ลำธารชีวิต

ผใู้ ดจะกลา่ ววา่ “เขา้ ใจๆๆๆ” สกั เทา่ ใด กส็ กั แตว่ า่ “เขา้ ใจ” แตป่ าก เทา่ นนั้ และเทา่ นน้ั จรงิ ๆ จะไมม่ ากไปกวา่ พดู นนั้ และประโยชนท์ ไี่ ดส้ ำ� หรบั ผนู้ ั้นกเ็ พียงแคพ่ ูดเท่านั้นจริงๆ ด้วย จะมากกวา่ พดู ไปไม่มแี ล้ว ผูน้ น้ั กค็ ือ ไมไ่ ดอ้ ะไรเลยสำ� หรบั เรอ่ื งทเี่ ขากลา่ ววา่ “เขา้ ใจ” นน้ั เชน่ ถา้ ขา้ พเจา้ กลา่ วออก ไปขณะนวี้ า่ “ขา้ พเจา้ เปน็ มหาเศรษฐขี องโลกแลว้ ” ขา้ พเจา้ กลา่ วแลว้ และนน่ั กเ็ ปน็ เพยี งสกั แตว่ า่ ขา้ พเจา้ ไดพ้ ดู ออกไปเทา่ นนั้ ขา้ พเจา้ จะไดเ้ ปน็ มหาเศรษฐี จรงิ ตามทพี่ ดู นน้ั กห็ าไม่ เพราะขา้ พเจา้ เพยี งเขา้ ใจคำ� วา่ “มหาเศรษฐ”ี คอื คน ผอู้ ยใู่ นสภาพอยา่ งไร? และจะตอ้ งทำ� อยา่ งไรบา้ ง? จงึ จะไดเ้ ปน็ มหาเศรษฐี ขา้ พเจา้ เขา้ ใจอยา่ งดเี พยี งเทา่ นี้ แตข่ า้ พเจา้ ไมไ่ ดท้ ำ� ไมไ่ ดป้ ฏบิ ตั ิ ไมไ่ ดท้ ดลอง ตามวธิ กี ารทเ่ี ขา้ ใจนน้ั ๆ ตามแนวทางตา่ งๆ ทข่ี า้ พเจา้ เขา้ ใจนน้ั และมไิ ดม้ ี “ผล” นนั้ เกดิ ทขี่ า้ พเจา้ จรงิ เปน็ ปรากฏเลย ขา้ พเจา้ กค็ งเปน็ คนๆ เดมิ มฐี านะ เทา่ เดมิ ขา้ พเจา้ จะเปน็ มหาเศรษฐไี มไ่ ดเ้ ลยตราบโลกแตกฟา้ ทลาย ดงั นนั้ “พระ” ผเู้ รยี นรมู้ เี ปรยี ญถงึ ๙ ประโยคกด็ ี หรอื “ผรู้ ”ู้ ใดทคี่ ดิ วา่ “ตนร”ู้ แตม่ ไิ ดน้ ำ� ความรหู้ รอื ความเขา้ ใจนนั้ ๆ ไปปฏบิ ตั เิ พอื่ ให้ “รแู้ ท”้ หรอื เพอ่ื ใหเ้ กดิ ผลจน “แจง้ ใจ” แลว้ ละก็ ผนู้ นั้ จะถงึ ซงึ่ คำ� วา่ “ผรู้ ”ู้ อนั คอื “พทุ ธะ” และจะถงึ ซงึ่ คำ� วา่ “มคี วามร”ู้ อนั คอื “วชิ ชา” นนั้ ไมไ่ ดเ้ ลย ผนู้ น้ั จะยงั คง หลงตนวา่ เปน็ “ผรู้ ”ู้ (ยงั ไมแ่ ท)้ อยเู่ ทา่ นนั้ เอง และกจ็ ะพลอยหลอกผคู้ น ดว้ ยคำ� พดู ดว้ ยโวหาร ดว้ ยภาษาวา่ ตนเอง “ร”ู้ ไปตลอดชวี ติ แตแ่ ทจ้ รงิ แลว้ ตนเองยงั เตม็ ไปดว้ ย “อวชิ ชา” คอื เตม็ ไปดว้ ย “ความไมร่ ”ู้ นน่ั เอง “ความร”ู้ แคท่ ฤษฎี หรอื แคภ่ าษา ตำ� รา ทเี่ ราไดย้ นิ ไดฟ้ งั ไดท้ อ่ งจำ� มาแลว้ จนขน้ึ ใจนนั้ ไมว่ า่ จะเปน็ “ความร”ู้ ในแขนงทางโลก หรอื โดยเฉพาะ อยา่ งยง่ิ ทางธรรม จะทำ� ใหผ้ มู้ ี “ความร”ู้ แคข่ นั้ นนั้ กลายเปน็ “ผรู้ ”ู้ อนั เรยี ก ในพทุ ธศาสนาวา่ “พทุ ธะ” นน้ั ไมไ่ ดเ้ ลย หรอื อยา่ งนอ้ ยแคข่ นั้ เรยี กวา่ “โพธ”ิ กย็ งั ไมไ่ ด้ “โพธ”ิ กค็ อื “ผใู้ ฝร่ อู้ ยา่ งแท”้ คอื ผจู้ ะกา้ วขนึ้ ไปเปน็ “พทุ ธะ” นนั่ เอง และเปน็ “ผมู้ คี วามร”ู้ อนั เรยี กวา่ เปน็ “ผมู้ วี ชิ ชา” มาบา้ งแลว้ ลำ� ธารชวี ติ | ๑๐๑

มากนอ้ ยตามแตท่ า่ นผนู้ ไ้ี ดพ้ ากเพยี รบำ� เพญ็ มา นน่ั คอื “โพธ”ิ ดว้ ยประการดงั นแี้ ล ผเู้ รยี นรู้ “ชวี ติ ” หรอื ผใู้ ครจ่ ะรจู้ กั “ชวี ติ ” จรงิ ๆ จงึ อยา่ เพยี งอา่ น เพยี งฟงั เพยี ง “ร”ู้ แคเ่ ทา่ ทส่ี กั แตว่ า่ “ร”ู้ ดงั ทข่ี า้ พเจา้ ได้ ยกตวั อยา่ งมานนั้ เลย จรงิ ! เราเขา้ ใจ ใครๆ กเ็ ขา้ ใจได้ เพราะเหตแุ ละผลใน ภาษามนั กต็ อ้ งลงตวั ของมนั เองในขนั้ ของภาษา ในขนั้ ของทฤษฎี แตก่ ระนน้ั แมจ้ ะพสิ จู นด์ ว้ ยเหตผุ ลทางภาษาออกมาแลว้ เรากจ็ ะตอ้ งนำ� ไปปฏบิ ตั ิ หรอื ทดลองกบั ของจรงิ ดว้ ย จงึ จะเรยี กวา่ เปน็ “ผล” ทเี่ กดิ ใหเ้ ราได้ “ร”ู้ อยา่ ง แทจ้ รงิ แจง้ ใจวา่ เปน็ ไปไดอ้ ยา่ งนนั้ จรงิ ยงิ่ การทดลองในเรอ่ื งของ “นามธรรม” หรอื เรอ่ื งของ “จติ ใจ” ทไ่ี มม่ รี ปู รา่ งตวั ตน อนั เปน็ สว่ นหนงึ่ ของ “ชวี ติ ” แลว้ ยง่ิ ตอ้ งท�ำดว้ ยตัวเราเองเท่านั้น เท่าน้ันจริงๆ เราจะไปคอยดูเขาทดลอง เหมอื นงานทดลองวทิ ยาศาสตรน์ น้ั ไมพ่ อเลย รไู้ มไ่ ด้ เพราะ “จติ ใจ” ไมม่ ตี วั มตี น เหน็ ไมไ่ ด้ จบั ตอ้ งไมไ่ ด้ สมั ผสั ไมไ่ ดด้ ว้ ยทวารทง้ั ๕ จงึ ตอ้ งสมั ผสั เองใน “จติ ใจ” ของตวั เองดว้ ยทวารท่ี ๖ ของเราเองจงึ จะได้ นแี่ หละคอื ปญั หาวา่ ทำ� ไมคนผเู้ รยี นธรรมะ จงึ ไมถ่ งึ “ธรรม” ไดส้ กั ที ไม่ “บรรลหุ ลดุ พน้ ” ไดส้ กั ที กเ็ พราะผเู้ ขา้ ใจวา่ ตนเปน็ “ผรู้ ”ู้ ทง้ั หลาย ไมน่ ำ� “ความร”ู้ ขน้ั ทฤษฎีทต่ี นไดร้ ับนั้นไปทดลองหรอื ปฏบิ ตั ิกบั ตนอยา่ งจรงิ จงั จนให้ “เกดิ ผล” รแู้ จง้ จรงิ แกต่ น จงึ ยงั คงเปน็ “ผรู้ ”ู้ อยา่ งหลอกอยนู่ นั่ เอง ตลอดกปั กลั ป์ แมจ้ ะเปน็ ผยู้ ดึ ศลี ยดึ วนิ ยั ยดึ วตั ร ตา่ งๆ ตามทม่ี ใี นตำ� ราบอก กลา่ วไว้ (อยา่ งพระภกิ ษทุ บ่ี วชอยเู่ ปน็ สว่ นมากในขณะน)ี้ กส็ กั แตว่ า่ ยดึ ไวท้ ำ� ตามไป เหมอื นโคเหมอื นกระบอื ทเี่ ขานำ� เขา้ แอกนวดขา้ วออกมาจากรวง ไดเ้ มลด็ ขา้ วออกมาเปน็ ถงั เปน็ เกวยี น ทงั้ ๆ ทโ่ี คหรอื กระบอื เหลา่ นนั้ กเ็ ปน็ ผทู้ ำ� เปน็ ผนู้ วด แตส่ กั แตว่ า่ นวดไปอยา่ งนนั้ ไมร่ หู้ รอกวา่ ผลมนั เกดิ ทไ่ี หน? ประโยชนม์ นั มอี ยา่ งไร? ไมร่ ู้ ไมเ่ หน็ จรงิ ๆ แมจ้ ะมเี มลด็ ขา้ วเปลอื กรว่ งลงมา กองพะเนนิ ตำ� ตา กไ็ มเ่ กดิ ความรสู้ กึ ในจติ ใจใดๆ ไมย่ นิ ดยี นิ รา้ ยอะไร ไมม่ ี รสรบั รอู้ ะไร เพราะโคและกระบอื นน้ั สกั แตป่ ฏบิ ตั ติ ามทเี่ คยถกู นำ� เขา้ แอก ๑๐๒ | ลำ� ธารชวี ติ

ถกู สงั่ สอนใหท้ ำ� อยา่ งนน้ั ทำ� อยา่ งนี้ กส็ กั แตว่ า่ ทำ� ไมเ่ คยพจิ ารณา (วปิ สั สนา) เลยวา่ มนั เองทำ� อะไร? หรอื วา่ กำ� ลงั ทำ� อะไร? จะมผี ลออกมาอยา่ งไร? ถกู ตอ้ งแลว้ หรอื ยงั ? ดขี นึ้ เลวลงอยา่ งไร? หรอื ควรปรบั ปรงุ แกไ้ ขในอะไร? อนั ไหนถกู แลว้ จะใหผ้ ลอยา่ งไร? อนั ไหนยงั ไมถ่ กู ตอ้ งใหผ้ ลอยา่ งไร? กไ็ ม่ เคยรู้ ไมเ่ คยสมั ผสั จรงิ จงั เลย นนั่ คอื ผทู้ รงศลี ทรงวนิ ยั ทรงวตั ร หรอื ทรงพรตไปวนั ๆ ตราบโลกน้ี แตกไป กค็ งจะบรรลธุ รรมใดๆ ไมไ่ ด้ เรอ่ื งของ “ชวี ติ ” เปน็ เรอ่ื งทพี่ ระพทุ ธเจา้ ใหเ้ รยี นรู้ “ชวี ติ ” หรอื “โลก” หรอื “ธรรมะ” กอ็ นั เดยี วกนั ถา้ เรยี นรู้ “ชวี ติ ” ไดห้ มดจน “แจง้ ” กร็ ซู้ ง่ึ “โลก” และรซู้ ง่ึ “ธรรมะ” นน่ั เอง ถา้ ใครยงั ไมร่ เู้ ลยวา่ “ชวี ติ ” คอื อะไร? ผนู้ นั้ กค็ อื ผปู้ ลอ่ ยตนไปกบั “ลำ� ธารชวี ติ ” หรอื ปลอ่ ยตนไปตาม “ยถากรรม” ของ ตนและของโลกนน่ั แล โลกมนั กพ็ าหมนุ แลว้ หมนุ เลา่ เวยี นวนหวั ปกั หวั ปำ� อยอู่ ยา่ งนนั้ ตราบโลกแตก จดหมายแจง้ ขอ้ สงสยั ใครใ่ หข้ า้ พเจา้ ชว่ ยอธบิ ายฉบบั ตอ่ ไปคอื :- พหลโยธนิ ดอนเมือง กรุงเทพฯ ๙ ๑๐ กมุ ภาพันธ์ ๒๕๑๓ สวัสดีคะ่ คณุ รักทนี่ ่ารัก ดิฉันได้อา่ น “ลำ�ธารชีวติ ” ของคณุ แล้ว นา่ สนใจมาก จงึ เขยี นมาถงึ คุณเพื่อถามว่า การเชิญเจ้าเข้าทรงได้น้ัน ท�ำได้ทุกคนไหมคะ? คนท�ำได้ จะต้องเป็นคนใจเข้มแข็ง หรือคนใจออ่ นแน่ ดฉิ ันดูคุณทางโทรทศั น์ เหน็ ว่า คุณเป็นคนท่ีมีเมตตาต่อสัตว์ ก็ต้องเป็นคนใจอ่อน แต่ท�ำไมสะกดจิต ลำ� ธารชวี ติ | ๑๐๓

ตนเองได้ คนที่รักสัตว์ รักต้นไม้ เขาว่าเป็นคนใจอ่อน ดิฉันเองใจอ่อน ดูมาลัยลอยวน อาบังแกตัดลิ้นเขา พอเลือดเขาไหลออก ดิฉันเป็นลม วิงเวียน เหง่ืองี้ท่วมตัวดิฉัน ปกติไม่เคยกลัวอะไรเลย หมายถึงผี ดิฉัน เคยไปแอบดูในที่เขาเก็บศพไว้มากๆ โดยไม่เคยจะหวาดกลัวผี แล้วก็ อยากจะเห็นว่าผีมีจริงไหม บ้านเกิดของดิฉันอยู่ติดกับป่าช้าหลังวัดญวน สะพานขาว เคยดูเขาผ่าศพ เผาศพนับครั้งไม่ถ้วน และที่บ้านของดิฉัน ก็เอาโลงผีมาท�ำเขื่อนก้ันขอบบ่อกันดินพัง เย็นๆ หรือกลางคืนเดือนหงาย ดิฉันก็จะน่ังที่ขอบบ่อ ก็นั่งบนไม้โลงผีนั่นแหละ ไม่เคยเลยท่ีผีจะมาหลอก ดิฉัน จิตของดิฉันอ่อนหรือแข็งคะ? จะท�ำการสะกดจิตตนเองได้ไหมคะ รายการน้ีคณุ จะตอบทาง “ลำ�ธารชวี ติ ” หรอื คะ ถา้ เชน่ นั้นขอตดั นามสกุล และเบอร์บา้ นออกนะคะ ที่วัดญวนสมณานัมบริหาร มีท่านสมภารองค์เก่าท่ีท่านมรณภาพ ไปแล้วน้ัน เม่ือท่านมีชีวิตอยู่ท่านท�ำพิธีลุยไฟ โดยติดธงและกั้นเชือกรูป สเี่ หลี่ยมกว้างยาว ๒๐ เมตรได้ แล้วจดุ ไฟตดิ ถ่านหกกระสอบ พอถา่ นติด ไฟแดงๆ แลว้ เกลย่ี กระจาย ดฉิ นั ยนื ดหู า่ งๆ ยงั รอ้ นจนหนา้ และคอของดฉิ นั แดงไปหมด แล้วท่านสมภารเบา๋ เองิ ท่านกท็ ำ�น�ำ้ มนตจ์ อกเลก็ ๆ ท่านดีดไป ท่วั ๆ เขาว่าท่านดบั พิษไฟ แลว้ ท่านกส็ ะกดหนุ่มๆ แต่งกายขาวล้วน ไม่ใส่ รองเท้า ดวงตากลับเห็นแต่ตาขาวๆ คนเข้าอุ้มเจ้าพ่อกวนอู รูปปั้นจาก ศาลหลังโบสถ์ อีกหลายคนก็ถือเคร่ืองใช้ของเจ้าพ่อกวนอู มีม้ารองท่ี เจา้ พ่อกวนอูประทับ และกานำ�้ บ้างก็ถว้ ยน้�ำชา ส�ำหรับบชู าเจา้ พ่อ บ้างก็ กระถางธปู เชงิ เทียน แจกันดอกไม้ หลายคนวงิ่ ตามคนท่อี ุ้มเจ้าพ่อกวนอู นำ�ลงจากโบสถ์ ว่ิงเขา้ ไปในกองไฟ ขณะน้ันก็มีพวกตีกลอง ตีฉาบล่ันๆ รอบนอกที่กั้นเชือกไว้ แล้วเขา กว็ ง่ิ ออกจากกองไฟ หลานชายเด็กๆ ของดฉิ นั ก็ว่งิ เขา้ กองไฟตามเขาเข้าไป ๑๐๔ | ลำ� ธารชวี ติ

แลว้ กว็ ิง่ ยำ�่ กองไฟโครมๆ ออกมา ทกุ คนไม่ใส่รองเท้า ประหลาดนัก ไม่มี ใครเท้าพองเลย พอเสร็จจากลุยไฟแล้ว ชาวบ้านแถบน้ันก็ตรงเข้าไปคีบ ถ่านใส่ถัง ต้องเอาน�้ำพรมถ่านดังฉ่าๆ เขาบอกว่าเป็นถ่านยาสารพัดขจัด โรคภัยไข้เจบ็ เชน่ เปน็ อหิวาต์ กินถ่านน้จี ะหายไดโ้ ดยไมต่ อ้ งฉีดยา เป็นพธิ ที แ่ี ปลกมาก ท่านสมภารทา่ นไมไ่ ดล้ ุยไฟเอง แตท่ ่านสะกด เขาจนตาดำ�ลอยขน้ึ ไปบนหวั ขมอง แต่ทำ�ไมเขาจึงวงิ่ ไปมาได้ถูกทาง ไม่น่า จะมองเห็นทางเลย มีแต่ตาขาวๆ ในการที่ดิฉันเล่ามานี้ ขอความเห็น จากคุณ ในแง่มุมตา่ งๆ ค่ะ ผ่องใส เรื่องที่คุณผ่องใสเล่ามาในจดหมายนั้น มีถึงสองเรื่อง แต่ข้าพเจ้า จะขอนำ� ลงเพยี งเรอ่ื งเดยี วนกี้ อ่ น สำ� หรบั เรอื่ งทส่ี อง ขอผลดั ไปคราวหนา้ จะขอตอบเรอื่ งนเี้ สยี กอ่ นเปน็ เรอื่ งๆ ไป ผอู้ า่ นกจ็ ะไมต่ อ้ งพลอยสบั สนกนั อกี เพอ่ื เพม่ิ ความเขา้ ใจใหด้ ยี ง่ิ ขนึ้ การใจแขง็ หรอื ใจออ่ น หรอื จะหดั สะกดจติ หดั เชญิ เจา้ เขา้ ทรงอะไรนนั้ มันก็หัดกันได้ตามคุณภาพของจิตแต่ละคน ความเข้าใจของหลายๆ คน กไ็ ม่ตรงกนั บางคนวา่ “คนใจแขง็ ” จึงจะสะกดจิตใครๆ ได้ บางคนกว็ ่า “คนใจอ่อน” จงึ จะสะกดคนอน่ื ได้ กไ็ ม่ตรงไม่ถกู ทัง้ นนั้ ตอบใหถ้ ูกก็คอื “คนทมี่ คี วามฉลาด” จงึ จะทำ� ได้ “ฉลาด” ในทนี่ ้ี หมายถงึ ผฉู้ ลาดในการใช้ เหตแุ ละผลสำ� หรบั เรอ่ื งนนั้ ๆ เปน็ การใชก้ ลวธิ ใี ชอ้ บุ าย ผสู้ ะกดมคี วามฉลาด ในการใชอ้ บุ ายเทา่ นนั้ และผสู้ ะกดจติ ได้ กไ็ มจ่ ำ� เปน็ จะตอ้ งมคี วามเขา้ ใจวา่ “จติ แท้ๆ” คืออะไร? รแู้ ต่วธิ ที ำ� เทา่ นนั้ ใชค้ วามคล่องแคลว่ ของตนทำ� ให้ ลำ� ธารชวี ติ | ๑๐๕

ถกู เรอื่ งของการสะกดเทา่ นน้ั กพ็ อ เหมอื นคนขบั รถยนตค์ อื อยา่ งไร? จะมี กลเมด็ ลกู ไมใ้ นการขบั อยา่ งไร? กเ็ ปน็ ของผนู้ น้ั แตผ่ ขู้ บั ไมจ่ ำ� เปน็ ตอ้ งรวู้ า่ รถยนตค์ อื อะไร? พลงั งานของรถคอื อะไร? และไมจ่ ำ� เปน็ ตอ้ งซอ่ มตอ้ งแก้ รถยนตไ์ ดด้ ว้ ย ดงั นนั้ จะใจออ่ นใจแกอ่ ะไรกไ็ มส่ ำ� คญั ขอ้ สำ� คญั อยทู่ ี่ คนผนู้ นั้ มคี วามฉลาดมไี หวพรบิ พอจะขบั รถยนตน์ น้ั ไดห้ รอื เปลา่ เทา่ นน้ั และการทรงเจา้ เขา้ ผกี โ็ ดยนยั เดยี วกนั เหมอื นคนขบั รถยนตน์ น่ั เอง เมอ่ื ไปลองหดั ขบั แลว้ คอื ไปฝกึ ทรงเจา้ เขา้ ผแี ลว้ จะทำ� ไดไ้ หมเทา่ นน้ั แตก่ าร ทรงเจา้ เขา้ ผนี นั้ หดั ไดย้ ากกวา่ การสะกดจติ และจะมคี น “เปน็ ” นอ้ ยกวา่ หดั ผเู้ ปน็ สะกดจติ เพราะหดั สะกดจติ เปน็ การหดั ทาง “วตั ถ”ุ เหมอื นหดั ขบั รถยนตท์ กุ ประการ สว่ นการหดั ทรงเจา้ เขา้ ผเี ปน็ การหดั ทาง “จติ ” ทไี่ ปหดั ขับรถที่ไม่มีรูปร่างตัวตน จึงยากกว่า ดังนั้นการสะกดจิตจึงง่ายกว่าการ ทรงเจา้ เขา้ ผี การสะกดจติ ไปไดต้ น้ื กวา่ การทรงเจา้ เขา้ ผี แต่ “ชดั เจน” มเี หตุ มผี ลเขา้ ใจงา่ ยกวา่ การทรงเจา้ เขา้ ผี การทรงเจา้ เขา้ ผสี มั ผสั จติ และเปน็ การเลน่ กบั จติ กบั วญิ ญาณไดใ้ กลช้ ดิ หรอื ไดล้ กึ กวา่ การสะกดจติ แตก่ ็ “คลมุ เครอื ” งมงายเขา้ ใจไดย้ ากกวา่ การสะกดจติ และสว่ นมากกม็ กั จะเปน็ การสะกดจติ ตัวเองแหละมากกวา่ มวี ิญญาณมาเขา้ ทรง แต่ผ้เู ชญิ ทรงเหล่านนั้ ไมร่ ูต้ วั ไมเ่ ขา้ ใจสภาพวา่ ตวั เองในขณะนนั้ สะกดจติ ตวั เองหรอื วา่ มวี ญิ ญาณมาจรงิ ดงั นน้ั ผเู้ ขา้ ทรงจงึ ปลอมมากกวา่ จรงิ หรอื แมจ้ รงิ กเ็ ปน็ ขณะทมี่ วี ญิ ญาณ อื่นมาแสดงบทบาทนอ้ ยกวา่ การใชจ้ ิตตวั เอง นอ้ ยรายนักทจ่ี ะมวี ญิ ญาณ เตม็ ๆ ทปี่ ระทบั ทรง ทงั้ สองวชิ า เปน็ วชิ าวา่ ดว้ ยการเลน่ กบั “จติ ” ทง้ั นนั้ เปน็ วชิ าทางจติ แขนงหนง่ึ ทแี่ ตกสาขาอยู่ แตก่ จ็ ะเขา้ ใจจติ แทๆ้ ไดจ้ ากสาขาเหลา่ นนั้ ไดย้ าก ดงั เหตผุ ลและขอ้ บกพรอ่ งตามทอ่ี ธบิ ายมาแลว้ วา่ สะกดจติ ชดั เจน แตต่ น้ื ทรงเจา้ เขา้ ผี ไดล้ กึ กวา่ แตค่ ลมุ เครอื จงึ ไมใ่ ชว่ ชิ าทค่ี วรไปเสยี เวลาเรยี น ทงั้ สองอยา่ ง มาเรยี นรู้ “จติ ” รู้ “วญิ ญาณ” ทางพทุ ธศาสนานน่ั เถดิ จะเขา้ ใจ ๑๐๖ | ลำ� ธารชวี ติ

