REHBERLİKK

REHBERLİK

ÇAĞDAŞ EĞİTİM ANLAYIŞI • 20. yüzyılın başlarında dünyadaki hızlı değişim ve gelişim dalgası hayatın her yönünü etkilediği gibi eğitim alanında köklü değişikliklerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ekonomik ve teknolojik atılımlar, insanlığı belirli bir noktaya taşırken ihtiyaç duyulan insan malzemesinin de kaliteli olması gerekliliği kendini hissettirmiştir.

• Geleneksel eğitim sisteminin ürünü olan bireyler yeniden oluşan dünyada yetersiz kaldığından eğitim sistemlerinde felsefi, sosyolojik ve psikolojik anlamda büyük anlayış değişiklikleri oluşmaya başladı. Program merkezli eğitim yerini birey ve yeteneklerine yönelmiş eğitim anlayışına yani Çağdaş Eğitim anlayışına bırakmaya başlamıştır.

ÇAĞDAŞ EĞİTİM ANLAYIŞI • Bireyin bedensel, duygusal, düşünsel ve sosyal yeteneklerinin kendisi ve toplum için en uygun şekilde gelişmesini hedefler. • Bireyin tüm yönleri ile hem kendisi hem de toplum için gelişmesi amacındadır. • Hem bireysel hemde toplumsal olarak bireyin ihtiyalarının karşılanması söz konusudur.

• Çağdaş eğitim, bireyin potansiyellerini dikkate alarak mevcut sistemde en üst performansı göstermesini, bireyin kendini ifade edebilmesini, fiziksel, zihinsel ve duygusal açıdan tüm ihtiyaçlarının karşılanarak verimli bir birey haline gelmesini amaçlar. • Bu özellikler hem bireyin kendisi hem de toplum için gereklidir.

Çağdaş eğitimin iki temel amacı vardır • Bireyi kendisi için yetiştirmek; • Bireyi toplum için yetiştirmek: – meslek sahibi yapmak, mutlu – gerekli nitelikli insan gücünü olmasını sağlamak, sağlamak, – çevresine uyumunu sağlamak, – iyi bir vatandaş yetiştirmek. – sürekli kendisini geliştiren bir birey – Bireye iş yaşamına uygun verimli olmasını sağlamak, v.s.. olabileceği davranışlar kazandırmak

GELENEKSEL EĞİTİM • ÖĞRETİM HİZMETİ • YÖNETİM HİZMETİ – Öğretmenler tarafından verilir. – İdareciler, müdür, müdür yardımcısı – Öğrencinin zihinsel yönü hedeflenir – Eğitim öğretim için uygun ortam – Akademik başarı ön plandadır. sağlamak – Araç gereç sağlamak – Plan, program yapmak – Öğretmen ve öğrenciyi buluşturmak.

ÇAĞDAŞ EĞİTİM ANLAYIŞI – Çağdaş eğitimin geleneksel ÖĞRENCİ KİŞİLİK eğitimden farkıdır. HİZMETLERİ (ÖKH) – bireyi her yönüyle olumlu 1. Sağlık hizmetleri kişilik kazandırmayı 2. Sosyal yardım hizmetleri hedefler, tüm ihtiyaçlarını 3. Sosyo- kültürel hizmetler en üst seviyede karşılamayı 4. Özel eğitim hizmetleri amaçlar. Bu nedenle 5. Özel yetiştirme kapsamı oldukça geniştir. hizmetleri – Öğretimden ayrı olarak 6. Psikolojik danışma ve psikolojik ve toplumsal olarak sağlıklı gelişmesine rehberlik hizmetleri hizmet eden etkinliklerdir. – Biyo-psiko-sosyal her yönü

• Sağlık hizmetleri • Sosyal yardım hizmet. – Sağlıkla ilgili önlemler – Burs – Sağlık kontrolleri – Barınma – Sağlık taramaları – Kantin – Tedavi hizmetleri – Yemekhane – Sağlıkla ilgili eğitimler – Yurt – Revir – Giyim ihtiyacı – mediko – Beslenme – Temel ihtiyaçlar – Fizyolojik ihtiyaçlar

• Sosyo- kültürel hizmet. • Özel yetiştirme hizmet. – Boş zamanları – Normal yetenekli değerlendirme bireylere – Sosyal,sportif, kültürel – Kurs etkinlikler. – Ek ders – Etüt – Balo, piknik , çay – Hafta sonu yetiştirme – Tiyatro, – Gezi, v.s. kursları – Resim, müzik, halk oyunları kursları – Spor v.s. Faaliyetleri düzenleme yada yönlendirme…

