ใบความรู้หน่วยที่ 1

หน่วยท่ี 1ความปลอดภยั

1 แผนการสอน หน่วยที่ 1 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ช่ือหน่วย ความปลอดภยั ช่ัวโมงรวม 721. จุดประสงค์เชิงพฤตกิ รรม1.1 ปฏิบตั ิตามกฎของโรงงานไดอ้ ยา่ งเคร่งครัด1.2 บอกวธิ ีป้องกนั อุบตั ิเหตุในงานเช่ือมแก๊ส และเชื่อมไฟฟา้ ได้1.3 บอกอุบตั ิเหตุในงานโลหะแผน่ ได้1.4 อธิบายถึงความสาคญั ของความปลอดภยั ในการปฏิบตั ิงานได้1.5 บรู ณาการคุณธรรมความมวี ินยั (ความตรงต่อเวลา ความรับผดิ ชอบ)2. การนาเข้าสู่บทเรียน (อุปกรณ์ช่วยสอน)- ใบความรู้- พาวเวอร์พอ้ ย วดี ีโอ3. ปฏบิ ัตกิ าร เวลา - นาที 5 10 10 1 10 10 10 10 10 10 5 หมายเหตุ จดุ ประสงค์ ข้นั นาเขา้ สู่บทเรียนข้นั บอกกลา่ ว บรรยาย ถาม-ตอบ ศึกษาดว้ ยตนเอง สรุปข้นั บรรยาย แบบสาธิต แบบฝึ กหดั ข้นั สาเร็จระดบั กิจกรรมของ สูงนกั เรียนนกั ศึกษา ปานกลาง ตา่ กระดานดา พาวเวอร์พอ้ ย ใบบอกกลา่ วอปุ กรณ์ช่วยสอน ใบงาน ใบทดสอบ ตารา ของจริง,ตวั อย่าง อุปกรณ์การทดลอง เครื่องมอื เคร่ืองจกั ร วสั ดุฝึก

2 แผนการสอน หน่วยท่ี 1 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย ความปลอดภยั ชั่วโมงรวม 72จดุ ประสงค์เชิงพฤติกรรม 1.1 ปฏบิ ตั ิตามกฎของโรงงานไดอ้ ยา่ งเคร่งครดั 1.2 บอกวธิ ีป้องกนั อุบตั เิ หตใุ นงานเช่ือมแก๊ส และเช่ือมไฟฟ้าได้ 1.3 บอกอุบตั ิเหตุในงานโลหะแผน่ ได้ 1.4 อธิบายถึงความสาคญั ของความปลอดภยั ในการปฏบิ ตั ิงานได้ 1.5 บรู ณาการคุณธรรมความมีวนิ ยั (ความตรงตอ่ เวลา ความรับผดิ ชอบ) เนื้อหา ระดบั พฤติกรรมทค่ี าดหวงั พุทธิพิสัย (พ) จติ พิสัย (จ) ทกั ษะพสิ ัย(ท)1. ปฏิบตั ติ ามกฎของโรงงานไดอ้ ยา่ งเคร่งครดั 1234123412342. บอกวธิ ีป้องกนั อุบตั เิ หตใุ นงานเชื่อมแก๊ส  และเชื่อมไฟฟ้าได้ 3. บอกอุบตั ิเหตุในงานโลหะแผน่ ได้4. อธิบายถึงความสาคญั ของความปลอดภยั ใน   การปฏิบตั งิ านได้  5. บูรณาการคุณธรรมความมีวนิ ยั (ความตรงตอ่ เวลา  ความรับผดิ ชอบ)หมายเหตุ พุทธิพิสัย จติ พสิ ัย ทักษะพสิ ัย พ1 ความรู้ความจา จ1 การรบั รู้ ท1 การรบั รู้ พ2 ความเขา้ ใจ จ2 ตอบสนอง ท2 ทาตามแบบ พ3 วเิ คราะห์ จ3 เกิดกิจพสิ ยั ท3 ทาตามคาแนะนา พ4 สงั เคราะห์ ท4 ทาไดเ้ อง

ลาดับข้ันการสอน แผนการสอน 3 วชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น ช่ือหน่วย ความปลอดภยั หน่วยท่ี 1 จานวนชั่วโมง 4 กจิ กรรมการเรียนการสอน ชั่วโมงรวม / 72 รายการส่ือ- อุปกรณ์1. ข้นั สนใจปัญหา 1. เล่าถึงอุบตั ิเหตุ 1. รูปภาพอุบตั เิ หตุ( Motivation ) 2. ถามนกั เรียนวา่ ส่วนมากอุบตั ิเหตเุ กิดข้ึนอยา่ งไร 2. ยกตวั อยา่ ง 3. บอกถึงการมีคุณธรรมของตน 3. (ใหต้ รงตอ่ เวลา)2. ข้นั ใหข้ อ้ มูล 4. ความปลอดภยั ในการทางาน 4. นกั เรียนยกตวั อยา่ ง( Intrmation ) 5. ความปลอดภยั ในงานเช่ือมแกส๊ และไฟฟ้า การเกิดอุบตั ิเหตุ 6. ความปลอดภยั ในงานโลหะแผน่ และงานตา่ ง ๆ 7. ความรบั ผดิ ชอบ 5. ใชส้ ่ือแผน่ ใส 6. นกั เรียนบอกความรับ ผดิ ชอบ3. ข้นั พยายาม 8. นกั เรียนช่วยกนั ตอบคาถาม 7. ใบความรู้( Application ) 9. บอกสาเหตขุ องการเกิดอุบตั ิ 8. แผน่ ใส4. ข้นั สาเร็จผล 10. ใหแ้ ต่ละคนทาแบบทดสอบ 9. ใบทดสอบ( Progress ) 11. ตรวจแบบทดสอบ 11. (เปลี่ยนกนั ตรวจ)

4 ใบความรู้ หน่วยที่ 1ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย ความปลอดภยั ช่ัวโมงรวม 721.1 ความปลอดภยั ในงานเชื่อมแก๊ส ปัจจุบจั การปฏิบตั งิ านทุกอยา่ งไม่วา่ จะเป็ นงานเช่ือมหรืองานโลหะแผน่ กต็ ามตอ้ งนึกถึงความปลอดภยั เป็ นอนั ดบั แรกดงั น้นั การปฏบิ ตั งิ านเช่ือมแก๊สจึงมีความปลอดภยั ดงั ต่อไปน้ี 1. ถา้ เป็นการเชื่อมในหอ้ ง ส่ิงทตี่ อ้ งคานึงถึงคอื หอ้ งน้นั มีการระบายอากาศพอเพยี งหรือไม่ ถา้ มีควนัทเ่ี กิดจากการเช่ือม มีอากาศบริสุทธ์ิหรือการหายใจสะดวกหรือไม่ โดยทวั่ ไปพน้ื ท่ีของหอ้ งท่ีเพยี งพอต่อการระบายอากาศจะมีพ้นื ท่ี 10,000 ลูกบาศกฟ์ ตุ หรือ 283 ลูกบาศก์ 2. กรณีเช่ือมในโรงงาน ซ่ึงอาจจะมีขนาดเลก็ หรือขนาดใหญ่กต็ าม พน้ื ท่ีทีจ่ ะทาใหม้ ีการระบายอากาศที่ดีน้นั ควรมีพน้ื ที่ 2,000 ลูกบาศกฟ์ ุต ต่อช่างเช่ือม 1 คน และตอ้ งการมีการระบายอากาศ ซ่ึงจะทาให้อากาศภายในบริเวณเช่ือมดีข้ึน 3. จาเป็นตอ้ งระบายอากาศอยเู่ สมอเมื่อทาการเช่ือมโลหะบางประเภท เช่น สงั กะสี ตะกวั่ เบริลเลียแคดเมียม เมอร์คิวร่ี ทองแดง หรือโลหะทเี่ ช่ือมแลว้ เกิดควนั พษิ ซ่ึงจะทาใหเ้ กิดอนั ตรายต่อร่างกาย 4. การเกบ็ รกั ษาทอ่ แก๊ส หรือการนาทอ่ แก๊สมาใชง้ าน ควรใชโ้ ซ่คลอ้ งยดึ ติดกบั ผนงั เพื่อไม่ใหท้ ่อลม้เมื่อเกิดอุบตั เิ หตขุ ้นึ ดงั รูปที่ 1.1 5. การเกบ็ รักษาทอ่ แกส๊ และการใชง้ านควรห่างจากสารติดไฟไม่นอ้ ยกวา่ 25 ฟตุ หรือ 7.6 เมตร 6. การเกบ็ รักษาท่อแก๊ส และท่อออกซิเจน ควรแยกออกจากกนั โดยมีกาแพงก้นั กลางมีความสูงอยา่ งนอ้ ย 5 ฟุต หรือ 1.5 เมตร 7. หอ้ งท่ใี ชเ้ กบ็ แกส๊ อะเซทิลีนตอ้ งมีช่องระบายอากาศและท่ปี ระตูตอ้ งมีตาเตือน หา้ มนาเช้ือเพลิงหรือไฟเขา้ ไปใกลด้ งั แสดงในรูป 1.1รูปท่ี 1.1 แสดงลกั ษณะของห้องเก็บอะเซทลิ นี

5ใบความรู้ หน่วยท่ี 1ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย ความปลอดภยั ช่ัวโมงรวม 72 8. กรณีแกส๊ รวั่ ตอ้ งรีบนาท่อแกส๊ ออกจากอาคารหรือพ้นื ทีท่ างาน ไปไวใ้ นพน้ื ทโ่ี ล่งแจง้ ท่ีอากาศระบายไดด้ ีในขณะเดียวกนั ควรนาป้ายบอกเตอื น เพอื่ ไม่ใหผ้ อู้ ื่นสูบบหุ ร่ี หรือทาให้เกิดประกายไฟบริเวณท่ีแก๊สรั่ว ดงั แสดงในรูปที่ 1.12 รูปที่ 1.12 แสดงกรณแี ก๊สร่ัวให้นาออกกลางแจ้งแล้วปล่อยทิง้ ไว้ 9. ถา้ วางทอ่ แก๊สอะเซทลิ ีนในตาแหน่งนอนนาน ๆ หรือนาทอ่ ต้งั ข้ึนแลว้ ใชง้ านทนั ที สารอะซีโตนจะเคลื่อนตวั ตวั ออกมาจากทอ่ สารอะซิโตนทอ่ี อกมาจากทอ่ จะทาใหเ้ ปลวไฟมีอุณหภูมิต่ากวา่ ปกติ และทาความเสียหายตอ่ มาตรวดั ความดนั (Regulator) หรือบริเวณลิ้นปิ ดเปิ ด (Valve) ของกระบอกเช่ือม (Torch) ถา้การเคล่ือนยา้ ยจาเป็นตอ้ งวางทอ่ ลกั ษณะนอน เม่ือจะใชง้ านควรนาต้งั ข้ึน และมีระยะเวลาเพอ่ื ใหส้ ารอะซีโตนเขา้ ท่ี หรือจดั ระเบยี บตวั เองระยะเวลาหน่ึง จึงจะใชง้ านไดอ้ ยา่ งปลอดภยั 10. ก่อนทาการเชื่อมตอ้ งสงั เกตพน้ื ท่ีรอบขา้ งเสียก่อนวา่ มีถงั แกส๊ ถงั สี หรือกาน้ามนั อยใู่ นบริเวณเช่ือมหรือไม่เพราะถา้ มีประกายไฟอาจกระเดน็ ไปถูก ทาใหน้ ้ามนั หรือแก๊สลุกติดไฟได้ 11. ภายในโรงงานเชื่อมตอ้ งมีอุปกรณ์ดบั ไฟ สามารถท่จี ะหยบิ ใชไ้ ดอ้ ยา่ งงา่ ยเมื่อเกิดเพลิงไหมแ้ ละควรตดิ ต้งั สูงจากพน้ื ทปี่ ระมาณ 1-1.5 เมตร 12. ผนงั กาแพงท่ีติดต้งั อุปกรณ์ดบั เพลิงควรทาสีแดงไวร้ อบ ๆ อุปกรณ์ดบั เพลิง และถา้ หากไม่มีกาแพงควรทากล่องติดต้งั อุปกรณ์ดบั เพลิง และทาสีพน้ื กล่องดว้ ยสีแดงทุกวนั 13. การใชอ้ ุปกรณ์ดบั เพลิงน้นั ใหด้ ึงสลกั บริเวณไก ใชม้ ือเหนี่ยวไกพร้อมท้งั พน่ น้ายาดบั เพลิงไปที่วสั ดุทก่ี าลงั ลุกไหม้ ไม่ใช่พน่ ไปท่ีเปลวไฟ

