farklı kadro yayınları ayt sorubankası 2021

Bu kitabın tamamının ya da bir kısmının hak sahibinin izni olmadan elektronik, mekanik, fotokopi ya da herhangi kağıt sistemi ile çoğaltılması, yayımlanması ve depolanması yasaktır. Bu kitabın tüm hakları saklıdır. YAZARLAR Yavuz Selim NALBANT Umut Utku BULUT Barış AKDAĞ Çiğdem BİLİCAN S. Lütfü POLAT Üzeyir DEKTAŞ DİZGİ / GRAFİK TASARIM Mehmet Ali MADAK ISBN 978-605-69178-7-5 BASKI YERİ VE TARİHİ Birinci Baskı Matbaacılık ve Reklamcılık Hizmetleri San. Ltd. Şti. Maltepe Mah. Davut Paşa Çiftehavuzlar Sokak No: 2 İç Kapı No: 61/1 Zeytinburnu/İSTANBUL Tel : 0212 612 00 88 Ocak 2021 SERTİFİKA NO 32892 İLETİŞİM Haseki Sultan Mh. Münif paşa Sk. No.4A Fındıkzade / Fatih - İSTANBUL Tel. 0212 530 00 05 whatsapp : 0552 422 00 05 www.fkdkitap.com www.farklikadroyayinlari.com [email protected] SOSYAL MEDYA facebook - fkdkitap instagram - @fkdkitap twitter - @fkdkitap www.farklikadroyayinlari.com Görüş ve Değerlendirmeleriniz İçin [email protected]

Sevgili Gençler, Sizlere Farklı Kadro Yayınları olarak uzun yıllara dayanan tecrübesi ile “Farkı hissedeceksiniz” parolasıyla yola çıkan ekibimizin AYT için hazırlamış olduğu bu kitap, bol soruların yanında her zaman size destek olacak konu anlatımı ve en çok takıldığınız yerlerden oluşan çözümlü örnek soruları ile daima sizi rakiplerinizden bir adım önde kılacaktır. İçeriğindeki konular, farklı ve deneyimli kadromuzun uzun uğraşları sonucunda kazanım odaklı hazırlanmış olmanın yanı sıra; karşınıza çıkabilecek bütün soru tiplerini kapsayan açıklayıcı ve öğretici bir tarzda olma niteliği de taşır. Kitabın hazırlanmasında emeğini esirgemeyen değerli yazarlarımız; Yavuz Selim NALBANT, Bülent ERTEN, Barış AKDAĞ, S. Lütfü POLAT, Umut Utku BULUT, Çiğdem BİLİCAN ve Üzeyir DEKTAŞ’a, kitabın yayına hazırlanması esnasında tasarım ve yazım işlerini gerçekleştiren başta Mehmet Ali MADAK olmak üzere Farklı Kadro Yayınları dizgi ekibine teşekkürü borç biliriz. Saygılar FARKLI KADRO YAYINLARI

İÇİNDEKİLER ► 1. ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ Atomun Kuantum Modeli .......................................................................................................................................................... 7 - 10 Kuantum Sayıları .................................................................................................................................................................... 11 - 12 Elektron Dağılımları ................................................................................................................................................................ 13 - 18 Atomun Yapısı Bölüm Testi .................................................................................................................................................... 19 - 22 Periyodik Tablo ....................................................................................................................................................................... 21 - 22 Periyodik Sistem ..................................................................................................................................................................... 25 - 26 Periyodik Özellikler ................................................................................................................................................................. 27 - 34 Pediyodik Tabloda Gruplar ..................................................................................................................................................... 35 - 38 Yükseltgenme Basamakları .................................................................................................................................................... 39 - 40 Periyodik Sistem Bölüm Testi ................................................................................................................................................. 41 - 44 Ünite Testi ............................................................................................................................................................................... 45 - 50 ► 2. ÜNİTE: GAZLAR Gazların Özellikleri .................................................................................................................................................................. 53 - 54 Boyle Yasası ........................................................................................................................................................................... 55 - 56 Charles Yasası ....................................................................................................................................................................... 57 - 58 Gay Lussac Yasası ................................................................................................................................................................. 59 - 60 Avogadro Yasası .................................................................................................................................................................... 61 - 62 İdeal Gazlar ............................................................................................................................................................................ 63 - 64 Kinetik Teori ............................................................................................................................................................................ 65 - 66 Dalton Yasası ......................................................................................................................................................................... 67 - 68 Sıvıların Üzerinde Gaz Birikmesi ............................................................................................................................................ 69 - 70 Gerçek Gazlar ......................................................................................................................................................................... 71 - 72 Faz Diyagramları ve Joule-Thomson Olayı ............................................................................................................................ 73 - 74 Ünite Testi ............................................................................................................................................................................... 75 - 78 ► 3. ÜNİTE: SIVI ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK Çözücü - Çözünen Etkileşimleri .............................................................................................................................................. 81 - 82 Derişim Birimleri ...................................................................................................................................................................... 83 - 86 Koligatif Özellikler ................................................................................................................................................................... 87 - 90 Çözünürlük ve Çözünürlüğe Etki Eden Faktörler .................................................................................................................... 91 - 96 Ünite Testi ............................................................................................................................................................................. 97 - 100 ► 4. ÜNİTE: KİMYASAL TEPKİMELERDE ENERJİ Ekzotermik ve Endotermik Olaylar ...................................................................................................................................... 103 - 104 Molar Oluşum Isısı İle ∆H Hesabı ....................................................................................................................................... 105 - 108 Bağ Enerjisi İle ∆H Hesabı .................................................................................................................................................. 109 - 110 Hess Yasası İle ∆H Hesabı ................................................................................................................................................. 111 - 114 Ünite Testi ........................................................................................................................................................................... 115 - 118 ► 5. ÜNİTE: KİMYASAL TEPKİMELERDE HIZ Çarpışma Teorisi ................................................................................................................................................................ 121 - 122 Hız Hesaplamaları .............................................................................................................................................................. 123 - 124 Derişim Etkisi ...................................................................................................................................................................... 125 - 126 Mekanizmalı Tepkimeler ..................................................................................................................................................... 127 - 128 Deneysel Hız ...................................................................................................................................................................... 129 - 130 Sıcaklık Etkisi ...................................................................................................................................................................... 131 - 132 Katalizör Etkisi .................................................................................................................................................................... 133 - 134 Ünite Testi ........................................................................................................................................................................... 135 - 138

► 6. ÜNİTE: KİMYASAL TEPKİMELERDE DENGE DDHeeensnsggeeYyaKesaaEvsrtkaı im-EKıdı-seDmneiFnBagakestöıBnrlaçeğlraı(rnDtTıesürıriüşYinmadzienmnEaDt-keiKsncig)He...eS..s.aa..bp..il.ta.i.m(..K.a.p.)............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 141 - 144 145 - 146 147 - 148 Dengeye Etki Eden Faktörler (Denge Kesri ve Sıcaklığın Etkisi) ....................................................................................... 149 - 150 Dengeye Etki Eden Faktörler (Basınç, Hacim, Katalizör Etkisi) .......................................................................................... 151 - 152 Kimyasal Denge Bölüm Testi .............................................................................................................................................. 153 - 156 Suyun Otoiyonizasyonu - pH ve pOH Kavramı ................................................................................................................... 157 - 158 Asit - Baz Tanımları, Asitlerin ve Bazların Genel Özellikleri ............................................................................................... 159 - 160 Asit ve Bazlarda pH, pOH ve İyonlaşma ve İyonlaşma Yüzdesi ......................................................................................... 161 - 162 Nötrleşme ........................................................................................................................................................................... 163 - 164 Tampon Çözeltiler ve Hidroliz ............................................................................................................................................. 165 - 166 Titrasyon ............................................................................................................................................................................. 167 - 168 Asit - Baz Dengesi Bölüm Testi .......................................................................................................................................... 169 - 172 Çözünürlük Dengesi ........................................................................................................................................................... 173 - 176 Çözünürlüğe Etki Eden Faktörler (Sıcaklık) ........................................................................................................................ 177 - 178 Çözünürlüğe Etki Eden Faktörler (Ortak İyon Etkisi) .......................................................................................................... 179 - 180 Çözünürlük Dengesi Bölüm Testi ....................................................................................................................................... 181 - 184 Ünite Testi ........................................................................................................................................................................... 185 - 192 ► 7. ÜNITE: KİMYA VE ELEKTRİK Yükseltgenme Basamağı .................................................................................................................................................... 195 - 196 Redoks Tepkimeleri ............................................................................................................................................................ 197 - 198 Redoks Tepkimeleri - Redoks Tepkimelerinin Denkleştirilmesi .......................................................................................... 199 - 200 Aktiflik ................................................................................................................................................................................. 201 - 202 Elektrot Potansiyelleri ......................................................................................................................................................... 203 - 204 Elektrokimyasal Pil .............................................................................................................................................................. 205 - 208 Pil Gerilimine Etki Eden Faktörler ....................................................................................................................................... 209 - 210 Elektroliz (Elektrolitik Hücre) ............................................................................................................................................... 211 - 212 Sulu Çözeltilerin Elektrolizi ................................................................................................................................................. 213 - 214 Faraday Yasaları ................................................................................................................................................................ 215 - 216 Korozyon ............................................................................................................................................................................. 217 - 218 Ünite Testi ........................................................................................................................................................................... 219 - 222 ► 8. ÜNİTE: ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ Anorganik ve Organik Bileşikler .......................................................................................................................................... 225 - 226 Basit Formül - Molekül Formülü .......................................................................................................................................... 227 - 230 Doğada Karbon ................................................................................................................................................................... 231 - 234 Lewis Formülleri .................................................................................................................................................................. 235 - 238 Hibritleşme ve Molekül Geometrisi ..................................................................................................................................... 239 - 244 Bölüm Testi ......................................................................................................................................................................... 245 - 248 ► 9. ÜNİTE: ORGANİK BİLEŞİKLER Alkanlar ............................................................................................................................................................................... 251 - 252 Alkiller ................................................................................................................................................................................. 253 - 254 Alkanların Özellikleri ........................................................................................................................................................... 255 - 256 İzomeri ................................................................................................................................................................................ 257 - 260 Alkenler ............................................................................................................................................................................... 261 - 264 Alkinler ................................................................................................................................................................................ 265 - 268 Aromatik Bileşikler .............................................................................................................................................................. 269 - 270 Hidrokarbonlar Genel Tekrar .............................................................................................................................................. 271 - 272 Fonksiyonel Gruplar ............................................................................................................................................................ 273 - 274 Alkoller ................................................................................................................................................................................ 275 - 278 Eterler ................................................................................................................................................................................. 279 - 282 Aldehit ve Ketonlar .............................................................................................................................................................. 283 - 286 Karboksilik Asitler ............................................................................................................................................................... 287 - 292 Esterler ............................................................................................................................................................................... 293 - 294 Organik Bileşikler Genel Tekrar .......................................................................................................................................... 295 - 298 ► 10. ÜNİTE: ENERJİ KAYNAKLARI VE BİLİMSEL SÜREÇLER Fosil Yakıtlar ....................................................................................................................................................................... 301 - 304 Alternatif Enerji Kaynakları ................................................................................................................................................. 305 - 308 Sürdürülebilirlik ................................................................................................................................................................... 309 - 312 Nanoteknoloji ...................................................................................................................................................................... 313 - 316 Ünite Testi ........................................................................................................................................................................... 317 - 320

ÜNİTE 1 MODERN ATOM TEORİSİ

KAZANIMLAR Anahtar kavramlar: atom, atom modeli, Aufbau Prensibi, değerlik elektronu, değerlik orbital, elektron dizilimi, elekt- ron ilgisi, elektronegatiflik, enerji düzeyi (katman), Hund Kuralı, iyonlaşma enerjisi, kuantum sayıları, küresel simetri, orbital (dalga fonksiyonu), Pauli İlkesi, periyodik sistem, teori, yörünge, yükseltgenme basamağı ► ATOMUN KUANTUM MODELI Atomu kuantum modeliyle açıklar. a. Bohr atom modelinin deney ve gözlemlerden elde edilen bulguları açıklamadaki sınırlılıkları vurgulana- rak modern atom teorisinin (bulut modelinin) önemi üzerinde durulur. b. Tek elektronlu atomlar/iyonlar için orbital kavramı elektronların bulunma olasılığı ile ilişkilendirilir. c. Yörünge ve orbital kavramları karşılaştırılır. ç. Kuantum sayıları orbitallerle ilişkilendirilir. d. Çok elektronlu atomlarda orbitallerin enerji seviyeleri açıklanır. ► PERIYODIK SISTEM VE ELEKTRON DIZILIMLERI Nötr atomların elektron dizilimleriyle periyodik sistemdeki yerleri arasında ilişki kurar. a. Hund Kuralı, Pauli İlkesi ve Aufbau Prensibi açıklanır. b. Atomların ve iyonların elektron dizilimlerine örnekler verilir. Atom numarası 36 ve daha küçük türlerin elektron dizilimleri esas alınır. c. Değerlik orbital ve değerlik elektronu kavramları açıklanır. ç. Elektron dizilimleriyle elementin ait olduğu blok ilişkilendirilerek grup ve periyot belirlenir ► PERIYODIK ÖZELLIKLER Periyodik özelliklerdeki değişim eğilimlerini sebepleriyle açıklar. a. Kovalent yarıçap, van der Waals yarıçapı ve iyonik yarıçapın farkları üzerinde durulur. b. Periyodik özellikler arasında metallik/ametallik, atom/iyon yarıçapı, iyonlaşma enerjisi, elektron ilgisi, elektronegatiflik ve oksit/hidroksit bileşiklerinin asitlik/bazlık eğilimleri üzerinde durulur. Periyodik özel- liklerin nasıl ölçüldüğüne girilmez. c. Ardışık iyonlaşma enerjilerinin grup numarasıyla ilişkisi örneklerle gösterilir. ► ELEMENTLERI TANIYALIM Elementlerin periyodik sistemdeki konumu ile özellikleri arasındaki ilişkileri açıklar. a. s, p, d bloku elementlerinin metal/ametal karakteri, iyon yükleri, aktiflikleri ve yaptıkları kimyasal bağ tipi elektron dizilimiyle ilişkilendirilir. b. f blok elementlerinin periyodik sistemdeki konumlarıyla ilgili özel durumları vurgulanır. c. Asal gaz özellikleri elektron dizilimleriyle ilişkilendirilir. ► YÜKSELTGENME BASAMAKLARI Yükseltgenme basamakları ile elektron dizilimleri arasındaki ilişkiyi açıklar. a. Ametallerin anyon hâlindeki yükleriyle yükseltgenme basamakları arasındaki fark örneklendirilir. b. d bloku elementlerinin birden çok yükseltgenme basamağında bulunabilmeleri, elektron dizilimleriyle ilişkilendirilir.

ATOMUN KUANTUM MODELİ - 1 Test / 1 1. Bohr atom modeliyle ilgili aşağıdaki ifa- 4. − BOHR ATOM MODELİ delerden hangisi yanlıştır? • Rutherford tarafından önerilen A) Elektronlar çekirdekten belirli uzaklıkta + − atom modelinin klasik fiziğin ve belirli enerjiye sahip yörüngelerde bulunur. doğruları ile çelişmesi sonucun- B) Enerji alan bir elektron, bulunduğu yö- Çekirdek − da Niels Bohr, hidrojen atomu- rüngeden daha üst bir yörüngeye ha- nun absorbsiyon ve yayınma reket edebilir. XYZ spektrumlarını incelemiş, son- C) Bir atomun kararlı elektron dağılımına temel hâl denir. I. X yörüngesinde bulunan elektronun, Y rasında kuantum düşüncesini veya Z yörüngesine geçmesi sonucu de gözönüne alarak hidrojen D) Elektronların temel özelliklerini belir- atomu için bir atom modeli sizlik ilkesine uygun olacak şekilde ışıma gerçekleşir. açıklar. önermiş daha sonra bu medeli E) Bir elektronun yörünge sayısı artıkça II. Y yörüngesinde bulunabilecek en fazla tek elektronlu tüm tanecikler toplam enerjisi artar. elektron sayısı, X yörüngesinden çok, için genellemiştir. Z yörüngesinden azdır. Bu modele göre, III. Yörüngelerde bulunan elektronların po- • Elektronlar atom çekirdeğinin tansiyel enerjileri arasındaki ilişki, çevresinde belirli uzaklık ve enerji değerlerine sahip yörün- Z > Y > X’dir. gelerde bulunur. Bu yörüngelere ayrıca enerji düzeyi veya kat- yargılarından hangileri doğrudur? man adı verilebilir. A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III • Enerji düzeyleri tamsayı (1, 2, 3, 4 ...) veya harflerle (K, L, M,   D) II ve III  E) I, II ve III  N ...) ifade edilir. Çekirdekten uzaklaştıkça enerjisi artar. 2. Bohr atom modeli, K L MN O P Q I. 1H Atom n=1 n=2 n=3 n=4 n=5 n=6 n=7 II. 3Li2+ çekirdeği III. 4Be2+ 5. K L M N O P Q • Bir atomun kararlı elektron da- yukarıda verilen taneciklerden hangile- ğılımına temel hâl denir. rinin özelliklerini açıklayabilir? • Enerji alan bir elektron, bu- A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) Yalnız III Atom n=1 n=2 lunduğu yörüngeden daha üst çekirdeği bir yörüngeye hareket edebilir.   D) I ve II  E) I, II ve III  n=3 n=4 n=5n=6 n=7 Buna uyarılma adı verilir. Yukarıda verilen atom modeliyle ilgili Bohr Atom Modelinin Eksikleri aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? • Sadece 1H, 2He+, 3Li2+ gibi tek elektronlu taneciklerin birtakım A) K katmanında yer alan elektronun po- özelliklerini açıklayabilmekte- tansiyel enerjisi L katmanındaki elekt- dir. 3. Bohr atom modeline göre, rondan düşüktür. • Elektronun hareketine eşlik eden bir dalga yapısı (dalga - I. Bir elektronun bulunduğu enerji sevi- yesi arttıkça sahip olduğu potansiyel B) L katmanında bulunabilecek en fazla tanecik ikiliği) olduğu bilgisine enerjisi artar. elektron sayısı K katmanında buluna- aykırıdır. II. Bir elektron enerji alarak daha üst enerji seviyesine uyarılabilir. bilecek en fazla elektron sayısının 4 • Heisenberg tarafından ortaya III. Her enerji seviyesinde bulunabilecek katıdır. atılan Belirsizlik İlkesine aykı- en fazla elektron sayısı eşittir. rıdır. Bu ilkeye göre, elektronun yargılarından hangileri doğrudur? C) M katmanında bulunan bir elektron hızı ve konumu aynı anda net uyarılarak N katmanına geçebilir. olarak belirlenemez. Dolayısıyla D) O katmanında bulunan bir elektronun elektron için belirli enerji değer- lerine sahip herhangi bir yörün- M katmanına geçişi esnasında ışıma ge varlığı iddia edilemez. A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II gerçekleşir.   D) I ve III  E) I, II ve III  E) N katmanında bulunabilecek en fazla- ÜNİTE - 1 elektron sayısı 18’dir. 1.D 2.D 3.C 4.D 5.E 7 MODERN ATOM TEORİSİ

ATOMUN KUANTUM MODELİ - 1 Test / 1 ATOMUN KUANTUM MODELİ 6. Bohr atom modelinde geçen, 9. Elektronun Dalga-tanecik ikiliği ile belirsizlik ilkesini göz önüne alan kuantum I. Temel halde elektronlar çekirdeğe en bulunma olasılığı mekaniğine göre elektronlar, atom yakın yörüngelerde hareket eder. çekirdeğinin etrafında sabit bir Çekirdeğe yörüngede bulunmazlar. Elektron- II. Elektronlar çekirdek çevresinde belirli uzaklık (mm) ların bulunduğu konum ve sahip enerjileri olan dairesel yörüngelerde olduğu enerji, tek veya çok elekt- hareket eder. Yukarıda bir atomda bulunan elektronla- ronlu atomlarda net olarak belirle- ron çekirdekten uzaklıklarına dair olasılık- nemez. Bununla birlikte bulunma III. Temel haldeki atoma enerji verilirse lar verilmiştir. olasılıkları olan yerler ve sahip elektronlar daha üst düzey enerji sevi- olabilecekleri enerji değerleri tes- yesine uyarılabilir. Buna göre, pit edilebilir. I. Belirsizlik ilkesine uygun sonuçlar içe- ifadelerinden hangilerinin doğruluğu Erwin Schrödinger dalgaya benzer deneysel olarak ispatlanabilir? rir. özellikler gösteren bir elektronun dalga fonksiyonu olarak adlandı- A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) Yalnız III II. Orbitalin hacmi hakkında bilgi verir. rılan ve (ψ) harfi ile simgelenen bir matematiksel denklem ile   D) I ve II  E) I, II ve III  III. Modern atom teorisinin varsayımlarıyla elektronların bulunabileceği olası- tutarlıdır. lıkların tanımlanabileceğini açık- 7. Modern atom teorisine göre, atom mo- lamıştır. yargılarından hangileri doğrudur? deli aşağıdakilerden hangisidir? A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II A) B)   D) II ve III  E) I, II ve III  C) D) 10. I. Bir atomda bulunan elektronlar çekir- Elektronların bulunma olasılıkları dekten belirli uzaklıkta hareket eder. Bir atomda elektronların bulun- E) II. Bir atomun çekirdeğinden uzaklaştıkça ma olasılıklarının en yüksek oldu- elektronun enerjisi artar. ğu hacimsel bölgelere orbital adı verilir. III. Elektron enerji alarak daha üst enerji düzeyine geçebilir. yargılarından hangileri Bohr atom mo- deli için doğru, modern atom teorisi için yanlıştır? Bir atomda farklı tür ve büyüklük- A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II te çeşitli orbitaller bulunabilir. Bu   D) I ve III  E) I, II ve III  orbitallerin enerjisi atomdan ato- ma değişse de şekilleri ve temel özellikleri atomdan atoma deği- 11. Bohr atom modelinin hangi varsayımı şiklik göstermez. Her bir orbitalde 8. Modern atom teorisine göre, belirsizlik ilkesine aykırıdır? en çok 2 elektron bulunabilir. Orbital kavramının atomda belir- I. Bir elektronun bulunduğu yer tam ola- A) Enerji alan bir elektron uyarılarak daha li bir hacimsel bölge olduğu, Bohr rak tespit edilemez. üst enerji seviyesine hareket eder. atom modelindeki yörüngeler gibi II. Bir atomda bulunan elektronların dav- B) Bir elektron çekirdek tarafından yapı- ranışları dalga fonksiyonuna bağlı ola- lan çekim etkisini dengeleyecek şekil- sabit bir enerjisi olmadığı, yörünge de belirli yörüngede hareket eder. rak belirlenir. gibi 2 boyutlu olmayıp 3 boyut- C) Bir enerji düzeyinde bulunabilecek elekt- ron sayısı 2n2 formülü ile belirlenir. lu olduğu, Dalga fonksiyonunun III. Elektronların bulunma olasılıklarının D) Üst enerjinden alt enerji seviyesine ge- sadece tek elektronlu sistemleri yüksek olduğu hacimsel bölgelere or- çen elektronlar ışıma yapar. değil aynı zamanda çok elektronlu bital adı verilir. E) Bir elektronun enerjisi elektronun çe- kirdekten uzaklığı ile doğru orantılı şe- sistemlere de açıklama getirdiği yargılarından hangileri doğrudur? kilde değişir. unutulmamalıdır. 6.C 7.C 8.E 9.E 10.A 11.B A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II ÜNİTE - 1   D) I ve III  E) I, II ve III  MODERN ATOM TEORİSİ 8

