เสด็จสู่แดนสรวง ศิลปะ ประเพณี และความเชื่อในงานพระบรมศพและพระเมรุมาศ

รายการอ้างองิ กรมศิลปากร, กองจดหมายเหตุแห่งชาติ. ๒๕๒๙. จดหมายเหตุงานพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้า รำ� ไพพรรณี พระบรมราชนิ ี ในรชั กาลที่ ๗. เลม่ ๑. กรงุ เทพฯ: กรมศิลปากร. กรมศิลปากร, ส�ำนักจดหมายเหตุแห่งชาติ. ๒๕๕๕. จดหมายเหตุงานพระศพ สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี. เล่ม ๑. กรุงเทพฯ: ส�ำนักหอจดหมายเหตุ แหง่ ชาติ กรมศลิ ปากร. คณะกรรมการเฉลมิ พระเกยี รติ ๒๐๐ ปี พระบาทสมเดจ็ พระนง่ั เกลา้ เจา้ อยหู่ วั . ๒๕๓๐. จดหมายเหตรุ ชั กาล ที่ ๓. เลม่ ๑. กรงุ เทพฯ: หอสมุดแห่งชาต.ิ คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจจัดท�ำเพลงส�ำคัญของแผ่นดินในคณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ. ๒๕๔๗. คูม่ ือเพลงส�ำคญั ของแผน่ ดิน. กรุงเทพฯ: ส�ำนกั งานสร้างเสรมิ เอกลักษณข์ องชาติ. จนั ทร์ ไพจิตร. ม.ป.ป. ประมวลพธิ มี งคลของไทย ฉบับสมบูรณ.์ กรงุ เทพฯ: เลย่ี งเซยี งจงเจริญ. เจนจิรา เบญจพงศ์. ๒๕๕๕. ดนตรีอษุ าคเนย.์ นครปฐม: วทิ ยาลัยดุรยิ างคศลิ ป์ มหาวทิ ยาลยั มหิดล. ชัยนิมติ นวรตั น, ม.ล. ๒๕๕๘. ประวัตศิ าสตรม์ ชี วี ิต ๑: ศพในโกศ เรอ่ื งทัง้ หลายท่คี นอยากรู.้ กรงุ เทพฯ: อักษรโสภณ. ด�ำรงราชานภุ าพ, สมเด็จฯ กรมพระยา. ๒๕๔๙. คนดที ่ีข้าพเจา้ รูจ้ ัก. ๔ เล่ม. พมิ พค์ รัง้ ที่ ๒. กรุงเทพฯ: รวมสาสน์ . ด�ำรงราชานุภาพ, สมเดจ็ ฯ กรมพระยา. ๒๕๔๒. “จดหมายเหตุเมือ่ พระบาทสมเดจ็ พระจอมเกล้าเจา้ อยู่หวั สวรรคต.” ใน ประชุมพงศาวดารฉบับกาญจนาภเิ ษก. เลม่ ๔, ๓๙๑-๔๑๒. กรุงเทพฯ: ส�ำนัก วรรณกรรมและประวตั ิศาสตร์ กรมศิลปากร. เดลินิวส์. ๒๕๕๙. “พระบรมศพ,” เดลินิวส์ (๑๕ ตุลาคม), น. ๘. ทิพากรวงศ์มหาโกษาธิบดี (ข�ำ บุนนาค), เจ้าพระยา. ๒๕๒๖. พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รชั กาลท่ี ๑. พมิ พ์ครง้ั ท่ี ๕. กรงุ เทพฯ: องคก์ ารคา้ ของครุ สุ ภา. ทิพากรวงศ์มหาโกษาธิบดี (ข�ำ บุนนาค), เจ้าพระยา. ๒๕๔๘. พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รชั กาลท่ี ๒ ฉบบั เจา้ พระยาทพิ ากรวงศ์ ฉบบั ตวั เขยี น. หนงั สอื ชดุ ประชมุ พงศาวดารฉบบั ราษฎร.์ ช�ำระตน้ ฉบับโดย นฤมล ธีรวฒั น.