ประมวลพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

๒ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 151

๒ วนั ท่ี ๑๗ กนั ยายน ๒๕๒๘ บรเิ วณพ้นื ทีบ่ า้ นกูตง - บา้ นบาโงกโู บ อ�ำ เภอระแงะ จงั หวัดนราธวิ าส พระราชด�ำ ริ กรมชลประทานพิจารณาหาทำ�เลสร้างอ่างเก็บนำ้�บริเวณ บ้านกูตง–บ้านบาโงกูโบ เพอ่ื สนับสนุนน�ำ้ ใหก้ บั พืน้ ทีเ่ พาะปลูก ของราษฎร ซงึ่ มีเน้ือทีป่ ระมาณ ๑,๐๐๐ ไร่ ใหส้ ามารถท�ำ นา และปลกู พืชไรไ่ ดต้ ลอดทง้ั ปี การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการประตูระบายนำ�้ บ้านกูตง-บ้านบาโงกูโบอันเน่อื งมาจาก พระราชด�ำ ริ อำ�เภอระแงะ จังหวัดนราธวิ าส ๑ ๑-๒. ๑๗ กนั ยายน ๒๕๒๘ เสด็จฯ บรเิ วณพน้ื ท่บี ้านกูตง บ้านบาโงกโู บ อ�ำ เภอระแงะ จังหวัดนราธวิ าส 152 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยู่หัว

๓ บริเวณพืน้ ทฝ่ี ายโรงเรียนชุมชนสหพัฒนา บา้ นลาแป ต�ำ บลบองอ อำ�เภอระแงะ จังหวัดนราธิวาส พระราชด�ำ ริ ให้กรมชลประทานดำ�เนินการสำ�รวจพ้ืนที่กับพิจารณาวางโครงการสร้างอ่างเก็บน้ำ�ใน บริเวณสวนยางพันธเ์ุ กา่ ในกรณีท่เี จา้ ของที่ดินยินยอมเพราะจะเปน็ ประโยชน์กบั ราษฎร สว่ นรวมโดยตรง เน่อื งจากจะสามารถทำ�นาและปลกู พชื ไร่ในพื้นท่ปี ระมาณ ๒,๐๐๐ ไร่ ซ่งึ จะมีระบบชลประทานทีส่ มบรู ณ์ควบคไู่ ปกับการพัฒนาสวนยางพนั ธุ์ใหม่ การสนองพระราชดำ�ริ โครงการฝายคลองแบแกอันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ บ้านแบแก หมู่ที่ ๖ ตำ�บลบองอ อำ�เภอระแงะ จงั หวัดนราธวิ าส ๕ ๓-๔ ๑๗ กนั ยายน ๒๕๒๘ เสด็จฯ โรงเรยี นชุมชนสหพฒั นา บา้ นลาแป อ�ำ เภอระแงะ จังหวดั นราธิวาส ๔ ๕. โครงการประตรู ะบายน�ำ้ บา้ นกตู ง-บา้ นบาโงกโู บอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั นราธวิ าส ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูห่ ัว 153

วันที่ ๑๘ กันยายน ๒๕๒๘ บริเวณพนื้ ทีพ่ ระตำ�หนักทกั ษิณราชนเิ วศน์ จงั หวัดนราธวิ าส พระราชดำ�ริ พ้ืนทีท่ ำ�นาหมู่บา้ นต่าง ๆ ของลุม่ น�ำ้ คลองมาแย ในเขตต�ำ บลสากอ อำ�เภอสุไหงปาดี มักขาดแคลน นำ้�ใช้ทำ�นาในช่วงฤดูแล้งและตอนระยะฝน ทิ้งชว่ งเสมอ สมควรพิจารณาวางโครงการ ก่อสร้างอ่างเก็บน้ำ�ปิดกั้นคลองมาแยและ ลำ�น�ำ้ สาขาตามความเหมาะสม เพ่อื เก็บกกั น้ำ� ไว้ช่วยเหลือพืน้ ทท่ี �ำ นา ซง่ึ มีอย่จู ำ�นวนมากใน เขตต�ำ บลดงั กล่าว ไดแ้ ก่ อ่างเก็บน�้ำ คลองมาแย และอา่ งเก็บน�้ำ บา้ นตอื ระ โดยให้กรมชลประทาน พจิ ารณาดำ�เนินการตอ่ ไปโดยเรง่ ด่วน การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ คลองมาแย และอา่ งเกบ็ น�ำ้ บ้ า น ตื อ ร ะ อั น เ นื่ อ ง ม า จ า ก พ ร ะ ร า ช ดำ � ริ จงั หวดั นราธวิ าส ๑-๒. ๒๐ กันยายน ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ บริเวณพนื้ ทบ่ี า้ นตามุง ๑ อ�ำ เภอศรสี าคร จังหวดั นราธิวาส 154 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั

วันที่ ๒๐ กนั ยายน ๒๕๒๘ บรเิ วณพน้ื ทบ่ี ้านตามุง ต�ำ บลเชิงครี ี อำ�เภอศรสี าคร จังหวดั นราธิวาส พระราชดำ�ริ ให้เจ้าหน้าท่สี ่วนราชการท่เี ก่ยี วข้องดำ�เนินการสำ�รวจพ้นื ท่ี รว่ มกบั ราษฎร เพอ่ื หาท�ำ เลทเ่ี หมาะสมสรา้ งอา่ งเกบ็ น�ำ้ ส�ำ หรบั ส่งน�ำ้ ให้พน้ื ทีเ่ พาะปลกู ในเขตตำ�บลเชิงคีรี ต�ำ บลมะตะยูง อ�ำ เภอศรสี าคร กบั ต�ำ บลรอื เสาะ อ�ำ เภอรอื เสาะ เปน็ เนอ้ื ท่ี ประมาณ ๕,๐๐๐ ไร่ ทงั้ น้ี ทางราชการจะตอ้ งจัดประชุม ราษฎร เพอื่ ช้แี จงใหท้ ราบถึงผลประโยชน์ทจ่ี ะไดร้ ับจาก โครงการน้ี กลา่ วคอื จะสามารถท�ำ การเพาะปลกู ขา้ วสลบั กบั พืชหมนุ เวียนได้ตลอดท้ังปี ซึ่งจะทำ�ใหร้ าษฎรในเขตสาม ตำ�บลดงั กลา่ วสามารถพ่งึ ตนเองได้โดยสมบรู ณ์ เนอ่ื งจาก จะมีข้าวส�ำ หรบั บริโภคจนเพียงพอ และจะมผี ลผลติ จาก พชื ไร่ ส�ำ หรบั เลย้ี งสตั วห์ รอื จ�ำ หนา่ ยเปน็ รายไดพ้ เิ ศษควบคู่ ไปกับการกรดี ยางซงึ่ เป็นอาชีพเดิม นอกจากนัน้ ยงั จะใช้ ประโยชนด์ า้ นการประมงจากอา่ งเกบ็ น�ำ้ ไดอ้ กี ดว้ ย แตร่ าษฎร จะต้องยอมเสียสละท่ีดินบางส่วนที่อยู่ในเขตอ่างเก็บน้ำ� โดยผู้ท่ีเสียประโยชน์ก็จะได้รับจัดสรรท่ีทำ�กินชดเชยอย่าง ยุติธรรม เม่ือทกุ ฝ่ายสามารถตกลงในหลักการเรือ่ งการ จัดรปู ทีด่ นิ การสนองพระราชดำ�ริ โครงการฝายตามุงอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ หมู่ ๒ ๒ ตำ�บลเชิงคีรี อำ�เภอศรีสาคร จังหวัดนราธิวาส ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอย่หู ัว 155