Özel eğitim hizmetleri • Anormal bireylere • Engelli bireylerin • Normal eğitim ve yaşamla başa çıkmaları programdan için yararlanamayanlara • İşbirliği esastır. • Engelli ve üstün • Eğitim programları zekalılara bireyselleştirilmelidir. • Engelli bireylerde • Sadece destek değil tek toplumun bir parçasıdır başına yapabilme mantığı ile verilir. becerisi… • Kaynaştırma-özel eğitim • Kaynaştırmaya öncelik sınıfı- özel eğitim okulu- verilmelidir. rehabilitasyon merkezi

Psikolojik danışma ve rehberlik hizmet. • eğitsel, kişisel ya da • Öğrencilerin kendilerini mesleki tüm ihtiyaçları tanımaları karşılamak için yapılan profesyonel yardım • Çevrelerini ,imkanlarını çalışmalarını içerir. tanımaları için • Kendisini ve çevresini • Kendini tanıması için, karar gerçekleştirmeleri için vermesine yardımcı sunulur. olmak için yapılan sistemli bir süreçtir. • Rehberlik danışmadan daha kapsamlıdır. • Danışma rehberliğin çekirdeğini oluşturur

PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK ARASINDAKİ FARKLAR BİREYSEL REHBERLİK GRUPLA REHBERLİK BİREYSEL PSİKOLOJİK GRUPLA PSİKOLOJİK DANIŞMA DANIŞMA Süresi belli değildir (45 dakika) -- Süresi belli -- (90 dakika) Gündem önceden bellidir. Ne üzerine rehberlik yapılacağını Gündemli değildir. Üyeler konuyu bilmez. bilir. Uzman tarafında verilir. Uzman şart değildir. Sınıf öğretmeni de verebilir. Bireyin duygusal yönü ile ilgili etkinlikler ağırlıklıdır. Duyuşsal Bilgi verme işlevi ağırlıklıdır. Etkinlikler bilişsel alana yönünü hedef alır. yöneliktir. Özel mekân gerektirmez. Özel mekân gerektirir. Rahat hissedeceği bir mekân tercih edilir. Kişi sayısı bellidir. Kişi sayısı belli değildir. Kişi sayısı bellidir. Bireysel de 1 kişi, grupla danışmada 8–12 kişi olabilir. Standart kuralları yoktur. Konuya göre kural konabilir ya da Standart kuralları vardır.(gizlilik, gönüllülük gibi…) Grup üyeleri be konmaz. psiko. danışmanda kurallar koyabilir. Derinlemesine inceleme Yüzeysel inceleme yapılır. Ekonomik olması açısından sıralama; yapılır. 1- grupla rehberlik 2- grupla danışma 3- bireysel rehberlik 4- bireysel danışma

Cevap : C

Cevap : E

Cevap : C

Cevap : A

Cevap : D

2012-Cevap : A



REHBERLİĞE GİRİŞ • REHBERLİĞİN TANIMI • REHBERLİĞİN AMACI • REHBERLİĞİN GENEL İŞLEVLERİ • REHBERLİĞİN TEMEL İLKELERİ • REHBERLİĞİN TEMELLERİ ( ORTAYA ÇIKMASINDAKİ ETKENLER) • REHBERLİĞİN TARİHÇESİ • REHBERLİK MODELLERİ

Rehberliğin tanımı • bireyin kendisini tanıması, anlaması, • yeteneklerini ve yetersizliklerini fark etmesi, çevresindeki imkânlarının farkına varması için yapılan • sistemli, profesyonel yardım sürecidir.

• Bilimseldir • Birey merkezlidir. • Uzman tarafında verilir. • Ekip çalışması gerektirir. • Gizlilik ve gönüllük esastır. • Uyum ve gelişimi sağlar. • Sistemli ve profesyoneldir. • Bir süreçtir.

Yanlışlar: • Yalnızca sorunlu bireylere verilir. • Herkes tarafından verilebilir. • Öğüt ve yerine karar verme söz konusudur. • Sadece derslerde verilir. • Tüm problemleri çözebilir. • Dışarıdan yönlendirme yapılır. • Zorlama vardır. • Disipline etmek için yapılır. • Sorunlu bireylere ayrıcalık tanınır ve gözetilir. • Sadece belli yaşlarda verilir.

