ประมวลพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

ไดต้ ลอดทงั้ ปี และเรายงั ตอ้ งส่ังถัว่ เหลอื งเข้าจากต่างประเทศ ๓ ปีละมากๆ ทง้ั นีท้ างราชการจะต้องเตรียมหาตลาดไวใ้ ห้ ๔ เกษตรกรให้พรอ้ ม นอกจากน้ันควรพจิ ารณาสง่ เสรมิ การ ปลกู พชื อาหารสตั ว์อน่ื ๆ เชน่ ขา้ วโพด เปน็ ต้น ส�ำ หรบั ๕ หนองนำ้�ธรรมชาติต้องวางแผนพัฒนาโดยการขุดลอก ตักเลนไปเสรมิ หนา้ ดนิ รอบๆ หนองน้ำ� เพราะหากปลอ่ ย ๒๖ ใหห้ นองน�ำ้ มสี ภาพตืน้ เขนิ ขึ้นเร่อื ยๆ ราษฎรกจ็ ะรุกเขา้ ไป ท�ำ นา ท�ำ ให้แหลง่ น�ำ้ คอ่ ยๆ หมดไป แตห่ ากปรับปรุงใหม้ ี หนองปลาดุก หนองเอิงเรงิ หรือหนองโสน หนองหวา้ หรอื การสนองพระราชดำ�ริ ความลึกพอสมควรกจ็ ะสามารถใชป้ ระโยชนเ์ ปน็ แหล่งรบั นำ�้ ได้บางส่วนเพื่อบรรเทานำ้�ทว่ มในฤดูฝน นอกจากนน้ั ยงั ใช้ หนองสนม และหนองอน่ื ๆโดยท�ำ การขดุ ลอกและเสรมิ คนั ดนิ ๑. โครงการศูนย์รวมนมสถานีวิจัยทดสอบพันธุ์สัตว์สกลนคร เปน็ แหลง่ เพาะพนั ธป์ุ ลาน�ำ้ จดื กบั จดั ตง้ั กลมุ่ ประมงหมบู่ า้ น รอบบริเวณหนองตามความเหมาะสม เพ่อื รับนำ้�ฝนและนำ้� ตามแนวพระราชดำ�ริ จงั หวดั สกลนคร ตลอดจนใช้เป็นแหล่งสำ�รองเพื่อการเกษตรกรรมในระยะ ท่ไี หลมาจากพน้ื ทส่ี งู เกบ็ กกั ไว้ ใหร้ าษฎรทอ่ี าศยั อย่ใู นบรเิ วณ ฤดแู ลง้ ไดด้ ว้ ย ในการนค้ี วรสง่ เสรมิ การปลกู ตน้ กก ปลกู ตน้ ผอื ใกล้เคยี งได้ใช้ประโยชน์ต่อไป ๒. โครงการพฒั นาลุม่ น�้ำ หว้ ยทรายตอนบน ๑ และ ๒ อนั เนอื่ ง ส�ำ หรบั เปน็ วตั ถดุ บิ ในการใชส้ านเสอ่ื หรอื ปลกู บวั เพอ่ื จ�ำ หนา่ ย • ควรพจิ ารณาวางโครงการกอ่ สรา้ งอา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยทรายตอนบน มาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดสกลนคร เปน็ รายไดพ้ เิ ศษ เนอ่ื งจากการท�ำ นาอยา่ งเดยี วในพน้ื ท่ไี มก่ ไ่ี ร่ คงไม่เพยี งพอสำ�หรบั แต่ละครอบครวั จ�ำ เปน็ ตอ้ งมีอาชีพ เพ่ือจัดหาน้ำ�ช่วยเหลือทุ่งหญา้ เลีย้ งโคนมและการเพาะปลูก ๑-๒. ๑๙ พฤศจิกายน ๒๕๓๒ เสด็จฯ บริเวณพิ้นทีโ่ ครงการอ่างเก็บน้ำ�ห้วยทราย เสรมิ ดงั กลา่ ว ตอนบนอนั เนื่องมาจากพระราชด�ำ ริ จังหวัดสกลนคร • ให้กรมชลประทานพิจารณาก่อสร้างอ่างเก็บนำ้�และปรับปรุง พชื อื่นๆ สำ�หรับราษฎรบา้ นโนนสวรรค์ ต�ำ บลพังขว้าง อ�ำ เภอ หนองน้�ำ ตามท้องทต่ี า่ งๆ เพม่ิ เตมิ เพ่ือให้ราษฎรในเขต ท้องที่ดังกล่าวและบริเวณใกลเ้ คยี งมนี ำ้�ใช้ส�ำ หรบั เพาะปลกู เมอื งสกลนคร จงั หวัดสกลนคร ๓-๕. สหกรณ์โคนมหนองโพ จงั หวัดราชบรุ ี และใช้อปุ โภค-บริโภคในฤดแู ล้ง ซึง่ มกั ขาดแคลนน�ำ้ เปน็ ๖. โครงการพฒั นาลมุ่ นำ้�ห้วยทราย (เกษตรผสมผสาน) ประจำ� ดงั ต่อไปน้ี • ควรพิจารณาปรับปรุงหนองน้ำ�ธรรมชาติท่ีมีอยู่ในเขต ตำ�บลพงั ขว้าง อำ�เภอเมอื งสกลนคร จังหวัดสกลนคร เช่น ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยูห่ ัว 263

วันท่ี ๒๒ พฤศจิกายน ๒๕๓๒ บริเวณพนื้ ท่ฟี าร์มผสมผสานศนู ย์ศึกษาการพัฒนาภูพาน อันเนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ บา้ นนานกเคา้ ต�ำ บลห้วยยาง อ�ำ เภอเมอื ง จงั หวัดสกลนคร พระราชด�ำ ริ • การสาธติ วธิ ปี ลูกพชื โดยอาศัยน้ำ�ฝนจะตอ้ งทำ�ใหเ้ กษตรกร ดแู ล้วสามารถท�ำ ตามได้ โดยขุดสระหรือบ่อนำ้�ใตด้ ินเพอ่ื กักเกบ็ น้ำ�ฝน ใชเ้ ป็นแหล่งน�้ำ สนับสนุนการเพาะปลกู การ สาธติ ดงั กลา่ วควรจะเปรยี บเทยี บกบั การปลกู พชื โดยอาศยั นำ�้ ชลประทาน ซ่งึ จะไดผ้ ลผลิตมากกว่ากันหลายเทา่ ในเนื้อท่ี เท่ากัน ในอนาคตเกษตรกรจะเริ่มสนับสนุนโครงการ ชลประทานประเภทอ่างเก็บนำ้�ขนาดเล็กด้วยความเต็มใจ สละทท่ี �ำ กนิ บางสว่ นในเขตอา่ งเกบ็ นำ้� เน่อื งจากพ้นื ท่ีทเ่ี หลอื จะสามารถเพ่ิมผลผลิตให้กับราษฎรเป็นส่วนรวมสูงกว่าเดิม มาก ทัง้ นเี้ กษตรไม่ตอ้ งลงทนุ เลย นอกจากนั้นเจา้ หน้าท่ี ฝ่ายชลประทานควรสำ�รวจหาหนองน้ำ�ธรรมชาติ เพื่อ ดำ�เนินการปรับปรุงให้สามารถเก็บสำ�รองนำ้�ฝนได้ตลอด ทง้ั ปี จะไดเ้ ป็นแหลง่ น้�ำ สำ�หรับการเพาะปลูก การอุปโภคบรโิ ภค และการประมง • การปลกู ตน้ ยางพาราแซมเพอ่ื สรา้ งปา่ นน้ั นบั วา่ ไดผ้ ลเพราะ เปน็ ต้นไม้ท่เี จริญเติบโตเรว็ สามารถเพิ่มความชมุ่ ชืน้ ไดพ้ อ สมควร แต่จะต้องพิจารณาปลกู ตน้ ไม้อื่นแซมให้มีสภาพ ค่อนข้างทึบในทำ�นอง “ปลูกป่าในยาง ปลูกยางในป่า” นอกจากนั้นนักวิชาการป่าไม้ควรวิจัยว่าพันธ์ุไม้ชนิดใดบ้าง ท่สี ามารถคายออกซิเจนจากขบวนการสังเคราะหแ์ สง เปน็ ๑ อัตราสงู จะไดพ้ ิจารณาใช้พันธ์ุไม้ดงั กลา่ วในกิจการปลกู ป่า 264 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หัว

ทดแทน ในอนาคตจะมผี ลทำ�ให้คงความสมดลุ ของปรมิ าณ ๒ ก๊าชออกซิเจนและคาร์บอนไดออกไซด์ในบรรยากาศ เน่ืองจากปัจจุบันมีปัจจัยหลายประการท่ีทำ�ให้เกิดปริมาณ รอ้ ยละ ๑๐ ของพน้ื ทท่ี เ่ี กษตรใชท้ �ำ กนิ ทง้ั หมด ปญั หาสง่ ผล รวมถงึ การรวมกลมุ่ การเลย้ี งปลาอยา่ งเปน็ ระบบดว้ ย นอกจากน้ี ก๊าชคาร์บอนไดออกไซด์และคาร์บอนมอนอกไซด์ใน ให้เกษตรกรที่ทำ�การเพาะปลูกขาดแคลนน้ำ�อยู่เสมอมา ควรปลกู ตามรมิ หนองน�ำ้ ส�ำ หรบั จกั สานและปลกู บวั ไวเ้ กบ็ ดอก บรรยากาศมากเกินไป ถา้ ฝนทง้ิ ชว่ งเกนิ ๗ วนั กจ็ ะท�ำ ใหผ้ ลผลติ เสยี หาย เกษตรกร และเม็ดจำ�หน่ายได้อีกทางหนึ่งในบริเวณศูนย์ศึกษาฯน้ี • ควรสาธิตวิธีการปลูกพืชในเขตเกษตรนำ้�ฝน ในรูปแบบที่ จงึ มรี ายไดน้ อ้ ยและยากไรใ้ นทส่ี ดุ จงึ มพี ระราชด�ำ รใิ หแ้ กไ้ ข กค็ วรพจิ ารณาปรบั ปรงุ หนองเตา่ และหนองแฝกใหส้ ามารถ เกษตรกรสามารถท�ำ ตามอยา่ งได้ จึงควรหาพ้นื ทน่ี อกเขต เพอ่ื บรรเทาปญั หาใหเ้ บาบางลง โดยอาศยั หนองบงึ ตามธรรมชาติ เกบ็ กกั น�ำ้ ไดม้ ากขน้ึ และหาพน้ื ทท่ี ไ่ี มม่ นี �ำ้ ชลประทาน แสดง ชลประทานใกลก้ บั ศนู ยศ์ กึ ษาการพฒั นาภพู านฯ เน้ือท่ี ทมี่ อี ยูเ่ ดิม และด�ำ เนินการขดุ ลอกปรับปรงุ และยกคนั ดนิ ใหร้ าษฎรเหน็ วา่ สามารถด�ำ เนนิ การเพาะปลกู อยา่ งไดผ้ ลดโี ดย ประมาณ ๕๐ ไร่ แล้วขุดสระหรอื บอ่ นำ้�เพือ่ เกบ็ กักน�ำ้ ฝน ให้สูงขนึ้ กจ็ ะสามารถเกบ็ กักน�้ำ ใหม้ ากข้ึน หลงั จากน้ันก็จะ อาศัยน�ำ้ ฝนและน�้ำ จากหนองน้ี ส�ำ หรบั ใชเ้ ปน็ แหลง่ น้ำ�สนบั สนนุ การเพาะปลูก แนะน�ำ และสง่ เสรมิ ใหเ้ กษตรกรรจู้ กั การใชป้ ระโยชน์ไดม้ ากขน้ึ • การเกษตรกรรมโดยอาศัยนำ้�ฝนเพียงอย่างเดียวจะประสบ ถา้ เกษตรกรขยนั กจ็ ะท�ำ การเกษตรบรเิ วณรอบๆหนองน�ำ้ ได้ ๑-๒. ๒๒ พฤศจกิ ายน ๒๕๓๒ เสดจ็ ฯ บรเิ วณพน้ื ทผ่ี สมผสานศนู ยศ์ กึ ษาการพฒั นา ปญั หาเรอ่ื งการขาดแคลนน้ำ�เป็นประจำ� จึงสมควรปรบั ปรุง ภพู านอันเนือ่ งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั สกลนคร หนองดงั กล่าว ให้สามารถเกบ็ นำ�้ ฝนไวม้ ากๆ เพอ่ื ใช้เปน็ แหล่งน�ำ้ ส�ำ หรบั การเพาะปลูก • การปลูกต้นยางพาราแซมเพื่อสร้างปา่ นบั ว่าไดผ้ ล เพราะ เป็นต้นไม้ทเี่ จริญเตบิ โตเรว็ จงึ สามารถเพม่ิ ความชมุ่ ช้ืนได้ พอสมควร แต่จะต้องพจิ ารณาปลูกตน้ ไมอ้ นื่ แซมให้มีสภาพ คอ่ นข้างทึบดว้ ย ในท�ำ นอง ปลกู ป่าในยาง ปลกู ยางในปา่ • การด�ำ เนนิ งานแบบไรน่ าสวนผสม ในกจิ กรรมระบบท�ำ ฟารม์ นน้ั จะไดผ้ ลดมี ากในเขตทม่ี นี �ำ้ ชลประทาน ซง่ึ ในศนู ยศ์ กึ ษาฯ นก้ี าร เพาะปลกู พชื ตา่ งๆ กไ็ ดผ้ ลดพี อสมควรกจ็ ะเปน็ สว่ นทน่ี า่ สนใจ ส�ำ หรับแสดงให้ประชาชนทั่วไปมาศกึ ษาดงู านได้ จะตอ้ ง พิจารณาหาพื้นที่ที่แสดงให้เห็นว่าจะสามารถปลูกพืชให้ ได้ผลดีในพ้นื ทท่ี ่ีไมม่ ีน�้ำ ชลประทานดว้ ย ท้งั นี้ เพราะพืน้ ที่ ท�ำ การเกษตรโดยอาศัยน�ำ้ ฝนเพียงอย่างเดยี ว ซ่ึงเรียกวา่ เกษตรน้ำ�ฝนนั้น เปน็ พืน้ ทสี่ ว่ นใหญข่ องประเทศ จะมีพน้ื ที่ ท่มี ีนำ้�ชลประทานสนบั สนนุ ไดอ้ ยา่ งสมบรู ณ์ เพียงประมาณ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อย่หู ัว 265

