ภาษากับการสื่อสาร

านงานสถาปัตยกรรม ถ์ วหิ าร เจดยี ์ รวมไปถึงแผนผัง สถานทเ่ี หลา่ น้ไี ม่ต้องติดประกาศ เชน่ ไรในสถานที่เหลา่ นี้ ผา่ นงานประตมิ ากรรม นตามคมั ภีร์ มหาปุริสลักษณะ ๓๒ รือ่ งยึดเหน่ียว สัญลักษณข์ องพระองค์ ระพทุ ธบาท ความหมายเกย่ี วขอ้ งกับ

๔.๓.๖ การส่ือสารพระพุทธศาสนาผา่ *งานจิตรกรรม เชน่ การเขยี นภาพป ฝาผนงั เปน็ เรือ่ ง ชาดก ไตรภมู ิจักรว สาคญั ๆ ๔.๓.๗ การสอื่ สารพระพทุ ธศาสนาผ *ในชว่ งยุคทองของล้านนา โดยเฉพา ครง้ั ท่ี ๘ ที่วัดโพธาราม (เจ็ดยอด) ใน ในลกั ษณะ วรรณกรรมลายลกั ษณ์ เ จามเทวีวงค์ ปัญญาชาดก รัตนพมิ พ

านงานจติ รกรรม ประกอบคาสอนในแผน่ ผา้ แผน่ กระดาน วาล ภาพจติ นาการถงึ เรอื่ งราวเหตุการณ์ ผ่านงานวรรณกรรม าะภายหลงั จากการสังคายนาพระไตรปฎิ ก น พ.ศ. ๒๐๒๐ หลักฐานจนถงึ ปัจจุบัน เช่น ตานานมูลศาสนา ชินกาลมาลีปกรณ์ พวงค์ ปฐมสมโพธิกถา เปน็ ตน้

*๔.๔ พทุ ธวธิ ีในการสอ่ื สารของพระ พระองค์ใชร้ ูปแบบที่แตกต่าง หลกั ทฤษฎใี นการสอ่ื สารเปน็ อยา่ งดี ๔.๔.๑ ผสู้ ง่ สาร ( SENDER พระสงฆ์ผู้ประกาศศาสนา หรือผู้ประ ก.ผสู้ ง่ สารตามแนวพุทธคณุ ๑) อรห ๒)สมมฺ าส ๔) สคุ โต ๕)โลกวทิ ู ๖)อนุตฺตโร ๗ ๙)ภควา

ะพทุ ธเจา้ งกนั เพราะทรงปรชี าญาณ เข้าใจ ) หมายถงึ พระพุทธเจา้ พทุ ธสาวก ะกาศสัจธรรม สมฺพุทฺโธ ๓) วิชฺชาจรณสมปฺ นฺโน ๗)สตฺถา เทวมนุสสฺ าน ๘)พุทฺโธ

*๔.๔ พทุ ธวธิ ใี นการส่อื สารของพระ ข.ผูส้ ่งสารตามแนวพหูสตู การส่อื สารทางพระพุทธศาส ใช้วธิ กี ารเทศน์ การแสดงธรรมะที่มขี พระไตรปิฎกและชาดกมาแสดงอยา่ ง ๑) สุต ฟังใหม้ าก ฟัง ๒) ธตา ทรงจา จดจ ๓) วจสา บอกกล่าว ๔) มนสานเุ ปกขิตา ม ๕) ทิฏฐยิ า สุปฏวิ ทิ ธ

ะพทุ ธเจา้ สนาทม่ี าใช้กบั พระสงฆท์ เ่ี ปน็ ผสู้ ง่ สาร ข้อมลู โดยการยกเอาธรรมะจาก งกลมกลนื งให้เป็น จับประเด็นได้ จา บนั ทกึ ได้ ช้แี จง แถลงไขได้ มงุ่ หวังความเจริญดว้ ยใจ ธา ทาความเหน็ ของตนเองให้ตรง

*๔.๔ พุทธวิธใี นการสือ่ สารของพระ ค.ผ้สู ง่ สารตามแนวสัปปุรสิ ธร ๑) ธมั มัญญตุ า ร้หู ลัก ๒) อัตถญั ญตุ า ร้เู น้ือ ๓) อตั ตัญญตุ า รจู้ ักต ๔) มตั ตญั ญตุ า รจู้ กั ก ๕) กาลญั ญุตา ร้จู ักก ๖) ปรสิ ัญญุตา ร้จู ักช ๗) ปคุ คลปโรปรัญญ

ะพทุ ธเจ้า รรม ๗ กการ แนวคิด ทฤษฎี อหาสาระ แก่นแท้ของเร่ืองนนั้ ๆ ตน คณุ คา่ ของตน ประมาณของตน กาลังของตน เพียงพอ และประมาณ การแบง่ เวลา รกู้ าลเทศะ ชุมชน สังคม องค์กร กลุ่มเปา้ หมาย ญตุ า รจู้ ักความแตกตา่ งระหวา่ งบุคคล

*๔.๔ พุทธวิธใี นการส่ือสารของพระ ง.ความสมั พันธผ์ สู้ ง่ สารและผ ๑) ปิโย มีความนา่ รัก ๒) ครุ มคี วามน่าเชือ่ ๓) ภาวนโี ย รูเ้ ทา่ ทนั ๔) วตั ตา มีศลิ ป์ และ ๕) วจนนักขโม อดท ๖) คัมภีรญั จ กถัง กัต ๗) โน จัฏฐาเน นโิ ยช

ะพทุ ธเจา้ ผรู้ ับสารเชงิ พุทธ ก น่าพอใจ ยม้ิ แยม้ แจม่ ใส อถือ ภมู ิฐาน วางตวั เหมาะสม นความเปลยี่ นแปลงของสงั คมและโลก ะศาสตรใ์ นการพดู ทน อดกลนั้ ถ้อยทถี ้อยอาศยั ตตา ใช้คาพูดทีง่ า่ ยต่อการเขา้ ใจ ชเย ไม่นาพา ออกเส้นทาง

๔.๔.๒ สาร (MESSAGE ) ธรรมะ *องคป์ ระกอบของสารตามแนวพ ท่ีจะสง่ ไปยังผูร้ ับ ต้องเปน็ สารทม่ี ๑. สจั จะ 1.1 สมมตสิ ัจจะ ๒. ตถตา มีความจริง ๓. กาละ เหมาะสมกับเวลา ๔. ปิยะ เป็นทพี่ อใจ ๕.อตั ถะ มีประโยชน์

พทุ ธศาสตร์ หมายถงึ สาร หรอื ธรรมะ มีคณุ สมบัติ ๕ ประการ 1.2 ปรมตั ถสัจจะ

๔.๔.๒ สาร (MESSAGE ) ธรรมะ *หลกั วธิ กี ารนาธรรมไปสอน ๑. สอนจากรปู ธรรมไปหานา ๒. สอนลุม่ ลึกตามลาดบั ๓. สอนดว้ ยอุปกรณเ์ สรมิ ๔. สอนตรงจดุ ๕.สอนมีเหตุผล ๖.สอนแต่พอดเี ทา่ ทีจ่ าเปน็ ๗.สอนสงิ่ ทมี่ ีความหมาย

ามธรรม

๔.๔.๓ สื่อหรือช่องทาง ( media o ในทางพระพุทธศาสนามอี งค์ป ชอ่ งทาง เรียกว่า อายตนะ แบ่งเปน็ อ ๔.๔.๔ ผรู้ ับสาร ( receiver ) นอกจากองค์ประกอบของขันธ์ ๕ แลว้ พระพุทธศาสนาไดแ้ บง่ ระดบั ผ้รู บั หมายถึงระดับสตปิ ญั ญา ๔.๔.๕ ปฏิกริ ิยาตอบกลับ ( FEEDBA คอื ผลจากการสอื่ สารทผี่ ู้สง่ สาร ร้เู ข้าใจความหมาย เหมือนกันกบั ผู้สง่ ส

or channal ) ประกอบของการสื่อสาร ทีส่ ่ือหรือ อายตนะภายนอก และอายตนะภายใน อายตนะภายใน- ภายนอก ดงั กลา่ ว บสาร เสมอเหมอื นบัว ๔ เหล่า ACK ) ร ข้อมูลไปยงั ผู้รับสารแลว้ ผ้รู ับสาร สาร

๔.๕ พุท ๔.๕.๑ แบบสากจั ฉา ใชว้ ิธถี ามคสู่ น ๔.๕.๒ แบบบรรยาย ทรงใชใ้ นท่ีประ เป็นจานวนมากคอยรับฟงั ๔.๕.๓ แบบตอบปญั หา ๑.เอกังสพยากรณยี ปัญหา ตอ ๒.ปฏจิ ปจุ ฉาพยากรณียปญั ห ๓.วภิ ชั ชพยากรณียปญั หา คว ๔.ฐปนยี ปัญหา ปัญหาทค่ี วรง

ทธวิธกี ารสอน นทนา ทสี่ ามารถพดู โตต้ อบกนั ะชมุ ใหญ่ ในการแสดงธรรมซ่งึ มีสาวก อบโดยนยั เดยี ว ตอบตายตัวไม่มี หา ตอบโดยย้อนถาม พึงย้อนถามว่าแงไ่ หน วรแยกตอบเปน็ เร่ืองๆ เปน็ ประเด็น งดตอบหรือพงึ ยับยัง้ เสีย

