2400 - 4700 3 ຾ກຌ຿ຖກ 2900-6378 11.5 5000 3. ຏຌ຺ ຘະ຋ບໄ ຌ຅າກກາຌຽ຃ໃ ບຌແນທເຉຽໄ ຎບກ຿ຖກ ຿ຖກໜຌູ ຎໃ ຌິ ບບໄ ຓຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄ ຾ຖະ ຿຃຅ບຌບບໄ ຓຈທຄຉາຽທຌັ ຉະນົບຈຽທຖາ ບຌັ ແຈຽໄ ປຈັ ເນຘໄ ໃ ຄິ ທກັ ຊຸຉໃ າຄໂຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກ ກໃ ຃ໍ ຋າຈນບົ ຓ຾ນທົ ດໃ ູເ຅ກາຄຂບຄໜໃ ທງ຿ຖກ ກໃ ຓໍ ກີ າຌຽ຃ໃ ບຌໜຌູ ແຎຌາໍ , ຾ຉໃ ຓາຈນົບຓ຾ນົທຽນໃ ົາ຺ ຌຌັໄ ຽຓໃ ບຓຌັ ຓີ ກາຌຽ຃ໃ ບຌແນທເຉບໄ ຸຌນະຑູຓຘູຄຓຌັ ຅ໃ ຄິ ຓ຃ີ ທາຓຈຌັ ຓະນາຘາຌ ຽຑໃ ບຈຌັ ຂຌຶໄ ຓາຘໃ ູໜາໄ ຿ຖກ ບຌັ ແຈຑໄ າເນຽໄ ກຈີ ຓຎີ າກຈ຺ ກາຌ ຉໃ າຄໂ ຽຆໃ ຌັ : ຾ຏໃ ຌຈຌິ ແນທ, ຑູແຒຖະຽຍຈີ , ກາຌຎະກບຍຘາໄ ຄຖະຍຍ຺ ຑູ. ຾ຏໃ ຌຈຌິ ແນທຓຌັ ຾ຓໃ ຌ ກາຌຘໃ ຌັ ຘະຽ຋ບຌຂບຄ຾ຏໃ ຌຈຌິ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ເຌ຅ຈຸ ເຈ຅ຈຸ ໜໃ ຄຶ ຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກ. ກາຌຽ຃ໃ ບຌຽ ໜຄັ ຌຌັໄ ຓຖີ ະຈຍັ ຃ໃ ບງ ນົ ປຸ ຌ຾ປຄ ຽຆໃ ຄິ ທຈັ ຾຋ກຈທໄ ງນທ຺ ໜໃ ທງທຈັ ຾຋ກຕກິ ຽຉ.ີ ຾ຏໃ ຌຈຌິ ແນທຽກຈີ ຂຌຶໄ ຾ຓໃ ຌຽປຈັ ເນຘໄ ໃ ຄິ ກໃ ໍຘາໄ ຄຉໃ າຄໂ ຑຄັ ຋ະຖາງ, ຽປຈັ ເນຽໄ ຎບກ຿ຖກຑຍັ ນໍງໄ , ຾ຉກ຾ນຄຉາຓ ຖະຈຍັ ຃ທາຓ຾ປຄ຋ໃ ຾ີ ຉກຉໃ າຄກຌັ , ຅ຸຈຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຂບຄ຾ຏໃ ຌຈຌິ ແນທ ນົ ຅ຈຸ ກໍາຽຌຈີ ຂບຄຓຌັ ຘໃ ທຌນົາງ຾ຓໃ ຌດໃ ູຽຆໃ ບຓຉໃ ໍ ຖະນທໃ າຄຆຌັໄ ຆຓິ າ ( ຽຎບກ຿ຖກຘຸຈ ) ກຍັ ຆຌັໄ ຓບກ຿ຖກ຋ໃ ຽີ ບຌີໄ ທໃ າ ຆຌັໄ ຿ຓ຿ປ. ຅າກ຅ຈຸ ຘູຌກໍາຽຌຈີ ຃ຌໄ ຾ຏໃ ຌຈຌິ ແນທແຎ ຽຊຄິ ຏທິ ຿ຖກ ນົ ຅ຈຸ ຽໜບຂບຄຘູຌກາໍ ຽຌຈີ ຍໍຖຽິ ທຌຈໃ ຄັ ກໃ າທແຈປໄ ຍັ ຃ທາຓຽຘງນາງນົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈ, ນໃ າຄແກ຅າກ຅ຈຸ ຘູຌກາຄແຎ ຽ຋ໃ າ຺ ເຈ຃ທາຓປຸຌ຾ປຄຂບຄ຾ຏໃ ຌຈຌິ ແນທ ຅ະນຸຈົ ຏໃ ບຌຖຄ຺ ຉາຓຖາໍ ຈຍັ . ຾ຏໃ ຌຈຌິ ແນທຽກຈີ ຂຌຶໄ ຅າກຍຌັ ຈາຘາຽນຈຈໃ ຄັ ຉໃແໍ ຎຌ:ີໄ - ງບໄ ຌຽກຈີ ຓປີ ບງຽຖໃ ບຌ ນົກາຌ຃ຈ຺ ຿຃ຄໄ ຂບຄຆຌັໄ ນຌີ ຅າກຂະຍທຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄຽຎບກ຿ຖກ. - ງບໄ ຌກາຌຖະຽຍຈີ ຑແູ ຒ ຾ຖະ ງບໄ ຌ຾ຏໃ ຌຈຌິ ຋ະນໃ ົຓ຺ ຋ໃ ທ຺ ຿ຖກ, ເຌຎີໜໃ ຄຶ ໂ ຓ຾ີ ຏໃ ຌຈຌິ ແນທຽກຈີ ຂຌຶໄ ນົາງກໃ ທາ 2000 ຃ຄັໄ ຽຆໃ ຄິ ແຈຘໄ າໄ ຄ຃ທາຓຽຘງນາງບຌັ ເນໃ ງນົທຄ຾ກໃ ຆທີ ຈິ ຾ຖະ ຆຍັ ຘຌິ ຂບຄຓະຌຸຈ ຿ຈງຘະຽຑາະຎະຽ຋ຈ ງໃ ຎີ ໃ ຸຌເຌຎໜີ ໃ ຄຶ ໂ ຓ຾ີ ຏໃ ຌຈຌິ ແນທຽກຈີ ຂຌຶໄ ນົາງກໃ ທາ 500 ຃ຄັໄ . 38 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ກາຌຽ຃ໃບຌແນທເຉຽໄ ຎບກ຿ຖກ 3.1 ຎາກຈ຺ ກາຌຑູແຒຖະຽຍຈີ ຑູແຒ຾ຓໃ ຌຽກຈີ ຅າກກາຌ຾ງກຽງບງຖະຖາງຂບຄນຌີ , ຾ປໃ ຾ຖະ ກາຘ ( Gas ) ຋ໃ ປີ ບໄ ຌ ຾ຖະ ຾ນົທຑາງເຌ ຿ຖກ ຑາງເຉ຃ໄ ທາຓກຈ຺ ຈຌັ ບຌັ ຓະນາຘາຌ຋ໃ ຾ີ ຆກຆຓຶ ຂຌຶໄໄ ຉາຓປບງ຾ຉກ຾ນຄຂບຄຽຎບກ຿ຖກ. ຌກັ ຋ໍຖະຌທີ ຋ິ ະງາ ຾ຖະ ຌກັ ທຆິ າກາຌ ກໃ ຼທກຍັ ຑແູ ຒດຄັໄ ດຌທໃ າກາຌຖະຽຍຈີ ຂບຄຑູແຒກໃ ຼທກຍັ ຃ທາຓຎໃ ຌັ ຎໃ ທຌ ຂບຄຽຎບກ຿ຖກ ເຌຍໍ ຖຽິ ທຌ຋ໃ ງີ ຄັ ຍໃ ຋ໍ ຌັ ໝຌັໄ ຃ຄ຺ ຾ຖະ ຍບຍຍາຄຂບຄຓຌັ ຌຌັໄ ຽບຄ. ຆຌັໄ ຽຎບກ຿ຖກ຋ໃ ຓີ ປີ ບງ຾ຉກຽຖບຌຌຌັໄ ແຈຘໄ ະຘຓ຺ ຍຌັ ຈາ຋າຈກາຘ ຽຆໃ ຌັ ກາກ຿ຍຌກິ , ແປ຿ຈປຽ຅ຌ, ແຌ຿ຉປຽ຅ຌ , ບບັ ກຆຽິ ຅ຌ ຾ຖະ ບໃ ຌໂນົາງຂຌຶໄ ຽຖບໄ ງໂ ແຈ຾ໄ ຆກຽຂາ຺ໄ ເຌຓາກຓາ ຋ໃ ຓີ ຃ີ ທາຓປບໄ ຌຘູຄ ກໃ ໍເນຽໄ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຾ປຄຂຌຶໄ ຾ຖທໄ ຓກີ າຌຖະຽຍຈີ ດໃ າຄປຸ ຌ຾ປຄ. ຓາກຓາຘາຓາຈ຾ຆກຂຌຶໄ ຉາຓປບງ຾ຉກງະຂບຄຽຎບກ຿ຖກ ຾ຖທໄ ຑຌ຺ໄ ບບກຓາຘໃ ູໜາໄ ຿ຖກ, ຑູແຒແຈຑໄ ໃ ຌ຺ ຍຌັ ຈາ຋າຈຉໃ າຄໂບບກຓາຽຆໃ ຌັ : - ຉຓ຺ ແຒ ຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ຅າກຑູແຒ, ຑູແຒຍາຄຼໃທງຓຎີ ະຽຑຈແຒແນົບບກຓາ ງບໄ ຌຓຌັ ຎະກບຍຈທໄ ງນຌີ ຋ໃ ຓີ ຾ີ ປໃ ຽນກົັ ຾ຖະ ຓາຽດ ຽຎຌັ ຘໃ ທຌນາົ ງ, ຉຓ຺ ແຒຎະຽຑຈຌຓີໄ ບີ ຸຌນະຑູຓຽຊຄິ 1.000 ຾ຖະ ຘາຓາຈແນແົ ຎແຈແໄ ກ, ຾ຉໃ ຓີ ຍາຄຑແູ ຒຑຈັ ຽຎຌັ ຉຓ຺ ແຒຎະຽຑຈກຈ຺ ງບໄ ຌທໃ າຎະກບຍຈທໄ ງນຌີ ຋ໃ ຍີ ຌັ ຅຾ຸ ປໃ ຆຖີ ກິ ຽຎຌັ ຉຌ຺ໄ ຉໍ, ຉຓ຺ ແຒຎະຽຑຈຌແີໄ ນົຆາໄ ຾ຖະ ແຎຍໃ ໍແກ. - ຌບກ຅າກຉຓ຺ ແຒ຾ຖທໄ ງຄັ ຓທີ ຈັ ຊຸ຋ໃ ຽີ ຎຌັ ຂບຄ຾ຂຄຽຆໃ ຌັ : ຿ຄໃຌນຌີ ຋ໃ ເີ ນໃ ງຓະນາຘາຌ, ຂຽີໄ ຋ໃ າ຺ , ຑູແຒ, ຐໃ ິຸຌ, ບາງ ກາຘ... ຋າຈຈາງຽນໃ າົ຺ ຌຌັໄ ແຈຎໄ ທິ ຂຌຶໄ ຘໃ ູບາກາຈ ຾ຖທໄ ຾ຂຄຉທ຺ ກາງຽຎຌັ ຐຌ຺ ຉກ຺ ຖຄ຺ ຓາຽຎຌັ ຍໍຖຽິ ທຌກທໄ າຄເຌຂບຍຽຂຈ ຽກຈີ ຑແູ ຒ ນົ ຽຂຈເກ຃ໄ ຼຄຽຆໃ ຄິ ຓຍີ າຄ຾ນໃ ຄຽຎຌັ ຎະຽຑຈຐຌ຺ ນຌີ , ຐຌ຺ ຽຖບຈ... ຎຈັ ຅ຍຸ ຌັ ຌ,ີໄ ນົາງຂຄ຺ ຽຂຈຂບຄ຿ຖກງຄັ ຓຑີ ແູ ຒຽ຃ໃ ບຌແນທດໃ ູ ຘໃ ທຌນົາງ຾ຓໃ ຌຌບຌດໃ ູເຌຽຂຈຘາງ຾ບທແຒຂບຄ຿ຖກ ຽຆໃ ຌັ : - ຘາງ຾ບທແຒ ( ທຄ຺ ຾ນທຌແຒ ) ຎາຆຒີ ກິ , ຽຎຌັ ຽຂຈ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຑແູ ຒ ຾ຖະ ຾ຏໃ ຌຈຌິ ແນທກທຓຽບາ຺ 70% ຂບຄ຿ຖກ. - ຽຂຈ຋ະຽຖຽຓຈ຾ີ ຉຖາຽຌ ຾ກໃ ງາທຽຊຄິ ຉາຽທຌັ ບບກກາຄ, ຑາກຽໜບບາຐປກິ ກາ ຅ຌ຺ ຽຊຄິ ຽຂຈຘາງຑູນຓິ ະແຖ. - ຽຂຈຓະນາຘະໝຸຈບຈັ ຖຄັ ຉກິ ຽຆໃ ຄິ ຓດີ ໃ ຄັ ດາງດໃ ູຉາຓຽຂຈຘຌັ ຃ບຄເຉຓໄ ະນາຘະໝຸຈ ຉຄັໄ ຾ຉໃ ຂບຍຽຂຈຂທ຺ໄ ຿ຖກ ຽໜບຽຊຄິ ຂທ຺ໄ ຿ຖກເຉ.