ATOMUN KUANTUM MODELİ - 2 Test / 2 1. Baş kuantum sayısı 2 olan orbitalde bu- 4. Modern Atom Teorisinin öne sürdüğü KUANTUM VE ORBİTAL varsayımlara göre aşağıdaki ifadeler- Dalga fonksiyonlarının çözümü lunan bir elektron ile ilgili, den hangisi yanlıştır? neticesinde enerji seviyelerinde I. Enerjisi 3p orbitalinde bulunan elekt- rondan düşüktür. (kabuk) s, p, d ve f olarak sem- II. s veya p orbitalinde bulunur. A) Elektronların bulunabileceği yerler tam bolleştirilen 4 tür orbital bulun- olarak belirlenemese de bulunabilme muştur. Bu orbitallerin şekli, özel- III. Bulunduğu atomda eş enerjili elektron- likleri ve bir enerji seviyesindeki lar bulunabilir. olasılığı bulunan bölgeler tespit edile- sayıları birbirinden farklıdır.Her yargılarından hangileri doğrudur? bilir. bir orbitalin yapısında en çok 2 B) 3s orbitalinde bulunan bir elektronun elektron bulunabilir. Bir orbitalde bulunan elektronlar A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve III potansiyel enerjisi 2s orbitalinde bulu- için 4 temel değişken vardır. Bu nan elektrondan büyüktür. değişkenler, matematiksel olarak   D) II ve III  E) I, II ve III  C) 2p orbitalinde baş kuantum sayısı 3p ifade edilir. orbitalinden küçüktür. D) 3. enerji seviyesinde 18 tane orbital yer alır. KUANTUM SAYILARI E) Her bir orbitalin yapısında eş enerjili Baş kuantum sayısı (n) Orbitalin bulunduğu enerji seviye- olmak kaydıyla 2 elektron bulunabilir. sini ifade eden değişkendir. 2. Baş kuantum sayısıyla ilgili aşağıdaki • 1, 2, 3 gibi tam sayı değerleri- ni alır. Bir orbitalin bulunduğu ifadelerden hangisi yanlıştır? enerji seviyesi sembolünün önü- ne yazılır. A) 1,2,3 gibi tam sayı değerleri alabilen ve n ile gösterilen ifadedir. Örneğin, 1. enerji seviyesinde bulunan s orbitaline 1s orbitali, B) Bir orbital türünün enerjisi baş kuan- 4. enerji seviyesinde bulunan f tum sayısı artıkça artar. orbitaline 4f orbitali adı verilir. C) Aynı baş kuantum sayısına sahip orbi- 5. Bir atomda aşağıda belirtilen orbitaller- • Baş kuantum(n) değeri arttık- tallerin enerji değerleri arasındaki ilişki den hangisi bulunamaz? ça; enerji seviyesinde bulunan s < p < d < f şeklindedir. elektronların potansiyel enerjisi D) Bir enerji seviyesinde bulunabilecek artar, kinetik enerjisi azalır. Bir elektron sayısı n2 değerine eşittir. A) 5d  B) 3f  C) 7s  D) 2p  E) 1s orbital türünün enerjisi baş ku- E) Bir orbitalin bulunduğu enerji seviyesi- ni ifade eden kuantum sayısıdır. antum sayısı ile doğru orantılı şekilde değişir. Yani aynı tür orbital, n baş kuantum sayı- sı arttıkça orbitalde bulunan elektronların enerjisi artar. 1s < 2s < 3s < 4s... 2p < 3p < 4p < 5p.... 3. Bir atomun 4p orbitalinde bulunan 6. X: 2s orbitali, • Aynı baş kuantum sayısına sa- hip orbitallerin enerjisi ise orbital elektronla ilgili, Y: 2p orbitali türüne bağlı olarak sıralanabilir. Orbital türlerinin enerji değerleri- I. Enerjisi 3p orbitalinde bulunan elekt- Z: 3p orbitali nin küçükten büyüğe doğru sıra- rondan yüksektir. laması s, p, d ve f şeklindedir. Yukarıda verilen orbitallerle ilgili, II. 4d orbitalinde bulunan elektronlar ile I. Baş kuantum sayıları arasındaki ilişki, 4s < 4p < 4d < 4f baş kuantum sayısı aynı, enerjisi fark- Z > X = Y şeklindedir. lıdır. • İlk 4 enerji seviyesinde n2 ka- II. Enerji değerleri arasındaki ilişki, dar orbital bulunur. Bu nedenle III. Enerjisi 4s orbitalinde bulunan elekt- Z > Y > X şeklindedir. 1. katmanda 1, 2. katmanda 4, rondan düşüktür. 3. katmanda 9, 4. katmanda 16 III. Z orbitalinin hacmi, Y orbitalinden bü- tane orbital bulunur. yargılarından hangileri doğrudur? yüktür. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II A) Yalnız I  B) Yalnız III  C) I ve II   D) II ve III  E) I, II ve III    D) I ve III  E) I, II ve III  ÜNİTE - 1 1.E 2.D 3.C 4.D 5.B 6.E 9 MODERN ATOM TEORİSİ

ATOMUN KUANTUM MODELİ - 2 Test / 2 Açısal (ikincil, yan) momentum 7. s obitali ile ilgili; 10. Açısal momentum kuantum sayısı () kuantum sayısı () I. Elektron sınır diyagramı, ile ilgili; Bir atomda elektron bulunabilecek I. Bir orbitalin türünü belirleyen kuantum 4 çeşit orbital vardır. Bu orbital- sayısıdır. lerin birbirinden matematiksel şeklindedir. olarak farklılaşmasını sağlayan II. 1. enerji seviyesinden itibaren her se- II. En küçük değeri 1 en büyük değeri 4 değişkene açısal momentum ku- dür. antum sayısı adı verilir. viyede bulunur. III. Açısal momentum kuantum sayısı 1 dir. III. Bir enerji seviyesinde bulunan herhan- Her orbital türünün farklı bir açısal yargılarından hangileri doğrudur? gi bir orbital türünün sayısı 2 + 1 for- momentum kuantum sayısı değeri mülü ile bulunur. bulunur. yargılarından hangileri doğrudur? Orbital Açısal momentum türü kuantum sayısı(l) A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III s 0 A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III p1   D) II ve III  E) I, II ve III    D) II ve III  E) I, II ve III  d 2 f3 Bir orbital türü her enerji sevi- 11. Bir atomda bulunan orbitallerle ilgili, yesinde bulunmayabilir. Orbital türünün bulunduğu en düşük ener- I. s orbitali her enerji seviyesinde 1 tane jili seviye  + 1 ile bulunurken,bir bulunur. enerji seviyesinde bir orbital tü- ründen 2 + 1 tane bulunur. II. p orbitali her enerji seviyesinde 3 tane bulunur. • s orbitali 0 + 1 yani 1. enerji se- III. d orbitalinin açısal momentum kuan- viyesinden itibaren her seviyede 8. Modern atom teorisine göre 3. enerji tum sayısı 3’tür. 2.0 + 1 yani 1 tane bulunur. yargılarından hangileri doğrudur? z seviyesiyle ilgili, x I. En fazla 18 elektron içerebilir. y II. 9 orbitali bulunur. A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III 1s 2s III. İçerdiği elektronların potansiyel enerji-   D) II ve III  E) I, II ve III  si 2. enerji seviyesinden yüksektir. • p orbitali 1 + 1 yani 2. enerji seviyesinden itibaren her sevi- yargılarından hangileri doğrudur? yesinde 2.1 + 1 yani 3 tane bu- lunur. Bu 3 orbitalin uzaydaki A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve III yönleri farklı, sahip oldukları elektronların enerjisi aynıdır.   D) II ve III  E) I, II ve III  Bu orbitaller px, py, pz ile sem- bolleştirilir. Her bir orbitalde 2 12. x elektron bulunduğundan p or- bitallerinde en çok 6 elektron bulunabilir. zz y z x y x y 9. Modern atom teorisi’ne göre, baş kuan- Yukarıda elektron sınır diyagramı veri- len orbitalle ilgili, 2px 2py tum sayısı 2 olan katmanda en çok kaç z orbital ve elektron bulunabilir? I. Baş kuantum sayısı en az 2’dir. II. Açısal momentum kuantum sayısı 1’dir. Orbital sayısı Elektron sayısı III. En fazla 6 elektron barındırabilir. 2 yargılarından hangileri doğrudur? xy A) 1 4 2pz 3 B) 2 6 MODERN ATOM TEORİSİ 8 C) 3 A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III 10 D) 3 ÜNİTE - 1 E) 4   D) II ve III  E) I, II ve III  7.B 8.E 9.E 10.C 11.A 12.B

KUANTUM SAYILARI Test / 3 1. Açısal momentum kuantum sayısı 2 4. Z • d orbitali 2 + 1 yani 3. enerji seviyesinden itibaren her sevi- olan orbital türü ile ilgili aşağıdaki yar- yede bulunur. (3d, 4d, 5d....) Bu seviyelerde d orbitalinden gılardan hangisi yanlıştır? 2.2 + 1 yani 5 tane bulunur. A) Elektron sınır diyagramının şekli Y Bu 5 orbitalin uzaydaki yönleri farklı, sahip oldukları elektron- y z X ların enerjisi aynıdır. Bu orbi- x taller dxy, dxz, dyz, dx2-y2 ve dz2 ile sembolleştirilir. Her bir orbi- Yukarıda elektron sınır diyagramı veri- talde 2 elektron bulunduğundan len orbital ile ilgili; d orbitallerinde en çok 10 elekt- olabilir. I. Baş kuantum sayısı 4’tür. ron bulunabilir. B) Bulunduğu enerji seviyesinde s ve p II. Açısal momentum kuantum sayısı 1’dir. z z orbitali kesinlikle bulunur. C) En fazla 10 elektron bulundurabilir. III. Yapısında 4 elektron bulunur x yx y D) Baş kuantum sayısı (n) 4 olabilir. E) 5 tane alt kabuk içerir. yargılarından hangileri doğru olabilir? 3dx2   −    y  2 3dz2 z A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III z z x yx yx y   D) II ve III  E) I, II ve III  3dxy 3dxz 3dyz • f orbitali 3 + 1 yani 4. enerji seviyesinden itibaren her sevi- yede bulunur. (4f, 5f) Bu sevi- yelerde f orbitalinden 2.3 + 1 5. Orbitallerle ilgili aşağıdaki ifadelerden yani 7 tane bulunur. Bu 7 or- bitalin uzaydaki yönleri farklı, hangisi yanlıştır? sahip oldukları elektronların 2. 3dxy orbitaliyle ilgili, A) s orbitali 1. enerji seviyesinden itibaren enerjisi aynıdır. f orbitallerinde her seviyede bulunur. en fazla 14 elektron bulunabilir. I. Yapısında 2 elektron bulunabilir. B) Bir enerji seviyesindeki d orbitallerinde z z II. Açısal momentum kuantum sayısı ( ) en fazla 10 elektron bulunabilir. 2’dir. C) p orbitalleri 2. enerji seviyesinden itiba- x fy(3x2−y2) y x fz(x2−y2) y III. Enerjisi 3dxz orbitalinden düşüktür. ren her enerji seviyesinde 6 tane bulu- yargılarından hangileri doğrudur? nur. A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III D) Temel halde f orbitallerinde elektron z z bulunduran bir atomun s, p ve d orbi-   D) II ve III  E) I, II ve III  tallerinde de elektron bulunur. E) Bir enerji seviyesindeki orbitallerde bu- x x lunabilecek en fazla elektron sayıları y y arasındaki ilişki s < p < d < f şeklindedir. fyz2 fz3 zz 3. d orbitaliyle ilgili, x yx y fxz2 fxyz I. 3. enerji seviyesinden itibaren her enerji 6. n = 3 ve m = −1 olan orbitallerdeki seviyesinde 5 tane bulunur. z elektronlar ile ilgili, II. Açısal momentum kuantum sayısı () x 2’dir. I. En fazla 4 tanedir. fx(x2−3y2) y III. Bir enerji seviyesinde 10 elektron içe- II. ms = −  1 olan enfazla 2 elektron vardır. f orbitalleri rebilir. 2 yargılarından hangileri doğrudur? III. p ya da d orbitalindedirler. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III   D) II ve III  E) I, II ve III    D) II ve III  E) I, II ve III  ÜNİTE - 1 1.A 2.B 3.E 4.A 5.C 6.E 11 MODERN ATOM TEORİSİ

KUANTUM SAYILARI Test / 3 Manyetik Kuantum Sayısı (m  ) 7. I. Bir orbitalin şekli ve özelliği hakkında 10. Kuantum sayılarıyla ilgili; bilgi verir. Bir orbitalin uzayda yönlenmesi- I. Bir orbitalin çekirdekten uzaklığıyla ve enerjisiyle ilgili bilgi sağlayan ve n ile ni gösteren kuantum sayısıdır. Bir II. Bir elektronun çekirdekten uzaklığı gösterilen değişkene baş kuantum sa- enerji seviyesinde bulunan orbital- yısı denir. ler – ile + aralığındaki tam sayı hakkında bilgi sağlar. Tam sayı değer- değerleri alır. lerine sahiptir. II. Bir orbitalin türünü belirleyen değere açısal momentum kuantum sayısı adı III. Bir elektronun oluşturmuş olduğu man- verilir. Kabuk n  m Orbital yetik özellik hakkında bilgi sağlar. III. Bir orbitalde bulunan elektronun dö- nüşü sebebiyle oluşturduğu manyetik K 10 0 1s Yukarıda özellikleri verilen kuantum sa- özelliğe manyetik kuantum sayısı denir. yılarının sembolleri aşağıdaki seçenek- L 2 0 0 2s lerden hangisinde doğru verilmiştir? yargılarından hangileri doğrudur? 1 −1 0 +1 2p I II III 0 0 3s M 31 −1 0 +1 3p −2 −1 0 +1 +2 3d 2 00 4s A) n ms m B)  n m N 4 1 −1 0 +1 4p C) n m ms A) Yalnız I  B) Yalnız III  C) I ve II 2 −2 −1 0 +1 +2 4d D)  n ms E)  m ms 3 −3 −2 −1 0 +1 +2 +3 4f 00 5s   D) I ve III  E) I, II ve III  O 5 1 −1 0 +1 5p 2 −2 −1 0 +1 +2 5d 3 −3 −2 −1 0 +1 +2 +3 5f 0 0 6s P 61 −1 0 +1 6p −2 −1 0 +1 +2 6d 2 Q 7 0 0 7s 1 −1 0 +1 7p Buna göre, örneğin 5d orbitali için 8. Modern atom teorisiyle ilgili, kuantum sayıları; I. Spin kuantum sayısı elektronun hare- 11. Aşağıda verilen orbital türlerinden han- Baş kuantum sayısı(n):5 keti sonucu oluşan manyetik alan ile gisinin kuantum sayıları yanlış veril- Açısal momentum k. sayısı ():2 ilgili bilgi sağlayan ve ms ile gösterilen Manyetik kuantum sayısı, bir kuantum sayısıdır. miştir? (m): -2, -1, 0, +1, +2 II. Bir orbitalin manyetik kuantum sayısı orbital n  M m şeklindedir. − ile + aralığında değerler alır. A) 2s 2 0 0 Örneğin 4f orbitali için kuantum III. Bir enerji seviyesinde herhangi bir or- B) 3d 3 3 -1, 0, +1 bital türünden 2 + 1 tane bulunabilir. sayıları, C) 4f 4 3 -3, -2, -1, 0, +1, +2, +3 Baş kuantum sayısı(n):4 yargılarından hangileri doğrudur? D) 1s 1 0 0 Açısal momentum k. sayısı ():3 E) 3p 3 1 -1, 0, +1 Manyetik kuantum sayısı, A) Yalnız I  B) Yalnız III  C) I ve II (m): -3, -2, -1, 0, +1, +2, +3   D) I ve III  E) I, II ve III  şeklindedir. Manyetik Spin Kuantum Sayısı (ms )    Bir elektron orbital içerisinde dö- nüşü esnasında oluşturduğu man- yetik alanın özelliğini açıklayan 9. Bir atomda aşağıda belirtilen orbitaller- kuantum sayısıdır. Bu manyetik alan eğer dış manyetik alan ile den hangisi karşısında belirtilen kuan- 12. 3py orbitaliyle ilgili aşağıdaki yargılar- aynı yönlü olursa spin kuantum tum sayısına sahip elektron bulundura- dan hangisi yanlıştır? sayısı +  1  , tersi yönünde olursa −  maz? 1 2 elektronun hangi A) Baş kuantum sayısı 3dxy , yan kuantum 2 değer alır. Bir sayısı 4py orbitaliyle aynıdır. Kuantum spin değerini aldığı belirlenemez. B) Yapısında bulunan elektronların enerji- Orbital sayısı Değer si, 3px orbitalindeki elektronlar ile aynı- dır. Bu nedenle elektronlar veya A) 4d n 4 B) 4f M 4 C) Uzaysal şekli küreseldir. şeklinde gösterilir. Ancak elektron- C) 7s M 0 D) Manyetik kuantum sayısı –1, 0 veya D) 2p m -1 ların bu gösterimlerden hangisine +1’dir. sahip olduğu belirlenemez. Bu iki E) Yapısında en fazla 2 elektron bulunur. gösterimin birbirinden üstünlüğü bulunmamaktadır. 7.B 8.E 9.B 10.C 11.B 12.C ÜNİTE - 1 E) 1s ms 1 +  2 MODERN ATOM TEORİSİ 12

ELEKTRON DA ILIMLARI - 1 Test / 4 1. n  4. I. 2p ORBİTAL ELEKTRON DAĞILIMI X3 0 II. 3d Bir atomda elektronlar dağıtılırken Y4 1 III. 4s 3 temel kurala göre hareket edilir. Bu kurallara uygun olarak yapılan orbitalleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan elektron dağılımlarına “temel hâl Z3 2 hangisi yanlıştır? elektron dağılımı” denir. Yukarıda kuantum sayıları verilen orbi- A) n + l değerleri arasındaki ilişki II > III > I Aufbau (inşaa etme) Kuralı tallerle ilgili, şeklindedir. Bu kurala göre elektronlar, çekir- I. İçerdikleri elektronların potansiyel enerjileri arasındaki ilişki Y > Z > X’dir. B) Orbital enerjileri arasındaki ilişki değe en yakın olan ve en düşük II > III > I şeklindedir. enerjili orbitalden başlanarak (1s) II. İçerebildikleri elektron sayıları arasın- yüksek enerjili orbitallere doğru daki ilişki Z > Y > X’dir. C) İçerebilecekleri maksimum elektron yerleştirilir Bir orbitalin enerjisi III. Aynı manyetik kuantum sayısına sahip orbitalleri bulunabilir. sayıları arasındaki ilişki II > I > III şek- Klechtkowski - Madelung kuralı- na göre belirlenir. Buna göre bir yargılarından hangileri doğrudur? lindedir. orbitalin enerjisi baş kuantum D) Açısal momentum kuantum sayıları sayısı ve açısal momentum kuan- arasındaki ilişki II > I > III şeklindedir. tum sayısının toplamına (n +  ) A) Yalnız I  B) Yalnız III  C) I ve II E) Manyetik kuantum sayısı 0 olan orbital bağlıdır.   D) I ve III  E) I, II ve III  sayıları arasındaki ilişki III > I > II’dir. Bu göre, • n +  değeri küçük olan orbita- lin enerji düzeyi düşüktür. • n +  değerinin eşit olması du- rumunda, n değeri küçük olan orbitalin enerjisi düşüktür. Bu kurala göre orbitallerin enerji değerleri arasındaki ilişki , 2. Modern atom teorisine göre aşağıda ve- 1s < 2s < 2p < 3s < 3p < 4s < 3d < 4p < 5s < 4d < 5p < 6s < 4f rilen orbitallerdeki elektronların enerji değerleri arasındaki ilişki hangisinde 5. 4d < 5d < 6p < 7s< 5f<6d<7p yanlış verilmiştir? n=4 4p şeklindedir. z 7p A) 1s < 3s B) 3s < 3d y C) 2s < 2p D) 4f < 4p E) 1s < 2p n=3 3p n=2 3s Enerji x ÜNİTE - 1 n=1 2s 1s 3. 3d, 4s ve 4p orbitalleri için; Yukarıda bir atomda bulunan orbital türle- rinin enerjiye göre artışını gösteren grafik I. n + l değerleri verilmiştir. II. sahip oldukları elektronların enerji de- Buna göre orbitallerle ilgili; ğerleri I. Baş kuantum sayıları arasındaki ilişki arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangi- y > z > x şeklindedir. sinde doğru verilmiştir? II. Açısal momentum kuantum sayıları I II arasındaki ilişki y > x > z şekindedir. A) 3d < 4s < 4p 3d < 4s < 4p B) 3d = 4s < 4p 3d < 4s = 4p III. İçerebileceği en fazla elektron sayıları C) 3d < 4s = 4p 3d < 4p < 4s arasındaki ilişki z > x > y’dir D) 4s < 3d = 4p 4s < 3d < 4p E) 3d < 4s = 4p 3d < 4s = 4p yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II   D) I ve III  E) I, II ve III  1.E 2.D 3.D 4.E 5.D 13 MODERN ATOM TEORİSİ

ELEKTRON DA ILIMLARI - 1 Test / 4 4f 5f 6. 19K atomunun temel hal elektron dağı- 9. Atom numarası 15 olan element ile ilgili 3d 4d 5d 6d 2p 3p 4p 5p 6p 7p lımında aşağıda şekli verilen orbitaller- aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? 1s 2s 3s 4s 5s 6s 7s den hangisinde elektron bulunmaz? A) Baş kuantum sayısı 3 olan orbitallerin- z z de 5 elektron bulunur. A) y B) y B) En yüksek enerjili elektronu 3p orbita- s orbitallerine 2, p orbitallerine 6, x x linde yer alır. d orbitallerine 10 ve f orbitallerine 14 elektron yazılabildiğinden sıra- z z C) En düşük enerjili orbitali için n:1, l:0 lama, C) y D) y dır. 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 x x D) p orbitallerinde 3 elektron bulunur. 5s2 4d10 5p6 6s2 4f14 5d10 ... E) Açısal momentum kuantum sayısı 0 şeklinde gerçekleşir. z olan orbitallerinde 6 elektron bulunur. E) y Elektronlar yukarıda belirtilen di- 10. X: 1s2 2s2 2p6 3s1 zilime uygun şekilde sıralanır. Y: 1s2 2s2 2p6 4s1 Buna göre, bazı elementlerin elekt- x Z: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p64s1 ron dağılımı şöyledir: Yukarıda elektron dağılımı verilen atom- 2He: 1s2 larla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? 6C: 1s2 2s2 2p2 A) X atomuna enerji verilmesi sonucu Y 19K: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 atomu oluşabilir. 22Ti: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d2 B) Z atomu temel hal elektron dağılımına sahiptir. Bir elementin kurallara uygun 7. Temel hal elektron dağılımı 3d2 ile son- elektron dağılımına temel hal lanan atom ile ilgili aşağıdakilerden C) X atomu ile Y atomu eşit sayıda proton elektron dağılımı denir. içerir. hangisi doğrudur? Bazı durumlarda elektronlar dı- D) Z atomu ile Y atomunun temel hal elektron dağılımdaki son terim aynıdır. şarıdan verilen enerji ile daha üst A) Değerlik elektron sayısı 2’dir. katmana ulaşır. Bu olaya uyarıl- E) X atomu ile Y atomunun en büyük baş kuantum sayısına sahip orbitalinin açı- ma, bu şekilde oluşmuş atoma B) En büyük baş kuantum sayısı 3’tür. sal momentum kuantum sayısı aynıdır. uyarılmış atom adı verilir. C) Açısal momentum kuantum sayısı 0 Örneğin; 11Na için, olan orbitallerinde 6 elektron bulunur. Temel hal: 1s2 2s2 2p6 3s1 D) Spin kuantum sayısı -1/2 olan elektron Uyarılmış hal: 1s2 2s2 2p6 4s1 sayısı 12 olabilir. şeklinde yazılabilir. E) Manyetik kuantum sayısı +1 olan orbi- tallerinde en fazla 4 elektron bulunabi- Uyarılmış halde bulunan atomlar lir. enerji kaybederek temel hale ge- çebileceği gibi, temel hale sahip atomlar enerji alarak uyarılmış hale geçebilir. 8. Uyarılmış bir atomla ilgili; 11. Temel halde 6 tam dolu orbitali olan X I. Elektron dağılımı Aufbau kuralına aykı- elementi ile ilgili, rıdır. I. m = 0 olan 9 elektronu vardır. II. Enerji değeri en yüksek elektronu ışı- II. m = +1 olan 2 elektronu vardır. ma yaparak daha düşük enerji seviye- III. Küresel simetri özelliği gösterir. sine inebilir. yargılarından hangileri doğru olabilir? III. En yüksek enerjili elektronun baş ku- antum sayısı temel halden küçüktür. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve III A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II ÜNİTE - 1   D) II ve III  E) I ve II    D) II ve III  E) I, II ve III  MODERN ATOM TEORİSİ 14 6.E 7.D 8.E 9.D 10.D 11. E