6ใบความรู้ หน่วยท่ี 1ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย ความปลอดภยั ช่ัวโมงรวม 72 14. ช่างเชื่อมทจี่ ะทาการเช่ือมพงึ สงั วรอยตู่ ลอดเวลาวา่ ชุดปฏบิ ตั ิงานท่สี วมใส่อยนู่ ้นั จะตอ้ งไม่เป้ื อนน้ามนั เพราะถา้ เป้ื อนน้ามนั จะมีโอกาสติดไฟไดม้ ากกวา่ ชุดปฏบิ ตั งิ านทีส่ ะอาด 15. อยา่ ทาการเชื่อมใกลถ้ งั แก๊ส เพราะความร้อนจากการเช่ือมจะทาใหแ้ ก๊สภายในถงั ขยายตวั และอาจจะระเบดิ ได้ 16. อยา่ หลอกลอ้ กนั ขณะทาการเช่ือม หรือนาเปลวไฟจากหวั เชื่อมมาหยอกลอ้ กนั เพราะอาจจะเกิดอนั ตรายไดเ้ ม่ือไม่สามารถควบคุมเปลวไฟได้ 17. อยา่ ใชท้ ่อแก๊สเป้ื อนน้ามนั หรือจาระบี โดยเฉพาะคอขวดและทีเ่ ปิ ดปิ ดแกส๊ เพราะน้ามนั หนทอจาระบอี าจทาปฏกิ ิริยากบั แกส๊ ท่ีรั่วซึมออกมา ทาใหล้ ุกติดไฟและระเบดิ ได้ 18. ขณะเช่ือมไม่ควรนอนทอ่ แก๊สอะเซทิลีน เพราะสารอะซีโตนอาจจะไม่ไหลออกมาและทาลายมาตรวดั และล้ินเปิ ดปิ ด ทกี่ ระบอกเชื่อม 19. ไม่ควรเชื่อมงานบนพน้ื ซีเมนต์ เพราะพ้นื ซีเมนตเ์ ม่ือถูกความรอ้ นจะขยายตวั และระเบิดแตกกระเดน็ ออกมา อาจจะเขา้ ตาหรือทาใหแ้ สบร้อนได้ 20. ก่อนเชื่อมตอ้ งตรวจสอบเสียก่อนวา่ สายแกส๊ อยใู่ นสภาพดีหรือไม่ เพราะถา้ หากสายรั่วประกายไฟจากการเช่ือมอาจจะกระเด็นลงไปทาใหเ้ กิดการลุกไหม้ และลามไปยงั แกส๊ ไดโ้ ดยท่ผี เู้ ช่ือมมองไม่เห็นเน่ืองจาก กาลงั เช่ือมและใส่แวน่ ตากรองแสงอยู่ 21. ขณะเช่ือมงานควรงอปลายลวดเช่ือมดา้ นที่ไมไ่ ดใ้ ชเ้ สียก่อน เพอื่ ป้องกนั มิใหไ้ ปถูกเพอ่ื นขา้ งเคยี งทีม่ าดูเม่ือผปู้ ฏิบตั ิงานทาการเชื่อมเสร็จแลว้ และลากแนวเช่ือม 22. อยา่ ใชไ้ ม่ขีดไปจุดเปลวไฟ เพราะขณะทเ่ี ปลวแก๊สติดไฟอยอู่ าจจะไหมม้ อื ได้ 23. อยา่ จุดเปลวไฟจากโลหะทร่ี อ้ นหรือใชค้ วามร้อนจากช้ินงานเชื่อมจุดไฟเชื่อม เพราะแกส๊ จะไปกองรวมตวั อยบู่ ริเวณน้นั มาก บริเวณช้ินงานร้อนทาใหเ้ กิดการะเบดิ ได้ 24. อยา่ ทิง้ หัวเช่ือมแกส๊ ทกี่ าลงั ติดไฟอยใู่ นขณะทผี่ เู้ ช่ือมไปทางานอยา่ งอื่น 25. อยา่ เช่ือมภาชนะโลหะท่ีปิ ดฝาอยแู่ ละไม่มีช่องระบายอากาศ เพราะอากาศหรือแก๊สภายในจะขยายตวัทาใหเ้ กิดการระเบดิ ได้ 26. ไม่ควรใชป้ ระแจเลื่อนหรือคมี ลอ็ ก เปิ ดทอ่ แกส๊ อะเซทิลีน ควรใชป้ ระแจเปิ ดถงั แก๊สเฉพาะตวั ของมนัเอง 27. ควรเปิ ดลิ้นท่อแกส๊ อะเซทลิ ีน ประมาณ 1/2-1 รอบพรอ้ มท้งั ปล่อยประแจเปิ ดล้ินคาไวเ้ พราะถา้ เกิดอุบตั ิเหตจุ ะไดป้ ิ ดไดท้ นั ท่วงที 28. อยา่ นาแกส๊ อะเซทิลีนไปใชโ้ ดยไม่มีมาตรวดั ความดนั และคอยตรวจสอบความดนั ขณะใชง้ าน

7 5. อยา่ เชื่อมงานกลางสายฝนหรือพ้นื ทน่ี องไปดว้ ยน้า เพราะกระแสไฟฟ้าอาจลดั วงจรเป็ นอนั ตรายต่อผทู้ าการเชื่อมได้ ดงั แสดงในรูปท่ี 1.21 รูปที่ 1.21 แสดงการเกดิ อนั ตรายเม่ือทาการเช่ือมบนพื้นทีเ่ ปี ยก 6. เม่ือเกิดไฟลุกตดิ โดยท่ีผเู้ ช่ือมไม่รู้ตวั บคุ คลท่ีพบเห็นไม่ควรดบั ไฟดว้ ยน้า เพราะไฟฟ้าอาจจะลดั วงจรดูดผเู้ ชื่อมได้ ควรดบั ดว้ ยน้ายาดบั เพลิง 7. อยา่ มองแสงทีเกิดจาการเชื่อมดว้ ยตาเปล่า เพราะแสงทส่ี วา่ งมากเกินไปจะทาใหต้ ารับไม่ได้มองไม่เห็นชวั่ ขณะหน่ึง แสงที่เกิดจากการเชื่อมสามารถมองดว้ ยตาเปล่าไดต้ อ้ งมีระยะห่าง 40 ฟตุ ข้นึ ไป 8. ควรระมดั ระวงั เป็นพเิ ศษ ตรวจสอบอุปกรณ์ดูดควนั ใหส้ ามารถทางานได้ เมื่อทาการเชื่อมโลหะจาพวกตะกว่ั แคดเมียม โครเมียม แมงกานีส ทองเหลือง และสงั กะสี เพราะจะเกิดแกส๊ พษิ ทอ่ี นั ตรายมาก 9. อยา่ เช่ือมช้ินงานท่ีอยใู่ กลถ้ งั น้ามนั เช้ือเพลิง เพราะสะเกด็ ไฟอาจกระเดน็ ไปถูกถงั และลุกไหม้ดงั แสดงในรูปท่ี 1.22

8 ใบความรู้ หน่วยท่ี 1ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย ความปลอดภยั ช่ัวโมงรวม 72 รูปที่ 1.22 แสดงการเกดิ อนั ตรายเม่ือทาการเชื่อมใกล้ถังนา้ มันเชื้อเพลิง 10. ไม่ควรเชื่อมในหอ้ งทปี่ ิ ดหมดทกุ ดา้ นควรเชื่อมในบริเวณทมี่ ีอากาศถา่ ยเทไดส้ ะดวกและมีทอ่ ลมดูดควนั พษิ 11. อยา่ เช่ือมไฟฟ้าดว้ ยตาเปล่า ตอ้ งใชเ้ ลนส์กรองแสงทุกคร้งั และควรเชื่อมในหอ้ งท่ีจดั ไว้โดยเฉพาะ ถา้ จาเป็นตอ้ งเชื่อมนอกสถานที่ ควรมีฉากป้องกนั แสงเพอื่ ไม่ใหเ้ ป็นอนั ตรายหรือรบกวนผขู้ า้ งเคียง 12. อยา่ จงั ชิ้นงานดว้ ยมือเปล่าหรือใส่ถุงมือจบั เม่ือเชื่อมช้ินงานเสร็จใหม่ ๆ ควรใชค้ มี จบั งานรอ้ น 13. การเช่ือมงานทา่ เหนือศรีษะ ควรสวมหมวก ไม่เช่นน้นั ความร้อนจากช้ินงานอาจลกุ ไหมต้ ดิศรีษะได้ 14. ควรใส่แวน่ ตาป้องกนั เศษโลหะขณะทาการเคาะสแลก และใหเ้ คาะออกจากตวั ดว้ ยความระมดั ระวงั เพราะอาจกระเด็นไปถูกผอู้ ื่นได้ 15. หลงั จากเชื่อมงานเสร็จใหม่ ๆ ตอ้ งระมดั ระวงั ไม่ใหป้ ลายของลวดเชื่อมไปถูกเพอ่ื นขา้ งเคียง 16. อยา่ ซ่อมเครื่องเชื่อมขณะทเ่ี ครื่องกาลงั ทางานอยู่ เพราะไฟฟ้าอาจจะดูดไดข้ ณะทาการซ่อม 17. ควรเลือกกระกรองแสงทีเหมาะสม เพราะถา้ ความเขม้ กระจกนอ้ ยเกินไปจะเป็ นอนั ตรายกบัสายตาได้ 18. การเชื่อมในสถานทีส่ ูง ๆ ควรใชเ้ ขม็ ขดั นิรภยั ช่วยทกุ คร้ัง 19. การทางานเชื่อมในหอ้ งเลก็ ๆ ในถ้า ในทอ่ ในบ่อ หรือในถงั ตอ้ งมีอากาศถ่ายเทเขา้ ออกได้ตลอดเวลาแตค่ วรใชอ้ ากาศในบรรยากาศ หา้ มใชอ้ อกซิเจนบริสุทธ์ิเติมเขา้ ไป เพราะออกซิเจนมากเกินไปอาจทาใหเ้ กิดประกายไฟและลุกไหมไ้ ดง้ ่าย เป็นเหตุใหร้ ะเบิดได้