๑๒ วนั ที่ ๒๒ กนั ยายน ๒๕๒๘ บริเวณพ้นื ทบ่ี ้านบอื แนปีแย ตำ�บลปะลุกาสาเมาะ อ�ำ เภอบาเจาะ จังหวัดนราธวิ าส พระราชดำ�ริ (คลองลโู บะ๊ ) กบั ขดุ ลอกคลองซง่ึ มรี ะดบั คอ่ นขา้ งตน้ื เขนิ ส�ำ หรบั ๓ ใหก้ รมชลประทานรบี ด�ำ เนนิ การส�ำ รวจภมู ปิ ระเทศและพจิ ารณา ผลประโยชนท์ จ่ี ะไดร้ บั กค็ อื ในฤดนู �ำ้ หลาก กจ็ ะสามารถระบายน�ำ้ วางโครงการสร้างอาคารประตูบังคับนำ้�ในคลองดังกล่าว สว่ นเกนิ ลงทะเลไดอ้ ยา่ งรวดเร็ว ส่วนในฤดแู ลง้ กจ็ ะสามารถ เกบ็ กกั น�ำ้ จดื ไวใ้ นคลองกบั ในทงุ่ เพอ่ื ใชป้ ระโยชน์ นอกจากนน้ั ๔ ยงั สามารถปดิ กน้ั ไม่ใหน้ �ำ้ ทะเลไหลยอ้ นเขา้ มาในคลองไดอ้ กี ดว้ ย 156 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว การสนองพระราชดำ�ริ โครงการคลองระบายนำ้�พรุบาเจาะ-ไม้แก่นอันเน่ืองมาจาก พระราชดำ�ริ จงั หวัดนราธวิ าส ๑-๓. ๒๒ กนั ยายน ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ บ้านบอื แนปแี ย อำ�เภอบาเจาะ จังหวดั นราธวิ าส ๔. โครงการคลองระบายน�ำ้ พรุบาเจาะ-ไมแ้ กน่ อันเนื่องมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวัดนราธิวาส

วนั ที่ ๒๕ กันยายน ๒๕๒๘ พระราชดำ�ริ ใหก้ รมชลประทานพจิ ารณาวางโครงการพฒั นาลมุ่ น�ำ้ บริเวณพระตำ�หนักทักษิณราชนิเวศน์ จังหวัดนราธิวาส สายบุรีตอนลา่ ง โดยพจิ ารณาสรา้ งฝายทดนำ้�ใน ลำ�น้ำ�แม่น้ำ�สายบุรีตอนล่าง ในเขตอำ�เภอรามัน จังหวดั ยะลา เพอ่ื จดั หาน้ำ�ส่งให้กบั พ้ืนทเี่ พาะปลกู สองฝงั่ แม่น�ำ้ สายบรุ ตี อนลา่ ง ในเขตอำ�เภอสายบรุ ี กิง่ อำ�เภอกะพ้อ กบั ก่ิงอำ�เภอไม้แกน่ จงั หวดั ปตั ตานี และในเขตอำ�เภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส พื้นที่ ประมาณ ๑,๐๐๐,๐๐๐ ไร่ สามารถทำ�การเพาะปลกู ไดต้ ลอดปี ส�ำ หรบั พน้ื ทบ่ี รเิ วณขอบพรบุ าเจาะ ซง่ึ เปน็ พ้นื ท่สี ว่ นหน่งึ ในเขตโครงการระบายนำ�้ พรุบาเจาะนน้ั สามารถทำ�การเพาะปลูกได้ตลอดช่วงฤดูแล้งและ ตน้ ฤดฝู น ประมาณปลี ะ ๙ เดอื น สว่ นในระยะฤดฝู น ประมาณ ๓ เดอื น ระหวา่ งเดอื นพฤศจกิ ายนถงึ เดอื นมกราคมนน้ั พนื้ ท่บี ริเวณดงั กล่าวจะเปน็ พืน้ ที่ น�ำ้ ทว่ มท�ำ การเพาะปลกู ไมไ่ ด้ นอกจากนน้ั ยงั มนี �ำ้ จดื ใหก้ บั ราษฎรหมูบ่ ้านตา่ ง ๆ ในเขตโครงการจนจรด ชายทะเล สามารถมนี �ำ้ จดื ใชอ้ ปุ โภค บรโิ ภคไดต้ ลอดปี อกี ดว้ ย สำ�หรบั การก่อสรา้ งฝายทดนำ้�แม่น้ำ�สายบุรี ดงั กลา่ วนี้ ควรพิจารณานำ�ฝายยางมาใช้เพอ่ื ความ เหมาะสม เปน็ การช่วยแก้ไขปัญหาสภาพน�ำ้ ท่วม บริเวณเหนือฝายในระยะฤดูน�้ำ หลาก การสนองพระราชดำ�ริ โครงการคลองระบายนำ้�พรุบาเจาะ-ไม้แก่น อนั เนือ่ งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวัดนราธวิ าส ๑ ๑. ๒๕ กันยายน ๒๕๒๘ บริเวณพระตำ�หนักทกั ษิณราชนิเวศน์ จังหวัดนราธิวาส ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอย่หู วั 157