ไดอ้ ยา่ งลกึ ถงึ แกน่ และกระจา่ งชดั สวา่ งไสว รตู้ ลอดถว้ นทว่ั ได้ แตต่ อ้ งเปน็ พุทธศาสนาท่ีแท้ พุทธศาสนาที่ถูกทาง ถูกแบบของพระพุทธองค์จริงๆ ดว้ ยนะ ไมใ่ ชพ่ ทุ ธศาสนาปลอม หรอื พทุ ธศาสนาเพยี งเปลอื ก พทุ ธศาสนา เพยี งกระพี้ อยา่ งทม่ี อี ยเู่ ตม็ บา้ นเตม็ เมอื งในขณะนี้ การใจอ่อน ใจแข็งน้ัน ก็เรียกกันไปตามวาระ ตามลักษณะน้ันๆ เทา่ น้นั ใจมันไมม่ ีออ่ นมนั ไมม่ ีแข็ง คนมีเมตตามากกเ็ รยี กใจแข็งได้ คนมี เมตตามากกเ็ รยี กใจออ่ นได้ มนั ไมผ่ ดิ ไมถ่ กู อะไรหรอก เรยี กไปตามเหตตุ าม วาระเทา่ นน้ั เอง ทถ่ี กู กค็ อื “ความเขา้ ใจ” ถา้ ใคร “เขา้ ใจ” ในสงิ่ ใดชดั เจน คนนน้ั กไ็ มม่ ี “ผลสะทอ้ น” หรอื เกดิ อาการ “ใจออ่ น” กบั สง่ิ นน้ั ๆ ถา้ ใคร “ไม่เข้าใจ” ในสิ่งใด คนน้ันก็มี “ผลสะท้อน” กับสิ่งน้ันไปตามแรง ตามอำ� นาจหลอก อำ� นาจลวงของสง่ิ นนั้ ๆ เทา่ นน้ั เอง เชน่ คุณบอกว่า คุณไม่เคยกลัวผี ก็คุณจะกลัวผีได้ยังไงในเม่ือคุณพบ เหน็ โลงผี พบปา่ ชา้ อยกู่ บั ปา่ ชา้ พบศพ เหน็ เขาผา่ ศพ เผาศพอยตู่ ลอดเวลา คณุ เขา้ ใจเพยี งพอวา่ คนตาย หรอื ทเี่ รยี กกนั วา่ “ผ”ี กค็ อื รา่ งทไี่ รว้ ญิ ญาณ เปน็ แทง่ เปน็ กอ้ นวตั ถธุ รรมดา เหมอื นเศษอฐิ เศษหนิ เศษไม้ จะมฤี ทธม์ิ เี ดช อะไรไมไ่ ดเ้ ปน็ อนั ขาด แมว้ ญิ ญาณทลี่ อ่ งลอยกไ็ มอ่ าจจะมาทำ� ใหเ้ ราเหน็ เรา กลวั ได้ ถา้ เรา “เขา้ ใจ” พอ วา่ เขาไมไ่ ดเ้ กง่ ไปกวา่ เราเลย แทจ้ รงิ “วญิ ญาณ” ทอ่ี อกจากรา่ งแลว้ นนั้ จะมฤี ทธม์ิ เี ดชไมถ่ งึ เสย้ี วหนง่ึ ของคนจรงิ ๆ แทๆ้ หรอก เพราะ “วญิ ญาณ” ไมม่ อี ปุ กรณท์ จี่ ะทำ� งานไดม้ ากเทา่ คนเปน็ ๆ จงึ ยอ่ มจะเกง่ สคู้ นธรรมดาไมไ่ ดเ้ ปน็ อนั ขาด เมอ่ื คณุ มคี วามเขา้ ใจพอ คณุ กย็ อ่ มไมก่ ลวั ผี และคุณก็ย่อมจะไม่ถูกผีหลอก จะเรียกว่าคุณใจอ่อนหรือใจแข็งก็ตามใจ คุณเถอะ แต่ตรงกันข้าม พอคุณเห็นเลือดเข้าเท่านั้น ก็เป็นลมวิงเวียน นน้ั เพราะอะไร? เพราะคณุ ยงั ไมเ่ ขา้ ใจเรอ่ื งเลอื ด เรอื่ งสรรี วทิ ยา ไมช่ นิ ชาใน สง่ิ นน้ั จนแนใ่ จวา่ มนั ไมม่ อี ะไรนา่ กลวั คณุ กไ็ มแ่ นใ่ จในสงิ่ นนั้ คณุ ยอ่ มเกดิ “ผลสะทอ้ น” คอื อาการทค่ี ณุ เรยี กวา่ “ใจออ่ น” ขนึ้ มาได้ แทจ้ รงิ ไมอ่ อ่ นหรอื ลำ� ธารชวี ติ | ๑๐๗

ไมแ่ ขง็ ทง้ั นนั้ แหละ ถา้ มี “ความเขา้ ใจ” ใหพ้ อ คณุ จะสะกดจติ ตวั เองกไ็ ด้ จะเปน็ ไร ถา้ คณุ เรยี นรใู้ ห้ “เขา้ ใจ” มนั งา่ ยกวา่ การเชญิ ทรงเจา้ เขา้ ผเี ปน็ ไหนๆ การลยุ ไฟนนั้ ไมใ่ ชก่ ารกระทำ� ทแ่ี สดงฤทธป์ิ าฏหิ ารยิ อ์ ะไร เพราะคณุ เองกเ็ ลา่ มาแลว้ วา่ หลานชายเดก็ ๆ ของคณุ กไ็ มไ่ ดถ้ กู สะกดจติ สะกดใจจน ตาดำ� กลบั เหลอื แตต่ าขาวอยา่ งไร กย็ งั โดดเขา้ ไปวง่ิ บนกองไฟตามเขาไปได้ และคนอกี มากคนกว็ ง่ิ ลยุ ไฟลงไปได้ นน่ั กแ็ สดงวา่ การวงิ่ บน “ไฟ” ทเ่ี ขาทำ� เฉพาะสถานทไ่ี วน้ นั้ จะตอ้ งมวี ธิ กี ารอะไรทเี่ รายงั ไมร่ ไู้ มเ่ ขา้ ใจ เมอ่ื วง่ิ เหยยี บ ลงไป ณ ทน่ี นั้ แลว้ จะไมร่ อ้ น ไมไ่ หม้ ในแงใ่ นมมุ ตา่ งๆ ทเี่ รายงั ไมร่ ถู้ งึ “เหต”ุ ยงั เขา้ ใจ “เหต”ุ ในสง่ิ นนั้ ๆ ไมไ่ ด้ นแ่ี หละเราจะเหน็ เปน็ ปาฏหิ ารยิ ์ เหมอื นคนเลน่ กลยงั ไงยงั งนั้ นกั เลน่ กลทงั้ หลายเขากศ็ กึ ษาหาแงห่ ามมุ ทค่ี น คดิ ไมถ่ งึ มองไมอ่ อกมาแสดง ไมใ่ ชป่ าฏหิ ารยิ อ์ ะไรเลย ใครรแู้ งร่ มู้ มุ นนั้ ๆ แลว้ กล็ งมอื ฝกึ หดั ทำ� เสยี จนเกดิ ผล จรงิ - ตรง - ถกู กแ็ สดงหรอื ทำ� สง่ิ นนั้ ได้ และแมแ้ ตน่ กั ไสยศาสตรก์ เ็ ชน่ กนั เขาทำ� อะไรทน่ี า่ พศิ วงได้ กค็ อื เขาทำ� ในแงใ่ นมมุ ทเี่ รายงั ไมร่ ู้ ไมเ่ ขา้ ใจ แตเ่ รอ่ื งราวไสยศาสตร์ แมใ้ นขณะทผ่ี ทู้ ำ� เอง ตัวอาจารยเ์ องกไ็ มร่ วู้ า่ “ผล” มนั เกิดมาเป็นสิง่ นัน้ ได้เพราะ “เหตุ” อะไร อนั ละเอยี ดลอออยา่ งไร นนั่ คอื ขอ้ บกพรอ่ งของวชิ าไสยศาสตร์ จงึ เปน็ วชิ าที่ แฝงไปดว้ ยความงมงาย แตเ่ ขากจ็ ะตอ้ งทำ� ใหถ้ กู ตามวธิ กี ารทไ่ี ดจ้ ดจำ� มานนั้ ทง้ั หมด เชน่ เขามคี าถาอยบู่ ทหนง่ึ เปน็ คาถาปอ้ งกนั ผี วธิ ที จี่ ะทอ่ งมอี ยา่ งไร ใชอ้ ะไรเปน็ อปุ กรณ์ ใชอ้ ะไรประกอบบทบาท เขากจ็ ดจำ� ไวท้ ง้ั สน้ิ พอเขา้ ปา่ ชา้ กง็ ดั เอาคาถาออกมาทอ่ ง พธิ กี ารมอี ยา่ งไรกท็ ำ� ใหค้ รบ แลว้ กเ็ ดนิ บกุ ปา่ ชา้ ไปได้ ทง้ั ๆ ทเี่ ขาไมร่ เู้ ลยวา่ นน่ั แหละเขาสะกดจติ ตวั เอง เขาสง่ั ตวั เอง ด้วยคาถา ยิ่งเขามีความสนิทใจได้มากเท่าใด มีสมาธิจิตแน่ไม่ฟุ้งซ่าน ความกลวั มนั หดหายไปไดม้ ากเทา่ ใด เขายงิ่ จะเหน็ ความขลงั ของคาถามาก ยง่ิ เทา่ นน้ั แมเ้ ขาจะเจอ “ผ”ี เขา้ จรงิ ๆ ตอ่ หนา้ ถา้ สมาธขิ องเขาไมเ่ สยี เลย เขากจ็ ะไมก่ ลวั เพราะเขาเชอ่ื คาถา เขากจ็ ะยมิ้ ใส่ “ผ”ี ตนนนั้ พรอ้ มกบั ทอ่ ง ๑๐๘ | ลำ� ธารชวี ติ

คาถาบทนน้ั ขน้ึ เปา่ พรวดใสห่ นา้ “ผ”ี ตนนนั้ ออกไป “ผ”ี ตนนนั้ กจ็ ะหายวบั ไป ทนั ที ไมใ่ ชอ่ ำ� นาจคาถาอะไรเลย แตเ่ ปน็ อำ� นาจจติ ของตนเอง เปน็ พลงั งาน ในตวั เองนนั้ ทำ� งานทง้ั สนิ้ ดงั นนั้ ความรอ้ นแคไ่ ฟแดงๆ เทา่ น้ี มนั ไมม่ ากมาย อะไรหรอกท่ีคนจะเหยยี บจะจับ ถ้ารู้วา่ ในลักษณะใดวาระใดในเหลย่ี มใด ความรอ้ นไมม่ ี เพราะความรอ้ นกค็ อื พลงั งานอยา่ งหนง่ึ ในตวั คนกม็ แี ละ มไี มน่ อ้ ยดว้ ย (เชอื่ ไหมวา่ ในตวั คนมพี ลงั งานความรอ้ นเทา่ ๆ ดวงอาทติ ย)์ น่ีแหละย่ิงท�ำให้เห็นชัดแจ้งไปได้ว่า การท่ีพระพุทธเจ้าท่านตรัสว่า ทา่ นลบู คลำ� พระอาทติ ยไ์ ด้ นนั้ ยง่ิ เปน็ ความจรงิ แนๆ่ แทๆ้ เพราะแมค้ วาม รอ้ นอนั รนุ แรงขนาดในโลกนี้ ผมู้ คี วามเขา้ ใจ (หรอื มอี ภนิ หิ าร ตามความเขา้ ใจ ของผยู้ งั ไมเ่ ชอื่ เหต)ุ แคท่ า่ นเบา๋ เองิ ยงั สามารถทำ� ใหค้ นเขา้ ไปยำ�่ ความรอ้ น นนั้ เลน่ ได้ กข็ นาดพระพทุ ธองคผ์ มู้ คี วามเขา้ ใจแจง้ สน้ิ ถงึ มติ ทิ ่ี ๐ กย็ อ่ มจะไป ลบู คลำ� ความรอ้ นบนดวงอาทติ ยไ์ ดแ้ นๆ่ ขอ้ สำ� คญั อยทู่ วี่ ธิ กี าร อยทู่ ี่ “ตน้ เหต”ุ เปน็ ใหญ่ อันนีก้ ็ต้องเรยี กวา่ ทา่ นเบา๋ เอิง เป็น “ผรู้ ู้” เปน็ “ผู้แจ้งในเหตุ” อยา่ งดี เหมอื น “นกั แสดงกล” ทร่ี วู้ ธิ กี ารของการแสดงนนั้ ๆ อนั การลยุ ไฟนนั้ กต็ อ้ งประกอบดว้ ยทงั้ การจดั เรอ่ื งไฟ การจดั ระบบพลงั งานจติ ของผจู้ ะลยุ (วธิ กี ารแหง่ การสะกดจติ ) และการใชพ้ ลงั งานทางจติ ดว้ ย เปน็ ของแนน่ อน ถา้ ทา่ นเบา๋ เองิ เรยี กวธิ กี ารของทา่ นวา่ “ไสยศาสตร”์ ทา่ นกค็ งจะไมใ่ ช่ “ผรู้ ”ู้ แท้ คอื “รมู้ ลู เหต”ุ อยา่ งละเอยี ดวา่ “ทำ� ไมไฟในวาระนนั้ จงึ ใหค้ นลง ไปลยุ ได?้ ” หรอื “ทำ� ไมคนจงึ ลงไปลยุ ไฟในวาระนนั้ ได?้ ” แตถ่ า้ ทา่ นเบา๋ เองิ เปน็ “รปู พรหม” ขน้ึ ไป ทา่ นกอ็ าจจะพอรไู้ ดถ้ งึ “มลู เหต”ุ นน้ั แตก่ ระนน้ั กต็ าม แมจ้ ะรกู้ ค็ งจะรนู้ ดิ ๆ หนอ่ ยๆ ไปยงั งน้ั เอง จะละเอยี ดลออถงึ ขน้ั พระสพั พญั ญเู จา้ ผรู้ ผู้ แู้ จง้ นน้ั ยงั ไมไ่ ดแ้ น่ เพราะเรอื่ งเหลา่ นเ้ี ปน็ เรอื่ งของ สงิ่ ทเ่ี ลยมติ ทิ ี่ ๖ ไปแลว้ เปน็ ของยากเกนิ กวา่ คนธรรมดาจะเขา้ ใจไดง้ า่ ยๆ หรอื แมจ้ ะเปน็ รปู พรหม หรอื อรปู พรหม กอ็ าจจะยงั ไมร่ แู้ จง้ สน้ิ อาจจะ เพยี งทำ� ได้ แต่ไม่เข้าใจละเอียดถึง “เหตุ” หรือความเป็นไปของ “เหตุ” ทง้ั หมด หรอื อาจจะเพยี งเขา้ ใจ “เหต”ุ แตท่ ำ� ไมไ่ ดท้ งั้ หมดกไ็ ด้ ลำ� ธารชวี ติ | ๑๐๙

เรอ่ื งของ “จติ ” เปน็ “พลงั งาน” เปน็ การทำ� งานของสสารหรอื วตั ถทุ ี่ ละเอยี ดเลก็ สดุ เลก็ ทส่ี ดุ ทเ่ี ราเรยี กวา่ “ทพิ ย”์ จงึ สามารถทำ� อะไรหรอื ให้ “ผล” ออกมาเปน็ สงิ่ ทเ่ี กนิ ความคาดคดิ ของคนสามญั ๆ หรอื ปถุ ชุ นธรรมดาๆ อนั รแู้ ละทราบไดจ้ ากทวาร ๖ ของตนในขน้ั ธรรมดาแคม่ ติ ทิ ี่ ๖ เปน็ สงู สดุ ถา้ ใครสามารถควบคุม “วงจร” ในกายของตนได้ในแง่มมุ ต่างๆ ทพ่ี เิ ศษ กวา่ ธรรมดา กอ็ าจจะแสดง “อทิ ธฤิ ทธ”์ิ (สงิ่ ทเ่ี กนิ กวา่ คนธรรมดาจะทำ� ได้ อนั ไมใ่ ชง่ า่ ย) หรอื คอื สรา้ ง “พลงั งาน” ในทางใดทางหนงึ่ ออกมาเกนิ กวา่ ธรรมดาได้ “ตวั มอี ำ� นาจ” แสดงบทบาทในโลกนน้ี นั้ คอื “พลงั งาน” และ “ตวั อปุ กรณ”์ ทใ่ี ห้ “พลงั งาน” หยบิ จบั หรอื ใชอ้ ำ� นาจออกมาบงั คบั ใหเ้ กดิ การมบี ทบาท กค็ อื “สสาร” เรอ่ื งของพภิ พจบสากลจกั รวาล กม็ กี นั อยเู่ พยี งเทา่ นเี้ อง ดงั นน้ั ในขณะที่ “คน” ผลู้ งไปวงิ่ ลยุ ไฟนน้ั เขามี “จติ ” มน่ั ใจวา่ ลยุ ไฟ ไดโ้ ดยไมร่ อ้ นและไมถ่ กู เผาไหม้ นนั่ คอื ขณะนน้ั “คน” ผนู้ นั้ บงั คบั “วงจรจติ ” สว่ นทใี่ หพ้ ลงั งานจติ ทำ� งาน “ไมร่ บั ความรอ้ น” และ “ไมท่ ำ� ปฏกิ ริ ยิ ากบั ความ รอ้ น” (คอื ทำ� คา่ ของ “จติ ” อนั เปน็ พลงั งานนนั้ ใหม้ คี า่ เทา่ กบั ความรอ้ นนนั้ ) เขาจงึ ลงไปวง่ิ ลยุ ไฟได้ โดยไมร่ อ้ น และไมถ่ กู ไฟไหม้ ทางพทุ ธศาสนากเ็ รยี ก วา่ “คน” ผลู้ งไปลยุ ไฟนน้ั จะตอ้ งมอี ำ� นาจจติ ทาง “อทิ ธวิ ธิ ”ี โดยการระงบั จติ ตวั “เวทนาเจตสกิ ” คอื “ไมร่ บั รสู้ กึ อาการกระทบสมั ผสั ใดๆ” และใชว้ ธิ ที ำ� จติ เขา้ สู่ “เตโชกสณิ ” (การแปรพลงั งานจติ ตนเองใหเ้ ปน็ พลงั งานความรอ้ น) คอื ทำ� ตนใหเ้ ปน็ เนอื้ เดยี วกนั หรอื ภมู เิ ดยี วกนั กบั พลงั งานความรอ้ น หรอื ไฟนนั้ “คน” ผนู้ นั้ กไ็ มท่ ำ� ปฏกิ ริ ยิ ากบั สง่ิ เดยี วกนั หรอื อยกู่ บั พลงั งานเดยี ว กนั ได้ (ทำ� ตนใหอ้ ยใู่ นภพในภมู นิ น้ั ได้ นน่ั เอง) หรอื ขนั้ สงู กวา่ นน้ั จะเรยี กวา่ ทำ� ตนเขา้ สสู่ ภาวะ “นโิ รธ” เลยกไ็ ด้ ซง่ึ เมอ่ื ถงึ สภาวะ “นโิ รธ” นนั้ กค็ อื ผทู้ ำ� ตวั ใหม้ อี ำ� นาจและพลงั ทกุ ดา้ นสงู สดุ หรอื ผทู้ อ่ี ยใู่ นสภาวะมติ ทิ ี่ ๙ นน่ั เอง คอื สภาวะทเ่ี รยี กไดว้ า่ เปน็ สภาวะของ “พระผเู้ ปน็ เจา้ ” แหง่ ศาสนาทางตะวนั ตก ๑๑๐ | ลำ� ธารชวี ติ

ทมี่ ี “พระเจา้ ” เปน็ ทสี่ ดุ นน่ั เอง หรอื ถา้ เทยี บเปน็ ดวงอาทติ ยข์ องสรุ ยิ พภิ พ จกั รวาล กค็ อื “ดวงอาทติ ย”์ ดวงทยี่ ง่ิ ใหญท่ ส่ี ดุ ทเี่ ปน็ แมใ่ หญ่ หรอื เปน็ ทม่ี า ของสง่ิ ทงั้ ปวง ดงั นน้ั ความรอ้ นและการถกู ไฟไหมจ้ งึ ไมเ่ กดิ กบั “คน” ผนู้ นั้ แตถ่ า้ “คน” ผวู้ งิ่ ลยุ ไฟอยนู่ น้ั มี “จติ ” ไมม่ นั่ (จติ ตก) เพยี งวบู เดยี ว คอื เกดิ เปลย่ี น “วงจรจติ ” หรอื สวติ ซว์ งจรจติ มนั เคลอื่ นออกคลายออกไปเสยี เพยี งนดิ เดยี ว เขากจ็ ะรอ้ น และไฟจะไหมเ้ ทา้ พองขนึ้ มาในบดั ดลนนั้ ทนั ที ทนั ใดจรงิ ๆ เพราะพลงั งานความรอ้ นในไฟทคี่ นลงไปลยุ ในขณะนน้ั มนั มี จรงิ ๆ ยงั ไมไ่ ดห้ ายไปไหน ซง่ึ ใครจะไป “ดบั ” พษิ ไฟนน้ั ลงไมไ่ ด้ ทที่ า่ น เบา๋ เองิ ทำ� พธิ ี “ดบั พษิ ไฟ” นน้ั จงึ เปน็ เรอ่ื งเก๊ เปน็ เพยี ง “อบุ าย” อยา่ งหนง่ึ ในการสะกดจิตคนเท่าน้ันเอง ก็ถ้า “คน” ผู้ลงไปลุยไฟน้ัน ได้เกิดการ “ขบั เคลอื่ น” พลงั งานจติ ตวั เองใหบ้ กพรอ่ งไป หรอื จติ ตวั เองวอกแวกเปลยี่ น วถิ อี อกไปแลว้ ตวั เองหลดุ ออกจากภมู ขิ องไฟนน้ั แลว้ “ปฏกิ ริ ยิ า” กจ็ ะตอ้ ง เกดิ ขน้ึ ดงั นน้ั การอยใู่ นภมู เิ ดยี วกนั ถา้ เขาไมม่ สี ภาวะเหมอื นๆ กนั กบั สภาวะ เดมิ ทีม่ อี ยู่แลว้ นนั้ ส่ิงนั้นหรือผู้นั้นก็ยอ่ มจะอยู่ในภมู ิเดียวกนั น้นั ไดย้ าก จะตอ้ งเกดิ ปฏกิ ริ ยิ า “ดดู ” หรอื “ผลกั ” ขนึ้ มาทนั ที นนั่ เปน็ หลกั อนั แทจ้ รงิ …สง่ิ ทเ่ี กดิ ป…า…ฏ…หิ ารยิ ก์ …เ็ กดิ …ได…เ้ ชน่ นเี้ อง ดังนั้น ถ้าใครท�ำ “พลังงาน” (จิต) ของตนให้เข้าสู่ภูมิหรือสู่ สภาวะตา่ งๆ ได้ ผนู้ นั้ กเ็ ปน็ ผมู้ ฤี ทธส์ิ ามารถแสดงอทิ ธปิ าฏหิ ารยิ ์ คอื นำ� พลงั งานพเิ ศษของพลงั งานจติ ทตี่ นเขา้ ไปสนู่ น้ั เอาออกมาแสดงได้ นน่ั เอง นน่ั คอื ความจรงิ ความเขา้ ถงึ “ตน้ เหต”ุ ถา้ ใครไมร่ กู้ เ็ หน็ แปลก และเรยี กวา่ “ปาฏหิ ารยิ ”์ ลำ� ธารชวี ติ | ๑๑๑

ในตวั คนนม้ี ี “วงจร” ทจ่ี ะให้ “จติ ” ทำ� งาน หรอื ในคนมี “อปุ กรณ”์ ทจ่ี ะ “สรา้ งพลงั งาน” ใดๆ ไดท้ กุ พลงั งาน ทกุ ดา้ นทกุ ทางและทกุ เวลา แต่ “คน” เทา่ นน้ั ไมร่ วู้ ธิ กี ารใช้ “อปุ กรณ”์ หรอื ใช้ “วงจร” ของตนเอง ถา้ ผใู้ ดรู้ และได้ ฝกึ หดั ใชว้ งจรนนั้ ๆ จนเกง่ แลว้ ผนู้ น้ั กจ็ ะทำ� พลงั งานนนั้ ๆ ตามตอ้ งการได้ ทนั ที เหมอื น “กลวธิ ”ี ใดๆ ในโลกนที้ มี่ ผี คู้ ดิ คน้ พบได้ และนำ� ออกมาแสดง นน่ั แหละ ผทู้ คี่ ดิ คน้ พบ เขากไ็ มไ่ ดเ้ หน็ เปน็ สงิ่ แปลกพสิ ดารอะไรเลย และถา้ เขานำ� เอาตน้ เหตนุ น้ั ๆ หรอื วธิ กี ารนน้ั ๆ มาสอนใครๆ ผไู้ ดร้ บั การสอนเมอ่ื รแู้ ลว้ กห็ ดั ทำ� กจ็ ะแสดงได้ ถา้ ผนู้ นั้ มปี ญั ญาและมคี วามสามารถ ถา้ มแี ต่ ปญั ญากเ็ พยี งแตร่ ู้ หากมคี วามสามารถดว้ ย ครนั้ เมอื่ ไดฝ้ กึ ฝนกจ็ ะแสดงได้ นนั่ คอื การฝกึ กค็ อื การปฏบิ ตั ิ เปน็ การหดั เพอื่ ความแคลว่ คลอ่ ง เพอื่ การ ควบคมุ บงั คบั สง่ิ นน้ั ๆ ใหเ้ พยี งพอ จงึ จะแสดงไดด้ ี และเหน็ ผลจรงิ จงั แทจ้ รงิ จงึ จะเรยี กผนู้ วี้ า่ บรรลแุ ท้ หรอื ผรู้ แู้ จง้ แท้ หรอื ผสู้ ำ� เรจ็ การศกึ ษา โดยนัยเดียวกัน การบังคับวงจรจิตก็เช่นกัน บางทีเรารู้แต่เราก็ยัง บงั คบั ไมไ่ ด้ กเ็ พราะเรายงั ไมไ่ ดฝ้ กึ ยงั ไมไ่ ดห้ ดั ยงั ควบคมุ บงั คบั สงิ่ นนั้ ยงั ไมไ่ ด้ เปน็ แตร่ เู้ ทา่ นน้ั เอง บางทรี มู้ าก บางทรี นู้ อ้ ย เชน่ เรารวู้ า่ การขบั รถ จกั รยานนน้ั กค็ อื เพยี งถบี บนั ไดรถ เมอื่ เราขน้ึ ไปนงั่ ทรงตวั อยบู่ นรถรกั ษา ความสมดลุ ใหไ้ ด้ ใครๆ กม็ คี วามรไู้ ด้ แตบ่ างคนทำ� ไมไ่ ด้ บางคนกท็ ำ� ได้ และ บางคนไปหดั ทำ� แลว้ กย็ งั ทำ� ไมไ่ ดก้ ม็ ี แตร่ สู้ งู ขนึ้ มาหนอ่ ย การขบั รถยนตก์ จ็ ะ ตอ้ งมากเรอ่ื งขนึ้ กวา่ ขบั จกั รยานแน่ เรากร็ ู้ ถา้ เราไปหดั ขบั เรากจ็ ะเปน็ หรอื บางคนแมไ้ ปหดั ขบั กอ็ าจจะขบั ไมไ่ ดอ้ กี กม็ ี แมบ้ างคนจะขบั จกั รยานมาได้ แลว้ กต็ าม และถา้ ยง่ิ การขบั เครอ่ื งบนิ หรอื ขบั จรวดขนึ้ ไปอกี กแ็ นน่ อนยงิ่ จะ มากเรอื่ งกวา่ ขบั รถยนตข์ นึ้ ไปอกี เรากร็ ู้ ถา้ เราไปหดั ขบั เรากจ็ ะเปน็ หรอื บางคนอาจจะไปหดั ขบั แตก่ ข็ บั ไมไ่ ดเ้ ชน่ เดยี วกนั อกี หรอื ยง่ิ กวา่ นนั้ บางคน อาจจะไมก่ ลา้ หดั ขบั เอาเลยทเี ดยี วดว้ ยซำ้� ไป หรอื บางคนอาจจะอยากหดั ขบั แตค่ วามพอดคี วามเหมาะสมของตวั เอง ทำ� ใหไ้ ปขบั เครอื่ งบนิ หรอื จรวดนนั้ ไมไ่ ด้ กเ็ ปน็ ขนั้ เปน็ ระดบั ไป ดงั นเ้ี ปน็ ตน้ ๑๑๒ | ลำ� ธารชวี ติ