9ใบความรู้ หน่วยท่ี 1ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4ชื่อหน่วย ความปลอดภยั ชั่วโมงรวม 72 20. ขณะทาการเช่ือมไฟฟ้า ไม่ควรใส่เคร่ืองประดบั เช่น แหวน นาฬกิ า สร้อยคอ หรือพกเครื่องมือไวต้ ามส่วนตา่ งๆ ของร่างกาย เพราะอุปกรณ์พวกน้ีถา้ ไปกระทบกบั ช้ินงานท่ีมีกระแสไฟฟ้าไหลผา่ นกระไฟอาจดูดได้ 21. การเช่ือมไฟฟ้าภายในทอ่ โลหะ อาจเกิดกระแสไฟลดั วงจรและอาจเกิดไฟซ๊อดไดง้ า่ ยดงั น้นัเมื่อจาเป็ นตอ้ งเชื่อมภายในถงั ขนาดใหญ่ทเี ป็นตวั นากระแสไฟฟ้า ควรใชแ้ ผน่ ไม้ หรือฉนวนไฟฟ้ารองนงั่ชุดท่ีสวมใส่ตอ้ งไม่เปี ยกช้ืน สายเช่ือมตอ้ งไม่มีลวดทองแดงโผล่ออกมาและในขณะทางานตอ้ งมีช่างคูห่ ู(Partner) คอยช่วยเหลือเมื่อมีปัญหา 22. ในการเปล่ียนลวดเชื่อมใหม่ เม่ือทาการเชื่อลวดเก่าหมดไปไม่ควรใชม้ ือเปล่าจบั ลวดใส่หวั จบัเพราะอาจจะถูกไฟฟ้าดูดได้ ควรวางลวดเช่ือมในที่ใกลเ้ คยี ง และสะดวกในการใชห้ ัวเช่ือมจบั ลวดเช่ือมหรือใชถ้ ุงมือช่วยในการจบั 23. เคร่ืองเชื่อมท่ีต่อสายไฟเมนเขา้ เครื่องต่อสานดินจากตวั โครงเครื่องลงดิน เพอื่ ป้องกนักระแสไฟรั่ว ซ่ึงอาจจะซ๊อดผทู้ ่ไี ปสมั ผสั เครื่องเชื่อมได้ 24. ถึงมือไม่วา่ งไม่ควรพกั หวั เช่ือม ไวด้ ว้ ยรักแร้ เพราะรกั แรเ้ ป็ นส่วนที่อบั ช้ืน มีโอกาสถูกไฟดูดไดง้ า่ ย 1.3 ความปลอดภยั ในงานโลหะแผ่นความปลอดภยั ในงานโลหะแผน่ ก็เช่นเดียวกนั กบั งานเช่ือมแต่ไม่วา่ จะเป็ นอะไรกอ็ นั ตรายท้งั น้นั ฉะน้นั งานโลหะแผน่ จึงขอ้ ปฏบิ ตั ิในการปฏิบตั งิ านโลหะแผน่ ดงั น้ี 1. การเคล่ือนยา้ ยโลหะแผน่ บางจะตอ้ งสวมถุงมือทกุ คร้ัง มิฉะน้นั ขอบของโลหะแผน่ อาจบาดมือได้ 2. การเคลื่อนยา้ ยโลหะแผน่ ควรแยกในแนวต้งั เพราะถา้ ยกในแนวนอนโลหะจะหอ้ ยตวั ลงและตอ้ งใชพ้ น้ื ทีใ่ นการเคล่ือนยา้ ยกวา้ ง ทาใหก้ ารจบั และการเคล่ือนยา้ ยกระทาไดย้ าก 3. ในการใชเ้ คร่ืองพบั ตอ้ งแน่ใจวา่ ไม่มีผอู้ ยใู่ นรศั มีการเคลื่อนไหวของชิ้นส่วนของเครื่องจกั รดงั แสดงในรูปท่ี 1.31

ใบความรู้ 10ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย ความปลอดภยั หน่วยที่ 1 จานวนชั่วโมง 4 ช่ัวโมงรวม 72 รูปที่ 1.31 แสดงอันตรายจากการใช้เคร่ืองประดบั 4. ไม่ควรใชก้ รรไกรมือตดั งานทมี่ ีความหนามาก เพราะการใชแ้ รงบบี จากมือมาก ๆ จะทาใหเ้ กิดอนั ตรายได้ 5. ไม่ควรนาบรรทดั เหล็กไปใชง้ ดั อุปกรณ์อื่น เช่น กระป๋ องสี 6. ไม่ควรใชเ้ หล็กถ่ายแบบแทนเหลก็ นาศนู ย์ 7. ไม่ควรใชก้ รรไกรตดั ลวดหรือแผน่ โลหะทีแ่ ขง็ เกินไป 8. อยา่ ใชก้ รรไกรเคาะ หรือตแี ผน่ โลหะ ขณะตดั แลว้ เกิดรอยเยนิ ควรเปลี่ยนมาใชค้ อ้ นแทน 9. เหลก็ ขีดทอ่ื ไม่ควรเจียระไน เพราะความแขง็ ท่ีชุบไวจ้ ะหมดไป ควรลบั ใหแ้ หลมดงั เดิมดว้ ยหินลบั 10. แผน่ โลหะจะมีรอยเยนิ และความคมอนั เกิดจากการตดั ควรใชต้ ะไบแต่งลบคมเสียก่อน

11 แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 1 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย ความปลอดภยั ชั่วโมงรวม 72คาชี้แจง : จงเลือกคาตอบทีถ่ ูกท่ีสุด1. ในการปฏิบตั งิ านทวั่ ไป ส่ิงที่ผปู้ ฏบิ ตั ิตอ้ งพงึ สงั วรไวเ้ สมอ คอืก. การใชเ้ คร่ืองมือท่ถี ูกตอ้ ง ข. ความปลอดภยัค. การประหยดั วสั ดุ ง. เวลาในการทางาน2. วตั ถุท่ีไม่ควรอยใู่ กลข้ ณะทาการเช่ือม คอืก. สารละเหย ข. เช้ือเพลิงค. เคร่ืองดบั เพลิง ง. ทราย3. การเกบ็ รักษาท่อแก๊สท่ใี ชง้ าน ควรห่างจากสารติดไปหรือเช้ือเพลิงไม่นอ้ ยกวา่ กี่เมตรก. 3 เมตร ข. 4 เมตรค. 5 เมตร ง. 7.6 เมตร4. การเก็บรกั ษาทอ่ แกส๊ อะเซทิลีนควรแยกออกจากทอ่ ออกซิเจนโดยมีกาแพงก้นั กาแพงควรมีความสูงอยา่ งนอ้ ยกี่เมตรก. 1 เมตร ข. 1.5 เมตรค. 2 เมตร ง. 2.5 เมตร5. กรณีแกส๊ รว่ั สิ่งที่ผคู้ วบคุมหรือปฏิบตั ิงานตอ้ งรีบกระทา คอืก. นาน้ามาสาด ข. นาเครื่องดบั เพลิงมาฉีดค. นาผา้ เปี ยกน้ามาคลุมปิ ด ง. นาท่อออกจากอาคารไปทรี่ ะบายอากาศดี

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน 12 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น หน่วยท่ี 1 จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย ความปลอดภยั ช่ัวโมงรวม 72เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน1. ตอบ ข. ความปลอดภยั2. ตอบ ข. เช้ือเพลิง3. ตอบ ง. 7.6 เมตร4. ตอบ ข. 1.5 เมตร5. ตอบ ง. นาทอ่ ออกจากอาคารไปที่ระบายอากาศดี

13แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยท่ี 1ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย ความปลอดภยั ช่ัวโมงรวม 72คาชี้แจง จงทาเครื่องหมาย ( / ) หน้าข้อความทถ่ี ูกต้อง และเคร่ืองหมาย ( X ) หน้าข้อความท่ีไม่ถูกต้อง............ 1. การยกของหนกั ควรยกโดยใชก้ าลงั จากหลงั เขา้ ช่วย............ 2. เม่ือแกส๊ เหลือนอ้ ยมีความดนั ต่า ควรนอนถงั แก๊สเพอื่ ใหแ้ ก๊สไหลไดส้ ะดวก............ 3. หอ้ งเก็บแกส็ ควรเกบ็ ใหเ้ ก็บมิดชิด ไม่ควรใหผ้ ใู้ ดไดท้ ราบวา่ หอ้ งน้นั เป็ นหอ้ งเกบ็ แกส๊............ 4. ก่อนทาการเชื่อมควรตรวจสอบรอยร่ัวของอุปกรณ์เสียก่อน โดยใชเ้ ทยี นลนสารวจหารอยรั่ว............ 5. การปฏบิ ตั งิ านในโรงงาน รองเทา้ หัวเหล็กจะรู้สึกหนกั ทาใหไ้ ม่สะดวกในการทางาน............ 6. ขณะทาการเชื่อมสภาพอากาศโดยรอบจะรู้สึกร้อนและอบอา้ วถา้ มีการระบายอากาศไม่ดี การที่ ฝนตกลงมาจะทาใหผ้ เู้ ชื่อมรูส้ ึกเยน็ สบาย............ 7. เครื่องเชื่อมไม่จาเป็นตอ้ งต่อสายลงดิน เพราะในการเชื่อมมีสายไฟเชื่อมและสายดินอยแู่ ลว้............ 8. ขณะทาการเปล่ียนลวดเช่ือมใหม่ ควรใส่ถุงมือหรือวางลวดเช่ือมไว้ แลว้ นาหวั เชื่อมเขา้ ไปจบั............ 9. ในการเช่ือมภายในถงั หรือในท่ีแคบ ๆ ควรมีการระบายอากาศที่ดี ดงั น้นั ควรปล่อยออกซิเจน บริสุทธ์ิเขา้ ไป เพอ่ื ช่วยใหช้ ่างเชื่อมหายใจไดส้ ะดวก............ 10. ในการเช่ือมภายในท่อโลหะที่เป็นตวั นาไฟฟ้า ควรทาตะแกรงไมห้ รือยางทีเ่ ป็ นฉนวนไฟฟ้ามา รองนง่ั

เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน 14 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น หน่วยที่ 1 จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย ความปลอดภยั ช่ัวโมงรวม 72เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน1. ตอบ X2. ตอบ X3. ตอบ X4. ตอบ X5. ตอบ X6. ตอบ X7. ตอบ X8. ตอบ /9. ตอบ X10. ตอบ /

การประเมนิ ผล 15 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น ชื่อหน่วย ความปลอดภยั หน่วยท่ี 1 จานวนชั่วโมง 4ก่อนเรียน ชั่วโมงรวม 72 1. จากคะแนนการทาแบบทดสอบก่อนเรียน 2. จากการสงั เกตความสนใจของนกั ศกึ ษา 3. จากการตอบคาถามของนกั ศึกษาขณะเรียน 1. จากการจดบนั ทึกลงในสมุด 2. จากการตอบคาถามของนกั ศึกษา 3. จากการสงั เกตการณ์โตต้ อบของนกั ศกึ ษากบั ครูหลังเรียน 1. จากการสงั เกตพฤติกรรมหรือการตอบคาถาม 2. จากแบบทดสอบหลงั เรียนการเรียน

16 บันทึกหลงั การสอน หน่วยท่ี 1 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย ความปลอดภยั ชั่วโมงรวม 72ผลการใช้แผนการสอน............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ผลการเรียนของนกั ศึกษา.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................ผลการสอนครู............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ลงช่ือ...…………………………ผบู้ นั ทึก วนั ท่ี ........../........................./...............