ELEKTRON DA ILIMLARI - 2 Test / 5 1. Hund kuralı ile ilgili, 3. Bir X atomunun temel hal elektron dağılı- Hund Kuralı I. Aynı enerji seviyesinde bulunan aynı mında 7 tane tam dolu orbital bulunmakta- Bir atomda aynı tür orbitalden tür orbitallerin enerjisi eşittir. dır. birden çok olabilir. Örneğin, 3p or- II. Bir orbitalin tam dolu olması için ön- Buna göre, X atomu ile ilgili aşağıdaki bitali eş enerjili 3 tane alt orbital celikle eş enerjili orbitallerin yarı dolu olması gerekir. yargılardan hangisi yanlıştır? (px, py ve pz) içerir. Bu orbitaller eş enerjili olduğundan elektronlar III. Eş enerjili orbitallere elektron yazımın- da orbitallerin öncelik sırası yoktur. A) Baş kuantum sayısı 2 olan orbitallerin- bu orbitallere öncelikle gelişigüzel yargılarından hangileri doğrudur? de 8 elektron bulunur. yerleştirilir. Ancak diğer orbitaller- B) Açısal momentum kuantum sayısı 1 de 1 elektron almadan hiçbir orbi- olan orbitallerde 10 elektronu bulunur. tal 2. elektronu alamaz. A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve III C) Enerji değeri en yüksek elektronun bu- NOT: lunduğu orbital için n+  değeri 4’tür. 1 elektron bulunduran orbitalle- re yarı dolu, 2 elektronu bulu-   D) II ve III  E) I, II ve III  D) Manyetik kuantum sayısının alabilece- ği en yüksek değer +2’dir. nan orbitallere tam dolu orbital E) 2 tane yarı dolu orbital içerir. adı verilir. 4. 1s   2s Bununla birlikte her 3 orbitale de yazılacak ilk elektronların man- yetik spin kuantum sayısı aynı ol- 2p malıdır. Buna “Hund kuralı” denir. I. Örneğin; 9F için Hund Kuralı’na uygun dizilimler: 2. Bir Q atomu için elektron dağılımı, II. 1s2 2s2 2p5 9F = Enerjඈ düzeyඈ III. 9F = 9F = n=3 Yukarıda verilen elektron dağılımları sı- 9F = rasıyla aşağıdaki ilkelerden hangisine 9F = z aykırıdır? 9F = I II III y A) Aufbau Hund Pauli şeklindedir. Kısaca yazılan ilk B) Hund Aufbau Pauli elektron istenen yönde ve iste- n=2 C) Aufbau Pauli Hund nen orbitale yazılabilirken sonra- D) Hund Pauli Aufbau ki elektronlar aynı yönde olmak n=1 x E) Pauli Aufbau Hund üzere önce boş orbitallere yazılır. şeklindedir. Eş enerjili tüm orbitaller yarı dolu Buna göre, Q atomu ile ilgili aşağıdaki olmadan hiçbiri tam dolu olamaz. yargılardan hangisi doğrudur? 5. X : 1s22s22p1 A) Elektron dağılımı Aufbau kuralına uy- Y : 1s22s23s1 gun Hund kuralına aykırıdır. Elektron dağılımı verilen atomlar ile il- B) x orbitalinde bulunan bir elektronun gili, açısal momentum kuantum sayısı z or- bitalinden fazladır. I. Çekirdek yükü II.  = 0 değerine sahip elektron sayısı C) Atom ışıma yaparak daha kararlı bir elektron dağılımına ulaşabilir. III. Toplam enerji D) Bohr atom modeline göre, M yörünge- niceliklerinden hangileri aynıdır? sinde 8 elektronu bulunur. A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) Yalnız III E) y orbitalinde bulunan elektronların po- tansiyel enerjisi x orbitaline göre, yük-   D) I ve II  E) II ve III  ÜNİTE - 1 sek z orbitaline göre düşüktür. 15 MODERN ATOM TEORİSİ 1.E 2.E 3.D 4.A 5.A

ELEKTRON DA ILIMLARI - 2 Test / 5 Pauli İlkesi 6. Aşağıdakilerden hangisi Pauli dışlama 9. 8O atomu için aşağıda verilen dağılım- Bu ilkeye göre, bir atomda bu- ilkesine en uygun tanımdır? lardan hangisi daha kararlıdır? lunan iki farklı elektronun aynı A) Bir orbitalin enerjisi baş kuantum sayı- 1s 2s 2p anda 4 kuantum sayısı aynı ola- sı ile açısal momentum kuantum sayısı maz. Bunun sonucu olarak aynı toplamı ile doğru orantılıdır. A) orbitalde bulunan 2 elektronun spin kuantum sayısı farklı olmak B) Bir atomun temel hal elektron dizilimi B) zorundadır. yapılırken en düşük enerji seviyeli or- bitalden başlanmalıdır. C) Bu nedenle bir orbitale yazılacak 2. elektron 1. elektronun tersi yön- C) Bir atomda elektronun enerjisi dış ka- D) de hareket etmelidir. Yani spin ku- buklarda daha yüksektir. antum sayısının(ms )   işareti farklı E) olmalıdır. D) Bir atomda, dört kuantum sayısı da Pauli dışlama ilkesine göre iki aynı olan iki elektron bulunamaz. elektronlu bir orbital, E) Bir atomun en yüksek enerjili elektronu, atomun en dışında bulunan orbitale ya- zılmalıdır. şeklinde gösterilmelidir. 7. • Temel haldeki 14Si atomundaki  =  1 Elektronlar Pauli dışlama ilkesine olan elektron sayısı m’dir. 10. 7N atomu için aşağıdaki yargılardan göre, veya şeklinde bulu- • Temel haldeki 8O atomunda m = 0 olan namaz. hangisi yanlıştır? en fazla elektron sayısı n’dir. Örneğin; 8O için, A) Açısal momentum kuantum sayısı 1 8O = Buna göre m değeri kaçtır? olan 3 elektronu bulunur. n B) 2. enerji seviyesinde 5 elektronu bulu- dağılımı aynı orbitalde aynı yöne A) 4   B) 4   C) 3   D) 8   E) 3 nur. bakan iki elektron olması sebe- 3 5 4 3 8 C) Tam dolu orbital sayısı yarı dolu orbital biyle Pauli ilkesi’ne aykırıdır. sayısından azdır Pauli ilkesi’ne uygun dağılım, D) En yüksek enerjili orbitali n = 2,  : 1 de- ğerine sahiptir. 8O = 8. Modern atom teorisiyle ilgili aşağıdaki şeklindedir. E) Baş kuantum sayısı 2 olan 6 elektronu yargılardan hangisi yanlıştır? bulunur. A) Pauli dışlama ilkesine göre 2 elektron 11. Eş enerjili orbitallere elektronlar önce aynı için 4 kuantum sayısı aynı olamaz. Bu nedenle aynı orbitalde bulunan 2 elekt- spinli olarak birer dağıtılır. Daha sonra zıt ron için spin kuantum sayısı farklıdır. spinli elektronlarla orbitallerdeki elektron sayısı ikiye tamamlanır. B) Aufbau kuralına göre elektronlar en düşük enerjili orbitallerden başlanarak Yukarıda tanımlanan Hund kuralını öğ- sıralanır. En düşük enerjili orbitaller rencilerine anlatmak isteyen bir öğret- dolmadan üst orbitale geçilmez. men, atom numarası en küçük hangi elementin dağılımından faydalanmalı- C) Hund kuralına göre eş enerjili orbital- dır? lere elektronlar öncelikle birer birer dağıtılır. İkinci elektronun yazımı için A) 2He  B) 4Be  C) 6C eş enerjili orbitallerin tamamı yarı dolu ÜNİTE - 1 olmalıdır.   D) 8O  E) 10Ne  MODERN ATOM TEORİSİ D) Madelung kuralına göre, bir orbitalin 6.D 7.A 8.D 9.D 10.E 11.D enerji değeri n +  değeri artıkça artar. n +  değeri eşit değerli orbitallerde ise n değeri büyük olanın enerjisi küçük- tür. E) Bir orbitalin hacmi baş kuantum sayısı- na bağlı olarak değişir. 16

ELEKTRON DA ILIMLARI - 3 Test / 6 1. Kararlı bir katyon ya da anyonun elekt- 4. İyon Son terim Soygaza Bağlı Elektron Dağılımı ron dağılımı; X2- 3p6 Bir katmanda elementlerin da- I. 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 3d5 Y2+ 3d4 ğılımları soygaza bağlı olarak da yapılabilir. II. 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d7 Z3+ 2p6 NOT: III. 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 yukarıdakilerden hangileri olamaz? Soygazlar sırasıyla, Yukarıda bazı iyonlara ait elektron dağı- 2He, 10Ne, 18Ar, 36Kr, 54Xe, lımdaki son terim verilmiştir. A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II 86Rn ve 118Og’dur.   D) II ve III  E) I, II ve III  Buna göre X,Y ve Z elementleriyle ilgili Elementlerin elektron dağılımı bir aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? önceki soygaza göre yapılır. A) X atomunun temel hal elektron dağı- Atom Normal Soygaza bağlı lımında açısal momentum kuantum dağılım dağılım sayısı 1 olan orbitallerinde 10 elektron 27Co 1s2 2s2 2p6 [18Ar] 4s2 bulunur. 3s2 3p6 4s2 3d7 3d7 B) Y atomunun temel hal elektron dağılı- 1s2 2s2 2p6 2. İyon Elektron dağılımı mı 3d4 ile sonlanır. 38Sr 3s2 3p6 4s2 [36Kr] 5s2 C) X atomu ile Z atomu arasında elektron 3d10 4p6 X+ [10Ne]3s1 Y2+ [18Ar]3d2 alışverişi sonucu bağ oluşur. 5s2 Z3- [18Ar] D) Z atomunda bulunan değerlik orbital- 9F 1s2 2s2 2p5 [2He] 2s2 Yukarıda bazı iyonlara ait elektron dağılı- 2p5 mındaki son terim verilmiştir. lerinin manyetik kuantum sayısı −1, 0 İyonlarda Elektron Dağılımı Buna göre X, Y ve Z atomlarının temel veya +1 olabilir. hal elektron dağılımlarındaki değerlik Katyonların elektron dağılımı doğ- elektron sayıları arasındaki ilişki aşağı- E) Değerlik elektron sayıları arasındaki rudan yapılamaz. Öncelikle nötr dakilerden hangisidir? ilişki X = Y > Z şeklindedir. hâle göre dağılım yapılmalıdır. A) X > Y > Z  B) Y > Z > X  C) X > Z > Y Daha sonra baş kuantum sayısı   D) Z > Y > X  E) Z > X > Y  en üst olan orbitallerden başlana- cak şekilde + yük kadar elektron silinir. İyon anyon (– yüklü iyon) ise elektron sayısına göre dağılım yapılabilir. 5. Aşağıda verilen taneciklerden hangisi- Örneğin, 22Ti2+ iyonunun elektron dağılımı yapılırken öncelikle 22Ti nin soygaza bağlı elektron dağılımı kar- için elektron dağılımı yapılmalıdır. şısında hatalı olarak verilmiştir? 22Ti: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d2 Tanecik Elektron dağılımı Daha sonra tanecikten en üst enerji seviyesi olan 4s den başlanarak 2 A) 11Na [10Ne]3s1 elektron silinmelidir. 4s orbitalinde B) 17Cl [10Ne]3s23p5 bulunan 2 elektron silindiğinde da- C) 21Sc2+ [18Ar]3d1 ğılım, D) 35Br− [36Kr] E) 26Fe2+ [18Ar]4s23d4 22Ti2+: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d2 3. 26Fe3+ iyonuyla ilgili; şeklinde olacaktır. I. En yüksek enerjili orbitalinin baş kuan- Örneğin, 25Mn4+ iyonu için elektron tum sayısı 4’tür. dağılımı yapılırken öncelikle 25Mn atomunun elektron dağılımı yapılıp II. Açısal momentum kuantum sayısı 2 daha sonra bu dağılımdan en üst olan orbitallerinde 5 elektron bulunur. enerji seviyesinden başlama koşu- luyla 4e– silinmelidir. III. Manyetik kuantum sayısı 0 olan orbital- lerindeki elektron sayısı 11’dir. 25Mn: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d5 yargılarından hangileri doğrudur? Bu atomda en üst enerji seviye- sinde bulunan 4s orbitalinden 2e– 6. Aşağıdaki atomlardan hangisi temel hal silindikten sonra 3. Enerji seviye- elektron dağılımında küresel simetri sinde bulunan 3d orbitalinden 2 e– silinmelidir. özelliği göstermez? 25Mn4+: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d3 şeklinde olacaktır. A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II A) 11Na  B) 14Si  C) 18Ar   D) II ve III  E) I, II ve III    D) 24Cr  E) 25Mn  ÜNİTE - 1 17 1.B 2.D 3.D 4.B 5.E 6.B MODERN ATOM TEORİSİ

ELEKTRON DA ILIMLARI - 3 Test / 6 Küresel Simetri 7. Temel haldeki 22Ti atomu ile ilgili, 10. Aşağıda verilen elementlerden hangi- Bir atomun elektron dizilimindeki I. En yüksek enerji katmanındaki elekt- sinin temel hal elektron dağılımındaki en son orbital türünün tam dolu ya ron baş kuantum sayısı 4’tür. son terim karşısında hatalı olarak veril- da yarı dolu olması sonucu atomun miştir? kazandığı bir özellik olan küresel II. En yüksek enerjili orbitaldeki elektro- simetri atomun bu özelliğe sahip nun açısal momentum kuantum sayısı Atom Son terim olmayan atomlara göre daha ka- 2’dir. A) 11Na 3s1 rarlı olmasını sağlar. B) 17Cl 3p5 III. m = 0 olan en az 12 elektronu vardır. C) 21Sc 3d1 Buna göre temel hal elektron da- yargılarından hangileri doğrudur? D) 29Cu 3d9 ğılımı s1, p 3  , d 5  veya f 7   atomun E) 26Fe 3d6 elektron dağılımı yarı küresel si- A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III metrik, s2, p 6   , d 1  0 veya f 1  4 ile biti- yorsa tam küresel simetriktir.   D) II ve III  E) I, II ve III  Küresel simetri, atomların elektron yapısına kararlılık katar. Bu nedenle örneğin, elektron dağılımları d 4  veya d 9 ile sonlanan atomlar en üst kat- mandaki 1 elektronunu d orbitaline transfer ederek sırasıyla ns1 (n-1)d5 veya ns1 (n-1)d10 ile sonlanır. 24Cr: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 3d5 8. X atomu ile ilgili, 11. Aşağıda orbital elektron dizilişi verilen 29Cu:1s22s22p6 3s2 3p6 4s1 3d10 • Temel hal elektron dağılımı küresel si- atomlardan hangisi temel hâlde değildir? Bir atomun elektronlarını, kararlı- metriktir. lık kazanmak için farklı orbitale A) 29Cu : [18Ar] B) 8O : [2He] transfer etmesi uyarılma olarak • Değerlik elektronlarının bulunduğu orbi- C) 19K : [18Ar] D) 3Li : [2He] kabul edilemez. tallerin açısal momentum kuantum sayı- E) 13Al : [10Ne] sı 0 ve 2’dir. 12. Elementlerle ilgili aşağıda verilen yargı- • 1+ iyonun yarı dolu orbitali bulunmaz. lardan hangisi yanlıştır? bilgileri veriliyor. A) 7N, 3 tane yarı dolu orbitali bulunan, küresel simetri karakter gösteren bir Buna göre, X elementinin atom numa- atomdur. rası aşağıdakilerden hangisi olabilir? B) 20Ca, yarı dolu orbital içermeyen küresel Soru: A) 11  B) 17  C) 21  D) 24  E) 29 simetri karakter gösteren bir atomdur. Aşağıdaki elementlerden hangisi te- C) 24Cr, 6 tane yarı dolu orbital içeren, mel hal elektron dağılımı ile küresel küresel simetri karakter gösteren bir atomdur. simetri özelliği göstermez? D) 26Fe, 4 tane yarı dolu orbital içeren ve A) 1H  B) 4Be  C) 13AI küresel simetri karakter göstermeyen   D) 24Cr  E) 3oZn  bir atomdur. Çözüm: 9. X atomu ile ilgili, E) 29Cu, 1 tane yarı dolu orbital içeren, küresel simetri karakter göstermeyen • Temel hal elektron dağılımında 9 tane bir atomdur. Elementleri elektron dağılımları, tam dolu orbital bulunur. 7.E 8.E 9.D 10.D 11.D 12.E 1H : 1s1 • Küresel simetri özellik gösterir. 4Be : 1s2 2s2 13AI : 1s2 2s2 2p6 3s2 3p1 • Elektron dağılımında açısal momentum 24Cr : 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 3d5 kuantum sayısı 2 olan orbitallerinde 30Zn : 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 elektron bulunur . şeklindedir. bilgileri veriliyor. AI elementi küresel simetrik de- ğildir. Buna göre, X2+ iyonunun temel hal elektron dağılımında son terim aşağı- Cevap: C dakilerden hangisidir? A) 3p4  B) 4s2  C)3d3 ÜNİTE - 1   D) 3d4  E) 3d9  MODERN ATOM TEORİSİ 18

ATOMUN YAPISI BÖLÜM TESTİ - 1 Test / 7 1. Modern atom teorisiyle ilgili aşağıdaki 4. X: 1s2 2s2 2p2x 2p2y 2p2z 3s2 3px2 3p1y 3p2z Soru: yargılardan hangisi yanlıştır? Y: 1s2 2s2 2px2 2p2y 2p2z 3s2 3px2 3p2y 3p1z Temel hal elektron dağılımı, Z: 1s2 2s2 2p1x 2p2y 2p2z 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d1 A) Bir orbital türünün hacmi baş kuantum sayısıyla doğru orantılı olacak şekilde Yukarıda X, Y ve Z atomlarının elektron şeklinde olan bir atomla ilgili aşa- değişir. dağılımları verilmiştir. ğıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? B) Bir orbital türünün bulunabileceği ilk enerji seviyesi l +1 değerine eşittir. Buna göre X, Y ve Z atomlarıyla ilgili aşa- A) Değerlik elektronları farklı enerji seviyesinde bulunur. C) Aynı enerji seviyesinde bulunan man- ğıdaki yargılardan hangisi doğrudur? yetik kuantum sayısı farklı, açısal mo- mentum kuantum sayısı aynı olan orbi- B) Yarı dolu orbital sayısı 1’dir. tallerdeki elektronların enerjisi eşittir. A) Y atomunun X atomuna dönüşümü C) Açısal momentum kuantum D) Spin kuantum sayısı iki farklı değer sayısı 1 olan orbitallerinde 8 alabilir. uyarılma olarak adlandırılır. elektron içerir. E) Baş kuantum sayısı n olan orbitaldeki B) Z atomunun elektron dağılımı Aufbau D) Manyetik kuantum sayısı 0 elektronun enerjisi (n −1) enerji seviye- kuralına uygun, Hund kuralına aykırı- olan orbitallerinde en fazla 13 sinden daima büyüktür. dır. elektron bulunur. 1 2. Temel hal elektron dağılımında 7 tam dolu C) Sahip oldukları enerji değerleri arasın- E) Spin kuantum sayısı + 2 olan orbitali olan X atomuyla ilgili aşağıdaki yar- daki ilişki X > Y > Z şeklindedir. en az 10 elektronu bulunur. gılardan hangisi yanlıştır? A) Açısal momentum kuantum sayısı sıfır D) Yarı dolu orbital sayıları arasındaki iliş- ki X = Y > Z şeklindedir. olan 6 elektron elektron bulundurur. B) Manyetik kuantum sayısı sıfır olan 10 E) Değerlik elektron sayıları arasındaki ilişki X = Y = Z şeklindedir. elektron bulunabilir. C) Baş kuantum sayısı 3 olan 6 elektronu Çözüm: bulunur. Temel hal elektron dağılımında D) Yarı dolu orbitllerinin spin kuantum sa- değerlik orbitalleri 4s ve 3d dir. Dolayısıyla değerlik elektronları yıları +1/2 olabilir. E) Yarı dolu orbitallerinin Açısal momen- 5. Aşağıdakilerden hangisi günümüz atom farklı enerji seviyelerinde bulunur. tum kuantum sayısı 2 dır. düşüncesine aykırıdır? Orbital dağılım; A) Atomlar enerji alarak uyarılma, uyarıl- 1s2  2s2     2p6  3s2 mış atomlar enerji vererek ışıma yapa-              bilir.  3   p6 4s2     3  d1 B) Atom çekirdeğinden uzaklaştıkça orbi- tallerin enerjisi artar. C) Temel haldeki 11Na atomunda m = 0 olan atomun 1 tane yarı dolu orbi- olan 7 elektron vardır. tali bulunur. D) Aynı baş kuantum sayılı orbitallerin Açısal momentum kuantum sayısı 1 olan orbital p ’dir. Elektron dağı- enerjisi açısal momentum kuantum sa- lımında p orbitalinde 12 elektron yısı ile ters orantılı olarak değişir. bulunur. E) Bir atomda bulunan herhangi 2 elektron Manyetik kuantum sayısı 0 olan orbitallerinden en az 12, en çok 13 için tüm kuantum sayıları aynı olamaz. tane elektron bulunur. 3d orbitali 3. Bir X atomunun sahip olduğu en yüksek vdDeıoşlı+an yd21ıasıykolalaalnan1o0roebr-bitia+tal 2l1slae ,rydıse10ı mee-şsit−−t ir212.1 , enerjili elektronu, baş kuantum sayısı 3 ve 6. Herhangi bir atomda aşağıda verilen değerine sahiptir. 3d orbitalinde- manyetik kuantum sayısı +2 olan orbitalin- 1 1 de bulunmaktadır. kuantum sayılarından hangisine sahip ki elektron +  2 veya +  2 olabi- bir elektron olamaz? Buna göre, X atomunun sahip olduğu lir. Yani manyetik spin kuantum herhangi bir elektron için aşağıdaki ku- antum sayılarından hangisi mümkün A) n = 2  = 0 sayısı +  1 olan en az 10 elektron değildir? 2 B) n = 3 m = +1 bulunabilir. A) n = 4  B) ml = –3  C) l = 0 C)  = 2 m = +2 Cevap: C 1 D) n = 4 ms = –  1 2 2   D) ms = –   E) n = 1  E) n = 3 m = −3 ÜNİTE - 1 1.E 2.E 3.B 4.E 5.D 6.E 19 MODERN ATOM TEORİSİ

ATOMUN YAPISI BÖLÜM TESTİ - 1 Test / 7 Soru: 7. Temel haldeki 26X atomuyla ilgili aşağı- 10. Tam dolu Yarı dolu Değerlik X: 1s2 2s2 orbital orbital elektron daki yargılardan hangisi yanlıştır? sayısı sayısı sayısı Y: 2s2 2s2 2p2 A) 3. enerji seviyesi tam dolu değildir. X: I 3 5 Y: 9 II 6 Z: 1s2 2s2 2p4 B) 4 tane yarı dolu orbitali bulunur. Z: 10 5 III Yukarıda temel hal elektron dağı- C) 1+ yüklü iyonu küresel simetri karakteri Yukarıdaki tabloda X, Y ve Z elementle- lımı verilen X, Y ve Z atomlarıyla gösterir. rinin temel hal elektron dağılımlarına ait ilgili, bazı özellikler verilmiştir. D) 3+ yüklü iyonu küresel simetri karakteri I. Y ve Z atomlarının yarı dolu gösterir. Buna göre tabloda I, II ve III ile gösteri- orbital sayısı eşittir. len sayılar aşağıdakilerden hangisi ola- bilir? II. X atomu küresel simetri özel- E) Açısal momentum kuantum sayısı 0 lik gösterirken Y ve Z atomları olan orbitallerinde 8 elektronu bulunur. göstermez. III. X ile Y atomlarının en büyük I II III baş kuantum sayıları aynıdır. A) 2 4 6 B) 3 5 6 yargılarından hangileri doğrudur? C) 4 6 7 D) 3 5 5 A) Yalnız I B) Yalnız III E) 2 6 7 C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III Çözüm: Atomların orbital şeması, 8. Heisenberg tarafından ortaya atılan be- X: lirsizlik ilkesi, aşağıdaki atom modelle- 11. p orbitalleri için, Y: rinden hangisinin elektronun hareketi Y: ile ilgili varsayımlarını çürütmüştür? I. 2. enerji seviyesinden itibaren her enerji seviyesinde bulunur. şeklindedir. Dolayısıyla Y ve Z A) Dalton B) Thomson atomlarının 2 tane yarı dolu orbi- II. Açısal momentum kuantum sayıları tali bulunur. C) Rutherford D) Bohr −1,0 ve +1 olan 3 tane orbital içerir. Elektron dağılımı s1, s2, p3, p6, d5, E) Kuantum III. Alt orbitallerinin enerji değerleri arasın- d 10, f 7  ve f 1 4 ile sonlanan atom- daki ilişki px < py < pz şeklindedir. lar küresel simetri özelliği gösterir. Dolayısıyla X küresel simetri özel- yargılarından hangileri doğrudur? liği gösterirken Y ve Z göstermez. X ve Y atomlarının en büyük baş A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II kuantum sayıları 2’dir. Cevap: E   D) I ve III  E) I, II ve III  9. 13X atomu ile ilgili aşağıdakilerden han- 12. X : ....... 3d3 gisi yanlıştır? Y : ....... 3d5 A) Temel hal elektron dağılımında yarı Temel hal elektron dağılımlarındaki son dolu orbital içerir. terimleri verilen X ve Y elementleri ile ilgili, B) 3+ yüklü iyonunun elektron dağılımı, temel haldeki 10Ne atomu ile aynıdır. I. X’de  = 0 olan 8 elektron vardır. C) Değerlik elektronları açısal momentum II. Y’de yarı dolu orbital sayısı 6 olabilir. kuantum sayısı 0 ve 1 olan orbitallerde bulunur. III. X’in +1 yüklü iyonunda elektron dağılı- mı 3d3 ile biter. D) Manyetik kuantum sayısı -1 olan orbi- tallerinde en az 3 elektron bulunur. yargılarından hangileri doğrudur? E) Elektron dağılımında en büyük baş ku- A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III antum sayısı 3’tür. ÜNİTE - 1   D) II ve III  E) I, II ve III  20 MODERN ATOM TEORİSİ 7.C 8.D 9.D 10.E 11.A 12.E