๓ ๔ • การดำ�เนินงานในพ้ืนที่มีน้ำ�ชลประทานสมบูรณ์ดีแล้วน้ัน จะต้องแสดงให้เกษตรกรเห็นว่าเม่ือมีนำ้�ชลประทาน สมบรู ณแ์ ลว้ เกษตรกรจะสามารถได้ผลผลิตเพมิ่ มากข้ึน มรี ายไดเ้ พม่ิ มากขน้ึ เช่น การปลกู พืชเพยี ง ๒ ไร่ กจ็ ะ สามารถไดผ้ ลผลติ เทา่ กับการปลกู พืชจำ�นวน ๑๐ ไร่ เกษตรกร กจ็ ะเหน็ ประโยชนแ์ ละรว่ มมอื สนับสนนุ โครงการฯ ราษฎร ท่ีมีทดี่ นิ อยเู่ ดิม ๒๐ ไร่ เม่อื มโี ครงการชลประทานมาถึง มีการปรับปรุงพ้ืนที่ดีแล้วก็จะสามารถแบ่งพ้ืนท่ีจำ�นวน ๑๐ ไร่ ใหค้ นอน่ื คนละ ๓-๔ ไร่ กจ็ ะท�ำ ใหม้ จี �ำ นวนเกษตรกร มีพื้นท่ที ำ�กนิ เพม่ิ ขนึ้ อกี ๓-๔ ราย โดยตนเองจะมเี กบ็ ไวเ้ พียง ๑๐ ไร่ แตส่ ามารถท�ำ การเพาะปลกู ไดอ้ ยา่ งสมบรู ณ์ กจ็ ะได้ ผลผลติ เหมอื นกบั ท�ำ ในทด่ี นิ ๕๐ ไร่ ตามแบบเดมิ การท�ำ เชน่ นก้ี จ็ ะท�ำ ใหเ้ กษตรกรไดร้ บั ประโยชนม์ ากขน้ึ และกระจาย ไดท้ ่ัวถงึ มากขึ้นด้วย โดยทดลองพิจารณาด�ำ เนนิ การจดั หา ท่ีดนิ ประมาณ ๕๐ ไร่ อาจจะจัดซื้อทด่ี นิ โดยใช้เงินจาก มูลนิธิชัยพัฒนา แล้วนำ�พนื้ ท่มี าพฒั นาเป็นตัวอย่างใหร้ าษฎร เห็นว่าสามารถดำ�เนินการเพาะปลูกอย่างได้ผลดีในพ้ืนท่ี ไม่มากนักและเกบ็ รวบรวมข้อมูลไวท้ ้ังหมด 266 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยู่หัว

เอฟเฟ็ค (Green House Effect) แนวพระราชด�ำ ริในการ แกไ้ ขปัญหานี้ ทรงมแี นวทางทีจ่ ะใช้วิธที างธรรมชาตดิ ว้ ย กันเอง โดยมพี ระราชดำ�ริใหน้ ักวิชาการ หรือศูนย์ศึกษาฯ ไดด้ �ำ เนนิ การศกึ ษาวจิ ยั หาปรมิ าณของออกซเิ จนทต่ี น้ ไมผ้ ลติ ออกมาและศกึ ษาว่าพชื ชนดิ ใด จะสามารถผลิตออกซเิ จน ไดม้ ากกวา่ คารบ์ อนไดออกไซด์ หรอื อีกวิธหี นึง่ กค็ ือ การศกึ ษา ปริมาณคารบ์ อนในพืชต่างๆ เนอื่ งจากพืชท่เี ก็บคาร์บอนไว้นั้น ๕ ๖ สว่ นใหญจ่ ะมาจากคาร์บอนไดออกไซด์ เม่อื เป็นดังนกี้ จ็ ะ สามารถกำ�หนดจำ�นวนคาร์บอนไดออกไซด์ ท่พี ืชดดู ซบั • การทไ่ี ดม้ พี ระราชด�ำ รใิ หป้ ลกู ยางพาราในศนู ยศ์ กึ ษาการพฒั นา • ในสภาพภูมิประเทศทเี่ ปน็ หนิ หรอื ลานหนิ ทีเ่ ป็นหนิ ล้วนๆ เข้าไป และจ�ำ นวนออกซิเจนทีพ่ ชื คายออกมา เมอ่ื น�ำ มา ภพู านฯ นน้ั มวี ตั ถปุ ระสงคห์ ลกั ทจ่ี ะใหเ้ ปน็ การปลกู เสรมิ ปา่ และมดี นิ ปนอยู่บ้างสภาพเช่นน้ี จะมรี อยแตกอยู่ท่ัวไป ก็ เปรียบเทียบกันก็จะสามารถทราบได้ว่าพืชชนิดใดสามารถ ซึง่ ในภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือนี้ สภาพปา่ ไม้ถกู ท�ำ ลายไปมาก ควรพิจารณาหาตน้ ไม้ทมี่ คี วามทนต่อสภาพเชน่ นี้ มาปลูก ดดู ซับคารบ์ อนไดออกไซด์ไดด้ กี ว่า หรือสามารถดูดออกซิเจน จึงต้องการให้มีการปลูกยางแซมในป่ามากกว่าที่จะปลูก ตามรอยแตกของหินนัน้ ๆ เมอื่ ต้นไม้เจรญิ เติบโตไดด้ ี กจ็ ะ ไดม้ ากทส่ี ดุ กจ็ ะสง่ เสรมิ ใหม้ กี ารปลกู ตน้ ไมช้ นดิ นน้ั ใหม้ ากๆ เป็นแถว เปน็ แนว เพือ่ กรีดยางเปน็ อาชีพเหมอื นอย่างภาคใต้ ท�ำ ใหบ้ รเิ วณนน้ั มปี ยุ๋ อนิ ทรยี วตั ถทุ เ่ี กดิ จากซากใบไมท้ ร่ี ว่ งหลน่ เพราะนอกจากจะชว่ ยลดคารบ์ อนไดออกไซดบ์ รรยากาศแลว้ สว่ นการกรดี ยางเปน็ ผลพลอยได้ เนอ่ื งจากยางทป่ี ลกู ในภาค มาทับถมกัน ในไม่ช้าสภาพลานหินกจ็ ะค่อยๆ ปรบั สภาพ ยังเพิม่ ปริมาณออกซิเจนอกี ดว้ ย ซง่ึ จะเป็นการบรรเทาปัญหา ตะวันออกเฉียงเหนอื อาจกรีดนำ้�ยางไดไ้ มม่ าก เน่ืองจากสภาพ กลายเป็นดินได้ต่อไป รวมทงั้ ปอ้ งกันการกัดเซาะของน�ำ้ กรนี เฮาส์เอฟเฟค็ ได้วธิ หี น่ึง ความชืน้ ไมเ่ หมาะสม และระยะเวลาทีก่ รดี ยางไดก้ อ็ าจจะ ตามซอกหนิ และชะลอการไหลของน้ำ�จากภูเขาได้เปน็ อยา่ งดี นอ้ ยกว่าทางภาคใต้ ดงั นน้ั จึงควรนำ�ต้นยางเข้าไปปลูกแซม การสนองพระราชด�ำ ริ ในพน้ื ทป่ี า่ ทว่ั ไป กจ็ ะชว่ ยสรา้ งความชมุ่ ชน้ื และถนอมปา่ เกา่ ไว้ • เนื่องจากปัจจุบันปัญหาสิ่งแวดล้อมหรือมลภาวะเป็นพิษ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานอันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ รวมทง้ั การสรา้ งปา่ เพม่ิ มากขน้ึ สว่ นการสง่ เสรมิ การปลกู ยาง กำ�ลังเปน็ ปัญหาใหญร่ ะดับโลก ซ่ึงเรอ่ื งหน่งึ ไดแ้ ก่การเผา จงั หวัดสกลนคร ในพื้นท่ภี าคตะวันออกเฉยี งเหนอื น้นั ควรจะดำ�เนนิ การในบริเวณ ผลาญอินทรียส์ ารมากเกนิ ไป ทำ�ให้ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ทม่ี คี วามชน้ื สงู มปี รมิ าณน�ำ้ ฝนมาก เชน่ ทจ่ี งั หวดั นครพนม และจังหวดั สกลนคร ส่วนในบรเิ วณอสี านตอนใต้นั้น เนื่องจาก เกิดขึน้ จ�ำ นวนมาก และไปหอ่ หุม้ โลกในชนั้ บรรยากาศ อนั ปรมิ าณน�ำ้ ฝนนอ้ ยบางแหง่ ไมเ่ กิน ๑,๐๐๐ มลิ ลเิ มตรต่อปี ถา้ ส่งเสรมิ การปลูกยางจะไดผ้ ลไมด่ เี ทา่ ท่ีควร เปน็ การปดิ กน้ั ไม่ใหม้ กี ารระบายความรอ้ นเปน็ ไปตามธรรมชาติ ซง่ึ มผี ลท�ำ ใหอ้ ณุ หภมู ขิ องโลกสงู ขน้ึ เกดิ ความแปรปรวนของ ๓-๔. ๒๒ พฤศจิกายน ๒๕๓๒ เสด็จฯ บริเวณพื้นที่ผสมผสานศูนย์ศึกษาการ ดินฟา้ อากาศ และเป็นภยั อย่างรา้ ยแรง ดงั ทีน่ ักอนรุ กั ษ์ พฒั นาภพู านอนั เน่อื งมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดสกลนคร สิง่ แวดล้อมมีความห่วงใยในปญั หานี้ ซงึ่ เรยี กกนั วา่ กรีนเฮาส์ ๕-๖. โครงการงานสาธิตภายในศูนย์ศกึ ษาการพฒั นาภพู านอันเนื่องมาจาก พระราชด�ำ ริ จงั หวัดสกลนคร ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ ัว 267

วันท่ี ๒๓ พฤศจกิ ายน ๒๕๓๒ • เนื่องด้วยการทำ�นาเกลือในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เชน่ ทห่ี ลายหมบู่ า้ นในเขตอ�ำ เภอวานรนวิ าส อ�ำ เภอบา้ นมว่ ง บริเวณพื้นทโ่ี ครงการปรบั ปรุงหนองดง บา้ นกุดนาขาม จังหวดั สกลนคร อ�ำ เภอบ้านดงุ จังหวดั อุดรธานี และที่ ตำ�บลเจริญศลิ ป์ ก่ิงอ�ำ เภอเจรญิ ศิลป์ จงั หวัดสกลนคร อ�ำ เภอบรบอื จงั หวดั มหาสารคาม เปน็ ต้น ผทู้ �ำ นาเกลอื พระราชดำ�ริ มักปล่อยนำ้�เค็มที่เหลือใช้หรือน้ำ�ฝนที่ตกชะลานตากเกลือ • ตามท่ีกรมชลประทานได้ดำ�เนินการสนองพระราชดำ�ริ ลงไปตามร่องน้ำ�และลำ�ห้วยโดยไม่มีการควบคุมเท่าที่ควร โดยการขุดลอกหนองดงจนสามารถจุนำ้�ไดถ้ ึง ๑๑,๐๐๐ ท�ำ ใหน้ �ำ้ ในล�ำ หว้ ยตา่ งๆ มคี วามเคม็ สงู มาก ท�ำ ความเสยี หาย ลกู บาศกเ์ มตร ท�ำ ให้ปจั จุบนั เก็บส�ำ รองนำ้�ส�ำ หรับสนบั สนนุ ให้กบั เกษตรกรผูป้ ระกอบอาชพี ท�ำ นา เนือ่ งจากนำ�้ เค็ม การเพาะปลกู กับการอุปโภคบรโิ ภคไดต้ ลอดทั้งปี นับว่า จากลำ�ห้วยเหล่านั้นได้ไหลเข้าสู่พ้ืนท่ีนาเป็นบริเวณกว้าง เป็นประโยชน์แก่เกษตรกรในท้องถน่ิ เปน็ อย่างมาก จงึ ควร จึงไม่สามารถใช้พื้นท่ีปลูกข้าวได้เช่นแต่ก่อนสมควรให้ ส�ำ รวจหาท่ีใกลเ้ คยี งเพอ่ื ขดุ สระเกบ็ กกั น�ำ้ ในท�ำ นองเดยี วกนั ผ้ปู ระกอบกิจการทำ�นาเกลอื ทงั้ หลาย จัดพนื้ ทสี่ ่วนหนงึ่ ตามความเหมาะสม ของตนท่ีบริเวณลานตากเกลือสร้างเป็นสระเก็บน้ำ� • ขดุ ลอกและขยายหนองกกโก ซง่ึ มเี นอ้ื ทถ่ี งึ ๑๐ ไร่ ตลอดจน ขนาดใหญ่ ส�ำ หรบั รองรับน้ำ�เค็มท้งั หมดทป่ี ล่อยท้งิ มา จากลานตากเกลอื เกบ็ ไว้ในสระนีเ้ พื่อรอการระเหยหรอื หนองมนส�ำ หรบั เปน็ แหลง่ น�ำ้ ใชส้ อยรวมส�ำ หรบั หมบู่ า้ นทต่ี ง้ั ซมึ ลงในดนิ โดยวิธกี ารตามธรรมชาติ ซ่ึงขนาดของสระนำ�้ อยู่รอบหนองดังกล่าว ซึง่ ก�ำ ลงั ประสบปัญหาขาดแคลนน้ำ� ดังกล่าวจะมีขนาดและความลึกเท่าใด ต้องกำ�หนดให้ ส่วนหว้ ยบางสายเช่นหว้ ยยาม ซง่ึ กระแสน�ำ้ เอ่อล้นตลงิ่ เป็น สัมพันธ์กับอัตราปริมาณนำ้�ท่ีระบายทิ้งจากลานตากเกลือ ประจำ�ทกุ ปี ท�ำ ความเสียหายกบั พน้ื ทเ่ี กษตรกรรมบางสว่ น ในแตล่ ะช่วงเวลา ความสามารถในการระเหยและร่ัวซึม ใหห้ าทางแก้ไข โดยสรา้ งฝายกบั คันดนิ ป้องกันน�ำ้ ทว่ มท่ี ลงไปใต้ดิน ทั้งนี้ให้มีความสมดุลพอดีกันโดยไม่ให้น้ำ� ท�ำ กนิ ของราษฎร และจะสามารถส�ำ รองน�ำ้ ไวใ้ ช้ สอยตลอด เคม็ ไหลลน้ ไปยงั ล�ำ หว้ ยขา้ งๆ อกี ตอ่ ไป ส�ำ หรบั สระเกบ็ น�ำ้ ฤดแู ล้ง ขนาดใหญน่ ใ้ี นอนาคตอาจมนี �ำ้ เคม็ เขม้ ขน้ เหมอื น Dead Sea บรเิ วณพ้นื ทีโ่ ครงการอ่างเกบ็ น้�ำ หว้ ยนกเคา้ อันเนอ่ื ง หรอื อาจศกึ ษาเกย่ี วกบั การเลย้ี งปลาหรอื เลย้ี งกงุ้ วา่ สามารถ ด�ำ เนินกิจการดา้ นนี้ไดห้ รอื ไม่เพียงใดดว้ ย มาจากพระราชดำ�ริ บา้ นกดุ นายาม ต�ำ บลเจริญศิลป์ การสนองพระราชด�ำ ริ ก่ิงอ�ำ เภอเจริญศลิ ป์ จงั หวดั สกลนคร ๑. โครงการปรับปรุงและขุดลอกหนองกกโกอันเน่ืองมาจาก พระราชดำ�ริ ให้ผันนำ้�บางส่วนจากระบบส่งน้ำ�ดังกล่าวมาเก็บไว้ในสระ พระราชด�ำ ริ จงั หวดั สกลนคร ๒. โครงการอ่างเก็บนำ�้ ห้วยนกเค้าอันเน่อื งมาจากพระราชดำ�ริ ในบริเวณวดั ซึง่ ตอ้ งขุดตอ่ ไป ทัง้ นี้ เพ่ือใชส้ ำ�หรับอุปโภค บริโภค จังหวัดสกลนคร 268 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ วั