ໄ ຎຈັ ຅ຍຸ ຌັ ຋ໃ ທ຺ ຿ຖກຓຑີ ູແຒ຋ໃ ງີ ຄັ ຽ຃ໃ ບຌແນທດໃ ູຎະຓາຌ 500 ໜໃ ທງ. ເຌຌຌັໄ ຓດີ ໃ ູຽຂຈຎະຽ຋ຈຒຖິ ຍິ ຎິຌ 100 ກໃ ທາ ໜໃ ທງ, ບຌິ ຿ຈຽຌຽຆງ 70 ກໃ ທາໜໃ ທງ, ດໃ ີຎໃ ຸ ຌ 34 ໜໃ ທງ, ຽຂຈຘາງຑູ຾ບຌຈຈິ ( ບາຽຓຖກິ າເຉໄ ) 40 ໜໃ ທງ ຾ຖະ ຽຂຈບໃ ຌໂ. ຖກັ ຘະຌະ຋ໃ ທ຺ ແຎຂບຄຑູແຒ຋ໃ ຎີ າກຈ຺ ຂຌຶໄ ດໃ ູເຌ຿ຖກຽປາ຺ ຓນີ ົາງຎະຽຑຈ ຾ຉໃ ຽຑໃ ຌິ ຘາຓາຈ຅ຈັ ຽຎັຌ 3 ຎະຽຑຈເນໃ ງ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ - ຑູແຒ຋ໃ ຘີ ະນຄ຺ ຍ ຽຎຌັ ຑແູ ຒ຋ໃ ຖີ ະຽຍຈີ ຾ຖທໄ ກໃ ຘໍ ະນຄ຺ ຍຖຄ຺ ຆໃ ທ຺ ຃າທ ຾ຉໃ ຽຓໃ ບເຈໜໃ ຄຶ ຓຌັ ຅ະຒຌໄ ຉທ຺ ຂຌຶໄ ຓາເໝໃ ຽຆໃ ຌັ ຑູແຒຽທຆຸງຽທີ ຋ໃ ຎີ ະຽ຋ຈບຉີ າຖ.ີ 39 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

- ຑູແຒ຋ໃ ຓີ ບຈຘະໜຈິ ຾ຖທໄ ຽຎຌັ ຑແູ ຒ຋ໃ ຓີ ບຈຘະໜຈິ ຾ຖະ ຍໃ ໍຓ຿ີ ບກາຈ຅ະຖະຽຍຈີ ຑໃ ຸຄຂຌຶໄ ຓາບກີ . - ຑູແຒ຋ໃ ງີ ຄັ ຽ຃ໃ ບຌແນທດໃ ູ ຽຎັຌຎະຽຑຈຑູແຒ຋ໃ ບີ າຈ຅ະຽກຈີ ຂຌຶໄ ແຈ຋ໄ ຸກຽຓໃ ບ ຽຆໃ ຄິ ຎັຈ຅ຍຸ ຌັ ງຄັ ຓຑີ ແູ ຒຎະຽຑຈຌນີໄ ົາງ ຾ນໃ ຄຂບຄ຿ຖກ. ດໃ າຄເຈກໃ ຉໍ າຓ, ຽຊຄິ ທໃ າຑູແຒຽນໃ ົາ຺ ຌຌັໄ ຅ະຓບຈ ນົ ຘະນຄ຺ ຍຌ຾ີໄ ຖທໄ ກໃ ຉໍ າຓ, ຑທກຽປາ຺ ກໃ ຍໍ ໃ ໍຘາຓາຈຽທາ຺ໄ ແຈດໄ ໃ າຄຂາຈ ຉທ຺ ທໃ າ ຓຌັ ແຈດໄ ຸຈຽຆາ຺ ກາຌຽ຃ໃ ບຌແນທດໃ າຄຘຌິໄ ຽຆຄີ ຾ຖທໄ , ຓຌັ ບາຈ຅ະຖະຽຍຈີ ຑໃ ຸ ຄຂຌຶໄ ຓາຉໃ ຓບກີ ກໃ ໍຽຎຌັ ແຈໄ ຽຑາະຓຌັ ກາໍ ຽຌຈີ ຾ຖະ ຽ຃ໃ ບຌແນທຉາຓກຈ຺ ຽກຌ຋ໍາຓະຆາຈຂບຄຓຌັ . ທຄ຺ ຾ນທຌແຒ 40 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຑູແຒ ຾ຖະ ກາຌກາໍ ຽຌຈີ ຑູແຒ ຍຈ຺ ຋ີ 5 ຑູຓບາກາຈຂບຄ຿ຖກ 41 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

1. ຆຌັໄ ຍຌັ ງາກາຈ຋ໃ ນີ ຸຓໄ ນໃ ໍໜໃ ທງ຿ຖກ 1.1 ຃ທາຓຘໍາ຃ຌັ ຂບຄຆຌັໄ ຍຌັ ງາກາຈ ຍຌັ ງາກາຈ຋ໃ ນີ ຸຓໄ ນໃ ໍໜໃ ທງ຿ຖກ ຓ຃ີ ທາຓຘໍາ຃ຌັ ຋ໃ ຘີ ຸຈຉໃ ໍກາຌກໍາຽຌຈີ , ກາຌ຃ຄ຺ ຉທ຺ ຂບຄຓະຌຸຈ ຾ຖະ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຓີ ຆີ ທີ ຈິ ເຌ຿ຖກ, ຌບກ຅າກຌຌັໄ ງຄັ ຓຏີ ຌ຺ ກະ຋ຍ຺ ຉໃ ໍຑາກຘໃ ທຌ຋ໍາຓະຆາຈບໃ ຌໂ ບກີ ຽຆໃ ຄິ ຘະ຾ຈຄບບກຈໃ ຄັ ຖໃ ຸຓຌ:ີໄ ຍຌັ ງາກາຈຈູຈຽບາ຺ ຃ທາຓປບໄ ຌ ຾ຖະ ຘະ຋ບໄ ຌຖຄັ ຘີຂບຄ຾ຘຄຉາຽທຌເຌຎະຖຓິ າຌ຃ທາຓປບໄ ຌ 100 ກະຖໍຖີ ຂບຄກຘຄຉາຽທຌັ ຋ໃ ຘີ ໃ ຄ຺ ຓາງຄັ ຿ຖກຽປາ຺ ຌີໄ ຓີ 42% ຂບຄ຃ທາຓປບໄ ຌຊກຘະ຋ບໄ ຌ຃ຌ຅າກຆຌັໄ ຍຌັ ງາກາຈ, ບກີ 15% ຊກ ຍຌັ ງາກາຈຈູຈຆຓຶ ຽບາ຺ ແທ.ໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຅ໃ ຄິ ຽນົບຑຼຄ຾ຉໃ 43% ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຋ໃ ຘີ າຓາຈຘໃ ບຄຖຄ຺ ຓານາໜາໄ ຈຌິ . ຾ຉໃ ຽຓໃ ບປບຈໜາໄ ຈຌິ ຾ຖທໄ ຑຈັ ຊກໜາໄ ຈຌິ ຘະ຋ບໄ ຌ຃ຌບກີ 10% ຅ໃ ຄິ ຓຑີ ຼຄ຾ຉໃ 33% ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຘາຓາຈດໃ ັຄຖຄ຺ ໜາໄ ຈຌິ ຌບກຌຌັໄ ຽປາ຺ ງຄັ ຽນຌັ ຎາກຈ຺ ກາຌຍາຄດໃ າຄເຌ຋ບໄ ຄຒາໄ ຽຓໃ ບຈທຄຉາຽທຌັ ຖຍັ ຂບຍຒາໄ ແຎ຾ຖທໄ ຾ຉໃ ຑທກຽປາ຺ ງຄັ ຽນຌັ ຋ບໄ ຄຒາໄ ຾຅ຄໄ ຘະນທໃ າຄດໃ ູຽຎັຌ ຽທຖາຌາຌຘຓ຺ ຃ທຌ, ຊາໄ ຍໃ ໍຓຍີ ຌັ ງາກາຈ ຎາກຈ຺ ກາຌຈໃ ຄັ ກໃ າທກໃ ຅ໍ ະຍໃ ໍຓ,ີ ຽຑາະທໃ າຑໍ຾ຉໃ ຈທຄຉາຽທຌັ ຖຍັ ຂບຍຒາໄ ແຎ຾ຖທໄ ຿ຖກ ກໃ ຅ໍ ະຓຈ຋ຌັ ຋.ີ ກາຌກະ຅າງຖຄັ ຘຂີ ບຄ຾ຘຄຉາຽທຌັ - ຍຌັ ງາກາຈຘໃ ທງກະ຅າງຖຄັ ຘຂີ ບຄຈທຄຉາຽທຌັ ຽຓໃ ບກະ຋ຍ຺ ເຘໃ ຍຌັ ງາກາຈ຾ຖທໄ ຓຌັ ຅ະກະ຅າງບບກ, ຾ຉໃ ຓຌັ ກະ຅າງຘຒີ າໄ ນົາງກໃ ທາຘ຾ີ ຈຄ ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນຑໄ ທກຽປາ຺ ຽນຌັ ຎາກຈ຺ ກາຌ຋ບໄ ຄຒາໄ ຽຎັຌຘຒີ າໄ . ຊາໄ ຍໃ ໍຓຍີ ຌັ ງາກາຈ຋ບໄ ຄຒາໄ ຅ະຽຎັຌ ຘຈີ າໍ , ຑທກຽປາ຺ ຽນຌັ ຈທຄຉາຽທຌັ ຾ຖະ ຈທຄຽຈບຌ ຽຎຌັ ຘ຾ີ ຈຄຽຓໃ ບດໃ ູເກໂໄ ກຍັ ຂບຍຒາໄ . - ຍຌັ ງາກາຈຆໃ ທງກຌັ ຉບຄ ຾ຖະ ຈູຈຖຄັ ຘຂີ ບຄຈທຄຉາຽທຌັ ຖຄັ ຘຂີ ບຄຈທຄຉາຽທຌັ ຋ໃ ຘີ ໃ ບຄຓາງຄັ ຿ຖກຽປາ຺ ຌຓີໄ ນີ ົາງ ຆະຌຈິ ຈທໄ ງກຌັ , ຾ຉໃ ຽຓໃ ບຏໃ າຌຍຌັ ງາກາຈຂບຄ຿ຖກຽຂາ຺ໄ ຓາ ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓໃ ຌຆຌັໄ ຿ບ຿ຆຌ, ຖຄັ ຘ຅ີ າໍ ຑທກໜໃ ຄຶ ກໃ ຊໍ ກຈູຈຆຓຶ 42 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຽບາ຺ ແທຽໄ ຆໃ ຌັ ຖຄັ ຘບີ ກິ ( X ) ແຈຊໄ ກຈູຈຽບາ຺ ແທໜໄ ຈ຺ , ຖຄັ ຘກີ າງບຈິ ( ບຸຌຉາແທ຿ບຽຖຈັ ) ແຈຊໄ ກຈູຈແທຽໄ ກບຍໝຈ຺ . ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນບໄ ຸຌນະຑູຓຖະນທໃ າຄກາຄຽທຌັ ກຍັ ກາຄ຃ຌດໃ ູຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກ ຍໃ ໍ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ນົາງ, ຊາໄ ຍໃ ໍຓຍີ ຌັ ງາກາຈ ຖຄັ ຘກີ າງບຈິ ຅ະ຾ຏໃ ຖຄ຺ ຓາຘໃ ູ຿ຖກຽປາ຺ ດໃ າຄຄໃາງຈາງ ຾ຖະ ຋າໍ ຖາງຘໃ ຄິ ຉໃ າຄໂດໃ ູຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກເນໝໄ ຈ຺ ກຼໄ ຄ. - ຍຌັ ງາກາຈຎຼຍຽໜບຌຓໃ າຌນົ ຓຸຄໄ ຘໍາຖຍັ ຎບໄ ຄກຌັ ແຑບຸກະຍາຈ, ດໃ ູເຌຽທນາຓຽີ ຋ນະທຈັ ຊຸນົາງຆະຌຈິ , ຽທາ຺ໄ ຘະ ຽຑາະດໃ ູເຌຖະຍຍ຺ ຘຸຖງິ ະ຅ກັ ກະທາຌ, ງຄັ ຓຈີ າທຍໍຖທິ າຌ຅າໍ ຌທຌໜໃ ຄຶ ຂບຄຈທຄຉາຽທຌັ ຋ໃ ຓີ ຋ີ ຈິ ຾ຖະ ທຄ຺ ຿຃຅ບຌບຌັ ຍໃ ໍ ຾ຌໃ ຌບຌ ຈາທຍຖໍ ທິ າຌຈໃ ຄັ ກໃ າທຌີໄ ຾ຓໃ ຌທຈັ ຊຸບຸກະຍາຈ, ຋ໃ ຽີ ຖໃ ບຌຖບງຽຂາ຺ໄ ຓາຍຌັ ງາກາຈຂບຄ຿ຖກ ຓຖໄ ະນາົ ງປບໄ ງຖາໄ ຌຘຌີໄ ຘໃ ທຌຘະຽຖໃ ງຓຖໄ ະ 60-700 ຖາໄ ຌຆຌີໄ ຘໃ ທຌ. ຾ຉໃ ງບໄ ຌຓຍີ ຌັ ງາກາຈ຋ໃ ນີ ໃ ຸຓນໃ ໍ຿ຖກຂບຄຑທກຽປາ຺ ຅ໃ ຄິ ຍໃ ໍຊກກະ຋ຍ຺ ຅າກທຈັ ຊຸ ບຸກະຍາຈ ຋ໃ ຉີ ກ຺ ຓາຘໃ ູໜາໄ ຿ຖກຽປາ຺ ຽຑາະຽຓໃ ບທຈັ ຊຸບຸກະຍາຈຽນໃ ົາ຺ ຌຌັໄ ຏໃ າຌຽຂາ຺ໄ ຓາເຌຍຌັ ງາກາຈຂບຄ຿ຖກຽປາ຺ ຌຌັໄ ຅ະຊກ ບາກາຈຽຏາ຺ ແໝກໄ ໃ ບຌ຅ະຉກ຺ ຖຄ຺ ຓາຽຊຄິ ໜາໄ ຿ຖກ. - ຍຌັ ງາກາຈຆໃ ທງກະ຅າງ຃ທາຓປບໄ ຌເນ຾ໄ ກໃ ໜໃ ທງ຿ຖກ, ໜໃ ທງ຿ຖກຂບຄຑທກຽປາ຺ ແຈປໄ ຍັ ຃ທາຓປບໄ ຌ຅າກຈທຄ ຉາຽທຌັ ຍໃ ໍຘະໝໃ ໍາຘະຽໝເີ ຌ຾ຉໃ ຖະຽຂຈບຄ຺ ຘາຽຘຌັໄ ຂະໜາຌ ຃ຍໍຖຽິ ທຌັ ຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈ (0ບຄ຺ ຘາ) ຽຆໃ ຄິ ຊທໃ າຽຎຌັ ຽຂຈປບໄ ຌ຅ະຓີ ບໃ ຸຌນະຑູຓຘູຄກທໃ າຽຂຈບໃ ຌ, ຾ຉໃ ຃ທາຓປບໄ ຌຈໃ ຄັ ກໃ າທແຈຊໄ ກ຅ະ຅າງແຎຘໃ ູຽຂຈຉໃ າຄໂກງໍ ບໄ ຌຓບີ າກາຈ຿ຈງຘຽຑາະກ຾ໍ ຓໃ ຌຖຓ຺ ຌຌັໄ ຽບຄ. ກາຌຓຑີ ຈັ ຏໃ າຌແຎຓາຌຌັໄ ແຈຽໄ ປຈັ ເນຽໄ ຂຈບາກາຈປບໄ ຌຽດຌັ ຖຄ຺ ຾ຉໃ ກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓຽຂຈບາກາຈຽດຌັ ບໃ ຸຌນະຑູຓ຅ະບໃ ຸຌ ຂຌຶໄ . - ຍຌັ ງາກາຈຽຎຌັ ຍໃ ບຌຘະໜບຄຌາໍໄ ບຌັ ຓະນາຘາຌເນ຾ໄ ກໃ ກທຓ຿ຖກ ບຄີ ຉາຓກາຌ຃ຌ຺ໄ ຃ທາໄ ຂບຄຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈແຈໄ ດຄັໄ ດຌທໃ າ ດໃ ູເຌບາກາຈແຈຓໄ ບີ າງຌາໍໄ ຎະຘຓ຺ ດໃ ູດໃ າຄໜບໄ ງ 4% ບາງຌາໍໄ ຈໃ ຄັ ກໃ າທ຾ຓໃ ຌຓາ຅າກ຾ນໃ ຄົ ຌໍາໄ ຉໃ າຄໂ ຃: ຓາ຅າກ຋ະຽຖ , ຓະນາຘະໝຸຈ ງບໄ ຌກາຌຽຏໃ າ຺ ແໝຂໄ ບຄ຾ຘຄຉາຽທຌັ ແຈຽໄ ປຈັ ເນຌໄ າໍໄ ຉາຓ຾ນໃ ົຄຉໃ າຄໂກາງຽຎຌັ ບາງ ຾ຖທໄ ຖບງຉທ຺ ຂຌຶໄ ແຎຎະ ຘຓ຺ ດໃ ູເຌຍຌັ ງາກາຈ, ຽຓໃ ບບາງຌາໍໄ ປທຓຉທ຺ ຽຂາ຺ໄ ກຌັ ກກໍ າງຽຎຌັ ກບໄ ຌຽຓກ ຾ຖທໄ ກຑໍ າເນຽໄ ກຈີ ຽຎຌັ ຐຌ຺ ຉກ຺ ຖຄ຺ ຓາຘໃ ູໜາໄ ຈຌີ ຾ຖທໄ ແນົແຎ຿ປຓຉາຓ຾ຓໃ ຌາໍໄ ຉໃ າຄໂຽຆໃ ຌັ : ຾ຓໃ ຌາໍໄ , ນທໄ ງ, ຋ະຽຖ, ຓານາຘະໝຸຈຉໃ າຄໂ. - ຍຌັ ງາກາຈຓຍີ ຈ຺ ຍາຈຉໃ ໍຆທີ ະຌາໂຑຌັ ຍຌັ ງາກາຈ຾ຓໃ ຌຎຈັ ແ຅ບຌັ ຘໍາ຃ຌັ ຾ຖະ ຉຌ຺ໄ ຉໍຘໍາຖຍັ ກາຌຓຆີ ທີ ຈິ ຂບຄຆທີ ະຆາຈ ຌາໂຆະຌຈິ ຌຍັ ຋ຄັ ຃ຌ຺ , ຘຈັ , ຑຈ ກຖໍ ທໄ ຌ຾ຉໃ ຉບໄ ຄກາຌບາກາຈຽຑໃ ບກາຌນາງເ຅. ງບໄ ຌຓຍີ ຌັ ງາກາຈບໃ ຸຌນະຑູຓຂບຄ຿ຖກ ຅ໃ ຄິ ຑຈໍ ຽີ ໝາະຘໍາຖຍັ ກາຌກາໍ ຽຌຈີ ຾ຖະ ກາຌຂະນງາງຉທ຺ ຂບຄຘໃ ຄິ ຋ໃ ຓີ ຆີ ທີ ຈິ ຌາໂຆະຌຈິ , ຊາໄ ຿ຖກນາກ ຂາຈຍຌັ ງາກາຈ, ຿ຖກກ຅ໍ ະຎາຘະ຅າກຆທີ ະຆາຈຌາໂຑຌັ . 1.2 ຆຌັໄ ຍຌັ ງາກາຈ຋ນີ ຸຓໄ ນໃ ໍ຿ຖກ. ຊາໄ ຾ຍໃ ຄຉາຓຖກັ ຘະຌະຘະຽຑາະຂບຄບາກາຈ ນົ ຉາຓຖະຈຍັ ຘູຄຂບຄບາກາຈຓີ 3 ຆຌັໄ ຃: ຆຌັໄ ຿ຉຕ຿ຎຘະ຾ຒ ຽຎຌັ ຆຌັໄ ຍຌັ ງາກາຈ຋ຉີ ຈິ ກຍັ ໜາໄ ຈຌິ ຓ຃ີ ທາຓໜາຍໃ ໍຘະໝໃ ໍາຘະຽໝຖີ ະນທໃ າຄ 15 – 17 ກ຿ິ ຖ ຾ຓຈັ , ຘະຽຑາະຽຂຈຂທ຺ໄ ຿ຖກ຾ຓໃ ຌໜາຑຼຄ 8 – 10 ກ຿ິ ຖກຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ , ຽຎຌັ ຆຌັໄ ຋ໃ ຓີ ບີ າກາຈໜາ຾ໜຌໄ ກທໃ າໝໃ ຽູ ຆໃ ຄິ ກທຓຽບາ຺ ຂບຄບາກາຈ຋ຄັ ໝຈ຺ ນົ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 75% ຽຎຌັ ຆຌັໄ ຍຌັ ງາກາຈ຋ຓີ ຃ີ ທາຓຽຎະິ ຽຎບໄ ຌ ຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄດໃ ູຽຖບໄ ງໂ ຓກີ າຌຽ຃ໃ ບຌ ຋ໃ ແີ ຎຉາຓຖທຄຂທາຄ ຾ຖະ ຖທຄຉຄັໄ ຽຎຌັ ຆຌັໄ ຍຌັ ງາກາຈຍໃ ຎໍ ກ຺ ກະຉິ ຘະຑາຍບາກາຈ຋ໃ ຎີ ະກຈ຺ ດໃ ູຆຌັໄ ຌີໄ ຘະ຾ຈຄບບກນຖາງຎາ ກຈ຺ ກາງຽຆໃ ຌັ : ຐຌ຺ ຉກ຺ , ໝບກ, ຃ທາຓຆໃ ຸຓ, ຃ທາຓປບໄ ຌ, ຃ທາຓໜາທ, ຒາໄ ປບໄ ຄ, ຒາໄ ຾ຓຍ….. ຽຓໃ ບຂຌຶໄ ຘູຄແຎຽ຋ໃ າ຺ ເຈ ບໃ ຸຌ ນະຑູຓຂບຄບາກາຈກ຅ໍ ະນຸົຈຖຄ຺ ຽຆໃ ຌັ : 100 ຾ຓຈັ ບຸຌນະຑູຓ຅ະນຸົຈຖຄ຺ 0,64 ບຄ຺ ຘາ. ຍຌັ ງາກາຈຂບຄຆຌັໄ ຌຽີໄ ຑໃ ຌີ ຾ຍໃ ຄບບກຽຎຌັ ຘບຄຆຌັໄ ຃: 43 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