การรเู้ รื่อง “จติ ” กเ็ ช่นเดียวกัน บางคนรดู้ ีแลว้ ทำ� ไม่ได้ก็มี (และ มากเสียด้วย) อาจจะเพราะเหตุอะไรก็อาจจะเป็นได้ในกรณีต่างๆ ดังท่ี ยกตวั อยา่ งมาแลว้ มนั ยอ่ มยากงา่ ย และมหี ลายขดี หลายขนั้ อยู่ ดงั นน้ั “ผรู้ ”ู้ กบั “ผรู้ แู้ จง้ ” (หรอื ผบู้ รรล)ุ จงึ ตา่ งกนั แตถ่ งึ อยา่ งไรกต็ าม ถา้ “ร”ู้ เสยี ใหล้ ะเอยี ดลอออยา่ งถกู ตอ้ งตรงแท้ แมจ้ ะท�ำไม่ได้ มนั กไ็ มม่ ปี ัญหาอะไร เราก็จะไมง่ ง ไมส่ งสยั ไม่พสิ ดาร ไมแ่ ปลกประหลาดเปน็ ปาฏหิ ารยิ ใ์ ดๆ เลย ขอ้ สำ� คญั ตอ้ งหดั ละในสงิ่ ทค่ี วร “ละ” ใหไ้ ดเ้ สยี กอ่ น จงึ จะกา้ วขน้ึ ไปได้ เพราะ… ในโลก ในพภิ พจบแดนไตรนี้ มแี คข่ อง ๒ สภาวะเทา่ นน้ั คอื สสาร และพลงั งาน หรอื อยา่ งทางพทุ ธศาสนา กค็ อื รปู กบั นาม มอี ยเู่ ทา่ นนั้ จรงิ ๆ ถา้ ใครเกง่ ทางสสาร คนนน้ั กย็ อ่ มแสดงปาฏหิ ารยิ ท์ างสสารออกมา ไดช้ ดั แจง้ คนกเ็ หน็ แตส่ สารแสดงตวั นนั่ คอื โลกทางวตั ถุ เชน่ ตกึ เอม็ ไพร์ สเตทกแ็ สดงความใหญโ่ ตมหมึ าทางวตั ถอุ อกมา ทจ่ี รงิ คนคดิ สรา้ งตกึ ทใี่ หญ่ เท่านี้ก็คิดเอาได้ แต่จะสร้างใหไ้ ด้เทา่ นีจ้ ริงๆ อยา่ งนี้นนั้ มนั ไม่ใชง่ ่ายๆ หรือสร้างจรวดออกไปนอกโลกก็เช่นกัน เป็นผลการแสดงตัวทางวัตถุว่า เป็นสสารทมี่ ีอ�ำนาจขับเคล่ือนอย่างเก่ง มีฤทธมิ์ ีอ�ำนาจเป็นต้น คนก็รู้ก็ เหน็ สง่ิ นน้ั ๆ แตผ่ เู้ หน็ สสารเหลา่ นนั้ กจ็ ะไมส่ ามารถเขา้ ใจไดล้ ะเอยี ดลออ หรอื จะสรา้ งสงิ่ นนั้ ๆ ไดส้ ำ� เรจ็ ทกุ คนกเ็ ปน็ ไปไมไ่ ด้ สว่ นใครเกง่ ทางพลงั งาน คนนัน้ ก็ยอ่ มแสดงปาฏิหาริยอ์ อกมาทางพลงั งาน ไมเ่ ลือกว่าสสารจะอยู่ รูปใด น่ันคือโลกทางจิตหรือพลังงานทางจิต เช่น การลุยไฟแล้วไม่ไหม้ ไมร่ อ้ น หรอื การมตี าทพิ ย์ หทู พิ ย์ อะไรเหลา่ นน้ั เปน็ ตน้ ดงั นัน้ เรื่องของทางสสาร หรอื ทางรปู หรอื ทางวัตถุ จงึ เปน็ เร่ือง เหน็ ไดด้ ว้ ยตา สมั ผสั ไดด้ ว้ ยประสาททงั้ ๕ ในแบบไมเ่ กนิ มติ ทิ ่ี ๖ แตโ่ ดย ความจรงิ สสารกม็ สี ภาวะของมติ ทิ เี่ กนิ กวา่ ๖ ทำ� งานอยใู่ นนนั้ แตผ่ ทู้ ำ� หรอื ผปู้ ระดษิ ฐเ์ องอาจจะยงั ไมร่ กู้ ม็ ี เปน็ แตว่ า่ บงั เอญิ ประกอบ “เหต”ุ ไปครบ “ผล” มนั กเ็ ลยเกดิ ออกมา แตก่ ไ็ มอ่ าจรไู้ ดว้ า่ “ผล” อนั นน้ั มนั เกดิ มาจาก ลำ� ธารชวี ติ | ๑๑๓

อะไรกนั อยา่ งนนั้ กม็ แี ยะ เชน่ การพบรงั สี X แลว้ กน็ ำ� มาใชง้ าน เปน็ ตน้ โดยเฉพาะนกั เลง “ไสยศาสตร”์ สว่ นเรอ่ื งของพลงั งาน หรอื ทางนาม หรอื ทางจติ นน้ั จงึ เปน็ เรอื่ งเหน็ ไดย้ ากยงิ่ เพราะเปน็ เรือ่ งทตี่ อ้ งสัมผสั ดว้ ยประสาทที่ ๖ และในแบบเกิน มติ ทิ ่ี ๗-๘-๙ จนถงึ ๐ ยกตวั อยา่ ง เชน่ การเหาะเหนิ เดนิ อากาศ ถา้ ใคร ยงั ไมเ่ คยรเู้ คยเหน็ เครอื่ งบนิ มากอ่ นเลย (สมมตุ วิ า่ เขาเปน็ คนปา่ ) เมอื่ เหน็ เครือ่ งบนิ อันพาเราเหาะไปได้ เขากจ็ ะตอ้ งเห็นเป็นปาฏิหาริยท์ นั ที และ เชน่ เดยี วกนั คนธรรมดาๆ ในทกุ วนั นนี้ แ่ี หละ ถา้ ใครเหน็ “คน” เหาะได้ โดยไมต่ อ้ งนงั่ เครอื่ งบนิ เหาะไปดว้ ยพลงั งานในตวั เอง คนธรรมดาๆ ทไี่ มใ่ ช่ อยปู่ า่ กอ็ ยใู่ นกรงุ นแี่ หละ จะตอ้ งตาคา้ ง เหน็ เปน็ ปาฏหิ ารยิ ท์ นั ทเี ชน่ กนั และ ขา้ พเจา้ ขอยนื ยนั วา่ มจี รงิ เปน็ ไปไดจ้ รงิ เพราะวา่ “การเกดิ ” ของสงิ่ ใดๆ ในพภิ พจบแดนไตรนน้ั กเ็ กดิ ไดอ้ ยู่ ๒ สภาวะเทา่ นนั้ ดงั กลา่ วแลว้ และ ๒ สภาวะนโ้ี ดยแทจ้ รงิ มนั กเ็ ปน็ สงิ่ เดยี วกนั เปน็ แตห่ มนุ เวยี นและแปร สภาวะอยใู่ นลกั ษณะของ ๒ สภาวะเทา่ นนั้ ถา้ ไมท่ รงอยใู่ นสภาวะสสาร กท็ รงอยใู่ นสภาวะพลงั งาน ถา้ ไมเ่ กดิ ในรปู ทค่ี นสรา้ ง กต็ อ้ งเกดิ ในรปู ทธี่ รรมชาตสิ รา้ ง และนนั่ คอื ถา้ ไมเ่ กดิ ด้วยพลังงานภายนอก (ทตี่ าหูเหน็ ไดง้ ่าย) ก็เกิดด้วยพลงั งานภายใน (ทหี่ ตู าไมอ่ าจเหน็ ไดง้ า่ ย) เชน่ ถา้ รถยนตต์ ดิ เครอื่ ง มี “พลงั งาน” ภายใน ตวั เกดิ พลงั งานนนั้ แหละทมี่ นั จะพารถยนตว์ ง่ิ ไป ถา้ รถยนตต์ าย ใชแ้ รง คนเขน็ หรอื ใชแ้ รงอนื่ ลาก นน่ั คอื มพี ลงั งานภายนอกทำ� ใหร้ ถยนตเ์ คลอื่ น ไปได้ ในตวั คนกเ็ ชน่ กนั ถา้ คนดๆี มสี ตสิ มั ปชญั ญะเดนิ ไปเองได้ นนั่ คอื พลงั งานภายในทำ� งาน ทำ� ใหค้ นเดนิ ได้ หรอื “จติ ” นน่ั เองพาคนเดนิ ไป แตถ่ า้ คนๆ นตี้ าย หรอื สลบ จติ ไมท่ ำ� งาน นน่ั คอื ไมม่ พี ลงั งานจะเดนิ หรอื จะเคลอื่ นไปไหนตอ้ งใชพ้ ลงั งานภายนอกอนื่ ๆ มานำ� พาไป ไมม่ คี นแบกไป กใ็ ชพ้ ลงั งานจากสว่ นอนื่ นำ� พาไป ๑๑๔ | ลำ� ธารชวี ติ

“คน” จงึ คอื ผใู้ ชท้ งั้ พลงั งาน อนั คอื “จติ ใจ” และใชท้ ง้ั สสาร อนั คอื “รา่ งกาย” ถา้ สง่ิ ใดใชร้ า่ งกายไดก้ ใ็ ช้ ถา้ สง่ิ ใดใชจ้ ติ ใจทำ� เสยี เลยได้ กใ็ ชจ้ ติ ใจ เชน่ คนจะตอ้ งสรา้ งพลงั งานความรอ้ น (จติ ใจ) ใหต้ นเองเมอื่ อากาศหนาว ดงั น้ี คนกจ็ ะทำ� พลงั งานภายในจะสรา้ งความรอ้ นอยทู่ เี ดยี ว ตามแตเ่ จา้ ของ “ชวี ติ ” นน้ั จะสรา้ งได้ บนั ดาลได้ ถา้ ทำ� ไดม้ าก คนผนู้ นั้ กจ็ ะไมห่ นาว หรอื ทนความหนาวไดเ้ กง่ แมร้ า่ งกายจะผอม แตถ่ า้ ใชพ้ ลงั งานทำ� ความรอ้ นนนั้ มนั ยาก รา่ งกายจะกอ่ ทางสสารขนึ้ มาชว่ ยแทนได้ รา่ งกายกจ็ ะทำ� นนั่ คอื จะสรา้ งไขมนั สรา้ งเนอื้ หรอื ขนยาวหนามาปอ้ งกนั อากาศหนาวนนั้ คนจะ ทำ� งานทงั้ ทางสสารหรอื รา่ งกาย และจะทำ� ทงั้ ทางพลงั งานหรอื จติ ใจ หรอื เชน่ คนเดนิ เทา้ เปลา่ เหยยี บไปบนพน้ื ถนนทแ่ี ดดเผาจา้ ๆ มนั กร็ อ้ น ถา้ คนทำ� “จติ ใจ” หรอื สามารถสรา้ งพลงั งานในตวั ใหด้ บั ความรอ้ นได้ ใหต้ นเอง อยกู่ บั ความรอ้ นนน้ั อยา่ งไมล่ ำ� บาก กจ็ ะทำ� ถา้ ทำ� ไมไ่ ด้ รา่ งกายกจ็ ะทำ� คอื สรา้ งพนื้ เทา้ ใหห้ นา ใหม้ สี ง่ิ รองรบั ปอ้ งกนั ความรอ้ นไดข้ น้ึ มา แตก่ ารทำ� “พลงั งาน” หรอื กระทำ� “จติ ใจ” มนั ทำ� ไดเ้ รว็ ทำ� ไดท้ นั ที สำ� หรบั ผเู้ กง่ ทาง “จติ ” ผทู้ ท่ี ำ� ไดน้ น้ั จงึ ไมม่ อี ะไรคง่ั คา้ งอยเู่ ปน็ สสารเปน็ วตั ถหุ รอื เปน็ ตวั ตนใหเ้ หน็ เพราะทำ� เสรจ็ เพยี งเพอื่ งานนนั้ แลว้ กห็ มด ไปทนั ที หายไปทนั ที สว่ นผกู้ ระทำ� ทางวตั ถุ หรอื ทางสสาร มนั กนิ เวลา มากกวา่ และการสรา้ งกเ็ ปน็ แทง่ เปน็ กอ้ นออกมาเปน็ ชนิ้ เปน็ อนั จะใหห้ มด ไปทนั ทกี ไ็ มไ่ ด้ จงึ เปน็ สง่ิ ทเี่ กดิ ไดช้ า้ และเหน็ ไดช้ ดั แตก่ ระนนั้ กด็ ี การสรา้ ง พนื้ เทา้ ใหห้ นา กเ็ ปน็ การกระทำ� ทเ่ี กดิ จากพลงั งานภายในนน่ั เอง คอ่ ยๆ แปรรปู จากพลงั งานมาเปน็ สสารเพื่อ “เรอ่ื ง” นนั้ ๆ คอื เพอ่ื งานป้องกนั ความรอ้ น ดงั ทเี่ รายกตวั อยา่ งน้ี เปน็ ตน้ เรอ่ื งอน่ื กน็ ยั เดยี วกนั ซงึ่ ยอ่ มไมใ่ ชเ่ รอื่ งลกึ ลบั อะไรเลย เปน็ เรอ่ื ง ของความหมนุ เวยี น (วฏั ฏะ) ระหวา่ งของ ๒ สงิ่ คอื พลงั งานกบั สสาร หรอื นามกบั รปู นน่ั เอง มนั แปรเปลยี่ นปรงุ แตง่ ไปอยแู่ ลว้ ๆ เลา่ ๆ อยอู่ ยา่ งนนั้ ลำ� ธารชวี ติ | ๑๑๕

ไมม่ วี นั จบสน้ิ ถา้ ใครไมร่ จู้ กั มนั ใหด้ ี และไมห่ าทางระงบั การ “หมนุ ” ใหไ้ ด้ กย็ อ่ มจะมี “ชวี ติ ” หมนุ วนอยอู่ ยา่ งนเ้ี องไมม่ จี บ ไมม่ ี “นพิ พาน” และทา่ น กจ็ ะไมถ่ งึ ซง่ึ การจบแทๆ้ ได้ หรอื ไมถ่ งึ ซง่ึ “ปรนิ พิ พาน” หรอื จบมติ ทิ ี่ ๐ ไดเ้ ลย ตราบสากลจกั รวาลแตก ดงั นน้ั ถา้ ใครมี “จติ ใส” “จติ บรสิ ทุ ธ”์ิ “จติ ด”ี “จติ ” มพี ลงั งานเตม็ ที่ จงึ สามารถใช้ “จติ ” ทำ� งานใดๆ กไ็ ดท้ กุ อยา่ งทกุ ประการสนิ้ แตถ่ า้ “จติ ” ไมใ่ ส ขนุ่ มวั มอี ะไรตา้ นทานอยมู่ าก หรอื มี “กเิ ลส” กอ่ กวนใหข้ นุ่ มวั มาก นน่ั เอง “จติ ” นนั้ กย็ อ่ ม ไมม่ ี “พลงั ” เตม็ ทเ่ี ปน็ ธรรมดา ตามกฎตามสตู ร ไมว่ า่ สตู รทางวทิ ยาศาสตร์ หรอื สตู รทางพทุ ธศาสตรก์ ต็ ามที เปน็ เชน่ เดยี วกนั ทกุ ประการ ขา้ พเจา้ คดิ วา่ คณุ ผอ่ งใสคงจะพอเขา้ ใจไดแ้ ลว้ ในแงใ่ นมมุ ตา่ งๆ ท่ี ขา้ พเจา้ ก็ได้พยายามแยกแยะอธิบายแลว้ มนั อาจจะไมล่ ะเอียดลออพอ ในค�ำอธบิ ายบางช่วงบางตอน เพราะมนั ไมใ่ ชเ่ รือ่ งสน้ั ๆ ก็ขอให้คุณลอง พยายามอา่ นทบทวนดใู หด้ ๆี ชา้ ๆ หลายๆ เทยี่ ว แม้ยงั ไม่เข้าใจอยู่ใน วรรคใดตอนใด กใ็ หเ้ ขยี นถามมาใหมไ่ ดอ้ กี อยา่ ไดเ้ กรงใจเลย ขา้ พเจา้ อยาก ใหท้ กุ คนเขา้ ใจ และเตม็ ใจอธบิ ายอยา่ งยงิ่ ๒ เมษายน ๒๕๑๓ ๑๑๖ | ลำ� ธารชวี ติ

ลำ� ธารชวี ติ | ๑๑๗

๗ รใู้ หแ้ จง้ ในสภาวะ ๒ อยา่ งพน้ ความหลง ในฉบับท่แี ลว้ ได้ตอบข้อถามของคณุ ผ่องใส ซ่ึงถามเก่ยี วกบั เรอ่ื ง อทิ ธปิ าฏหิ ารยิ ์ เปน็ เรอื่ งการเดนิ ลยุ ไฟ ขา้ พเจา้ กไ็ ดอ้ ธบิ ายไปแลว้ วา่ มนั เปน็ ไปไดอ้ ยา่ งไร? เปน็ จรงิ แคไ่ หน? ในสากลจกั รวาลน้ี สิง่ ทเี่ กดิ ข้นึ ให้เราเห็น เราพบ มนั เปน็ เร่ืองจรงิ ทง้ั นน้ั ถา้ ไมจ่ รงิ โดยหลอก กจ็ รงิ โดยไมร่ ู้ และถา้ เปน็ ผทู้ ม่ี ี “ปญั ญา” เรยี นรู้ แจง้ อยา่ งแท้ กจ็ ะทราบความจรงิ นนั้ ไดอ้ ยา่ ง “ร”ู้ เรยี กวา่ “วชิ ชา” ผทู้ แี่ สดง เรอ่ื งใดกต็ ามใหค้ นเหน็ คนพบโดย “จงใจหลอก” ผนู้ น้ั คอื คนบาป คนชว่ั โดยตรง เช่น พวกแสดงอภินิหารโดยรู้ว่าตนไม่มีอภินิหารจริง ส่วนผู้ใด แสดงโดย “จงใจหลอก” แตก่ ย็ งั บอกผพู้ บผเู้ หน็ วา่ หลอก กค็ อื คนโลภ เชน่ นกั แสดงกล แตส่ ำ� หรบั ผทู้ หี่ ลอกผอู้ น่ื โดยตนกไ็ มร่ วู้ า่ ตนกำ� ลงั หลอกผอู้ นื่ คอื คนหลง เชน่ พวกทรงเจา้ เขา้ ผี นกั ไสยศาสตรท์ ง้ั หลาย พวกหทู พิ ย์ ตาทพิ ย์ ทย่ี งั ไมร่ ชู้ ดั วา่ ตนรแู้ ทห้ รอื ไม่ หรอื รไู้ ดด้ ว้ ยอยา่ งไรนน่ั เอง ๑๑๘ | ลำ� ธารชวี ติ

สว่ นผทู้ ไ่ี มห่ ลอกใครเลย รอู้ ะไรกบ็ อกอยา่ งนน้ั เรยี กวา่ คนรู้ เชน่ ผรู้ ู้ ทงั้ หลายทร่ี แู้ ทๆ้ จรงิ ๆ แมน้ กั แสดงกลเองกน็ ำ� กลมาแสดงแลว้ กแ็ จง้ วธิ กี าร ใหผ้ อู้ น่ื ทราบดว้ ยวา่ ทำ� อยา่ งนนี้ ะ ผนู้ ก้ี ไ็ ดช้ อ่ื วา่ คนรู้ หรอื ผรู้ ู้ เพราะไมไ่ ด้ จงใจหลอก และรใู้ นตน้ เหตสุ งิ่ นนั้ ๆ ดว้ ย ยงิ่ ผทู้ ร่ี เู้ รอื่ งลกึ ซงึ้ อยา่ งถกู อยา่ งแท้ กวา่ น้ี กย็ ง่ิ เรยี กผนู้ น้ั วา่ “ผรู้ ยู้ งิ่ ” มากยง่ิ ขน้ึ ถา้ “ผรู้ ”ู้ ผนู้ ี้ เพยี รพยายามเรยี น “ร”ู้ ธรรมะใหม้ ากขน้ึ ไปจนรไู้ ดว้ า่ สภาวะในโลกมี ๒ คอื รปู และนาม หรอื สสารและพลงั งาน หรอื โลกกบั คน หรอื ดกี บั ชว่ั หรอื กายกบั ใจ หรอื แขง็ กบั ออ่ น หรอื อะไรกต็ ามทเ่ี ปน็ สภาวะ ๒ รไู้ ดช้ ดั วา่ สภาวะ ๑ คอื อยา่ งนน้ั อกี สภาวะ ๑ คอื อยา่ งน้ี ซง่ึ มนั แตกตา่ ง กนั อยู่ ผนู้ นั้ กค็ อื คนรแู้ จง้ เชน่ อารยิ บคุ คล หรอื พระอรยิ ะเจา้ ขน้ั โสดาบนั ขนึ้ ไป ถา้ ยง่ิ ผรู้ แู้ จง้ นี้ รมู้ ากยงิ่ ขน้ึ เขา้ ใจไดม้ ากยง่ิ ขนึ้ กจ็ ะเปน็ พระอรยิ ะเจา้ ขน้ั สงู ขนึ้ ไปอกี เรอ่ื ยๆ เปน็ พระสกทิ าคามี เปน็ พระอนาคามี จนทส่ี ดุ เปน็ พระอรหนั ต์ กค็ อื ผรู้ แู้ จง้ จบวา่ แมส้ ภาวะ ๒ นน้ั ถา้ ไมต่ อ้ งการใหภ้ าวะทง้ั ๒ มนั พาหมนุ ไป เปลยี่ นไป ดนิ้ อยู่ หรอื เปน็ ทกุ ขอ์ ยู่ คอื มี เกดิ แก่ เจบ็ ตาย หรอื เกดิ ขนึ้ ตง้ั อยู่ ดบั ไป หรอื ทถ่ี กู กค็ อื สภาวะ ๒ ยงั มคี ตู่ อ่ สู้ (เพราะถา้ มตี วั เราคนเดยี วในโลก ไมม่ ผี อู้ น่ื หรอื สงิ่ อน่ื อกี เลยทจ่ี ะเรยี กวา่ คู่ กย็ อ่ มไมม่ ี การตอ่ สหู้ รอื ไมม่ เี รอ่ื งอะไรแนๆ่ ทงั้ ดงึ ดดู และผลกั ไส เปน็ แตเ่ พยี งกลางๆ) แลว้ กท็ ำ� ใหม้ นั ทรงอยใู่ นสภาวะเดยี วให้ได้ ลดของค่ลู งใหอ้ ย่เู ปน็ ของ สง่ิ เดยี วใหไ้ ด้ และตอ้ งเปน็ ผทู้ ำ� สภาวะ ๒ ทเ่ี กดิ ขน้ึ กบั ตนใหท้ รงเปน็ สภาวะเดยี ว คอื เปน็ กลางใหต้ นไดด้ ว้ ย จงึ เรยี กผนู้ วี้ า่ “พระอรหนั ต”์ (นค้ี อื ขอ้ สรปุ สนั้ ๆ ของการจบกจิ อรหนั ต)์ พระสกทิ าคามี คอื ผรู้ วู้ ธิ ที ำ� สภาวะ ๒ ใหท้ รงอยเู่ ปน็ สภาวะเดยี วนน้ั รไู้ ดแ้ ลว้ และไดเ้ พยี รพยายามหดั ทำ� ใหต้ นเองอยู่ ไดบ้ า้ งไมไ่ ดบ้ า้ ง สว่ นพระ อนาคามี คอื ผทู้ ำ� สภาวะ ๒ ใหท้ รงอยเู่ ปน็ สภาวะเดยี วไดค้ ลอ่ งแคลว่ แลว้ ลำ� ธารชวี ติ | ๑๑๙