๒ ๑. ๒๓ พฤศจิกายน ๒๕๓๒ เสด็จฯ บริเวณพน้ื ทีโ่ ครงการปรับปรุงหนองดง บ้านกดุ นาขาม จงั หวัดสกลนคร ๑ ๒. โครงการอา่ งเกบ็ น้ำ�ห้วยนกเคา้ อันเน่ืองมาจากพระราชด�ำ ริ จังหวดั สกลนคร ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั 269

วันท่ี ๒๖ พฤศจกิ ายน ๒๕๓๒ บรเิ วณพ้ืนทบ่ี รเิ วณแหล่งน้ำ�ทงิ้ นำ�้ เสยี หนองสนม ข้างโรงผลิตน้ำ�ประปาและบริเวณ รมิ หนองหานข้างโรงพยาบาลสกลนคร จงั หวดั สกลนคร พระราชดำ�ริ • ควรวางโครงการและก่อสร้างระบบบำ�บัดนำ้�เสียโดยใช้วิธีธรรมชาติผสมผสานกับ เทคโนโลยีแบบประหยัด กลา่ วคอื จดั สรา้ งบ่อดกั สารแขวนลอย ใช้กกอยี ิปต์ดบั กลน่ิ ผกั ตบชวาดดู ซับสงิ่ โสโครกและโลหะหนกั ใช้กงั หนั น�้ำ ชัยพฒั นาและแผงท่อเติมอากาศ ให้กบั น�้ำ เสียตามความเหมาะสม • ควรรวบรวมน�้ำ เสยี ทรี่ ะบายน้ำ�ลงหนองหานทข่ี ้างโรงผลิตน�้ำ ประปา บริเวณขา้ ง โรงพยาบาล โดยหาทางผันน�้ำ ดว้ ยทอ่ และคูนำ�้ จากจดุ ทง้ั สองดังกล่าวมารวมกับที่ จุดระบายน�ำ้ ทงิ้ ณ บริเวณใกล้กบั ฌาปนสถานภูหมากเสอ่ื • ผักตบชวาท่ีใช้ประโยชน์ในการเพิ่มปริมาณออกซิเจนให้กับนำ้�เสียกับดูดสิ่งโสโครก ออกจากนำ้�เสียน้นั ตอ้ งหมนั่ เปลยี่ นออกจากบ่อน�้ำ เสียเปน็ ระยะ ๆ ก่อนทจ่ี ะเนา่ และ เริ่มลดประสทิ ธิภาพในการบำ�บัดน้ำ�เสยี • ควรพิจารณาหาทางผันนำ้�เสียโดยใช้ท่อน้ำ�กับคูน้ำ�จากจุดระบายนำ้�ท้ิงข้างสำ�นักงาน ประปาสกลนครและจากบริเวณข้างโรงพยาบาลประจำ�จังหวัดสกลนครมารวมกับจุด ระบายน้ำ�ท้งิ ณ บริเวณใกลก้ ับฌาปนสถานภูหมากเส่อื เพื่อทำ�เป็นโครงการบำ�บดั นำ้�เสยี การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการแก้ไขปญั หานำ้�เสยี (หนองสนม) อนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั สกลนคร ๑. โครงการแกไ้ ขปญั หานำ�้ เสีย (หนองสนม) อนั เนอื่ งมาจาก พระราชดำ�ริ จงั หวัดสกลนคร ๒. ๒๖ พฤสจกิ ายน ๒๕๓๒ เสด็จฯ บริเวณพื้นท่ีแหลง่ น้�ำ ท้งิ นำ�้ เสยี หนองสนมขา้ งโรงผลิตน�้ำ ปะปา จังหวัดสกลนคร ๓. ๒๖ พฤสจกิ ายน ๒๕๓๒ เสดจ็ ฯ บริเวณพนื้ ท่หี นองสนม ขา้ งโรงพยาบาลสกลนคร จังหวดั สกลนคร ๑ ๒ 270 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หวั

๓ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 271

วนั ที่ ๒๗ พฤศจกิ ายน ๒๕๓๒ สมควรขุดลอกหนองแวงและหนองสิมท่ีบ้านดงมะไฟ ตำ�บลดงมะไฟ อำ�เภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร บริเวณพืน้ ทอ่ี า่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยอา่ งอนั เน่ืองมาจากพระราชด�ำ ริ เพ่ือจัดหานำ้�ให้ราษฎรบ้านดงมะไฟใช้อุปโภค-บริโภค และอา่ งเก็บน้�ำ ห้วยเคลิม้ อนั เน่อื งมาจากพระราชด�ำ ริ ในฤดแู ล้ง ส�ำ หรับเล้ียงสัตว์ และใช้ทำ�การเกษตรสำ�หรับ ต�ำ บลหว้ ยยาง อ�ำ เภอเมืองสกลนคร จงั หวัดสกลนคร หมู่บ้านอีกดว้ ย และนอกจากนน้ั ในเขตต�ำ บลนแี้ ละตำ�บล ข้างเคียงหากมีหนองนำ้�ธรรมชาติซึ่งสมควรขุดลอกแล้ว พระราชด�ำ ริ ใหพ้ จิ ารณาด�ำ เนินการช่วยเหลอื ตามความเหมาะสม หลังจากได้ก่อสร้างอ่างเก็บนำ้�ภูไม้รวกอันเนื่องมาจาก สมควรพิจารณาวางโครงการและก่อสร้างโครงการฝาย พระราชดำ�ริ และระบบท่อส่งนำ้�เสร็จแล้ว แมว้ า่ พื้นท่ีในเขต ทดนำ้�หว้ ยหมากพรกิ ทบี่ รเิ วณบ้านดงมะไฟ ตำ�บลดงมะไฟ ส่งน�ำ้ จะอยู่ในเขตปา่ สงวนแห่งชาตกิ ต็ าม แตร่ าษฎรจำ�นวน อ�ำ เภอเมืองสกลนคร จงั หวัดสกลนคร มากไดบ้ กุ เบกิ เขา้ ไปท�ำ กนิ ในทด่ี นิ ดงั กลา่ วเนอ่ื งจากพวกเขา ขาดแคลนท่ีดนิ ทำ�กินราษฎรกลมุ่ หนึ่ง จึงขอพระราชทาน การสนองพระราชดำ�ริ พระมหากรุณาธิคุณเก่ียวกับท่ีดินทำ�กินในบริเวณดังกล่าว ๑. โครงการอา่ งเก็บนำ้�ภูไมร้ วกอนั เนื่องมาจากพระราชดำ�ริ สมควรสำ�รวจการเข้ามาอยู่อาศัยและจำ�นวนท่ีดินถือครอง จงั หวดั สกลนคร ของราษฎรแต่ละราย พร้อมกบั แยกแยะสภาพพนื้ ที่ว่าบริเวณ ๒. โครงการอ่างเก็บนำ้�ห้วยเคลมิ้ อันเน่อื งมาจากพระราชดำ�ริ ใดเป็นพ้ืนที่ราบเหมาะแก่การเพาะปลูกและราษฎรทำ�การ จงั หวัดสกลนคร ๓. โครงการฝายทดน�ำ้ หว้ ยหมากพรกิ อนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ เพาะปลกู อยแู่ ลว้ กส็ มควรจดั สรรทด่ี นิ ดงั กลา่ วใหต้ ามกฎเกณฑ์ จังหวัดสกลนคร ท่ีหน่วยราชการท่ีเก่ียวข้องจะกำ�หนดให้เหมาะสมต่อไป ส่วนพื้นทดี่ อนเป็นเนินใหจ้ ดั เปน็ พนื้ ทปี่ ลกู ปา่ ในการกอ่ สร้างอา่ งเกบ็ น้ำ�หว้ ยเคลิม้ มรี าษฎรหมู่ที่ ๒ ต�ำ บล บงึ ทราย ก่งิ อำ�เภอเตา่ งอย จงั หวดั สกลนคร จำ�นวน ๑ ราย ได้ขอพระราชทานพระมหากรุณาธิคุณเกี่ยวกับที่ดินใน อา่ งเกบ็ นำ้�ซ่ึงถูกนำ้�ท่วม (บริเวณอา่ งเก็บน�้ำ ทัง้ หมดเปน็ ๑ ปา่ สงวนแห่งชาต)ิ สมควรจดั หาท่ีดนิ ซ่งึ ยงั ไมม่ ีใครบกุ เบกิ ๑. โครงการอ่างเก็บนำ้�หว้ ยเคลิ้มอนั เน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ จังหวดั สกลนคร ๒ ตามขอบอ่างเก็บนำ้�ห้วยเคลิ้มพร้อมกับจัดหาน้ำ�จาก ๒. ๒๗ พฤศจิกายน ๒๕๓๒ เสด็จฯ บริเวณพื้นที่อ่างเก็บน้ำ�ห้วยอ่าง ล�ำ ห้วยข้างเคยี งสนบั สนุนต่อไป อนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ และอา่ งเก็บนำ้�ห้วยเคลมิ้ อันเนื่องมาจาก พระราชดำ�ริ จงั หวัดสกลนคร 272 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั

๔ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว 273

วันที่ ๒๘ พฤศจิกายน ๒๕๓๒ ๑ บริเวณพื้นทว่ี ดั หินหมากเปง้ บา้ นไทยเจริญ ตำ�บลพระพทุ ธบาท ๓ อำ�เภอศรีเชยี งใหม่ จงั หวัดหนองคาย ๔ พระราชด�ำ ริ ควรพิจารณาวางโครงการจัดหาน้ำ�ช่วยเหลือพ้ืนที่เพาะปลูก ให้ราษฎรบ้านเด่อื และหมู่บ้านขา้ งเคียง ในเขตตำ�บลวดั ธาตุ อ�ำ เภอเมืองหนองคาย จังหวัดหนองคาย โดยการก่อสร้าง ประตบู งั คบั น�ำ้ ทป่ี ากน�ำ้ หว้ ยสวยหรอื ทล่ี �ำ หว้ ยสาขาของหว้ ยสวย ควรพิจารณาวางโครงการและก่อสร้างอ่างเก็บนำ้�และเข่ือน ทดนำ้�ท่ีลำ�หว้ ยทอน และหว้ ยสาขาของห้วยทอนเพ่อื จดั หาน้ำ� ชว่ ยเหลอื พน้ื ทเ่ี พาะปลกู จ�ำ นวนหลายหมบู่ า้ นในเขตต�ำ บลตา่ งๆ ของอำ�เภอศรเี ชียงใหมแ่ ละอ�ำ เภอสงั คม จงั หวัดหนองคาย และ อ�ำ เภอน้ำ�โสม อำ�เภอบา้ นผอื จงั หวดั อดุ รธานี ควรพจิ ารณาสรา้ งเสริมระบบส่งน้ำ�จากอ่างเก็บนำ้�ห้วยหินส่ิว อนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำ�ริในบรเิ วณทร่ี าษฎรหมบู่ า้ นไทยเจรญิ ตำ�บลพระพุทธบาท อำ�เภอศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย การสนองพระราชดำ�ริ ๒ ๑. โครงการจดั หานำ้�ช่วยเหลือพ้นื ท่ีเพาะปลกู ใหร้ าษฎรบา้ นเด่อื จังหวัดหนองคาย ๒. โครงการอา่ งเก็บนำ้�ห้วยทอนอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จังหวดั อุดรธานี ๓. โครงการฝายทดน้ำ�หว้ ยหนิ ส่วิ อนั เน่ืองมาจากพระราชด�ำ ริ จังหวดั หนองคาย 274 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ วั

วนั ที่ ๓๐ พฤศจกิ ายน ๒๕๓๒ บริเวณพน้ื ทว่ี ดั ศรบี ุญเรือง บา้ นโพนงาม ฝายทดน้ำ� บา้ นโพนดู่ ตำ�บลหนองบอ่ อำ�เภอนาแก จงั หวดั นครพนม และอ่างเก็บนำ�้ หว้ ยโท ห้วยยางอันเน่อื งมาจากพระราชด�ำ ริ ต�ำ บลห้วยโพนคอ้ ก่งิ อำ�เภอโคกศรสี ุพรรณ จงั กดั สกลนคร ๑-๒. โครงการอา่ งเกบ็ นำ�้ ลำ�ห้วยทอนอนั เน่อื งมาจากพระราชด�ำ ริ พระราชด�ำ ริ จงั หวดั อดุ รธานี • ในการก่อสร้างอ่างเก็บนำ้�ห้วยโทและอ่างเก็บนำ้�ห้วยยาง ๓. ๓๐ พฤศจกิ ายน ๒๕๓๒ เสดจ็ ฯ บริเวณพน้ื ท่ีฝายทดนำ้� บา้ นโพนดู่ ต�ำ บลหนองบ่อ อ�ำ เภอนาแก จงั หวดั นครพนม อนั เนือ่ งมาจากพระราชดำ�ริ มีราษฎรหลายครอบครวั ได้รบั ๔. โครงการอา่ งเกบ็ นำ้�หว้ ยโท และหว้ ยยางอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ ความเดอื ดรอ้ นเนอ่ื งจากพน้ื ทเ่ี พาะปลกู อยู่ในเขตอา่ งเกบ็ นำ�้ จงั หวัดสกลนคร และถกู นำ�้ ทว่ ม กรมชลประทานจะไดพ้ ิจารณาชว่ ยเหลอื ๕. โครงการฝายทดน�ำ้ บ้านโพนดูอ่ นั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ ตามความเหมาะสมสำ�หรับพ้ืนท่ีบริเวณปากลำ�นำ้�ก่ำ�ใน เขตอ�ำ เภอธาตพุ นม จงั หวดั นครพนม ๕ จังหวัดนครพนม • สมควรพิจารณาสรา้ งอ่างเก็บนำ้�ห้วยนางออ เพอื่ จัดหาน�ำ้ สนับสนุนฝายทดนำ�้ บ้านโพนด่แู ละช่วยเหลือพ้นื ท่เี พาะปลูก สองฝ่ังห้วยนางออพ้ืนท่ีท้ายอ่างเก็บนำ้�บางแห่งอยู่ในเขต ทีด่ ินป่าสงวนแห่งชาติ • ให้กรมชลประทานส�ำ รวจหาพ้ืนท่ีว่างเปล่า เพือ่ วางแผน การชลประทานใหส้ ามารถสนบั สนนุ น�ำ้ ส�ำ หรบั ปลกู ขา้ วไดท้ ง้ั ปี การสนองพระราชดำ�ริ ๑. โครงการอ่างเกบ็ น้ำ�ห้วยโท และหว้ ยยางอนั เน่ืองมาจาก พระราชดำ�ริ จังหวดั สกลนคร ๒. โครงการฝายทดนำ้�บ้านโพนดู่อันเนอื่ งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวัดนครพนม ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ ัว 275