ATOMUN YAPISI BÖLÜM TESTİ - 2 Test / 8 1. Bir orbital için aşağıda verilen kuantum 4. X: ........ npa Soru: sayılarından hangisi aynı anda müm- Y: ........ (n-1)da Bir atomun tüm orbitallerinin tam dolu olması sonucu oluşan manye- kün değildir? Z: ........ ns(a-1) n  m X, Y ve Z atomlarına ait temel hal elektron tik özelliğine diyamanyetik, son A) 4 3 +2 dağılımlarındaki son terimler yukarıda ve- orbital türünün tüm alt orbitalleri- nin yarı dolu veya tam dolu olma- B) 3 1 −1 rilmiştir. sına küresel simetri denir. C) 5 2 −2 Buna göre X, Y, Z elementleriyle ilgili Buna göre, aşağıdaki element- aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? lerden hangisi küresel simetri ve D) 3 2 +1 diyamanyetik özellik gösterir? E) 2 2 0 A) En büyük baş kuantum sayıları arasın- A) 7N  B) 14Si  C) 19K daki ilişki X = Y = Z şeklindedir.   D) 20Ca  E) 24Cr  B) Z, küresel simetri karakteri gösterir. C) Y+ iyonunun elektron dağılımında son terim Y atomu ile aynıdır. D) Yarı dolu orbital sayıları arasındaki iliş- Çözüm: 2. X: 4p ki X = Y > Z şeklindedir. Elektron dağılımı s2, p6, d10 veya f14 ile biten ve yapısında yarı dolu Y: 3d E) Y atomunun değerlik elektron sayısı Z orbital bulundurmayan atomlar, Z: 3s Yukarıda verilen orbitallerin içerebile- atomundan 1 fazladır. aynı anda hem küresel simetrik ceği en fazla elektron sayıları arasında- hem de diyamanyetiktir. ki ilişki aşağıdakilerden hangisidir? A) 7N elektron dağılımı, A) 5X = 3Y = 15Z  1s2 2s2 2p3 B) 3X = 4Y = 4Z  C) 4X = 3Y = 3Z  küresel simetriktir. Diyaman- D) 15X = 3Y = 5Z  yetik değildir. E) 3X = 5Y = 5Z B) 14Si elektron dağılımı, 3. X atomunun temel hal elektron dağılımıyla 1s2 2s2 2p6 3s2 3p2 ilgili; küresel simetrik değildir, diya- • En büyük baş kuantum sayısı 4’tür. manyetik değildir. • Son terimin açısal momentum kuantum 5. C) 19K elektron dağılımı, sayısı 2’dir. 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 • Değerlik elektron sayısı 6’dır. +2 bilgileri veriliyor. küresel simetriktir, diyaman- Buna göre, temel haldeki X atomu ile ilgili +1 yetik değildir. aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? 0 D) 20Ca elektron dağılımı, 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 A) Manyetik kuantum sayısı 0 olan orbi- tallerinde 12 elektron bulunur. küresel simetriktir, diyaman- yetiktir. B) 1+ yüklü iyonu küresel simetri özellik gösterir. –1 E) 24Cr elektron dağılımı, C) Yarı dolu orbital sayısı 4’tür. 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 3d5 D) Açısal momentum kuantum sayısı 1 –2 küresel simetriktir, diyaman- olan orbitallerinde 12 elektron bulunur. E) 2+ yüklü iyonunun tam dolu orbital sa- yetik değildir. yısı 9’dur. Cevap: D 1.E 2.A 3.C 4.E 5.E Yukarıda manyetik kuantum sayılarının olası durumları verilen orbital türü ile ilgi- li aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Yan kuantum sayısı 2’dir. MODERN ATOM TEORİSİ ÜNİTE - 1 B) Yapısında 10 elektron bulunabilir. C) Baş kuantum sayısı en az 3’tür. D) Yapısında bulunan elektronların enerji- si aynı atomun 2p orbitalinde bulunan elektronlardan kesinlikle büyüktür. E) Hacmi bulunduğu orbitalin baş kuan- tum sayısı ile ters orantılıdır. 21

ATOMUN YAPISI BÖLÜM TESTİ - 2 Test / 8 6. X, Y ve Z elementleriyle ilgili, 8. X : [18Ar] Soru: Y : [2He]   • X ve Y temel halde küresel simetri özel- Temel haldeki 24Cr elementiyle Z : [18Ar]   ilgili, lik gösterirken, Z küresel simetri özellik göstermez. Yukarıda elektron dağılımı verilen atom- I. Elektron dizilimi 4s23d4 ile lar ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi sonlanır. • Yapısında  l değeri 0 olan orbitallerdeki doğrudur? II. Bileşiklerinde değişken değer- elektron sayıları sırasıyla 6, 7 ve 4’tür. A) X atomunun elektron dağılımı Aufbau kuralına aykırıdır. lik alır. • X ve Z de bulunan orbitaller 2, Y de bu- B) Y atomunun elektron dağılımı Hund III. Açısal momentum kuantum lunan orbitaller 3 farklı açısal momen- kuralına aykırıdır. sayısı 2 olan orbitallerinde 2 tum kuantum sayısına sahiptir. elektron bulunur. C) Z atomu küresel simetri karakteri gös- bilgileri veriliyor. termez. yargılarından hangileri doğrudur? Buna göre X, Y ve Z elementlerinin D) Y atomunun açısal momentum kuan- A) Yalnız I B) Yalnız II atom numaraları aşağıdakilerden han- tum sayısı 0 olan orbitallerinde 4 elekt- gisi olabilir? ron bulunur. C) I ve II D) II ve III E) Z atomunun elektron dağılımı Pauli il- E) I, II ve III kesine aykırıdır. XYZ Çözüm: A) 15 24 8 24Cr atomunun elektron dağılımı B) 7 29 14 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d4 C) 12 19 11 şeklinde olması beklenir. Ancak D) 13 20 12 elektron dağılımı d4 ile sonlanan E) 18 15 21 9. Bir orbital türünün içerebileceği en fazla atomlar bir önceki s orbitalinden elektron sayısına elektron sığası adı veri- elektron alarak s1 d5 dağılımını lir. Buna göre; tercih eder. Bu nedenle dağılım, X. 3px Y. 4s • 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 3d5 Z. 3d Şeklindedir. (I yanlış) yukarıda verilen orbital türlerinin elekt- ron sığaları arasındaki ilişki aşağıdaki- • Elektron dağılımı d orbitaliyle lerden hangisidir? biten atomlar geçiş metalidir. Geçiş metalleri bileşiklerinde A) 5X = 15Y = 3Z genellikle değişken değerlik alır. B) 4X = 3Y = 4Z (II doğru) C) 5X = 5Y = Z D) 3X = 4Y = 3Z • Açısal momentum kuantum sa- 7. Değerik Değerlik E) 3X = 15Y = 5Z yısı 2 olan orbital türü d orbita- orbitalleri elektron sayısı lidir. Elektron dağılımı incelendi- ğinde d orbitallerinde 5 elektron X 4s, 3d 6 olduğu görülmektedir. (III yanlış) Y 3s, 3p 8 Cevap : B Z 3s 1 Yukarıda temel hal elektron dağılımları- 10. X+ ve Y− iyonlarının elektron dağılımı 3p6 na ait özellikleri verilen X, Y ve Z atom- ları ile ilgili aşağıdaki yargılardan han- ile sonlanmaktadır. gisi yanlıştır? Buna göre temel haldeki X atomu ve Y− A) Yarı dolu orbital sayıları arasındaki iliş- iyonunun, ki X > Z > Y şeklindedir. I. n = 3 B) Her üç atom da küresel simetri karak- ter gösterir. II.  = 1 C) X+ iyonunun 3. enerji seviyesinde 14 III. m = 1 elektronu bulunur. olan elektron sayılarından hangileri D) Y atomunun açısal momentum kuan- eşittir? tum sayısı 0 olan orbitallerinde 6 elekt- ron bulunur. A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III ÜNİTE - 1 E) Z atomunun manyetik kuantum sayısı   D) II ve III  E) I, II ve III    0 olan orbitallerinde 7 elektron bulunur. MODERN ATOM TEORİSİ 6.A 7.C 8.D 9.C 10.E 22

PERİYODİK TABLO Titanyum 23 MODERN ATOM TEORİSİ Siborgyum Kopernikyum Nihonyum Flerovyum Moskovyum v Tennessine Oganesson Livermoryum Kalifornyum ÜNİTE - 1

ÜNİTE - 1MODERN ATOM TEORİSİ GRUPLAR PERİYOTLAR 1 Gruplar 18 1A 8A 24 1. per yot 13 14 15 16 17 2. per yot 2 3A 4A 5A 6A 7A 3. per yot 2A 4. per yot Periyotlar 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 3B 4B 5B 6B 7B 8B 8B 8B 1B 2B 5. per yot 6. per yot 7. per yot Ametal Metal Yarı metal Soy gazlar

PERİYODİK SİSTEM Test / 9 1. Periyodik tabloyla ilgili, 4. PERİYODİK SİSTEM I. 7 periyottan oluşur. Elementlerin elektron dağılımı ve II. Elementler artan atom numarası ve Y kimyasal özelliklerine göre sıra- kimyasal özelliklere göre sıralanır. X lanması sonucu oluşan tabloya Z periyodik tablo adı verilir. Periyo- III. Aynı periyotta bulunan elementlerin değerlik elektron sayısı genellikle ay- dik tabloda yatay sıralara periyot, nıdır. düşey sıralara grup adı verilir. yargılarından hangileri doğrudur? Yukarıdaki periyodik tabloda bazı ele- Periyodik tabloda elementlerin elekt- mentlerin yeri gösterilmiştir. ron dağılımına göre s,p,d ve f olmak Buna göre, yerleri gösterilen elementle- üzere 4 blok bulunur. Baş kuantum rin temel hal elektron dağılımlarındaki sayısı aynı olan elementler aynı pe- A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) Yalnız III riyoda (yatay sıra) yerleştirilirken, son terim aşağıdakilerden hangisidir? son orbital türü aynı olan elementler   D) I ve II  E) I, II ve III  XYZ aynı bloğa yerleştirilir. A) 5s1 4d7 6p6 1 18 1A 13 14 15 16 17 8A 3A 4A 5A 6A 7A s 2 2 2A B) 4s1 4d7 5d6 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 C) 5s1 4d9 6p6 3B 4B 5B 6B 7B 8B 8B 8B 1B 2B s1 s2 p1 p2 p3 p4 p5 p6 d 1 d 2 d 3 d 5 d 5 d 6 d 7 d 8 d 10 d 10 D) 4s1 3d7 5p6 Lantanitler Aktinitler f  f f f f f f f f f f f f f E) 5s1 3d7 6p6 • IUPAC periyodik tabloda bulu- nan grupları 1’den 18’e kadar 2. 24Cr atomu ile ilgili aşağıdaki ifadeler- 5. 561 7 544463 4447 sayılarla sıralamıştır. den hangisi yanlıştır? 5444444462 44444447 • IUPAC sisteminde 1. ve 2. grup s blokları, 3. ile 12. grup arası d A) Periyodik tabloda IUPAC’a göre 6.grup- blokları, 13. ile 18. grup arası p ta bulunur. bloğunu oluşturur. B) 2+ yüklü iyonunun elektron dağılımı • Periyodik tabloda bulunan grup- 3d4 ile sonlanır. lar 8 tane A, 8 tane B grubu ola- rak da ayrılmıştır. d ve f bloğu C) p orbitallerinde 12 elektron bulunur. elementleri B gruplarını oluştu- D) Küresel simetri özelliği gösterir. rur. Bununla birlikte 8B grubun- E) Yarı dolu orbital sayısı 4’tür. dan 3 tane olduğu unutulmama- lıdır. NOT: 2He elementinin orbital türü s 1444444444442444444444443 ile bitmektedir. Bu nedenle s 4 blok elementidir. Ancak periyo- dik özellikleri 8A grubu ile ben- Yukarıda verilen periyodik tabloda nu- zediğinden periyodik tabloda maralandırılan bölgeler ile ilgili aşağı- 8A grubunun üzerinde gösterilir. daki yargılardan hangisi yanlıştır? 3. Periyodik tabloda aynı IUPAC grubunda A) 1 ile gösterilen gruplardaki elementle- MODERN ATOM TEORİSİ ÜNİTE - 1 rin tamamı için elektron dağılımı s ile yer alan elementler ile ilgili aşağıdaki biter. yargılardan hangisi kesinlikle doğrudur? B) 2 ile gösterilen gruplar için en üst ener- A) Kimyasal özellikleri benzerdir. ji seviyesindeki s orbitalinin baş kuan- B) Elektron dağılımında son orbitalin türü tum sayısı en az 4’tür. aynıdır. C) 3 ile gösterilen gruplardaki elementle- C) En üst enerji seviyesinin baş kuantum rin tamamı için son orbitalin açısal mo- mentum kuantum sayısı 1’dir. sayısı farklıdır. D) Periyodik tabloda bulunduğu grup fark- D) 4 ile gösterilen gruplardaki elementler için elektron dağılımındaki son orbital f lıdır. dir. E) Tam dolu orbital sayısı aynıdır. E) IUPAC grup numaraları arasındaki iliş- 1.D 2.E 3.C 4.E 5.C ki 3 > 2 > 1’dir. 25

PERİYODİK SİSTEM Test / 9 Periyodik Tabloda Yer Bulma 6. Bir elementin periyodik tablodaki yeri 9. X3+ : [ 10Ne ] Periyodik tabloda bir element pe- ile ilgili, Y2– : [ 36Kr ] Z3+ : [ 18Ar ] riyotlara ve gruplara yerleştirilir- I. Elektron dağılımındaki en büyük baş Yukarıda bazı iyonlara ait elektron dağı- ken belirli kurallara göre hareket kuantum sayısı periyot numarasını be- lımları verilmiştir. Buna göre X, Y ve Z elementlerinin peri- edilir. Öncelikle atomun temel hal lirler. yodik tablodaki grubu aşağıdakilerden elektron dağılımı belirlenir. Bu da- II. Değerlik elektron sayısı genellikle grup hangisidir? ğılımdaki en büyük baş kuantum numarasını belirler. XYZ sayısı periyot numarasını, değer- A) 3A 6A 3A lik elektron sayısı grup numarasını III. Elektron dağılımında son orbitalin türü B) 5A 2A 5B belirler. grup türünü belirler. C) 3A 6A 3B Son orbitalin türü ise grubun türü- yargılarından hangileri doğrudur? D) 5A 2A 5A nü belirler. Orbitalin türü s veya p ise A grubu, d veya f ise B grubu A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II E) 8A 8A 8A olarak adlandırılır.   D) I ve III  E) I, II ve III  Örneğin; 11Na elementi için; temel hal elektron dağılımı, 11Na: 1s2 2s2 2p6 3s1 şeklindedir. Bu dağılımda en bü- 7. Temel hâl elektron dağılımı, 10. X, Y ve Z elementleriyle ilgili; yük baş kuantum sayısı 3 oluğu için periyot numarası 3, değerlik 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d6 • X2- ve Y2+ iyonlarının elektron dağılımı elektron sayısı 1 olduğu için grup 3. periyot soygazı ile aynıdır. numarası 1, son terimin orbital şeklinde olan atom ile ilgili, türü s olduğundan grup türü A’dır. I. Periyodik tabloda 4. periyot 8B gru- • Z atomu X atomu ile aynı grupta , Y atomu ile aynı periyottadır. Yani periyodik tabloda 11Na ele- bunda yer alır. menti 3. periyot 1A grubunda yer bilgileri veriliyor. alır. II. Bohr atom modeline göre L katmanın- da 8 elektronu bulunur. Buna göre Z atomu için, 22Ti elementi için; temel hal elekt- I. Periyodik tabloda 4. periyot 6A grubun- ron dağılımı, III. Değerlik elektron sayısı 6’dır. da yer alır. 22Ti: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d2 yargılarından hangileri doğrudur? II. Proton sayısı 34’tür. şeklindedir. A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) Yalnız III III. Temel hal elektron dağılımında d orbi- Bu dağılımda en büyük baş kuan-   D) I ve II  E) I, II ve III  talleri 10 elektron içerir. tum sayısı 4 oluğu için periyot nu- marası 4, değerlik elektron sayısı 8. yargılarından hangileri doğrudur? 4 olduğu için grup numarası 4, son terimin orbital türü d olduğundan X A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II grup türü B’dır. Y   D) I ve III  E) I, II ve III  Yani periyodik tabloda Ti elementi 4. periyot 4B grubunda yer alır. Z Bu kurallardan istisna olarak d6,- d7,d8 ile biten elementler 8B,s1d10 ile bitenler 1B, s2d10 ile bitenler 2B grubu olarak adlandırılır. Yukarıdaki periyodik tabloda verilen 11. X : 3. periyot 14. grup elementlerin temel hal elektron dağılı- mındaki son terim aşağıdakilerden han- Y : 3. periyot 6A grubu gisidir? Z : 3. periyot alkali metaller grubu Periyodik sistemdeki yerleri verilen ele- ÜNİTE - 1 XYZ A) 3s2 3d5 4p1 mentlerin çekirdek yükü, aşağıdakilerin B) 3s2 4d5 4p1 hangisinde doğru olarak kıyaslanmış- C) 2s2 3d5 4p1 tır? D) 3s2 3d5 5p1 E) 2s2 3d7 5p1 A) X > Y > Z  B) X > Z > Y  C) Y > X > Z MODERN ATOM TEORİSİ 26   D) Y > Z > X  E) Z > X > Y  6.E 7.D 8.D 9.C 10.E 11.C

PERİYODİK ÖZELLİKLER - 1 Test / 10 1. Atom yarıçapı ile ilgili aşağıdaki yargı- 3. X, Y, Z ve T elementleri ile ilgili, PERİYODİK ÖZELLİKLERİN DEĞİŞİMİ lardan hangisi yanlıştır? • T2+ iyonu ile Z2– iyonunun elektron da- A) Elektron vererek katyona dönüşen ta- ğılımları aynıdır. Atom Yarıçapı neciğin çapı azalır. • T atomunun yarıçapı kendisiyle aynı Kuantum atom modeline göre, bir B) X2 şeklindeki bir molekülde, çekirdek- atomda bulunan elektronların yeri ler arasındaki mesafenin yarısı kova- grupta olan X atomundan büyüktür. tam olarak tespit edilemez. Bu lent yarıçap olarak adlandırılır. • X atomunun yarıçapı kendisi aynı peri- nedenle atom ile ilgili bir hacim C) Bir atomun anyon yarıçapı katyon yarı- çapından daima büyüktür. yotta bulunan Y atomundan küçüktür. veya yarıçap değeri ölçmek elekt- ron davranışlarının incelenmesi ile D) Bir atomun Van der Waals yarıçapı ko- bilgileri veriliyor. mümkün değildir. Bu nedenle bir valent yarıçapından küçüktür. Buna göre X, Y, Z ve T elementlerinin atomun yarı çapı ifadesi doğrudan E) Periyodik tabloda aynı periyotta soldan kullanılamaz. Ancak teorik olarak sağa gidildikçe atom çapı genellikle periyodik tabloda bulundukları yerler bir atomun çekirdeği ile çekirde- azalır. aşağıdakilerden hangisi olabilir? ğe en uzak elektronun arasındaki A) uzaklığa atom yarıçapı adı verile- bilir. X YZ • Periyodik tablo da soldan sağa T Z gidildikçe atomların proton sa- yısı artar ancak katman sayısı B) değişikliğe uğramaz. Her atom için katmanların uzaklığı farklı YX olsa da çekirdek çekiminin et- T kisi sebebiyle atom hacmi sol- dan sağa genellikle azalır. Örneğin, aynı periyotta bulunan Na,Mg ve Al atomlarının çapları karşılaştırıldığında Na > Mg > Al şeklindedir. C) • Periyodik tabloda yukarıdan aşağıya inildiğinde katman YX sayısı arttığından atom hacmi T genellikle artar. 2. Z Örneğin, aynı grupta bulunan Li, Na ve K atomlarının çaplarının X karşılaştırılması K > Na > Li şeklindedir. ZY D) X T Y Z Yukarıdaki periyodik tabloda bazı ele- E) Oklarla belirtilen yönlerde atom mentlerin yeri gösterilmiştir. hacmi genellikle artar. Z Buna göre yerleri gösterilen elementle- Elektron veren taneciklerin çapı rin, X Y azalırken, elektron alan tanecikle- T rin çapı artar. I. X, Y ve Z atomlarının hacimleri arasın- daki ilişki, Na+ ile Na taneciklerinin çapları karşılaştırıldığında Na > Na+ şek- II. X+, Y− ve Z2− iyonlarının iyon hacimleri lindedir. arasındaki ilişki Cl– ve Cl taneciklerinin çapları aşağıdakilerden hangisinde doğru ve- karşılaştırıldığında Cl– > Cl şek- rilmiştir? 4. I. 13Al lindedir. I II II. 17CI A) X > Y > Z X+ > Y – > Z2– B) X > Y > Z Z2 – > Y – >X+ III. 18Ar C) X > Z > Y Z2- > Y – >X+ D) X > Z > Y X+> Y – > Z2- Elementlerinden hangileri için kovalent E) Y > Z > X Y – > Z2 – > X+ yarıçap belirlenebilir? A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) Yalnız III   D) I ve II  E) II ve III  ÜNİTE - 1 1.D 2.C 3.C 4.B 27 MODERN ATOM TEORİSİ

PERİYODİK ÖZELLİKLER - 1 Test / 10 Kovalent Yarıçap 5. X: ........ 3s2 8. X, Y, Z ve T elementleri ile ilgili, Bir element molekülünde iki ame- Y: ........ 2p4 • X atomunun çapı en büyüktür. tal atomunun çekirdekleri arasın- Z: ........ 2s2 daki uzaklığın yarısıdır. Yukarıda X, Y ve Z elementlerinin temel • Y atomunun çapı, T atomundan büyük- tür. hallerindeki son orbital gösterilmiştir. bilgileri veriliyor. Buna göre X, Y ve Z elementleriyle ilgili; Buna göre X, Y, Z ve T elementlerinin I. Atom çapları arasındaki ilişki X > Y > Z periyodik tabloda bulundukları yerler şeklindedir. aşağıdakilerden hangisi olabilir? II. X2+ iyonuyla Y2 – iyonunun çapı eşittir. A) X T B) X Y Z ZY T III. Y atomunun kovalent yarıçapı Van der Waals yarıçapından büyüktür. Van der Waals Yarıçapı yargılarından hangileri yanlıştır? Soygaz atomlarında ve molekül- A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II C) Y Z T D) T Y Z X lerde hesaplanabilir. İki taneciğin X birbirine en yakın olduğu anda   D) I ve III  E) I, II ve III  bağ yapmayan atom çekirdekleri arasındaki mesafenin yarısıdır. E) Z T Y X r2 r1 r1 r1 = Kovalent yarıçap 6. Atom yarıçapı ile ilgili; r2 = Van der Waals yarıçap I. Elektronların yeri tam olarak belirlene- meyeceğinden değeri tam olarak tespit edilemez. II. Periyodik tabloda aynı grupta çekirdek yükünün arttığı yönde değeri artar. İyonik Yarıçap 9. III. Periyodik tabloda soldan sağa gidildik- İyonik bağlı bileşiklerde bulu- çe değeri genellikle azalır. nan katyon ve anyon yarı çapına iyonik yarıçap denir. Bir atomun yargılarından hangileri doğrudur? katyon hale geçerken çapı azalır anyon haline geçerken çapı artar. A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II NaCI   D) I ve III  E) I, II ve III  a bb 95 181 pm Na+ CI- Yukarıda X2 molekülüne ait molekül mo- deli gösterilmiştir. Kovalent ve Van der Waals yarıça- 7. Tanecik Tanecik Yarıçapı (pm) pında olduğu gibi çekirdekler arası Buna göre; uzaklığın yarısı, iyonik yarıçap 12Mg2+ X I. a değeri Van der Waals yarıçapıdır. değildir. Çünkü iyonlarda elekt- 10Ne Y ron başına çekim gücü her zaman 11Na Z II. b değeri iki atom çekirdeği arasındaki farklıdır. mesafenin yarısıdır. Yukarıdaki taneciklerin yarıçapları aşa- III. b değeri 132 pm ise, a değeri 177 pm ğıdakilerin hangisinde doğru olarak kı- olabilir. yaslanmıştır? yargılarından hangileri doğrudur? A) X = Y = Z  B) Z > Y > X  C) X > Z > Y A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II   D) X > Y > Z  E) X > Z = Y  ÜNİTE - 1   D) I ve III  E) I, II ve III  28 MODERN ATOM TEORİSİ 5.E 6.E 7.B 8.C 9.E