ในเรื่องของรูป กามคุณ ๕ คอื รูป รส กลิน่ เสียง สมั ผัส ที่เกิดขึ้นใน ขน้ั หยาบ ขน้ั เหน็ ไดจ้ บั ตอ้ งได้ เปน็ จรงิ เปน็ จงั ได้ ทำ� ไดใ้ นแบบของสภาวะรปู หรอื สภาวะสสาร แตท่ ำ� ใหส้ ภาวะ ๒ ใหท้ รงอยเู่ ปน็ สภาวะเดยี วในแบบของ สภาวะนาม หรอื สภาวะพลงั งานยงั ไมไ่ ดค้ ลอ่ งแคลว่ เดด็ ขาด กท็ ำ� ไดบ้ า้ ง ไมไ่ ดบ้ า้ งเทา่ นน้ั ถา้ ผใู้ ดทำ� ไดเ้ ดด็ ขาดคลอ่ งแคลว่ ทง้ั สภาวะรปู และสภาวะนาม หรอื สภาวะสสารและสภาวะพลังงาน ผู้น้ันจึงจะได้ชื่อว่า พระอรหันต์ เป็น ผดู้ บั ทกุ ข์ คอื ดบั สภาวะ ๒ ใหเ้ ปน็ สภาวะเดยี วไดเ้ ดด็ ขาด ไมว่ า่ จะอยใู่ น ลกั ษณะไหน หรอื สภาวะไหน ดงั นนั้ ในสากลจกั รวาลนที้ จี่ ะตอ้ งเรยี นรกู้ ค็ อื สภาวะทง้ั ๒ สภาวะน้ี เทา่ นน้ั เอง ไมม่ อี ะไรมากกวา่ นี้ แมอ้ ะไรจะอยใู่ นรปู อยา่ งไร จะเปน็ สสารหรอื พลงั งานกต็ าม กต็ อ้ งแบง่ แยกใหถ้ กู วา่ อนั ใดคอื สสาร อนั ใดคอื พลงั งาน และพลงั งานนน้ั เมอ่ื มนั เกดิ แลว้ มนั ดบั ลงไปมนั กส็ ง่ั สมเปน็ สสาร กต็ อ้ งรจู้ กั ตวั มนั ใหไ้ ดด้ ว้ ย สสารใดกย็ อ่ มเกดิ มาจากพลงั งาน และพลงั งานใดๆ กย็ อ่ ม อาศยั สสารเปน็ ตวั กอ่ ใหเ้ กดิ พลงั งานนนั้ ๆ จงึ จะตอ้ งเรยี นรลู้ งไปใหถ้ งึ สสารที่ เลก็ ละเอยี ด ขนาดทเี่ รามองไมเ่ หน็ ตวั ทเี่ ราเรยี กวา่ อณู ปรมาณู โปรตรอน อเิ ลก็ ตรอน นวิ ตรอน และเลก็ ยง่ิ กวา่ นนั้ อกี ทเ่ี รยี กวา่ จติ วญิ ญาณ เจตสกิ และนิพพาน กต็ ้องเรยี นรใู้ หไ้ ด้ ซง่ึ ตัวเลก็ ๆ พวกนแ้ี หละ ภาษาธรรมดา ไทยๆ เรากเ็ รยี กวา่ สภาวะ “ทพิ ย”์ อนั กย็ งั คงตอ้ งแบง่ เปน็ ๒ สภาวะ คอื รปู กบั นาม อยใู่ นความเลก็ เหลา่ นนั้ อยทู่ ง้ั สนิ้ ตราบใดทเ่ี รายงั ไมม่ ี “ปญั ญา” พอจะท�ำให้สภาวะเหล่าน้ันที่มีอยู่ในตนโดยควบคุมให้มันน่ิง ให้มันเย็น หรอื มนั สงบสนทิ อยใู่ นสภาวะเดยี วได้ เรากจ็ ะตอ้ ง “ทกุ ข”์ เพราะมนั (ดงึ ดดู / ผลกั ไส) อยตู่ ลอดกาล เรอ่ื งท่ี ๒ ทค่ี ณุ ผอ่ งใสถามมาอกี เรอื่ งหนง่ึ กค็ อื :- ๑๒๐ | ลำ� ธารชวี ติ

“เม่ือเจด็ ปีมาน้ี ดิฉนั ได้รับจ�ำน�ำจักร ๒ คัน แต่ยงั ไมไ่ ดข้ นมาบา้ น พอจะไปขนมาก็ปรากฏว่า จักรหายหมดทง้ั ๒ คนั คนทจ่ี ำ�น�ำไวก้ ห็ ายไป ด้วย ดิฉันจะไปแจ้งความหรือก็ยาก คงจะไม่ได้ผล ดิฉันจึงลองไปท่ีข้าง วัดดอนเมือง มีหญิงคนหนึ่งเขาเข้าทรง คนแนะน�ำดิฉันบอกว่า เขาเก่ง เรื่องของหาย ดิฉันก็ไป โดยมีดอกไม้ธูปเทียนไปเงินด้วยสิบสองบาท หญิงคนทรงก�ำลังถางหญ้าท�ำสวนอยู่ เขาก็ดี เมื่อดิฉันขอถามเขาหน่อย เรอ่ื งของหาย หญงิ นนั้ กร็ บี อาบนำ้� แลว้ นงุ่ ผา้ ใหมโ่ จงกระเบนใสเ่ สอ้ื คอกลม อย่างผู้ชาย แล้วมีผ้าขาวม้าคาดเอว เขาก็ไปนั่งบนม้านั่งเต้ียๆ เขากราบ พระพุทธรูปกอ่ น แลว้ ควกั เอาแปง้ มาทาหน้า ปะๆ ดเู ป็นผชู้ าย สกั ครกู่ ็สน่ั ละมอื ทีพ่ นมเพยี งอกออก ตาขวางพกิ ลค่ะ พูดเสียงตำ่�ๆ วา่ “ลูกเชญิ พ่อ มาท�ำไม?” ดิฉันบอก ของหาย จกั รสองคัน เจา้ พ่อพระกาฬลพบรุ ีนะ่ คะ่ มาเข้าทรง ท่านแนะน�ำเอง ดฉิ ันเกดิ ศรัทธาท่ีทา่ นบอก “เออ้ ! ลูกเอย๋ เจ้า จะได้คืนคันเดยี ว อีกคันมันเอาไปขายคนอน่ื แล้ว คนั ทล่ี กู จะไดน้ ่ะ มันไมด่ ี จกั รมนั เกา่ เจา้ จงไปตามเอาข้างหลังพอ่ น่ีนะ่ ไม่ไกลนกั อยใู่ นรัว้ สังกะสีนะ บ้านเก่าๆ มันเอาจักรไปฝากเขาไว้ เจ้าอย่าไปเอาเร่ืองคนรับฝากเลย เขาไม่รู้ดว้ ยหรอก รบี ไปๆ” ดฉิ นั รบี ลาเจา้ พอ่ ออกจากวดั ดอนเมอื ง เดนิ ไปดบู า้ นใครมรี ว้ั สงั กะสี บา้ งนะ จะไดเ้ ข้าไปถามเขา เดนิ ไปทางบา้ นของกองการบินพลเรือนทุกบา้ น ไม่มีรั้ว เขาปลูกแบบตึกแถวให้เจ้าหน้าท่ีอยู่กัน ดิฉันเดินจนท่ัวก็เห็นแต่ โรงไฟฟ้ามีรั้วสังกะสี ดิฉันก็เดินเข้าไป มีบ้านอยู่ในโรงไฟฟ้า บ.พ.ร. อยู่ หลังเดียวเก่าๆ ดิฉันก็เข้าไปถามเขาเชียวว่า มีคนเอาจักรมาฝากไว้ไหม เขาบอกว่า มี ดิฉันจึงเล่าให้เขาฟังว่า คนฝากจักรไว้ขโมยของดิฉันมา ดิฉันแสดงหลักฐานการจ�ำน�ำให้เขาดู เขารีบมอบจักรคืนทันที ขออย่าให้ ดิฉันไปแจ้งความเลย ลำ� ธารชวี ติ | ๑๒๑

ดิฉันจึงแปลกใจ เจ้าพ่อพระกาฬท�ำไมท่านจึงรู้ได้แม่นย�ำเช่นนี้ คุณรักบอกจิตใต้ส�ำนึกออกมาแสดงเองน้ัน ก็หญิงคนทรงแกไม่รู้จักดิฉัน และพอแกพูดในขณะทรงอะไรบ้าง แกบอกไม่รู้หรอกเหมือนหลับไป ดิฉันขอให้คุณตอบซิว่าท�ำไมจึงเป็นไปได้ เจ้าพ่อพระกาฬท�ำไมท่านจึงรู้ว่า จกั รเกา่ จะได้คนื จกั รใหมไ่ ม่ไดค้ นื แล้วก็จรงิ ด้วยคะ่ จนบดั นก้ี ไ็ ม่มวี ี่แวววา่ จะไดค้ นื หายสาบสญู ไปเลย ผ่องใส …รสู้ ง่ิ ทเี่ ก…นิ …มน…ษุ ยร์ ู้ เ…ขา…รไู้ ด…อ้ ยา่ งไร เรอื่ งทคี่ ณุ ผอ่ งใสเลา่ มาทงั้ หมดนน้ั เปน็ เรอ่ื งของความพเิ ศษเกนิ กวา่ “กามภพ” หรอื “โลกยี ภพ” ไป ตามทข่ี า้ พเจา้ ไดอ้ ธบิ ายมาแลว้ ใน ๒-๓ ฉบบั ทแี่ ลว้ พรอ้ มทง้ั ไดย้ กพระพทุ ธดำ� รสั ขน้ึ มาใหอ้ า่ นกนั อกี เพอ่ื เพมิ่ ความเขา้ ใจ ใหด้ ยี ง่ิ ขนึ้ ถา้ คณุ ไดอ้ า่ นคำ� ตอบเรอ่ื ง วญิ ญาณ-นรก-สวรรค์ ทขี่ า้ พเจา้ ไดต้ อบ ไปแลว้ ถงึ ๕-๖ ฉบบั กค็ งจะเขา้ ใจไดว้ า่ มนั เปน็ ไปไดอ้ ยา่ งไร เพราะเรอื่ ง ของการลยุ ไฟกด็ ี เรอ่ื งของการเขา้ ทรงแลว้ รวู้ า่ ของหายไปไดน้ นั้ กด็ ี ถา้ ไมม่ ี อะไรแอบแฝง พลกิ แพลงเหมอื นเลน่ กลของผกู้ ระทำ� นนั้ ๆ โดยวธิ ขี องมนษุ ย์ เรอื่ งเหลา่ นน้ั กเ็ ปน็ เรอื่ งจรงิ เปน็ เรอื่ งของ “รปู ภพ” เปน็ เรอื่ งของ “มติ ทิ ี่ ๗” ขน้ึ ไป ซง่ึ นอกเหนอื ไปจากความธรรมดาบนโลกยี ภพนนั่ เอง แตก่ ไ็ มใ่ ชเ่ รอื่ ง ของอภนิ หิ าร หรอื เรอ่ื งของความพสิ ดารอะไร เพราะมนั เปน็ เรอื่ งของ “เหต”ุ ทเี่ ตม็ แลว้ กลายมาเปน็ “ผล” ทง้ั สน้ิ ๑๒๒ | ลำ� ธารชวี ติ

คณุ เคยนกึ คดิ เคยสงสยั บา้ งไหมวา่ “คอมพวิ เตอร”์ อนั เปน็ เครอื่ งมอื เครอื่ งกลทไ่ี มม่ ฤี ทธไ์ิ มม่ เี ดชอะไร ทำ� ไมจงึ ทำ� นาย หรอื คำ� นวณสงิ่ ทเ่ี กนิ กวา่ ความคดิ ของมนษุ ยจ์ ะคดิ ไดอ้ อกมาได้ และถกู ตอ้ งแมน่ ยำ� ดนี กั มนั เปน็ ไป ในรปู ใด หรอื อยา่ งไร? ถา้ คดิ ใหด้ ี กจ็ ะรไู้ ดว้ า่ มนั กค็ อื เครอื่ งคำ� นวณทใ่ี ช้ “ตน้ เหต”ุ เปน็ บรรทดั ฐานนนั่ เอง เมอ่ื ไดร้ ู้ “ตน้ เหต”ุ แลว้ กจ็ ะรู้ “ผล” ออกมา เทา่ นน้ั เอง ดงั นน้ั ถา้ ใครมี “ตน้ เหต”ุ ในเรอ่ื งใดกน็ ำ� “ตน้ เหต”ุ ไปบรรจเุ ขา้ ใน เครอื่ ง “คอมพวิ เตอร”์ มนั กจ็ ะคำ� นวณผลออกมาใหเ้ ราไดท้ นั ที ยงิ่ ได้ “ตน้ เหต”ุ อนั ละเอยี ด ตน้ เหตทุ เ่ี ปน็ สง่ิ ทเี่ กดิ มาแลว้ เปน็ ตวั อยา่ งมาแลว้ ละเอยี ดเทา่ ใด ผลคำ� นวณกย็ ง่ิ แมน่ ยำ� ถกู ตอ้ งมากเทา่ นน้ั เพราะวา่ ทกุ สงิ่ ทกุ อยา่ งในโลก นยี้ อ่ มหมนุ เวยี น และสง่ ผลไปตามแรงหมนุ แรงดนั แรงเคลอ่ื นของ “มวลสาร” ทเี่ คลอื่ นอยใู่ น “ความวา่ ง” นน้ั เทา่ นนั้ และเทา่ นน้ั จรงิ ๆ ถา้ ใครมองใหท้ ะลปุ รโุ ปรง่ ใหด้ ี จะเหน็ แจง้ ไดด้ งั นจ้ี รงิ ๆ เมอื่ เกดิ การดนั กนั ไปทางซา้ ย สงิ่ ทอี่ ยทู่ างซา้ ยกจ็ ะดนั กนั ตอ่ และตอ่ ๆๆๆ ไปเปน็ ลกู โซท่ งั้ หมด ทใี่ กลก้ แ็ รง ทไี่ กลออกไปกค็ อ่ ยๆ เบาลงๆๆๆ ดงั นเี้ ปน็ ตน้ จะฝนื จะแก้ จะบิดเบือนส่งิ ทเ่ี กดิ จริงๆ ใหเ้ ปน็ อกี รูปหนงึ่ น้นั ก็ไมไ่ ด้ (นอกจาก “ผู้รู้” เทา่ นน้ั ทสี่ ามารถหลบหลกี แรงดนั นี้ หรอื ฉลาดในการตอ่ สกู้ บั แรงดนั น)้ี ดงั นัน้ ถ้าผู้ทีร่ ้เู หตุว่า ถา้ เราโยนของไปข้างหนา้ ของน้นั ก็จะต้อง เดินทางไปข้างหน้า ถ้าเรารู้แจ้งว่าเราใช้แรงเท่าใดของท่ีโยนหนักเท่าใด ในระหวา่ งทางมี “แรงตา้ น” เทา่ ใด เรากอ็ าจจะชจ้ี ดุ ทแี่ นน่ อนทขี่ องนนั้ จะไป ตกอยหู่ รอื ไปนงิ่ หยดุ อยู่ กอ่ นจะโยนของนนั้ ไปไดด้ ว้ ย เรยี กวา่ ทำ� นายกไ็ ด้ เพราะทำ� นายกค็ อื บอกสง่ิ ทเ่ี รารกู้ อ่ นคนอน่ื รู้ จะดว้ ยหลกั อะไรกต็ าม นน่ั เอง คอื ตวั อยา่ งอยา่ งงา่ ยทมี่ สี ภาพคลา้ ยๆ กนั กบั เจา้ พอ่ พระกาฬสามารถลว่ งรู้ ไดว้ า่ จกั รคณุ หายไปอยทู่ ไี่ หน? อยา่ งไร? รายละเอยี ดอนื่ ลกั ษณะอนื่ อกี หลายอยา่ ง เมอื่ ประกอบกนั เขา้ ผรู้ นู้ น้ั กอ็ าจจะรดู้ ว้ ย “เหต”ุ แลว้ กค็ ำ� นวณ “ผล” ออกมาได้ เหมอื นปอ้ น “ขอ้ มลู ” เขา้ ไปทเ่ี ครอื่ งคอมพวิ เตอรน์ น่ั เอง ลำ� ธารชวี ติ | ๑๒๓

นกั วทิ ยาศาสตรท์ สี่ ง่ จรวดออกไปนอกโลก ออกไปจนถงึ บนพน้ื ดวงจนั ทรก์ เ็ ชน่ กนั เขารู้ “ตน้ เหต”ุ ตา่ งๆ ทกุ จดุ ทกุ แง่ แลว้ นำ� “ตน้ เหต”ุ หรอื “ตวั อยา่ งตา่ งๆ” หรอื “แนวทางตา่ งๆ ทจ่ี ำ� ลองขน้ึ ” เหลา่ นนั้ มา “คำ� นวณผล” ดู เขาจงึ รจู้ ดุ รตู้ ำ� แหนง่ รภู้ าวะทจ่ี ะเกดิ ในอนาคตได้ เหมอื น เขาก�ำหนดการเดินทาง การจะไปถึงดวงจันทร์ การจะลงบนดวงจันทร์ การจะขน้ึ จากดวงจนั ทร์ ณ ทนี่ นั้ จดุ นน้ั เวลานนั้ เขากร็ ไู้ ดก้ อ่ นจะลงมอื ทำ� ทัง้ สิ้น (เพราะเขาทำ� นายไวห้ มดแล้ว) แตน่ น่ั แหละ มนั กย็ ังมแี รงจรอ่นื ๆ ทต่ี กหลน่ อนั เปน็ “ตน้ เหต”ุ หรอื “ขอ้ มลู ” ทเ่ี ราเกบ็ มาไมห่ มด มารว่ ม เปน็ แรงผลกั ดนั หรอื รว่ มสงั เคราะห์ “ผล” ทค่ี ำ� นวณจงึ เพยี้ นไปบา้ ง หรอื ยงั ไมร่ ไู้ ดก้ อ่ นจะเกดิ ไดบ้ า้ งนดิ ๆ หนอ่ ยๆ เหมอื นเจา้ พอ่ พระกาฬกย็ งั ตอบ ไม่ละเอียดลออเสียทีเดียว ว่า บ้านหลังนั้นใครเป็นเจ้าของ? ชื่ออะไร? อายเุ ทา่ ไหร?่ นน่ั เอง ถา้ รู้ “ตน้ เหต”ุ หมด เจา้ พอ่ พระกาฬ อาจจะบอกชอ่ื บอกอายุ บอกรายละเอยี ดอน่ื ใหค้ ณุ ทราบมากกวา่ นนั้ อกี เรอื่ งเกนิ คนธรรมดาจะรจู้ ะเหน็ เชน่ นี้ จงึ เปน็ เรอื่ งทสี่ รา้ งความ “ทง่ึ ” ความ “พศิ วง-งง งวย” ใหแ้ กค่ นผยู้ งั ไมร่ ไู้ ดอ้ ยา่ งดี เมอื่ สรา้ งความทงึ่ ความ พศิ วงงงงวยใหด้ งั นนั้ คนผไู้ มร่ นู้ นั้ กย็ กนว้ิ ใหว้ า่ ยอด วา่ เกง่ วา่ วเิ ศษ จงึ ทำ� ให้ “คน” เกดิ อยากจะเรยี นรู้ “วชิ า” นน้ั บา้ ง เพราะจะไดช้ อื่ วา่ เปน็ ผวู้ เิ ศษ เปน็ คนเกง่ ถา้ ใครหลงใหลเอามากๆ กจ็ ะรบี มอบตวั เขา้ เรยี นโดยทนั ที ยง่ิ พอไป เรยี นเขา้ แลว้ และยงิ่ ทำ� ไดเ้ สยี ดว้ ย คนผนู้ นั้ กก็ ลายเปน็ เครอื่ งคอมพวิ เตอร์ ตวั สำ� คญั ไปเลย กย็ งิ่ จะหลงระเรงิ ในลาภ ทอ่ี าจจะไดด้ ว้ ยการนน้ั หลงใน สรรเสรญิ ซงึ่ จะตอ้ งเกดิ ขน้ึ แนๆ่ คนผนู้ น้ั กต็ อ้ งเปน็ “คอมพวิ เตอร”์ อยอู่ ยา่ ง นนั้ ทำ� หนา้ ทอี่ ยดู่ งั นนั้ ไมไ่ ดพ้ น้ วฏั ฏะสงสารแหง่ ความเปน็ “คอมพวิ เตอร”์ หรอื “คนเกง่ ” ในแบบนน้ั (เทา่ นนั้ ) ไปไดเ้ ลย ถ้าเครื่องเคราของจักรกลในตัวเองยังดี ก็ค�ำนวณใช้การได้ดีอยู่ ถ้ามันลดมันหย่อนสมรรถภาพลงเม่ือใด มันก็ค�ำนวณผิด หรือเม่ือใดได้ ๑๒๔ | ลำ� ธารชวี ติ

“ขอ้ มลู ” (ตน้ เหต)ุ มาไมเ่ พยี งพอ มนั กจ็ ะผดิ เชน่ กนั และโดยเฉพาะในคน มนั ไมเ่ หมอื นคอมพวิ เตอรจ์ รงิ ๆ เพราะมนั เปน็ เพยี งวธิ กี ารของ “พลงั งานจติ ” ทท่ี ำ� งานเชน่ “คอมพวิ เตอร”์ ซงึ่ “จติ ” ไมไ่ ดเ้ ปน็ ตวั ตนทแ่ี นน่ อน ทไ่ี มใ่ ชล่ อ้ ไมใ่ ชต่ วั เฟอื ง ไมใ่ ชต่ วั จกั ร ทไ่ี ดห้ ลอ่ คงรปู ทแี่ นน่ อนแลว้ เหมอื นเครอ่ื งเครา ของคอมพิวเตอร์ เพราะฉะนั้น คนผู้น้ันจึงไม่สามารถจะควบคุมเคร่ือง “พลงั งานจติ ” หรอื เครอื่ งคอมพวิ เตอรข์ องตวั เองใหท้ ำ� งานไดถ้ กู ตอ้ งตรงเปะ๊ ไดท้ กุ เรอื่ ง ทกุ เมอ่ื ทกุ เวลา ทกุ โอกาสเปน็ อนั ขาด “คน” จงึ ทำ� หนา้ ทที่ ำ� นาย หรอื คำ� นวณไดผ้ ดิ มากกวา่ คอมพวิ เตอรจ์ รงิ ๆ และอกี อยา่ งกค็ อื “คน” ผเู้ ปน็ คอมพวิ เตอรน์ น้ั ๆ ไมร่ ตู้ น้ สายปลายเหตุ วา่ ตนทำ� นายหรอื ทำ� หนา้ ทอ่ี ยนู่ นั้ ทำ� ไดด้ ว้ ยลกั ษณะอยา่ งไร? หรอื อาศยั เหตปุ จั จยั อะไร? จงึ สรา้ ง “ผล” ออกมาได้ “คน” ผนู้ น้ั กไ็ มร่ ู้ เมอ่ื ไมร่ ู้ การทำ� ยอ่ มจะบกพรอ่ งได้ อาจจะเนอื่ งดว้ ยพลงั งานจติ ของตนบกพรอ่ ง เนอื่ งดว้ ย การไดข้ อ้ มลู มาปอ้ นเปน็ เหตไุ มเ่ พยี งพอ เปน็ ตน้ จงึ เปน็ เหตใุ ห้ “คนเกง่ ” หรือ “ผู้วิเศษ” นี้ ส่วนมากก็จะค�ำนวณได้ผิดพลาดนั่นแหละ มากกว่า ถกู ตอ้ งเปะ๊ ๆ ในจำ� นวนเรอื่ งทงั้ หมดทไ่ี ดค้ ำ� นวณออกไป ไมเ่ ชอื่ คณุ จะลอง ไปทดสอบ ไปสอบหาสถติ จิ ากผเู้ ขา้ ทรงดเู ถดิ หรอื ผทู้ ำ� เรอื่ งของอทิ ธฤิ ทธ์ิ ปาฏหิ ารยิ อ์ ยา่ งนี้ แมแ้ ตผ่ วู้ เิ ศษทเี่ กง่ ๆ ทใ่ี หต้ วั เลขลอ็ ตเตอรี่ ใบห้ วยกเ็ ชน่ กนั เปอรเ์ ซน็ ตแ์ มน่ ยำ� ถกู ตอ้ งนน้ั จะนอ้ ยกวา่ เปอรเ์ ซน็ ตผ์ ดิ พลาดอยมู่ ากมาย หลายตอ่ ทเี ดยี ว เพราะฉะนนั้ “วชิ า” อยา่ งน้ี จงึ เปน็ “วชิ า” ทพ่ี ระพทุ ธองคเ์ รยี กวา่ “เดรจั ฉานวชิ า” อนั หมายความวา่ วชิ าทยี่ งั ทำ� ใหข้ อ้ งอยกู่ บั สตั วโ์ ลกทขี่ วาง การไปนพิ พานอยู่ หรอื วชิ าทยี่ งั ทำ� ใหต้ นหลดุ พน้ ทกุ ขไ์ มไ่ ด้ จงึ ไมค่ วรไป “ทงึ่ ” ไป “พศิ วง-งงงวย” หรอื หลงใหลบชู ามนั แตอ่ ยา่ งใด เรอื่ งทกุ เรอื่ ง สง่ิ อนั ใดทกุ สง่ิ มนั เกดิ จาก “เหต”ุ แลว้ กก็ ลายเปน็ “ผล” ดงั นอ้ี ยทู่ ง้ั นน้ั แมพ้ อ่ แมท่ ม่ี ลี กู ซง่ึ ปฏบิ ตั ติ นเลวๆ พอ่ แมน่ น้ั กส็ ามารถจะรเู้ หน็ ลำ� ธารชวี ติ | ๑๒๕