17 หน่วยท่ี 2ตาแหน่งงานเช่ือมและลกั ษณะการต่อชิ้นงาน

18 แผนการสอน หน่วยท่ี 2 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย ตาแหน่งงานเช่ือมและ ช่ัวโมงรวม 72 ลกั ษณะการต่อชิ้นงาน1. จุดประสงค์เชิงพฤตกิ รรม1.1 บอกทา่ เช่ือมพ้ืนฐานในงานเช่ือมได้1.2 บอกชนิดรอยตอ่ ท่ีใชใ้ นงานเชื่อมได้1.3 เลือกชนิดของรอยต่อใหเ้ หมาะสมกบั ความหนาของงานได้1.4 อธิบายลกั ษณะการบากหนา้ งานได้1.5 บรู ณาการคณุ ธรรมในชุมชน (การทางานร่วมกบั คนอื่น)2. การนาเข้าสู่บทเรียน (อุปกรณ์ช่วยสอน)- ใบความรู้- พาวเวอร์พอ้ ย ช้ินงานจริง3. ปฏิบัตกิ าร เวลา - นาที 5 10 10 10 10 10 10 10 10 10 5 หมายเหตุ จดุ ประสงค์ ข้นั นาเขา้ สู่บทเรียนข้นั บอกกลา่ ว บรรยาย ถาม-ตอบ ศึกษาดว้ ยตนเอง สรุปข้นั บรรยาย แบบสาธิต แบบฝึ กหัด ข้นั สาเร็จ สูงระดบั กิจกรรมของ ปานกลางนักเรียนนกั ศึกษา ต่า กระดานดา พาวเวอร์พอ้ ย ใบบอกกล่าวอปุ กรณ์ชว่ ยสอน ใบงาน ใบทดสอบ ตารา ของจริง,ตวั อยา่ ง อปุ กรณ์การทดลอง เครื่องมอื เคร่ืองจกั ร วสั ดุฝึก

แผนการสอน 19 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น หน่วยที่ 2 จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย ตาแหน่งงานเช่ือมและ ช่ัวโมงรวม 72 ลกั ษณะการต่อชิ้นงาน1. จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1.1 บอกทา่ เชื่อมพ้นื ฐานในงานเช่ือมได้ 1.2 บอกชนิดรอยต่อทใ่ี ชใ้ นงานเชื่อมได้ 1.3 เลือกชนิดของรอยต่อใหเ้ หมาะสมกบั ความหนาของงานได้ 1.4 อธิบายลกั ษณะการบากหนา้ งานได้ 1.5 บรู ณาการคุณธรรมในชุมชน (การทางานร่วมกบั คนอน่ื ) ระดับพฤตกิ รรมท่คี าดหวงัเนื้อหา พุทธพิ ิสัย (พ) จิตพิสัย (จ) ทักษะพสิ ัย(ท) 1234123412341.1 บอกทา่ เช่ือมพน้ื ฐานในงานเชื่อมได้  1.2 บอกชนิดรอยต่อทใ่ี ชใ้ นงานเชื่อมได้    1.3 เลือกชนิดของรอยต่อใหเ้ หมาะสมกบั ความหนาของงานได้     1.4 อธิบายลกั ษณะการบากหนา้ งานได้  1.5 บูรณาการคุณธรรมในชุมชน (การทางานร่วมกบั คนอ่ืน) หมายเหตุ พทุ ธพิ ิสัย จิตพิสัย ทกั ษะพสิ ัย พ1 ความรูค้ วามจา จ1 การรับรู้ ท1 การรบั รู้ พ2 ความเขา้ ใจ จ2 ตอบสนอง ท2 ทาตามแบบ พ3 วเิ คราะห์ จ3 เกิดกิจพสิ ยั ท3 ทาตามคาแนะนา พ4 สงั เคราะห์ ท4 ทาไดเ้ อง

ลาดบั ข้นั การสอน แผนการสอน 20 วชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น หน่วยที่ 2 ชื่อหน่วย ตาแหน่งงานเช่ือมและ จานวนช่ัวโมง 4 ลกั ษณะการต่อชิน้ งาน ช่ัวโมงรวม 72 กจิ กรรมการเรียนการสอน รายการสื่อ- อุปกรณ์1. ข้นั สนใจปัญหา 1. เล่าถึงการเชื่อมทว่ั ไป( Motivation ) 2. ถามนกั เรียนวา่ ท่าเช่ือมท่ีถนดั ทีช่ อบ 1. งานเช่ือมของจริง 3. บอกถึงการทางานร่วมกนั เป็ นกลุ่ม 2. ยกตวั อยา่ ง 3. แบ่งกลุ่ม2. ข้นั ศึกษาขอ้ มลู 4. ความท่าเช่ือม( Intrmation ) 4. นกั เรียนบอกช่ือ 5. รอยต่อทใี่ ชใ้ นงานเช่ือม ทา่ เช่ือม 6. อธิบายทา่ เชื่อม 5. ใชส้ ื่อพาวเวอร์พอ้ ย3. ข้นั พยายาม 7. นกั เรียนช่วยกนั ตอบท่าเชื่อม 6. รูปภาพ( Application ) 8. บอกส่วนตา่ งๆ ของรอยตอ่ 9. แบ่งกลุ่มตอบคาถาม 7. ใบความรู้ 8. ใบคาถาม4. ข้นั สาเร็จผล 10. ถามนกั เรียนท้งั หอ้ ง 9. พาวเวอร์พอ้ ย( Progress ) 11. ใหแ้ ต่ละกลุ่มตอบคาถาม 12. ตรวจแบบทดสอบ 10. นกั เรียนตอบ 11. ใบคาถาม 12. ตอบท้งั กลุ่ม

21ใบความรู้ หน่วยที่ 2ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมงช่ือหน่วย ตาแหน่งงานเช่ือมและ ลกั ษณะการต่อชิ้นงาน ชั่วโมงรวม 72 2.1 ท่าเช่ือม (Welding Position) ในการเช่ือมไม่วา่ จะเป็ นการเช่ือมแกส๊ หรือเชื่อมไฟฟ้า ทา่ เช่ือมท่สี ามารถทาการเช่ือมไดง้ า่ ยและมีประสิทธิภาพมากที่สุด นน่ั คือ การเช่ือมท่าราบ แตส่ ภาวะจริงในการปฏบิ ตั ิงานไม่สามารถเลือกทา่ เช่ือมที่ถนดั ได้ซ่ึงข้ึนอยกู่ บั สภาพของงานทีท่ าอยู่ สาหรบั ทา่ เชื่อมหรือตาแหน่งของการเช่ือมท้งั เช่ือมแก๊ส และเช่ือมไฟฟ้า พอจะแบง่ ลกั ษณะไดด้ งั น้ี 1. การเช่ือมท่าราบ (Flat Position Welding) เป็ นทา่ เช่ือมท่งี า่ ย เพราะสามารถควบคุมบ่อหลอมละลายไดง้ า่ ยแรงดึงดูดของโลกไม่มีผลตอ่ น้าโลหะเหลวมากนกั เนื่องจากบอ่ หลอมละลายอยบู่ นรอยตอ่ ของงาน ดงั แสดงในรูป2.1 ก.การเชื่อมทา่ ราบ รูป 2.1 ก. แสดงการเช่ือมท่าราบ 2. การเชื่อมท่าขนานนอน (Horizontal Position Welding) เป็ นทา่ เช่ือมทีเ่ หมาะสาหรบั การฝึกเช่ือมใหม่ ๆตอ่ จากการเชื่อมท่าราบ แรงดึงดูดของโลกจะทาใหน้ ้าโลหะไหลยอ้ ยลงมาดา้ นล่างซ่ึงผฝู้ ึกเช่ือมตอ้ งควบคุมเป็ นพเิ ศษ ดงั แสดงในรูปที่ 2.1 ข.การเช่ือมทา่ ขนานนอนรูปที่ 2.1 ข. แสดงการเชื่อมท่าขนานนอน

22ใบความรู้ หน่วยที่ 2ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย ตาแหน่งงานเช่ือมและ ลกั ษณะการต่อชิ้นงาน ชั่วโมงรวม 72 3. การเช่ือมท่าต้งั (Vertical Position Welding) การเชื่อมทา่ น้ีรอยเช่ือมจะอยใู่ นแนวด่ิงซ่ึงมีอยดู่ ว้ ยกนั สองวธิ ีคอื การเชื่อมจากดา้ นล่างข้นึ ไปขา้ งบน เรียกวา่ การเช่ือมทา่ ต้งั เช่ือมข้นึ (Vertical Up) และการเช่ือมจากขา้ งบนลงมาขา้ งล่าง เรียกวา่ การเชื่อมทา่ ต้งั เช่ือมลง (Vertical Down) ดงั แสดงในรูป 2.1 ค.แสดงการเช่ือมทา่ ต้งั รูป 2.1 ค. แสดงการเช่ือมท่าต้งั 4. การเชื่อมท่าเหนือศรีษะ (Overhead Position Welding) เป็ นการเชื่อมท่ีแนวเชื่อมอยดู่ า้ นล่างของรอยต่อหวั เชื่อมจะอยใู่ ตช้ ้ินงานท่ีจะเช่ือม เป็นทา่ เช่ือมทย่ี ากที่สุดทจ่ี ะทาใหเ้ กิดการซึมลึกที่ดีได้ เน่ืองจากแรงดึงดูดของโลกมีผลทาใหน้ ้าโลหะยอ้ ยไหลลงมา และผเู้ ชื่อมกอ็ าจจะไดร้ บั อนั ตรายจากการเช่ือมอนั เน่ืองจากสะเก็ดไฟและน้าโลหะทห่ี ยดลงมา ฉะน้นั ผเู้ ช่ือมจะตอ้ งมีการเตรียมตวั ที่ดี โดยการสวมใส่เส้ือหนงั ถุงมือ และหนา้ กากใหค้ รบ ดงัแสดงในรูปที่ 2.1 ง.การเช่ือมท่าเหนือศรีษะรูปท่ี 2.1 ง .แสดงการเช่ือมท่าเหนือศีรษะ