๒๕๓๑ ภาคกลาง วันท่ี ๕ มิถุนายน ๒๕๓๑ บรเิ วณพน้ื ทค่ี ลองเปรมประชากรในเขตกรุงเทพมหานคร จังหวดั ปทุมธานี และจงั หวัดพระนครศรอี ยธุ ยา พระราชด�ำ ริ วธิ ีหลักในการแก้ไขปญั หานำ้�เสีย ได้แก่ การใช้น้ำ�ที่มคี ณุ ภาพดีช่วย ผลักดันนำ้�เน่าเสียออกไปและช่วยให้นำ้�เน่าเสียมีสภาพเจือจางลง ท้ังนี้โดยรบั น้ำ�จากแม่น�ำ้ เจ้าพระยาและจากแหล่งภายนอก สง่ เข้าไป ตามสายคลองตา่ งๆ เช่น คลองบางเขน คลองบางซื่อ คลองลาดพรา้ ว คลองสามเสน คลองแสนแสบ และคลองเทเวศร์ เปน็ ต้น กระแสน�ำ้ จะไหลจากคลองดงั กล่าวแยกเขา้ ไปตามคลองซอยตา่ งๆ แลว้ ไปไหล ออกแมน่ ำ้�เจา้ พระยาปลายคลองอกี ดา้ นหนึง่ ด้วยวิธกี ารทที่ ำ�ใหน้ ำ้� ไหลเวียนไปตามลำ�คลองใหญ่และคลองซอยได้ตลอดน้ีย่อมสามารถ ระบายนำ้�เน่าเสียกับท้ังทำ�หน้าที่ชะพาส่ิงโสโครกออกไปจากชุมชนได้ อนั จะชว่ ยบรรเทาสภาพเนา่ เสียในคลองในชว่ งฤดแู ล้งไดเ้ ปน็ อย่างดี บรเิ วณพน้ื ทป่ี ระตบู งั คบั น�ำ้ ปากคลองเปรมประชากร และประตบู งั คบั น�ำ้ ๑ เชียงรากน้อย พระราชด�ำ ริ ใหห้ าวธิ รี บั น�ำ้ เขา้ คลองเปรมประชากรตอนบนเปน็ ปรมิ าณมากภายใน เวลาอนั รวดเรว็ เพื่ออัดเพ่ิมระดับนำ้�ให้สงู ขน้ึ จะไดส้ ามารถกระจายน�้ำ เข้าส่ทู ุง่ บางไทร-บางปะอิน สำ�หรับใชใ้ นการเพาะปลูกอย่างเพียงพอ 236 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยู่หวั

๓๔ อย่างไรก็ตามจะต้องดำ�เนินการขุดลอกหนองนำ้�ธรรมชาติไป ด้วยพร้อมกันจะได้สามารถเกบ็ ส�ำ รองน�ำ้ ไวใ้ ชป้ ระโยชน์ไดอ้ ยา่ ง เตม็ ท่ี ส�ำ หรบั เสน้ ทางน�ำ้ ทเ่ี ชอ่ื มกบั แมน่ �ำ้ เจา้ พระยาเสน้ อน่ื ๆ เชน่ คลองเชยี งรากน้อยนนั้ ต้องรบี รับน้ำ�เข้ามาเม่ือน�้ำ ขึ้น และ ปิดประตูบังคบั นำ้�ไม่ให้น�ำ้ ไหลยอ้ นกลบั เมอ่ื นำ้�ลง ทง้ั น้ี เพอ่ื เกบ็ กกั น�ำ้ ไวค้ ลองเปรมประชากรตอนบนในลกั ษณะ “อา่ งเกบ็ น�ำ้ ” เพอ่ื ใชผ้ ลกั ดนั น�ำ้ เนา่ เสยี ในคลองเปรมประชากรตอนล่างต่อไป บรเิ วณพน้ื ทคี่ ลองวัดหลกั สี่ กรงุ เทพมหานคร พระราชดำ�ริ ให้ใช้นำ�้ จากคลองเปรมประชากรผลักดันนำ้�เน่าเสียหรือทำ�ให้ น�ำ้ เนา่ เสยี ในบรเิ วณกรงุ เทพมหานครบางพน้ื ทม่ี สี ภาพเจอื จางลง ท้ังน้ีจะต้องดำ�เนินการขุดลอกเส้นทางนำ้�ท่ีเชื่อมกับแม่นำ�้ เจ้าพระยาท่ีต้ืนเขินจะได้สามารถรับปริมาณนำ้�เสริมเข้ามา โดยสะดวก การสนองพระราชดำ�ริ โครงการแก้ไขปัญหานำ้�เสียอันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ กรงุ เทพมหานคร ๒ ๑-๔. ๕ มถิ ุนายน ๒๕๓๑ เสด็จฯ บรเิ วณพน้ื ทีค่ ลองเปรมประชากรในเขต กรุงเทพมหานคร​จังหวัดปทมุ ธานี และจงั หวดั พระนครศรอี ยธุ ยา ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หวั 237

๒๕๓๑ ภาคใต้ วันที่ ๒๘ กนั ยายน ๒๕๓๑ บรเิ วณพน้ื ที่คลองระบายน�ำ้ มโู นะ จงั หวดั นราธิวาส พระราชด�ำ ริ ให้กรมชลประทานพิจารณาวางโครงการขุดคลองส่งน้ำ�ที่มี คุณภาพดี ซึ่งเดิมมีความยาวทั้งสิ้น ๑๓ กโิ ลเมตร จนเชอื่ มกบั ล่มุ น้ำ�คลองบางเตย จะไดส้ ามารถสง่ น้ำ�ไปชะลา้ งดินเปรี้ยวใน พืน้ ทเี่ กษตรกรรม ในเขตบ้านโคกชมุ บกและบรเิ วณใกลเ้ คียง การสนองพระราชด�ำ ริ : โครงการชลประทานมูโนะอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดนราธิวาส ๑ ๒ ๑. โครงการชลประทานมูโนะอันเนือ่ งมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดนราธวิ าส ๒. ๒๘ กันยายน ๒๕๓๑ เสดจ็ ฯ บรเิ วณพ้ืนท่คี ลองระบายนำ้�มโู นะ จังหวัดนราธิวาส ๓. โครงการพฒั นาลุ่มน�้ำ บางนราอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดนราธวิ าส 238 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว

บรเิ วณพ้ืนท่คี ลองระบายน�้ำ มโู นะ จังหวัดนราธิวาส พระราชดำ�ริ • จากปลายคลองส่งนำ้�สายซอย ๑ ซ้ายทกี่ อ่ สรา้ งข้าม คลองโคกไผ่ไปแล้วนั้น ควรระบายน้ำ�จากท่อระบายน้ำ� ปลายคลองไปใหพ้ ื้นท่ีท�ำ นา (พ้ืนที่ดนิ เปรย้ี ว) บรเิ วณ บา้ นโคกชมุ บก ตำ�บลพรอ่ น อำ�เภอตากใบ จงั หวดั นราธิวาส ถ้าหากระดับน้ำ�ที่บริเวณปลายคลองสายน้ีมีระดับไม่สูง พอทจ่ี ะขดุ คลองสง่ ไปในแนวพ้ืนท่ีสงู ตามทตี่ อ้ งการ กค็ วร ระบายน้ำ�ลงคลองบางเตย โดยขุดลอกคลองบางเตยมี ระยะทางยาวไปตามความเหมาะสม เพ่อื จะได้เกบ็ ขงั น�้ำ จืด ท่ีส่งมาจากคลองมูโนะไว้ใช้ชะล้างความเปรี้ยวของดิน และใช้เพอื่ การทำ�นาในบริเวณดงั กลา่ ว • เนื่องด้วยพื้นที่เพาะปลูกสองฝั่งแม่นำ้�บางนราในเขต โครงการพัฒนาลุ่มนำ้�บางนราอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวดั นราธวิ าส มีโอกาสจะได้รับน�ำ้ ซงึ่ ถกู ทดอัดใหท้ ่วม พน้ื ที่เปน็ คร้งั คราวได้ หรือจากการสบู น�ำ้ ข้ึนไปใช้โดยตรง ควรทีท่ างราชการจะได้พิจารณาขุดสระเก็บน้ำ�กระจายไป ตามบรเิ วณตา่ งๆ ทเ่ี หมาะสม หรอื แนะน�ำ ใหเ้ กษตรกรขดุ สระ ไว้ในเขตทด่ี นิ ของแต่ละคน เพือ่ เก็บน�้ำ ไวใ้ ช้เม่ือคราวท่ี ระดับน้ำ�เก็บกักในแม่นำ�้ บางนรามรี ะดบั ลดลง การสนองพระราชดำ�ริ โครงการพัฒนาลุ่มนำ้�บางนราอันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวดั นราธวิ าส ๓ ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั 239

๑ บริเวณพ้ืนทีค่ ลองระบายน้�ำ มูโนะ จงั หวดั นราธิวาส พระราชด�ำ ริ ๒ ๑-๒, ๔-๕. ๒๘ กนั ยายน ๒๕๓๑ เสดจ็ ฯ บรเิ วณพน้ื ทค่ี ลองระบายน�ำ้ มโู นะ จงั หวดั นราธวิ าส ในเขตพ้นื ท่ีโครงการบ้านโคกกูแว ประมาณ ๕,๕๐๐ ไร่ ๓ ๓. โครงการชลประทานมโู นะอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดนราธวิ าส ควรสำ�รวจอาณาเขตพื้นที่ได้รับประโยชน์แต่ละหมู่บ้าน ๖. โครงการพรุโตะ๊ แดง จังหวัดนราธิวาส รวมท้ังแปลงกรรมสิทธิ์ที่ดินของราษฎรเพื่อเป็นข้อมูล ประกอบการจะพฒั นาต่อไป และการนำ�น�้ำ คณุ ภาพดีจาก คลองส่งนำ้�โครงการบ้านโคกกูแวไปชะล้างความเปรี้ยว ของดินนัน้ ทุกฝ่ายควรจะประสานและร่วมมอื กนั แนะน�ำ ราษฎรอย่างใกล้ชิดให้ทราบถึงวิธีการนำ�นำ้�ไปใช้ให้เป็น ประโยชน์ และถ้าหากมคี วามจำ�เป็นต้องสรา้ งระบบระบาย น้ำ�เสียออกจากพื้นท่ีเพ่ิมเติมแล้วก็ให้พิจารณาดำ�เนิน การในเขตพ้นื ท่ขี องหมู่บา้ นตอ่ ไปตามความเหมาะสม การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการชลประทานมูโนะอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดนราธิวาส 240 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั

๕ บริเวณพน้ื ท่ีคลองระบายน�ำ้ มโู นะ จงั หวัดนราธิวาส พระราชดำ�ริ เนอ่ื งจากปรากฏวา่ ผลการทดลองเลย้ี งปลาไดผ้ ลเปน็ ทน่ี า่ พอใจ ฉะนัน้ หากราษฎรทม่ี ที ่ีท�ำ กินตามขอบพรโุ ตะ๊ แดง มีความ น่าสนใจในการจัดต้ังกลุ่มเลี้ยงปลาในลักษณะดังกล่าวก็ให้ พิจารณาวางแผนขุดบอ่ เลีย้ งปลาเพ่ิมเตมิ เรยี งเป็นแถวขนาน กบั คลองสง่ น�ำ้ คณุ ภาพดี โดยใหส้ ามารถใชป้ ระโยชนจ์ ากขอบ บ่อเลย้ี งปลาเปน็ คันก้ันน�ำ้ จากพรไุ ดด้ ้วย การสนองพระราชดำ�ริ โครงการทดลองเลี้ยงปลาขอบพรโุ ตะ๊ แดง จงั หวดั นราธวิ าส ๔๖ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หวั 241

วนั ท่ี ๗ ตลุ าคม ๒๕๓๑ ๑ ๑. ๗ ตุลาคม ๒๕๓๑ เสด็จฯ บริเวณพ้นื ที่คลองโตะ๊ แดง และคลองสาขา ๒ ต�ำ บลปูโยะ อำ�เภอสไุ หงโก-ลก จังหวัดนราธิวาส บรเิ วณพืน้ ทค่ี ลองโตะ๊ แดง และคลองสาขา ต�ำ บลปูโยะ ๒. โครงการฝายทดน�้ำ กน้ั คลองสไุ หงปาดีอันเนือ่ งมาจากพระราชดำ�ริ อำ�เภอสไุ หงโก-ลก จงั หวดั นราธิวาส จังหวัดนราธวิ าส ๓-๕. ๗ ตลุ าคม ๒๕๓๑ เสดจ็ ฯ พ้ืนท่ีฝายทดนำ้�กั้นคลองสไุ หงปาดี พระราชด�ำ ริ และพนื้ ท่บี ้านวังไทร-บ้านตาเซะใต้ จงั หวัดนราธิวาส ควรพิจารณาก่อสร้างฝายทดน�้ำ กนั้ คลองสุไหงปาดี เพือ่ จดั หาน้ำ� ช่วยเหลอื พ้นื ท่ีท�ำ นาของหมู่บา้ นโคกกามา บ้านทงุ่ คา และ หมบู่ า้ นใกลเ้ คยี ง ในเขตต�ำ บลสไุ หงปาดี อ�ำ เภอสุไหงปาดี จงั หวดั นราธวิ าส ตามทก่ี �ำ นนั ต�ำ บลสไุ หงปาดี และผใู้ หญบ่ า้ น หมู่ท่ี ๔ ต�ำ บลสุไหงปาดี ได้กราบบงั คมทลู ขอพระราชทาน พระมหากรุณาธคิ ุณ การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการฝายทดน้ำ�กั้นคลองสุไหงปาดีอันเนื่องมาจาก พระราชดำ�ริ จังหวัดนราธิวาส พระราชด�ำ ริ ควรศึกษาและหาทางจัดหานำ�้ เสริมให้กับคลองมูโนะเพ่มิ จาก การรบั นำ้�แม่น�้ำ โก–ลกเพียงแห่งเดียว ตามพระราชด�ำ ริท่ี พระราชทานไวแ้ ลว้ เมอ่ื วนั ที่ ๑ ตลุ าคม ๒๕๓๑ ด้วยเหตทุ ี่ คลองโตะ๊ แดงเปน็ ล�ำ น�ำ้ ท่ไี หล (ผา่ นพร)ุ ลงคลองมูโนะโดยตรง สมควรจะไดท้ �ำ การตรวจสภาพน�ำ้ และพน้ื ทบ่ี รเิ วณคลองโตะ๊ แดง และคลองสาขา เพอื่ หาข้อมลู เก่ยี วกับทิศทางการไหลของน�ำ้ ปรมิ าณน�้ำ ไหล และระดบั นำ้� ตลอดจนคณุ ภาพนำ้�ในคลองตา่ ง ๆ เพอ่ื ประกอบการพจิ ารณาวา่ จะสามารถน�ำ น�ำ้ จากคลองโตะ๊ แดง มาใช้งานไดห้ รอื ไม่เพียงไร การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการชลประทานมูโนะอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดนราธิวาส 242 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หัว