อนาคตของลกู ตนไดแ้ น่ (คอื ทำ� นายออกนนั่ เอง) วา่ ลกู ของตนคนนแ้ี มเ้ ปน็ อยู่ อยา่ งน้ี คอื ยงั เลวอยอู่ ยา่ งนี้ ในอนาคตมนั ไมพ่ น้ พาตนไปสู่ “ความหายนะ” ตามทไ่ี ดร้ ไู้ ดเ้ หน็ “ตน้ เหต”ุ หรอื “ตวั อยา่ งทล่ี กู ปฏบิ ตั มิ าใหด้ ”ู อยตู่ ลอด เวลานน้ั แนๆ่ นก่ี เ็ รยี กวา่ “การเหน็ อนาคต” ของลกู นี้ เปน็ การคำ� นวณอยา่ ง “คอมพวิ เตอร”์ ของพอ่ แมค่ นนน้ั หรอื เปน็ อาการ “ตาทพิ ย”์ ทพ่ี อ่ แมค่ นู่ น้ั “มองเหน็ อนาคต” ของลกู ออกมาไดน้ นั่ เอง คดิ ใหด้ ี ไมใ่ ชข่ องแปลก ไมใ่ ช่ อภนิ หิ าร ไมใ่ ชเ่ รอื่ งเกดิ โดยไมม่ ี “เหต”ุ เรอ่ื ง “ตาทพิ ย”์ กค็ อื ลกั ษณะอยา่ งนี้ ไมใ่ ชอ่ ภนิ หิ ารแปลกประหลาดลกึ ลบั อะไร เรอ่ื งอภนิ หิ ารอน่ื ใด กน็ ยั เดยี วกนั ทงั้ สน้ิ จงพยายามมองใหอ้ อก คดิ ใหเ้ หน็ ถา้ ผเู้ ปน็ คนทรง หรอื ผเู้ ปน็ คนวเิ ศษ นน้ั ๆ ยงั ไมร่ แู้ มท้ ม่ี าแหง่ การเปน็ ไปของเรอื่ งทตี่ นเองทำ� อยู่ กค็ อื “คนหลง” ยงั งมงายอยู่ กย็ งั มดื ยงั คลำ� อยู่ (หลอกลวงผคู้ นอยู่ โดยทจ่ี รงิ ไมม่ เี จตนา จะหลอก) กจ็ ะเปน็ ผทู้ จ่ี ะหลดุ พน้ ออกจากภมู นิ ี้ ภพนี้ หรอื วฏั ฏะสงสารน้ี ออกไปไมไ่ ด้ นน่ั คอื ยงั นำ� พาตนใหส้ ภู่ มู ิ สภู่ พทดี่ กี วา่ สงู ขน้ึ กวา่ นี้ สวู่ ฏั ฏะ สงสารทก่ี วา้ งไกลออกไปกวา่ นไ้ี มไ่ ดน้ นั่ เอง ดงั นนั้ ถา้ อยากรอู้ ยา่ งแจง้ รอู้ ยา่ งไมง่ ง ไมส่ งสยั กต็ อ้ งหดั ปฏบิ ตั จิ ติ และตอ้ งปฏบิ ตั อิ ยา่ งถกู อยา่ งตอ้ งตามแบบศาสนาพทุ ธ และตอ้ งเปน็ ศาสนา พทุ ธทแ่ี ทท้ ถ่ี กู ดว้ ย จงึ จะแจง้ ได้ ถา้ มวั ไปเรยี นทางอน่ื จะแจง้ ไดช้ า้ กวา่ อยา่ ง มากมาย เรอ่ื งทคี่ ณุ นำ� มาเลา่ นี้ กไ็ มใ่ ชเ่ รอ่ื งยากเยน็ หรอื ลกึ ลบั เกนิ กวา่ เหตุ แตอ่ ยา่ งใด พระพทุ ธเจา้ ตรสั วา่ พระองคล์ บู คลำ� พระอาทติ ยเ์ ลน่ ได้ มยิ งิ่ กวา่ ทค่ี ุณเล่ามานหี้ รือ และกเ็ ป็นเรอ่ื งจรงิ ด้วย ไมใ่ ชพ่ ระพทุ ธองคต์ รสั เล่นๆ ถา้ คณุ ยงั ไม่ “เขา้ ใจ” พอ คณุ กย็ อ่ มจะไมเ่ ชอ่ื ทข่ี า้ พเจา้ ยกมากลา่ วนี้ หรอื จะไมเ่ ชอื่ เลยวา่ คำ� กลา่ วนเี้ ปน็ พระดำ� รสั ของพระพทุ ธองค์ หรอื ไมเ่ ชอ่ื วา่ พระพทุ ธองคจ์ ะลบู คลำ� พระอาทติ ยไ์ ดจ้ รงิ ๆ และกจ็ ะไมเ่ ชอ่ื เรอื่ งเชน่ นี้ หรอื เรอ่ื งทคี่ ณุ เหน็ วา่ ลกึ ลบั เยย่ี งนี้ หรอื เรอื่ งเกนิ กวา่ ปญั ญาของคณุ จะคดิ ตาม ไปเหน็ ไดอ้ นื่ ๆ อกี มากมาย แตเ่ รอ่ื งมนั กเ็ ปน็ ไปได้ ไมใ่ ชเ่ รอื่ งอภนิ หิ าร หรอื ๑๒๖ | ลำ� ธารชวี ติ

ปาฏหิ ารยิ อ์ ะไรดว้ ย เรยี กวา่ เรอ่ื งของความจรงิ แท้ เมอ่ื “เหต”ุ เตม็ “ผล” กป็ รากฏจรงิ ตามนน้ั เหมอื น “คน” ออกไปนอกโลก ไปเหยยี บพนื้ ดวงจนั ทรไ์ ดใ้ นขณะนี้ นน่ั เอง กไ็ มใ่ ชป่ าฏหิ ารยิ ์ ไมใ่ ชอ่ ภนิ หิ าร ซงึ่ กเ็ ปน็ เรอื่ งของ “ความวเิ ศษ” หรอื “ความเกง่ ” เกนิ กวา่ คนธรรมดาๆ จะทำ� ไดง้ า่ ยๆ คดิ เผนิ ๆ กเ็ ปน็ เรอื่ ง ไมน่ า่ เชอื่ เกนิ จะเชอ่ื ได้ แตม่ นั กเ็ ปน็ ไปได้ หากจะเรยี กวา่ ปาฏหิ ารยิ ์ หรอื เปน็ อภนิ หิ ารกไ็ ด้ กไ็ มผ่ ดิ เลย แตต่ อ้ งพยายามเขา้ ใจใหด้ วี า่ มนั เปน็ เรอ่ื งของ “เหต”ุ ทไ่ี ดท้ ำ� ไวแ้ ลว้ อยา่ งพรอ้ มเพรยี ง “ผล” กเ็ กดิ ได้ ตาม “มลู เหต”ุ ที่ เตม็ นนั้ ไมใ่ ชอ่ ยดู่ ๆี จะบนั ดาลใหเ้ กดิ การไปนอกโลก ไปเหยยี บดวงจนั ทรไ์ ด้ เลยทเี ดยี ว ถา้ สมมตุ วิ า่ คณุ ไมเ่ คยรขู้ า่ วคราวในการทดลอง ในการกา้ วหนา้ ในการ “กอ่ เหต”ุ เพอ่ื จะเดนิ ทางไป “ดวงจนั ทร”์ มากอ่ นเลย อยๆู่ ไดย้ นิ ขา่ วตมู ออกมาวา่ มคี นขน้ึ ไป “เหยยี บดวงจนั ทร”์ ไดแ้ ลว้ โนน่ ! ยนื อยโู่ นน่ ๒ คน คณุ กจ็ ะไมย่ อมเชอื่ เปน็ อนั ขาด จะไมย่ อมเชอ่ื เอาจรงิ ๆ เหมอื นใน ขณะนี้ คณุ จะไมเ่ ชอ่ื เลยวา่ พระพทุ ธเจา้ ลบู คลำ� พระอาทติ ยพ์ ระจนั ทรไ์ ด้ หรอื ไปถงึ พระอาทติ ยพ์ ระจนั ทรไ์ ดต้ ามทพ่ี ระองคท์ า่ นไดต้ รสั ไว้ เชน่ เดยี วกนั กบั คนผเู้ พง่ิ อา่ นพบพระดำ� รสั ของพระพทุ ธองคใ์ นขอ้ ทวี่ า่ พระพทุ ธองคไ์ ป พระจนั ทรพ์ ระอาทติ ย์ หรอื แมโ้ ลกธาตอุ นื่ ๆ ไดน้ นั้ เมอ่ื อา่ นพบในระยะแรก กจ็ ะอา่ นผา่ นๆ ไปอยา่ งนนั้ เอง จะเชอื่ วา่ เปน็ จรงิ ได้ หรอื มที างจะเปน็ จรงิ ได้ กไ็ มเ่ คยแมจ้ ะนำ� มาคดิ มาขบ เพราะปกั ใจเลยวา่ เปน็ ไปไมไ่ ด้ และโยนปดั ไปให้เป็นเพียงเรื่องเล่า คิดไปว่าเป็นเพียงข้อเทียบข้อเปรียบอะไรไปเสีย แตเ่ ดย๋ี วน้ี เหน็ มนษุ ยก์ ไ็ ปดวงจนั ทรไ์ ดจ้ รงิ กเ็ ลยชกั จะตอ้ งนำ� มาขบนำ� มาคดิ เสยี แลว้ หรอื อยา่ งนอ้ ยกจ็ ะตอ้ งสะกดิ ใจกนั บา้ งละวา่ คำ� กลา่ วทเี่ ราเหน็ วา่ ไรส้ าระนนั้ มนั อาจจะจรงิ กไ็ ดแ้ ฮะ ซง่ึ บางคนคงจะคดิ แตบ่ างคนยงั คดิ ไมไ่ ด้ ปญั ญายงั ตามไมท่ นั ตามไมถ่ งึ กจ็ ะยงั เหน็ เปน็ เรอ่ื งเชอื่ ไมไ่ ด้ หรอื เปน็ ไป ไมไ่ ดอ้ ยนู่ น่ั เอง ลำ� ธารชวี ติ | ๑๒๗

ทำ� อยา่ งไรจงึ จะรแู้ จง้ ครบ …ทง้ั …ผ…ลแ…ละเหต…อุ นั …ล…ำ้� ลกึ จนกวา่ คนผนู้ นั้ จะสามารถสมั ผสั ไดด้ ว้ ยทวารทง้ั ๕ ของตนนน่ั แหละ เมอื่ นนั้ เขาจงึ จะเชอ่ื เพราะสมั ผสั ดว้ ยทวารท่ี ๖ (ทวารจติ ) หรอื ทวารแหง่ ความไม่รู้ไม่เหน็ ได้ ด้วยไม่มีตวั ตนนั้น คนยอ่ มสัมผสั ไดย้ ากย่ิง จะยอม เชอื่ ไดด้ ว้ ยลำ� บากจรงิ จนกวา่ ผนู้ น้ั จะทำ� ตนใหเ้ ขา้ ใจ ใหร้ จู้ กั “รปู ” ของ “นามธรรม” หรอื “ตวั ตน” ทมี่ อี ยใู่ น “นามธรรม” หรอื สมั ผสั “จติ ดว้ ยจติ ” ได้ หรอื พดู งา่ ยๆ จบั ตอ้ ง “จติ ” ไดด้ ว้ ยความสามารถของตนเอง “จติ ” ในทน่ี ี้ ก็คอื “นามธรรม” ของท่ไี ม่มตี ัวตนใหเ้ ห็นได้ ใหด้ มกลิ่นได้ ให้ลมิ้ รสได้ ใหไ้ ดย้ นิ เสยี งได้ และใหส้ มั ผสั ไดง้ า่ ยๆ ธรรมดาๆ นน่ั เอง แตโ่ ดยความจรงิ มนั มสี ง่ิ เหลา่ นนั้ อยใู่ นตวั มนั อยา่ งแทจ้ รงิ มนั คอื “พลงั งาน” และมนั มคี วาม เปน็ พลงั งานตา่ งๆ อยเู่ ทา่ ทต่ี วั มนั มี อาจจะมพี ลงั งานแสงอยู่ (ใหเ้ หน็ ได้ ถา้ ผนู้ น้ั มตี าทพิ ยห์ รอื เกง่ พอ) อาจจะมพี ลงั งานเสยี งอยู่ (ใหไ้ ดย้ นิ ได้ ถา้ ผนู้ นั้ หูทิพย์หรือเก่งพอ) หรืออาจจะมีพลังงานไฟฟ้า พลังงานความร้อนอยู่ (ใหส้ มั ผสั ได้ ถา้ ผนู้ นั้ เกง่ ทางทพิ ย์ หรอื มอี ภญิ ญานนั่ เอง) หรอื จะเปน็ พลงั งาน อน่ื ๆ ใดๆ กไ็ ด้ ตามความเปน็ จรงิ มจี รงิ ของพลงั งานนน้ั ๆ ทกุ สง่ิ ทกุ อยา่ ง พระพทุ ธองคท์ รงยนื ยนั วา่ เกดิ จาก “เหต”ุ ทง้ั สน้ิ จึงจะเปน็ “ผล” ออกมา ไมม่ ีความลึกลบั ไม่มอี ภนิ หิ าร ไมม่ ีปาฏหิ าริย์ ถา้ ใครยงั เหน็ เปน็ อภนิ หิ าร เปน็ ปาฏหิ ารยิ อ์ ยู่ กค็ อื ผนู้ น้ั ยงั ไมร่ ใู้ นสงิ่ นนั้ ๆ หรือในเร่ืองน้ันๆ นั่นคือ ยังไม่ได้เรียนวิชาน้ัน จึงเป็นคนไม่มีวิชานั้น ยอ่ มไมแ่ จม่ แจง้ ในวชิ านน้ั กย็ อ่ มคอื คนผนู้ นั้ ยงั มี “อวชิ ชา” อยกู่ บั สงิ่ นนั้ ทกุ สง่ิ อยา่ งเปน็ “วชิ า” เปน็ “ความร”ู้ ได้ แต่ “วชิ า” หรอื ความรู้ เหลา่ นน้ั เปน็ “วชิ า” ทางโลก ทางสสาร ทางวตั ถุ ทางตวั ตน ซงึ่ “โลก” กด็ ี ๑๒๘ | ลำ� ธารชวี ติ

กก็ อ่ เกดิ มาจากการกอ่ ตวั การสะสมจาก “พลงั งาน” นน่ั เอง “สสาร” ใดๆ กด็ ี กก็ อ่ เกดิ มาจากการกอ่ ตวั การสะสมจาก “พลงั งาน” นน่ั เอง และ “วตั ถ”ุ หรอื “ตวั ตน” ใดๆ กเ็ ชน่ กนั ดงั นนั้ ถา้ เราจะไปตามเรยี นรู้ “โลก” รู้ “สสาร” ใหถ้ ว้ น ทวั่ ทกุ สสาร เรยี นใหร้ วู้ ตั ถทุ กุ วตั ถุ เรยี นใหร้ ู้ “ตวั ตน” ทกุ ตวั ตน จงึ เปน็ การ เรยี น “ปลายเหต”ุ เพราะไปเรยี นรสู้ ง่ิ ทม่ี นั เปน็ “ผล” ไมใ่ ชไ่ ปเรยี นรู้ “ตน้ เหต”ุ และ “ผล” ตา่ งๆ หรอื สสาร วตั ถุ ตวั ตนอะไรตา่ งๆ นนั้ มนั มมี ากมาย เหลอื จะคณานบั เราจะไปตามเรยี นรจู้ กั มนั ใหด้ ี ใหห้ มดถว้ นทว่ั ทกุ ตวั ตนได้ อยา่ งไรกนั เราจะใชเ้ วลาเรยี นกล่ี า้ นๆๆๆ ปี กลี่ า้ นๆๆๆ ชาติ จงึ จะรสู้ สาร วตั ถุ และตวั ตนอนั เปน็ “ผล” ทเี่ กดิ ขนึ้ มาแลว้ นน้ั ไดส้ นิ้ พระพทุ ธองคจ์ งึ ได้ ทรงยนื ยนั หนกั หนาวา่ เรยี นรวู้ ชิ าทางโลกนนั้ มนั ไมม่ วี นั จบสน้ิ มนั จงึ คอื เรอื่ งของการขอ้ งอยกู่ บั โลก ผใู้ ดหลงใหลใฝเ่ รยี นรวู้ ชิ าทางโลก จงึ คอื จะ ตอ้ งเวยี นเกดิ มาเปน็ สตั วโ์ ลก เกดิ มาเรยี นรกู้ นั อยอู่ ยา่ งไมส่ นิ้ สดุ ไมม่ กี าร ขา้ มสง่ิ ขวางใหจ้ บได้ พระองคจ์ งึ ทรงเรยี กขานความรอู้ นั ขวางเหลา่ นน้ั วา่ “เดรจั ฉานวชิ า” คอื ความรทู้ ท่ี ำ� ใหค้ นตอ้ งเกดิ มาเปน็ สตั วโ์ ลกอยู่ เพอื่ มาเรยี นรมู้ นั ใหส้ น้ิ (แลว้ มนั จะสน้ิ ไดท้ ไี่ หน) จงึ เปน็ ความรทู้ ท่ี ำ� ใหพ้ น้ โลกไมไ่ ด้ พน้ จากการเกดิ อกี ไมไ่ ด้ ไมเ่ ปน็ ทางลดั ไมเ่ ปน็ “วชิ า” ทจี่ ะพาตนใหพ้ น้ ทกุ ขไ์ ดอ้ ยา่ งถกู อยา่ งแท้ เปน็ การแยกแขนง แยกสาขาออกไปเรยี น สว่ นวชิ าทจ่ี ะจบไดง้ า่ ยๆ จะรสู้ นิ้ ทกุ สงิ่ ทกุ อยา่ งไดง้ า่ ยๆ จะพาตนให้ พน้ ทกุ ขเ์ รว็ ไมต่ อ้ งเวยี นมาเกดิ เวยี นมาตามเรยี นรอู้ ยอู่ กี กค็ อื เรยี นใหร้ แู้ จง้ ใน “อรยิ สจั ๔” คอื ใหร้ ู้ “เหต”ุ อนั แทจ้ รงิ ของ “ตน้ กำ� เนดิ ของทกุ สงิ่ ” แลว้ กป็ ฏบิ ตั ใิ หไ้ ดต้ ามมรรคมอี งค์ ๘ ใหไ้ ดค้ รบบรบิ รู ณ์ ตดั กเิ ลสสงิ่ ทท่ี ำ� ปญั ญา ใหม้ วั หมอง ตดั ใหข้ าดเปน็ “สมจุ เฉท” แลว้ ผนู้ นั้ กจ็ ะจบทกุ วชิ าในโลก หรอื พูดให้เข้าใจงา่ ยๆ กค็ อื ตอ้ งเรียนรใู้ หไ้ ดว้ ่า “คน” คอื ตัวเรา นีแ่ หละ มอี ะไรบ้างทมี่ นั ท�ำให้เราคิดอะไรๆ กไ็ ดส้ ารพดั สาระเพ ตอ้ งรู้ ลำ� ธารชวี ติ | ๑๒๙

“ตน้ เหต”ุ ทท่ี ำ� ใหเ้ รา “คดิ ” เรา “อยาก” ทกุ สงิ่ ทกุ ประการนใ้ี หไ้ ด้ เมอื่ รไู้ ดก้ ห็ า “ทางดบั เหต”ุ นนั้ เสยี เมอื่ เหน็ “ทาง” กใ็ หเ้ พยี รปฏบิ ตั ิ ตามทางนั้นไป ก็จะไปถึงซึ่ง ต้นทาง เมื่อรู้ต้นทางแห่งเหตุ ของ การ “คดิ ” การ “อยาก” การ “กอ่ เกดิ ” มาเปน็ เรา มาเปน็ “คน” ได้ เรากร็ สู้ ง่ิ อนื่ ในโลกนไ้ี ดท้ กุ สงิ่ เพราะทกุ สง่ิ อยา่ งในโลก หรอื นอกโลกน้ี มนั ตา่ งก็ “เกดิ ” ทง้ั นนั้ และมนั ก็ “เกดิ ” ดว้ ยวธิ กี าร และลกั ษณาการเดยี วกนั จึงไม่จ�ำเป็นต้องไปเรียนรู้โลก เรียนรู้สสาร เรียนรู้วัตถุหรืออะไรอื่นใด อนั ไกลตนหรอก เรยี นสง่ิ เดยี ว เรอื่ งเดยี ว คอื เรยี นรู้ “ตวั เราเอง” นใ่ี หไ้ ด้ เทา่ นนั้ แลว้ เราจะจบจรงิ ๆ จะแจง้ โลกไดจ้ รงิ ๆ ไมเ่ ชอื่ กล็ องเรยี นดู ใครเรยี น แลว้ ไดร้ บู้ า้ งแลว้ นน่ั แหละ จงึ จะเชอื่ และจะเชอ่ื ยง่ิ ๆ ขนึ้ ไปทกุ ที ตามทต่ี น ไดเ้ หน็ ไดแ้ จง้ ไดร้ ู้ มนั จะเปน็ เหตแุ ละเปน็ ผลตอ่ เนอ่ื งกนั ไป โดยไมข่ อ้ ง ไมก่ งั ขา ไมค่ ดั คา้ นกนั ถา้ ใครเขา้ ใจไดแ้ ละเหน็ ไดม้ าก จนเชอ่ื วา่ พระพทุ ธองค์ ไปลบู คลำ� พระอาทติ ย์ พระจนั ทรไ์ ดจ้ รงิ ละก็ ผนู้ นั้ กค็ อื ผแู้ จง้ ผรู้ ไู้ ดม้ ากแลว้ โดยจรงิ เพราะในโลกหรอื นอกโลก แมม้ หาสากลจกั รวาลน้ี กม็ ขี องอยู่ เพยี ง ๒ สภาวะเทา่ นนั้ คอื “สสาร” กบั “พลงั งาน” อนั พระพทุ ธองค์ ไดต้ รสั เรยี กตามภาษาของพระพทุ ธองคว์ า่ “รปู ” กบั “นาม” นน่ั เอง หรอื ถา้ จะเรยี กใหก้ ระชบั เหมาะเหมง็ เขา้ กน็ า่ จะเรยี กวา่ ในมหาพภิ พ จบสากลจกั รวาลน้ี ทงั้ กวา้ งใหญไ่ พศาลจนประมาณมไิ ด้ กระทงั่ แมเ้ ลก็ สดุ เลก็ จนประมาณมไิ ดเ้ ชน่ กนั ยอ่ มคอื ของ ๒ สภาวะนนั้ เทา่ นนั้ คอื “มวลสาร” กบั “ความวา่ ง” ถา้ สง่ิ ใดเลก็ สดุ เลก็ กค็ อื สงิ่ นนั้ ประกอบไปดว้ ยมวลสาร กบั ความวา่ ง อนั มนี อ้ ยจำ� นวนเตม็ ที ถา้ สง่ิ ใดใหญข่ นึ้ กค็ อื สง่ิ นน้ั ประกอบ ไปดว้ ย มวลสารกบั ความวา่ ง ทม่ี ากจำ� นวนขนึ้ ถา้ สงิ่ ใดยง่ิ ใหญจ่ นประมาณ มิได้ ก็คือ สิ่งน้ันมีมวลสารกับความว่าง มากจ�ำนวนจนประมาณมิได้ เชน่ กนั ๑๓๐ | ลำ� ธารชวี ติ