๑ 158 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั

วันที่ ๒๗ กนั ยายน ๒๕๒๘ บริเวณพื้นท่ีก่งิ อำ�เภอสุคิรนิ อ�ำ เภอแว้ง จงั หวัดนราธิวาส พระราชด�ำ ริ ให้กรมชลประทานพิจารณาวางโครงการสร้างฝายทดนำ้� ในลักษณะเดียวกับฝายทดน�้ำ คลองปาลี ส�ำ หรับสง่ น�ำ้ ไป ให้พน้ื ท่บี ้านปาลีซ่งึ อยตู่ ดิ กับโรงเรยี นนิคมพฒั นา ๔ และ บรเิ วณใกล้เคยี ง เน้อื ที่ประมาณ ๖๐๐ ไร่ เพ่ือพฒั นาเป็น นาข้าว เนอ่ื งจากสมาชิกนคิ มสรา้ งตนเองฯ ส่วนใหญย่ งั ไม่สามารถผลิตขา้ วเพียงพอกบั การบรโิ ภคได้ การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการฝายทดน้ำ�คลองปาลีอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดนราธิวาส ๓ ๑-๒. ๒๗ กนั ยายน ๒๕๒๘ เสด็จฯ บริเวณพื้นท่ี ก่งิ อำ�เภอสคุ ิริน จงั หวดั นราธิวาส ๒ ๓. โครงการฝายทดน้�ำ คลองปาลอี ันเนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จังหวัดนราธิวาส ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยูห่ ัว 159

๑ 160 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั

วันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๒๘ บรเิ วณพืน้ ทบ่ี ้านนากอ ต�ำ บลจอเบาะ อำ�เภอย่งี อ จงั หวัดนราธิวาส พระราชดำ�ริ ควรสร้างฝายทดน้ำ�หรืออ่างเก็บนำ้�ตาม ๓ ความเหมาะสมกับสภาพพื้นท่ีท่ีคลองโต๊ะแก โดยเรง่ ดว่ น เพอ่ื จดั หาน�ำ้ ส�ำ หรบั อปุ โภคบรโิ ภค ท่บี รเิ วณโรงเรียนรม่ เกล้า บา้ นบูเก๊ะปาลสั ต�ำ บลยง่ี อ อำ�เภอยงี่ อ จงั หวดั นราธิวาส และสำ�หรบั หมู่บ้านข้างเคียง โดยการสง่ น�้ำ ไปใหโ้ ดยท่อ นอกจากนฝ้ี ายหรอื อา่ งเกบ็ น้ำ� ดังกลา่ ว จะสามารถจดั หานำ้�ช่วยเหลือพื้นที่ ท�ำ นาของบ้านนากอ ในเขตตำ�บลจอเบาะ อ�ำ เภอย่งี อ ไดอ้ กี ด้วย การสนองพระราชดำ�ริ ๔ ๑. โครงการฝายทดน้ำ�ร่มเกล้าอันเน่ือง มาจากพระราชด�ำ ริ บา้ นนากอ หมทู่ ี่ ๖ ต�ำ บลจอเบาะ อ�ำ เภอยง่ี อ จงั หวดั นราธวิ าส ๒. โครงการอ่างเก็บนำ�้ คลองโต๊ะแกอันเน่อื ง มาจากพระราชด�ำ ริ ๑-๒. ๑ ตุลาคม ๒๕๒๘ เสด็จฯ บรเิ วณพ้นื ทีบ่ า้ นนากอ อำ�เภอย่ีงอ จังหวัดนราธวิ าส 161 ๒ ๓-๔. โครงการฝายทดน�ำ้ ร่มเกลา้ อนั เน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ อำ�เภอย่งี อ จงั หวดั นราธวิ าส ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูห่ ัว