Rehberliğin Amacı: • Kendisini tanımasını sağlamak • Gizil güçlerini, potansiyelini geliştirmesine yardım etmek. • Çevresini tanımasını, imkânlarını fark etmesini sağlamak • Çevresine uyum sağlamasına yardımcı olmak

Genel işlevleri: 1- Kendisini tanıması, anlamasına ve kabul etmesine yardımcı olma – bireyi tanıma ve kendisine tanıtma: kendi özelliklerini, yeteneklerini, ilgi alanlarını tutum ve değerlerini anlamasını kabul etmesini sağlamak.

Çevresindeki imkanları tanımasına yardımcı olma – bilgi verme: çevresini imkanlarını kavraması sağlanır. • Gidebileceği okullar, meslekler, sosyal faaliyetler, ders çalışma yöntemleri açıklanır kavratılır.

Bireyin sahip olduğu potansiyelleri uygun çevre koşullarında kullanmasını sağlama • psikolojik danışma ve rehberlik: önceki işlevlerin uzlaştırılmasına yardımcı olunur. • Rehberlik hizmetlerinin tamamlanması, gerçekleştirilmesi için şarttır. • Bu işlev yerine getirildiğinde kendisini gerçekleştirmiş sayılır. • Kendisini ve çevresini tanıyan bireyin bunları kullanması sağlanır. • Karar vermesine yardımcı olmaktır

Rehberlik ilkeleri: !!!! • Demokratik ve insancıldır • Gönüllük esastır. • Öğrenci merkezlidir. • Öğrenci ile ilişki olan kişilerle işbirliği yapılır. • Öğrenciyi tüm yönleri ile tanımak gerekir. • Gizlilik esastır. Kendisine bilgi verilmeden ve acil durumlar dışında hakkındaki bilgi ya da kayıtlar açıklanmaz.

• Tüm öğrencilere açıktır. • Okulun amaç ve isteklerine göre verilir. (ancak genel bir çerçeve programı vardır) • Sistemli, programlı ve planlıdır. Uzman tarafından verilir. • Eğitimin tamamlayıcı ve ayrılmaz boyutudur. • Birey adına karar verilmez • Süreklidir.

• Bireysel farklar göz önüne alınır. • Çevresel koşullar ile birlikte öğrencinin özellikleri de dikkate alınır. • Hem birey hem de toplum için yapılır. • Bağımsızlık desteklenir. Çözüme kendisinin ulaşması sağlanır. Karar ve seçimlerine saygı duyulur.( balık vermek yerine balık tutmak öğretilir.)

Gizlilik ilkesi - C

2007- gönüllülük- B

2010- gönüllülük – C

2009 kpss – B

2012- Cevap : C

2012 - Cevap : C

2012-Cevap : D

REHBERLİĞİN GELİŞMESİNDE ETKENLER )(rehberlik hizmetlerine ihtiyaç duyulmasının sebepleri • Sosyo – kültürel ve ekonomik etkenler: kentleşme, sanayileşme, göç, insan ilişkileri…. – Hızlı değişim nedeniyle topluma uyumun güçleşmesi – Aile yapısının ve fonksiyonun değişmesi – Toplumun nitelikli insan gücü ihtiyacının artması

• Felsefi ve temeller: – Toplumda demokratik düşüncelerin gelişmesi – Demokrasinin eğitime etkisi • psikolojik temeller • Psikoloji ve psikometrideki gelişmeler. • Bireysel farklara verilen önem • Yaşamda duygulara verilen değerin artması

Rehberliğin gelişmesinde ki farklı yaklaşımlar… • KRİZE YÖNELİK (KRİZE ODAKLI) YAKLAŞIM • İYİLEŞTİRİCİ-ÇARE BULUCU REHBERLİK • ÖNLEYİCİ REHBERLİK • GELİŞİMSEL REHBERLİK – Kapsamlı pdr programı • PARSONİAN MODELİ(Özellik-Faktör Kuramı) • EĞİTİMLE KAYNAŞMIŞ REHBERLİK MODELİ • KLİNİK MODEL • KARAR VERMEYE YARDIMCI MODEL