สงิ่ ใดเคลอ่ื นไหวอยใู่ นภมู ิ …ผ…มู้ …ภี มู…นิ นั้ ยอ่ …มร…เู้ ห…น็ และทคี่ ณุ ผอ่ งใสบงั คบั ใหข้ า้ พเจา้ ตอบใหไ้ ดว้ า่ “...ทำ� ไม จงึ เปน็ ไปได้ เจา้ พอ่ พระกาฬทำ� ไมทา่ นจงึ รวู้ า่ จกั รเกา่ จะไดค้ นื จกั รใหมไ่ มไ่ ดค้ นื ...” นนั้ หวังว่าคณุ ผอ่ งใสก็คงจะพอเข้าใจได้แลว้ ละกระมัง เพราะเจ้าพอ่ พระกาฬ ทา่ นไมใ่ ชส่ สาร ไมใ่ ชว่ ตั ถุ ไมใ่ ชค่ น แตท่ า่ นเปน็ วญิ ญาณ ทา่ นเปน็ จติ เปน็ พลงั งาน เปน็ อยา่ งแท้ เปน็ โดยตวั ทา่ นเอง ทา่ นอยใู่ นภพแหง่ นามธรรม อนั เราเรยี กวา่ “รปู ” (รปู ภพ) เพราะเปน็ นามธรรมทก่ี อ่ ตวั อยู่ ผสมผสานอยู่ มตี วั ตนอยู่ (จงึ เรยี กนามธรรมนวี้ า่ รปู ภพ) และทา่ นกเ็ ปน็ อยใู่ นภมู หิ รอื ใน ภพแห่งพลังงานน้ันโดยตรงอยู่แล้ว ท่านก็ย่อมรู้เห็นการเคล่ือนไหวของ “พลงั งาน” ทไ่ี ดเ้ กดิ ขนึ้ แลว้ หรอื รเู้ หน็ การเคลอ่ื นทขี่ องสงิ่ ใดๆ อนั ไดเ้ คลอื่ นไป แลว้ เกดิ ขน้ึ แลว้ ในดนิ แดนหรอื ในถนิ่ ที่ (ภมู หิ รอื ภพ) ของทา่ นนนั่ เอง (เหมอื น เรารวู้ า่ ในโลกของเรานม้ี คี นขน้ึ ไปยงั โลกพระจนั ทรไ์ ด้ และแมก้ ระนนั้ ผทู้ ไี่ มร่ ู้ วา่ บดั นม้ี คี นขนึ้ ไปยงั โลกพระจนั ทรไ์ ดก้ ย็ งั มอี ยเู่ หมอื นกนั นะ ตอ้ งเขา้ ใจใหด้ )ี “พลงั งาน” กค็ อื การเคลอ่ื นทขี่ องสสาร หรอื การเคลอื่ นทขี่ อง มวลสาร นนั่ เอง จงึ เกดิ มี “พลงั งาน” ขน้ึ ถา้ คณุ อยใู่ นโลกแหง่ พลงั งาน เชน่ เดยี วกนั กบั พลงั งานตา่ งๆ คณุ กย็ อ่ มจะรเู้ หน็ สภาวะอยา่ งเดยี วกนั ไดง้ า่ ย ไดส้ ะดวกสบาย เพราะมนั เปน็ สภาวะเดยี วกนั สมั ผสั กนั ไดท้ นั ที หวงั วา่ คณุ คงจะไมง่ ง และอกี กรณหี นง่ึ กค็ อื เปน็ เรอ่ื งทเ่ี จา้ พอ่ พระกาฬรเู้ หน็ ไดพ้ อดดี ว้ ย ในบางเรอ่ื งบางสง่ิ ทท่ี า่ นไมร่ เู้ หน็ กย็ อ่ มจะไมเ่ หน็ ไมร่ ู้ (เหมอื นกบั ในโลกเรา นแ่ี หละ คนบางคนอาจจะยงั ไมร่ วู้ า่ เดยี๋ วน้ี มมี นษุ ยข์ นึ้ ไปเหยยี บดวงจนั ทร์ ไดแ้ ลว้ ) เหมอื นคณุ เหมอื นขา้ พเจา้ นเ่ี อง จะรไู้ ดใ้ นเรอ่ื งบางเรอ่ื งเทา่ นน้ั ใครกวา้ งขวางมาก เสาะมาก สนใจมาก กร็ ไู้ ดม้ าก เรายอ่ มไมร่ เู้ รอ่ื งราวอะไร ลำ� ธารชวี ติ | ๑๓๑

ในพภิ พโลกมนษุ ยน์ ี้ (กามภพ) ไปทกุ เรอื่ งเชน่ กนั และดา้ นคนทรงคนนนั้ แสดงวา่ เปน็ คนทรงอยใู่ นขน้ั ดที เี ดยี ว แตค่ ณุ อยา่ ลมื วา่ “จติ ” ของคนนนั้ ไม่ สมำ่� เสมอนะ เพราะ “จติ ” นนั้ เบาบาง หรอื ออ่ นไหว ยงั เลอื่ นไหล คอื ไมเ่ ปน็ ตวั ตน มนั ละเอยี ดยงิ่ กวา่ ลมกวา่ นำ้� ดงั นนั้ ยอ่ มจะหาความแนน่ อน มน่ั คง หรอื สามารถนำ� มาประกอบการงานใหส้ ง่ ผล ใหเ้ กดิ ผลคงที่ สมำ�่ เสมอทกุ ครง้ั ทกุ คราว เหมอื นเราใชเ้ ครอื่ งจกั ร เครอ่ื งยนต์ อนั มแี ทง่ มที อ่ น มเี ฟอื ง มตี วั จกั รตายตวั ไมเ่ ลอื่ น ไมไ่ หล ไมแ่ ปรรปู เปน็ อนื่ แลว้ นน้ั ยอ่ มจะไมไ่ ดด้ ว้ ยดงั น้ี การทรงบางครงั้ อาจจะทรงไดอ้ ยา่ งดี ไดถ้ กู มากกวา่ ผดิ แตบ่ างทกี ็ ไดผ้ ดิ มาทง้ั เพ และการทรงทงั้ หลายนน้ั กจ็ ะมี “ไดผ้ ดิ ” มาทงั้ เพนน่ั แหละ มากกวา่ “ไดถ้ กู ” เพราะ “จติ ” คนผยู้ งั ไมพ่ น้ “กเิ ลส” หรอื ยงั มตี วั “ตา้ นทาน” อนั เกดิ จากพลงั งานอน่ื ๆ ใดๆ ในตวั ของผทู้ รงเองยงั มอี ยู่ จงึ ยงั ไวใ้ จไมไ่ ด้ เลยเปน็ อนั ขาด โลภะ โทสะ โมหะ ในคนผทู้ รงยงั ไมข่ าดสนิ้ ไปจากจติ เมอ่ื ใด กย็ งั เอาแนจ่ รงิ ไมไ่ ดอ้ ยตู่ ราบนน้ั ดงั นน้ั ถา้ อยากใหแ้ นแ่ ทจ้ รงิ จงั กต็ อ้ งฝกึ ฝน ขดั เกลาเอา “กเิ ลส” หรอื เอาตวั “ตา้ นทาน” ของพลงั งานเลวในจติ ใจออก เสยี ใหห้ มดใหไ้ ด้ เมอื่ นนั้ แหละ คนผนู้ น้ั กจ็ ะเทยี่ งแทแ้ นน่ อน “ร”ู้ ทกุ อยา่ ง ในโลก ในพภิ พจกั รวาล และถา้ หมดเกลยี้ งอยา่ งจรงิ เทา่ ใด กย็ งิ่ จะรแู้ จง้ แทงตลอดไปหมด แมส้ ามโลก หรอื มหาพภิ พจบสากลจกั รวาลเลยทเี ดยี ว เชอื่ ไดก้ นั ทกุ ถอ้ ยทกุ กระบวน คณุ ผอ่ งใส ตขู่ า้ พเจา้ มาหลายขอ้ ขา้ พเจา้ ไมไ่ ดเ้ ปน็ ผบู้ อกวา่ จติ ใตส้ ำ� นกึ ของหญงิ คนทรงทคี่ ณุ ไปพบนน้ั แสดงออกมาเองเลย คณุ เองตา่ งหากมาตู่ ว่าข้าพเจ้าพูด และข้าพเจ้าก็ไม่เคยได้บอกว่า การทรงเจ้าเข้าผีนั้นคือ “จิตใต้ส�ำนึก” ท�ำงานแต่อย่างเดียวเท่าน้ัน เพียงแต่ข้าพเจ้าบอกว่าการ ทรงเจา้ เขา้ ผนี น้ั มไี ด้ เปน็ ได้ แตม่ นั ยาก และสว่ นมากจะเปน็ “จติ ใตส้ ำ� นกึ ” ของผทู้ รง ทำ� งานเปน็ สว่ นใหญ่ ขา้ พเจา้ เองกบ็ อกแลว้ วา่ ขา้ พเจา้ เองกไ็ ด้ ทราบวา่ “วญิ ญาณ” หรือ “พลงั งานดั้งเดิม” ของผเู้ คยเป็น “คน” เปน็ ๑๓๒ | ลำ� ธารชวี ติ

“สตั วโ์ ลก” นน้ั มจี รงิ จากทตี่ วั เองไดเ้ คยเชญิ ทรงวญิ ญาณเจา้ พอ่ กวนอกู บั เจา้ พอ่ เหง้ เจยี มาแลว้ จนแนใ่ จนนั่ เอง และจากสงิ่ ทไี่ ดพ้ สิ จู นอ์ นื่ ๆ ประกอบ กันมาทั้งหมด เท่าท่ีข้าพเจ้าได้ทดลองค้นคว้าศึกษามาน่ันแหละ ท�ำให้ ขา้ พเจา้ ไดร้ วู้ า่ “วญิ ญาณ” มจี รงิ แตผ่ ทู้ รงเจา้ เขา้ ผนี น่ั ตา่ งหาก ไมจ่ รงิ และทำ� ไมไ่ ดด้ จี รงิ ทกุ คราวไป จนขา้ พเจา้ เองตอ้ ง “ละวาง” เลกิ วชิ าเหลา่ นน้ั ทง้ั หมดทงั้ สนิ้ ออกมาศกึ ษา “พทุ ธศาสนา” ปฏบิ ตั ศิ าสนาพทุ ธอยา่ งแทจ้ รงิ แตเ่ พยี งอยา่ งเดยี ว จนกระทงั่ ทกุ วนั นี้ จงึ ไดร้ ไู้ ดท้ ราบความละเอยี ดลออ ตา่ งๆ ได้ แมค้ วามงมงาย ความไมร่ เู้ มอ่ื ครงั้ ยงั วนุ่ อยกู่ บั พวก “เดรจั ฉานวชิ า” เหลา่ นนั้ กม็ าเขา้ ใจได้ มารแู้ จง้ เอาได้ เมอ่ื แจง้ “เหต”ุ แจง้ “ผล” จากการ ศกึ ษาปฏบิ ตั ธิ รรมของพระพทุ ธองคน์ เ่ี อง อาจารยผ์ เู้ กง่ มาก …กเ็ หมอื …น…ได…ค้ รองฝ…น่ิ ไ…วเ้ …สพมาก ข้าพเจ้าจึงได้เพียรพยายามขอร้องชักชวนเพ่ือนๆ ท้ังหลายอยู่ว่า อยา่ ไปหลงไปวนุ่ วายอยกู่ บั “วชิ า” อนั เปน็ ของตำ�่ อยนู่ นั่ เลย จะเปน็ “ผวู้ เิ ศษ” ชนดิ ใดกต็ าม ทจี่ ดั สรร บรรจแุ ยกแยะไวเ้ ปน็ “อาจารย”์ ทง้ั หลาย ไมว่ า่ จะเปน็ “อาจารยต์ าทพิ ย-์ หทู พิ ย”์ ไมว่ า่ “อาจารยเ์ ชญิ เจา้ -เขา้ ทรง” ไมว่ า่ “อาจารย์ หมอทพิ ย-์ หมอเทพ” (รกั ษาโรค) ไมว่ า่ “อาจารยผ์ ทู้ รงอทิ ธฤิ ทธ-ิ์ อภนิ หิ าร” ใดๆ ทงั้ สน้ิ “อาจารยต์ า่ งแขนง” เหลา่ นน้ั กค็ อื ผยู้ งั เหมอื นกบั “ตดิ ฝน่ิ ” คือ ติดใน ลาภ-ยศ-สรรเสริญ อยูน่ ั่นเอง จะพาตนให้สูงขน้ึ บรสิ ทุ ธ์ิ ผดุ ผอ่ งขนึ้ จากทเ่ี ปน็ อยนู่ นั้ ไมไ่ ดเ้ ลย ยงิ่ สบู ฝน่ิ หนกั เขา้ กเ็ ปน็ ทแ่ี นน่ อน ยง่ิ รู้ ยงิ่ เขา้ ใจใน “ฝน่ิ ” มากเขา้ ยงิ่ เตม็ ไปดว้ ยกลวธิ จี ะเสพจะสบู ใหไ้ ดร้ ส ไดร้ ปู ไดก้ ลน่ิ ไดเ้ สยี ง ไดส้ มั ผสั ใหพ้ รอ้ มใหค้ รบขน้ึ ทกุ เวลาวาระ เปน็ แนแ่ ท้ ลำ� ธารชวี ติ | ๑๓๓

ตวั “อาจารย”์ เองจงึ ยงั ถกู หอ่ หมุ้ ไปดว้ ย “ฝน่ิ ” นนั้ ถกู “ฝน่ิ ” นนั้ เกาะ หนาจนไมม่ ที างชำ� ระลา้ งออกได้ จงึ กลายเปน็ ผมู้ ี “ฝน่ิ ” ไวใ้ นครอบครองมาก และเปน็ ผเู้ ชยี่ วชาญในการ “เสพและสบู ” ฝน่ิ นนั้ ๆ ดว้ ย ถา้ ใครลองไปดถู กู ลองสบประมาทดสู กั หนอ่ ยสวิ า่ “อาจารย”์ ทา่ นนน้ั ทา่ นนี้ ไมเ่ กง่ ไมจ่ รงิ ไมด่ ี เขาจะตอ้ งไดร้ บั “ผลสะทอ้ น” จากการกระทำ� นน้ั จากวงอาจารยน์ น้ั ทนั ที เพราะอะไร กเ็ พราะ อาจารยท์ า่ นเหลา่ นนั้ ตกอยใู่ นบว่ งแหง่ ความหลง (ฝน่ิ ) วา่ ขา้ รู้ ขา้ เกง่ ขา้ แจง้ นน่ั คอื อาจารยน์ น้ั ๆ ถกู ฝน่ิ พอกตวั เกาะตวั อยอู่ ยา่ ง แนน่ หนา แลว้ เมอ่ื ใด ผนู้ นั้ หรอื ผทู้ ไี่ ดน้ าม ไดต้ ำ� แหนง่ วา่ “อาจารย”์ นนั้ จะหลดุ รอดพน้ สง่ิ เสพตดิ นน้ั ออกมาได้ ในเมอ่ื มนั “บรบิ รู ณ”์ พอกเพมิ่ เขา้ ไปทกุ เมอ่ื เชอื่ วนั ออกอยา่ งนนั้ เพอ่ื นๆ ของขา้ พเจา้ หลายคน “อวดด”ี เมอ่ื ขา้ พเจา้ หักหา้ ม ทดั ทาน ไมใ่ ห้นำ� ตัวเองเข้าไปถกู “ฝน่ิ ” นนั้ ห่อหุ้ม ครอบง�ำ เขากเ็ ถียงเสยี งแข็งว่า เขาไม่หลงหรอก เขารู้ตัวดี เขาจะขอเขา้ ไปลองรู้ เทา่ นน้ั รแู้ ลว้ จะถอยออกมา ถา้ ใครรปู้ ระวตั ขิ องพวกสบู ฝน่ิ สบู เฮโรอนี แลว้ จะเขา้ ใจไดด้ วี า่ คนตดิ ฝน่ิ ตดิ เฮโรอนี เหลา่ นน้ั ไมไ่ ดต้ ดิ ฝน่ิ ตดิ เฮโรอนี เพราะ ตง้ั ใจจะตดิ หรอก มแี ตล่ ว้ นอยากลองดเู ทา่ นน้ั ทง้ั นน้ั แตพ่ อเสพเขา้ ไปแลว้ ตดิ ฝน่ิ เมอื่ ใดเขากไ็ มร่ ู้ มนั ไดล้ องเขา้ ไปแลว้ กท่ี จี งึ ตดิ กไ็ มร่ ู้ รตู้ วั เอากต็ อ่ เมอื่ ได้ติดและถอนตัวไมอ่ อกเสยี แล้ว แตต่ ิดฝน่ิ จรงิ ๆ ก็ยงั ดี ทแ่ี มแ้ ตต่ ัวผู้สูบ เองกย็ งั พอรวู้ า่ มนั ชว่ั มนั ตำ่� แตไ่ ปตดิ ฝน่ิ อยา่ งทว่ี า่ นสี้ ิ มนั เตม็ ไปดว้ ยความ หลงทีไ่ มม่ ตี วั ตน มนั เปน็ ผูว้ ิเศษ มนั คือสรรเสรญิ ยศ และลาภอนั มอง ไมเ่ หน็ ตวั จงึ ยากแกก่ ารจะละ จะพราก จะลาจาก จะถอนตวั ออกอยา่ ง ยากยงิ่ แมข้ า้ พเจา้ จะพยายามอธบิ ายวา่ ไมม่ ปี ระโยชน์ ไมค่ มุ้ คา่ เลย เสยี เวลา ไปอย่างน่าเสียดายเปล่าๆ เพราะคนเรามีอายุอย่างมากก็ร้อยปีเท่านั้น สเู้ อามาพากเพยี รประพฤตพิ ทุ ธธรรมอนั แทจ้ รงิ นไี้ มไ่ ด้ เพราะพทุ ธธรรมนนั้ ๑๓๔ | ลำ� ธารชวี ติ

กม็ อี ยมู่ ากเรอื่ งทเ่ี ราจะตอ้ งเรยี นรู้ เราแนใ่ จวา่ จะเรยี นไดจ้ บสนิ้ งา่ ยๆ หรอื ? จงึ ไดผ้ ดั ผอ่ นเวลาอยู่ เขากไ็ มเ่ ชอ่ื เขากย็ งั อยากลอง เขากย็ งั ยก “เดรจั ฉาน วชิ า” นข้ี น้ึ เหนอื เศยี รเกลา้ เคารพบชู ากราบไหว้ แลว้ กผ็ ลกั “พทุ ธวชิ า” หรอื “อรยิ วชิ า” หรอื “สจั จวชิ า” นอี้ อกใหห้ า่ งพน้ ตวั ไป เอาตวั ไปหมกมนุ่ อยู่ กบั “เดรจั ฉานวชิ า” นน้ั ๆ อยา่ งเอาเปน็ เอาตาย แตเ่ ขากย็ งั คง “กราบบชู า” รปู ป้ันพระพทุ ธเจ้า ทว่าส่วนการประพฤติกลับไปประพฤติ “วิชา” ของ “เดรจั ฉาน” ไมไ่ ดป้ ระพฤติ “วชิ า” ของ “พระพทุ ธองค”์ แมค้ ำ� ตรสั หา้ มของพระพทุ ธองคว์ า่ อยา่ ไปใสใ่ จใน “เดรจั ฉานวชิ า” เลย เขากย็ งั ไมย่ อมฟงั ยงั ไมย่ อมทำ� ตาม แลว้ จะไปกราบไหวร้ ปู ปน้ั “พระพทุ ธเจา้ ” หาประโยชนอ์ นั ใดอยู่ ขา้ พเจา้ กย็ งั ไมเ่ ขา้ ใจในการกระทำ� ของเขาเหลา่ นนั้ นอกจากจะเขา้ ใจเอาวา่ เขาเหลา่ นน้ั บดิ เบอื น กระทำ� ความเขา้ ใจผดิ ใหผ้ คู้ น หลงเขา้ ใจผดิ ตามวา่ การประพฤตหิ รอื การกระทำ� ทต่ี นกระทำ� อยนู่ น้ั เปน็ วชิ า ของพระพทุ ธเจา้ แตโ่ ดยแทจ้ รงิ พระพทุ ธเจา้ เรยี กวชิ าทเ่ี ขากระทำ� อยนู่ น้ั วา่ “เดรจั ฉานวชิ า” หาไดส้ ง่ เสรมิ สนบั สนนุ ใหไ้ ปใสใ่ จแตอ่ ยา่ งใดไม่ แตเ่ ขาไมย่ อม ฟงั เอง แถมยงั พยายามแปดปา้ ยความเลอ่ื นเปอ้ื นเสยี หายอนั เปน็ ของตำ่� มาใหแ้ ก่ “พทุ ธวชิ า” หรอื ใหแ้ กพ่ ระพทุ ธเจา้ เสยี อกี คดิ ดลู ะกนั วา่ เขาทำ� บาป หรอื ทำ� บญุ ในการทพี่ ยายามเอา “วชิ า” ตำ�่ ไปปา้ ย “วชิ า” สงู และดงึ คนให้ เขา้ ใจ “พทุ ธวชิ า” เปน็ “เดรจั ฉานวชิ า” หรอื พยายามนำ� เอา “เดรจั ฉานวชิ า” ไปตู่ ไปบดิ เบอื น ไปยดั เยยี ดใหเ้ ปน็ “พทุ ธวชิ า” เหมอื น “คน” ผกู้ ราบเคารพพระบรมฉายาลกั ษณข์ อง องคส์ มเดจ็ พระมหากษตั รยิ ์ แตแ่ ทจ้ รงิ การกระทำ� หรอื การเปน็ อยู่ และความประพฤตทิ ี่ “คน” ผนู้ นั้ ใฝใ่ จเพยี รประพฤตทิ ำ� อยู่ เปน็ การประพฤตดิ ว้ ยลทั ธคิ อมมวิ นสิ ต์ เหมอื นกนั ยงั ไงยงั งน้ั เทา่ กบั หลอกชาวบา้ น ลวงผคู้ นอน่ื วา่ ตนสตั ยซ์ อื่ ตอ่ องคพ์ ระประมขุ ของชาติ แตพ่ ฤตกิ รรมกำ� ลงั บอ่ นทำ� ลาย กำ� ลงั กระทำ� ตน เปน็ ศตั รขู องชาตนิ น่ั ทเี ดยี ว ลำ� ธารชวี ติ | ๑๓๕

คนผเู้ ปน็ ดงั นค้ี อื “โมฆะบรุ ษุ ” ตามทพี่ ระพทุ ธองคไ์ ดต้ รสั เรยี กไว้ คอื “คนไมใ่ ชค่ น” คนไมแ่ ท้ คนไมจ่ รงิ คนหลอกลวง คนปลนิ้ ปลอ้ น คนคบไมไ่ ด้ นนั่ เอง เขาจงึ จะทำ� อะไรใชไ้ ด้ ยอ่ มเปน็ ไปไมไ่ ด้ เพราะแมค้ วามเปน็ คนในตวั ของเขาเองยงั รกั ษาไวไ้ มไ่ ด้ ทำ� ตนใหเ้ ปน็ คนอยา่ งแทจ้ รงิ ไมไ่ ด้ แลว้ เขาจะทำ� อะไรใหแ้ ทจ้ รงิ ไดเ้ ลา่ ผใู้ ดเหน็ ความสำ� คญั ขอ้ นี้ กจ็ งเรง่ สำ� รวจตวั เองใหห้ นกั จงึ จะดขี นึ้ เรอื่ งของ “ความหลง” (โมหะ) นี้ มนั เปน็ สง่ิ ยดึ ครองใจคนอยทู่ วั่ ทกุ กระเบยี ดของความเปน็ “คน” ถา้ ใครไมต่ งั้ ใจจะแยกตนออกจาก “ความหลง” หรอื ไมต่ งั้ ใจจะ “อา่ น” จะดงึ ตวั ออกมาใหพ้ น้ “ความหลง” คอื ยงั คดิ ประมาท วา่ ไมเ่ ปน็ ไรนา่ อยเู่ สมอละก็ ตราบใดกจ็ ะพน้ “ความหลง” ออกไปไมไ่ ด้ เพราะโดยแท้ “ความหลง” มนั มมี าก มนั มดั “คน” อยา่ งแนน่ หนาอยแู่ ลว้ ยง่ิ ยอมตวั เองใหถ้ กู “ความหลง” มดั โดยไมย่ อมขดั ขนื ไมย่ อมดน้ิ รนใหห้ ลดุ ออกมาเลยละก็ จะไมม่ ที าง “หลดุ ” ออกมาไดเ้ ลยอยา่ งแนแ่ ท้ โดยความจรงิ แลว้ “คน” จะตอ้ ง “ฉวยโอกาส” ดว้ ยซำ้� ไป ถา้ มโี อกาสจะ “ดน้ิ รน” จะขดั ขนื หรอื ฝนื ใหต้ นหลดุ ออกมาจาก “ความหลง” ไดเ้ มอื่ ใด จะตอ้ ง รบี ทำ� ทนั ที จะตอ้ งเรง่ ดว่ นควา้ “โอกาส” นนั้ จงึ จะมที าง “หลดุ ” ออกมา จาก “คน” จาก “ความหลง” ไดท้ ลี ะนดิ ทลี ะนอ้ ย ไมใ่ ช่ “ประมาท” อยเู่ รอ่ื ย โดยปลอ่ ยเรอื่ ยตามเรอื่ ย ถา้ ใครคดิ “ประมาท” ดงั ทข่ี า้ พเจา้ วา่ นี้ กจ็ งรตู้ วั ดว้ ยเถดิ วา่ ผนู้ น้ั ยงั “อวดด”ี ยงั ไมไ่ ดป้ ระพฤตใิ หถ้ กู ตอ้ งตรงตามพระพทุ ธดำ� รสั เลย แมแ้ ตใ่ นขอ้ ทวี่ า่ “จงเปน็ อยดู่ ว้ ยความไมป่ ระมาทเถดิ ” แลว้ เมอ่ื ใดจะไดป้ ระพฤตธิ รรม ขอ้ ทสี่ ขุ มุ ลมุ่ ลกึ ไปยงิ่ กวา่ นน้ั ได้ ลกั ษณะของผใู้ ฝจ่ ะเปน็ “อาจารยท์ างทพิ ย”์ เหลา่ นี้ คอื ผมู้ เี จตนา จงใจกระโดดลงไปใน “ลำ� ธารชวี ติ ” แทๆ้ โดยตรงเลยทเี ดยี ว ไมใ่ ชผ่ ทู้ ี่ จะชว่ ยตนเองแตอ่ ยา่ งใด เปน็ ผยู้ อมตนใหไ้ หลเรอ่ื ยไปตามกระแสของ ๑๓๖ | ลำ� ธารชวี ติ