๑ 162 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั

วนั ท่ี ๓ ตุลาคม ๒๕๒๘ บรเิ วณพนื้ ที่บา้ นอูยิ ตำ�บลลาโละ อ�ำ เภอรอื เสาะ จงั หวดั นราธวิ าส พระราชด�ำ ริ ให้สร้างฝายทดน�ำ้ เพ่อื ผนั นำ้�ผ่านเขา้ พืน้ ท่ี ซึง่ สามารถพัฒนาให้เป็นนาข้าวลักษณะขั้นบันได โดยจัดตั้งกลุ่มทำ�นาหมุนเวียนกันปลูกข้าวตลอด ท้ังปี เนอื่ งจากมปี ริมาณน้ำ�เพยี งพอส�ำ หรบั ท�ำ นา ถึงปีละสามครั้ง ซึ่งจะเป็นอู่ข้าวของราษฎรใน กล่มุ หมู่บ้านใกลเ้ คียงในเขตต�ำ บลลาโละ ส่วนนำ้� ที่ไหลผ่านนาลงไปตามระดับความลาดของพื้นที่ ก็อาจพิจารณาสร้างเขื่อนเก็บกักน้ำ�ดังกล่าวไว้ใน อา่ งเก็บนำ้�ได้แลว้ ควบคมุ การส่งน�้ำ ไปสนบั สนนุ พ้ืนท่ีเกษตรกรรมของราษฎรในตอนล่างได้อย่าง ตอ่ เนอ่ื งด้วยระบบคลองส่งน�้ำ การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการฝายบา้ นปาแดกอื แย อันเนอื่ งมาจากพระราชดำ�ริ บา้ นปาโจ หมทู่ ่ี ๔ ต�ำ บลบาเจาะ อ�ำ เภอบาเจาะ จงั หวดั นราธวิ าส ๓ ๑-๒. ๓ ตลุ าคม ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ บริเวณพ้ืนท่บี ้านอยู ิ อำ�เภอรือเสาะ จังหวัดนราธวิ าส ๒ ๓. โครงการฝายบา้ นปาแดกอื แยอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั นราธวิ าส ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยู่หัว 163

