เสด็จสู่แดนสรวง ศิลปะ ประเพณี และความเชื่อในงานพระบรมศพและพระเมรุมาศ

โรงสงั เค็ด ๓๑พลับพลาโถง กระบวนรูปสัตว์ กระบวนราชรถ กระบวนรปู ชา้ งโรงสังเค็ด กระบวนรปู สตั ว์ กระบวนราชรถ 255เสดจ็ สูแ่ ดนสรวง ศลิ ปะ ประเพณี และความเชอ่ื ในงานพระบรมศพและพระเมรุมาศ

แผนท่ีพระราชวังโบราณอยุธยาจากหนังสือพระราชวัง และวัดโบราณในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ของกรม ศิลปากร พ.ศ. ๒๕๑๑ แสดงต�ำแหน่งที่ตั้งของพระเมรุ (สุจติ ต์ วงษเ์ ทศ ๒๕๖๐) ภาพภูมิทัศน์ของกรุงยูเดียด์ (อยุธยา) นครหลวงแห่งราชอาณาจักรสยาม แสดง ต�ำแหน่งของเนินดินหน้าพระวิหารแกลบและซุงท่ีน่าจะ เก่ียวข้องกับการสร้างพระเมรุ (Source: National Archives of the Netherlands 2010) วัดวรโพธ์ิ พระท่ีน่ังจกั รวรรดไิ ชยนต์ วดั พระศรีสรรเพชญ สนามหน้าจกั รวรรดิ์พระมณฑปพระมงคลบพิตร พระวหิ ารแกลบ เนินดิน ซุงสำ� หรับพระเมรุ พระราชพงศาวดารฉบบั สมเดจ็ พระพนรตั น์ วดั พระเชตพุ น ใหข้ อ้ มลู เกย่ี วกบั ตำ� แหนง่ ทตี่ งั้ พระเมรใุ นสมยั อยธุ ยาวา่ “ศกั ราช ๙๖๘ (พ.ศ.๒๑๔๙) ปมี ะเมยี อฐั ะศก ทรงพระกรณุ าใหพ้ นู ดนิ หนา้ พระวหิ ารแกลบไวเ้ ปนที่ส�ำหรบั ถวายพระเพลิง” (สมเด็จพระพนรัตน์ ๒๕๕๘: ๑๗๘) เหตุการณ์ดงั กล่าวตรงกับรัชกาลสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม แต่ในท่ีนี้เช่ือว่าน่าจะเกิดขึ้นในรัชกาลสมเด็จพระเจ้า ปราสาททองเสียมากกวา่ ส่วนแผนท่ใี นบทความของสจุ ิตต์ วงษ์เทศ ระบวุ า่ “ลานพระเมร”ุ ต้งั อยู่ ทางดา้ นทศิ ใตข้ องพระวหิ ารแกลบซงึ่ อยทู่ างดา้ นทศิ ตะวนั ออกเฉยี งใตข้ องพระวหิ ารพระมงคลบพติ ร (สุจิตต์ วงษ์เทศ ๒๕๖๐) ต�ำแหน่งพระเมรุท่ีกล่าวถึงข้างต้นสามารถตรวจสอบได้จากหลักฐานของชาวต่างประเทศ จติ รกรรมสนี ำ�้ “ภาพภมู ทิ ศั นข์ องกรงุ ยเู ดยี ด์ นครหลวงแหง่ ราชอาณาจกั รสยาม” (Afbeldinge der Stadt Iudiad Hooft des Choonincrick Siam) วาดโดยโยฮสั เนส วงิ โบนส์ (Johannes Vingboons) จติ รกรชาวดชั ต์ ราว พ.ศ.๒๒๐๘ ตรงกบั ตน้ รชั กาลสมเดจ็ พระนารายณ์ (ธวชั ชยั ตงั้ ศริ วิ านชิ ๒๕๔๙: ๔๔–๔๕) แสดงภาพวาดเนินดนิ ทอี่ ยูเ่ ยื้องลงมาทางดา้ นทศิ ตะวนั ออกเฉียงใต้ของอาคารขนาดเล็ก ทน่ี า่ จะไดแ้ กพ่ ระวหิ ารแกลบทกี่ ลา่ วถงึ ในพระราชพงศาวดาร ปลายสดุ ของเนนิ ดนิ ยงั มซี งุ ขนาดใหญ่ อีก ๖ ต้น นา่ จะใชส้ �ำหรับท�ำพระเมรสุ มเดจ็ พระเจา้ ปราสาททอง256 เสดจ็ สูแ่ ดนสรวง ศลิ ปะ ประเพณี และความเชื่อในงานพระบรมศพและพระเมรมุ าศ