23 ใบความรู้ หน่วยท่ี 2ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนช่ัวโมง 4ชื่อหน่วย ตาแหน่งงานเช่ือมและ ลกั ษณะการต่อชิน้ งาน ช่ัวโมงรวม 722.2 รอยต่อและชนดิ ของรอยต่อ รอยตอ่ คือ การประสานหรือการทาการต่อช้ินงานสองชิ้น หรือมากกวา่ น้นั ซ่ึงอาจจะกระทาไดโ้ ดยการยดึดว้ ยสกรู นตั การบดั กรี หรือการเช่ือมกต็ าม พอสรุปแบบของรอยตอ่ ไดด้ งั น้ี 1. รอยต่อชน (Butt Joint) เป็ นการนาขอบงานท้งั สองชิ้นมาวางใหข้ อบชนกนั ซ่ึงจะมีการเวน้ ช่องวา่ งหรือไม่น้นั ข้นึ อยกู่ บั ความหนาของงาน ดงั แสดงในรูปที่ 2.2 ก. ลกั ษณะของรอยตอ่ ชน รูปที่ 2.2 ก. แสดงลกั ษณะของรอยต่อชน 2. รอยต่อเกย (Lab Joint) ลกั ษณะการต่อเป็นการนาชิ้นงานสองช้ินมาซอ้ นเกยกนั ซ่ึงมขี อ้ ดีคอื ไม่ตอ้ งเสียเวลาในการเตรียมงานมาก การตอ่ เกยทด่ี ีน้นั ควรใหช้ ิ้นงานท้งั สองชิ้นวางซอ้ นกนั แนบสนิทตลอดความยาวดงั แสดงในรูปท่ี 2.2 ข. ลกั ษณะของรอยตอ่ เกยรูปท่ี 2.2 ข. แสดงลกั ษณะของรอยต่อเกย

24ใบความรู้ หน่วยที่ 2ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย ตาแหน่งงานเช่ือมและ ลกั ษณะการต่อชิน้ งาน ช่ัวโมงรวม 72 3. รอยต่อขอบ (Edge Joint) โดยทว่ั ไปใชอ้ อกแบบสาหรับงานบาง ๆ และไม่นิยมเติมลวด การต่องานลกั ษณะน้ีสามารถกระทาไดง้ า่ ย รวดเร็วและประหยดั คา่ ใชจ้ ่ายไดม้ าก ดงั แสดงในรูปท่ี 2.2 ค. ลกั ษณะของรอยต่อขอบ รูปที่ 2.2 ค. แสดงลกั ษณะของรอยต่อขอบ 4. รอยต่อมมุ (Corner Joint) การตอ่ มุมน้ีมีลกั ษณะการตอ่ คลา้ ย ๆ กนั กบั การเชื่อมรอยต่อแบบตวั ที(T-Joint) แตกต่างกนั ท่ึการวางรอยตอ่ มุมน้นั วางต้งั ฉากกนั บริเวณขอบของชิ้นงานท้งั สองการเช่ือมต่อมมุ สามารถเช่ือมไดท้ ้งั รอยต่อมุมภายใน และรอยตอ่ มมุ ภายนอก (Inside and Outside Corner Joint Weld) ดงั แสดงในรูปท่ี 2.2 ง. ลกั ษณะของรอยต่อมุมรูปที่ 2.2 ง. แสดงลกั ษณะของรอยต่อมุม

25ใบความรู้ หน่วยท่ี 2ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย ตาแหน่งงานเช่ือมและ ลกั ษณะการต่อชิ้นงาน ชั่วโมงรวม 72 5. รอยต่อตวั ที (T – Joint ) การตอ่ จะวางช้ินงานต้งั ฉากกนั บนความกวา้ งของงานอกี แผน่ หน่ึงการตอ่ ลกั ษณะน้ีจะตอ้ งมกี ารเติมลวดเชื่อม เพอ่ื ใหง้ านมีความแขง็ แรง นิยมใชก้ นั มากในการประกอบโครงสร้างของการสร้างอาคาร ดงั แสดงในรูปที่ 2.2 จ. ลกั ษณะรอยต่อตวั ที รูปที่ 2.2 จ. แสดงลักษณะรอยต่อตัวที2.3 การบากร่องรอยต่อ ในการเช่ือม แนวเชื่อมจะตอ้ งมีความแขง็ แรงเท่ากบั หรือมากกวา่ ช้ินงานที่นามาเช่ือมนน่ั คอื แนวเช่ือมจะตอ้ งมีการหลอมละลายตลอดความหนาของงาน ถา้ ชิ้นงานไม่หนามากนกั ก็สามารถทาการเช่ือมไดท้ นั ที แต่ถา้ชิ้นงามีความหนาเกินกวา่ 3 มิลลิเมตรข้ึนไป จะตอ้ งมีการบากร่องช้ินงาน จะทาการบากร่องแบบใดน้นั ข้ึนอยกู่ บัความหนาของช้ินงานเป็นหลกั โดยทว่ั ไปไดม้ ีการออกแบบลกั ษณะการบากร่องรอยตอ่ ไวด้ งั น้ี

26 ใบความรู้ หน่วยที่ 2ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย ตาแหน่งงานเชื่อมและ ลกั ษณะการต่อชิ้นงาน ชั่วโมงรวม 72รูปแสดงการบากร่องรอยต่อต่อชนบากเฉียงด้านเดียว ต่อชนบากเฉียงสองด้านต่อชนบากรูปตวั วดี ้านเดียว ต่อชนบากเฉียงด้านเดยี ว ต่อชนบากรูปตวั วสี องด้านต่อชนบากรูปตวั เจด้านเดียว ต่อชนบากรูปตวั เจสองด้านต่อชนบากรูปตวั ยูด้านเดยี ว ต่อชนบากรูปตวั ยสู องด้าน ต่อชนไม่บาก

แบบทดสอบก่อนการเรียน 27 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น หน่วยท่ี 2 จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย ตาแหน่งงานเช่ือมและ ลกั ษณะการต่อ ชั่วโมงรวม 72 ชิ้นงานคาชี้แจง จงตอบคาถามต่อไปน้ีใหถ้ ูกตอ้ ง 1. ท่าเช่ือมมีกี่ท่า อะไรบา้ ง ? 2. ลกั ษณะของรอยตอ่ มีกอี่ ยา่ ง อะไรบา้ ง ? 3. ทาไมตอ้ งมกี ารบากร่องรอยต่อของงานเช่ือม ?

28 เฉลยแบบทดสอบก่อนการเรียน หน่วยที่ 2ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4ช่ือหน่วย ตาแหน่งงานเช่ือม ช่ัวโมงรวม 72 และลกั ษณะการต่อชิ้นงานเฉลยแบบทดสอบก่อนการเรียน1. มี 4 ท่า คอื 1. การเช่ือมท่าราบ (Flat Position Welding) 2. การเช่ือมทา่ ขนานนอน (Horizontal Position Welding) 3. การเชื่อมทา่ ต้งั (Vertical Position Welding) 4. การเชื่อมทา่ เหนือศรีษะ (Overhead Position Welding)2. มี 5 รอยต่อ คือ 1. รอยต่อชน (Butt Joint) 2. รอยต่อเกย (Lab Joint) 3. รอยตอ่ ขอบ (Edge Joint) 4. รอยตอ่ มุม (Corner Joint) 5. รอยตอ่ ตวั ที (T – Joint )3. เพราะในการเช่ือม แนวเชื่อมจะตอ้ งมีความแขง็ แรงเทา่ กบั หรือมากกวา่ ช้ินงานทีน่ ามาเช่ือมนนั่ คอื แนวเชื่อมจะตอ้ งมีการหลอมละลายตลอดความหนาของงาน ถา้ ช้ินงานไม่หนามากนกั ก็สามารถทาการเช่ือมไดท้ นั ที แตถ่ า้ชิ้นงานมีความหนาเกินกวา่ 3 มิลลิเมตรข้นึ ไป จะตอ้ งมีการบากร่องชิ้นงาน จะทาการบากร่องแบบใดน้นั ข้ึนอยกู่ บัความหนาของชิ้นงานเป็ นหลกั .

แบบทดสอบหลงั การเรียน 29 ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น หน่วยท่ี 2 จานวนชั่วโมง 4 ช่ือหน่วย ตาแหน่งงานเช่ือมและ ช่ัวโมงรวม 72 ลกั ษณะการต่อชิน้ งานคาชี้แจง จงนาตวั อกั ษรจากภาพใส่ลงหนา้ ขอ้ ที่เห็นวา่ ถูกตอ้ ง 1. ต่อตวั ที (T-Joint) 2. ต่อขอบ (Edge- Joint) 3. ตอ่ เกย (Lap-Joint) 4. ตอ่ มุม (Corner- Joint) 5. ตอ่ ชน (Butt - Joint) 6. ต่อชนทา่ ขนานนอน 7. ต่อเกยท่าราบ 8. ตอ่ ชนทา่ ราบ 9. ตอ่ ขอบท่าต้งั 10. ต่อมุมทา่ เหนือศรีษะ 11. ตอ่ ชนทา่ ต้งั 12. ต่อตวั ทท่ี า่ ต้งั 13. ต่อชนทา่ เหนือเหนือศรีษะ 14. ต่อขอบทา่ ราบ 15. ต่อเกยทา่ ขนานนอน 16. ตอ่ ชนบากเฉียงดา้ นเดียว 17. ตอ่ ขอบบากตวั วปี ากฝาย 18. ตอ่ มุมบากตวั วปี ากผาย 19. ตอ่ ชนบากตวั วี 20. ตอ่ ขอบไม่บากงาน 21. ต่อมุมบากตวั ยู 22. ต่อชนบากตวั ยู 23. ตอ่ ขอบบากเฉียง

แบบทดสอบหลงั การเรียน 30ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้นชื่อหน่วย ตาแหน่งงานเชื่อมและ หน่วยท่ี 2 จานวนชั่วโมง 4 ลกั ษณะการต่อชิน้ งาน ช่ัวโมงรวม 72

เฉลยแบบทดสอบหลงั การเรียน 31 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น หน่วยท่ี 2 จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย ตาแหน่งงานเชื่อมและ ชั่วโมงรวม 72 ลกั ษณะการต่อชิ้นงานเฉลยแบบทดสอบหลงั การเรียน ข. 1. จ. 2. ง. 3. ก. 4 ค. 5 G. 6. H. 7. I. 8. B. 9. A. 10 . E. 11. C. 12. D. 13. J. 14. F. 15. R. 16. O. 17. K. 18. L. 19. M. 20. P. 21. N. 22. Q. 23.