PARSONİAN MODELİ(Özellik-Faktör Kuramı) : • Meslekle ilgili ilk çalışmalar 1895’te G. Merrill ve 1907 de J. Davis tarafında başlamıştır. • Parsons’un mesleki rehberlik çalışmalarından ortaya çıkmış bir modeldir. • Bu modele göre ; – 1-Bireyin özellikleri – 2-Mesleğin özellikleri – 3-Birey ve mesleğin karşılaştırılarak seçim yapılması esasına dayanır. • Bu anlayış, rehberliği, “Mesleğe Yöneltme” ile eş anlamlı olarak görüyordu. Meslek rehberliğinden de, bir kimsenin bir işe girmeden önce o işe uygun olup olmadığını kestirme işlemi anlaşılıyordu. • Parsons’ un yaptığı rehberlik günümüzde “özellik-faktör” yaklaşımı adı verilen bir yaklaşımın başlangıcını oluşturmaktadır.

KRİZE YÖNELİK (KRİZE ODAKLI) YAKLAŞIM • Bireyin zaman zaman yaşayabileceği ani ve sıra dışı olaylarda yardım etme anlayışıdır. • Krizler birey kaynaklı, doğa kaynaklı, ekonomik kaynaklı olabilir. • Bu rehberlik anlayışında kriz ortaya çıktığı anda müdahale edilmesi söz konusudur. Sorun nedeni ile kesintiye uğrayan işlevi en kısa sürede düzeltmeye çalışır.. Örneğin, ebeveyn boşanmaları, aile içi ölüm olayları, intihar, şiddete ve tacize maruz kalmadır. Kriz durumunda rehberliğin etkin olduğu bir modeldir.

İYİLEŞTİRİCİ-ÇARE BULUCU REHBERLİK: • Öğrencinin eksik yanları ve yanlış davranışları üzerinde duran yaklaşımdır. • Sorunlu öğrencilere, uzman tarafından ve eğitimden ayrı bir iş olarak rehberlik hizmeti sunulur. Bu nedenle gelenekseldir. Örneğin, benlik algısı veya özgüveni düşük, öğrenme zorluğu içindeki başarısız öğrencilere yardım etme gibi. Uzman kişiler tarafında yapılan bir iş olarak görür. Sadece sorunlu öğrencilere sunulur. Süreç değil sadece o anı hedef alır.

ÖNLEYİCİ REHBERLİK: • Kriz odaklı ve iyileştirici anlayışların eksik kalan yönlerini gidermek için ortaya çıkmıştır. Olumsuz durumların ortaya çıkmadan önlenebilmesi, kestirilebilmesi ve gerekli önlem çalışmalarının yapılmasını amaçlar. – Örneğin, ergenlik krizleri ile ilgili konferans verme, şiddeti doğuracak etkenleri ortadan kaldırmak gibi.

EĞİTİMLE KAYNAŞMIŞ REHBERLİK MODELİ: • Temsilcisi Brewer’dir. • Brewer’e göre eğitim ve rehberlik aynı amaca hizmet eder. • Bu model rehberliğin eğitim kademeleri içinde yer alması gerektiğini savunur. • Parsons’un yaptığı çalışmanın birey açısından geç kalınmış olduğunu hayata hazırlanmanın başlarında bu hizmetlerin verilmesi gerektiği düşüncesinden ortaya çıkmıştır. • Ona göre rehberliğin başlıca amacı okul ve okul dışındaki çevresine uyumunu sağlamaktır. • Okullardaki rehberlik saatinin oluşmasına sağlamıştır. • Daha çok bilgi verme işlevine yönelik çalışmalar yapmıştır. • Eğitim de rehberliğe uygulamalarına yer veren ilk modeldir. • Bu anlayışa göre eğitim ile rehberlik arasında, amaç, yöntem ve sonuçları bakımından bir fark yoktur. • Bu görüş, rehberlik hizmetlerinin tıpkı konu alanlarının öğretilmesi gibi, sınıf içinde verilebilecek bir hizmet olduğu anlayışını getirmiştir. • Bunun sonucu olarak okul programlarında grup rehberliği için saatler ayrılmaya başlanmıştır.