PERİYODİK ÖZELLİKLER - 2 Test / 11 1. İyonlaşma enerjisiyle ilgili aşağıdaki 4. İyonlaşma Enerjisi (İE) Y Z Bir atomun gaz halinden bir e– yargılardan hangisi yanlıştır? X koparmak için gereken enerjidir. A) İyonlaşma olayı endotermik olduğun- dan değeri pozitiftir. İ.E + X(g) → X(+g) + e− B) Bir atomun elektron sayısı kadar iyon- Yukarıda verilen periyodik tablodaki X, • Bir atomda öncelikle enerjisi laşma enerjisi bulunur. Y, Z elementlerinin, en yüksek elektron kopar. İlk C) Bir atom elektron verdikçe iyonlaşma enerjisi artar. I. Atom yarıçapı (pm) elektronun kopması için gere- ken enerjiye 1. iyonlaşma ener- D) Elektron sayısı eşit olan iyonlardan proton sayısı büyük olanın iyonlaşma II. 1. iyonlaşma enerjisi (kJ/mol) jisi adı verilir. Bir atomdan ko- enerjisi küçüktür. değerleri aşağıdakilerden hangisi ola- pan elektronun sırası iyonlaşma E) Bir taneciğin iyonlaşma enerjisi proton enerjisinin adını da belirler. Ör- sayısına, çapına, elektron dağılımına bilir? ve elektronik kararlılığına bağlıdır. neğin atomun kopan elektronu 7. sıradaki elektronsa burada X Y Z gerçekleşen enerji değişimine 7. iyonlaşma enerjsi adı verilir. Bir I II I II I II atomun elektron sayısı kadar A) 145 738 48 1402 56 1314 iyonlaşma enerjisi bulunur. B) 48 1314 48 1314 145 1402 C) 145 738 56 1402 48 1314 X(g) + İ.E1 → X+(g) +e- İ.E1= 1. iyonlaşma enerjisi 2. Aşağıda verilen olaylardan hangisinde D) 56 1402 145 1314 48 738 X(+g) + İ.E2 → X2(g+) + e- E) 145 738 56 1314 56 1402 İ.E2= 2. iyonlaşma enerjisi meydana gelen enerji değişimi (Q) X ele- mentinin 2. iyonlaşma enerjisidir? X(2g+) + İ.E3 → X(3  g+) + e- İ.E3= 3. iyonlaşma enerjisi A) X(g) +Q → X+(g) +e - B) X(g) +Q → X2+(g) + 2e- 5. İyonlaşma enerjisi (kJ mol−1) X(3g+) + İ.E4 → X(4g+) + e- C) X+(g) +Q → X2+(g) + e- İ.E4  = 4. iyonlaşma enerjisi D) X(g) + 2e- → X2+(g) + Q L E) X2+(g) + e- → X+(g) + Q A Bir atom için bir sonraki iyonlaş- ma enerjisi bir öncekinden her za- K man büyüktür. R İ.En>.... > İ.E4> İ.E3> İ.E2> İ.E1 F I Not: 3. X. 13Al3+ Atom X(g) + En → X2(+g) +2e- numarası (Z) örneğinde verilen enerji 1. ve 2. Y. 12Mg2+ Z. 11Na+ Yukarıda atom numaraları ardışık olan elektronların kopmasına neden olur. Bu durumda verilen enerji 1. yukarıda verilen tanecikler için, F, A, R ,K, L, I elementlerinin 1. iyonlaşma ve 2. iyonlaşma enerjilerinin top- I. iyon hacimleri enerjisini gösteren grafik verilmiştir. lamına eşittir. II. 1 elektron koparılması için gereken Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangi- Not: enerji si yanlıştır? Aynı periyotlerda bulunan ele- değerleri arasındaki ilişki aşağıdakiler- den hangisidir? mentlerde 1. iyonlaşma enerjisi A) K – ve I+ iyonlarının temel hal elektron en büyük olan 8A grubu, en dü- şük olan 1A grubu elementleridir. dağılımı kararlıdır. 2. iyonlaşma enerjisi en büyük B) Atom çapı en büyük olan I, en küçük olan 1A grubu, en düşük olan 2A olan L atomudur. grubu elementleridir. 3. iyonlaşma I II C) A elementinin IUPAC grup numarası enerjisi en büyük olan 2A grubu, A) X > Y > Z X>Y>Z en düşük olan 3A grubu element- 15’tir. leridir. B) X > Y > Z Z>Y>X D) Tüm elementler periyodik tabloda aynı C) Z > Y > X Z>Y>X periyotta bulunur. D) Z > Y > X X>Y>Z E) Temel hal elektron dağılımında F ve R atomlarının eşit sayıda yarı dolu orbi- E) X = Y = Z X=Y=Z tali bulunur. ÜNİTE - 1 1.D 2.C 3.D 4.C 5.D 29 MODERN ATOM TEORİSİ

PERİYODİK ÖZELLİKLER - 2 Test / 11 Bir atomun iyonlaşma enerjisi sü- 6. X: ........ 3s2 9. X: 1s2 2s2 2p6 3s1 rekli artsa da bu artışın en yüksek olduğu iyonlaşma enerjisi, taneci- Y: ........ 2p4 Y: 1s2 2s2 2p6 3s2 ğin soygaz elektron dağılımına sa- Z: ........ 2p6 hip olduğu durumdur. Bu nedenle Z: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p1 2A grubunda en yüksek sıçrama Yukarıda X, Y ve Z elementlerinin temel 3. iyonlaşma enerjisinde gerçekle- hallerindeki son orbital gösterilmiştir. Yukarıda X, Y ve Z elementlerinin temel şir. Örneğin Mg atomunun iyonlaş- hallerindeki elektron dağılımları gösteril- ma enerjileri sırasıyla 738, 1450, Buna göre X, Y ve Z elementleriyle ilgili; miştir. 7732, 10550 şeklinde sıralanır. Bu değerler incelendiğinde artış ora- I. Atom çapları arasındaki ilişki X>Y>Z Buna göre X, Y ve Z elementleriyle ilgili; nının en yüksek olduğu iyonlaşma şeklindedir. I. Atom çapları arasındaki ilişki X > Y > Z enerjisi İ.E3/ İ.E2 dir. II. X atomunun 3. iyonlaşma enerjisi Z ato- şeklindedir. Benzeri mantıkla örneğin 5A gru- munun 1. iyonlaşma enerjisine eşittir. II. İyonlaşma enerjileri arasındaki ilişki bunda en yüksek sıçrama, III. Y atomunun 8 tane iyonlaşma enerjisi Y > X > Z şeklindedir. İ.E6 / İ.E5 ’dir. bulunur. III. X atomunun 2. iyonlaşma enerjisi Z • Bir periyotta soldan sağa gidil- yargılarından hangileri yanlıştır? atomunun 3. iyonlaşma enerjisinden dikçe çap azaldığından elekt- küçüktür. ronları koparmak zorlaşır. Bu A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II yargılarından hangileri doğrudur? nedenle iyonlaşma enerjisi ge- nellikle artar.   D) I ve III  E) II ve III  A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II 7. Periyodik sistemdeki konum- XY   D) I ve III  E) I, II ve III  Z ları verilen baş grup element- leri ile ilgili, • I periyotta bulunan elementler I. İyonlaşma en fazla olan Y’dir. 10. 1. İyonlaşma enerjisi için 1. iyonlaşma enerjisi ara- II. Atom yarıçapı en fazla olan Z’dir. sındaki ilişki, III. Çekirdek yükü en küçük olan X’tir. Y yargılarından hangileri kesinlikle doğ- 1A<3A<2A<4A<6A<5A<7A<8A rudur? Z şeklinde olur. X İyonlaşma enerjisi (kkal) Proton sayısı 8A A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) Yalnız III Yukarıda atom numaraları ardışık olan X, Y, Z baş grup elementlerinin 1.iyonlaşma 5A   D) II ve III  E) I, II ve III  enerjisini gösteren grafik verilmiştir. 7A 8. Bir X atomunun ilk 6 iyonlaşma enerjisi Buna göre X,Y ve Z elementleri ile ilgili 2A 4A 6A aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle (kJ mol−1) yanlıştır? 3A 1A A) Temel halde Y atomu küresel simetri İ.E1 İ.E2 İ.E3 İ.E4 İ.E5 İ.E6 karakter gösterirken X ile Z küresel si- Atom numarası metri karakter göstermez. Not: Elektron sayıları aynı olan 738 1450 7732 10550 13620 18000 B) Atom çapları arasındaki ilişki X > Y > Z taneciklerde proton sayısı bü- şeklindedir. yük olan taneciğin elektron ba- şeklindedir. şına düşen çekim kuvveti daha Buna göre X elementiyle ilgili aşağıdaki C) Elektron içeren enerji seviyeleri arasın- fazla olduğundan bu tanecikten yargılardan hangisi yanlıştır? daki ilişki Z > X = Y şeklindedir. elektron koparmak daha zor- dur. A) Temel hal elektron dağılımda son teri- D) Y atomunun temel hal elektron dağılı- min açısal momentum kuantum sayısı mında yarı dolu orbital bulunur. Ör: Na+, Mg2+, Al3+ taneciklerin- 0’dır. den bir elektron koparmak için E) Y elementinin temel hal elektron dağı- gerekli olan minimum enerji B) Bulunduğu periyotta atom hacmi en lımında tüm orbitaller tam doludur. karşılaştırması büyük elementtir. 6.B 7.D 8.B 9.A 10.C Al3+ > Mg2+ > Na+şeklindedir. C) Küresel simetri karakteri gösterir. D) Açısal momentum kuantum sayısı 0 olan 8 elektronu bulunabilir. ÜNİTE - 1 E) Değerlik elektron sayısı 2’dir. MODERN ATOM TEORİSİ 30

PERİYODİK ÖZELLİKLER - 3 Test / 12 1. Elektron ilgisiyle ilgili aşağıdaki yargı- 4. X Elektron İlgisi (E.i) Z TY lardan hangisi yanlıştır? Gaz hâldeki nötr bir atomun 1 elektron alması esnasında oluşan A) Gaz halinde bulunan bir atomun 1 enerji değişimidir. E.İ ile gösterilir. elektron alması esnasında gerçekle- şen enerji değişimidir. X(g) + e– → X(–g) + E.İ1 B) En yüksek değeri aldığı element 9F dir. olayında gerçekleşen enerji deği- C) 1 atomun elektron ilgisi pozitif veya ne- Yukarıda verilen periyodik tablodaki X, şimi 1. elektron ilgisi (E.İ1  )   olarak gatif olabilir. Y, Z ve T elementleri ile ilgili aşağıdaki adlandırılır. • Periyodik tabloda genellikle yu- D) Bir atomun 2. elektron ilgisi daima en- ifadelerden hangisi yanlıştır? karıya ve sağa gidildikçe artar. dotermiktir. A) Y elementinin X elementine göre atom E) Periyodik tabloda genellikle yukarı ve hacmi ve 1. elektron ilgisi büyük,1. sağa doğru artar. iyonlaşma enerjisi küçüktür. B) Z elementinin 1. elektron ilgisi negatiftir. C) T elementinin iyonlaşma enerjisi Y ele- 1. elektron ilgisi en yüksek element mentinden küçüktür. 17CI ’ dir. D) T ve Z temel halde küresel simetri ka- • Elementlerin büyük çoğunluğu- nun 1. elektron ilgisi negatifttir. 2. 1. X(g) + E1 → X(+g) + e– rakter gösterir. Ancak 2A grubu elementleri, 7N 2. X(g) + e– → X(–g) + E2 E) X’in en büyük baş kuantum sayısı Z ile ve soy gazların 1. elektron ilgile- Yukarıdaki tepkimelerle ilgili; I. E1, X’in 1. iyonlaşma enerjisidir. aynıdır. ri pozitiftir. II. 2. tepkime X’in elektron ilgisine aittir. Bununla birlikte elementlerin 2. ve III. E1 = E2 ’dir. sonraki elektron ilgileri pozitiftir. yargılarından hangileri doğrudur? 5. 9F, 11Na, 12Mg ve 17Cl elementlerine ait, Ör: I. 1. iyonlaşma enerjisi (kJ/mol) Elektron ilgisi ile ilgili, II. 1. Elektron ilgisi (kJ/mol) A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II III. Elektronegatiflik I. Gaz haldeki bir atomun bir IV. Atom hacmi (pm) elektron alması esnasındaki enerji değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. değişimidir.   D) I ve III  E) I, II ve III  II. Değeri daima negatiftir. I II III IV III. Bir atomun 1. elektron ilgisi ile 1. iyonlaşma enerjisinin büyüklüğü F 1681 -328 4,0 64 aynı, işareti farklıdır. 3. Na 496 -53 0,9 186 yargılarından hangileri doğrudur? X Z Mg 738 +21 1,2 160 A) Yalnız I B) Yalnız III YT C) I ve II D) II ve III Cl 1255 -349 3,0 99 E) I, II ve III Buna göre 9F, 11Na, 12Mg, 17Cl element- ÇÖzüm: leri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden han- Elektron ilgisi gaz fazındaki bir gisi yanlıştır? Yukarıda verilen periyodik tablodaki X, atomun elektron alması esna- Y, Z ve T elementleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? sında eşlik eden enerjiye denir. A) Atom hacmi en büyük element X, en A) Na ile F arasında oluşan bağın iyonik Değeri pozitif ya da negatif küçük element Z’dir. olabilir. karakteri Mg ile F arasında oluşan B) İyonlaşma enerjisi en büyük element bağdan yüksektir. İyonlaşma enerjisi ise gaz haldeki Z, en küçük element X’dir. nöral bir atomdan bir elektron C) Elektron ilgisi en büyük element T’dir. B) Gaz halinde 1 elektron alma olayı Mg koparmak için gerekli olan ener- D) Değerlik elektron sayısı en küçük ele- için endotermik, Na,F ve Cl için ekzo- jiye denir. Değeri daima pozitiftir. Bir atomun elektron ilgisi ile ment X’dir. termiktir. E) Y, Z ve T elementlerinin temel hal iyonlaşma enerjisi daima fark- C) Gaz halinde Cl atomundan 1 elektron lıdır. elektron dağılımında eşit sayıda yarı koparmak F atomuna göre kolay, Na dolu orbital bulunur. Cevap A ve Mg atomlarına göre zordur. 1.B 2.C 3.B 4.B 5.D D) Mg2+ iyonunun çapı F- iyonunun çapın- dan büyüktür. E) Na ve Mg metal, F ve Cl ametaldir. ÜNİTE - 1 31 MODERN ATOM TEORİSİ

PERİYODİK ÖZELLİKLER - 3 Test / 12 Elektronegatiflik 6. XY 9. T Z Z Y Pauling tarafından bir atomun, X ortak olduğu kimyasal bağdaki elektronu çekme gücünün bir öl- çüsü olarak tanımlanan elektro- negatiflik atomların ve kimyasal bağların özelliklerini açıklayan temel değişkenlerdendir. Yukarıda verilen periyodik tablodaki X, Yukarıda verilen periyodik tablodaki X, Y, Z ve T elementleri ile ilgili aşağıdaki Pauling elektronegatiflik değeri en Y, Z elementlerinin, ifadelerden hangisi yanlıştır? I. Atom yarıçapı yüksek atom olan f lor (9F) ato- A) Atom hacimleri arasındaki ilişki, munun değerini 4,0 olarak almış X > Y > T > Z şeklindedir. B) İyonlaşma enerjileri arasındaki ilişki, diğer atomları da flor atomuna II. 1. iyonlaşma enerjisi göre tanımlamıştır. Z > T > Y > X şeklindedir. III. 1. elektron ilgisi C) Elektronegatifliği en büyük element • Elektronegatifliği yüksek olan değerleri arasındaki ilişki aşağıdakileri- elementler elektronları daha faz- Z, en küçük element X’dir. D) Değerlik elektron sayıları arasındaki la çekme eğilimindedir. Bu du- den hangisinde doğru olabilir? ilişki, Z > T > Y > X şeklindedir. rumda elektronegatiflik, elektron E) X s blok; Y, T ve Z p blok elementidir. ilgisi ve iyonlaşma enerjisi birbi- I II III riyle bağlantılı niceliklerdir. A) Z > Y > X X > Y > Z Z > Y > X Baş grup elementlerinin elektro- negatiflikleri genellikle periyot bo- B) Z > Y > X Z > Y > X X > Y > Z yunca soldan sağa doğru artarken C) Z > X > Y Y > X > Z Z > Y > X grup boyunca yukarıdan aşağıya doğru azalır. D) Z > X > Y X > Y > Z Y > X > Z E) Z > X = Y Y > X > Z Y > X > Z 10. 14 15 16 CNO Ör: 7. Periyodik sistemin 7A grubunda F Periyodik sistemdeki grupları verilen elementler ile ilgili, I. 3Li bulunan elementler ile ilgili, CI Br I. Kovalent yarıçapı en büyük olan C’dir. II. 9F I. Atom numarası en küçük olanın I II. 1. iyonlaşma enerjisi en fazla olan N’dir. elektronegatifliği en fazladır. III. Elektronegatifliği en fazla olan O’dur. III. 11Na yargılarından hangileri doğrudur? II. Elektron ilgisi en fazla olan Yukarıda verilen elementlerin CI’dir. elektronegatiflik değerleri arasın- daki ilişki aşağıdakilerden hangi- III. Kovalent yarıçapı en fazla olan I’dır. sinde doğru olarak verilmiştir? yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III A) I>II>III B)III>II>I A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III   D) II ve III  E) I, II ve III  C) II>I>III D) I>III>II E) III>I>II   D) II ve III  E) I, II ve III  Çözüm: 11. Periyodik tabloda elektronegatiflik de- Elementlerin elektronegatiflik de- ğerlerinin arttığı yönlerde; ğerleri periyodik cetvelde soldan 8. F>O>N>H I. atom yarıçapı sağa doğru artar, yukardan aşa- Yukarıda verilen elektronegatiflik karşı- II. 1. iyonlaşma enerjisi ğı doğru azalır. 3Li ile 9F aynı laştırması gözönüne alındığında; periyotta olduklarından elektro- III. 1. elektron ilgisi negatiflik değeri F>Lİ dur. 3Li ile I. OF2 11Na aynı grupta olduklarından değerlerinde meydana gelen değişim- elektronegatiflik değeri Li>Na dur. II. NO2 ler genellikle hangi şekilde olur? Buna göre elektronegatiflik de- I II III ğerleri arasındaki ilişki F>Li>Na III. H2O şeklindedir. A) Azalır Artar Azalır Cevap:C bileşiklerinden hangilerinde oksijen atomu kısmen negatiftir? B) Artar Azalır Artar C) Azalır Artar Artar A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II D) Artar Azalır Azalır ÜNİTE - 1   D) I ve III  E) II ve III  E) Azalır Azalır Artar MODERN ATOM TEORİSİ 32 6.C 7.E 8.E 9.B 10.E 11.C

PERİYODİK ÖZELLİKLER - 4 Test / 13 1. Elementlerle ilgili; aşağıdaki yargılar- 4. Metalik ve Ametalik Özellik Z dan hangisi yanlıştır? T Metaller A) Metaller kendi aralarında alaşım adı verilen karışımlar oluşturabilir. Y • Periyodik tablonun sol tara- B) Ametaller iyonik veya kovalent yapılı X fında yer alan metaller ame- bileşik oluşturabilir. taller ile iyonik yapılı bileşik C) Bir atomun elektron ilgisi pozitif veya oluştururlar. Bu olay esnasında negatif olabilir. Yukarıda verilen periyodik tablodaki X, metaller elektron vererek kat- D) Bir atomun 2. elektron ilgisi daima en- yon haline geçer. Bir metalin dotermiktir. Y, Z ve T elementleri ile ilgili aşağıdaki elektron verme yeteneği aynı E) Periyodik tabloda atom hacmi genellik- ifadelerden hangisi yanlıştır? zamanda metalik karakterini le yukarı ve sağa doğru artar. belirler. 2. Metallerin özellikleri ilgili aşağıdaki yar- A) Metalik karakterleri arasındaki ilişki • Metalik karakter genellikle ato- gılardan hangisi yanlıştır? mun elektron verme eğilimiyle X > Y şeklindedir. doğru orantılıdır. Elektron verme A) Metallerin elektron verme eğilimleri ile doğru orantılıdır. B) X ve Y bileşiklerinde daima pozitif de- eğilimi ise atomun yarıçapı ile B) Bileşiklerinde sadece pozitif (+) değer- ğerlik alırken, T ve Z pozitif ve negatif doğru orantılıdır. lik alırlar. değerlik alır. • Periyodik tabloda metalik ka- C) Metalik karakterleri, elektronegatiflik değerleri ile doğru orantılı olarak deği- C) X ve Y sadece iyonik bağ yaparken, T rakter yukarıdan aşağıya artar- şir. ve Z iyonik ve kovalent bağ yapabilir. ken soldan sağa azalır. D) Periyodik tabloda metalik karakter yu- D) İyonlaşma enerjisi en büyük Z, en kü- karıdan aşağıya artarken soldan sağa çük X dir. azalır. E) X ile Z arasında oluşan bağın iyonik E) Ametallerle iyonik yapılı bileşik oluştu- rurlar. karakteri Y ile T arasında oluşan bağ- dan fazladır. Metaller kendi aralarında alaşım adı verilen karışımlar oluşturur. 5. Z Ametaller T Y Periyodik tablonun sağ tarafında yer alan ametaller metaller ile X iyonik, kendi aralarında kovalent yapılı bileşik oluşturur. Kovalent yapılı bileşiklerde elektronegatifli- ği büyük atom negatif yüklü kısmı oluşturur. • Periyodik tabloda ametalik ka- rakter soldan sağa artarken yu- karıdan aşağıya azalır. Yukarıda verilen periyodik tablodaki X, Y, Z ve T elementleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? 3. Yarımetallerle ilgili; A) X temel hal elektron dağılımında s, p Yarı metaller ve d orbitallerinde elektron bulunduran Periyodik tabloda metaller ile I. Fiziksel özellikleri metallere kimyasal ametaller arasında bulunan yarı- özellikleri ametallere benzeyen ele- bir geçiş metalidir. metaller, fiziksel özellikleri metal- mentlerdir. B) Y ametallerle iyonik bağlı bileşik, me- lere kimyasal özellikleri ametalle- II. Bileşiklerinde farklı yükseltgenme ba- samaklarına sahip olabilirler. tallerle alaşım adlı karışım yapan bir re benzeyen elementlerdir. III. Oda koşullarında katı halde bulunurlar metaldir. Oda koşullarında katı halde bulu- yargılarından hangileri doğrudur? C) T elementinin fiziksel özellikleri me- nan bu elementler genellikle de- ğişken yüke sahiptirler. Elektriği tallere kimyasal özellikleri ametallere zayıf iletirler. benzer. A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II D) İyonlaşma enerjisi en büyük X’dir.   D) I ve III  E) I, II ve III  E) X ile Z arasında iyonik bağlı bileşik olu- ÜNİTE - 1 şur. 1.E 2.C 3.E 4.B 5.D 33 MODERN ATOM TEORİSİ