การประเมนิ ผล 32 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น ชื่อหน่วย ตาแหน่งงานเชื่อมและ หน่วยท่ี 2 ลกั ษณะการต่อชิน้ งาน จานวนชั่วโมง 4ก่อนเรียน ชั่วโมงรวม 72 1. จากคะแนนการทาแบบทดสอบก่อนเรียน 2. จากการสงั เกตความสนใจของนกั ศกึ ษา 3. จากการตอบคาถามของนกั ศึกษาขณะเรียน 1. จากการจดบนั ทึกลงในสมุด 2. จากการตอบคาถามของนกั ศกึ ษา 3. จากการสงั เกตการณ์โตต้ อบของนกั ศกึ ษากบั ครูหลงั เรียน 1. จากการสงั เกตพฤติกรรมหรือการตอบคาถาม 2. จากแบบทดสอบหลงั เรียนการเรียน

33 บนั ทึกหลงั การสอน หน่วยที่ 2 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4 ช่ือหน่วย ตาแหน่งงานเชื่อมและ ช่ัวโมงรวม 72 ลกั ษณะการต่อชิ้นงานผลการใช้แผนการสอน............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ผลการเรียนของนักศึกษา.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................ผลการสอนครู............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ลงช่ือ...…………………………ผบู้ นั ทึก วนั ท่ี ........../........................./...............

34 หน่วยที่ 3งานเชื่อมไฟฟ้า

35 แผนการสอน หน่วยท่ี 3 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ช่ือหน่วย งานเช่ือมไฟฟ้า ชั่วโมงรวม 721. จดุ ประสงค์เชิงพฤตกิ รรม ข. รายละเอียด ตามท่ีระบุไวใ้ น 1.1 บอกกรรมวธิ ีการเช่ือมไฟฟ้าต่าง ๆ ได้ ความสาคญั 1.2 จาแนกประเภทของเคร่ืองเชื่อมไฟฟ้าได้ 1.3 บูรณาการความตรงตอ่ เวลา2. การนาเข้าสู่บทเรียน (อปุ กรณ์ช่วยสอน) - ใบความรู้- พาวเวอร์พอ้ ย ชิ้นงานจริง วีดโี อ3. ปฏิบตั กิ าร เวลา - นาที 5 10 10 10 10 10 1 10 10 10 5 หมายเหตุ จดุ ประสงค์ ข้นั นาเขา้ สู่บทเรียนข้นั บอกกลา่ ว บรรยาย ถาม-ตอบ ศกึ ษาดว้ ยตนเอง สรุปข้นั บรรยาย แบบสาธิต แบบฝึ กหดัข้นั สาเร็จระดบั กิจกรรมของ สูงนกั เรียนนกั ศึกษา ปานกลาง ต่า กระดานดา พาวเวอร์พอ้ ย ใบบอกกลา่ วอปุ กรณ์ช่วยสอน ใบงาน ใบทดสอบ ตารา ของจริง,ตวั อย่าง อปุ กรณ์การทดลอง เคร่ืองมอื เครื่องจกั ร วสั ดฝุ ึก

36 แผนการสอน หน่วยท่ี 3 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4 ช่ือหน่วย งานเชื่อมไฟฟ้า ชั่วโมงรวม 721. จดุ ประสงค์เชิงพฤตกิ รรม 1.1 บอกกรรมวธิ ีการเชื่อมไฟฟ้าต่าง ๆ ได้ 1.2 จาแนกประเภทของเคร่ืองเช่ือมไฟฟ้าได้ 1.3 บูรณาการความตรงตอ่ เวลา เนื้อหา ระดับพฤตกิ รรมทค่ี าดหวงั1. บอกกรรมวธิ ีการเชื่อมไฟฟ้าตา่ ง ๆ พุทธพิ ิสัย (พ) จิตพสิ ัย (จ) ทกั ษะพิสัย(ท)2. จาแนกประเภทของเครื่องเชื่อมไฟฟ้าได้3. บูรณาการความตรงตอ่ เวลา 123412341234      หมายเหตุ พุทธพิ ิสัย จิตพสิ ัย ทักษะพสิ ัย พ1 ความรูค้ วามจา จ1 การรบั รู้ ท1 การรบั รู้ พ2 ความเขา้ ใจ จ2 ตอบสนอง ท2 ทาตามแบบ พ3 วเิ คราะห์ จ3 เกิดกิจพสิ ยั ท3 ทาตามคาแนะนา พ4 สงั เคราะห์ ท4 ทาไดเ้ อง

ลาดับข้นั การสอน แผนการสอน 37 วชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น ช่ือหน่วย งานเช่ือมไฟฟ้า หน่วยที่ 3 จานวนช่ัวโมง 4 กจิ กรรมการเรียนการสอน ช่ัวโมงรวม 721. ข้นั สนใจปัญหา 1. เล่าถึงการเช่ือมต่าง ๆ รายการสื่อ- อปุ กรณ์( Motivation ) 2. ใหน้ กั เรียนบอกกระบวนการเชื่อม 3. พดู การตรงต่อเวลา 1. ยกตวั อยา่ ง 2. ใหน้ กั เรียนพดู ถึงการ2. ข้นั ศึกษาขอ้ มลู 4. กรรมวธิ ีการเช่ือม( Intrmation ) ไม่ตรงต่อเวลา 5. เคร่ืองเชื่อมไฟฟ้า 6. ยกตวั อยา่ งการไม่ตรงตอ่ เวลา 4. นกั เรียนบอกกระบวน การเช่ือม3. ข้นั พยายาม 7. นกั เรียนช่วยกนั ตอบกระบวนการเช่ือม( Application ) 8. บอกส่วนตา่ งๆ ของเครื่องเช่ือม 5. ใชส้ ื่อพาวเวอร์พอ้ ย, 9. การทางานตรงต่อเวลา ของจริง 6. การตรงต่อเวลา4. ข้นั สาเร็จผล 10. ถามนกั เรียนท้งั หอ้ งใหต้ อบคาถาม( Progress ) 11. ใบแบบทดสอบ 7. ใบความรู้ 12. ตรวจแบบทดสอบ 8. ของจริง 9. พาวเวอร์พอ้ ย 10. นกั เรียนตอบ 11. ใบทดสอบ 12. ส่งตรวจ

38 ใบความรู้ หน่วยท่ี 3 ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนช่ัวโมง 4 ชื่อหน่วย งานเชื่อมไฟฟ้า ชั่วโมงรวม 72เนื้อหา 3.1 กรรมวธิ ีการเช่ือม ( Welding Process )กรรมวธิ ีการเช่ือมมีหลายกรรมวธิ ี ซ่ึงในที่น้ีพอจะแบ่งเป็นวธิ ีต่าง ๆ ไดด้ งั น้ีการเช่ือมในสภาวะของแขง็ การบดั กรีแข็ง การเชื่อมแกส๊( Solid State Welding) (Brazing) (Gas welding)กรรมวธิ ีการเชื่อมอ่ืน ๆ กรรมวธิ ีการเชื่อม การเช่ือมแบบ (Welding Process) ความตา้ นทาน (Other Process) การเชื่อมไฟฟา้ (Resistance Welding) (Arc Welding) การเช่ือมชนิดอาร์กดว้ ยแท่งคาร์บอน ( Carbon – Arc Welding ) อกั ษรยอ่ CAW การเชื่อมดว้ ยลวดเช่ือมหุม้ ฟลกั ซ์ ( Shield Metal – Arc Welding ) อกั ษรยอ่ SAMW การเช่ือมชนิดอาร์กดว้ ยลวดเช่ือมมีฟลกั ซ์อยภู่ ายในแกนกลาง ( Flux Cored Arc Welding ) อกั ษรยอ่ FCAW

ใบความรู้ 39ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้นช่ือหน่วย งานเช่ือมไฟฟ้า หน่วยท่ี 3 จานวนช่ัวโมง 4 ช่ัวโมงรวม 72 การเช่ือมมิก ( Gas Metal – Arc Welding ) อกั ษรยอ่ GMAW การเชื่อมทกิ ( Gas Tungsten Arc Welding ) อกั ษรยอ่ GTAW การเช่ือมแบบซบั เมอร์ท ( Submerged Arc Welding ) อกั ษรยอ่ SAW การเชื่อมพลาสมา ( Plasma Adrc Welding ) อกั ษรยอ่ PAW การเช่ือมแบบสตดั ( Stud Welding ) อกั ษรยอ่ SW การเชื่อมไฟฟ้าดว้ ยลวดเช่ือมหุม้ ฟลกั ซ์ ( Shield Metal – Arc Welding ) ลวดเช่ือมที่มีสารพอกหุม้จะทาหนา้ ท่ีเป็นตวั อาร์กโลหะงานทาใหเ้ กิดความร้อนสูง จนกระทงั่ โลหะงานหลอมละลายในขณะเดียวกนัความรอ้ นทีไ่ ดจ้ ากการอาร์กจะหลอมละลายตวั มนั เองดว้ ย และหยดลงเติมลงในบ่อหลอมละลาย เม่ือเยน็ ตวั ลงจะกลายเป็นแนวเช่ือม ส่วนฟลกั ซ์หรือสารพอกหุม้ เมื่อไดร้ ับความรอ้ นกจ็ ะหลอมละลายเกิดเป็ นควนั ปกคลุมแนวเช่ือม เพอ่ื ไม่ใหอ้ อกซิเจนในอากาศเขา้ ไปรวมตวั กบั น้าโลหะเหลว และฟลกั ซ์ท่หี ลอมละลายลงในบ่อหลอมละลายก็ยงั ช่วยดงั สารมลทินหรือส่ิงสกปรกลอยข้ึนมาจากน้าโลหะ เม่ือเยน็ ตวั ลงจะกลายเป็นสแลก( Slag ) พอกหุม้ แนวเช่ือมใหแ้ นวเชื่อมเยน็ ตวั อยา่ งชา้ ๆ จากการท่ีแนวเชื่อมเกิดควนั ปกคลุมขณะทาการเชื่อมควนั จะเป็นเกราะป้องกนั ไม่ใหอ้ อกซิเจนเขา้ รวมตวั กบั แนวเช่ือม จึงเรียกการเชื่อมแบบน้ีวา่ Shield Metal –Arc Weldingรูปท่ี 3.1 : แสดงโครงสร้างของฐานเจาะนา้ มันซ่ึงใช้วธิ ีการเชื่อมประกอบด้วยลวดเชื่อม หุ้มฟลักซ์เป็ นส่วนใหญ่