∙ ຾ຉໃ 0-3 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຽຎຌັ ຆຌັໄ ຋ໃ ຓີ ບີ າກາຈໜາ຾ໜຌໄ ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຾ຖະ ຓກີ າຌຽ຃ໃ ບຌແນທດໃ າຄຘຍັ ຘຌ຺ ຽຆໃ ຌັ : ຐຌ຺ ຒາໄ ຃ະ ຌບຄ, ຑາງຸໝຸຌ. ∙ ຾ຉໃ 3 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຂຌຶໄ ແຎ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຂບຄບາກາຈນຸົຈ຾ຈໃ , ຾ຉໃ ກາຌຽ຃ໃ ບຌແນທຂບຄບາກາຈຉາຓຖທຄຂທາຄ ຓຖີ ກັ ຘະ຅ະ຾຅ຄໄ ຿ຈງຘະງໃ າຌ຃ທາຓຘູຄ 8–12 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ດໃ ູຖະນທໃ າຄຽຘຌັໄ ຂະໜາຌ 35 ບຄ຺ ຘາຽໜບ ຾ຖະ ເຉໄ ຽຎຌັ ຽຂຈ຋ໃ ີ ຓຖີ ຓ຺ ຑຈັ ຾ປຄແທ, ຽຆໃ ຄິ ຓ຃ີ ທາຓແທ 200–500 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຉໃ ໍຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ກະ຾ຘ ຖຓ຺ ຈໃ ຄັ ກໃ າທຽບຌີໄ ທໃ າ: ກະ຾ຘຖຓ຺ ຽ຅ຈັ ຘະຉ ຕຓີ . - ຆຌັໄ ຘະຉຕາ຿ຉຘະ຾ຒ ຆຌັໄ ຌນີໄ ໃ າຄ຅າກໜາໄ ຈຌິ ຽຖໃ ຓີ ຾ຉໃ ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຋ີ 17 ນາ 50–60 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຽຎັຌຆຌັໄ ຋ໃ ີຓີ ບາກາຈຎກ຺ ກະຉຈິ .ີ ຓກີ າຌຽ຃ໃ ບຌຉທ຺ ຉາຓຖທຄຂທາຄຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ , ຓກີ ະ຾ຘຖຓ຺ ຑຈັ ຾ປຄ, ບຸຌນະຑູຓຂບຄບາກາຈ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຃າໄ ງ຃ ທໃ າຍໃ ໍຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ, ຆຌັໄ ຌຍີໄ ໃ ຓໍ ຽີ ຓກ ຍໃ ຓໍ ຐີ ຌ຺ ຒາໄ ຃ະຌບຄ, ຾ຉໃ ຓ຿ີ ບ຿ຆຌນົາງ ຽຆໃ ຄິ ກທຓຽຊຄິ 90% ຂບຄ຿ບ຿ຆຌ຋ຄັ ໝຈ຺ ຆຌັໄ ຌຓີໄ ຃ີ ທາຓຘໍາ຃ຌັ ງໃ ຄິ ຉໃ ໍກາຌຑະງາກບຌບາກາຈ, ກາຌຍຌິ ຾ຖະ ຉໃ ໍຘໃ ຄິ ຋ໃ ຓີ ຆີ ທີ ຈິ ຽຑາະຓຌັ ຘາຓາຈຈູຈກຌຽບາ຺ ຖຄັ ຘບີ ກີ ຾ຖະ ຖຄັ ຘກີ າງບຈິ ແທ.ໄ - ຆຌັໄ ບ຿ີ ຌຈຘະ຾ຒ ຆຌັໄ ຌນີໄ ໃ າຄ຅າກໜາໄ ຿ຖກ຾ຉໃ ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຋ີ 60 ນາ 800-1500 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຽຎຌັ ຆຌັໄ ຋ໃ ຓີ ບີ າກາຈ ຽຍາ຺ ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຾ຖະ ຽຎຌັ ຆຌັໄ ຋ໃ ຓີ ບີ າກາຈຍໃ ໍຎກ຺ ກະຉ,ິ ຿ຓຽຖກຌູ ຂບຄບາກາຈ຃ຄ຺ ຉທ຺ ດໃ ູຑາທະບບີ ຄ຺ ຍທກ ນົ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ , ຾ຉໃ ຆຌັໄ ຌ຋ີໄ ໃ ີ ຘາຓາຈຘະ຋ບໄ ຌ຃ຌໄ ທ຋ິ ະງຸ, ຿຋ຖະ຋ຈັ ຖຄ຺ ຘໃ ູໜາໄ ຿ຖກແຈຈໄ ,ີ ບາກາຈຆຌັໄ ຌຽີໄ ຑໃ ຌີ ງຄັ ຾ຍໃ ຄບບກຽຎຌັ ຽຂຈງໃ ບງຉໃ າຄໂບກີ ຽຆໃ ຌັ :  ຽຂຈຈີ (D) ນໃ າຄ຅າກໜາໄ ຈຌິ 60-97 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຽຎຌັ ຆຌັໄ ຋ໃ ບີ ກ຺ ຆຈິ ຌາຽຉີ (������ O) ຊກກະ຋ຍ຺ ຅າກຖຄັ ຘກີ າງ ບຈິ ຂບຄຈທຄຉາຽທຌັ (ບຸຌຉຕາແທ຿ບຽຖຈັ ) ຾ຖທໄ ຍຌັ ຅ແຸ ຒຒາໄ ຾ຖະ ຘາຓາຈຘະ຋ບໄ ຌ຃ຌໄ ທ຋ິ ະງຸ຃ຌໄ ງາທກຍັ ຘໃ ູໜາໄ ຿ຖກແຈໄ ຈ.ີ  ຽຂຈບີ (E) ຽຎຌັ ຆຌັໄ ຍຌັ ງາກາຈ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຖຄັ ຘບີ ກິ (X) ຂບຄຈທຄບາ຋ຈິ ຋ໃ ຽີ ປຈັ ເນບໄ ກ຺ ຆຈິ ຌຽີ ຉີ (������ O) ຍຌັ ຅ແຸ ຒຒາໄ (ນົ ຾ງກຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຍທກ-ຖຍ຺ ) ຆຌັໄ ຌນີໄ ໃ າຄ຅າກໜາໄ ຈຌິ ຾ຉໃ 90-104 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ຆຌັໄ ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຌິ ເຆຘໄ ະ຋ບໄ ຌ຃ຌໄ ກາຄຖຄ຺ ຘໃ ູ ຑຌໄ ຿ຖກແຈຈໄ .ີ  ຽຂຈຽບຍ (F) ນໃ າຄ຅າກໜາໄ ຈຌິ ຾ຉໃ 140 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຂຌຶໄ ແຎ ຆຌັໄ ຌ຾ີໄ ຓໃ ຌ ບກ຺ ຆຈິ ຌຽີ ຉີ (������ O) ຊກຖຄັ ຘກີ າງບຈິ ຂບຄຉາຽທຌັ ຾ງກ຋ະຖາງ ກາງຽຎຌັ ແຒຒາໄ . ຆຌັໄ ຌຽີໄ ຑໃ ຌິ ເຆຘໄ ະ຋ບໄ ຌ຃ຌໄ ທ຋ິ ະງຸ຃ຌໄ ຘຌັໄ ຖຄ຺ ຘໃ ູໜາໄ ຿ຖກແຈຈໄ .ີ ຆຌັໄ ຽ຋ຄິ ຘຸຈຂບຄຆຌັໄ ບ຿ີ ບ຿ຌຘະ຾ຒຌຌັໄ ຍາຄ຃ຄັໄ ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈງຄັ ຽບຌີໄ ທໃ າ: ຆຌັໄ ຾ຓກຌ຿ີ ຉຘະ຾ຒ ຽຆໃ ຄິ ນໃ າຄ຅າກໜາໄ ຈຌິ ຉຄັໄ ຾ຉໃ 800 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຂຌຶໄ ແຎ, ຽຎຌັ ຽຂຈ຋ໃ ຓີ ຘີ ະໜາຓ຾ຓໃ ຽນົກັ ຓຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າ຾ປຄ ຽຆໃ ຄິ ຓຌັ ແຈຘໄ ະກຈັ ກຌັໄ ຘະໜາຓ຾ຓໃ ຽນົກັ ຂບຄ຿ຖກແທ.ໄ ຂ. ຊາໄ ຾ຍໃ ຄຉາຓກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄບຸຌນະຑູຓດໃ ູ຾ຉໃ ງໃ າຌ ຃ທາຓຘູຄຂບຄຍຌັ ງາກາຈ, ຽຑໃ ຌິ ຆຌັໄ ຍຌັ ງາກາຈບບກ ຽຎຌັ 4 ຆຌັໄ . 