๓ ๔ ๕ บรเิ วณพนื้ ทฝี่ ายทดนำ้�กนั้ คลองสุไหงปาดี บา้ นโคกกามา โครงการ กสช. เมอ่ื ๒๕๑๙ ในปจั จบุ นั ฝายมสี ภาพทรดุ โทรม บริเวณพื้นที่บ้านวังไทร-บา้ นตาเซะใต้ ต�ำ บลปะลุรู ตำ�บลสไุ หงปาดี อำ�เภอสุไหงปาดี จงั หวัดนราธิวาส ตลอดจนคลองส่งน้ำ�ที่ขุดไว้ยังไม่สามารถกระจายนำ้�ไป อำ�เภอสไุ หงปาดี จงั หวดั นราธิวาส ให้พนื้ ทีเ่ พาะปลกู ในเขตโครงการไดอ้ ย่างทั่วถงึ สมควร พระราชดำ�ริ พระราชด�ำ ริ ซอ่ มปรับปรงุ ฝายทดนำ้�แหง่ น้ี ให้มสี ภาพดีและก่อสร้าง ใหก้ รมชลประทานด�ำ เนนิ การส�ำ รวจพน้ื ทพ่ี รโุ ตะ๊ แดงตอนบน แลว้ • บริเวณจะสร้างฝายทดน้ำ�บ้านโคกกามาปิดกั้นคลอง ระบบส่งน้ำ�เพ่มิ เตมิ ใหส้ มบูรณท์ ั่วท้งั โครงการ ศกึ ษาถงึ ความเหมาะสมในการปดิ กน้ั พรบุ างตอนใหเ้ ปน็ ลกั ษณะ • เนื่องด้วยพื้นที่ทำ�นาจำ�นวนมากในเขตลุ่มนำ้�คลองตาเซะ อ่างเกบ็ น�ำ้ โดยมวี ตั ถุประสงค์ในการเก็บส�ำ รองนำ้�คุณภาพดี สุไหงปาดี ทก่ี รมชลประทานเลอื กไวม้ ีความเหมาะสม อ�ำ เภอสไุ หงปาดีจงั หวดั นราธวิ าสขาดแคลนน�ำ้ ในระยะ ส�ำ หรบั สง่ ไปเสรมิ ใหก้ บั คลองมูโนะ ซง่ึ ตอ้ งการน�ำ้ เปน็ ปรมิ าณมาก แต่ควรสำ�รวจสภาพคลองสุไหงปาดีบริเวณน้ันให้ละเอียด ตน้ ฤดฝู นและในฤดแู ลง้ ซง่ึ ราษฎรหลายหมบู่ า้ นในทอ้ งท่ี เพ่ือใชใ้ นการเกษตรกรรมตลอดจนการปรบั ปรงุ พ้ืนที่ดินเปรย้ี ว เพื่อกำ�หนดจุดที่สร้างฝายให้ถูกต้องตามหลักวิชาการ ดงั กลา่ วตอ้ งการใหท้ างราชการชว่ ยเหลอื จงึ สมควรพจิ ารณา และที่สำ�คัญฝายแห่งน้ีควรมีการก่อสร้างระบบส่งน้ำ�ให้ กอ่ สรา้ งฝายทดน�้ำ พรอ้ มดว้ ยระบบสง่ น�้ำ ทค่ี ลองตาเซะ การสนองพระราชดำ�ริ ครอบคลมุ พ้นื ทีท่ ำ�นาทีม่ ีอยู่ทง้ั หมด และบริเวณสวนยาง และคลองสาขา เพอ่ื จดั หาน�้ำ ช่วยเหลือพ้ืนท่เี หล่าน้นั โครงการชลประทานมูโนะอนั เนื่องมาจากพระราชด�ำ ริ บางแหง่ ซึง่ ในอนาคตอาจเปลี่ยนมาปลูกข้าวดว้ ย จังหวัดนราธวิ าส • เนอ่ื งดว้ ยฝายทดน�ำ้ ปดิ กน้ั คลองสไุ หงปาดี ทห่ี มบู่ า้ นทงุ่ คา ตำ�บลสุไหงปาดี อ�ำ เภอสุไหงปาดี ซ่ึงได้กอ่ สรา้ งตาม ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั 243

๑ วันท่ี ๑๑ ตุลาคม ๒๕๓๑ ๒ ๓ บรเิ วณพนื้ ท่บี า้ นบากง ต�ำ บลรอื เสาะ อำ�เภอรือเสาะ ท่อส่งนำ้�ไปเสรมิ ใหอ้ ่างเกบ็ น้�ำ หนองบวั ส่วนอีกทางหน่งึ ๑-๒. ๑๑ ตุลาคม ๒๕๓๑ เสด็จฯ พนื้ ที่บ้านบากง ตำ�บลรอื เสาะ อ�ำ เภอรอื เสาะ จังหวัดนราธิวาส ควรพิจารณาสร้างสระเก็บน้ำ� ณ บรเิ วณทส่ี ูงของพื้นท่ีจัดสรร จงั หวดั นราธิวาส ป่าอแุ ตแค แลว้ ตอ่ ทอ่ ส่งน�้ำ จากโครงการฝายทดนำ้�บา้ นตามงุ ๓. โครงการชลประทานมูโนะอันเนื่องมาจากพระราชด�ำ ริ จังหวัดนราธวิ าส พระราชด�ำ ริ ไปเกบ็ ไว้ เพือ่ ใช้ในเขตพ้นื ท่จี ัดสรรดังกลา่ วและอาจสง่ ไปเสริม • ให้กรมชลประทาน หาทางแก้ไขปญั หา โดยพิจารณาถงึ ใหอ้ า่ งเก็บน้ำ�หนองบวั ได้อกี ดว้ ย การสนองพระราชด�ำ ริ ความเหมาะสมในการขยายคลองสง่ น�้ำ ซ่งึ มอี ยู่เดมิ กบั โครงการทอ่ ระบายน�ำ้ หนองบวั บากงอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ กอ่ สร้างอาคารควบคมุ บังคับนำ้� ให้สามารถระบายน�ำ้ บา้ นบางกง หมู่ ๖ ต�ำ บลรอื เสาะ อ�ำ เภอรอื เสาะ จงั หวดั นราธวิ าส สว่ นเกินลงแมน่ ำ้�สายบุรอี ย่างมปี ระสิทธิภาพ ตลอดจน เตรียมต่อท่อจ�ำ หนา่ ยน้ำ� เพอ่ื กระจายน�ำ้ ไปยงั พ้ืนท่นี า ของบา้ นบากงและหมบู่ า้ นใกลเ้ คยี งเมอ่ื ประสบภาวะแหง้ แลง้ นอกจากนน้ั ควรพจิ ารณาหานำ้� ท�ำ เลขดุ สระเก็บนำ้�ขนาดใหญ่ บนพืน้ ที่เนนิ ใกล้กบั หนองน้ำ�บ้านบากง แลว้ ต่อระบบทอ่ ชกั น้ำ� จากฝายตามงุ มาพักสำ�รองไวส้ ำ�หรับสนับสนุนพืน้ ทเ่ี พาะปลกู ของราษฎรในยามฉุกเฉิน ตลอดจนเสริมปรมิ าณน�ำ้ ใหก้ ับ หนองน�ำ้ บา้ นบากงในฤดแู ลง้ • ให้พิจารณาวางโครงการและก่อสร้างระบบท่อส่งนำ้� โครงการฝายทดนำ้�บ้านตามุงอันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ ที่กรมชลประทานได้ก่อสร้างเสร็จแล้วเพ่ิมเติมโดยต่อ 244 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ ัว

บริเวณพน้ื ทีโ่ ครงการอา่ งเก็บน้ำ�บ้านยะลตู ง ๒ ๔ ต�ำ บลกาเยาะมาตี อำ�เภอบาเจาะ จงั หวดั นราธวิ าส ระดบั ตามทต่ี อ้ งการ จงึ ควรตรวจสอบการเกบ็ กกั น�ำ้ วา่ ทร่ี ะดบั ใด พระราชด�ำ ริ นำ�้ จะไม่เข้าไปทำ�ความเสียหายในบริเวณพ้นื ท่ขี อบพรุและเป็น ตามที่กรมชลประทานกำ�ลังดำ�เนินการจะก่อสร้างอ่างเก็บน้ำ� ผลดตี อ่ พรโุ ดยสว่ นรวม และพจิ ารณาสง่ น�ำ้ ไปใชเ้ พาะปลกู ดว้ ย บ้านยะลูตง ๑ ใกล้กับอา่ งเก็บนำ้� บา้ นยะลตู ง ๒ อกี และ นอกจากนั้น พรุทางดา้ นทศิ เหนอื และพรดุ า้ นทิศใต้ของถนน ก�ำ ลงั ตดิ ตอ่ เกย่ี วกบั ทด่ี นิ ในอา่ งเกบ็ น�ำ้ ทจ่ี ะถกู น�ำ้ ทว่ ม สมควร สายอ�ำ เภอบาเจาะ-บา้ นทอน ควรตรวจสอบวา่ ควรเกบ็ กกั น�ำ้ อยทู่ ่ี ประสานกับหลายฝ่าย เชน่ ก�ำ นัน ผู้ใหญบ่ ้าน เพอ่ื เจรจา ระดบั เทา่ ใดจงึ จะเหมาะสม รวมทง้ั ส�ำ รวจสภาพน�ำ้ ของพรสุ องขา้ ง กับผู้ครอบครองที่ดนิ เปน็ การด่วน (ทด่ี นิ ถูกนำ้�ท่วมส่วนใหญ่ ถนนดังกล่าวว่ามีการไหลถ่ายเทในแต่ละฤดูกาลอย่างไรบ้าง เป็นท่ีป่าสงวนแห่งชาติซ่ึงราษฎรจับจองปลูกยางพาราและ เพ่อื บนั ทึกเป็นขอ้ มลู ไว้ประกอบการพฒั นาในระยะตอ่ ไป มะพรา้ วเกือบทั่วบรเิ วณ) เมือ่ ตกลงได้เรยี บรอ้ ยจึงคอ่ ยเริม่ การสนองพระราชด�ำ ริ งานกอ่ สรา้ งโดยดว่ นตอ่ ไป โครงการระบายน�ำ้ พรบุ าเจาะ-ไมแ้ กน่ อนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ การสนองพระราชด�ำ ริ จงั หวัดนราธิวาส โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ บา้ นยะลตู ง ๑ อนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จังหวัดนราธวิ าส พระราชดำ�ริ ประตูบงั คบั น้ำ�กลางคลองปาเระ และประตบู งั คบั นำ้�ต้นคลอง บาเจาะเสร็จจนสามารถทดอดั นำ้�ไดแ้ ลว้ นัน้ ราษฎรหมู่บ้าน ตา่ งๆ มคี วามพอใจทส่ี ามารถบงั คบั ควบคมุ น�ำ้ ในพรไุ ดห้ ลาย ๕ ๖ ๔-๕. ๗ ตลุ าคม ๒๕๓๑ เสด็จฯ พืน้ ทีโ่ ครงการอา่ งเก็บน�้ำ บา้ นยะลูตง ๒ ตำ�บลกาเยาะมาตี อำ�เภอบาเจาะ จังหวดั นราธวิ าส ๖. โครงการระบายนำ้�พรบุ าเจาะ-ไมแ้ ก่นอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวดั นราธิวาส ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยูห่ ัว 245

๑ บริเวณพน้ื ท่โี ครงการประตูบงั คับน้ำ�กลางคลองปาเระ และประตูบังคบั น�้ำ ต้นคลองบาเจาะ ๒ ต�ำ บลบาเระใต้ จังหวดั นราธิวาส พระราชด�ำ ริ ให้ก่อสร้างเพื่อทำ�หน้าที่รักษาระดับน้ำ�ในพ้ืนที่พรุบาเจาะไม่ให้ลดต่ำ�จนเกินไปและยังช่วย บรรเทาการเกิดสภาพดินเปรย้ี วบริเวณขอบพรุได้ นอกจากน้นั ยงั สามารถเพิม่ ปรมิ าณนำ้�ใน คลองบาเจาะ สำ�หรับนำ�ไปใช้ในกิจการประปาของกรมทหารราบที่ ๓ กรมนาวิกโยธิน คา่ ยจุฬาภรณ์ ได้อกี ดว้ ย การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการประตูบงั คบั นำ้�กลางคลองปาเระอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จังหวดั นราธวิ าส ๑-๒. ๗ ตลุ าคม ๒๕๓๑ เสดจ็ ฯ พน้ื ทโ่ี ครงการประตบู งั คบั น�ำ้ กลางคลองปาเระ และประตบู งั คบั น�ำ้ ตน้ คลองบาเจาะ จงั หวดั นราธวิ าส 246 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยู่หัว