์ นธิ ิ เอยี วศรวี งศ,์ บรรณาธิการ. กรงุ เทพฯ: อมรินทร.์ ทิพากรวงศ์มหาโกษาธิบดี (ข�ำ บุนนาค), เจ้าพระยา. ๒๕๔๗. พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รชั กาลท่ี ๓. พิมพ์ครัง้ ที่ ๗. กรุงเทพฯ: สำ� นกั วรรณกรรมและประวตั ศิ าสตร์ กรมศลิ ปากร. ทิพากรวงศ์มหาโกษาธิบดี (ข�ำ บุนนาค), เจ้าพระยา. ๒๕๔๗. พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลท่ี ๔ ฉบับเจ้าพระยาทิพากรวงศฯ์ (ขำ� บนุ นาค). พิมพค์ รั้งท่ี ๖. กรงุ เทพฯ: ตน้ ฉบับ. ธรรมปรีชา (แก้ว), พระยา. ๒๕๓๕. วรรณกรรมสมัยรัตนโกสินทร์. เล่ม ๒. ไตรภูมิโลกวินิจฉยกถา. กรุงเทพฯ: กรมศลิ ปากร. นนทพร อยมู่ งั่ ม.ี ๒๕๕๙. ธรรมเนยี มพระบรมศพและพระศพเจา้ นาย. พมิ พค์ รงั้ ที่ ๒. กรงุ เทพฯ: มตชิ น. นริศรานุวัดติวงศ์, สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยา และพระยาอนุมานราชธน. ๒๕๓๘. บันทึกความรู้ต่างๆ. เล่ม ๓. หนังสืองานนิพนธ์ชุดสมบูรณ์ของศาสตราจารย์พระยาอนุมานราชธน หมวด เบ็ดเตลด็ -ความร้ทู ว่ั ไป. เล่ม ๙. กรงุ เทพฯ: องค์การค้าของคุรสุ ภา. บุรุษรตั นราชพลั ลภ, พระยา. ๒๕๕๓. บุรุษรัตน. กรุงเทพฯ: สามลดาการพมิ พ์.102 เสด็จส่แู ดนสรวง ศลิ ปะ ประเพณี และความเช่อื ในงานพระบรมศพและพระเมรมุ าศ

ประชุมค�ำใหก้ ารกรงุ ศรีอยธุ ยารวม ๓ เร่ือง. ๒๕๕๓. กรงุ เทพฯ: แสงดาว. ๓ประยทุ ธ สทิ ธิพันธ์. พระมหาธรี ราชเจ้า. ๒๕๑๕. นครหลวงกรงุ เทพธนบรุ :ี สยาม.ปองทิพย์ หนูหอม. ๒๕๔๐. “การท�ำศพของชาวไทยมุสลิม.” ใน ชีวิตไทยชุดสมบัติตายาย, ๘๕-๘๗. สุจริต บัวพิมพ์, บรรณาธิการ. พิมพ์คร้ังที่ ๓. กรุงเทพฯ: ส�ำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรม แห่งชาติ กระทรวงศกึ ษาธิการ.ฝ่ายประชาสัมพันธ์และเผยแพร่ส�ำนักพระราชวัง. ๒๕๔๗. รวมเร่ืองและข้อปฏิบัติเกี่ยวกับราชส�ำนัก. พิมพ์ครั้งที่ ๑๔. กรงุ เทพฯ: ส�ำนักพระราชวัง.พระโพธวิ งศาจารย์ (ตสิ โฺ ส อว้ น). ๒๕๑๕. “ภาคที่ ๑๘ ประวตั ชิ นชาตภิ ไู ทย.” ใน ลทั ธธิ รรมเนยี มตา่ งๆ. เล่ม ๒. นครหลวงกรงุ เทพธนบุรี: คลงั วิทยา.พระราชพงศาวดารกรงุ ศรอี ยธุ ยาฉบบั พนั จนั ทนมุ าศ (เจมิ ). ๒๕๔๒. ใน ประชมุ พงศาวดารฉบบั กาญจนา ภเิ ษก. เลม่ ๓, ๒๐๓-๕๒๙. กรงุ เทพฯ: สำ� นกั วรรณกรรมและประวตั ศิ าสตร์ กรมศลิ ปากร.