44 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຍຌັ ງາກາຈ຿ຖກ - ຆຌັໄ ຿ຉຕ຿ຎຘະ຾ຒ ຾ຉໃ 0-15 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ . ງໃ ຄິ ຂຌຶໄ ຽ຋ໃ າ຺ ເຈບາກາຈງໃ ຄິ ຽດຌັ ຖຄ຺ ຋ຸກໂ100 ຾ຓຈັ ເຈ ບຸຌນະຑູຓນຸົຈ ຖຄ຺ 0,64 ບຄ຺ ຘາຽຆ ຽຓໃ ບຽຊຄິ ຽຂຈຘູຄຘຸຈຂບຄຆຌັໄ ຌບີໄ ຸຌນະຑູຓຓຖີ ກັ ຘະຌະ຃ຄ຺ ຋ດີ ໃ ູຖະນທໃ າຄ -57 ນາ -60 c. - ຆຌັໄ ຘະຉຕາ຿ຎຘະ຾ຒ ຌຍັ ຾ຉໃ 15-60 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຽຂຈຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຂບຄຆຌັໄ ຌີໄ ບຸຌນະຑູຓ຃ກຍັ ຆຌັໄ ຿ຉຕຘະ຾ຒ ຾ຉໃ ຽຓໃ ບຂຌຶໄ ຘູຄແຎບຸຌນະຑູຓກໍຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຽຖບໄ ງໂ ຽຓໃ ບຽຊຄິ ຽຘຌັໄ ຾ຍໃ ຄຽຂຈຂບຄຓຌັ . - ຆຌັໄ ຽຓ຿ຆຘະ຾ຒ ຌຍັ ຾ຉໃ 60-90 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ບຸຌນະຑູຓຂບຄຍຌັ ງາກາຈນຸົຈຖຄ຺ ຉາຓຖະຈຍັ ຘູຄ ຾ຖະ ນຸົຈຖຄ຺ ຉໃ າໍ ກທໃ າຆຌັໄ ຿ຉຕ຿ຒຘະ຾ຒ ຃: ຽຓໃ ບຽຊຄິ ຾ຍໃ ຄຽຂຈຆຌັໄ ຍຌັ ງາກາຈ ບຸຌນະຑູຓຖຄ຺ ຉໃ າໍ ຽຊຄິ 90-100 ບຄ຺ ຘາຽຆ. - ຆຌັໄ ຾ຉກຓຈ຺ ຘະ຾ຒ ຌຍັ ຾ຉໃ 90 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ຂຌຶໄ ແຎ, ບຸຌນະຑູຓຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຽຖໃ ບງໂ ຃ ຖະຈຍັ ຘູ຾ຉໃ 120-150 ກ຿ິ ຖ຾ຓຈັ ບຸຌນະຑູຓຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຽຎຌັ 200 ບຄ຺ ຘາຽຆ. 2. ບຸຌນະຑູຓ ຾ຖະ ຃ທາຓກຈ຺ ຈຌັ ຂບຄບາກາຈ 2.1 ຘໃ ທຌຎະກບຍຂບຄບາກາຈ ບາກາຈ຾ຓໃ ຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄຍຌັ ຈາ຋າຈຓູຌຽ຃ຓນີ າົ ງຆະຌຈິ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ ບາຆຈິ ນົ ແຌ຿ຉຕຽ຅ຌ (������ ) 78,09%, ບກ຺ ຆຽີ ດັຌ (������ ) 20,95%. ຌບກຌຌັໄ , ງຄັ ຓຍີ ຌັ ຈາ຋າຈຓູຌຉໃ າຄໂ ຎະຓາຌ 1 % ຽຆໃ ຌັ ບາກກຄ຺ (Ar), ກາກ຿ຍຌກິ (C������ ), ຽຌບຄ຺ (Ne), ກຕຍິ ຉຄ຺ (Kr) ຽປຖີ (He), ແປ຿ຈຕຽ຅ຌ (������ ), ຿ບ ຿ຆຌ (������ ), ບາ຿ຓຌບີ ກັ (������������ ), ຽຓຉາຌ (������������ ບກ຺ ຆຈິ ຌຽີ ຉີ (������ O). ຘໃ ທຌຎະກບຍຂບຄບາກາຈ ຉາຉາຖາຄຘໃ ທຌຎະກບຍຂບຄບາກາຈ ຋າຈຌ຿ີ ຉຕ຾ຆຌ (N2) ຎະຖຓິ າຌ (຋ຼຍກຍັ ປບໄ ງ) ຋າຈບກ຺ ຆ຾ີ ຆຌ (O2) 78.08 20.95 ຋າຈບາກບຌ (Ar) 0.93 ຋າຈກາກ຿ຍຌກິ (CO2) 0.03 0.01 ຋າຈບໃ ຌໂ ຌບກ຅າກຌຌັໄ , ຍຌັ ງາກາຈງຄັ ຓ຋ີ າຈຎະຘຓ຺ ຍຌັ ຈາ຋າຈຓູຌຽ຃ຓຉີ ໃ າຄໂ ຽຆໃ ຌັ : ຌໍາໄ , ຐໃຸ ຌຖະບບຄ, ຃ທຌັ ແຒ, ຾ຍກັ ຽ຋ຽີ ຕງ(ຽຆບໄ ຑະງາຈ ຾ຖະ ຘໃ ຄີ ຓຆີ ທີ ຈິ ບໃ ຌໂ). 2.2 ກາຌແຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຉາຽທຌັ ຾ຖະ ບຸຌນະຑູຓຂບຄບາກາຈ ຾ຘຄຉາຽທຌັ ຋ີຘໃ ບຄຖຄ຺ ຘໃ ູໝາໄ ຿ຖກຂບຄຽປາ຺ ຌີໄ ຍຌັ ຅ຸ຃ທາຓປບໄ ຌ 2 ກາຖໍຖີ/ຽຌບໄ ຋ຆີ ຄັ ຉ຾ີ ຓຈັ /ທຌິ າ຋ີ(2 CaI/c s). ເຌຍຌັ ຈາຽຖາ຺ ຾ຘຄ຋ຘີ ໃ ບຄຖຄ຺ ຓາຘໃ ູໝາໄ ຿ຖກຌຌັໄ ຽຊຄິ ຅ະຍຌັ ຅຃ຸ ທາຓປບໄ ຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຾ຉໃ ຍໃ ໍຘາຓາຈຽປຈັ ເນໝໄ າໄ ຿ຖກແຈປໄ ຍັ ຃ທາຓປບໄ ຌຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ເຌ຾ຉໃ ຖະຍໃ ບຌ ງບໄ ຌທໃ າ຾ຉໃ ຖະບຄ຺ ຘາຂະໜາຌຂບຄ຿ຖກແຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຉາຽທຌັ ເຌຓູຌຉໃ າຄກຌັ ບໃ ຸຌນະຑູຓຂບຄບາກາຈ຅ຄີ ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ , ຾ຘຄ຋ຘີ ໃ ບຄຖຄ຺ ຓາຘໃ ູຂທ຺ໄ ຿ຖກ຾ຓໃ ຌຖຄ຺ ເຌຓູຌນຄໃຼ຋ຘີ ຸຈ. ຘະຌຌັໄ , ຅ໃ ຄິ ຊກຘະ຋ບໄ ຌ 45 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

຃ຌນົາງ ຾ຖະ ຃ທາຓປບໄ ຌກຽໍ ຘງແຎ. ຘໃ ທຌ຾ຘຄ຋ໃ ຘີ ໃ ບຄຖຄ຺ ຓາເຌຽຂຈຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈ ຾ຓໃ ຌຖຄ຺ ເຌຓູຓຽກບຍຉຄັໄ ຘາກຽຖບໄ ງໂ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຅ໃ ຄິ ຊກຘະ຋ບໄ ຌ຃ຌໝບໄ ງ ຾ຖະ ຍໃ ຽໍ ຘງ຃ທາຓປບໄ ຌນາົ ງ. ງບໄ ຌບາກາຈຓ຃ີ ທາຓຘາຓາຈຈູຈຽບາ຺ ຃ທາຓປບໄ ຌ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຽຓໃ ບ຾ຘຄຉາຽທຌັ ຏໃ າຌຍຌັ ງາກາຈແກຽ຋ໃ າ຺ ເຈ ຃ທາຓ ປບໄ ຌ຅ຄີ ຊກບາກາຈຈຈູ ຽບາ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ . ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຾ຘຄ຋ໃ ແີ ຎປບຍຂທ຺ໄ ຿ຖກ຅ໃ ຄິ ຽຘງ຃ທາຓປບໄ ຌດໃ າຄນົທຄນາົ ງຓຌັ ຅ໃ ຄິ ຓບີ ໃ ຸຌນະຑູຓ ຉໃ ໍານົາງຽຂຈຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈ ຾ຖະ ຽຂຈຽຘຌັໄ ບາງຌັ ຽຎຌັ ຋ໃ ແີ ຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຉາຽທຌັ ນົາງ຃: ຽຂຈຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈ 12 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ X 365 ທຌັ = 4.380 ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ. ຽຊຄິ ຅ະແຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຉາຽທຌັ ເຌແຖງະຏໃ າຌຓາຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ເຌຎໜີ ໃ ຄຶ ໂ ຾ຉໃ ຃ທາຓປບໄ ຌຑຈັ ແຈປໄ ຍັ ຃ທາຓ ນຸົຈຖໃ ຌກຌັ ເຌຽຌບໄ ຋ໃ ຋ີ ໃ ຾ີ ຃ຍກທໃ າ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌຘູຄກທໃ າ, ຘໃ ທຌ຾ຘຄ຋ໃ ຘີ ໃ ບຄຖຄ຺ ຘໃ ູຽຘຌັໄ ຂະໜາຌ຿ຈງຘະຽຑາະຍໍຖິ ຽທຌຂທ຺ໄ ຿ຖກຑຈັ ຽຎຌັ ຽຌບໄ ຋ໃ ກີ ທາໄ ຄກທໃ າ ຅ໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌໜບໄ ງກທໃ າ. ຌບກ຅າກຌຌັໄ ບໃ ຸຌນະຑູຓຂບຄຍຌັ ງາກາຈງຄັ ຎໃ ຼຌແຎຉາຓຍຌັ ຈາຎຈັ ແ຅ຖໃ ຸຓຌບີໄ ກີ . - ບໃ ຸຌນະ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຉາຓງໃ າຌ຃ທາຓຘູຄ ຿ຈງຘະຽຑາະ ຆຌັໄ ຿ຉຕີ ຿ຎຘະ຾ຒຍໍຖຽິ ທຌັ ຉຈິ ກຍັ ນຌາໄ ຈຌິ ບໃ ຸຌນະຑູຓຘູຄ ກທໃ າ, ຽຓໃ ບຂຌຶໄ ຘູຄຽ຋ໃ າ຺ ເຈບຸຌນະຑູຓຂບຄຆຌັໄ ຌ຅ີໄ ະນຸົຈຖຄ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຽຆໃ ຌັ : ດໃ ູຽຓບຄຎາກຽຆເຌ຃ທາຓຘູຄ 92 ຾ຓຈັ ຓບີ ໃ ຸຌນະ ຑູຓຘະຽຖໃ ງຎະ຅າໍ ຎີ 26,9 ບຄ຺ ຘາຽຆ ຾ຉໃ ດໃ ູຎາກຆໃ ບຄ ເຌ຃ທາຓຘູຄ 1.200 ຾ຓຈັ ຓບີ ຸຌນະຑູຓຘະຽຖໃ ງ 20,3 ບຄ຺ ຘາ ໝາງ ຃ທາຓທໃ າບຸຌນະຑູຓນຸົຈຖຄ຺ ຉາຓຖາໍ ຈຍັ ຂບຄ຃ທາຓຘູຄ. - ບໃ ຸຌນະຑູຓຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎຉາຓ຋ໃ ຉີ ຄັໄ ເກ ໄ ນົ ແກ຅າກ຋ະຽຖ. ຃ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄຌ຅ີໄ ະຽນຌັ ແຈດໄ ໃ າຄ຅ະ຾຅ຄໄ ຖະນທໃ າຄບຄ຺ ຘາຂະໜາຌຈຼທກຌັ ຂບຄ຾ຏໃ ຌຈຌິ ດໃ ູເ຅ກາຄ຋ະທຍີ ກຍັ ຾຃ຓ຋ະຽຖ, ຖະນທໃ າຄກາຄຽທຌັ ຾ຖະ ກາຄ຃ຌ, ຘໃ ທຌ຾຃ຓ຋ະຽຖ ບາກາຈ຅ະຎກ຺ ກະຉຈິ .ີ - ບຸຌນະຑູຓ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຉາຓປູຍ຾ຍຍ ຾ຖະ ກາຌ຅ຈັ ທາຄຂບຄຑູຓຘຌັ ຊາຌ. ຽຂຈຑູຓຘຌັ ຊາຌປາຍຑຼຄຓບີ ຸຌ ນະຑູຓ຾ຉກຉໃ າຄກຍັ ນຸົຍ, ຃ໃ ບງນຄໃຼຄ. ຽຎີຌໄ ຑູ຋ຈິ ຉາຽທຌັ ຉກ຺ ນົ ຽຍບໄ ຄ຋ໃແີ ຈປໄ ຍັ ຾ຘຄ຾ຈຈນົາງ ຾ຓໃ ຌຓບີ ຸຌນະຑູຓຘູຄກທໃ າ ຽຍບໄ ຄກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓ. - ບຸຌນະຑູຓ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ງບໄ ຌກາຌຽ຃ໃ ບຌແນທຂບຄຓູຌບາກາຈ. ກາຌຽ຃ໃ ຌແນທຂບຄຓທຌບາກາຈ ປບໄ ຌ ນົ ຓທຌບາກາຈໜາທຎກ຺ ຃ຸຓຑຌໄ ຋ໃ ເີ ຈໜໃ ຄຶ ກ຅ໍ ະເນບໄ ຸຌນະຑູຓຂບຄຂຄ຺ ຽຂຈຽນໃ ົາ຺ ຌຌັໄ ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ນົ ນຸົຈຖຄ຺ , ງບໄ ຌກາຌຽ຃ໃ ບຌແນທ ຂບຄຓທຌບາກາຈ ຅ໃໃ ຄິ ຽຎຌັ ຘາຽນຈໜໃ ຄຶ ຽກຈີ ຓຖີ ະຈູກາຌຉໃ າຄໂ ນົ ຑູຓບາກາຈ຋ບໄ ຄຊໃ ຌິ ຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຽຆໃ ຌັ : ຓທຌບາກາຈ ຾ຏຌຈຌີ , ຓທຌບາກາຈຓະນາຘະໝຸຈ, ຓທຌບາກາຈຂທ຺ໄ ຿ຖກ.. ກາຌຽ຃ບຌຉທ຺ ຂບຄຓທຌບາກາຈຽນໃ ົາ຺ ຌຌັໄ ຅ະຽປຈັ ເນຂໄ ຄ຺ ຽຂຈຈໃ ຄັ ກໃ າທ ຖກັ ຘະຌະບາກາຈຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓໃ ຌບຸຌນະຑູຓ. - ບຸຌນະຑູຓ຾ຉໃ ກຉໃ າຄກຌັ ງບໄ ຌຎະຖຓິ າຌຎກ຺ ຃ຸຓຂບຄຽຓກເຌ຋ບໄ ຄຒາໄ ຎະຖຓິ າຌຂບຄ຾ຘຄ຾ຈຈຘໃ ບຄຖຄ຺ ຘໃ ູໜາໄ ຈຌິ ນົ ຋ບໄ ຄຒາໄ ແຈໜໄ ບໄ ງນົາງຂຌຶໄ ກຍັ ຎະຖຓິ າຌຂບຄຽຓກຽຆໃ ຄິ ຽຓກຍໃ ໍຑຼຄ຾ຉໃ ຍໃ ໍຘາຓາຈກຌັໄ ກາຄ຾ຘຄຉາຽທຌັ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຓຌັ ງຄັ ເນກໄ າຌ ຾ຏໃ ກະ຅ໃ າງຂບຄບຸຌນະຑູຓຂບຄຈທຄຉາຽທຌັ ຖຄ຺ ຘໃ ູໜາໄ ຈຌິ ຆາໄ ຖຄ຺ . - ບຸຌນະຑູຓ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ງບໄ ຌບຈິ ຋ຑິ ຌ຺ ຂບຄກະ຾ຘຌາໍໄ ເຌຓະນາຘະໝຸຈ. ກະ຾ຘຌາໍໄ ຽ຃ໃ ບຌເຌຓະນາຘະໝຸຈ (ຌາໍໄ ຽ຃ໃ ບຌປບໄ ຌ-ຌາໍໄ ຽ຃ໃ ບຌຽດຌັ ) ແຈບໄ ຈິ ຋ຑິ ຌ຺ ຘູຄຉໃ ກໍ າຌຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ນົ ນຸຈົ ຖຄ຺ ຂບຄບຸຌນະຑູຓເຌຍໍຖຽິ ທຌ຋ໃ ເີ ກ຃ໄ ຼຄ ຽຆໃ ຌັ : ຑາກຉາ ຽທຌັ ຉກ຺ ຂບຄບາຽຓຕກິ າຽໜບ຋ໃ ແີ ຈປໄ ຍັ ບຈິ ຋ຑິ ຌ຺ ຉໃ ໍຘາງຌາໍໄ ຽ຃ໃ ບຌຽດຌັ ກາຖຒີ ໍຽຌງ ຽປຈັ ເນບໄ ຸຌນະຑູຓຉໃ າໍ ກທໃ າຑາກຉາກຽທຌັ ບບກ຋ໃ ຓີ ກີ າຌຽ຃ໃ ບຌແນທຂບຄຘາງຌາໍໄ ຽ຃ໃ ບຌປບໄ ຌຽກຌີ ຘະຉຕຓິ . ຌບກ຅າກຍຌັ ຈາຎຈັ ແ຅ຉໃ າຄໂ຋ໃ ກີ ໃ າທຓາຂາໄ ຄຽ຋ຄິ ຌຌັໄ ຾ຖທໄ ງຄັ ຓຎີ ຈັ ແ຅ບໃ ຌໂ຋ໃ ຘີ ໃ ຄ຺ ຏຌ຺ ກະ຋ຍ຺ ຉໃ ໍຑູຓບາກາຈຂບຄຂຄ຺ ຽຂຈເຈໜໃ ຄຶ ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກ ຽຆໃ ຌັ : ກະ຾ຘຖຓ຺ ຑຈັ , ບາຌຽຍ຿ຈຂບຄໜາໄ ຈຌິ ຾ຖະ ບໃ ຌໂ. 46 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ກາຌທຈັ ຾຋ກບຸຌນະຑູຓແຈຌໄ ໍາເຆບໄ ຸຎະກບຌນົາງຆະຌຈິ ຋ໃ ຾ີ ຉກຉໃ າຄກຌັ , ບຸຎະກບຌ຋ໃ ເີ ຆນໄ ົາງກທໃ າໝໃ ເູ ຌກາຌ ທຈັ ຾຋ກບຸຌນະຑູຓ຾ຓໃ ຌ ຾ຉກ຿ຓ຾ຓຈັ ຽຆໃ ຄິ ຎະກບຍຓ຾ີ ຉກ຿ຉ຾ຓຈັ ຿ຖນະ, ຾ຉກ຿ຉ຾ຓຈັ ຂບຄ຾ນົທ ຾ຖະ ຾ຉກ຿ຉ ຾ຓຈັ ຌາໍໄ ຽນົາ຺ໄ . ນທ຺ ໜໃ ທງທຈັ ຾຋ກບຸຌນະຑູຓຓ຃ີ : ບຄ຺ ຘາ຾ຆຌຆບີ ຸຈ (ນົ ບຄ຺ າຘາຽຆ c) ບຄ຺ ຘາຒາຽຕຌປາງ F ຾ຖະ ບຄ຺ ຘາ ຾ກຌທຌິ ( K ) ບຄ຺ ຘາ c ຽຖໃ ຓີ ຅າກ 0 ຽຊຄິ 100 . ຘໃ ທຌບຄ຺ ຘາ F ຽຖໃ ຓີ ຅າກ 32 ຽຊຄິ 212 (1 = 1,8 F ). ຽ຃ໃບຄທຈັ ຾຋ກບຸຌນະຑູຓ 3. ກາຌແຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຈທຄຉາຽທຌັ ຾ຖະ ບຸຌນະຑູຓຂບຄຍຌັ ງາກາຈຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎຉາຓຎຈັ ແ຅ ຾ຖະຽຄໃບຌແຂ ຉໃ າຄໂ 3.1.