ใบความรู้ 40ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้นชื่อหน่วย งานเชื่อมไฟฟ้า หน่วยที่ 3 จานวนช่ัวโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 รูปที่ 3.2 : แสดงส่วนต่าง ๆ ของการเช่ือมแบบลวดเชื่อมหุ้มฟลักซ์ ( SMAW ) 3.2 เครื่องเชื่อมไฟฟ้า ( Electric Welding Machine ) เครื่องเช่ือมเป็ นอุปกรณ์มที่สาคญั ในกระบวนการเช่ือมเป็ นตวั กาหนดพลงั งาน โดยผลิตกระแสและแรงเคลื่อนออกมาคงทแี่ ละเพยี งพอทีจ่ ะทาใหก้ ารอาร์กเกิดความร้อนจนสามารถหลอมละลายช้ินงานหนาต่างๆ ได้ เครื่องเช่ือมไฟฟ้าท่ีใช้งานอยู่ทัว่ ไป แบ่งออกเป็ น 2 ชนิด คอื 1. ชนิดกระแสตรง ( Direct Current ) หรือเรียกวา่ เครื่องเช่ือม DC 2. ชนิดกระแสสลบั ( Alternating Current ) หรือเรียกวา่ เคร่ืองเช่ือม AC

ใบความรู้ 41ช่ือวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้นช่ือหน่วย งานเช่ือมไฟฟ้า หน่วยท่ี 3 จานวนชั่วโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 เครื่องเช่ือมชนิดกระแสตรง แบง่ ออกเป็ น 2 ประเภทดงั น้ี 1. เคร่ืองเช่ือมแบบเจนเนอเรเตอร์ ( Welding Generator ) ใชเ้ จนเนอเรเตอร์เป็นแหล่งพลงั งานเจนเนอเรเตอร์สาหรบั การเช่ือมจะถูกสร้างข้ึนเป็นพเิ ศษ สามารถผลิตกระแสสูงที่แรงเคลื่อนต่าเป็นเคร่ืองเช่ือมท่ีผลิตกระแสจา่ ยใหก้ บั วงจรเชื่อม แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ดงั น้ี 1.1 แบบมอเตอร์เจนเนอเรเตอร์ ( Motor Generator ) เป็ นเครื่องเช่ือมทใี่ ชก้ าลงั ไฟฟ้าเป็นตน้กาลงั ในการขบั เคล่ือนมอเตอร์โดยใชไ้ ฟฟ้าแบบกระแสสลบั ซ่ึงทวั่ ไปจะใชแ้ รงเคล่ือน 380 โวลต์ เพลาของมอเตอร์จะตอ่ ร่วมกบั เพลาของเจนเนอเรเตอร์ ดงั แสดงในรูปที่ 3.3 รูปที่ 3.3 : แสดงเครื่องเช่ือมแบบมอเตอร์เจนเนอเรเตอร์ 1.2 แบบเคร่ืองยนต์ขบั เคล่ือน ( Engine Motor Generator ) เป็ นเคร่ืองเชื่อมท่ใี ชก้ าลงั ขบั จากเครื่องยนต์ เคร่ืองยนตท์ ี่ใชจ้ ะเป็นเคร่ืองยนตด์ ีเซลหรือแก๊สโซลีนกไ็ ด้ แต่ตอ้ งมีกาลงั มา้ และความเร็วรอบเพยี งพอในการขบั เคลื่อนทีจ่ ะก่อใหเ้ กิดการเช่ือมได้ เครื่องเช่ือมแบบน้ีเหมาะสาหรบั ใชง้ านภาคสนามที่ไม่มีไฟฟ้าใช้ และสามารถเคลื่อนยา้ ยสะดวก ดงั แสดงในรูปท่ี 4

ใบความรู้ 42ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้นชื่อหน่วย งานเช่ือมไฟฟ้า หน่วยที่ 3 จานวนชั่วโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 รูปท่ี 3.4 : แสดงเคร่ืองเช่ือมแบบเคร่ืองยนต์ขับเคลื่อนเจนเนอเรเตอร์ 2. เคร่ืองเชื่อมเรกติไฟเออร์ ( Rectifier Welding ) ประกอบดว้ ยหมอ้ แปลงและตวั เรียงกระแส( Rectifier ) เป็นอุปกรณ์ทใี่ ชเ้ ปล่ียนกระแสสลบั ใหเ้ ป็นกระแสตรงเคร่ืองเรียงกระแสสลบั ใหเ้ ป็นกระแสตรงจะใชส้ ารก่ึงตวั นา เช่น ซิลิคอน ( Silicon ) และ ซีลีเนียม ( Selenium ) สาหรบั เปล่ียนกระแสสลบั ใหเ้ ป็นกระแสตรง ซ่ึงโลหะก่ึงตวั นาจะยอมใหก้ ระแสไหลผา่ นไดส้ ะดวกเพยี งทางเดียวเทา่ น้นั ดงั แสดงในรูปที่ 5 รูปท่ี 3.5 : แสดงส่วนต่าง ๆ ของเคร่ืองเช่ือมเรกตไิ ฟเออร์

ใบความรู้ 43ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย งานเชื่อมไฟฟ้า หน่วยที่ 3 จานวนชั่วโมง 4 ชั่วโมงรวม 72รูปที่ 3.6 : แสดงไดอะแกรมของเคร่ืองเช่ือมแบบเรกตไิ ฟเออร์รูปที่ 3.7 : แสดงลกั ษณะภายในและการต่อกระแส จากรูปท่ี 3.6 ชุดหมอ้ แปลงไฟฟ้าจะทาไฟฟ้าเข้าเครื่องเชื่อมกระแสตรงโดยใช้เรกติไฟเออร์ หนา้ ที่เปล่ียนแรงเคลื่อนไฟฟ้าท่ีต่อเขา้ เคร่ือง ใหม้ ีแรงเคลื่อนต่ากระแสสูง ส่วนตวั เรียงกระแส ( Rectifier ) จะทา หนา้ ท่ีเรียงกระแสใหไ้ หลเพียงทิศทางเดียว กระแสไฟทอ่ี อกจากเครื่องไปใชใ้ นการ เช่ือมจะเป็นกระแสตรง เคร่ืองเช่ือม กระแสตรงแบบเรกตไิ ฟเออร์น้ีช้ินส่วน หรือกลไกของเครื่องจะไม่เคลอ่ื นไหว แต่ ท่ีสาคญั คือ ตอ้ งมีการหลอ่ เยน็ เป็ นอยา่ งดี โดยทว่ั ไปจะตดิ ต้งั พดั ลมเพอื่ ระบายความ รอ้ นใหแ้ ก่เคร่ืองเช่ือม การเช่ือมดว้ ยเครื่อง เชื่อมกระแสตรงสามารถจะกลบั ข้วั โดยให้ อิเลค็ โทรด ( Electrode ) เป็นลบ (-) หรือ เป็นบวก (+) กไ็ ด้

ใบความรู้ 44 ชื่อวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น ชื่อหน่วย งานเชื่อมไฟฟ้า หน่วยที่ 3 จานวนชั่วโมง 4เครื่องกระแสตรงแบบเรกตไิ ฟเออร์ แบง่ ออกเป็น 2 ชนิด คอื ช่ัวโมงรวม 721. เครื่องเชื่อมกระแสตรงต่อข้วั ตรง 2. เคร่ืองเช่ือมกระแสตรงต่อกลับข้วั( Direct Current Straight Polarity ) ( Direct Current Reverse Polarity )หรืออิเลค็ โทรดเป็ นข้วั ลบ ( Direct หรืออเิ ลค็ โทรดเป็ นข้วั บวก ( DirectCurrent Electrode Negative ) Current Electrode Positive )รูปที่ 3.8 : แสดงเครื่องเช่ือมกระแสตรงแบบอิเลค็ โทรดเป็ นลบ ( DCEN ) และแบบกลับข้วั อเิ ลค็ โทรดเป็ นบวก ( DCEP )จากรูปท่ี 3.8 ก. อิเลค็ โทรดเป็นลบกระแสไฟจะไหลจากข้วั ลบไปยงั ข้วั บวก นนั่ คือ กระแสไฟจะไหลออกจากเครื่องเชื่อม เป็ นกระแสตรงผา่ นลวดเชื่อมไปยงั ช้ินงาน ดงั น้นั ปริมาณ 2 ใน 3 ส่วนจะอยทู่ ชี่ ิ้นงาน อีก 1ส่วน จะอยทู่ ี่ลวดเช่ือม ( Electrode ) จะทาชิ้นงานมีความซึมลึกดี เหมาะสาหรบั การเช่ือมช้ินงานหนา

45ใบความรู้ หน่วยท่ี 3ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4ช่ือหน่วย งานเช่ือมไฟฟ้า ชั่วโมงรวม 72 ส่วนรูปที่ 3.8 ข. อิเลก็ โทรดเป็นบวกกระแสไฟจะไหลผา่ นชิ้นงานซ่ึงเป็นข้วั ลบไปยงั ลวดเชื่อม( Electrode ) ซ่ึงเป็ นข้วั บวก ดงั น้นั ความรอ้ น 2 ใน 3 ส่วน อยทู่ ลี่ วดเช่ือม ส่วนความรอ้ นอกี 1 ส่วน อยทู่ ่ีช้ินงาน การซึมลึกจะนอ้ ย เหมาะสาหรับการเช่ือมชิ้นงานบาง ๆ จากอิทธิพลของความร้อน ดงั ท่กี ล่าวมาขา้ งตน้ จึงมีผลต่อการละลายซึมลึก ( Penetration ) ของชิ้นงาน ดงั น้นั รูปร่างของแนวเช่ือมจงึ มีลกั ษณะแตกต่างกนั นน่ั คอื การเช่ือมกระแสไฟตรง ถา้ ใหอ้ ิเลค็โทรดเป็นลบ ( DCEN ) งานจะหลอมละลายลึกมากกวา่ ใหอ้ ิเล็คโทรดเป็นบวก ( CDEP ) ดงั แสดงในรูปท่ี 3.9 รูปท่ี 3.9 : แสดงลักษณะการซึมลึกของแนวเช่ือมแบบ DCEN และ DCEP เครื่องเช่ือมชนิดกระแสสลบั ( Alternating Current Welding ) เครื่องเช่ือมกระแสสลบั จะมีทรานส์ฟอร์เมอร์ ( Transformers ) เป็ นส่วนประกอบทีส่ าคญั หรือโดยทวั่ ไปเรียกวา่ หมอ้ แปลงไฟ โดยหมอ้ แปลงไฟฟ้า จะแปลงแรงเคล่ือนไฟฟ้าจากภายนอกใหเ้ ป็นแรงเคล่ือนสาหรบั ใชเ้ ช่ือม ( Welding Voltage ) หมอ้ แปลงน้ีจะประกอบดว้ ย  ขดลวดปฐมภูมิ ( Primary Winding ) เป็นขดลวดขนาดเลก็ พนั รอบแกนเหล็กจานวนมากปลายท้งั สองขา้ งจะต่อเขา้ กบั กระแสไฟจากภายนอก เม่ือกระแสไฟฟ้าไหลผา่ นขดลวดเชื่อมจะทาใหเ้ กิดเสน้แรงแม่เหลก็ ไหลวนในแกนเหล็กน้นั  ขดลวดทุติยภูมิ ( Secondary Winding ) เป็ นขดลวดทม่ี ีขนาดใหญ่ และจานวนรอบทพ่ี นั อยู่แกนเหล็กนอ้ ยกวา่ ขดลวดปฐมภูมิ ท่ีขดลวดทุติยภมู ิจะมีเสน้ แรงแม่เหลก็ ซ่ึงเกิดจากการเหนี่ยวนาของขดลวดปฐมภูมิไหลผา่ นตดั กบั ขดลวดทตุ ิยภมู ิทาใหเ้ กิดความตา้ นทานต่า และมกี ระแสสูง ซ่ึงเรานากระแสไฟสูงทไี่ ด้น้ีไปใชใ้ นการเช่ือม ดงั แสดงในรูปท่ี 3.10