PERİYODİK ÖZELLİKLER - 4 Test / 13 ASİDİK VE BAZİK ÖZELLİK 6. En büyük baş Değerlik elektron 8. Periyodik tabloyla ilgili aşağıdaki ifade- Elementlerin oksitleri asidik,bazik kuantum sayısı sayısı lerden hangisi yanlıştır? nötr veya amfoter karakter göste- rebilir. X3 3 A) Aynı periyotta atom numarası arttıkça atom çapı azalır. Genel olarak periyodik sistemin Y4 1 sol tarafında yer alan metallerin B) Aynı grupta yukarıdan aşağıya inildik- oksiti bazik en sağdaki ametalle- Z3 2 çe iyonlaşma enerjisi azalır. rin oksitleri asidiktir. T2 5 C) Ametalik özelliğin arttığı yönlerde elektronegatiflik artar. • 1A ve 2A metallerinin oksitleri Yukarıda bazı bilgileri verilen X,Y, Z ve T baziktir. (1A > 2A) baş grup elementleri ile ilgili aşağıdaki D) Metalik karakterin arttığı yönlerde yargılardan hangisi yanlıştır? elektron ilgisi genellikle artar. Bazlık kuvveti yukarıdan aşağı- ya artar. E) Temel hal elektron dağılımında en bü- yük baş kuantum sayısı aynı olan ele- K2O > Na2O; BaO > CaO A) X2O3 bileşiği amfoter özellik gösterir. mentler aynı periyotta yer alır. B) Y2O bileşiğinin bazik karakteri ZO bile- • Geçiş metallerinin oksitleri asi- 9. T dik,bazik veya amfoter olabilir. şiğinden düşüktür. XZ UY • 3A grubu metali olan Alümin- C) TO2 bileşiğinin sulu çözeltisinin oda ko- yumun oksiti amfoterdir. şullarındaki pH değeri 7’den küçüktür. Al2O3(k) + 6HCI(suda)→ D) ZO bileşiği HCl çözeltisi ile tepkimeye girerek ZCl2 tuzunu oluşturur. 2AlCI3(suda)+ 3H2O(s) E) Y2O bileşiği HCI çözeltisi ile tepkime Al2O3(k)+6NaOH(suda)→ verir. 2Na3AlO3(suda)+ 3H2O(s) Yukarıdaki periyodik tabloda konumları verilen elementler ile ilgili aşağıdaki ifa- • 4A grubunda bulunan karbon delerden hangisi yanlıştır? atomunun oksitlerinden CO nötr, CO2 asidik karakterlidir. Silisyum- A) X2O3 bileşiği hem HCl hem de NaOH dioksit ise (SiO2 )  asidik karakter çözeltileri ile tepkimeye girer. gösterir. B) ZO2 bileşiğinin sulu çözeltisinin pH de- • 5A grubu oksitlerinin oksijence ğeri oda koşullarında 7’den büyüktür. zengin oksitleri asidiktir. C) U2O bileşiğinin bazik karakteri YO bile- N2O5, N2O3, NO2, P4O10 asidik, şiğinin bazik karakterinden büyüktür. N2O ve NO nötrdür. D) T2O bileşiği nötr oksittir. • 6A grubu elementlerinin oksit- E) X, UOH çözeltisiyle tepkimeye girer. leri asidiktir. SO2,SO3,SeO3,TeO3 7. I • 7A grubunda yer alan ametalle- rin bütün oksitleri asidiktir. Asi- dik karakter yukarıdan aşağıya azalır. Cl2O > Br2O > I2O Not: II 10. X − O − H Oksijen içermeyen asitlerde (HCl, III Yukarıda bağ yapısı verilen bileşik, suda HF,H2S ...gibi) asidik özellik iyonlaştığında H+ iyonu oluşmaktadır. periyodik cetvelde soldan sağa Yukarıda verilen periyodik tablo ile ilgili doğru ve yukardan aşağıya aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? Buna göre X elementi ile ilgili, doğru artar. A) I yönünde oksitlerin bazik karakteri ar- I. Ametaldir. II. X’in oksit bileşikleri asidiktir. Ör: tar. III. X, 9F olabilir. B) II yönünde atom çapı artarken iyonlaş- yargılarından hangileri yanlıştır? HF, HCl, HBr ve HI bileşiklerinin asidik özellikleri ma enerjisi azalır. HF < HCl < HBr < HI şeklindedir. C) III yönünde atom çapı ve değerlik elektron sayısı artar. D) II yönünde oksitlerin bazik karakteri ar- A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) Yalnız III tar. ÜNİTE - 1 E) I yönünde iyonlaşma enerjisi genellikle   D) I ve II  E) II ve III  azalır. MODERN ATOM TEORİSİ 34 6.B 7.C 8.D 9.B 10.C

PERİYODİK TABLODA GRUPLAR - 1 Test / 14 1. Alkali metallerle ilgili aşağıdaki yargı- 4. Periyodik Tabloda Gruplar lardan hangisi yanlıştır? 1A Grubu (1. grup) Y Z • Periyodik tablonun en solunda A) Bileşiklerinde daima 1+ iyon yüküne X yer alır. sahiptirler. • H, Li, Na, K, Rb, Cs ve Fr ele- B) Erime ve kaynama noktaları periyodik mentlerinden oluşur. tabloda yukarıdan aşağıya doğru artar. Yukarıda verilen periyodik tablodaki X, • Elektron dağılımları s1 ile sonla- C) Oksitleri ve hidroksitleri bazik karakterli- Y ve Z elementleri ile ilgili aşağıdaki ifa- nır. dir. delerden hangisi yanlıştır? • H hariç diğerleri metaldir. D) Temel hal elektron dağılımları ns1 ile sonlanır. • Temel hal elektron dağılımları E) Metalik aktifliği en yüksek gruptur. A) X ve Y alkali, Z toprak alkali metaldir. küresel simetriktir. B) XOH bileşiğinin bazik karakteri YOH Alkali Metaller ve Z(OH)2 bileşiklerinden büyüktür. • Kararlı bileşiklerinde 1+ yük- C) İyonlaşma enerjileri arasındaki ilişki seltgenme basamağına sahip- Z > Y > X’dir. tirler. D) Y’nin erime noktası X’den büyüktür. • Kendisinden bir önceki soygaz- dan bir fazla elektrona sahiptir. E) Z’nin metalik aktifliği Y’den büyüktür. • Metalik aktifliği en yüksek gruptur. Su ile tepkimeye girip 2. I. 3Li H2 gazı oluşturur. II. 12Mg 5. 1A grubu elementleriyle ilgili aşağıdaki • Oksitleri (K2O), peroksitleri (K2O2 )   III. 19K ve süperoksitleri (KO2 )   b u    lunur. Yukarıda verilen elementlerden hangi yargılardan hangisi kesinlikle doğrudur? • Bulundukları periyodun en dü- leri alkali veya toprak alkali metaldir? şük iyonlaşma enerjisine sahip- A) Metallerle alaşım oluşturur. tirler. B) Temel hal elektron dağılımları s1 orbi- • Erime ve kaynama noktaları tali ile sonlanır. yukarıdan aşağıya azalır. A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II • Oksitleri ve hidroksitleri bazik C) Oksit ve hidroksit bileşikleri bazik karak- karakterlidir. Yukarıdan aşağı-   D) I ve III  E) I, II ve III  terlidir. ya inildikçe bazik karakterleri D) Ametallerle iyonik yapılı bileşik oluştu- artar. rur. RbOH > KOH > NaOH > LiOH E) +1 yüklü iyonu soy gaz elektron düze- 2A Grubu (2. grup) nindedir. • Toprak alkali metal olarak da bilinirler. Bu grupta Be, Mg, Ca, Sr, Ba ve 3. X,Y ve Z alkali metallerinin tam dolu orbital 6. Toprak alkali metal olduğu bilinen X, Y ve Ra elementleri bulunur. Z atomlarının atom çapları arasındaki ilişki sayıları arasındaki ilişki X > Y > Z şeklin- • Metalik aktiflikleri alkali me- dedir. X > Y > Z şeklindedir. tallerden sonra en yüksek grup- Buna göre X,Y ve Z atomları ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? tur. A) Y atomunun 1. iyonlaşma enerjisi X Buna göre X,Y ve Z atomları ile ilgili • Bileşiklerinde 2+ yük alırlar. den büyük Z’den küçüktür. aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? • Oksitleri ve hidroksitleri bazik B) Yarı dolu orbital sayıları birbirine eşittir. C) Hidroksitlerinin bazik karakterleri ara- karakter gösterir. Yukarıdan sındaki ilişki ZOH > YOH > XOH şeklin- A) Metalik karakterleri arasındaki ilişki aşağıya inildikçe oksitlerin ba- dedir. X > Y > Z şeklindedir. zik karakteri artar. D) Z elementinin erime noktası aynı ko- şullarda X ve Y elementlerinden bü- • 2+ yüklü iyonları bir önceki pe- yüktür. B) Y atomunun temel hal elektron dizilimi riyodun soygazı ile aynı elekt- E) 9F ile yaptıkları bileşiklerin iyonik ka- rakterleri arasındaki ilişki XF > YF > ZF Z atomunun temel hal elektron dizili- ron dağılımı gösterir. şeklindedir. mindeki orbitallerin tamamını içerir. • Be, amfoter metaldir. 1.B 2.E 3.C 4.E 5.B 6.C C) Oksitlerinin bazik karakterleri arasında Z > Y > X ilişkisi bulunur. D) 1. iyonlaşma enerjileri arasındaki ilişki Z > Y > X şeklindedir. E) 8O ile yaptıkları bileşiklerin iyonik karak- ÜNİTE - 1 terleri arasındaki ilişki XO > YO > ZO şeklindedir. 35 MODERN ATOM TEORİSİ

PERİYODİK TABLODA GRUPLAR - 1 Test / 14 d Blok Elementleri 7. 10. İ.E1 İ.E2 İ.E3 İ.E4 İ.E5 1091 1650 2280 3195 (3. grup – 12. grup) X 119 434 657 2766 3545 Y 138 348 1847 2510 3245 • Elektron dağılımları genellikle Y ZT Z 176 ns2(n-1)d x  ile sonlanır. X • Hepsi metaldir. • Elementlerin büyük bir çoğun- Yukarıda verilen periyodik tablodaki X, Periyodik tabloda 3. periyotta yer alan X, luğu bileşiklerinde değişik pozi- Y, Z ve T elementleri ile ilgili aşağıdaki Y ve Z elementlerinin kJ/mol cinsinden ilk tif değerlikler alır. ifadelerden hangisi yanlıştır? beş iyonlaşma enerjisi yukarıdaki tabloda verilmiştir. • Metalik bağ içerdiklerinden eri- A) X ile Y s blok, Z d blok, T p blok ele- me ve kaynama noktaları ol- mentidir. Buna göre X, Y ve Z elementleriyle ilgili dukça yüksektir. aşağıdaki yargılarından hangisi yanlıştır? • Cıva dışındaki üyeleri oda ko- şullarında katıdır. B) Tamamı oda koşullarında katıdır. A) X elementi metalik aktifliği çok yüksek olduğundan doğada elementel halde f Blok Elementleri C) T3+ iyonu ile Y2+ iyonu izoelektroniktir. bulunamaz. Elektron dağılımı f orbitaliyle son- D) X in metalik aktifliği diğer elementler- B) Y elementinin oksit ve hidroksiti amfo- lanan, ender bulunan elementler- den büyüktür. ter özellik gösterir. dir. Toplam sayısı 28’dir. İç (alt) geçiş elementleri olarak da bilinir. E) Z bileşiklerinde değişken yükseltgen- C) Z elementinin temel hal elektron dağılı- me basamağına sahiptir. mında tüm orbitalleri tam doludur. Periyodik sistemde en alt 2 satır- D) Atom hacimleri arasındaki ilişki X > Y > Z da gösterilen bu grubun elektron şeklindedir. dağılımı 4f ile sonlanan üyelerine lantanit, 5f ile sonlanan üyelerine E) X+ iyonu ile Z2+ iyonu aynı soygaz ato- aktinit adı verilir. Kimyasal özel- mu ile izoelektroniktir. likleri benzerdir. 8. U T 3A Grubu (13. grup) Y Z X • Toprak metalleri olarak bilinir- 11. İç geçiş metalleri ile ilgili, ler. I. Toplam sayısı 28’dir. • Elektron dizilimleri np 1  ile biter. II. Kimyasal özellikleri benzerdir. III. Açısal momentum kuantum sayısı 3 • Değerlik elektron sayıları 3’tür. olan orbitallerinde elektron bulunur. • B, AI, Ga, In, TI elementlerinden Yukarıdaki periyodik tabloda verilen ele- yargılarından hangileri doğrudur? oluşur. mentlerden hangisi bileşiklerinde değiş- ken değerlik alır? • Bor yarı metal, Al amfoter me- taldir. • Kararlı bileşiklerinde genellikle A) X  B) Y  C) Z  D) T  E) U 3+ yükseltgenme basamağında A) Yalnız I  B) Yalnız III  C) I ve III bulunur.   D) II ve III  E) I, II ve III  9. Geçiş metali olduğu bilinen bir ele- 12. I. X : ....... ns2 mentle ilgili aşağıdaki yargılardan han- II. Y : ....... mp2 gisi kesinlikle doğrudur? III. Z : ....... wd2 A) Temel hal elektron dağılımı ns2 (n-1) dx ile sonlanır. Yukarıda temel hal elektron dağılımla- rındaki son terimleri verilen X, Y, Z ele- B) Oda koşullarındaki fiziksel hali katıdır. mentlerinden hangilerinin metal olduğu C) Oksit ve hidroksit bileşikleri bazik karak- kesindir? (n, m, w farklı baş kuantum sa- yılarını ifade etmektedir.) terlidir. D) Elektriği iletir. A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) Yalnız III E) +1 yüklü iyonu soy gaz elektron düze- ÜNİTE - 1   D) I ve II  E) I ve III  nindedir. MODERN ATOM TEORİSİ 7.C 8.C 9.D 10.D 11.E 12.C 36

PERİYODİK TABLODA GRUPLAR - 2 Test / 15 1. Periyodik tabloda 5A grubunda yer alan 4. Aşağıdaki bileşiklerden hangisinin özel- 4A Grubu (14. grup) liği karşısında yanlış verilmiştir? elementlerle ilgili aşağıdaki yargılardan • Elektron dağılımları np2 ile son- hangisi yanlıştır? XY lanır. A) Temel hal elektron dağılımlarında son • Karbon grubu olarak bilinirler. terim p3 tür. A) Na2O Bazik oksit • C, Si, Ge, Sn, Pb elementlerinden B) Oksijence zengin bileşikleri bazik ka- B) Al2O3 Bazik oksit oluşur. rakter gösterir. C) SO3 Asit oksit • C ametal, Si ve Ge yarı metal C) Ametal üyeleri kararlı bileşiklerinde 3– iken Sn ve Pb metaldir ile 5+ arasında değerlik alırlar. D) CO Nötr oksit • Sn ve Pb, amfoter özellik göste- D) Grupta yukarıdan aşağıya doğru inildik- E) N2O Nötr oksit rir. çe ametalik özellikler azalır. 5A Grubu (15. grup) E) Küresel simetri özelliği gösterirler. • Azot grubu olarak bilinirler. • Elektron dizilimleri np3 ile biter. 2. 7N elementi ile ilgili aşağıdaki yargılar- 5. • N, P, As, Sb ve Bi elementlerin- den oluşur. dan hangisi yanlıştır? Y X • N ve P ametal, As ve Sb yarı A) Temel hal elektron dağılımı 1s22s22p3 Z T metal, Bi ise metaldir. şeklindedir. • Gruptaki ametaller kararlı bi- B) 1. elektron ilgisi pozitiftir. leşiklerinde 3– ile 5+ arasında C) N2O bileşiği asidik karakter gösterir. yükseltgenme basamağında D) Hidrojenli bileşikleri bazik karakter gös- bulunur. Bi metal olduğu için 3+ ve 5+ değerlik alır. terir. E) Bileşiklerinde 3- ile 5+ arasında yük- Yukarıda verilen periyodik tablo ile ilgili • Azot elementinin oksitleri nötr seltgenme basamağına sahiptir. aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (NO, N2O) veya asidik karakter- de (NO2, N2O3, N2O5), hidrojenli A) T bileşiklerinde 2− ile 6+ aralığında de- bileşikleri ise (NH3 , N2H4) bazik karakterde bulunur. ğerlik alır. B) Z nin hidrojenli bileşikleri bazik karak- ter gösterir. C) X elementinin temel hal elektron dağı- 6A Grubu (16. grup) • Oksijen grubu ya da kalkojenler lımında son terim 5s1 dir. olarak bilinirler. D) Y elementi bileşiklerinde yalnızca 2+ • Elektron dizilimleri np4 ile bi- yüke sahiptir. ter. E) ZT2 bileşiğinin sulu çözeltisi asidiktir. • O, S, Se, Te ve Po elementlerin- den oluşur. 3. • X su ile tepkimeye girerek H2 gazı açı- • O, S, Se ametal iken Te ve Po yarı metaldir. ğa çıkaran, doğada bileşikleri şeklinde bulunan bir baş grup elementidir. • Oksijen dışında kararlı bileşik- lerinde 2– ile 6+ arasında yük- • Y bileşiklerinde değişken + değerlik seltgenme basamağında bulu- alabilen bir metaldir. nur. • Z bileşiklerinde 2- ile 6+ arasında. de- 6. 5A grubu elementleriyle ilgili aşağıdaki ğerlik alabilen bir elementtir yargılardan hangisi kesinlikle doğrudur? Buna göre X, Y ve Z elementlerinin atom numaraları aşağıdakilerden han- A) Oksijenli bileşikleri asidik karakter gös- gisi olabilir? terir. XYZ B) Temel hal elektron dağılımları küresel simetriktir. A) 11 30 8 C) Bileşiklerinde 3− yükseltgenme basa- B) 14 26 8 mağına sahip olabilir. C) 19 30 16 D) Ametallerle iyonik yapılı bileşik oluştu- rur. D) 3 24 16 E) +5 yüklü iyonu soy gaz elektron düze- E) 4 34 34 nindedir. ÜNİTE - 1 1.B 2.C 3.D 4.B 5.A 6.B 37 MODERN ATOM TEORİSİ

PERİYODİK TABLODA GRUPLAR - 2 Test / 15 7A Grubu (17. grup) 7. Periyodik tabloda bulunan elementlerle 10. XZ YT • Halojen grubu olarak bilinirler. ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yan- Elektron dizilimleri np5 ile bi- lıştır? ter. Üyesi olan F, Cl, Br, I ametal iken At yarı metaldir. A) Elektron dağılımı 3s2 ile sonlanan ele- • F, bileşiklerinde sadece 1– de- ment bileşiklerinde yalnızca 2+ yük Yukarıda verilen periyodik tablodaki X, ğerlik alırken diğer elementler alan bir toprak alkali metalidir. Y, Z ve T elementleri ile ilgili aşağıdaki bileşiklerinde 1– ve 7+ arasın- ifadelerden hangisi yanlıştır? da yükseltgenme basamağında B) Elektron dağılımı 3d6 ile sonlanan ele- A) HT bileşiğinin asidik karakteri HZ bile- bulunur. ment 4. periyotta yer alan ve bileşikle- şiğinden yüksektir. • Hidrojenli bileşikleri asittir. Asi- rinde değişken değerlik alan bir geçiş B) XO2 ve X2O5 bileşikleri asidik karakter dik karakter, grupta aşağı inil- metalidir. gösterir. dikçe artar. C) Elektron dağılımı 2p5 ile sonlanan ele- C) X’in kovalent çapı, Z’nin kovalent ça- HI > HBr > HCl > HF ment elektron ilgisi en yüksek olan ha- pından büyüktür. NOT: lojendir. D) T elementinin Z elementine göre atom HF zayıf asit, HCI, HBr, HI kuv- hacmi ve elektron ilgisi yüksek, elekt- vetli asittir. D) 3. periyot 16. grupta yer alan element ronegatifliği düşüktür. bileşiklerinde 2− ile 6+ arasında yük- seltgenme basamağında bulunabilir. E) Z2’nin kaynama noktası T2’ninkinden yüksektir. • Flor ile klor oda koşullarında E) 3. periyot 13. grupta bulunan element gaz, brom sıvı, iyot ve astatin asitlerle ve kuvvetli bazlarla tepkime katıdır. verir. • Flor, ametalik karakteri, elekt- ronegatifliği en yüksek ele- 8. Soy gazlar ile ilgili, menttir. • Klor, elektron ilgisi en yüksek I. Elektron dağılımı p6 ile sonlanır. 11. 9F, 17Cl ve 35Br elementleri ile ilgili aşa- elementtir. II. Bileşik oluşturmazlar. ğıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? • Grupta yukarıdan aşağıya inil- dikçe erime ve kaynama nok- III. Oda koşullarında tek atomlu gaz ola- A) Temel hal elektron dağılımlarında son tası artar. rak bulunur. terim p5 dir. yargılarından hangileri kesinlikle doğ- B) HF bileşiği zayıf, HCl ve HBr kuvvetli rudur? asittir. A) Yalnız I  B) Yalnız III  C) I ve III C) Elektron ilgileri arasındaki ilişki, F > Cl > Br dir. 8A Grubu (18. grup)   D) II ve III  E) I, II ve III  D) Kaynama noktaları arasındaki ilişki • Soygazlar olarak bilinirler. 9. X Br2 > Cl2 > F2 dir. U E) F bileşiklerinde sadece 1– yükseltgen- • Grupta sırasıyla He, Ne, Ar, Kr, Y T Xe, Rn ve Og bulunur. me basamağına sahipken Cl ve Br de- Z ğişken değerliklidir. • Temel hal elektron dağılımları p6 ile sonlanır. (He: 1s2) Yukarıda verilen periyodik tablodaki X, 12. X elementi, Y elementi ile iyonik yapılı XY2 Y, Z, T ve U elementleri ile ilgili aşağıda- • Tüm orbitalleri tam dolu oldu- ki ifadelerden hangisi yanlıştır? bileşiğini oluşturmaktadır. ğundan tam küreseldirler. Bu nedenle elektron dağılımı en A) X ile Y atomlarının temel hal elektron Buna göre, kararlı elementlerdir. dağılımında son orbitalin türü aynıdır. I. Y, 17CI ise, X 2A grubundadır. • Kr ve Xe dışında bileşik oluştur- B) Z elementinin kaynama noktası X ele- II. X, 12Mg ise, Y 7A grubundadır. mazlar. mentinden büyüktür. III. Bileşik elektron alış-verişi ile oluşmuş- • Erime ve kaynama noktaları tur. çok düşüktür . yargılarından hangileri kesinlikle doğ- • Grupta yukarıdan aşağıya inil- rudur? dikçe erime ve kaynama nok- tası artar. C) Y ile T arasında iyonik yapılı YT2 bileşi- ği oluşur. D) YU2 bileşiğinde bulunan iyonların elekt- A) Yalnız I  B) Yalnız III  C) I ve III ron dağılımı aynıdır. ÜNİTE - 1 E) U elementinin elektron ilgisi ve elektro-   D) II ve III  E) I, II ve III  negatifliği diğer elementlerden yüksektir. MODERN ATOM TEORİSİ 38 7.C 8.B 9.E 10.E 11.C 12.B

YÜKSELTGENME BASAMAKLARI Test / 16 1. Yükseltgenme basamağıyla ilgili aşağı- 4. Na2Cr2O7 bileşiğinde bulunan Cr ato- Yükseltgenme Basamağı daki ifadelerden hangisi yanlıştır? munun yükseltgenme basamağı kaçtır? Bir taneciğin sahip olduğu elekt- A) 1+  B) 2+  C) 3+  D) 4+  E) 6+ riksel özelliği açıklayan ifadeye A) Elementlerin atomik hallerinin yükselt- yükseltgenme basamağı adı ve- genme basamağı sıfırdır. 5. I. KMnO4 rilir. Element atomlarının yük- seltgenme basamağı sıfırdır. B) Geçiş metallerinin tamamı bileşiklerin- II. K2SO3 Bileşiklerde ise bazı elementler de farklı yükseltgenme basamağına III. NaNO3 yalnızca tek yüksetgenme basa- sahip olabilir. Yukarıdaki bileşiklerden hangilerinde mağına sahipken bazı elementler farklı farklı yükseltgenme basa- C) Bir bileşiği oluşturan elementlerin yük- altı çizili elementin yükseltgenme basa- mağında bulunabilir. seltgenme basamağı toplamı daima mağı, değerlik elektron sayısına eşittir? sıfırdır. (7N, 16S, 25Mn) Örneğin; D) Elektron dağılımı s orbitaliyle biten me- Na+, K+, Ag+, Li+, Mg2+, Ca2+, Zn2+, taller bileşiklerinde daima tek değerlik AI3+, F– iyon yükleri verilen ele- alır. mentlerin sahip olduğu tek iyon yüküdür. E) Bir elementin yükseltgenme basamağı elektronegatiflik değerine bağlıdır. • Bazı elementler bileşiklerinde sadece tek tür yük alır. A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III Diğer elementlerin yükleri de-   D) II ve III  E) I, II ve III  ğişkenlik gösterir. 2. Aşağıdaki bileşiklerden hangisinde bi- • Bir bileşik ve iyonda bulunan taneciklerin yükleri hesaplanır- leşiği oluşturan katyon ve anyon karşı- ken önce sabit yüklüler yazılır. Daha sonra yükü bilinen (–) sında yanlış verilmiştir? yüklü tanecikler yazılır. Son olarak yükü bilinmeyen (+) Bileşik Katyon Anyon yüklü tanecikler hesaplanır. A) K2SO4 K+ SO42− 6. 8O elementi alkali metal olan X elementi B) (NH4)3PO4 NH4+ PO43− ile, Örneğin; C) BaCO3 Ba+ CO3− D) FeCI2 Fe2+ CI− I. X2O KMnO4 bileşiğinde K elementinin E) Zn(OH)2 Zn2+ yükü sabit ve 1+ dır. Yükü değiş- OH− II. X2O2 ken olan elementlerden önce ok- III. XO3 sijenin değeri yazılır (2–). Daha sonra Mangan’ın yükü hesaplanır. formüllerine sahip bileşiklerden hangi- K+MnxO42– lerini oluşturabilir? +1 + x + 4(2–) = 0 A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III x = 7+   D) II ve III  E) I, II ve III  NOT: Yükseltgenme basamağı 4– ile 3. U XZ 7+ aralığında yer alabilir. TY Örneğin; 7. I. N2O5 OF2 bileşiğinde yükü sabit olan iyon F –   yazılır. Oksijen atomunun II. K2SO3 III. Al(H2PO3)3 yükü hesaplanır. IV. NaMnO4 OxF2– Yukarıdaki periyodik tabloda verilen ele- mentlerden hangisi karşısındaki yükselt- x + 2(–1) = 0 genme basamağına sahip olamaz? x = 2+ Element Yükseltgenme Yukarıdaki bileşiklerden hangilerinde Not: A) U basamağı altı çizili atom maksimum yükseltgen- Köklerde elementlerin yükseltgen- B) X 1- me basamağına ulaşmamıştır? me basamakları toplamı iyon yü- C) Y 1+ D) Z 6+ (7N, 15P, 16S, 25Mn) küne eşittir. E) T 7+ 3+ A) I ve II  B) Yalnız IV  C) II ve III   D) II ve IV  E) III ve IV  ÜNİTE - 1 39 1.B 2.C 3.D 4.E 5.C 6.B 7.C MODERN ATOM TEORİSİ