๔.๕ พทุ ๔.๕.๔ แบบวางกฎขอ้ บงั คบั เปน็ การสอนโดยการวาง กฎร เพ่ือนามาซ่ึงความสงบสขุ แก่หม่คู ณะด พระวนิ ยั โดยเป็นข้อบังคบั ให้พระสงฆ ที่พระองค์ทรงบัญญตั นิ ้ัน เปน็ ตัวแทนข ภาคกันทงั หมด ไมม่ ขี อ้ ยกเวน้ ใหแ้ ก่บคุ “พระธรรมและวินยั ทเี่ ราแสดง หลังจากเราปรินพิ พานไปแลว้ กจ็ ะเปน็

ทธวิธีการสอน ระเบยี บข้อบังคับให้ปฏบิ ตั ิร่วมกัน ดังจะเห็นไดจ้ ากพระองคท์ รงบัญญัติ ฆไ์ ดป้ ฏิบัติตามและที่สาคญั กฏข้อบงั คับ ของพระองคไ์ ด้ดว้ ยและมคี วามเสมอ คคลเป็นกรณพี ิเศษ งแล้ว บญั ญัตแิ ล้วแกเ่ ธอทง้ั หลาย นศาสนาของเธอท้ังหลาย”

ในการตดิ ต่อสอ่ื สารระหว่างมน และเป็นเคร่ืองมือที่ก่อให้เกิดวิวัฒน และสงั คมมนุษย์ ดงั นัน้ การใชภ้ าษาเพ สังคมนับต้ังแต่ระดับครอบครัวไปจน เศรษฐกิจ สังคม การเมืองและการเผย ภาษาเพ่ือตดิ ตอ่ สือ่ สารกนั ทงั้ นนั้

นษุ ย์ ภาษานับเปน็ เครื่องมือที่สาคัญยง่ิ นาการต่างๆท่ีหลากหลายของชีวิต พอ่ื การสื่อสารจึงสาคัญอย่างมากในทุก ถึงองค์กรขนาดใหญ่ไม่ว่าจะเป็นด้าน ยแผ่ศาสนาซึ่งล้วนแล้วจาต้องมีการใช้

บทท่ี ๕ ผ

๕ การฟัง ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ทิพย์ ขันแกว้

ความนา บทที่ ๕ การฟัง ฝึ กทักษะการ ฟังแบบต่างๆ

ความรู้เบื้องต้น เกยี่ วกบั การฟัง การฟังเพ่ือจับ ใจความสาคญั www.company.com

๕.๑ คานา การฟงั เป็นเคร่ือง ภาษาของมนุษย์ เปน็ ท ภาษาทง้ั ๔ ประการ ก ใหผ้ ู้เรยี นได้รับความรู้แ ความร้แู ละพัฒนาสตปิ พระพทุ ธศาสนามีการย ประสบความสาเร็จด้วย

งมือสอื่ สารที่มคี วามสาคัญตอ่ การเรยี นรู้ ทักษะหนงึ่ ในบรรดาทกั ษะพ้นื ฐานทาง กระบวนการเรียนด้วยทักษะการฟงั ชว่ ย และประการณ์ตรง ซึง่ เป็นเคร่อื งบารงุ ปญั ญาให้เจริญงอกงามยิง่ ขึน้ ใน ยกยอ่ งบคุ คลผสู้ ามารถพัฒนาตนเองให้ ยการฟังวา่ เป็น “พหสุ ตู ” www.company.com

๕๒.ความรู้เบื้อ ความหมายข ลาดบั ก กระบวน จุดม่งุ หมา ความสาคัญข ลกั ษณะผ ปจั จัยที่มผี ล

องต้นเก่ยี วกบั การฟัง ของการฟงั การฟงั นการฟงั ายการฟงั ของการฟงั ผ้ฟู ังทดี่ ี ลตอ่ ประสทิ ธภิ าพในการฟัง www.company.com

ความร้เู บอ้ื งต้นเก ก จุดมงุ่ หมายแ

กย่ี วกบั การฟัง (ต่อ) การประเมนิ ผลการฟัง ประเภทการฟงั มารยาทในการฟัง และวิธกี ารฟงั ประเภทต่างๆ www.company.com

๕.๒.๑ ความหมายของ การศึกษาความหมายของกา สารด้วยการฟังและสามารถนาควา ๑) การฟัง คือ การถอด ฟังและพยายามทาความเข้าใจตอ่ ส ขอ้ ความ ๒) การฟัง คอื กระบวนก โดยผา่ นขัน้ ตอนของการรับสาร ต จับใจความสาคญั ของสาร กระบวนการรบั รูค้ วามหมาย แบ่งเป็น ๒ ระดับ คือ ระดับการไ