KLİNİK MODEL • Parsons’un modeline benzer. Temsilcisi Williamson’dur. • Bu modele göre bireye kara vermede yardımcı olmak için önce iyice incelenmesi gerekir. • Bir takım ölçme araçları kullanarak bireyin özelliklerini ve ona uygun seçimleri belirmeyi amaçlar. Bu model, Parsons’un modeline benzer. • Karar vermede bireye yardımcı olmadan önce, onun ayrıntılı olarak incelenmesine ağırlık verir. • Klinik model, özellikle rehberliğin psikolojik danışma hizmetlerinde “tıbbi model”i uygulaması ile karakterize edilir. Bir diğer adı “Minnesota Okulu” olan bu yaklaşıma göre; bir sorunun, bir güçlüğün nedenini ortaya çıkarmak, o sorunun çözümünde en önemli aşamadır. Klinik model, sorunların kaynağının dışsal tekniklerle (test, gözlem vb. araçlarla) ortaya çıkarılabileceğini kabul eder. Danışman, bir uzman, bir otorite olarak, danışana bazı çözüm yolları tavsiye edebilir, ancak danışan da kendisine önerilen yollardan birini seçmekte özgürdür. • Klinik model, bireyi tanımada kesin sonuçlar veren ölçme araçlarının kullanılmasına ağırlık verdiği için bilimsel bir yöntem sayılır. Ancak, bireyi tanımada sadece dışsal tekniklerden yararlanması, bu tekniklerin geçerliğinin düşünüldüğü kadar yüksek olmayışı ve bireyin ölçülen niteliklerine karşı tutumunu yansıtmayışı nedeniyle eleştirilmektedir. Danışmanların danışma sürecinde aktif bir rol oynamaları, danışanlara tavsiyelerde bulunmaları da danışanlarda bağımlılığı pekiştiren davranışlar olarak eleştirilebilmektedir.Klinik yaklaşım, bugün rehberlik ve psikolojik danışmada kullanılan birçok ölçme aracının geliştirilmesine, • toplu dosya sisteminin oluşturulmasına katkıda bulunmuştur.

KARAR VERMEYE YARDIMCI MODEL • Bireyler iş ve meslek seçimi gibi karar verme anlarında yardımcı olmayı amaçlar. • Katz, Tiedeman ve Jones’a göre rehberlik, bir karar verme sürecidir. • Rehberlik hizmetleri bireylerin iş ve meslek seçimi kararları sırasında ihtiyaç duydukları olgusal bilgiyi sağlamak amacıyla başlatılmıştı. • Bu model eğitimin kesintiler yarattığını, yani bireyi, sık sık karar vermeyi gerektiren yol ayırımlarına getirdiğini ileri sürmekte ve rehberliği, bireye bir hedef seçme ve o hedefe götürecek araçları belirlemede yardımcı hizmet olarak görmektedir. • Rehberlik, toplumun izin verdiği eğitsel ve mesleki seçenekler arasından bireyin yapacağı seçime profesyonel bir müdahaledir. Bu müdahale, bireyin benimsediği değerlerin incelenmesidir. • Yalnızca karar verme noktalarında yol ayrımlarında devreye girer..rehberlik süreç değildir.

GELİŞİMSEL REHBERLİK: • Gelişimsel rehberlik anlayışı, normal bireylerin kapasitelerini tam olarak kullanabilmeleri, kendilerinden beklenen gelişimsel görevlerini yerine getirebilmeleri için uygun koşulları sağlamayı hedeflemektedir. • Bireylerin içinde bulundukları gelişim dönemlerine uygun olarak kazanmaları gereken özelliklere ulaşmalarında yardımcı olmayı amaçlar. • Gelişimsel yaklaşım; rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin, akademik başarıyı arttırma ya da meslek seçimi gibi sorunlar ile sınırlandırılmasına ve bunalım durumlarında düzeltici, çare bulucu yardımlar sağlamaya ağırlık vermesine bir tepki olarak gelişmiştir.

• Gelişimsel rehberlik, bireyin sürekli gelişim halinde olduğu, bir gelişim basamağını başarı ile geçirenlerin daha sonraki gelişim basamağının gelişim görevlerini de daha iyi başaracağı gerçeğine dayanmaktadır. • Gelişimsel yaklaşıma göre rehberlik hizmetleri, öğrencinin gelişimini sağlıklı sürdürebilmesi için her eğitim kademesinde verilmesi gereken hizmetler olarak sunulurlar. • Çünkü rehberlik hizmetleri, bireyin farklı dönemlerdeki gelişim ihtiyaçlarını gerçekleştirmesini kolaylaştırma gibi bir işlev üstlenir.