YÜKSELTGENME BASAMAKLARI Test / 16 Soru: 8. Aşağıda verilen bileşiklerden hangisin- 11. I. KMnO4 de hidrojen atomunun yükseltgenme II. CaSO4 SO2 bileşiğindeki elementlerin basamağı diğerlerinden farklıdır? III. Mg3(PO4)2 yükseltgenme basamaklarını he- IV. Na2Cr2O7 saplayınız. A) MgH2  B) H2O2  C) H2Cr2O7 Yukarıda bileşiklerden hangilerinde altı   D) NH3  E) CH4  çizili atomların yükseltgenme basa- makları birbirine eşittir? Çözüm: Örnekte sabit değerlikli katyon A) I ve II  B) I ve IV  C) II ve III bulunmamaktadır.   D) II ve IV  E) III ve IV  S bileşiklerinde farklı yükseltgen- me basamaklarında bulunabilir. 9. X: 1s2 2s2 2p6 3s2 12. I. NH3 O’nun ise flor dışındaki ametaller- le oluşturduğu bileşiklerde yükselt- Y: 1s2 2s2 2p5 II. HCI genme basamağı genellikle 2–’dir. Z: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p4 III. HCIO3 SO2 IV. SO2 1.x + 2.(–2) = 0 ´ x = 4+ V. H2CrO4 Yukarıdaki bileşikler altı çizili olan ele- Yukarıda elektron dağılımı verilen ele- mentlerin iyonik bileşiklerindeki iyon mentlerin yükseltgenme basamakları arta- yükü aşağıdaki seçeneklerden hangi- cak şekilde sıralanmaya çalışılmış ancak sinde doğru verilmiştir? iki bileşik yanlış sıra ile yazılmıştır. XYZ Buna göre, sıralamanın doğru olabil- mesi için hangi iki bileşiğin yeri değiş- A) 2+ 1– 6+ tirilmelidir? B) 1+, 2+ 5+ 2– Soru: C) 2+ 1– 2– A) I − II  B) I − III  C) II − III D) 1+, 2+ 1– 6+ I. HNO3 – N2O5 E) 2+ 7+ 6+   D) III − IV  E) III − V  II. H2S 2O7 – SO3 III. FeBr3 – FeO 13. Yukarıda verilen bileşik çiftlerin- den hangilerinde altı çizili atom- Y ların yükseltgenme basamağı ay- X nıdır? A) Yalnız I B) Yalnız III T C) I ve II D) II ve III ZQ E) I, II ve III 10. I. N2O3 Çözüm: II. NH3 Yukarıdaki periyodik tabloda bazı ele- III. KNO3 mentlerin yeri gösterilmiştir. 1+ 5+ 2− 5+ 2− IV. N2H4 Yukarıdaki bileşiklerde bulunan azot (N) Buna göre aşağıdaki bileşiklerden han- I. HNO3 – N2O5 gisinde altı çizili atomun yükseltgenme atomlarının yükseltgenme basamakları basamağı karşısında yanlış verilmiştir? 1+  6+ 2− 6+ 2− arasındaki ilişki aşağıdaki seçenekler- den hangisinde doğru verilmiştir? II. H2S 2O7 – SO3 A) III > I = II > IV  3+ 1− 2+ 2− B) III > I > IV > II  Yükseltgenme C) I > II > III > IV Basamağı III. FeBr3 – FeO Bileşik I. ve II. bileşiklerdeki altı çizili A) Z2T5 5+ elementlerin yükseltgenme basa- B) YQT4 6+ makları aynıdır. C) YT2 2- D) YZT4 6+ Cevap: C E) YZT4 2+ D) I > III > IV > II ÜNİTE - 1 E) II > III > IV > I MODERN ATOM TEORİSİ 40 8.A 9.C 10.B 11.D 12.D 13.C

PERİYODİK SİSTEM BÖLÜM TESTİ - 1 Test / 17 1. U ZX 3. Periyodik cetvelin aynı periyodunda bulu- Soru: Y nan X, Y ve Z elementleri ile ilgili, T X: Bileşiklerinde yalnızca 2+ yükselt- Periyodik tabloda atom hacimleri- genme basamağına sahiptir. Değerlik nin arttığı yönlerde, I. İyonlaşma enerjisi elektronları tek tür orbitalde bulunur. Y: Metallerle iyonik , ametallerle kovalent II. Elektronegatiflik Yukarıda verilen periyodik tablodaki X, bağ oluşturur. Küresel simetri karakter III. Metalik karakter Y, Z, T ve U elementleri ile ilgili aşağıda- özelliklerinden hangileri genellikle ki ifadelerden hangisi yanlıştır? gösterir. azalır? A) Elektronegatifliği en büyük atom X, en Z: Hidrojenli ve oksijenli bileşikleri asidik B) Yalnız III küçük atom T’dir. karakter gösterir. Temel halde 1 tane A) Yalnız I C) I ve II D) I ve III B) X ile Z arasında kovalent karakterli ZX2 yarı dolu orbitale sahiptir. bileşiği oluşur. E) I, II ve III Buna göre, aşağıdakilerden hangisi C) Y ile Z arasında oluşan YZ bileşiğinde- ki iyonların elektron dağılımları aynıdır. yanlıştır? D) UX bileşiği asidik, T2Z bileşiği bazik A) İyonlaşma enerjileri arasındaki ilişki Çözüm: karaktere sahiptir. Z > Y > X’tir. E) T atomundan 1 elektron koparmak için B) X atomunun sülfat iyonu ile oluşturaca- Atom hacmi periyodik tabloda yu- gereken enerji Y atomundan büyüktür. karıdan aşağıya inildikçe artarken, ğı bileşiğin 1 formülünde 6 atom bulu- soldan sağa gidildikçe genellikle nur. azalır. C) Y atomu 11Na atomu ile Na3Y bileşiği • İyonlaşma enerjisi, soldan sağa oluşturur. genellikle artarken yukarıdan aşağıya genellikle azalır. D) Z’nin atom çapı, X ve Y atomlarından • Elektronegatiflik soldan sağa büyüktür. genellikle artarken yukarıdan E) XO bileşiği bazik karaktere sahiptir. aşağıya genellikle azalır. • Metalik karakter, soldan sağa genellikle azalırken yukarıdan aşağıya genellikle artar. Cevap: C Soru: 2. I 4. Baş grup elementi olduğu bilinen X ele- Aşağıda buluan bileşikler yapı- larında bulunan S atomlarının II ment atomunun ilk üç elektronunun kopa- yülseltgenme basamaklarına göre rılması sırasında gerçekleşen enerji deği- ikişerli gruplara ayrılıyor. şimlerinin denklemleri aşağıda verilmiştir. X(g) + 520 kJ → X(+g) + e– Buna göre hangi bileşik boşta kalır? X(+g) + 7300 kJ → X(2g+) + e– III A) K2SO4 B) MgS2O3 X(2g+) + 11815 kJ → X(3g+) + e– C)NaHSO3 D)CaS2O7 E) SO2 X. İyonlaşma enerjisi Buna göre X elementi ile ilgili aşağıdaki Y. Değerlik elektron sayısı yargılardan hangisi yanlıştır? Çözüm: Z. Atom hacimleri, A) Su ile tepkime vererek H2 gazı açığa Bileşiklerdeki S atomlarının yü- X, Y, Z özellikleri periyodik tabloda yu- çıkarır. seltgenme basamakları sırası ile karıda belirtilen ok yönlerinin hangile- rinde artar? B) Bulunduğu periyotta 1. iyonlaşma 6+, 2+, 4+, 6+ ve 4+ şeklindedir. (İstisnalar gözönüne alınmayacak) X Y Z enerjisi en küçük olan baş grup ele- A) I II ve III II ve III B) III II ve III I ve II mentidir. Cevap: B C) III I ve II C) Temel hal elektron dağılımında en son D) II ve III III II ve III E) I ve II II ve III II ve III orbitalin açısal momentum kuantum I ve II sayısı 0 dır. D) 1. elektron ilgisi -520 kJ/mol’dür. E) Temel hal elektron dağılımı küresel si- ÜNİTE - 1 metriktir. 1.E 2.C 3.D 4.D 41 MODERN ATOM TEORİSİ

PERİYODİK SİSTEM BÖLÜM TESTİ - 1 Test / 17 5. Z 8. Halojenlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden X Soru: hangisi yanlıştır? Baş grup elementi olan aX, a+1Y ve TY A) Elektron dağılımları ns2 np5 ile sonlanır. a+2Z atomlarından Y’nin değerlik elektron sayısı en büyük, çapı ise Yukarıda verilen periyodik tablodaki X, B) Bileşiklerinde −1 iyon yüküne sahip ola- en küçüktür. Y, Z ve T elementleri ile ilgili aşağıdaki bilirler. ifadelerden hangisi yanlıştır? Buna göre; X, Y, Z elementleriyle C) Hidrojenli bileşiklerinin asidik karakte- ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi A) X elementi bileşiklerinde daima –1 ri elektronegatiflik değerleriyle doğru yanlıştır? yükseltgenme basamağına sahiptir. orantılıdır. A) Y oda koşullarında gaz halinde B) Y elementi ile Z elementinin değerlik D) Erime ve kaynama noktaları atom nu- bulunur. elektron sayısı aynıdır. maralarıyla doğru orantılı olarak değişir. B) Z nin 1. iyonlaşma enerjisi X C) Y+2 ile T+1 iyonu izoelektroniktir. E) Bulunduğu periyotta elektronegatifliği den küçüktür. D) X ile Y arasında oluşan bileşiğin iyonik en yüksek elementlerdir. C) X ile Z elementinin yarı dolu karakteri kovalent karakterinden bü- 9. X : 3 periyot halojeni orbital sayısı eşittir. yüktür. E) Y elementi doğada moleküler olarak Y : 4. periyot geçiş elementi D) Y elementinin elektron ilgisi bulunur. Z : 4. periyot toprak metali pozitiftir. Periyodik sistemdeki konumları verilen E) X ile Y arasında elektron or- elementler ile ilgili, taklaşması sonucu XY bileşiği oluşur. I. X ile Z arasında ZX3 iyonik bileşiği olu- şur. Çözüm: 6. Temel hal elektron dağılımı s2 ile biten II. Y metaldir. Bir periyotta atom hacmi en kü- bir atom ile ilgili aşağıdakilerden hangi- çük, değerlik elektron sayısı en si kesinlikle doğrudur? III. Z’nin çekirdek yükü, X inkinden 14 faz- ladır. büyük atom soygazdır. Bu nedenle A) 1. iyonlaşma enerjisi atom numarası X halojen ya da 1H, Y soygaz, Z kendinden 1 düşük olan atomdan bü- yargılarından hangileri doğrudur? alkali metaldir. Soy gazlar oda koşullarında gaz yüktür. A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III halinde bulunan elektron ilgileri B) Asitler ile tepkime vererek H2 gazı pozitif elementlerdir. Alkali me-   D) II ve III  E) I, II ve III  tallerin iyonlaşma enerjisi halo- oluşturur. jenlerden ve 1H’den azdır. C) Oda koşullarında gaz halinde bulunur. D) 2+ yüklü iyonu soygaz elektron düzeni- Elektron dağılımları incelendiğin- de alkali metal, halojenler ve 1H’in ne sahiptir. yarı dolu orbitallerinin sayısının 1 E) Elektronegatiflik değeri yüksektir. olduğu görülür. Y soygaz olduğu için bileşik oluş- 10. Periyodik tabloda yer alan baş grup ele- turmaya eğilimli değildir. mentleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden Cevap: E hangisi yanlıştır? 7. 2+ yüklü iyonunun elektron dağılımı A) Halojenlerin hidrojenli bileşiklerinin asidik karakteri çapı ile doğru orantılı [Ar]3d3 şeklinde olan atomla ilgili aşa- olarak değişir. ğıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? B) Aynı periyotta bulunan atomların çapı, değerlik elektron sayısı ile doğru oran- ÜNİTE - 1 MODERN ATOM TEORİSİ A) Temel hal elektron dağılımı küresel si- tılı olarak değişir. metri karakteri göstermez. C) Alkali metallerin metalik karakteri ile B) Periyodik tabloda 3. periyot 5B gru- atom çapları yukarıdan aşağıya artar. bunda yer alır. D) Aynı periyotta bulunan elementlerin C) Bileşiklerinde değişken yüke sahiptir. elektronegatiflik değeri ile elektron ilgi- leri genellikle aynı yönde değişir. D) Temel hal elektron dağılımında açısal momentum kuantum sayısı 0 olan 8 E) Aynı grupta atom çapı arttıkça 1 elekt- elektron bulunur. ron koparmak için gereken enerji azalır. E) Temel halde yarı dolu orbital sayısı 5.E 6.A 7.B 8.C 9.E 10.B 3’tür. 42

PERİYODİK SİSTEM BÖLÜM TESTİ - 2 Test / 18 1. Periyodik tablo ile ilgili aşağıdaki yargı- 4. Aynı soygaz ile izoelektronik oldukları bili- lardan hangisi kesinlikle doğrudur? nen Xa ile Yb iyonlarının çapları arasında- Soru: A) Geçiş metalleri bileşiklerinde değişken ki ilişki Xa > Yb şeklindedir. Temel halde elektron dağılımı, yükseltgenme basamağına sahiptir. Buna göre, X ve Y elementi ile ilgili aşa- X: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p1 B) Temel hal elektron dağılımında baş ku- antum sayısı büyük olan atomun, kü- ğıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle şeklinde olan X elementi ,Y ele- çük olan atoma göre çapı büyüktür. doğrudur? menti ile elektron alışverişi so- C) Elektron ilgisi pozitif olan elementler bileşik oluşturamaz. A) Yb anyon ise Xa katyondur. nucunda X2Y3 formülünde bileşik oluşuyor. Oluşan bileşikteki iyonlar D) Alkali metallerin 1+ yüklü iyonlarının temel hal elektron dağılımındaki orbi- B) X’in atom numarası Y’ninkinden kü- izoelektroniktir. taller tam doludur. Buna göre, Y elementi ile ilgili aşa- çüktür. ğıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? E) Elektronegatifliği yüksek atomların ok- sitleri asidik karakter gösterir. C) X ile Y arasında iyonik bağlı bileşik oluşur. A) Periyodik tabloda 2. periyot D) X atomunun 1. iyonlaşma enerjisi Y 6A grubunda yer alır. atomununkinden küçüktür. B) Temel hal elektron dağılımında E) X ve Y’nin temel hal elektron dağılı- son orbitalin açısal momen- mında son terimin baş kuantum sayısı tum kuantum sayısı 1 dir. farklıdır. C) Bileşiklerinde 2- ile 6+ arasın- da değerlik alır. 2. • Xm ile Yn iyonu aynı soygaz ile izoelekt- D) Bulunduğu grubun çapı en kü- çük atomudur. roniktir. 5. Değerlik elektron E) Küresel simetri karakter gös- • X ile Y arasında oluşan iyonik bileşiğin 1 termez. formülünde 3 atom bulunmaktadır. Son terim sayısı • Y atomunun X atomuna göre temel hal X: 3p 5 elektron dağılımında tam dolu orbital sa- yısı fazladır. Y: 3d 3 Buna göre aşağıdaki yargılardan hangi- Z. 4s 1 Çözüm: si kesinlikle yanlıştır? X,Y ve Z atomlarının temel hal elektron X, 3A grubunda yer alan, bileşik- A) X- iyonu küresel simetri özellik gösterir. lerinde (+3) değerliğe sahip ele- B) Xm iyonundan 1 elektron koparmak için dağılımdaki son terim ve değerlik elektron menttir. Oluşan bileşiğin formülü gerekli enerji, Yn iyonundan küçüktür. sayısı yukarıda verilmiştir. göz önüne alınırsa Y atomu 2- C) Xm iyonunun çapı, Yn iyonundan bü- yüke sahip olmalıdır. X3+ iyonu 10 Buna göre X, Y ve Z elementleri ile ilgili elektron içerdiğine göre kendisiyle yüktür. D) Y2+ iyonu küresel simetri özellik göste- aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? izoelektronik olan Y2- iyonu da 10 rir. elektron içerir. Bu nedenle Y ato- E) X atomunun 1. iyonlaşma enerjisi, Y A) X, küresel simetri karakteri gösteren munun proton sayısı 8 dir. atomunun 1. iyonlaşma enerjisinden küçüktür. baş grup elementidir. Buna göre, Y atomunun elektron B) X ametal, Y ve Z metaldir. dağılımı; C) Elektronegatiflik değerleri arasındaki 1s2 2s2 2p4 şeklinde olmalıdır. ilişki X > Y > Z’dir. Y atomu periyodik tabloda 2. peri- D) X ile Y arasında oluşan bileşikte bağla- yot 6A grubunda yer alır. rın kovalent karakteri vardır. Temel hal elektron dağılımında E) Y elementi doğada moleküler olarak son orbitalin türü p olduğu için 3. Bileşiklerinde yalnızca 2+ ve 3+ yükselt- bulunur. açısal momentum kuantum sayısı genme basamaklarına sahip olabilen bir 1 dir. Bulunduğu grup olan 6A’nın elementle ilgili, en küçük hacimli atomu olan I. Oda koşullarında katı olarak bulunur. Y’nin elektron dağılımı p4 ile son- II. n:4, ve l :1 olan orbitalinde elektron 6. Element Periyodik sistemdeki bloğu landığından küresel simetri ka- bulunur. rakteri göstermez. Bileşiklerinde III. 2+ iyonu küresel simetri karakter gös- 1. 25Mn a. s 6+ yük alamaz. Çünkü 6+ yük 3. terir. 2. 16S b. p periyottan itibaren başlar. 3. 20Ca c. d yargılarından hangileri kesinlikle doğ- Cevap: C rudur? Yukarıdaki elementler ve periyodik sis- temdeki bloğu aşağıdakilerin hangisin- de doğru olarak eşleştirilmiştir? A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve III A) 1a, 2b, 3c  B) 1a, 2c, 3b  C) 1b, 2a, 3c   D) 1c, 2a, 3b  E) 1c, 2b, 3a    D) II ve III  E) I, II ve III  ÜNİTE - 1 43 1.D 2.E 3.A 4.B 5.E 6.E MODERN ATOM TEORİSİ

PERİYODİK SİSTEM BÖLÜM TESTİ - 2 Test / 18 Soru: 7. 6X, 7Y ve 8Z elementleri ile ilgili aşağıda- 10. İyonlaşma enerjisi ki ifadelerden hangisi yanlıştır? Aşağıdaki bileşiklerden hangisinde 10 600 7730 kükürt elementinin yükseltgenme A) Değerlik orbitallerinin açısal momen- basamağı diğerlerinden farklıdır? tum kuantum sayıları aynıdır. A) Na2S2O7  B) KHSO4  C) SO3 B) Yarı dolu orbital sayıları arasındaki iliş- 1445   D) CaSO4  E) MgSO3  ki Y > X = Z’dir. 734 C) İyonlaşma enerjileri arasındaki ilişki Kopan Y > Z > X şeklindedir. 1 2 3 4 elektron Çözüm: D) X ile Z arasında elektron ortaklaşması sayısı sonucu XZ2 bileşiği oluşabilir. Na2+ Sx2O27– Yukarıda baş grup elementi olan X atomu- +2 + 2x – 14 = 0 ´ x = +6 E) Y elementinin iyonik bileşik oluşturur- nun kopan elektron sayısı ile kJ/mol cinsin- KHSO4 ken çapı azalır. den iyonlaşma enerjsi değişimi görülmek- +1 + 1 + x – 8 = 0 tedir. x = +6 8. 4. periyotta yer alan X elementinin değerlik Buna göre X elementi ile ilgili, SxO32– elektron sayısı 6’dır. I. Bileşiklerinde yalnızca 2+ yükseltgen- me basamağına sahiptir. x – 6 = 0 ´ x = +6 Buna göre X ile ilgili, Ca2+SxO42– II. Elektron ilgisi pozitiftir. +2 + x – 8 = 0 ´ x = +6 I. Değerlik orbitalleri s ve p ise temel hal- Mg2+SxO32– de yarı dolu orbital sayısı 2’dir. III. Temel hal elektron dağılımında yarı +2 + x – 6 = 0 ´ x = +4 dolu orbitali bulunmaz. II. Değerlik orbitalleri s ve d ise temel hal- Cevap: E de yarı dolu orbital sayısı 6’dır. yargılarından hangileri doğrudur? III. Bileşiklerinde +6 yükseltgenme basa- mağına sahip olabilir. A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II yargılarından hangileri doğrudur?   D) II ve III  E) I, II ve III  Soru: A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III Aşağıdaki oksitlerden hangisinin   D) II ve III  E) I, II ve III  bazik karakterinin daha fazla ol- ması beklenir? 9. Periyodik tabloda aynı periyotta bulunan X 11. ZT (6C, 11Na, 13AI, 19K, 20Ca) ve Y baş grup elementleriyle ilgili, Y A) Na2O  B) CaO   C) AI2O3 X   D)  CO2  E)  K2O  • X elementi nitrat iyonuyla oluşturabildiği bileşiğin bir formülünde 13 atom bulun- maktadır. Çözüm: • Y elementinin sülfat ile oluşturabildiği bi- Yukarıdaki periyodik tabloda bazı ele- leşiğin bir formülünde 6 atom bulunmak- mentlerin yeri gösterilmiştir. Metal atomlarının oksitleri genel- tadır. likle bazik karakterlidir. Bir ele- Buna göre, yerleri gösterilen element- mentin metalik karakteri artıkça bilgileri veriliyor. lerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi oksidinin bazik karakteri de artar. yanlıştır? Buna göre X ve Y elementleriyle ilgili, Periyodik tabloda metalik ka- A) XOH bileğinin bazik karakteri, YOH bi- rakter sağdan sola ve yukarıdan I. Atom numaraları arasındaki fark 1’dir. leşiğinden fazladır. aşağıya inildikçe artar. Periyodik tablodaki yerlerine göre oksitleri- II. Elektron dağılımlarında son orbitalin B) X ile T arasında oluşan bağın iyonik nin bazlıklarının karşılaştırılması, açısal momentum kuantum sayıları karakteri Y ile Z arasındaki bağdan bü- farklıdır. yüktür. K2O > Na2O > CaO > AI2O3 şeklindedir. III. X atomunun 1. iyonlaşma enerjsi Y C) Atom hacimleri arasındaki ilişki atomundan fazladır. X > Y > Z > T şeklindedir. CO2 ise asidik karakter sergileyen D) Z ile T arasında elektron ortaklaşması bir ametal oksittir. yargılarından hangileri kesinlikle doğ- rudur? ile bağ oluşur. Cevap: E E) Y elementinin metalik aktifliği, X ele- A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II mentininkinden fazladır. ÜNİTE - 1   D) II ve III  E) I, II ve III  7.E 8.E 9.B 10.E 11.E MODERN ATOM TEORİSİ 44