พชิ ญา สมุ่ จนิ ดา. ๒๕๕๙. “พระชฎาหา้ ยอดในพระบรมโกศ.” ศลิ ปวฒั นธรรม ปที ี่ ๓๘, เลม่ ท่ี ๖ (พฤศจกิ ายน), น. ๑๓๐-๑๓๙.พนู พศิ มยั ดศิ กลุ , ม.จ. ๒๕๑๘. สารคดที ี่น่ารู.้ กรุงเทพฯ: คลงั วิทยา.พูนพิศมัย ดิศกุล, ม.จ. ๒๕๕๑. ส่ิงท่ีข้าพเจ้าพบเห็น ประวัติศาสตร์เปล่ียนแปลงการปกครอง ๒๔๗๕. พิมพค์ รั้งที่ ๖. กรงุ เทพฯ: มติชน.ภิรมย์ภกั ด,ี พระยา. ๒๕๓๘. ประวตั พิ ระยาภริ มย์ภักด.ี บรรณกจิ .มงกฎุ เกลา้ เจา้ อยหู่ วั , พระบาทสมเดจ็ พระ [ราม วชริ าวธุ ]. ๒๕๕๕. ประวตั ติ น้ รชั กาลท่ี ๖. พมิ พค์ รงั้ ที่ ๕. กรงุ เทพฯ: มติชน.ราชกจิ จานุเบกษา. ๒๔๕๓. “ประกาศกระทรวงนครบาล,” เลม่ ๒๗, (๖ พฤศจิกายน): น. ๑๘๔๑-๑๘๔๒.ราชกจิ จานเุ บกษา. ๒๔๕๓. “แจง้ ความกระทรวงนครบาล,” เล่ม ๒๗, (๖ พฤศจิกายน): น. ๑๘๔๔.ราชกจิ จานุเบกษา. ๒๔๕๓. “แจ้งความกระทรวงนครบาล,” เลม่ ๒๗, (๒๐ พฤศจกิ ายน): น. ๑๙๗๐.ราชบัณฑิตยสถาน. ๒๕๕๖. พจนานุกรมฉบับราชบณั ฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔. พิมพ์คร้งั ท่ี ๒. กรุงเทพฯ: นานมบี ุค๊ สพ์ ับลเิ คชัน่ ส์.ราชบณั ฑติ ยสถาน. ๒๕๑๖. พจนานุกรมฉบับราชบณั ฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๙๓. พมิ พค์ รงั้ ที่ ๑๓. กรงุ เทพฯ: โรงพิมพ์การศาสนา.ลา ลูแบร์. ๒๕๔๘. จดหมายเหตลุ า ลูแบร์ ราชอาณาจกั รสยาม. แปลโดย สันต์ ท. โกมลบุตร. พมิ พ์ครงั้ ท่ี ๒. กรงุ เทพฯ: ศรีปัญญา.โลเนย์, อาเดรียง. ๒๕๔๒. สยามและคณะมิชชันนารีฝร่ังเศส. แปลจาก Siam et les Missionnaries Franças. แปลโดย ประทุมรัตน์ วงศ์ดนตรี. พิมพ์ครั้งที่ ๒. กรุงเทพฯ: กองวรรณกรรมและ ประวตั ศิ าสตร์ กรมศลิ ปากร.วจิ ิตรมาตรา, ขุน [กาญจนาคพนั ธุ์]. ๒๕๔๒. ภมู ิศาสตร์สนุ ทรภู่. กรุงเทพฯ: ต้นอ้อ ๑๙๙๙.ศิลปชยั ชาญเฉลมิ [นายหนหวย]. ๒๕๓๐. เจ้าฟ้าประชาธิปก ราชนั ผู้นริ าศ. พมิ พค์ รง้ั ท่ี ๓. กรงุ เทพฯ: ป.สมั พนั ธพ์ าณิชย.์ส.ร. [นามแฝง]. , ๒๕๐๓. จาริกอนิ เดีย. พระนคร: สภาการศกึ ษามหามกุฎราชวิทยาลัย.สงวน โชติสุขรัตน์. ๒๕๕๓. ประเพณีไทยภาคเหนือ. พมิ พค์ ร้ังที่ ๓. นนทบรุ ี: ศรปี ัญญา.สมภพ ภิรมย์. ๒๕๓๙. พระเมรุมาศ พระเมรุ และเมรุ สมยั กรุงรัตนโกสินทร์. พิมพ์คร้ังที่ ๓. กรุงเทพฯ: อมรินทรพ์ ร้นิ ต้ิงแอนดพ์ บั ลชิ ชิ่ง. 103เสด็จสู่แดนสรวงศิลปะ ประเพณี และความเชื่อในงานพระบรมศพและพระเมรุมาศ