วนั ท่ี ๓๑ ตลุ าคม ๒๕๓๑ บรเิ วณพ้นื ท่ีศูนยศ์ กึ ษาการพฒั นาพิกุลทองอันเนือ่ ง มาจากพระราชด�ำ ริ ตำ�บลกะลุวอเหนอื อ�ำ เภอเมอื ง จังหวดั นราธวิ าส พระราชดำ�ริ การหบี น้ำ�มนั ปาลจ์ ากแปลงวิจัยในศูนย์พกิ ลุ ทองฯ ใหใ้ ช้ เคร่ืองหบี แบบงา่ ยๆ โดยใชแ้ รงงานคน และให้ขดุ ลอกดิน จากอ่างเก็บนำ้�ใกล้บ้านมาถมพื้นที่ขอบอ่างเพ่ือใช้ในการ เพาะปลูก การสนองพระราชดำ�ริ โรงงานปาล์มนำ้�มันขนาดเล็กภายในศูนย์ศึกษาการพัฒนา พกิ ลุ ทองอันเนื่องมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั นราธวิ าส ๒ ๑. ๓๑ ตุลาคม ๒๕๓๑ เสดจ็ ฯ ศนู ยศ์ ึกษาการพัฒนาพิกุลทองอันเนอ่ื งมาจาก พระราชด�ำ ริ จังหวัดนราธวิ าส ๑ ๒. โรงงานปาลม์ น้ำ�มันขนาดเล็กภายในศูนย์ศกึ ษาการพฒั นาพกิ ลุ ทอง อนั เน่อื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวัดนราธิวาส ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ ัว 247

๒๕๓๐ ภาคเหนือ วันที่ ๖ กุมภาพนั ธ์ ๒๕๓๐ บรเิ วณพืน้ ทโ่ี ครงการอา่ งเก็บน�้ำ แมธ่ ิ อ�ำ เภอเมือง จังหวดั ล�ำ พนู พระราชด�ำ ริ • อา่ งเกบ็ น�ำ้ แมธ่ ิ เมอ่ื ด�ำ เนนิ การแลว้ เสรจ็ จะเปน็ ประโยชนแ์ กร่ าษฎรบรเิ วณน้ี อยา่ งมาก เพราะจะสามารถสง่ น�ำ้ ชว่ ยเหลอื พืน้ ทเี่ พาะปลูกท้ายอา่ งฯ บริเวณ ๒ ฝัง่ ล�ำ ห้วยแม่ธไิ ด้เปน็ อย่างมาก ประกอบกับฝายตา่ งๆ ของ ราษฎร ซงึ่ ได้สร้างปดิ กน้ั ลำ�ห้วยแม่ธอิ ยู่เป็นตอนๆ แลว้ นน้ั จะท�ำ หนา้ ทส่ี ง่ น้ำ� จากอา่ งฯ ทร่ี ะบายลงตามล�ำ หว้ ยแมธ่ ิกระจายเขา้ สพู่ น้ื ท่ีเพาะปลกู ของ ราษฎรได้เปน็ อยา่ งดี ดังนั้นขอใหช้ าวบา้ นชว่ ยกันดูแลและจดั สรรน�ำ้ ให้ พน้ื ที่เพาะปลกู ตา่ งๆ เหล่านนั้ ได้รับประโยชน์โดยทัว่ ถงึ กัน • ในบริเวณพื้นท่ีนี้ถ้าปีใดฝนตกลงมามากแล้วอ่างเก็บน้ำ�ซ่ึงมีความจุประมาณ ๔.๕ ลา้ นลกู บาศกเ์ มตร ไมส่ ามารถกักเกบ็ นำ้�ฝนท่ีไหลลงมาไดท้ ัง้ หมด ตอ้ งระบายทิ้งไป ซึ่งเป็นการสญู เสยี น้ำ�ท่นี า่ จะนำ�มาใช้ประโยชน์ได้จงึ ขอให้ กรมชลประทานดำ�เนนิ การสำ�รวจและวางโครงการก่อสร้างอา่ งเกบ็ น้ำ� ห้วยดอยเวยี ง ท่ีบริเวณบา้ นดอยเวยี ง ซึง่ อยหู่ ่างทางทศิ ใต้ของอา่ งเก็บนำ้� แมธ่ ขิ น้ึ อีกแห่งหน่ึง เพ่ือรับน้ำ�จากอ่างเกบ็ น�้ำ แม่ธิ ในปที น่ี �้ำ มากมาเก็บไว้ สำ�หรับใช้ช่วยเหลือพื้นท่ีเพาะปลูกของบ้านดอยเวียงและให้มีน้ำ�ใช้ใน 208 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยู่หวั

๒ การเพาะปลูกและเก็บน้ำ�ไว้เสริมให้กับพื้นที่ของโครงการอ่างเก็บน้ำ�แม่ธิ ไปพร้อมๆ กันด้วย ส่วนทางทิศเหนือของอา่ งเก็บน�ำ้ แมธ่ ิ ข้นึ ไปนนั้ ทบ่ี ริเวณห้วยยาบมีบรเิ วณ พื้นที่เหมาะสมที่จะสร้างอ่างเก็บน้ำ�ได้ จึงควรพิจารณาวางโครงการ และก่อสร้าง อ่างเกบ็ น้ำ� เพ่ือจัดหาน�ำ้ ช่วยเหลอื พื้นที่เพาะปลูกจ�ำ นวนมากของราษฎรบา้ นห้วยยาบ และหมบู่ ้านใกล้เคียงในเขตต�ำ บลบา้ นธิ อ�ำ เภอเมือง จงั หวดั ลำ�พูน การกอ่ สรา้ งอา่ ง เกบ็ นำ้�บรเิ วณน้ี เพอ่ื พยายามกักเก็บน้ำ�ในลุ่มนำ้�สาขาแม่กวงไวใ้ ห้ได้มากที่สดุ เพอ่ื ประโยชน์ของชาวบ้านในบริเวณนี้ ดังนัน้ ขอใหช้ าวบ้านเข้าใจในการท่ีทางการจะเขา้ มาดำ�เนนิ การก่อสรา้ งอ่างเกบ็ นำ้�เหล่านี้ และจะต้องให้ความร่วมมือกับทางราชการ เพ่อื จะไดส้ ามารถรบั ประโยชน์จากอา่ งเก็บน�ำ้ เหล่าน้ีได้อย่างท่วั ถงึ กนั การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการอ่างเกบ็ นำ้�แม่ธอิ ันเนือ่ งมาจากพระราชดำ�ริ บ้านห้วยดอยเวียง อำ�เภอเมือง จังหวัดลำ�พูน ๑ ๑-๒. ๖ กุมภาพนั ธ์ ๒๕๓๐ เสดจ็ ฯ โครงการอ่างเก็บน้ำ�ห้วยแมธ่ ิ อ�ำ เภอเมือง จงั หวดั ลำ�พนู ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอย่หู วั 209

บรเิ วณพ้นื ทบี่ ้านหนองหอย ตำ�บลมะเขือแจ้ อำ�เภอเมอื ง จังหวดั ล�ำ พนู พระราชด�ำ ริ ให้กรมชลประทานเร่งรัดการก่อสร้างเขื่อน กกั เกบ็ นำ้�และอาคารทีต่ ง้ั เข่อื น ใหส้ ามารถ กักเก็บน้ำ�ในฤดฝู นปี ๒๕๓๐ น้ีให้ได้ เพ่ือ ช่วยเหลอื ราษฎรหมูบ่ ้านต่างๆไดโ้ ดยเรว็ โดย การประสานงานกับสำ�นักงานเลขานุการ กปร. เพ่อื ขอใหพ้ ิจารณาสนับสนุนงบประมาณ เพิม่ เตมิ ต่อไป การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการอ่างเก็บนำ้�แม่ตีบอันเน่ืองมาจาก พระราชดำ�ริ บา้ นหนองหอย ตำ�บลมะเขือแจ้ อำ�เภอเมอื ง จังหวัดลำ�พนู ๓-๔. ๖ กุมภาพนั ธ์ ๒๕๓๐ เสด็จฯ โครงการอ่างเก็บน้ำ�แมธ่ ิ อ�ำ เภอเมือง จงั หวดั ลำ�พนู ๕. โครงการอา่ งเก็บน�ำ้ แม่ธอิ ันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดลำ�พนู ๖. โครงการอ่างเก็บน�้ำ แม่ตีบอันเนือ่ งมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวดั ลำ�พูน 210 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยูห่ ัว

๔ ๓๕ ๖ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว 211

วนั ที่ ๙ กุมภาพนั ธ์ ๒๕๓๐ พระราชด�ำ ริ น�ำ้ หลอ่ เลย้ี งและประคบั ประคองกลา้ ไมพ้ นั ธท์ุ แ่ี ขง็ แรงและโตเรว็ ท่ี ใหด้ �ำ เนนิ การส�ำ รวจหาท�ำ เลสรา้ งฝายตน้ น�ำ้ ล�ำ ธารในระดบั สงู ใชป้ ลกู แซมในป่าแห้งแล้งอย่างสม�ำ่ เสมอและตอ่ เนื่อง โดย บรเิ วณพนื้ ที่โครงการศนู ยศ์ กึ ษาการพฒั นาห้วยฮ่องไคร้ ท่ีใกล้บรเิ วณยอดเขามากท่ีสุดเท่าทจ่ี ะเป็นได้ ลกั ษณะฝาย การจา่ ยน�ำ้ ออกไปรอบๆ ตวั ฝาย จนสามารถตง้ั ตวั ได้ เมอ่ื กลา้ ไม้ อันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ ตำ�บลปา่ เมย่ี ง ดงั กลา่ วจ�ำ เปน็ จะตอ้ งออกแบบใหม่ เพอ่ื ใหส้ ามารถเกบ็ กกั น�ำ้ ทงั้ หมดสามารถยงั ชีพไดส้ �ำ เร็จ ในระยะที่ฤดแู ลง้ เวียนกลบั มา อ�ำ เภอดอยสะเก็ด จงั หวัดเชียงใหม่ ไว้ได้ปรมิ าณมากพอสมควรเป็นเวลานานประมาณ ๒ เดือน ก็จะทำ�หน้าที่รับช่วงในการสร้างแนวชุ่มช้ืนบริเวณใกล้ยอดเขา ซ่งึ จะทำ�ให้มีประสิทธิภาพสูงกว่าฝายต้นนำ�้ ลำ�ธารท่เี คยสร้าง จนกระทง่ั บรรจบกบั ฤดฝู น อนั จะท�ำ ใหแ้ นวชมุ่ ชน้ื มคี วามหนาแนน่ มากอ่ นหน้านท้ี ั้งหมด ทม่ี ักจะเก็บกกั นำ้�ไดเ้ พียงชว่ั ระยะหน่ึง และขยายตวั ออกไปทีละนอ้ ย เพ่อื ตอ่ ต้านกบั สภาพแหง้ แลง้ และจะอยู่ในระดบั ต�ำ่ จากยอดเขาคอ่ นขา้ งมาก การเก็บกักน้ำ� ตลอดจนจะคอ่ ยๆ ลกุ ลามลงสพู่ ้นื ทีป่ า่ แห้งแลง้ เบื้องลา่ ง สำ�รองไวไ้ ด้นาน หลังจากฤดฝู นผ่านไปแล้ว จะท�ำ ให้มีประมาณ ๑๒ 212 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยูห่ ัว

๓ โดยอัตโนมัติ รวมถึงเมลด็ พันธุข์ องต้นไม้นานาชนิดที่ใช้ใน ส�ำ เรจ็ แมจ้ ะจ�ำ เปน็ จะตอ้ งใชเ้ วลาคอ่ นขา้ งมาก แตก่ จ็ ะเปน็ ตวั อยา่ ง ๔ การปลูกป่าทดแทนท่ีจะปลิวล่วงหล่นและกลิ้งลงตามความ ทดี่ ีส�ำ หรับการฟืน้ ฟสู ภาพปา่ ที่แหง้ แล้งในพื้นทอี่ น่ื ในอนาคต ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว ลาดของพ้ืนที่ ท�ำ ใหช้ ่วยขยายพนั ธต์ุ ้นไม้ตามวถิ ีธรรมชาติ การสนองพระราชด�ำ ริ ส�ำ หรับตัวฝายนน้ั ตอ้ งใชเ้ ทคนคิ ในการปอ้ งกันน้ำ�ซึม โดย ศนู ยศ์ กึ ษาการพฒั นาหว้ ยฮอ่ งไครอ้ นั เนอ่ื งมาจากพระราชดำ�ริ ทดลองใชว้ สั ดกุ นั น�ำ้ ซมึ ราคาถกู หลายๆ ชนดิ เพอ่ื ใหส้ ามารถ จงั หวดั เชียงใหม่ (ฝายตน้ น�ำ้ ล�ำ ธาร) ใช้เก็บกักน�้ำ ไดผ้ ลดที ส่ี ุด นอกจากนนั้ โครงการนเี้ ม่ือทำ�ให้ ๓. ๙ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๓๐ เสดจ็ ฯ ศูนยศ์ ึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไครอ้ นั เนอื่ งมาจาก พระราชด�ำ ริ อำ�เภอดอยสะเก็ด จงั หวัดเชียงใหม่ ๔. ศนู ยศ์ ึกษาการพฒั นาห้วยฮ่องไครอ้ นั เนอ่ื งมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดเชียงใหม่ 213

วันที่ ๑๖ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๓๐ บริเวณพื้นทบ่ี า้ นปง ตำ�บลออนใต้ อำ�เภอสนั ก�ำ แพง จังหวดั เชียงใหม่ พระราชด�ำ ริ ใหพ้ จิ ารณาวางโครงการสรา้ งอา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยลาน เพอ่ื จดั หาน�ำ้ ให้กบั พน้ื ที่เพาะปลกู ของราษฎรในหมู่บา้ นต่างๆ ในเขต ตำ�บลออนใต้ ต�ำ บลแช่ช้าง ตลอดจนพ้นื ท่ีใกล้เคยี ง ซ่ึงมัก ประสบปญั หาขาดแคลนน�ำ้ ในการท�ำ เกษตรกรรม เชน่ การท�ำ นา โดยเฉพาะอยา่ งย่งิ ในระยะฝนทง้ิ ชว่ ง ตลอดจนมผี ลผลติ ต่อไร่ ในระดับคอ่ นขา้ งตำ่� โครงการดังกล่าวยงั จะสามารถสง่ เสรมิ การปลกู พชื หมนุ เวยี น เชน่ ยาสบู กบั พชื ตระกลู ถว่ั ไดอ้ กี ดว้ ย ส�ำ หรบั อา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยแมล่ าน ควรใชป้ ระโยชน์ในดา้ นกจิ กรรม ประมงใหเ้ ตม็ ท่ี โดยด�ำ เนินการเพาะพันธส์ุ ตั ว์น้ำ�จดื ชนิดต่างๆ แล้วจดั ตง้ั กลุ่มผู้ประกอบอาชพี ประมง เพอื่ บริหารกจิ การใหม้ ีระบบ ซง่ึ รวมถงึ เตรยี มจดั เรอ่ื งการตลาดดว้ ย นอกจากนน้ั ควรส�ำ รวจ หาท�ำ เลสรา้ งอา่ งเกบ็ น�ำ้ ขนาดเลก็ อกี ขนาดหนง่ึ บรเิ วณเหมอื น อา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยแมล่ านขน้ึ ไป ส�ำ หรบั ใชส้ นบั สนนุ กจิ การปลกู ปา่ ทดแทนในพืน้ ทต่ี ้นน�ำ้ ลำ�ธาร เพ่อื เปน็ การฟนื้ ฟคู วามสมบูรณ์ ของสภาพป่าที่เคยชมุ่ ช้นื ตลอดจนด�ำ เนนิ การจดั ต้ังสถานี เพาะช�ำ กล้าไมพ้ นั ธุ์ไมโ้ ตเรว็ ส�ำ หรบั สง่ เสรมิ ใหร้ าษฎรน�ำ ไป ช่วยปลูกในบริเวณที่ไม่ได้ใช้เป็นท่ีทำ�กินจะได้มีจิตสำ�นึก ในการอนรุ กั ษส์ ภาพส่ิงแวดลอ้ มตามธรรมชาติ ใหก้ รมประมงพจิ ารณาด�ำ เนนิ การจดั ตง้ั สถานปี ระมงขนาดเลก็ และแพรพ่ นั ธป์ุ ลาในอา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยลาน เพอ่ื เปน็ การขยายพนั ธ์ุ ปลาแจกจา่ ยใหร้ าษฎรในหมบู่ า้ นบรเิ วณน้ี โดยพจิ ารณาจดั ตง้ั กลมุ่ ผเู้ ล้ยี งปลา เพือ่ ประโยชน์ในการบริหารการจบั ปลา และ เลย้ี งปลาเป็นอาชีพ 214 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อย่หู ัว