ลำ� ธารชวี ติ ลอ่ งลอยไปแลว้ ๆ เลา่ ๆ แมต้ นจะมโี อกาสขนึ้ พน้ จากลำ� ธาร ได้ กย็ งั ไมย่ อม แถมยงั กระเสอื กตนพงุ่ กลบั หาสายธารอนั ไหลเชย่ี ว ใหพ้ ดั พาตนลอ่ งไปลอยไป ซดั ไปกระแทกกบั แกง่ กบั หนิ หมนุ ไปกบั ลำ� นำ�้ เชยี่ ว จมดงิ่ ไปกบั หว้ งนำ�้ วน อยอู่ ยา่ งนน้ั อยา่ งเจบ็ กไ็ มร่ เู้ จบ็ ไมร่ ู้ ทรมาน ไมร่ จู้ กั เหนอื่ ย ไมร่ จู้ กั พอ และแมผ้ ไู้ มใ่ ฝจ่ ะเปน็ “อาจารยท์ างทพิ ย”์ กต็ าม แตย่ งั เอาใจใสไ่ ปฝกั ใฝ่ ไปยงุ่ เก่ียว ไปหลงใหล ไปให้ “อาจารย์ทพิ ย์ อาจารย์เทพ” ชว่ ยตนอยู่ ไปเชอื่ “วชิ าทางทพิ ย”์ อนั คอื “เดรจั ฉานวชิ า” เหลา่ นอี้ ยู่ กเ็ ชน่ เดยี วกนั ยงั คือผู้ “งมงาย” ยังคือผู้ยอมเป็น “คนหลง” อยูน่ ั่นเอง อย่าไปพง่ึ พา “ฤทธเ์ิ ดช” หรอื “พลงั ” ของสง่ิ เหลา่ นน้ั เลย มนั ไมใ่ ช่ “ฤทธเ์ิ ดช” หรอื “พลงั ” ที่ “สงู สง่ บรสิ ทุ ธ”ิ์ อะไรนกั หนาหรอก แมแ้ ตผ่ ยู้ งั หลงใน “ฤทธเิ์ ดช” หรอื หลง “พลงั ” ของ “พระเครอ่ื งฯ” ตลอดจนหลงใน “ฤทธเ์ิ ดชหรอื พลงั ” ของ “พระบชู า” (อนั ปน้ั เปน็ พระรปู สมมตุ ขิ องพระพทุ ธเจา้ ) กด็ ี กเ็ ปน็ เรอ่ื งตำ�่ เรอื่ งทไ่ี มค่ วร “หลง” ทั้งสิ้น ยังเป็นการประพฤตินอกรีตนอกรอยของ “พุทธศาสนา” ยงั เปน็ การ “ครอบงำ� ” ความหลงผดิ ใหไ้ วก้ บั พทุ ธศาสนกิ ชนอยทู่ งั้ สน้ิ ดงั นนั้ “พระสงฆ”์ องคใ์ ดทำ� ตวั เปน็ อาจารยส์ รา้ งพระเครอื่ งรางของขลงั หรอื แม้ “วดั ” ใดสรา้ ง “พระเครอ่ื งฯ” หรอื แม้ “พระพทุ ธรปู ” โดยเจตนา ให้ “คนหลง” ใน “พลงั ” ใน “ฤทธเ์ิ ดช” โดยนยั ดงั กลา่ วนี้ กเ็ ปน็ “พระ” นอกศาสนาพทุ ธ เปน็ “วดั ” ทปี่ ระพฤตผิ ดิ ทาง ผดิ ลขู่ องพทุ ธศาสนาทง้ั สน้ิ “พลงั ” หรอื “ฤทธเิ์ ดช” ทแี่ ท้ ทจี่ รงิ ทส่ี งู สง่ บรสิ ทุ ธส์ิ ดุ ยอด ของ “พทุ ธศาสนา” นนั้ คอื “พลงั ชว่ ยใหค้ นพน้ ทกุ ข”์ อนั เปน็ “ทกุ ข์ แหง่ อรยิ สจั ” เทา่ นน้ั ไมใ่ ช่ “พน้ ทกุ ข”์ คอื “ความสมใจแหง่ กามคณุ ” ผกู้ ราบไหวพ้ ระพทุ ธรปู แลว้ ออ้ นวอนขอลาภ ขอเงนิ ทอง ขอเงนิ เดอื นขน้ึ ขอรถเกง๋ ขอบา้ น ขอแมแ้ ตก่ ระทงั่ “แฟน” อะไรกนั นนั่ คอื คนนอก ศาสนาพทุ ธ คอื คนไมร่ เู้ รอ่ื งของศาสนาพทุ ธเลย เพราะคนเหลา่ นนั้ ลำ� ธารชวี ติ | ๑๓๗

ขอความสมใจในกามคณุ ไมใ่ ชข่ อความพน้ ทกุ ข์ อนั เปน็ ทกุ ขแ์ หง่ อรยิ สจั นนั่ เปน็ การขอเพอื่ “นำ� ตนกระโดดเขา้ ไปหาทกุ ขแ์ ทๆ้ ” เลยทเี ดยี ว คดิ ใหด้ ี ควรเขา้ ใจ “พทุ ธศาสนา” ใหถ้ กู พระพทุ ธองคส์ อนใหห้ า่ งไกลกามคณุ ใหห้ นี จากกามคณุ พระพทุ ธองคท์ รงรงั เกยี จกามคณุ ยง่ิ กวา่ อะไรดี แลว้ จะไป ขอกามคณุ จากพระพทุ ธเจา้ ไดแ้ ตไ่ หนกนั จงระลกึ ใหไ้ ดว้ า่ พระพทุ ธองคส์ อนให้ “ทาน” ให้ “บรจิ าค” ออกไป จงคดิ อา่ นหาหลกั หาเกณฑ์ กำ� หนดกฎ กำ� หนดอตั ราการบรจิ าคทาน ใหก้ บั ตนเองเสยี เถดิ นน่ั คอื “ศลี ” และแลว้ กต็ งั้ ใจจดจอ่ พยายามทำ� ใหไ้ ดต้ ามนน้ั จนตง้ั มนั่ เสมอ นนั่ คอื “สมาธ”ิ “ปญั ญา” จงึ จะเกดิ ตาม ถา้ ใครยงั “ขอ” ยงั “อยากได”้ อยู่ กค็ อื ผยู้ งั ไมป่ ระพฤติ “ทาน” ยงั ไมม่ กี ะจติ กะใจจะ “บรจิ าค” หรอื ยงั ไมม่ กี าร “ประพฤตธิ รรม” เลยแมแ้ ตน่ อ้ ย การประพฤตธิ รรมของ พระพทุ ธองคน์ นั้ คอื “ทาน” นน่ั คอื การประพฤติ “กายกรรม” ทเ่ี ปน็ พทุ ธแท้ / “ไมค่ ดิ อยากได”้ ในทกุ สงิ่ นน่ั คอื การประพฤติ “มโนกรรม” ทเ่ี ปน็ พทุ ธแท้ / “ไมก่ ลา่ วคำ� ขอหรอื คำ� พดู ทจี่ ะสอ่ วา่ อยากได้ แตก่ ลา่ ว ค�ำอนุญาตยกให้ กล่าวค�ำปฏิเสธที่จะเอามา” นั่นคือการประพฤติ “วจกี รรม” ทเ่ี ปน็ พทุ ธแทๆ้ ใครจะประพฤตปิ ฏบิ ตั ธิ รรมของพระพทุ ธองค์ กล็ องทำ� ความเขา้ ใจกบั ขอ้ ความทผี่ า่ นมานนั้ ใหด้ เี ถดิ หลกั แท้ หลกั จรงิ หลกั แกน่ แทแ้ หง่ พระธรรม ของพระพุทธองค์ มีอยู่เท่านั้นและเท่าน้ันจริงๆ ใครสามารถประพฤติ กาย-วาจา-ใจ ใหถ้ กู ใหแ้ ท้ ใหต้ รงไดด้ งั กลา่ วนนั้ แลว้ โดยบรสิ ทุ ธเิ์ ทย่ี งแท้ เดด็ ขาด นนั่ คอื “อารยิ บคุ คล” หรอื คอื พระอรยิ ะเจา้ อยา่ งแทจ้ รงิ นน่ั เอง ๑๐ มถิ นุ ายน ๒๕๑๓ ๑๓๘ | ลำ� ธารชวี ติ

ลำ� ธารชวี ติ | ๑๓๙

๘ ชวี ติ แทข้ องคน คอื อะไร? “ลำ� ธารชวี ติ ” ในคราวน้ี เปน็ เนอื้ หาของชวี ติ แทๆ้ ทเี ดยี ว ทขี่ า้ พเจา้ ไดร้ บั จดหมายถามจาก คณุ สกลุ งามเลศิ ชยั คำ� ถามมถี งึ ๔ ขอ้ ขอ้ แรกนนั้ กไ็ มใ่ ชเ่ นอื้ แทข้ องชวี ติ เทา่ ไหร่ แตข่ อ้ ๒-๓-๔ นนั้ เปน็ เรอื่ ง “ชวี ติ ” กนั แทๆ้ จรงิ ๆ อนั จะตอ้ งกลา่ วใหถ้ งึ แกน่ กนั เลยเชยี วละ และคงจะตอ้ งทยอยตอบ กนั ยดื ยาว ตอ้ งตดิ ตามอา่ นกนั หลายเดอื น ซงึ่ ขา้ พเจา้ คดิ วา่ กค็ งจะไมแ่ ปลก อะไร แมจ้ ะตอ้ งคอยตดิ ตามกนั เพราะแมเ้ รอื่ งไมเ่ ปน็ เรอื่ ง เชน่ นวนยิ าย หรือการโม้ด้วยลีลาข้อเขียน หรือโม้ด้วยส�ำนวนชวนเพลิน อันมีอยู่ใน หนังสือนิตยสารทุกๆ เล่ม ก็ยังคอย ยังติดใจ และคอยตามอ่านกันได้ ถา้ ใครจะลองเสยี่ งลงทนุ คอยตดิ ตามอา่ นเรอ่ื งทไ่ี มช่ วนเพลนิ แตเ่ ปน็ เรอ่ื ง ของ “ชวี ติ ” นบ้ี า้ ง จะเสยี หลายกนั ปานใดหนกั หนา จดหมายนนั้ มถี ามมา ดงั น้ี :- ๑๔๐ | ลำ� ธารชวี ติ

๑๙๕๒ ถ.เจรญิ กรงุ ยานนาวา กรุงเทพฯ ๒๗ พฤษภาคม ๒๕๑๓ คุณรัก ทีน่ บั ถอื ผมขอกราบขอบพระคณุ มาก ที่ได้ใหค้ วามกระจา่ งด้านธรรมะ เรอ่ื ง ท่ีผมใคร่จะถามต่อไป กม็ ีดงั นี้ ๑. ท�ำอยา่ งไร ถึงจะใหผ้ ทู้ ล่ี ว่ งลบั ไปแลว้ ได้รับผลบญุ หรอื ไมต่ ้อง ประสบความทุกข์ยากในอบายภูมิ หมายถึงพิธีอุทิศผลบุญอย่างถูกต้อง ทีส่ ดุ ที่ถามก็เพราะเพ่ือนรักของผม และอาจารย์คนหนงึ่ เพ่งิ ได้เสยี ชวี ิตไป และผมก็รู้สึกเศร้าใจเป็นอันมาก ๒. จากอุปาทานความยดึ ถือใน รปู -รส-กลิน่ -เสยี ง-สัมผัส ทมี่ อี ยู่ ในมนษุ ยน์ น้ั จะทำ�อยา่ งไรได้ จงึ จะหยงั่ จติ ลงไปใหล้ กึ และเขา้ ใจอยา่ งถกู ตอ้ ง ได้วา่ ส่งิ เหล่านี้เปน็ ส่ิงท่ีไม่จำ�เป็นในชีวติ ซ่งึ เราสามารถละมันได้ แต่ด้วย เหตุท่ีมนุษยน์ ้นั ถูกปลูกฝังสิ่งเหล่านีล้ ึกซงึ้ มากตงั้ แตเ่ ดก็ ผมจึงเหน็ วา่ เป็น การยากมากที่จะละได้ และรู้สึกว่า มันไม่จ�ำเป็นหรือไม่เป็นประโยชน์นัก (ที่จะละ) เช่น เราจะทานอาหารให้อร่อย แต่งตัว หรือปล่อยอารมณ์ให้ สนุกสนาน ตราบใดทเ่ี ราไม่ไปคดโกง หรือท�ำใหผ้ อู้ น่ื เดือดร้อน กเ็ ป็นการ เพียงพอ (น่ีเปน็ ความคดิ เห็นสว่ นตวั ของผม) คณุ รักชว่ ยกรุณาอธิบายให้ ผมไดเ้ ข้าใจถกู ต้องได้ไหมครับ ๓. ท�ำอย่างไร เราจึงจะอยู่ในโลกมนุษย์นี้ได้อย่างดีที่สุด-ถูกต้อง ทีส่ ุด-กา้ วหน้าในชวี ติ -ถูกศีลธรรมที่สดุ และถา้ ยงั ไมส่ ามารถทจ่ี ะหลุดพน้ จากวัฏจักรของการเวียนว่ายตายเกิด ก็ให้ภพต่อไป (เกิดใหม่) ได้ท�ำดี หรือวา่ ได้ดีกว่าภพนเี้ รือ่ ยๆ ลำ� ธารชวี ติ | ๑๔๑

๔. การท�ำทาน สละให้ปันส่ิงของ ชนิดไหนท่ีให้อานิสงส์แรงท่ีสุด ต่อชีวิต และการเจริญศลี ชนดิ ไรทจ่ี ะผลักดนั ใหม้ นุษยร์ อดพ้นวฏั จกั รน้ไี ด้ คุณรักช่วยกรุณาตอบทีละข้อๆ โดยละเอียด ตอบหลายครั้งก็ได้ ผมตอ้ งการทีจ่ ะเข้าใจใหแ้ จ่มแจง้ ซาบซงึ้ ครับ ขอกราบขอบพระคุณมาก ขอแสดงความนับถอื อยา่ งสูง สกลุ งามเลศิ ชัย ทจ่ี รงิ จดหมายของคณุ สกลุ นี้ เปน็ จดหมายทเ่ี ขยี นถงึ ขา้ พเจา้ เปน็ สว่ นตวั ซง่ึ คณุ สกลุ เปน็ ผสู้ นใจใน “ชวี ติ ” และ “ธรรมะ” มากผหู้ นงึ่ ไดเ้ ขยี น จดหมาย ถาม-ตอบ เรอื่ งของ ชวี ติ และธรรมะ กบั ขา้ พเจา้ มาหลายฉบบั แลว้ และกไ็ ดถ้ ามไดต้ อบกนั ทางจดหมายโดยตรงกนั อยู่ แมท้ า่ นอน่ื ๆ ท่ี ถาม- ตอบ ทางจดหมายสว่ นตวั โดยตรงกบั ขา้ พเจา้ อยกู่ ด็ ี หากวาระใด คำ� ถาม คำ� ตอบ ของทา่ นผใู้ ด ทขี่ า้ พเจา้ เหน็ วา่ นา่ จะไดน้ ำ� มาตอบกนั ในคอลมั น์ “ลำ� ธารชวี ติ ” น้ี ขา้ พเจา้ กข็ ออนญุ าตเถดิ เพอ่ื จะไดเ้ ปน็ ประโยชนก์ บั สว่ นรวม ทว่ั ไป เชน่ จดหมายของคณุ สกลุ ฉบบั น้ี เจา้ ตวั กค็ งจะยงั ไมท่ ราบ แตห่ วงั วา่ คงจะอนญุ าต เรอ่ื งราวของ “ชวี ติ ” โดยเฉพาะอนั เปน็ ความรทู้ างธรรมะ ทเ่ี ราเรยี น รทู้ งั้ หลายนน้ั เมอื่ เรารแู้ ลว้ เราจะตอ้ งนำ� ไปทดลองปฏบิ ตั ดิ ู จงึ จะเกดิ ผล ความกระจา่ งแจง้ อยา่ งจรงิ จงึ จะเกดิ กบั เรา แลว้ ความเชอื่ อนั สนทิ ใจจงึ จะเกดิ กบั เรา มนั ยงิ่ กวา่ วทิ ยาศาสตรเ์ สยี อกี การเรยี นรวู้ ทิ ยาศาสตรน์ นั้ เรายงั ตอ้ ง นำ� ไปทดลองกบั ของจรงิ อยา่ งยอ่ บา้ ง อยา่ งจำ� ลองบา้ ง หรอื อยา่ งจรงิ แท้ บา้ ง กท็ ำ� ไมการเรยี นพทุ ธศาสตรจ์ งึ ไมน่ ำ� ไปทดลองกบั ของจรงิ อนั คอื ตวั เรา ๑๔๒ | ลำ� ธารชวี ติ

นน่ั เอง ซงึ่ ไมต่ อ้ งลำ� บากลำ� บนหาอปุ กรณอ์ นื่ ใหย้ ากเยน็ ดงั เชน่ การทดลอง วทิ ยาศาสตรเ์ ลย และเมอ่ื ไดท้ ดลองปฏบิ ตั ใิ หถ้ กู ใหต้ อ้ ง ใหต้ รงตามหลกั ตาม เกณฑท์ เ่ี ปน็ หลกั ธรรม หรอื ทฤษฎขี องพทุ ธศาสตรแ์ ลว้ เรากจ็ ะประสบผล จรงิ ๆ แจง้ จรงิ ๆ รอู้ ยา่ งแท้ รไู้ ดโ้ ดยตน เกดิ ผลกบั ตน (ผทู้ ดลอง ผปู้ ฏบิ ตั )ิ เทา่ นน้ั คนอน่ื ไมแ่ จง้ คนอน่ื ไมร่ เู้ พราะมนั แสดงผลเรว็ บา้ ง ชา้ บา้ ง และ สว่ นมากสมั ผสั รู้ สมั ผสั แจง้ ไดโ้ ดย “นามธรรม” คอื โดยทางจติ นนั่ เองเปน็ สว่ นใหญ่ จงึ จะคอยดู คอยเหน็ เอาจากทางตา ทางหู ทางสมั ผสั ภายนอก ตนไมไ่ ด้ และการรนู้ น้ั จะตอ้ งคอ่ ยๆ รไู้ ปเปน็ ลำ� ดบั ขนั้ เมอ่ื ทดลองปฏบิ ตั จิ น เกดิ ผลในขน้ั ตำ�่ หรอื ขนั้ ตน้ จงึ จะรซู้ ง้ึ และแลว้ จงึ จะเหน็ ทาง อนั เรยี กวา่ “มรรค” หรอื เกดิ ทศั นมรรค ในขน้ั ตอ่ ไปทสี่ งู ขน้ึ จากขน้ั ทเ่ี ราแจง้ นน้ั การรู้ การแจง้ ตอ้ งกระทำ� ดงั น้ีจงึ จะถกู จึงจะจรงิ จงึ จะคอ่ ยๆ สูงข้นึ ๆ ไปได้ ถา้ เอาแตร่ จู้ ากตวั หนงั สอื จากฟงั อธบิ าย จากทอ่ งจำ� แมจ้ ะรมู้ าก รสู้ งู อยา่ งไร กต็ าม แตถ่ า้ ไมน่ ำ� ความรขู้ นั้ ตน้ ๆ ไปปฏบิ ตั จิ น “เกดิ ผล” โดยการปฏบิ ตั ไิ ป แล้วให้พจิ ารณาหาเหตผุ ล พิจารณาการเกิดผลของสิ่งท่ตี นได้ปฏิบัตินนั้ ๆ เรากจ็ ะไมแ่ จง้ จะไมเ่ หน็ จะไมเ่ ขา้ ใจได้ จะไมซ่ าบซง้ึ ได้ ดงั นนั้ การปฏบิ ตั ิ อะไรกด็ ี กจ็ ะตอ้ งปฏบิ ตั ไิ ป แลว้ กใ็ ชว้ จิ ารณญาณของเราเอง ใช้ “สต”ิ ของ เราเอง สงั เกต คน้ ควา้ ตามอา่ น ตามคดิ ตามเพง่ ดวู า่ เราปฏบิ ตั อิ ยา่ งนแี้ ลว้ มนั ให้ “ผล” หรอื มนั “เกดิ ผล” อะไรออกมา ผลนนั้ ดไี ฉน เรากจ็ ะไดซ้ บั ซาบ ไดค้ อ่ ยๆ รู้ คอ่ ยๆ แจง้ ซง่ึ “ผล” แลว้ จะเขา้ ใจไดเ้ รอ่ื ยๆ ความแจง้ แทงตลอด จงึ จะเกดิ มใิ ชว่ า่ พอทำ� ปบุ๊ ! ทกุ อยา่ งปรากฏเปน็ ตวั เปน็ ตนออกมาปบ๊ั ! เหมอื น เอาแป้งเทใส่พิมพ์ขนม กดปัง! กเ็ ป็นรปู ร่างก้อนขนมออกมาเลย “ชีวติ ” มนั ไมใ่ ชเ่ ชน่ นนั้ “ธรรมะ” ไมใ่ ชอ่ ยา่ งนน้ั ชวี ติ คอื จติ ใจเปน็ สำ� คญั และธรรมะ กน็ ามธรรมนน่ั แหละสำ� คญั เพราะเปน็ ตวั ทเี่ ราจะตอ้ งตามพจิ ารณาตอ่ ไปอยู่ ลำ� ธารชวี ติ | ๑๔๓

เปน็ ตวั ทยี่ งั ไมม่ คี วามจบลงงา่ ย และเปน็ ตวั ทม่ี บี ทบาททจี่ ะตอ้ งเรยี นรู้ ตามรู้ ไปใหล้ ะเอยี ดลออใหไ้ ดม้ ากทส่ี ดุ ตอ้ งใชเ้ วลา ตอ้ งเปน็ ไปตามขนั้ แตส่ ำ� หรบั ผทู้ ไี่ มไ่ ตข่ นั้ สงู ขนึ้ สกั ทนี นั้ กเ็ พราะไป “หลง” ปฏบิ ตั อิ ยใู่ นทางทย่ี งั ไมถ่ กู ตอ้ งแท้ ทง้ั ๆ ทห่ี อบตำ� ราอยกู่ องพะเนนิ ทอ่ งจำ� ภาษาจากคมั ภรี ไ์ ดอ้ ยา่ งคลอ่ งแลว้ กก็ ม้ หนา้ กม้ ตา “ปฏบิ ตั ”ิ อยอู่ ยา่ ง “หลงผดิ ” แลว้ แถมยงั ไปตวู่ า่ คนอน่ื ผดิ เอาเสยี ดว้ ย มหิ นำ� ซำ้� มี “มานะทฐิ ”ิ ไมย่ อมแมจ้ ะ “ลอง” เปดิ ใจด-ู ฟงั -รบั รู้ วธิ ขี องผอู้ นื่ บา้ ง แลว้ กล็ องนำ� มาพจิ ารณา หรอื ลองปฏบิ ตั ดิ บู า้ ง จงึ ไดเ้ ตม็ ไปดว้ ย “มานะทฐิ ”ิ และครองทกุ ขอ์ ยนู่ นั่ เอง ถา้ ผใู้ ดปฏบิ ตั สิ ง่ิ ใด แตไ่ มค่ อยเพง่ คอยอา่ น คอยสงั เกตการปฏบิ ตั ิ ของเรานน้ั กเ็ รยี กไดว้ า่ เราไมไ่ ดป้ ฏบิ ตั ธิ รรมเลย ไมไ่ ดใ้ ชว้ จิ ารณญาณเลย และคอื ไมไ่ ดม้ ี “วปิ สั สนา” ตามนยั ของพระพทุ ธองคเ์ ลยนน่ั เอง “วปิ สั สนา” คอื “มสี ต”ิ ตามอา่ น ตามรู้ ตามเหน็ ความเปน็ ไป ความเกดิ ผลของ ทกุ ๆ สภาพทเี่ กดิ กบั เราจรงิ ๆ นน่ั เองคอื “วปิ สั สนา” มใิ ชไ่ ปเอาแตน่ งั่ สมาธหิ ลบั ตา อยา่ เขา้ ใจผดิ ตอ้ งทำ� ความเขา้ ใจเนอ้ื แทข้ อง “วปิ สั สนา” ใหด้ ี ถา้ เขา้ ใจคำ� วา่ “สตปิ ฏั ฐาน” ไดเ้ ทา่ ใด กจ็ งเขา้ ใจเถดิ วา่ “วปิ สั สนา” กค็ อื ลักษณาการเดียวกันนั่นเอง คือ “มีสติ” ตามรู้ตัวเองให้ได้ทุกขณะจิต แมจ้ ติ ตนเองจะเขา้ สภู่ วงั ค์ กจ็ ะตอ้ งพยายามตามรตู้ ามควบคมุ ใหไ้ ด้ นนั่ คอื “วปิ สั สนา” ดงั นนั้ พระทบ่ี วชลงไป คอื ผยู้ ดึ ศลี ยดึ พรต ยดึ หลกั ธรรม ยดึ วนิ ยั ของพระพทุ ธองคม์ าปฏบิ ตั ิ แตว่ า่ กเ็ อาแตป่ ฏบิ ตั อิ ยอู่ ยา่ งนน้ั บางองคเ์ ครง่ นา่ ดู แตไ่ มร่ อู้ ะไรเลย ไมม่ ี “ปญั ญาธรรม” อนั ใด เชน่ พระพทุ ธองคร์ า่ งวนิ ยั ขน้ึ วา่ มาบวชเปน็ พระแลว้ ควรจะลดจะละอาหารลง ตอ้ งฉนั ไดอ้ ยา่ งมาก เพยี งวนั ละ ๒ มอ้ื เทา่ นนั้ นะ พระทกุ รปู จงึ ตอ้ งยดึ วนิ ยั ฉนั อาหาร ๒ มอื้ บางองคย์ งิ่ ถอื เครง่ ฉนั มอ้ื เดยี วเอาดว้ ยซำ้� เพราะเหน็ วา่ พระพทุ ธองคแ์ ละ ๑๔๔ | ลำ� ธารชวี ติ

พระอรหนั ตเ์ จา้ ทงั้ หลายยงั ฉนั มอื้ เดยี วได้ เรากจ็ ะฉนั มอ้ื เดยี วใหไ้ ด้ ตามพระ เถระทเี่ กง่ ๆ นน้ั บา้ ง ก็ยึดพรต ยดึ วินยั น้นั ปฏบิ ตั ิไป แตห่ ารูไ้ มว่ า่ ทำ� ไม ตอ้ งฉนั อาหารมอ้ื เดยี วหรอื สองมอ้ื ความแทจ้ รงิ มเี หตมุ ผี ลอยา่ งไรกนั กไ็ มร่ ู้ ปญั ญาไม่เกิด น่ันถือว่าสักแตว่ ่า “พระ” ถือศลี ยึดพรตไมใ่ หข้ าดเทา่ นั้น ใน “จติ ” ไมม่ อี ะไร “บรรล”ุ ใน “ปญั หา” ไมเ่ หน็ “ธรรม” ใดๆ ไมเ่ ชอ่ื กล็ องไป ถามพระบวช ๓ เดอื น ทบี่ วชกนั จน “หลง” เชอ่ื กนั วา่ ถา้ ผชู้ ายผใู้ ดไมไ่ ดบ้ วช ละกค็ อื คนไมเ่ ตม็ คนนนั่ แหละ ไปถามดเู ถดิ สกึ ออกมาแลว้ ไดไ้ ปอดขา้ ว กนิ เพยี ง ๒ มอ้ื มาตงั้ ๓ เดอื นนน่ั หนะ รเู้ รอ่ื งหรอื เปลา่ วา่ พระพทุ ธองค์ ใหอ้ ดขา้ วไปทำ� ไม? ยงิ่ พระทเี่ ครง่ ๆ แต่ “ปญั ญา” ไมเ่ กดิ นนั่ แหละ ลงทา้ ย เปน็ โรคตา่ งๆ นานา โดยเฉพาะโรคกระเพาะอาหาร เพราะความเขา้ ใจ ไมเ่ กดิ ความรู้ “เหต”ุ แทๆ้ (สมทุ ยั ) ของการกระทำ� นน้ั ๆ ยงั ไมไ่ ดป้ ฏบิ ตั ิ เพยี งเอาอยา่ งเขาเทา่ นนั้ ไมเ่ ขา้ ใจในคำ� วา่ “ประมาณ” เพราะฉะนน้ั การปฏบิ ตั ธิ รรม กม็ ใิ ชส่ กั แตว่ า่ ยดึ ศลี ยดึ ขอ้ ธรรมนำ� มา ปฏบิ ตั ใิ ห้ “เครง่ ” ไปเทา่ นน้ั ผเู้ ขา้ ใจแลว้ ผเู้ กดิ ปญั ญาแลว้ ยอ่ มจะปฏบิ ตั ิ อนั ใดแมผ้ ดิ ศลี ผดิ วนิ ยั กย็ งั ได้ แตผ่ นู้ น้ั มไิ ดต้ ำ�่ มไิ ดเ้ สยี หาย มไิ ดเ้ ลวลงเลย เหตเุ พราะ “ทำ� ” อยา่ งเขา้ ใจ เพราะแจง้ เพราะมี “วชิ า” แลว้ รแู้ ลว้ เขา้ ใจ ถงึ “เหต”ุ ไดท้ กุ อยา่ งแลว้ ยอ่ มมสี ตคิ มุ ตวั เองใหท้ ำ� ในสงิ่ นน้ั ๆ ไดอ้ ยา่ งถกู อยา่ งเหมาะควรดว้ ยกาละเทศะทสี่ ดุ ข้าพเจ้าเกร่ินด้วยเรื่องเหล่าน้ันมาก่อนจะตอบข้อถาม ก็เพราะว่า ค�ำตอบข้อถามท่ีจะตอบต่อไปนี้ เป็นค�ำตอบที่จะต้องอาศัยความเข้าใจ ที่ข้าพเจ้าได้อธิบายมาแล้วน้ันมาใช้ด้วย จึงจะสัมฤทธ์ิผล ก็ขอโปรดได้ เขา้ ใจตามนดี้ ว้ ย ไมเ่ ชน่ นน้ั กอ็ กี นนั่ แหละ ไดอ้ า่ น ไดฟ้ งั ไดร้ แู้ ลว้ กเ็ ทา่ นนั้ เปลา่ ประโยชน์ ไรผ้ ล เสยี เวลาอา่ นเปลา่ เอาเวลาไปหาอา่ นนวนยิ าย ไปอา่ น สำ� บดั สำ� นวนลลี าอนั เอรด็ อรอ่ ยของนกั เขยี นเดด็ ๆ เผด็ ๆ มนั ๆ โนน่ ดกี วา่ ลำ� ธารชวี ติ | ๑๔๕

…อทุ ศิ สว่ นกศุ…ล…อ…ยา่ งถกู …ธร…รม…เปน็ อยา่ งไร ขอ้ ถามของคณุ สกลุ งามเลศิ ชยั ขอ้ ท่ี ๑ ทว่ี า่ ทำ� อยา่ งไรถงึ จะให้ ผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว ได้รับผลบุญ หรือไม่ต้องประสบความทุกข์ยาก ในอบายภมู ิ คอื หมายถงึ พธิ อี ทุ ศิ ผลบญุ อยา่ งถกู ตอ้ งทส่ี ดุ นนั้ กข็ อ ตอบวา่ การทจี่ ะชว่ ยคนใหไ้ มต่ อ้ งไดร้ บั ทกุ ขย์ ากในอบายภมู นิ น้ั ไมม่ ใี ครชว่ ย ใครไดเ้ ลย แมแ้ ตพ่ ระอนิ ทร์ พระพรหม หรอื แมพ้ ระสมั มาสมั พทุ ธเจา้ ผเู้ ปน็ ครขู องพระอนิ ทร์ พระพรหม อนั กรรมของผใู้ ดทำ� อยา่ งไรไว้ ผนู้ น้ั กจ็ ะ ตอ้ งรบั กรรมนนั้ ยง่ิ คนเปน็ กบั ผทู้ ตี่ ายแลว้ อยกู่ นั คนละภมู ิ คนละดนิ แดน ยงิ่ ชว่ ยกนั ไมไ่ ดใ้ หญ่ ถา้ อยใู่ นภมู เิ ดยี วกนั กย็ งั พอคอ่ ยยง้ั ชว่ั หรอื คณุ สามารถ ทำ� ตนเองใหไ้ ปถงึ ภมู นิ นั้ ๆ ได้ กพ็ อไดบ้ า้ ง อยา่ งเชน่ พระพทุ ธองคท์ รงชว่ ย พวกทอี่ ยใู่ นภมู อิ นื่ ๆ นน้ั เปน็ ตน้ แตก่ ไ็ ดเ้ ทา่ ๆ กนั กบั ทพี่ ระองคช์ ว่ ย “คน” ใน “มนษุ ยภ์ มู ”ิ นเ่ี อง เพราะการชว่ ยกนั โดยจรงิ แทน้ นั้ ชว่ ยกนั ไดแ้ ตเ่ พยี ง บางสภาพ สว่ นมากเปน็ สภาพภายนอก การจะชว่ ยสภาพ “จติ ” ของกนั และกนั นน้ั ชว่ ยทำ� ใหก้ นั ไมไ่ ด้ คนทตี่ ายแลว้ คอื คนทมี่ แี ตส่ ภาพ “จติ ” คอื เหลอื แต่ “จติ ” (วญิ ญาณ) ดงั นน้ั จะชว่ ยทำ� ให้ “จติ ” ของผตู้ ายใหห้ ายทกุ ข์ ทรมานนน้ั ตวั เจา้ ของเองตอ้ งทำ� เอง เหมอื น “คน” ทเ่ี กดิ จติ โทสะ คอื โกรธ หนา้ แดงขน้ึ มา การจะใหค้ นๆ นน้ั หายโกรธ คนผนู้ น้ั ตอ้ งทำ� ตนเองใหจ้ ติ คลายโทสะ ผอู้ นื่ จะไปทำ� “จติ ” ของผนู้ น้ั ใหห้ ายโกรธนนั้ ไมไ่ ดเ้ ปน็ อนั ขาด นอกจากเพียงชว่ ยปลอบช่วยหาสว่ นประกอบใหเ้ ขาคลาย “จติ ” ของเขา ลงเอง แตถ่ า้ เขายงั หนา้ มดื อยู่ ไมย่ อมคลาย “จติ ” ของเขาเอง ตอ่ ใหย้ ง่ิ กวา่ พระพทุ ธเจา้ กช็ ว่ ยเขาไมไ่ ด้ ๑๔๖ | ลำ� ธารชวี ติ

การจะอทุ ศิ ผลบญุ เพอื่ จะใหไ้ ปถงึ คนตายแลว้ นนั้ กจ็ งึ อยใู่ นลกั ษณะ เดยี วกนั การทำ� บญุ ใหท้ านเปน็ “ความด”ี เปน็ อาการทด่ี ี เปน็ การกระทำ� ที่ ดี ดงั นน้ั เมอื่ ทำ� แลว้ กใ็ หน้ กึ ถงึ คนตาย “จติ ” กจ็ ะถงึ “จติ ” คอื เราอยากให้ คนตาย (คอื มเี หลอื แตจ่ ติ -วญิ ญาณ) เขาไดร้ บั รู้ คนตายหรอื วญิ ญาณ (จติ ) เขากจ็ ะไดร้ ู้ เมอื่ เราสง่ กระแสไปถงึ เขา คอื นกึ นำ� เอาอาการทำ� บญุ นไ้ี ปใหถ้ งึ เขานนั่ เอง เขากจ็ ะซาบซงึ้ ถา้ เขาเหน็ ดดี ว้ ย คอื อนโุ มทนาตาม หรอื เปรยี บ เชน่ คนกำ� ลงั โกรธ มคี นปลอบใจบอกทางคลายโทสะให้ ถา้ คนทก่ี ำ� ลงั โกรธนนั้ พลอยเหน็ ดดี ว้ ย (อนโุ มทนาตาม) เขากจ็ ะปฏบิ ตั ติ ามหรอื เอาอยา่ ง เมอื่ นนั้ แหละเขากจ็ ะคลายโทสะ และเชน่ เดยี วกนั คนตาย (วญิ ญาณนน้ั ) กจ็ ะไดบ้ ญุ คือช�ำระจิตเกิดความดีข้ึนในจิตวิญญาณของคนตาย ดังน้ัน การท�ำบุญ ทำ� กศุ ลใด กใ็ หน้ กึ ถงึ คนตายไปพรอ้ มๆ กนั กค็ อื การเผอื่ แผส่ ว่ นกศุ ลสว่ นบญุ หรอื สง่ แบบอยา่ งในการกระทำ� “ความด”ี นใี้ หค้ นตายไดเ้ รยี นรู้ ไดเ้ หน็ ดตี าม ได้เป็นคนดีตามน่ันเอง ไม่ว่าเราจะท�ำบุญอย่างไร สร้างกุศลแบบไหน กน็ กึ ถงึ คนทตี่ ายไปแลว้ ไดท้ งั้ สนิ้ พอนกึ ถงึ กจ็ ะถงึ ทนั ที ถา้ จติ ผนู้ กึ นกึ จรงิ นกึ แท้ ผลบญุ นน้ั กจ็ ะเกดิ จรงิ เกดิ ทนั ที ไดท้ นั ที โดยมขี อ้ แมเ้ พยี งวา่ ถา้ ผตู้ าย ผนู้ นั้ เหน็ บญุ เหน็ กศุ ลนนั้ หรอื รจู้ กั บญุ รจู้ กั กศุ ลนน้ั แลว้ กย็ นิ ดตี าม เหน็ ดว้ ย รบั เอาบญุ (หรอื แบบอยา่ งทด่ี )ี นนั้ ไป เรยี กวา่ อนโุ มทนาสาธุ แตถ่ า้ ผตู้ าย นน้ั ไมเ่ ห็นตาม ไม่เข้าใจ รบั เอาไม่ได้ พิจารณาแบบอยา่ งของบุญ หรือ ความดีไมอ่ อก ไม่เปน็ ผู้ตายผู้นัน้ ก็ไมไ่ ดอ้ ะไร ผู้ตายจะตอ้ งร้จู ักความดี รจู้ กั บญุ รจู้ กั กศุ ลนน้ั ๆ แลว้ กร็ จู้ กั รบั เอาตวั อยา่ งการทำ� บญุ (การทำ� ความด)ี การทำ� กศุ ลนนั้ พูดงา่ ยๆ กค็ ือ การบริจาคทาน (อันคนเรยี กวา่ ท�ำบุญ) ไม่ว่าจะ บรจิ าคดว้ ยของ หรอื บรจิ าคดว้ ยแรงกายแรงใจ หรอื หดั เปน็ คนไมเ่ หน็ แกต่ วั ดว้ ยวธิ ใี ดๆ ทง้ั หมดเปน็ การทำ� บญุ เปน็ การสรา้ งกศุ ล เปน็ การ “ทำ� ด”ี ใหต้ น ลำ� ธารชวี ติ | ๑๔๗

ให้แก่ผูก้ ระท�ำนัน้ ๆ ทง้ั ส้ิน ตัวอย่างในการกระทำ� ดอี ยา่ งนแ้ี หละทจ่ี ะเป็น “บญุ ” เปน็ “กศุ ล” แท้ ทผ่ี ตู้ ายจะไดจ้ ะเหน็ จะรจู้ ะรบั เอาได้ ไมใ่ ชข่ า้ วของ ที่เราเอาไปท�ำบญุ น้ันหรอก ไม่ใช่อาหารคาวหวานทเ่ี อาไปท�ำบญุ นนั้ เลย อยา่ เขา้ ใจผดิ เปน็ อนั ขาด วตั ถสุ มบตั ติ า่ งๆ นน้ั จะขา้ มแดนขา้ มภมู ขิ า้ มภพ ไปถงึ คนตายไมไ่ ด้ มนั คนละเรอ่ื ง ถา้ ใครเขา้ ใจวา่ เอาทเุ รยี นราคาแพงๆ ไปถวายใหพ้ ระฉนั แลว้ กอ็ ทุ ศิ ตงั้ จติ ใหผ้ ตู้ าย แลว้ เขา้ ใจวา่ ผตู้ ายกจ็ ะไดก้ นิ ทเุ รยี นเชน่ เดยี วกนั กบั พระละก็ นน่ั เปน็ การเขา้ ใจผดิ กท็ เุ รยี นลกู เดยี วเอาถวายพระสมมตุ ชิ อื่ ก พระ ก ผอู้ ยู่ ในโลกมนษุ ย์ ภพมนษุ ยน์ ไี้ ดฉ้ กี ออกฉนั ตยุ้ ๆ หมดไปแลว้ ผถู้ วายหรอื ผทู้ ำ� บญุ นนั้ กไ็ ปกรวดนำ�้ รำ� ลกึ นกึ อทุ ศิ ผลบญุ นไ้ี ปถงึ ผตู้ ายวา่ ไดอ้ ทุ ศิ ทำ� บญุ ดว้ ย ทเุ รยี นไปแลว้ ขอใหผ้ ตู้ ายสมมตุ ชิ อ่ื นาง ข จงกนิ ใหอ้ รอ่ ยเถดิ นาง ข (ผตู้ าย) กค็ งจะกนิ เปลอื ก เพราะเนอ้ื ทเุ รยี นนน้ั พระ ก ฉนั ไปหมดแลว้ ถา้ วญิ ญาณ นาง ข จะกนิ เนอ้ื ทเุ รยี น กต็ อ้ งไปเจาะเอาจากกระเพาะของพระ ก มากนิ จงึ จะไดก้ นิ เนอื้ ทเุ รยี น แลว้ มนั จะเปน็ ไปไดอ้ ยา่ งไรกนั อยา่ งมงายอยู่ อยา่ ไป เขา้ ใจผดิ ในลกั ษณะนอี้ ยู่ “ผลบญุ ” หรอื “กศุ ล” ทแี่ ทน้ น้ั คอื “การกระทำ� อนั เป็นการแสดงบริจาคทานออกไป” น่ันต่างหากทเ่ี ปน็ “ผลบุญ” เป็น “ความด”ี เปน็ การกระทำ� ดที จ่ี ะเปน็ แบบอยา่ งใหผ้ ตู้ ายเหน็ ผตู้ ายรู้ ผตู้ าย รบั เอาไปได้ เปน็ จติ เปน็ วญิ ญาณ เปน็ ความรสู้ กึ เปน็ ความดที เี่ กดิ ขน้ึ ในความ รสู้ กึ ดตี รงไหน? ดตี รงทเี่ ปน็ การแสดงบรจิ าคออก การสละทเุ รยี น การให้ ทานทเุ รยี นนน้ั ไป การไมย่ ดึ เอาทเุ รยี นนนั้ ไว้ การไมต่ ระหนถี่ เ่ี หนยี ว ถา้ ยงิ่ เปน็ การบรจิ าคอนั สงู ดว้ ยราคา สงู ดว้ ยคา่ สงู ดว้ ยทงั้ ราคาทางโลกและทาง ธรรม ไดเ้ ทา่ ใด กย็ งิ่ เปน็ “บญุ ” ทส่ี งู เปน็ “กศุ ล” ทแ่ี รงยงิ่ เทา่ นนั้ เพราะ มนั หมายถงึ วา่ ผทู้ ำ� บญุ ยง่ิ ตอ้ งลงทนุ แรงเสยี สละออกอยา่ งมาก กย็ ง่ิ ไดบ้ ญุ ไดก้ ศุ ลมากนนั่ เอง ถา้ ผตู้ ายเขา้ ใจดใู หอ้ อก ดใู หเ้ ปน็ วา่ การบรจิ าคทานนนั้ ๑๔๘ | ลำ� ธารชวี ติ

เปน็ ตวั อยา่ งอนั ดี (ถา้ ไมใ่ ชผ่ ตู้ าย คนเปน็ ๆ นกี่ เ็ ถอะ กค็ วรดใู หอ้ อกดใู หเ้ ปน็ แลว้ กห็ ดั เอาแบบอยา่ งใหไ้ ด)้ อนั เรากค็ วรจะตอ้ งยดึ เปน็ แบบ เปน็ สงิ่ ทเ่ี รา กจ็ ะตอ้ งกระทำ� ใหไ้ ด้ ดังน้ัน การบริจาคทานน้ี เป็นการกระท�ำ “ความดี” โดยแท้จริง ถา้ เขา้ ใจไดด้ ังน้แี ละรบั เอาดังน้ี น่ันคอื ผู้ตายกเ็ ข้าใจถูกด้วย รับเอาบญุ เอากศุ ลจากผู้ใหถ้ ูกตอ้ งด้วย ขอ้ สำ� คัญ ทง้ั ผใู้ ห้และผรู้ บั เองนั่นแหละไมร่ ู้ จดุ ทแ่ี ทจ้ รงิ ทำ� กนั ไปตามทเ่ี ขา้ ใจมาอยา่ งคลมุ ๆ เครอื ๆ แลว้ กจ็ ะยดั เยยี ด ทเุ รยี นซง่ึ ผตู้ ายชอบ จากภพมนษุ ยไ์ ปใหถ้ งึ ปากผตู้ าย ซง่ึ อยภู่ พอนั ไมใ่ ช่ รปู รา่ งตวั ตนอกี ภพหนง่ึ นนั้ มนั จะละลายหายสภาพหรอื แปรเปน็ ทพิ ย์ ไปไดอ้ ยา่ งไรกนั อยา่ งมงาย ตอ้ งเขา้ ใจคำ� วา่ “บญุ ” คำ� วา่ “กศุ ล” คำ� วา่ “ความด”ี และคำ� วา่ “ทาน” ใหเ้ ปน็ ความดีใจที่ผู้ตายรับรู้ว่า โถ! ญาติของเรารู้ว่าเราชอบทุเรียนก็ยัง อตุ สา่ หห์ าทเุ รยี นมาทำ� บญุ อทุ ศิ ระลกึ ถงึ เราหนอ แลว้ ผตู้ ายกเ็ หน็ ในนำ้� ใจ ทด่ี ขี องญาตผิ ทู้ ำ� บญุ กซ็ าบซง้ึ ใจ กเ็ กดิ ปตี ิ ถา้ ผตู้ ายมปี ญั ญารเู้ พยี งเทา่ นน้ั เขากจ็ ะรสู้ กึ แคซ่ าบซง้ึ ใจเทา่ นนั้ และทำ� ใหห้ ลงใหร้ กั ใหผ้ กู พนั อยกู่ บั ญาติ ผู้ท�ำบุญนั้นเพียงเท่านั้นเอง ก็เป็นกุศล เป็นบุญระดับตื้นๆ ระดับหนึ่ง ถ้าผู้ตายเข้าใจซึ้งเข้าใจสูงไปกว่านั้น เห็นเป็นแบบอย่างการกระท�ำที่ดี เมื่อซาบซึ้งใจก็เข้าใจต่อไปได้อีกว่า การกระท�ำอย่างน้ีท�ำให้ผู้อื่นเกิดสุข เกดิ ประโยชนอ์ ยา่ งนเ้ี ปน็ การกระทำ� ทดี่ ี เปน็ ความดี เปน็ การควรรบั เอาเปน็ แบบอยา่ งแลว้ กต็ งั้ ใจจะทำ� ตาม คอื ทำ� บญุ ทำ� การบรจิ าคดว้ ยลกั ษณะน้ี ตอ่ ไป ถา้ มโี อกาสจะทำ� ในเบอื้ งกาลเวลาขา้ งหนา้ ผตู้ ายเมอื่ เขา้ ใจไดอ้ ยา่ งนี้ กจ็ ะเปน็ ผอู้ นโุ มทนาไดถ้ กู ตอ้ ง เปน็ ผเู้ หน็ ดตี ามอยา่ งตรงอยา่ งแท้ กจ็ ะยงิ่ เปน็ บญุ เปน็ กศุ ลแกผ่ ตู้ ายเองมากยง่ิ ขนึ้ (หรอื แมค้ นเปน็ ๆ นี้ กจ็ ะพยายาม ทำ� ความเขา้ ใจใหด้ ี วา่ “ทาน” นแ่ี หละคอื “ความด”ี คอื บญุ กริ ยิ า คอื การ กระทำ� ทจี่ ะนำ� ตนใหพ้ น้ ทกุ ข์ คอื ทางจะนำ� ตนใหส้ นู่ พิ พาน) ลำ� ธารชวี ติ | ๑๔๙

การสละออก การไมย่ ดึ เอามา การไมห่ วงไวใ้ นทกุ สงิ่ ทกุ อยา่ งทง้ั ของ นอกกาย และแมท้ ส่ี ดุ อารมณค์ วามปรารถนาในกาย ทเ่ี กดิ ขน้ึ ในใจกต็ อ้ ง ไม่เอา สละออก ไม่หวงไว้ ให้หมดส้ินไปให้ได้ น่ันคือ ความดีสูงสุด เปน็ ความดสี ดุ ยอด คอื คนไมม่ อี ะไรเปน็ สมบตั ขิ องตวั เองเลย ทง้ั รปู สมบตั ิ (ของนอกกาย) และอรปู สมบตั ิ (ของในกาย คอื อารมณ์ จติ ใจ) คนผนู้ นั้ แหละ ชอื่ วา่ อารยิ บคุ คล หรอื พระอรยิ ะเจา้ ผไู้ มม่ สี มบตั ใิ ดเปน็ ของตนเลย นอกจาก “ธรรมปญั ญา” เทา่ นน้ั ดงั นนั้ ใครอยากจะบรรลเุ ปน็ พระอารยิ บคุ คล กต็ อ้ ง หดั บรจิ าค หดั ให้ เปน็ ผใู้ ห้ เปน็ ผเู้ สยี สละ เปน็ ผแู้ พ้ เปน็ ผไู้ มเ่ อาอะไรทงั้ หมด จงึ จะเปน็ ผทู้ รงไวซ้ ง่ึ “ธรรมประทปี ” แตเ่ พยี งอยา่ งเดยี ว และมเี พยี งทาง เดยี วเทา่ นน้ั ดว้ ย คอื ทางตรงทส่ี ดุ ไมอ่ อ้ มคอ้ ม การตายของคน เปน็ เรอื่ งของการหมนุ เวยี นธรรมดาๆ ของสมบตั โิ ลก เชน่ วตั ถุ สสาร พลงั งาน อนั เปน็ สมบตั อิ น่ื ๆ ใดๆ กเ็ หมอื นกนั เราอยา่ ไป เศรา้ โศกเสยี ใจอะไรเลย แมจ้ ะเสยี ใจอยา่ งไร เรากไ็ มไ่ ดร้ บั อะไรตอบแทน ความเสยี ใจนน้ั นอกจาก เราเอาจติ ใจเราไปอยกู่ บั อารมณโ์ ศกเศรา้ ขนุ่ มวั นนั้ เทา่ นนั้ แทนทเ่ี ราจะมจี ติ ปกตไิ มท่ กุ ขไ์ มร่ อ้ น ไมเ่ ศรา้ ไมโ่ ศก ไมเ่ จบ็ ไมป่ วด ไมด่ ใี จไมต่ นื่ เตน้ อะไร เปน็ “ใจ” ทสี่ ดใสสวา่ ง กลบั ไปขนุ่ มวั เพราะเหตเุ หลา่ นน้ั ใจเราเองกย็ อ่ มไมบ่ รสิ ทุ ธเ์ิ อง พระพทุ ธองคส์ อนวา่ หดั ทำ� ดี ใหล้ ะเวน้ ชว่ั และทำ� ใจให้บริสุทธ์ผิ อ่ งใส “ทำ� ดี” คอื สละออก ไม่เอามาหรอื เปน็ ผู้เสีย “ละเวน้ ชว่ั ” คอื อยา่ เหน็ แกต่ วั เปน็ อนั ขาด หดั อยา่ อยากไดอ้ ะไรทกุ อยา่ ง จะท�ำอะไรลงไป ลงทุนลงแรงอะไรลงไปก็ตั้งใจท�ำเท่าน้ัน อย่าหวังผล อยา่ อยากไดผ้ ล และอยา่ เกบ็ เกย่ี วเอาผลใดๆ ทเี่ ราทำ� ทำ� ดงั นใ้ี หไ้ ด้ นน่ั คอื ละเวน้ ชวั่ ทแ่ี ทจ้ รงิ ซงึ่ กเ็ ปน็ อนั เดยี วกนั กบั ทำ� ดี นน่ั เอง ถา้ เราละเวน้ ชว่ั ได้ กเ็ ทา่ กบั เรายงั คงทำ� อะไรกต็ าม กเ็ ปน็ “ความด”ี ทงั้ สนิ้ หลกั แหง่ การตดั สนิ ความดี และ ความชว่ั ขนั้ สงู สดุ ของศาสนาพทุ ธ คอื “ได”้ กบั “เสยี ” ไดม้ าหรอื เราเอามา นนั่ คอื “ชวั่ ” ถา้ เรา เสยี ไปหรอื ๑๕๐ | ลำ� ธารชวี ติ