งการฟงั ารฟงั จะช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจกระบวนการรับรู้ ามรไู้ ปใชไ้ ด้อย่างถูกวิธี ดังน้ี ดเสียงออกมาเป็นความคิด ผู้ฟังจะต้องต้ังใจ ส่ิงที่ฟัง สามารถรับรู้ และตคี วามหมายของ การรบั รคู้ วามหมายจากเสียงที่ไดย้ นิ ทัง้ นี้ ตดิ ตามเร่อื งราว เขา้ ใจสาร และสาสมารถ ยจากเสียงทีเ่ กิดขึ้นกบั มนุษย์นั้น สามารถ ได้ยนิ และระดบั ของการฟงั

๕.๒.๒ลาดบั ขน้ั ตอนก นกั วชิ าการได้จัดลาดบั ขัน้ ของการฟังไว้ ดังนี้

การฟัง ข้ันไดย้ ิน ขัน้ แยก ขั้นยอมรบั ขน้ั ตีความหมาย ข้นั เข้าใจ ขนั้ เช่ือ www.company.com

๑. ข้นั ก่อนฟัง -กำหนดจุดมุง่ หมำย -วัตถุประสงค์ ๕.๒.๓ กระ ๓. ข้นั ทา ๔. ข ความเข้าใจ ข้อ

๒. ขัน้ รบั ฟัง ะบวนการฟัง ๕. ข้ัน ตอบสนอง ขัน้ ประเมิน อความ 8

๑. การฟงั เพ่ือติดต่อส่อื สาร ในชีวติ ประจาวัน ๕.๒.๔ จุด ของก ๓. การฟังเพอื่ รบั ความรู้

๒. การฟงั เพ่อื ความ เพลิดเพลนิ ดมุ่งหมาย การฟงั ๔. การฟงั เพอื่ ใหไ้ ด้คตชิ วี ิต และความจรรโลงใจ 9

๕.๒.๕ ความสาคญั ขอ การฟงั เปน็ หวั ใจอันดบั ทั้งนี้ เพราะการสื่อความหมา และในการเรียนภาษาต้องใช จึงมคี วามสาคญั ดังน้ี ๑) มีผลดีตอ่ กระบวนกา ๒) ชว่ ยพฒั นาทกั ษะกา ๓) ช่วยเพ่มิ พนู พฒั นาก ๔) ทาใหร้ บั ความสขุ แล

องการฟงั บแรกของหวั ใจนกั ปราชญ์ (สุ จิ ปุ ลิ ) ายในสงั คมเรมิ่ แรกใชก้ ารพดู และการรบั ฟัง ช้ทักษะในการฟังมากทส่ี ดุ ดังน้ัน การฟัง ารเรียนรู้ของมนุษย์ในทกุ ดา้ น ารคิดและเพม่ิ ประสิทธิภาพการพดู การทางด้านสตปิ ญั ญา ละบันเทิงใจ www.company.com

๑) ฟงั ๕) รบั ฟังความคดิ เห็น ของผอู้ น่ื อย่างใจกวา้ ง ลกั ษ ๔) ฟงั ด้วยความคิด ใช้วจิ ารณญาณใน การฟงั

งอย่างต้ังใจ ๒) ฟังดว้ ยความ อดทนและเอาใจใส่ ๕.๒.๖ ษณะผ้ฟู ัง ท่ีดี ๓) ฟังอยา่ งมสี มาธิ www.company.com

๕.๒ การฟ ๑) เต ๒) ฟ ๓) ฟ ๔) ม สาน ๕) ฟ ๖) จ ๗) เม สรปุ

๒.๗ ปัจจัยที่มผี ลตอ่ ประสทิ ธิภาพใน ฟงั ตรยี มตัวกอ่ นฟัง ฟงั ด้วยความสนใจ มีสมาธิ ไมใ่ จลอย ฟงั ผพู้ ูดทุกคนโดยไมเ่ ลอื กวา่ ผพู้ ูดนน้ั มคี วามรู้ทางภาษา เขา้ ใจศัพทห์ รือ นวนท่ผี ูพ้ ูดส่อื ฟงั โดยสังเกตอยา่ งถ่ีถว้ น จดบนั ทึกสิง่ ทไ่ี ดฟ้ ัง มอื่ ผู้พูด พูดจบแล้ว ผู้ฟังสามารถ ปเรือ่ งราวตา่ งๆไดด้ ี www.company.com

๕.๒ การป ผฟู้ ัง น้อย ใหผ้ ้อู

๒.๘ การประเมินการฟัง ประเมนิ ผลการฟงั หมายถึง การวัดว่า งมคี วามรู้ ความเข้าใจในเร่ืองทฟ่ี ังมาก ยเพียงใด อาจประเมนิ ด้วยตนเองหรือ อน่ื ประเมิน www.company.com

๕.๒.๙ประเภทของ ๑) การฟัง ๒) ๓) ๔) ๕) ๖) ๗) ๘)