ບຸຌນະຑູຓ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຉາຓແຖງະບຄ຺ ຘາຂະໜາຌ ຾ຘຄຉາຽທຌັ ຋ໃ ຘີ ໃ ບຄຖຄ຺ ຓາເຘໃ ໜາໄ ຿ຖກຽປາ຺ ຌີໄ ຍຌັ ຅຃ຸ ທາຓປບໄ ຌ 2 cal / cm2 ຉໃ ໍທຌິ າ຋ຍີ ຌັ ຈາຖາ຾ຘຄ຋ໃ ຾ີ ຖໃ ຌຏໃ າຌຂະໜ າຌກຌັ ຖຄ຺ ຓາຘໃ ູໜາໄ ຿ຖກຌຽີໄ ຊຄິ ຅ະຍຌັ ຅຃ຸ ທາຓປບໄ ຌຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຾ຉໃ ກໃ ຍໍ ໃ ຘໍ າຓາຈຽປຈັ ເນໜໄ າໄ ຿ຖກປຍັ ຃ທາຓປບໄ ຌຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ເຌ຾ຉໃ ຖະ ຍບຌ ງບໄ ຌທໃ າ ຍຌັ ຈາບຄ຺ ຘາຂະໜາຌແຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຉາຽທຌັ ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ບຸຌນະຑູຓຂບຄບາກາຈ຅ໃ ຄຶ ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຾ຘຄ຋ໃ ຖີ ຄ຺ ຘໃ ູ ຂທ຺ໄ ຿ຖກ຾ຓໃ ຌຉຄັໄ ເຌຓຸຓຄຼໃຄ຋ໃ ຘີ ຸຈ, ຘະຌຌັໄ ຅ໃ ຄິ ຘະ຋ບໄ ຌ຃ຌນາົ ງ ຾ຖະ ຃ທາຓປບໄ ຌກໃ ຘໍ ູຌຽຘງແຎ ຘທຌ຾ຘຄ຋ໃ ຖີ ຄ຺ ຓາເຌຽຂຈ ຽຘຌັໄ ຘູຌຘູຈ຾ຓໃ ຌຖຄ຺ ເຌຓູຓຽກບຍຉຄັ ຘາກຽຖບໄ ງໂ, ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ ຊກຘະ຋ບໄ ຌ຃ໃ ຌໜບໄ ງ ຾ຖະ ຍໃ ໍຽຘງ຃ທາຓປບໄ ຌນົາງ. ຌບກ຅າກຌ຾ີໄ ຘຄຉາຽທຌັ ກໃ ບຌ຅ະປບຈ຾ຉໃ ຖະບຄ຺ ຘາຂະໜາຌຓຌັ ແຈຏໄ ໃ າຌຍຌັ ງາກາຈເຌ຾ຉໃ ຖະ຋າຄ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຃: ຽຂຈຘູຌ ຘູຈ ຾ຓໃ ຌຏໃ າຌບາກາຈເຌແຖງະ຋າຄ຋ໃ ຘີ ຌັໄ ກໃ ທາຽຂຈຂທ຺ໄ ຿ຖກ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຽຓໃ ບ຾ຘຄຉາຽທຌັ ຏໃ າຌບາກາຈນົາງຽ຋ໃ າ຺ ເຈ຃ທາຓ ປບໄ ຌ຾ນຄຊກບາກາຈຈູຈຽບາ຺ ນົາງຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ . ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຾ຘຄ຋ໃ ແີ ຎປບຈຂທ຺ໄ ຿ຖກ຅ໃ ຄິ ຽຘງ຃ທາຓປບໄ ຌດໃ າຄນົທຄນົາງຓຌັ ຅ໃ ຄິ ຓີ ບຸຌນະຑູຓຉໃ າໍ ນົາງ. ຽທາ຺ໄ ຖທຓ຾ຖທໄ ຾ຉໃ ຖະບຄ຺ ຘາຽ຋ຄິ ໜາໄ ຿ຖກ຾ຓໃ ຌແຈປໄ ຍັ ຾ຘຄ຾ຈຈເຌແຖງະຽທຖາຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ເຌໜໃ ຄຶ ຎ,ິ ຾ຉໃ ຃ທາຓປບໄ ຌ຋ໃ ແີ ຈໄ ປຍັ ຑຈັ ນຸົຈຖໃ ຌກຌັ ເຌ຾ຉໃ ຖະບຄ຺ ຘາຂະໜາຌ ຾ຖະ ບກິ ດໃ າຄໜໃ ຄຶ ຖາໍ ຾ຘຄ຋ໃ ຓີ ຽີ ຌບໄ ຋ໃ ໜີ າໄ ຉຈັ ບຌັ ຈໃ ຼທກຌັ ຽຓໃ ບຖຄ຺ ຘູຽຂຈຘູຌຘູຈ ຑຈັ ຓຽີ ຌບໄ ຋ໃ ຾ີ ຃ຍກໃ ທາ ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນຓໄ ຃ີ ທາຓປບໄ ຌໜບໄ ງກໃ ທາ. 3.2 ບຸຌນະຑູຓ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຉາຓງໃ າຌ຃ທາຓຘູຄ 47 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ

ຆຌັໄ ຿ຉຕ຿ຎຘ຾ຒຽຎຌັ ຆຌັໄ ຋ໃ ຉີ ຈິ ກຍັ ໜາໄ ຿ຖກ຾ຖະຽຎຌັ ຆຌັໄ ຋ໃ ແີ ຈປໄ ຍັ ບຸຌນະຑູຓ຅າກກາຌ຾ຐຄ຃ທາຓປບໄ ຌ ຅າກໜາໄ ຈຌິ ນົາງກທໃ າກາຌແຈປໄ ຍັ ຃ທາຓປບໄ ຌ຿ຈງກຄ຺ ຅າກ຾ຘຄຉາຽທຌັ . ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ບຸຌນະຑູຓຂບຄກາຌຌ຅ີໄ ໃ ຄິ ຓນີ ຸົຈຖຄ຺ ຉາຓຖະຈຍັ ຃ທາຓ ຘູຄ ໝາງ຃ທາຓທໃ າຘູຄ຅າກໜາໄ ຈຌິ ຂຌໄ ແຎຽ຋ໃ າ຺ ເຈບຸຌນະຑູຓກໃ າໍ ງໃ ຄິ ຉໃ ໍາຖຄ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ . ບກີ ຈາໄ ຌໜໃ ຄຶ ຎະຖຓິ າຌ ຾ຖະ ຓທຌຘາຌ ຂບຄບາກາຈດໃ ູ຾ຉໃ ຖະງໃ າຌ຃ທາຓຘູຄຌຌັໄ ກໃ ໍຓກີ າຌ຾ຉກຉໃ າຄ຅ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນຖໄ ະຈຍັ ກາຌຘຼຈຘຂີ ບຄ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄບາກາຈຓກີ າຌ ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ , ຅າກຽຂຈ຋ໃ ຄ຺ ຑຼຄຂຌໄ ແຎຘໃ ູຽຂຈຑູຈບງ ນົ ຽຂຈຘູຄກໃ ທາຌຌັໄ , ຓທຌຘາຌຂບຄບາກາຈກໃ ໍງໃ ຄິ ໜບໄ ງຖຄ຺ , ຿ຓຽຖກຸຌ ຂບຄບາກາຈ຅ໃ ຄິ ຍໃ ຘໍ ຼຈຘກີ ຌັ ນາົ ງບາກາຈ຅ໃ ຄິ ຽດຌັ ຖຄ຺ ຽຖບໄ ງໂ. ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຽຓບຄ ຎາກຽຆເຌຖະຈຍັ ຃ທາຓຘູຄ 92 ຾ຓຈັ ຓບີ ຸຌນະຑູຓຘະຽຖໃ ງຎະ຅າໍ ຎີ 26,9˚C ຾ຉໃ ດໃ ູຎາກຆໃ ບຄ 1,200 ຾ຓຈັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ ຓຑີ ຼຄ 20,3 ˚C ໝາງ຃ທາຓທໃ າບຸຌນະຑູຓນຸົຈຖຄ຺ ຉາຓຖະຈຍັ 100 ຾ຓຈັ ຄຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ ເຌຘະຑາຍບາກາຈ຾ນຄໄ ຎບຈ຿ຎໃ ຄ຾ຓໃ ຌ 1 ˚C ເຌຘະຑາຍບາກາຈຆໃ ຸຓ 0,5 ˚C ຾ຖະ ເຌຘະຑາຍບາກາຈຎະຘຓ຺ 0,6 ˚C ຾ຉໃ ກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓເຌກໃ ໍ ຖະຌບີ ຸ ຌນະຑູຓຂບຄບາກາຈຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄເຌຖກັ ຘະຌະຂບຄຑູຓບາກາຈກໃ ໍຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ກຌັ ໝາງ຃ທາຓທໃ າ຾຋ໃ ຌ຋ໃ ີ ບຸຌນະຑູຓ຅ະນຸົຈຖຄ຺ ຉາຓຖະຈຍັ ຃ທາຓຘູຄ຾ຉໃ ຑຈັ ກຍັ ຽຑໃ ຓີ ຂຌໄ ບກີ . ເຌກໃ ຖໍ ະຌຈີ ໃ ຄັ ຄກໃ າທ: ຽຑໃ ຌີ ຽບຌີໄ ທໃ າ: ກາຕາຈໃ ຼຄຎີຌໄ ຽຆໃ ຌັ : ຽຓໃ ບຓທຌບາກາຈຽດັຌຎະ຋ະະກຍັ ຓທຌບາກາຈປບໄ ຌ຅ະດໃ ູຽ຋ໃ ຄິ , ບາກາຈຽດັຌ຅ະດໃ ູຖໃ ຸຓຽປຈັ ເນບໄ າກາຈດໃ ູຖໃ ຸຓຽດັຌກໃ ທາ ບາກາຈຆຌັໄ ຽ຋ຄິ ບກີ ກຖໍ ະຌໜີ ໃ ຄຶ ຽຓໃ ບຓຽີ ຓກຍຄັ ຾ຘຄຈທຄຉາຽທຌັ ບາກາຈຆຌັໄ ຖໃ ຸຓກໃ ຅ໍ ະຽດຌັ ກທໃ າ. 3.3. ບຸຌນະຑູຓ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ແຖງະ຋ໃ ຉີ ຄັໄ ເກ ໄ ນົ ແກ຅າກ຋ະຽຖ ດໃ ູຉາງຽຂຈຉໃ າຄໂ຋ໃ ດີ ໃ ູກາຄ຋ະທຍີ ຾ຖະ ດໃ ູຉາຓ຾຃ຓ຋ະຽຖຽປາ຺ ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າບຸຌນະຑູຓຂບຄບາກາຈຓ຃ີ ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄ ກຌັ ດໃ າຄ຅ະ຾຅ຄໄ ຽຊຄິ ທໃ າຍຌັ ຈາຽຂຈຽນໃ ົາ຺ ຌີໄ ຅ະດໃ ູເຌຂຄ຺ ຽຂຈບຄ຺ ຘາຂະໜາຌບຌັ ຈຼທກຌັ ກໃ ໍຉາຓ ດໃ ູກາຄ຋ະທຍີ ຌຌັໄ ຽປາ຺ ຅ະຽນຌັ ທໃ າບຸຌນະຑູຓຂບຄບາກາຈຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄແທ຃: ບາກາຈ຅ະປບໄ ຌນົາງເຌບາກາຈປບໄ ຌ ຾ຖະ ບາກາຈໜາທນົາງເຌງາຓ ໜາທ ນົ ບຸຌນະຑູຓ຅ະຘູຄເຌງາຓກາຄຽທຌັ ຾ຖະ ຅ະຉໃ ໍາເຌງາຓກາຄ຃ຌ. ຘໃ ທຌ຾ຉກດໃ ູຽຂຈ຾຃ຓ຋ະຽຖຌຌັໄ ບຸຌນະຑູຓຂບຄ ບາກາຈ຾ຓໃ ຌຓຖີ ກັ ຘະຌະຎກ຺ ກະຉຈິ ີ ຃ ຓຌັ ຍໃ ໍຂຘໄ ູຄ ນົຍໃ ໍຖຄ຺ ຉໃ ໍານາົ ງຽກຌີ ແຎ. ເຌຖະຈູ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຾ຖະ ຖະນທໃ າຄກາຄຽທຌັ ຾ຖະ ກາຄ຃ຌກໃ ຍໍ ໃ ໍນຸົຈຖໃ ຌກຌັ ນົາງ ກາຌ຋ຽີ ຎຌັ ຽຆໃ ຌັ ຌຌັໄ ກໃ ງໍ ບໄ ຌທໃ າ ຃ທາຓຘາຓາຈຂບຄກາຌຈູຈຆຍັ ຃ທາຓປບໄ ຌ ຾ຖະ ກາຌ ຖະຍາງ຃ທາຓປບໄ ຌຂບຄຈຌິ ຾ຖະຌາໍໄ ຓ຃ີ ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຌຌັໄ ຽບຄ. ຈຌິ ຋ບໄ ຌ຿ປຓ຃ທາຓປບໄ ຌແຈຆໄ າໄ ກທໃ າ ຾ຖະ ໜບໄ ງກທໃ າ ຽຑາະຓຌັ ຅ະປຍັ ແທດໄ ໃ ູເຌຆຌັໄ ຍາາຄໂຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັ , ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຓຌັ ຅ໃ ຄຶ ປບໄ ຌນົາງເຌຽທຖາ຾ຈຈຽຏາ຺ ນົເຌງາຓປບໄ ຌ຾ຉໃ ຽຓບຈຌິ ປຍັ ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຖະຈູຈຆຍັ ແຈໜໄ ບໄ ງ຾ຖທໄ ຑຈັ ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌແຈແໄ ທຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ,຅ໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນບໄ ຸຌນະຑູຓຽດຌັ ແທເຌງາຓກາຄ຃ຌ ນົ ງາຓໜາທ. ຘໃ ທຌຌາໍໄ ປຍັ ຃ທາຓປບໄ ຌແຈນໄ າົ ງ ຾ຖະ ຽຖກິ , ປກັ ຘາບຸຌນະຑູຓແທແໄ ຈຈຌ຺ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ໜາໄ ຌໍາໄ ຅ໃ ຄຶ ຍໃ ໍປບໄ ຌຽຓບຊກ຾ຈຈ ຽຏາ຺ ເຌງາຓກາຄຽທຌັ ນົ ງາຓປບໄ ຌ ຾ຖະ ເຌງາຓກາຄ຃ຌກໃ ຅ໍ ະ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌແຈ຅ໄ ໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນບໄ ຸຌນະຑູຓຍໃ ໍຽດຌັ ແທ. 3.4 ບຸຌນະຑູຓ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຉາຓປູຍ຾ຍຍ ຾ຖະ ກາຌ຅ຈັ ທາຄຂບຄຑູຓຘຌັ ຊາຌ ປູຍ຾ຍຍຂບຄຑູຓຘຌັ ຊາຌ ກໃ ຓໍ ຍີ ຈ຺ ຍາຈຘາ຃ຌັ ເຌກາຌຽປຈັ ເນບໄ ຸຌນະຑູຓຂບຄບາກາຈຓກີ າຌ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຽຊຄິ ທໃ າ຅ະງໃ ູ ເຌຽຂຈບຄ຺ ຘາຂະໜາຌຈຼທກຌັ ກໍຉາຓ. ຽຂຈຈຌິ ຋ໃ ປີ າຍຑຼຄກຉໍ າຓ຅ະຓບີ ຸ ຌນະຑູຓ຾ຉກຉໃ າຄກຍັ ຽຂຈນຸົຍ຿ຌຌ ນົ ຃ບໄ ງ, ຄໃຼຄ ຾ຖະ ຽຎຌີໄ ຑູ. ຌບກ຅າກ ຌກີໄ າຌ຅ຈັ ທາຄຑູຓຘຌັ ຊາຌກໃ ໍ຾ຓໃ ຌຎຈັ ເ຅ໜໃ ຄຶ ຋ໃ ຽີ ປຈັ ເນບໄ ຸຌນະຑູຓ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ດໃ ູເຌຂຄ຺ ຽຂຈ ຈໃ ຼທກຌັ ຽຆໃ ຌັ : ຽຎີຌໄ ຑູ຋ໃ ແີ ຈປໄ ຍັ ຾ຘຄ຾ຈຈນົາງກທໃ າກໃ ໍ຅ະຓບີ ຸຌນະຑູຓຘູຄກໃ ທາຽຍບໄ ຄກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓ຋ໃ ຍີ ໃ ແໍ ຈປໄ ຍັ ຾ຘຄ຾ຈຈນົາງ ຎາຌເຈ. ຎຌີໄ ຑູຈາໄ ຌ຋ໃ ຎີ ໃ ຌີ ໜາໄ ເຘໃ ຋ຈິ ຉາຽທຌັ ຉກ຺ ກໃ ງໍ ບໄ ຌແຈປໄ ຍັ ຃ທາຓປບໄ ຌ຅າກ຾ຘຄຉາຽທຌັ ນົາງກໃ ທາຈາໄ ຌຉາຽທຌັ ບບກຌຌັໄ ກໃ ໍ ຽຑາະທໃ າ ຽຎຌີໄ ຑູຈາໄ ຌຉາຽທຌັ ຉກ຺ ຌຌັໄ ຽຎຌັ ຽຍບໄ ຄ຋ໃ ແີ ຈປໄ ຍັ ຾ຘຄຉາຽທຌັ ເຌງາຓຍໃ າງ, ຽຆໃ ຄິ ຾ຘຄ຾ຈຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ທາຓຽຂຓັໄ ຘູຄກທໃ າງາຓ ຽຆາ຺ໄ ນາົ ງ ງບໄ ຌທໃ າ ຾ຘຄ຾ຈຈເຌງາຓຽຆາ຺ໄ ຅ະຘູຌຽຘງຑະຖຄັ ຄາຌນາົ ງ ຽຑາະທໃ າບາກາຈ຅ະຓ຃ີ ທາຓ຃ຌໄ ນາົ ງ, ຓຽີ ຓກ, ຓ຃ີ ທັ ຌ 48 ປຼຄ຿ຈງ ຎຉ ຽຑຈັ ຈາທຌັ ຅ຌັ ຋ະຽຑຄັ