ใบความรู้ 46ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย งานเชื่อมไฟฟ้า หน่วยท่ี 3 จานวนช่ัวโมง 4 ชั่วโมงรวม 72 รูปที่ 3.10 : แสดงลักษณะภายในของเครื่องเช่ือมกระแสสลับ แรงดนั ของขดลวดปฐมภูมิ และทุตยิ ภูมิ เป็ นสดั ส่วนโดยตรงกบั จานวนของขดลวด กระแสไฟของขดลวดปฐมภมู ิและทุติยภูมิ จะเป็นสดั ส่วนผกผนั ( กลบั กนั ) กบั จานวนรอบขดลวด ขดลวดปฐมภูมิของหมอ้ แปลงจะสร้างเสน้ แรงแม่เหลก็ ข้นึ ในแกนเหล็ก และกาลงั ไฟฟ้าจะถูกส่งไปยงั ดา้ นทุติยภูมิโดยเสน้ แรงแม่เหลก็ ดงั น้นั แมว้ า่ ไม่มกี ารใชก้ าลงั ไฟฟ้าเลยที่ขดลวดทตุ ิยภูมิ กย็ งั ตอ้ งมีกระแสท่จี า่ ยให้ เพอื่ การสร้างสนามแม่เหล็กใหไ้ หลอยเู่ สมอ จึงมีกาลงั ไฟฟ้าเลก็ นอ้ ยเสียไปตลอดเวลา ซ่ึงเรียกกระแสสูญเสียเล็กนอ้ ยน้ีวา่ กาลงั ไฟฟ้าทส่ี ูญเสียเม่ือไม่มีโหลด ( No – Load Loss ) 3.3 ลวดเช่ือมไฟฟ้า ( Electrode ) ลวดเชื่อมไฟฟ้าจะทาหนา้ ที่เป็นตวั อาร์กกบั โลหะงาน ทาใหเ้ กิดความร้อนสูง จนกระทงั่โลหะงานหลอมละลาย ในขณะเดียวกนั ตวั มนั เองก็หลอมละลาย และจะเติมลงบนเน้ือโลหะเช่ือมและเมือ่ เยน็ตวั ลงจะแขง็ ตวั กลายเป็นแนวเชื่อม เพอ่ื ใหไ้ ดแ้ นวเชื่อมทแี่ ขง็ แรงเน้ือโลหะรวมตวั เป็นเน้ือเดียวกนั ลวดเช่ือมและโลหะงานท่ีจะนามาเชื่อม จะตอ้ งเป็นโลหะชนิดเดียวกนั

ใบความรู้ 47ชื่อวชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่นเบื้องต้นช่ือหน่วย งานเชื่อมไฟฟ้า หน่วยที่ 3 จานวนชั่วโมง 4 ช่ัวโมงรวม 72 ลวดเช่ือมโลหะ ( Metallic Electrode ) แบง่ ออกเป็น 2 ชนิด ดงั น้ีคอื 1. ลวดเชื่อมเปลือย ( Bare Electrode ) 2. ลวดเชื่อมฟลกั ซ์ ( Flux Covered Electrode ) 2.1 หุม้ ฟลกั ซห์ นา 2.2 หุม้ ฟลกั ซ์บาง ลวดเช่ือมเปลือย ( Bare Electrode ) ลวดเชื่อมเปลือยจะเป็นแกนเหล็ก ซ่ึงไม่มีฟลกั ซห์ ุม้ เป็ นลวดเชื่อมแบบเก่า ปัจจุบนั ยงั คงใชอ้ ยเู่ พอื่เช่ือมงานบางประเภททไี่ ม่ตอ้ งการคุณภาพของแนวเชื่อม ซ่ึงแนวเชื่อม ( Bead ) ที่ไดจ้ ะมีความแขง็ แรงนอ้ ยกวา่ แนวเช่ือมทเ่ี ช่ือมดว้ ยลวดเชื่อมหุม้ ฟลกั ซ์ เนื่องจากการเชื่อมดว้ ยลวดเปลือย ไนโตรเจนและออกซิเจนในอากาศมีโอกาสเขา้ ไปรวมตวั กบั แนวเช่ือมได้ และน้าโลหะทห่ี ยดลงจะมีรูปร่างเป็ นขนาดใหญ่ ดงั แสดงในรูปที่ 3.11 รูปท่ี 3.11 : แสดงการเชื่อมด้วยลวดเชื่อมเปลอื ย จากรูปท่ี 3.11 ออกซิเจน จะมีส่วนช่วยในการเผาไหมโ้ ลหะ ไนโตรเจน ทีเ่ ขา้ รวมตวั กบั แนวเช่ือม เมื่อแนวเชื่อมเยน็ ตวั ลง จะเป็นผลทาใหม้ ีความเปราะ ความเหนียวของแนวเช่ือมจะนอ้ ยกวา่ โลหะงาน ทนตอ่ การกดั กร่อนไดเ้ ล็กนอ้ ย ไม่มีสแลก สามารถเชื่อมไดท้ กุ ทา่เช่ือม ( All Position )

48 ใบความรู้ หน่วยท่ี 3 ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบื้องต้น จานวนชั่วโมง 4 ชื่อหน่วย งานเช่ือมไฟฟ้า ชั่วโมงรวม 72ลวดเชื่อมเปลอื ยปกตจิ ะมีส่วนผสมของธาตุต่าง ๆ ดงั นี้คาร์บอน 0.08 – 0.13%แมงกานีส 0.03 – 0.40%ฟอสฟอรัส 0.012 – 0.018%กามะถนั 0.026 – 0.028%ซิลิคอนสูงสุดไม่เกนิ 0.08 – 0.30% ลวดเช่ือมหุ้มฟลกั ซ์ ( Flux Covered Electrode ) อิเลค็ โทรดหุม้ ฟลกั ซน์ ้ีจะผา่ นขบวนการผลิตโดยใชว้ สั ดุปกคลุมท่ีเรียกวา่ ฟลกั ซ์ ( Flux ) ทาการหุม้แกนลวดเช่ือม ( Core Wire ) แกนลวดเช่ือมมีหนา้ ทีส่ าคญั สองอยา่ งคอื เป็ นข้วั ไฟฟ้าและในขณะเดียวกนั ก็เป็นตวั เติมเน้ือโลหะลงในแนวเช่ือมดว้ ย ดงั แสดงในรูปที่ 3.12 รูปที่ 3.12 : แสดงโครงสร้างของลวดเช่ือม ฟลกั ซ์ ( Flux ) ฟลกั ซ์ทใ่ี ชห้ ุม้ แกนลวดประกอบดว้ ยแร่ธาตหุ ลายชนิดดว้ ยกนั เช่น ใยแร่เฟลดส์ ปาร์( Feldspar ) ไททาเนียมไดออกไซด์ ( Titanium Dioxide ) ไมกา ( Mica ) แคลเซียมคาร์บอเนต ( CalciumCarbonate ) แมนีเซียมคาร์บอเนต ( Magnesium Carbonate ) และอลูมินา ส่วนวสั ดุที่ทาใหเ้ กิดแก๊สคาร์บอนไฮเดรต ( Carbon Hydrates ) กม็ ี กระดาษ ฝ้าย ข้ีเลื่อย เซลลูโลส( Cellulose ) หากเป็นลวดเชื่อมชนิดพเิ ศษ จะมีส่วนผสมของเกลอื โลหะผสมอยดู่ ว้ ย เพอ่ื ช่วยใหแ้ นวเช่ือมเป็นโลหะเจอื ที่สมบรู ณ์  หน้าทีข่ องฟลกั ซ์ 1. ช่วยใหเ้ กิดระบบการอาร์กทด่ี ี 1.1 การอาร์กเรียบสม่าเสมอ 1.2 จดุ ประกายอาร์กไดง้ ่าย 1.3 ช่วยใหค้ ุณสมบตั กิ ารเชื่อมดีข้นึ 1.4

49ใบความรู้ หน่วยท่ี 3ช่ือวชิ า งานเชื่อมและโลหะแผ่นเบือ้ งต้น จานวนชั่วโมง 4ชื่อหน่วย งานเชื่อมไฟฟ้า ช่ัวโมงรวม 722. ช่วยในการสร้างสแลก 2.3 ช่วยใหห้ ยดน้าโลหะมีขนาดโตข้ึน 2.4 ช่วยป้องกนั ออกซิเจนในอากาศเขา้ รวมตวั กบั แนวเชื่อมทกี่ าลงั เยน็ ตวั ลง 2.5 ช่วยปกคลุมแนวเชื่อมเพอื่ ไม่ใหแ้ นวเช่ือมเยน็ ตวั เร็วเกินไป 2.6 ช่วยใหเ้ กิดเกลด็ แนวเช่ือมทีเ่ รียบและมีผวิ มนั 2.7 ช่วยดึงสิ่งสกปรกในบอ่ หลอมละลายข้นึ มารวมตวั กนั เป็ นสแลก3. ช่วยในการสร้างแกส๊ ป้องกนั บอ่ หลอมละลาย 3.1 ไดจ้ ากสารออร์แกนิค 3.2 ไดจ้ ากสารคาร์บอเนต4. ช่วยเติมและรกั ษาคุณสมบตั ขิ องธาตุทผี่ สมอยู่ และช่วยใหแ้ นวเชื่อมมีคุณสมบตั ิตามตอ้ งการ คณุ สมบัติของฟลักซ์ท่ดี ี 1. มีความถ่วงจาเพาะต่า เพอ่ื ใหส้ ามารถลอยตวั ข้นึ มาจากน้าโลหะเหลวได้ 2. จะตอ้ งมีอุณหภมู กิ ารหลอมละลายเมื่อเกิดการอาร์ก 3. เม่ือหลอมละลายจะเกิดกลุ่มควนั ซ่ึงเป็ นแกส๊ ชนิดหน่ึง เพอื่ มป้องกนั และขบั ไล่แก๊สจาก ภายนอกไม่ใหเ้ ขา้ ไปทาใหเ้ กิดผลเสียต่อแนวเช่ือม 4. ตอ้ งหุม้ แกนลวดไดแ้ น่น ไม่แตกหรือหลุดจากแกนลวดไดง้ ่ายรูปที่ 3.13 : แสดงการเชื่อมด้วยลวดเชื่อมหุ้มฟลักซ์