๒ การดำ�เนินงานทั้งทางด้านป่าไม้และด้านประมง ขอให้ นำ�ผลการทดลองของศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ฯ มาด�ำ เนนิ การเพอ่ื ทจ่ี ะขยายผลการทดลองทเ่ี หน็ วา่ เหมาะสม แล้วให้เป็นประโยชน์แก่พน้ื ท่ีอื่นต่อไป การสนองพระราชดำ�ริ โครงการพฒั นาพ้นื ท่ีห้วยลานอันเนอื่ งมาจากพระราชดำ�ริ อ�ำ เภอสนั กำ�แพง จงั หวัดเชยี งใหม่ ๑๓ ๑-๒. ๑๖ กมุ ภาพันธ์ ๒๕๓๐ เสด็จฯ บ้านปง ตำ�บลออนใต้ อ�ำ เภอสันกำ�แพง จงั หวดั เชียงใหม่ ๓. โครงการพัฒนาพ้ืนที่หว้ ยลานอนั เน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดเชยี งใหม่ ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อย่หู ัว 215

วันที่ ๒๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๓๐ บรเิ วณพน้ื ทบ่ี า้ นโปง ต�ำ บลปา่ ไผ่ อ�ำ เภอสนั ทราย จงั หวดั เชยี งใหม่ พระราชด�ำ ริ เน่ืองจากบริเวณด้านทิศใต้ของบ้านโปงเป็นที่ดอนและมีสภาพ คอ่ นข้างแห้งแลง้ จึงควรหาทางช่วยเหลอื โดยตอ่ ท่อน�ำ น�้ำ จากอา่ งเก็บน�้ำ หว้ ยโจ้ มาเก็บไวใ้ นบอ่ พักน้ำ�หรืออ่างพกั น้�ำ ซ่งึ ตอ้ งสร้างในระดบั สูง จะไดส้ ามารถสนับสนนุ น�ำ้ ให้กับพืน้ ท่ี ดงั กล่าว จนท�ำ การเพาะปลกู ได้ การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการอา่ งเก็บน้ำ�ห้วยโจอ้ ันเน่ืองมาจากพระราชด�ำ ริ อ�ำ เภอสนั ทราย จังหวัดเชยี งใหม่ ๑ ๒ ๑. โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยโจอ้ นั เนือ่ งมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดเชยี งใหม่ ๒-๓. ๒๕ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๓๐ เสด็จฯ บริเวณพนื้ ท่บี า้ นโปง อ�ำ เภอสันทราย จงั หวดั เชียงใหม่ 216 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยูห่ วั

๓ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 217

วนั ที่ ๒ มีนาคม ๒๕๓๐ ๒ เพาะปลกู เพ่ิมมากข้ึน สมควรด�ำ เนินการพฒั นาในระยะตอ่ ไปด้วย ซง่ึ ไดแ้ ก่ การกอ่ สรา้ งอา่ งเกบ็ น�ำ้ แมส่ อง เพอ่ื ผนั น�ำ้ ทง้ั หมดเขา้ ไปใช้ บริเวณพน้ื ทวี่ ัดสุวรรณวิหาร บา้ นแม่อาว ตำ�บลนครเจดยี ์ จำ�นวนหลายรอ้ ยไร่ ซึ่งมีท้งั สวนลำ�ไยและผลไม้อน่ื ๆ นน้ั ส�ำ นกั งาน ในพ้นื ทล่ี มุ่ น้ำ�แม่อาวใหญ่ และกอ่ สรา้ งอ่างเก็บน�้ำ แมอ่ าวใหญ่ อ�ำ เภอปา่ ซาง จังหวัดลำ�พนู เลขานกุ าร กปร. รบั จะไปหาขอ้ มลู และด�ำ เนนิ การเจรจาและประสาน ตอนบน เพอ่ื กักเกบ็ นำ้�ที่ผันจากอ่างเก็บนำ้�แมส่ อง แล้วแจกจา่ ย พระราชด�ำ ริ กบั เจา้ ของทด่ี นิ ตา่ งๆ ในชน้ั ตน้ ดว้ ย นอกจากนข้ี อใหก้ �ำ นนั และ ให้โครงการตา่ งๆ ในเขตลุม่ น�้ำ แม่อาวใหญ่ทีอ่ ยทู่ างตอนล่าง ในพ้นื ท่ตี ำ�บลนครเจดีย์และบริเวณใกล้เคียงของอำ�เภอป่าซาง ผใู้ หญบ่ า้ น ซง่ึ ตามเสดจ็ มาอยู่ ณ ทน่ี ้ี และไดเ้ หน็ ประโยชนข์ อง นอกจากนี้ บรเิ วณท้ายอา่ งเกบ็ น�้ำ แมอ่ าวใหญ่ตอนบน สมควร ตามสภาพที่ปรากฏให้เห็นอยู่ท่ัวไปน้ันขาดแคลนน้ำ�ท่ีจะใช้ใน อา่ งเกบ็ น�ำ้ ทจ่ี ะสรา้ งขน้ึ ไดพ้ ยายามท�ำ ความเขา้ ใจกบั ราษฎร ให้ ก่อสร้างโครงการฝายทดนำ้�ให้กับพ้ืนท่ีฝ่ังซ้ายแม่อาวใหญ่ การเพาะปลกู สมควรทจ่ี ะพจิ ารณาวางโครงการและกอ่ สรา้ งโครงการ เหน็ ประโยชนข์ องโครงการ และใหค้ วามรว่ มมอื กบั ทางราชการดว้ ย ไปจนถึงอ่างเก็บน�ำ้ แม่อาวใหญต่ อนล่าง ตามโครงการท่ี พัฒนาล่มุ น้ำ�แมอ่ าวใหญ่โดยเรง่ ด่วน อา่ งเกบ็ น�ำ้ ทสี่ มควรจะ จงึ จะท�ำ ใหโ้ ครงการต่างๆ ที่วางไว้ส�ำ เร็จได้ อน่งึ เพ่ือให้โครงการ ดำ�เนินการเปน็ ล�ำ ดับแรก ไดแ้ ก่ อา่ งเกบ็ น้ำ�แม่วงั สา้ น เพ่อื จัดหา พฒั นาลุม่ น้ำ�แม่อาวใหญ่ ไดร้ บั ประโยชนแ์ ละชว่ ยเหลอื พืน้ ท่ี นำ้�ช่วยเหลอื หมู่บา้ นโปง่ รู ซ่งึ ขาดแคลนนำ้�มาก รวมถึงหมู่บา้ น อนื่ ๆ ในเขตต�ำ บลนครเจดยี ์ สว่ นสถานทท่ี ่กี ำ�หนดจะสรา้ งอา่ งฯ แมอ่ าวใหญ่ (ตอนลา่ ง) บรเิ วณบา้ นน�ำ้ ยอ้ ยนน้ั ต�ำ บลนครเจดยี ์ อำ�เภอปา่ ซาง จังหวัดล�ำ พนู มคี วามเหมาะสมและสมควรสร้าง ใหอ้ ่างเกบ็ น�้ำ สามารถกกั เก็บน�้ำ ได้มากเต็มที่ แลว้ ผนั น�ำ้ สว่ น หนง่ึ ทเ่ี หลอื ผา่ นไปใหอ้ า่ งเกบ็ น�ำ้ แมอ่ าวและอา่ งเกบ็ น�ำ้ แม่วังส้าน ตามความเหมาะสม สว่ นพน้ื ทอ่ี า่ งเกบ็ น�ำ้ บรเิ วณทจ่ี ะถกู น�ำ้ ทว่ มมี ๑ 218 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

การสนองพระราชด�ำ ริ ๓ จะด�ำ เนนิ การในระยะต่อไปท่กี ล่าวแลว้ น้ี จะทำ�ใหม้ ีน้ำ�ใชใ้ น ๑. โครงการอา่ งเก็บน�้ำ แม่อาวใหญ่ตอนบนอนั เน่ืองมาจาก พระราชด�ำ ริ จงั หวดั ล�ำ พนู 219 พืน้ ทล่ี มุ่ น�้ำ แม่อาวใหญอ่ ย่างสมบูรณ์ สมควรพจิ ารณาวาง ๒. โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ แมว่ งั สา้ นอนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำ�ริ โครงการฝายหว้ ยลาดไม้ โดยรับน�ำ้ ท่ีผนั มาให้จากอ่างเก็บน�ำ้ อำ�เภอป่าซาง จังหวดั ล�ำ พูน แมอ่ าวใหญต่ อนล่าง เพื่อช่วยเหลือพื้นที่เพาะปลูกในเขต ๑-๒. ๒ มนี าคม ๒๕๓๐ เสดจ็ ฯ บา้ นแมอ่ าว ต�ำ บลนครเจดยี ์ อ�ำ เภอปา่ ซาง จงั หวดั ล�ำ พนู ตำ�บลต่างๆ ของอำ�เภอป่าซาง จงั หวดั ล�ำ พนู ๓. ๒ มนี าคม ๒๕๓๐ เสดจ็ ฯ วดั สวุ รรณวหิ าร อ�ำ เภอปา่ ซาง จงั หวดั ล�ำ พนู ๔. โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ แมอ่ าวใหญต่ อนบนอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั ล�ำ พนู ๔ ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อย่หู ัว

๒ วนั ที่ ๕ มนี าคม ๒๕๓๐ ขนาดเลก็ บรเิ วณใกล้กับอา่ งเกบ็ นำ้� เพ่อื ด�ำ เนนิ การทดลองและ บริเวณพืน้ ทีโ่ ครงการอา่ งเก็บน�้ำ แมผ่ าแหน อำ�เภอสันก�ำ แพง ขยายพันธุ์ปลาเศรษฐกิจ ตลอดจนจัดตัง้ คณะกรรมการบรหิ าร จงั หวดั เชยี งใหม่ การสนองพระราชดำ�ริ พระราชดำ�ริ โครงการส่งเสริมอาชีพในโครงการอ่างเก็บนำ้�แม่ผาแหน ควรพิจารณาสำ�รวจและวางโครงการสร้างฝายเก็บกักนำ้� อนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อใช้ประโยชน์ในการสนบั สนนุ น�้ำ เพือ่ พฒั นาปา่ ไม้ ควบคู่ ๑ ไปกับการพัฒนากิจการประมงซ่ึงน่าจะจัดตั้งสถานีประมง ๑-๓. ๕ มนี าคม ๒๕๓๐ เสด็จฯ อ่างเกบ็ น้ำ�แม่ผาแหน อำ�เภอสันกำ�แพง จงั หวดั เชียงใหม่ 220 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หัว

๓ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 221

๒๕๓๐ ภาคกลาง วันท่ี ๘ มิถนุ ายน ๒๕๓๐ บริเวณพ้นื ที่โรงงานมกั กะสนั เขตการรถไฟแหง่ ประเทศไทย กรุงเทพมหานคร พระราชด�ำ ริ ปรับปรุงบึงมักกะสัน ซ่งึ เปรียบเสมือน “ไต” ของกรุงเทพมหานคร เป็น แหล่งกรองนำ้�สำ�หรับช่วยบรรเทาสภาพนำ้�เน่าเสียในคลองสามเสนอย่าง ประหยดั ด้วยการใช้ผักตบชวาทำ�หน้าท่ีกำ�จัดสารพษิ และส่งิ โสโครก ให้ ทดลองไดผ้ ลมาแลว้ ในสวนจิตรลดา ส�ำ หรับวิธกี ารกค็ อื รับนำ้�เน่าเสียจาก คลองสามเสน มาผ่านบึงแล้วจึงระบายออกอกี ดา้ นหน่งึ ของบงึ ไปลง คลองสามเสน กบั ลงทางคลองแสนแสบอกี ทางหนึ่ง สำ�หรับผักตบชวา สว่ นเกนิ ใหเ้ กบ็ ขน้ึ มาเพอ่ื น�ำ ไปท�ำ ปยุ๋ หมกั หรอื ท�ำ เปน็ เชอ้ื เพลงิ โดยอาจใช้ ผสมกบั แกลบบด ซง่ึ ขณะนก้ี �ำ ลงั ทดลองผล ณ โครงการสว่ นพระองค์ สวนจติ รลดา การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการบำ�บัดนำ�้ เสียบึงมกั กะสนั อันเนอื่ งมาจากพระราชดำ�ริ กรุงเทพมหานคร ๑-๒. ๘ มิถนุ ายน ๒๕๓๐ เสด็จฯ บริเวณบึงมกั กะสัน กรงุ เทพมหานคร ๓. โครงการบ�ำ บัดนำ้�เสยี บึงมักกะสันอันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ กรงุ เทพมหานคร 222 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หวั