ÜNİTE TESTİ - 1 Test / 19 1. X2+ ve Y3− iyonları aynı soygaz ile izoe- 4. I. CaO Soru: lektroniktir. II. MgO2 Tanecik Yarıçap (pm) Buna göre, aşağıdaki yargılardan han- III. OF2  X  121 gisi yanlıştır? Xa 137 IV. H2O2 Ya 194 A) X2+ iyonunun çapı, Y3− iyonunun ça- pından küçüktür. Yukarıdaki bileşiklerden hangilerinde  Y   b oksijen atomunun yükseltgenme basa- B) X ve Y atomlarının temel hal elektron mağı aynıdır? Yukarıda bazı taneciklere ait yarı- dağılımı küresel simetriktir. çap değerleri verilmiştir. A) I ve II  B) I ve IV  C) II ve III C) X2+ ve Y3− iyonları için elektron başına Buna göre, düşen çekim kuvvetleri farklıdır.   D) II ve IV  E) III ve IV  I. X’den 1 elektron koparmak, Xa dan 1 elektron koparmaktan D) X2+ iyonundan 1 elektron koparmak, zordur. Y3−  taneciğine göre daha kolaydır. II. X ile Y aynı grupta ise, Y ato- E) X ve Y elementlerinin temel hal elekt- munun elektron içeren orbital ron dağılımında son terimi için n ve l sayısı X’den büyüktür. değerleri farklıdır. III. b değeri 214 olabilir. 2. Kükürt (16S) elementi ile ilgili, aşağıda- yargılarından hangileri doğrudur? kilerden hangisi yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II A) Bileşiklerinde 2− ile 6+ arasında yük- 5. m = −1 de 4 elektronu bulunan bir ele- C) I ve II seltgenme basamağına sahiptir. D) II ve III B) 9F atomuyla yaptığı bağda kısmen + ment periyodik sistemin, E) I, II ve III yüklüdür. I. 3. periyot 6A C) 1. iyonlaşma enerjisi 15P ve 17Cl atom- larından düşüktür. II. 4. periyot 2A D) −2 yüklü iyonunun çapı 17Cl− iyonunun III. 4. periyot 5B Çözüm: çapından küçüktür. belirtilen konumlarından hangilerinde Xa taneciğinin çapı X taneciğin- E) Periyodik tablonun 16. grubunda bulu- bulunabilir? den fazla olduğuna göre Xa an- nur. yondur. Dolayısıyla Xa taneciğinin A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) Yalnız III elektron sayısı X atomundan bü- 3. Periyodik tablo ile ilgili aşağıdaki yargı- yük olduğundan elektron kopar-   D) I ve II  E) I, II ve III  mak daha kolaydır. lardan hangisi yanlıştır? Xa iyonun çapı, Ya dan küçük oldu- A) Elektron dağılımı ns2 np5 ile sonlanan ğunda aynı grupta X daha yuka- atomların hidrojenlenle yaptıkları bile- rıdadır. Dolayısıyla orbital sayısı şikler asidik karakter gösterir. daha küçüktür. Ya anyon, Y atom olduğuna göre b değeri 194’den kü- B) Elektron dağılımı ns2 (n−1)dx ile son- çük olmalıdır. lanan elementler bileşiklerinde farklı pozitif değerlik alabilir. Cevap: C C) Elektron dağılımı p6 ile sonlanan ele- 6. Bir X atomunun kJ/mol cinsinden ilk 6 mentler doğada tek atomlu gaz halinde bulunur. iyonlaşma enerjisi, D) Elekton dağılımı d6, d7 ve d8 ile sonla- İ.E1 İ.E2 İ.E3 İ.E4 İ.E5 İ.E6 nan elementler 8B grubunda yer alır. 496 4565 6912 9540 13360 16610 E) Elektron dağılımı s1 ile biten elementler şeklindedir. bulunduğu periyotta en küçük hacimli Buna göre, X elementiyle ilgili aşağıda- atomlardır. ki yargılardan hangisi doğrudur? 1.D 2.D 3.E 4.D 5.E 6.D A) Temel hal elektron dağılımda son terim MODERN ATOM TEORİSİ ÜNİTE - 1 2s1 dir. B) Doğada elementel halde bulunur. C) +2 yüklü iyonu küresel simetri özellik gösterir. D) Bulunduğu periyotta elektronegatifliği en düşük elementtir. E) Bileşik oluştururken atom çapı artar. 45

ÜNİTE TESTİ - 1 Test / 19 Soru: 7. X: 1s2 2s2 2p6 3s2 10. X, Y, Z ve T elementleri ile ilgili, Aşağıda verilen taneciklerden han- Y: 1s2 2s2 2p5 • T ile X arasında elektron alışverişi so- gisinden 1 elektron koparmak için nucunda bileşik oluşur. gereken enerji daha büyüktür? Yukarıda elektron dağılımları verilen X ve Y atomları arasında oluşacak bile- • X in hem yarıçapı hem de 1. iyonlaşma A) 8O2-  B) 10Ne  C) 13AI3+ şikle ilgili; enerjisi Y den büyüktür.   D) 17CI-  E) 19K+  I. Formülü XY2’dir. • Z bileşiklerinde −2 ile +6 arasında yük- Çözüm: II. Yapısında bulunan iyonlar izoelektro- seltgenme basamağına sahip olmak- tadır. Bir tanecikten 1 elektron koparıl- niktir. ması için gereken enerji elektron • T nin gaz halinde 1 elektron alması ve dağılımının kararlılığına ve proton III. Bileşik oluştururken X atomunun çapı vermesi olayları endotermiktir. sayısına bağlıdır. azalmış Y atomunun çapı artmıştır. Seçenekler incelendiğinde tanecik- bilgileri veriliyor. lerin elektron sayılarının 10 veya 18 yargılarından hangileri doğrudur? olduğu görülmektedir. Dolayısıyla Buna göre X, Y, Z ve T elementlerinin tüm taneciklerin elektron dağılımı A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II periyodik tabloda bulundukları yerler oldukça kararlıdır. Bununla birlikte aşağıdakilerden hangisi olabilir? periyodik tabloda yukarıdan aşağı   D) I ve III  E) I, II ve III  inildikçe iyonlaşma enerjisi azal- dığından 10 elektronlu taneciklerin A) T iyonlaşma enerjisi daha büyüktür. 10 elektronlu taneciklerden ise pro- 8. X : .......ns2 Z ton sayısı büyük olanının elektron XY başına düşen çekim kuvveti daha Y : .......np2 büyüktür. Z : .......(n−1)d2 Cevap: C Temel hal elektron dağılımlarındaki son Soru: terimleri verilen elementler ile ilgili, Aşağıda verilen iyonlardan hangi- I. bulunduğu periyot B) XY sinin temel hal elektron dağılı- Z mında son terim yanlıştır? II. yarı dolu orbital sayısı T III.  = 0 olan elektron sayısı XY İyon Son terim C) Z niceliklerinden hangileri eşittir? A) 13AI3+ 2p6 T Y B) 16S4+ 3p2 A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) Yalnız III Z C) 21Sc2+ 3d1 D) D) 24Cr2+ 3d4   D) I ve III  E) II ve III  YT E) 26Fe3+ 3d4 X Z T Çözüm: E) Bir iyonun temel hal elektron da- ğılımı yapılırken öncelikle nötr X hale göre yapılır. Daha sonra + 9. X: 1s2 2s2 2p3 yük kadar elektron en üst enerji seviyesinden başlanarak silinir. Y: 1s2 2s2 2p5 d13eAdIi:r.1s32e-2kso2pa2rpıl6ırs3as2en3pü1stşteekkliin3-. Z: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p3 enerji seviyesinden kopar. Dolayı- sıyla son terim 2p6 olur. Yukarıda temel halde elektron dağılımı 1s2 2s2 2p6 3s2 3p4 şeklindedir. verilen elementlerle ilgili aşağıdaki yar- koparılırsa en üst orbital olan 146eS-: gılardan hangisi yanlıştır? 3p den kopar. Son terim 3p2 olur. A) 1. iyonlaşma enerjileri arasındaki ilişki 21Sc: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d1 Y > X > Z’dir. şeklindedir. 2 e- en üst seviyesi olan 4s den kopar. Son terim 3d 1   olur. 2şe4kClrin:d1esd2ir2.s222e-p6k3osp2ar3ılpır6sa4s1ö3ndce5 B) X ve Z atomlarının değerlik elektron- larının bulunduğu orbitaller için açısal 4s daha sonra 3d orbitalinde ko- momentum kuantum sayısı aynıdır. par. Son terim 3d4 olur. ş2e6Fkeli:nd1se2di2r.s232e-p6ko3psa2rı3lıprs6a4se2n 3d6 C) Y atomunun hidrojen ile yaptığı bileşik- üst ler asidiktir. enerji seviyesi 4s den 2, 3d den D) X ile Z atomu küresel simetri özelliği 1e− kopar. Son terim 3d5 olur. gösterirken Y atomu göstermez. Cevap: E E) Z atomunun elektronegatifliği Y ato- ÜNİTE - 1 mundan büyüktür. MODERN ATOM TEORİSİ 46 7.E 8.D 9.E 10.C

ÜNİTE TESTİ - 2 Test / 20 1. X: ........ 3s2 3. Y: ........ 3p3 Soru: Z: ........ 3d2 Yukarıda X, Y ve Z elementlerinin temel Z Y Atomun yapısıyla ilgili, hallerindeki son orbital gösterilmiştir. X I. Elektronun bulunduğu konum Buna göre X, Y ve Z elementleriyle ilgili tespit edilemez. aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? II. Bir atomda aynı özelliklere sa- A) X bileşiklerinde 2+ yükseltgenme ba- hip 2 elektron bulunamaz. samağına sahiptir. Yukarıdaki periyodik tabloda bazı ele- III. Elektronların enerji seviyeleri mentlerin yeri gösterilmiştir. B) Y metalik aktifliği yüksek elementlerle arasında geçişi sonucu uyarıl- iyonik, ametallerle kovalent yapılı bile- şik oluşturur. Buna göre yerleri gösterilen element- ma veya ışıma gerçekleşir. C) Z katı halde elektrik akımını iletir. lerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yargılarından hangileri modern D) X ile Y küresel simetri özelliği gösterir- atom teorisine uygundur? yanlıştır? ken Z küresel simetri özellik göstermez. E) X toprak metali, Y ametal, Z geçiş me- A) Yalnız I B) Yalnız II talidir. A) Y elementi inert özellik gösterir. C) I ve II D) II ve III B) Z− iyonunun elektron dağılımı ile Y ele- E) I, II ve III mentinin elektron dağılımı aynıdır. C) X elementi doğada bileşikleri şeklinde bulunur. D) X ile Z arasında elektron ortaklaşması Çözüm: ile bağ oluşur. E) Y elementinin temel hal elektron dağı- • Modern atom teorisinin temeli- lımında yarı dolu orbital bulunmaz. ni oluşturan belirsizlik ilkesine göre bir elektronun konumu ve hızı tam olarak tespit edilemez. 2. Bir metalin aktifliği arttıkça katyon olma • Pauli ilkesine göre bir atomda bulunan herhangi 2 elektron eğilimi artar. Bu nedenle kendisinden daha için tüm kuantum sayıları aynı pasif bir metalin katyonu ile karşılaşan ak- olamaz. Elektronların özellikle- tif metal elektron vererek katyon haline ge- rini kuantum sayıları belirlediği çerken karşısındaki iyonu elementel hale için bu yargı modern atom teo- geçirir. risine uygundur. Buna göre, • Modern atom teorisine göre üst enerji seviyesine geçen elektron uyarılırken alt enerji seviyesine geçen elektron ışıma yapar. Cevap: E 4. X: ........ n pa Y: ........ (n − 1)da Z: ........ ns(a −1) X Z X,Y ve Z atomlarına ait temel hal elektron U dağılımlarındaki son terimler yukarıda ve- TY rilmiştir. Buna göre; X, Y, Z elementleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? yukarıdaki periyodik tablo kesitinde ve- rilen elementlerin oluşturacağı aşağı- A) X atomunun 1. iyonlaşma enerjisi Z daki tepkimelerden hangisi kendiliğin- atomundan küçük olabilir. den gerçekleşmez? B) Tam dolu orbital sayısı en fazla olan A) X2(s+uda) + Y(k) → Y (2s+uda) + X(k) X’tir. MODERN ATOM TEORİSİ ÜNİTE - 1 B) 2Z 3(s+uda) + 3X(k) → 2Z(k) + 3X 2(s+uda) C) 2T+(suda) + Y(k) → 2T(k) + Y 2(s+uda) C) n için en küçük değer 4, a için en küçük D) U+(suda) + T(k) → U(k) +T+(suda) değer 2’dir. E) X2(s+uda) + 2U(k) → X(k) + 2U+(suda) D) X ile Z arasında oluşacak bağın iyo- 1.E 2.C 3.D 4.A nik karakteri X ile Y arasında oluşacak bağdan büyüktür. E) X küresel simetri özelliği gösteriyorsa Z atomunun yarı dolu orbitali bulunmaz. 47

ÜNİTE TESTİ - 2 Test / 20 Soru: 5. X: 8. I. Atom yarıçapı a b c  d XU ZY T Yukarıda X atomuna ait elektron dağılımı II. İyonlaşma enerjisi verilmiştir. III. Elektronegatiflik Buna göre, aşağıdaki yargılardan han- gisi kesinlikle doğrudur? Yukarıdaki periyodik özelliklerden Yukarıda verilen periyodik tablodaki X, hangilerinin periyodik sistemdeki A) İyonlaşma olayı gerçekleşirken d elekt- Y, Z ve T elementleri ile ilgili aşağıdaki tüm doğal elementler için bir de- ronu önce kopar. ifadelerden hangisi yanlıştır? ğeri vardır? B) X atomu daha kararlı bir elektron dağı- A) T2O bileşiğinin bazik karakteri X2O bi- A) Yalnız I B) Yalnız II lımına sahip olabilir. leşiğinden yüksektir. C) Yalnız III D) I ve II C) Manyetik kuantum sayısı 0 olan elekt- B) Y2O bileşiği asidik karakter gösterir. ronu bulunmaz. C) UO bileşiği HCl çözeltisi ile tepkimeye E) I, II ve III Çözüm: D) a orbitalinde bulunan elektronlardan girerek tuz oluşturur. birisi b orbitalinde bulunan elektrondan D) ZO2 ve ZO3 gazları suda çözündüğün- Doğal elementlerin molekülleri veya daha düşük enerjilidir. bileşikleri üzerinden atom yarıçapı, de asit oluşturur. gaz haldeki atomik yapıları üzerin- E) d orbitalinde bulunan elektron ışıma E) UO bileşiğinin bazik karakteri X2O bile- den iyonlaşma enerjileri belirlene- yaparak c orbitaline geçebilir. bilir. (I ve II doğru) Ancak Pauling şiğinden büyüktür. skalasına göre, elektronegatiflik elementlerin bileşikleri üzerinden 6. XO32−  iyonunda 42 elektron bulunmaktadır. belirlendiğinden kararlı bileşik oluş- turmayan 2He ve 10Ne için elektro- Buna göre X elementi ile ilgili, negatiflik değeri yoktur. (III Yanlış) I. Temel hal elektron dağılımında 2 tane Cevap: D yarı dolu orbitali bulunur. Soru: II. Bileşiklerinde 2− ile 6+ aralığında yük- 9. X seltgenme basamağına sahip olabilir. X: Atom yarıçapı en küçük alkali YZ TQ metal III. Açısal momentum kuantum sayısı 1 olan orbitallerinde 10 elektron bulunur Periyodik sistemdeki konumları verilen Y: Elektronegatifliği en yüksek olan elementler ile ilgili, element yargılarından hangileri doğrudur?(8O) I. X ve Q ametaldir. Yukarıda özellikleri verilen ele- mentler ile ilgili, II. Z’nin iyonlaşma enerjisi Y’ninkinden fazla, T’ninkinden azdır. I. Periyodik sistemin aynı peri- A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III yodundadırlar. III. XQ bileşiği asidiktir. II. Aralarında XY iyonik bileşiği yargılarından hangileri doğrudur? oluşur.   D) II ve III  E) I, II ve III  A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III III. Kararlı iyonlarında elektron dağılımları aynıdır. yargılarından hangileri doğrudur?   D) II ve III  E) I, II ve III  A) Yalnız I B) I ve II 7. I. 2Na + S → Na2S C) I ve III D) II ve III II. C + O2 → CO2 III. 26Fe2(g+) → 26Fe3(+g) + e- E) I, II ve III 10. X + H2O → XOH + 1/2H2 Çözüm: Yukarıda verilen olaylarla ilgili aşağıda- ki yargılardan hangisi yanlıştır? Y + 2H2O → Y(OH)2 + H2 Verilen özelliklere göre, (11Na, 16S) X ve Y baş grup metallerinin H2O ile olan X: 2. periyot 1A grubundadır. +1 A) I. olay esnasında Na atomunun çapı tepkimeleri yukarıda verilmiştir. yüklü iyonu ile 1. periyot soyga- azalırken, S atomunun çapı artar. zının elektron yapısına ulaşır. Buna göre bu elementler ile ilgili, B) II. olay esnasında C atomunun yük- I. Aynı periyotta iseler, X’in çekirdek Y: 2. periyot 7A grubundadır. -1 seltgenme basamağı artmıştır. yüklü iyonu ile 2. periyot soy- yükü daha azdır. gazının elektron yapısına ulaşır. C) III. olayda gerçekleşen enerji değişimi Fe atomunun 2. iyonlaşma enerjisidir. II. X alkali metaldir. Elementler aynı periyottadır. (I doğru) D) II. olay esnasında oksijen atomlarının III. Y’nin temel halde yarı dolu orbital sayı- yarıçapı değişmiştir. sı ikidir. Aralarında XY iyonik bileşiği olu- şur. (II doğru) yargılarından hangileri yanlıştır? Kararlı iyonlarının elektron dağı- A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) Yalnız III lımları farklıdır. (III yanlış) Cevap: B ÜNİTE - 1 E) I. olay esnasında oluşan iyonlar soy-   D) I ve II  E) II ve III  gaz elektron dizilimine sahiptir. MODERN ATOM TEORİSİ 48 5.D 6.E 7.C 8.E 9.C 10.C

ÜNİTE TESTİ - 3 Test / 21 1. aX, a+1Y ve a+2Z atomları ile ilgili aşağı- 4.  1s 2s                    2p          3s Soru: 1. İyonlaşma enerjisi daki yargılardan hangisi kesinlikle yan- X: lıştır? Y: A) X ile Z periyodik tabloda aynı grupta yer alır. Z: Y B) Y soy gaz ise atom hacimleri arasında- Yukarıda X, Y ve Z atomlarına ait elektron ki ilişki Z > X > Y şeklindedir. dağılımları verilmiştir. X C) Z toprak alkali metal ise atom hacimleri arasındaki ilişki Y > Z > X şeklindedir. Buna göre, Z I. X+ iyonunun çapı Z– iyonunun çapın- D) Z halojen ise X ile Z arasında kovalent yapılı XZ bileşiği oluşur. dan büyüktür. E) X ile Z’nin yarı dolu orbital sayısı eşittir. II. Y ve Z atomlarının elektron dağılımları n n+1 n+2 Atom Aufbau kuralına uygun, Hund kuralına numarası aykırıdır. 1. iyonlaşma enerjisi - Atom nu- marası grafiği verilen X, Y, Z ele- III. 1. iyonlaşma enerjileri arasındaki ilişki mentlerinin hepsi temel halleri ile Z > Y > X şeklindedir. küresel simetri özelliği gösteriyor. yargılarından hangileri doğrudur? Buna göre, Y nin atom numarası kaçtır? A) Yalnız I  B) Yalnız III  C) I ve II A) 18  B) 15  C) 12   D) 10  E) 2  2. Bir elementle ilgili,   D) II ve III  E) I, II ve III  • Bulunduğu periyotta çapı en büyük Çözüm: atomdur. İyonlaşma enerjisi ile ilgili grafik • Açısal momentum kuantum sayısı 0 ve İyonlaşma enerjisi 1 olan orbitallerinde elektron bulunur- ken 2 ve 3 olan orbitallerinde elektron 8A bulunmaz. 5A 7A bilgileri veriliyor. 2A 4A 6A Buna göre, özellikleri verilen elementin sembolü aşağıdakilerden hangisi olabi- lir? A) 37Rb  B) 17Cl  C) 19K 5. Aynı periyottaki X, Y, Z baş grup element- 3A 1A 1A leriyle ilgili,   D) 3Li  E) 10Ne  • X su ile tepkimeye girerek H2 gazı oluş- Atom Numrası turuyor. Elementlerin üçü de küresel simet- • X ile Y nin oluşturduğu bağın iyonik ka- rik olduğuna göre X, 7A da değil 1A rakteri X ile Z ninkinden fazladır. grubundaki 1H olmalıdır. Buna göre • Z bileşiklerinde maksimum 6+ yükselt- Y’de 2He elementidir. genme basamağına sahiptir. Cevap: E bilgileri veriliyor. 3. Temel halde elektronlarının spin kuan- Buna göre X, Y, Z elementleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? tum sayıları toplamı +1/2 oan bir atom ile ilgili, A) X bileşik oluştururken çapını azaltır. B) Y– iyonunun yarı dolu orbitali bulun- I. Küresel simetri özellik gösterir. maz. II. İyonik ve kovalent yapılı bileşik oluştu- C) Z2– iyonu ile X+ iyonun elektron dağılı- rur. mı aynıdır. III. Oda koşullarında elektrik akımını iletir. D) Y ile Z arasında kovalent yapılı bileşik yargılarından hangileri doğru olabilir? oluşur. A) Yalnız I  B) I ve II  C) I ve III E) X küresel simetri özellik gösterirken Y ve Z göstermez.   D) II ve III  E) I, II ve III  ÜNİTE - 1 49 1.D 2.C 3.E 4.B 5.C MODERN ATOM TEORİSİ

ÜNİTE TESTİ - 3 Test / 21 6. İyon yükü U 8. Elektron dağılımı, 2+ T Soru: 1+ 1s2 2s2 2px2 2p1y 2p0z Periyodik sistemin s bloğundaki şeklinde olan X atomuyla ilgili aşağıda- elementler ile ilgili, ki yargılardan hangisi yanlıştır? I. Tamamı temel halde küresel 0 Z A) Elektron dağılımı Hund kuralına aykırı- simetri özelliği gösterir. 1− Y dır. II. Tamamı metaldir. B) Temel hal elektron dağılımı küresel si- metriktir. III. Aynı grupta olanlardan atom 2− X yarıçapı fazla olanın erime C) Temel hal elektron dağılımında 3 tane noktası daha düşüktür. Proton sayısı tam dolu orbital bulunur. yargılarından hangileri doğrudur? Yukarıda proton sayısı ve iyon yükü ve- D) Işıma yaparak elektron dağılımını rilen taneciklerle ilgili; 1s2 2s2 2p1x 2p1y 2p1z şekline getirebilir. A) Yalnız I B) I ve II I. Hacimleri arasındaki ilişki, E) Periyodik tabloda 5A grubunda yer alır. C) I ve III D) II ve III X > Y > Z > T > U şeklindedir. E) I, II ve III Çözüm: II. 1 elektron koparmak için gereken enerji 9. 1.i.E. değeri en büyük U, en küçük X’dir. s bloğundaki elementlerin elektron dağılımı s1 ya da s2 ile biteceğin- III. Elektron başına düşen çekim etkisi en den küresel simetri özelliği göste- büyük X, en küçük U’dur. rirler. (I doğrudur.) yargılarından hangileri doğrudur? 1. periyot 1A grubundaki 1H s blo- ğunda yer almasına rağmen ame- Z taldir. (II yanlış) A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) I ve II Grupta yukarıdan aşağıda inildik- çe atom yarıçapı artarken erime Y noktası düşer. (III doğrudur)   D) II ve III  E) I, II ve III  Cevap: C X n n+1 n+2 A.N. Soru: 7. İyonlaşma Enerjileri 1. iyonlaşma enerjisi (1.i.E) −Atom nu- marası (A.N) grafiği verilen X, Y, Z baş XY Element İE1 İE2 İE3 İE4 grup elementleri ile ilgili, Periyodik sistemdeki konumları X 496 4565 6912 9540 I. Temel halde yarı dolu orbital sayıları verilen X ve Y baş grup elementle- Y 590 1146 4941 6485 eşittir. rinden X in 1. iyonlaşma enerjisi Y Z 578 1816 2764 11590 ninkinden fazladır. II. Temel halde s orbitallerinde eşit sayıda elektron vardır. Buna göre bu elementler ile ilgili, Yukarıda X, Y ve Z elementlerine ait ilk III. 2. periyotta iseler ZH3 bileşiği bazdır. I. Temel halde X in 3 yarı dolu dört iyonlaşma enerjisi verilmiştir. yargılarından hangileri yanlıştır? orbitali vardır. Buna göre X, Y ve Z elementlerinin bu- A) Yalnız I  B) Yalnız II  C) Yalnız III II. Y, periyodik sistemin 16. gru- lunduğu, bundadır.   D) I ve II  E) II ve III  I. X2AO3 III. Periyodik sistemin aynı blo- ğundadırlar. II. Y3(BO3)2 yargılarından hangileri doğru olabilir? III. Z(CO2)3 A) Yalnız I B) I ve II yukarıdaki bileşiklerde yer alan altı çizili taneciklerin yükseltgenme basamakları C) I ve III D) II ve III sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir? 10. Aşağıdakilerden hangisinde verilen ku- E) I, II ve III antum sayıları 17CI atomunun temel hal elektron dağılımındaki değerlik elekt- Çözüm: ronlarından birine ait olabilir? Verilen bilgiye göre X 5A, (15. A B C n  m grup) Y ise, 6A (16. grup) grubun- A) 4+ 3+ 3+ dadır (II doğru). X’in 3 yarı dolu B) 2+ 2+ 5+ A) 3 1 -1 orbitali vardır. (I doğrudur) X ve Y, C) 4+ 6+ 1+ p bloğunda yer alır. (III doğrudur) B) 3 0 -1 Cevap: E C) 4 0 -1 D) 2+ 6+ 3+ D) 2 1 +1 ÜNİTE - 1 E) 4+ 3+ 5+ E) 3 0 +1 MODERN ATOM TEORİSİ 50 6.C 7.A 8.C 9.A 10.A