๒ ๑๓ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว 223

๒๕๓๐ ภาคใต้ วันที่ ๒๓ กนั ยายน ๒๕๓๐ บริเวณพนื้ ท่พี ระตำ�หนกั ทกั ษิณราชนเิ วศน์ จงั หวดั นราธวิ าส พระราชด�ำ ริ วัตถุประสงคส์ ำ�คญั ในการสร้างโรงงานหีบน้ำ�มันปาล์มขนาดเล็ก ในบรเิ วณ สวนปาล์มของเกษตรกรรายยอ่ ย คอื การลดความสูญเสียด้านคุณภาพของ ผลปาล์ม และลดค่าใชจ้ ่ายในดา้ นขนสง่ เพราะเมือ่ หบี นำ้�มนั ปาลม์ ในขัน้ ต้น ไดแ้ ล้ว ก็สามารถสง่ นำ้�มนั ดบิ ที่มีคณุ ภาพดขี ้นึ ปอ้ นโรงงานกลนั่ น�้ำ มนั ขนาดใหญ่ ของเอกชนได้ นอกจากนน้ั ยงั เป็นการส่งเสริมใหเ้ กษตรกรสวนปาล์มรู้จัก ใชเ้ วลาว่างให้เป็นประโยชน์ เนอ่ื งจากอปุ กรณก์ ารหบี น�ำ้ มนั ปาล์มขนาดเล็ก บางเครอื่ งใชแ้ รงคน เพอ่ื เปน็ การประหยดั คา่ เชอ้ื เพลงิ สำ�หรบั การวิจยั เพอ่ื ใช้ กากปาลม์ นำ้�มนั เปน็ อาหารสัตวน์ ั้น เทา่ กบั น�ำ ของเสียจากขบวนการผลติ กลบั มาใชเ้ ป็นประโยชน์ในทอ้ งถน่ิ ได้ ส่วนน�้ำ มันปาลม์ คุณภาพตำ่�หรอื เศษ น้�ำ มันปาล์ม กส็ ามารถนำ�มาท�ำ สบซู่ กั ลา้ ง ส�ำ หรบั เกษตรกรสวนปาล์ม ใช้สอยกนั เอง โดยจะช่วยประหยดั รายจา่ ยดา้ นการอปุ โภค การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการส่งเสรมิ อตุ สาหกรรมนำ้�มนั ปาลม์ ขนาดเล็กตามแนวพระราชดำ�ริ จงั หวัดนราธวิ าส ๑. ๒๓ กันยายน ๒๕๓๐ เสดจ็ ฯ บริเวณพืน้ ท่ีสวนยางเขาสำ�นกั จังหวดั นราธิวาส ๒. โครงการสง่ เสริมอตุ สาหกรรมน�ำ้ มันปาล์มขนาดเล็กตามแนวพระราชด�ำ ริ จังหวดั นราธิวาส ๓-๔. ศูนย์ศึกษาการพกิ ุลทองอนั เน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดนราธวิ าส (ปาล์มน้�ำ มัน) 224 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั

๒ บริเวณพ้นื ที่สวนยางเขาส�ำ นัก จงั หวดั นราธิวาส พระราชดำ�ริ ให้ดำ�เนนิ การศึกษาวิจยั เรอื่ งยางพารา ทงั้ ในดา้ นการผลติ การแปรรปู และผลิตภัณฑ์จากยางตามหลกั วชิ าการ ซ่ึงราษฎร สามารถนำ�ไปปฏบิ ัติได้ รวมทัง้ ทดลองการปลูกพืชแซมยาง เช่น ต้นกระทกรกยกั ษ์ หวาย รวมทงั้ การเลีย้ งสัตว์ เช่น แพะ ในสวนยางเปน็ การเพ่ิมพนู รายได้อกี ทางหนง่ึ การสนองพระราชดำ�ริ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทองอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดนราธวิ าส ๑๓ ๔ ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอย่หู วั 225

๑ ๑-๒. ๑ ตุลาคม ๒๕๓๐ เสด็จฯ ศนู ยศ์ ึกษาการพฒั นาพิกุลทองอันเนื่องมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวัดนราธวิ าส 226 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยูห่ วั

๒ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 227

วันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๓๐ บรเิ วณพืน้ ทแี่ ปลงทดลองการปลกู ขา้ วในพ้นื ที่พรุ ศนู ย์ศึกษาการพัฒนาพกิ ุลทองอันเนอื่ งมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดนราธวิ าส ๒ พระราชดำ�ริ ให้ทำ�การทดลองโดยแก้ไขปรับปรุงวิธีการเพ่ือให้เกิด ผลดที ี่สดุ แก่ราษฎรในพน้ื ทตี่ ่อไป ซง่ึ ผลจากการศึกษา ทดลองนี้สอดคล้องกับโครงการพัฒนาลุ่มน้ำ�บางนรา ซง่ึ จะกอ่ สรา้ งแล้วเสรจ็ ในปีพทุ ธศักราช ๒๕๓๓ สามารถ สง่ น้ำ�ให้กับพนื้ ทเ่ี พาะปลกู ได้ประมาณ ๖๐,๐๐๐ ไร่ การสนองพระราชดำ�ริ โครงการแกไ้ ขปัญหาดินเปรีย้ ว (แกล้งดิน) ณ ศนู ย์ ศึกษาการพัฒนาพิกุลทองอันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ จังหวดั นราธิวาส ๑๓ 228 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั

๔ วันท่ี ๒ ตุลาคม ๒๕๓๐ บริเวณพนื้ ที่บา้ นลโุ บะปาเระ ตำ�บลจอเบาะ อ�ำ เภอย่ีงอ จังหวัดนราธวิ าส พระราชดำ�ริ ให้เจ้าหน้าที่กรมชลประทานพิจารณาวางโครงการก่อสร้าง อ่างเก็บน้ำ� เพื่อจัดหาน้ำ�สนับสนุนการปลูกข้าวในบริเวณ ดังกล่าว ซงึ่ เดมิ ปลกู ข้าวได้ผลผลติ ไมเ่ พยี งพอกบั การบริโภค กล่าวคอื ประมาณ ๒๐ ถังต่อไร่ ทั้งนี้หากราษฎรบางราย ยินยอมสละทดี่ นิ ท่จี ะถกู น�้ำ ท่วมในเขตอา่ งเกบ็ นำ้� แตก่ จ็ ะ สามารถจัดสรรท่ดี นิ ในเขตพืน้ ที่รับน้ำ�ชดเชยให้ เนื่องจาก เมือ่ มรี ะบบชลประทานทส่ี มบูรณ์แล้ว จะท�ำ ให้เพ่ิมผลผลติ ตอ่ ไรเ่ ปน็ อตั ราสงู นอกจากนน้ั ยงั จะสามารถท�ำ นาไดป้ ลี ะสองครง้ั หากราษฎรตอ้ งการ การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการอ่างเก็บนำ้�ลุโบะปาเระอันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวดั นราธวิ าส ๑-๒. ๑ ตลุ าคม ๒๕๓๐ เสดจ็ ฯ แปลงทดลองปลกู ขา้ วในพน้ื ทพ่ี รภุ ายในศนู ยศ์ กึ ษา การพฒั นาพกิ ลุ ทองอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั นราธวิ าส ๓. แปลงทดลองปลูกข้าวในพื้นที่พรุภายในศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทอง อันเนื่องมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั นราธวิ าส ๕ ๔-๕. ๒ ตลุ าคม ๒๕๓๐ เสดจ็ ฯ บ้านลโู บะปาเระ อ�ำ เภอย่งี อ จังหวดั นราธวิ าส ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ ัว 229

วนั ที่ ๓ ตลุ าคม ๒๕๓๐ ๑ บ้านโคกอิฐ และบ้านโคกใน โดยคลองขุดดงั กลา่ วมแี นว ระหว่างขอบพรกุ บั พ้นื ท่ีเพาะปลูก ไปตามระดับพื้นดนิ ท่ี บริเวณพนื้ ที่บา้ นโคกกูแว ต�ำ บลพร่อน อำ�เภอตากใบ • ใหก้ รมชลประทานพจิ ารณาวางโครงการและขุดคลองส่งน�ำ้ เหมาะสม แล้วสง่ นำ้�ลงคลองธรรมชาติทดี่ ำ�เนนิ การขดุ ลอก จังหวัดนราธวิ าส สายหลักกับคลองสง่ นำ้�สายซอย พร้อมกบั สรา้ งอาคารใน เพื่อใช้ประโยชน์เป็นคลองระบายน้ำ� สำ�หรับระบายน้ำ� คลอง ส�ำ หรบั รบั น�ำ้ จดื จากคลองมูโนะทบ่ี รเิ วณคลองโคกโก ส่วนเกินในช่วงฝนตกชุกออกจากพ้นื ท่อี ย่างมีประสิทธิภาพ พระราชด�ำ ริ สง่ ไปชว่ ยชะล้างดินเปรี้ยว ตลอดจนสำ�หรับราษฎรใชเ้ พอ่ื ได้แก่ คลองโคกกระท่อม คลองโคกอฐิ จนถึงคลองโคกไผ่ • ปลายคลองส่งนำ้�สายหลักควรสร้างคลองส่งนำ้�เพิ่มเติม การเพาะปลกู ในเนื้อท่ีประมาณ ๕,๐๐๐ ไร่ ในเขตพื้นที่ ตำ�บลพรอ่ น ซ่งึ ประกอบด้วย บ้านโคกกแู ว บ้านโคกกระท่อม ไปตามเขตพ้ืนที่สูงของบ้านโคกในจนถึงคลองโคกใน หรอื เลยไปถงึ บรเิ วณบา้ นโคกชมุ บก ถา้ หากสภาพภมู ปิ ระเทศ มีความเหมาะสม เพือ่ ส่งน�ำ้ ไปชว่ ยชะลา้ งดินเปร้ยี วใน บรเิ วณดังกล่าว • ควรสรา้ งสระเก็บน�ำ้ ขนาดเล็กตามบรเิ วณฝง่ั ซ้าย (ด้าน ติดกับพรุ) ของคลองสง่ น�ำ้ สายหลักเปน็ ระยะ ๆ ตามความ เหมาะสม เพอ่ื ทดสอบการเลย้ี งปลาโดยใช้น้ำ�คณุ ภาพดี ท่ีส่งมาตามคลองดงั กลา่ ว ถา้ หากด�ำ เนนิ การแลว้ ไดผ้ ลดี ยอ่ มเปน็ แบบอย่างสำ�หรับราษฎรในเขตพน้ื ทด่ี นิ เปรีย้ ว ซึ่งได้รับน�ำ้ คณุ ภาพดจี ากคลองต่างๆ ในเขตโครงการมูโนะ จะดำ�เนินการในพ้นื ทขี่ องตนตอ่ ไป • บริเวณปากคลองสง่ นำ้�สายหลัก ปากคลองสง่ น�ำ้ สายซอย และบริเวณคลองธรรมชาติซึ่งดำ�เนินการขุดลอกสำ�หรับ ใช้เปน็ คลองระบายน�้ำ ให้พิจารณาขดุ คลองขยายออกไป ถึงบริเวณคลองบางเตย ตามความเหมาะสม เพื่อให้ ราษฎรในท้องท่ีดังกล่าวได้รับประโยชน์กว้างขวางยิ่งขึ้น นอกจากนั้นควรวางแผนสง่ น้ำ�ไปยงั พืน้ ทีฝ่ ่ังซา้ ย เพือ่ ส่งเสริม กิจกรรมการเลย้ี งปลากับสตั ว์น้ำ�จืดในทอ้ งถิ่น 230 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ ัว

ซ่ึงคลองทั้งสามสายน้ีมีอาคารอัดน้ำ�ที่สามารถทดน้ำ� ๒ กบั บงั คบั น�ำ้ จดื ใหไ้ หลเขา้ ไปชะลา้ งดนิ เปรย้ี วในบริเวณพ้ืนท่ี โครงการฯ ได้สะดวก ๑-๒. ๓ ตุลาคม ๒๕๓๐ เสดจ็ ฯ โครงการบา้ นโคกคแู วอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ อ�ำ เภอตากใบ จงั หวดั นราธิวาส ๓. โครงการบ้านโคกกแู วอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวัดนราธวิ าส การสนองพระราชด�ำ ริ ๓ โครงการบ้านโคกกูแวอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 231 จังหวัดนราธิวาส

๑ วนั ท่ี ๕ ตลุ าคม ๒๕๓๐ บริเวณพื้นทบี่ า้ นบกู ิตอาแว ต�ำ บลมะรอื โบตก อำ�เภอระแงะ จงั หวดั นราธวิ าส พระราชด�ำ ริ ๒ • ใหเ้ จา้ หนา้ ทก่ี รมชลประทานด�ำ เนนิ การส�ำ รวจและพจิ ารณา • ควรพิจารณาสร้างอ่างเก็บนำ้�บ้านบูกิตอาแวปิดก้ันลำ�ห้วย ร่วมกันพิจารณาดำ�เนินการแก้ไขและช่วยเหลือตามความ โครงการกอ่ สร้างอา่ งเกบ็ น้ำ�ขนาดเล็ก เพอ่ื จดั หานำ�้ ให้ ขนาดเล็ก เพอ่ื จดั หาน�ำ้ ชว่ ยเหลือพนื้ ทีท่ ำ�นาบริเวณบา้ น เหมาะสมตอ่ ไป ราษฎร ซง่ึ สว่ นใหญ่ประกอบอาชพี ท�ำ สวนยาง และสวน ผลไม้ ใหม้ นี ำ้�ส�ำ หรบั ใชใ้ นการเพาะปลูกและอปุ โภคบริโภค บูกติ อาแวและหม่บู ้านขา้ งเคยี ง ในเขตตำ�บลมะรอื โบตก การสนองพระราชดำ�ริ ตลอดทั้งปี ทงั้ นีร้ าษฎรจะต้องตกลงกนั ใหด้ ี เน่ืองจาก ใหม้ นี ้ำ�ใชเ้ พาะปลกู ทัง้ ในฤดฝู นและฤดแู ล้ง สำ�หรับพื้นทถ่ี กู โครงการอ่างเก็บนำ�้ บ้านบกู ิตอาแวอันเน่อื งมาจากพระราชดำ�ริ ทกุ คนจะไดร้ ับประโยชนเ์ ต็มท่จี ากโครงการ รวมทงั้ การ น�ำ้ ทว่ มบรเิ วณทก่ี อ่ สรา้ งอา่ งเกบ็ น�ำ้ ซง่ึ สว่ นใหญเ่ ปน็ สวนยาง จงั หวดั นราธิวาส ปลกู ขา้ วนาปแี ละนาปรงั ส�ำ หรบั ใชบ้ รโิ ภคอกี ดว้ ย ฉะนน้ั ผทู้ ี่ ต้องสละที่ทำ�กินซ่ึงอยู่ในเขตอ่างเก็บน้ำ�ก็จะได้รับการ โดยมีนาบ้างเล็กน้อยนั้น ให้หน่วยราชการและผเู้ กย่ี วขอ้ ง ๑-๓. ๕ ตุลาคม ๒๕๓๐ เสด็จฯ บ้านบกู ติ อาแว อำ�เภอระแงะ จังหวัดนราธิวาส ชดเชยอยา่ งยตุ ธิ รรม 232 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอย่หู วั