๑ วนั ท่ี ๕ ตลุ าคม ๒๕๒๘ 164 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั บริเวณพืน้ ท่วี ัดพระพุทธ อ�ำ เภอตากใบ จังหวดั นราธวิ าส พระราชดำ�ริ ควรพิจารณาสรา้ งอา่ งเก็บน�้ำ ปิดกัน้ คลองไอร์โว และสรา้ ง ฝายทดน�ำ้ ท่คี ลองไอรด์ าลอ ซึ่งเปน็ คลองตน้ น�ำ้ ของแม่นำ้� สายบุรี เพือ่ จัดหาน้ำ�สนับสนนุ พื้นท่ีเพาะปลูกในเขตหมู่บา้ น ตา่ งๆ ไดแ้ ก่ บา้ นดาเลาะ บา้ นยาเดะ๊ บา้ นโว และบา้ นโนนสมบรู ณ์ ของนคิ มสร้างตนเองพัฒนาภาคใต้ ให้มนี ำ้�สามารถทำ�การ เพาะปลกู ได้ทง้ั ในระยะฤดูฝนและฤดแู ล้ง โดยเฉพาะอยา่ งย่งิ การทำ�นาขั้นบันไดจะได้พื้นที่อีกเป็นจำ�นวนมาก โดยให้ กรมชลประทานทำ�การศึกษาและพิจารณาวางโครงการแล้ว ทำ�การกอ่ สร้างต่อไป การสนองพระราชดำ�ริ ๑. โครงการฝายทดน้ำ�คลองไอร์ดาลออันเนื่องมาจาก พระราชด�ำ ริ อำ�เภอตากใบ จงั หวัดนราธวิ าส ๒. โครงการฝายทดนำ้�บ้านโนนสมบูรณ์อันเนื่องมาจาก พระราชด�ำ ริ อำ�เภอตากใบ จงั หวัดนราธิวาส ๒ ๑, ๓. ๕ ตุลาคม ๒๕๒๘ เสด็จฯ วัดพระพทุ ธ อำ�เภอตากใบ จงั หวดั นราธวิ าส ๒. โครงการฝายทดน้ำ�คลองไอร์ดาลออนั เน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดนราธิวาส

๓ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 165

วนั ท่ี ๖ ตลุ าคม ๒๕๒๘ บริเวณพน้ื ทโ่ี ครงการสหกรณ์นคิ มบาเจาะ คลองระบายนำ�้ บาเจาะสายที่ ๒ และอาคารบังคบั น�ำ้ ปลายคลองระบายน้ำ� บาเจาะสายที่ ๒ จังหวัดนราธวิ าส พระราชด�ำ ริ • พืน้ ท่ีในเขตโครงการสหกรณน์ คิ มบาเจาะ ซงึ่ เป็นพ้นื ท่ี สว่ นหน่ึงของพรบุ าเจาะ เดิมเป็นพน้ื ทท่ี ่มี นี ้ำ�ท่วมขงั ตลอดปี ใชท้ �ำ ประโยชน์ไมไ่ ด้ แตห่ ลงั จากทก่ี รมชลประทาน ได้ดำ�เนินการขุดคลองระบายน้ำ�บาเจาะ โดยเฉพาะ อยา่ งยง่ิ คลองระบายน�ำ้ บาเจาะสายท่ี ๒ แลว้ ท�ำ ใหพ้ น้ื ท่ี พรุบาเจาะบางส่วนแห้งลง จึงได้มีการจัดตั้งสหกรณ์ นคิ มบาเจาะข้นึ เพอื่ จัดสรรพืน้ ท่พี รทุ แี่ ห้งลงนี้ให้เป็น ที่ทำ�กินของสมาชิกนิคมต่อไป การจัดที่ดินทำ�กินให้ สมาชิกนคิ มนี้ มิใชท่ ำ�ใหพ้ น้ื ทีพ่ รใุ นเขตโครงการแหง้ ลง ทั้งหมดเพื่อจัดสรรท่ีดินให้สมาชิกเข้าทำ�กินในพ้ืนที่ เต็มทัง้ โครงการ เนอ่ื งจากหากทำ�ให้พ้ืนที่พรนุ ี้แห้งลง ทัง้ หมดแล้ว จะมปี ญั หาดนิ เปรยี้ วเกิดขึน้ ท�ำ ใหส้ มาชกิ ใช้พื้นที่ทำ�กินในการเพาะปลูกไม่ได้ผล ดังนั้น ทาง สหกรณ์นิคมบาเจาะ จงึ ควรพิจารณาสำ�รวจจำ�แนกที่ดนิ ภายในเขตโครงการเสียก่อน เพ่ือจะได้นำ�มาใช้ประกอบ ในการพิจารณาวางโครงการใช้ท่ีดินให้ได้ตามความ เหมาะสมต่อไป • การจัดสรรที่ดินให้สมาชิกเข้าทำ�กินควรจัดสรรให้เฉพาะ พื้นที่บริเวณที่สูงตามความเหมาะสม ส่วนที่ลุ่มต่ำ� ควรสงวนไว้เปน็ พรุตามเดมิ แตค่ วรปรบั ปรุงใหเ้ ปน็ ๑ ที่เก็บกักน้ำ�ไว้ใช้ในระยะฤดูแล้งหรือในระยะท่ีขาดฝน 166 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั

๒ ๓ นอกจากน้นั ยังใช้เป็นแหล่งเพาะเล้ยี งปลาเพ่อื เป็นรายได้ ๓ ของสมาชกิ นิคมอีกด้วย • ส�ำ หรบั พน้ื ทป่ี า่ เสมด็ ทม่ี อี ยปู่ จั จบุ นั ในพน้ื ทเ่ี ขตโครงการนน้ั ควรสงวนและให้สมาชิกปลูกเสริมรักษาไว้ตามความ เหมาะสม เพือ่ ใชเ้ ป็นแหลง่ ปา่ ไมฟ้ ืนของสมาชิกในเขต โครงการตอ่ ไป • การวางโครงการในระยะตอ่ ไป และการปฏบิ ตั งิ านในปจั จบุ นั เกย่ี วกบั การระบายน�ำ้ และการเกบ็ กกั น�ำ้ ในพน้ื ทโ่ี ครงการ สหกรณน์ คิ มบาเจาะน้ัน ทางสหกรณน์ ิคมบาเจาะควร ประสานงานกับชลประทานจังหวัดนราธิวาสอย่างใกล้ชิด ตลอดไป การสนองพระราชดำ�ริ ๔ ๕ โครงการระบายนำ้�พรุบาเจาะ-ไม้แก่นอันเน่ืองมาจาก พระราชด�ำ ริ จงั หวัดนราธวิ าส ๑-๓. ๖ ตลุ าคม ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ โครงการสหกรณน์ คิ มบาเจาะ คลองระบายน�ำ้ บาเจาะสายท่ี ๒ และอาคารบังคบั น้ำ�ปลายคลองระบายน้ำ�บาเจาะสายที่ ๒ จังหวัดนราธวิ าส ๔-๕. โครงการระบายน�ำ้ พรบุ าเจาะ-ไมแ้ ก่นอันเนือ่ งมาจากพระราชด�ำ ริ จังหวัดนราธวิ าส ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยูห่ ัว 167

๖ ตุลาคม ๒๕๒๘ เสด็จฯ โครงการสหกรณ์นคิ มบาเจาะ จงั หวดั นราธวิ าส 168 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ วั

๑๒ สงิ หาคม ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ บรเิ วณพ้นื ที่ต�ำ บลพังขวา้ ง อำ�เภอเมืองสกลนคร จงั หวัดสกลนคร ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว 169

๒๕๒๘ ภาคตะวันออกเฉียงเหนอื วันท่ี ๑๒ สิงหาคม ๒๕๒๘ บรเิ วณพื้นที่ ต�ำ บลพงั ขวา้ ง อ�ำ เภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร พระราชด�ำ ริ ให้กรมชลประทานพจิ ารณาก่อสร้างอา่ งเกบ็ น�้ำ ห้วยทรายตอนบน ๑ เพื่อจัดหานำ้�เพื่อการเพาะปลูกให้ราษฎรท่ีขาดแคลนท่ีดินทำ�กิน เป็นเนอื้ ทป่ี ระมาณ ๕,๐๐๐ ไร่ โดยจะต้องด�ำ เนนิ การจัดสรรทด่ี นิ ให้ เหมาะสมกบั สภาพพน้ื ทด่ี งั กลา่ วคอื ควรวางแผนสง่ น�ำ้ ใหเ้ ฉพาะบรเิ วณ ท่สี มควรจะเปิดเปน็ ท่ีท�ำ นา อันจะชว่ ยปอ้ งกนั ไม่ใหร้ าษฎรบกุ รุกข้นึ ไปทำ�กนิ ในเขตอุทยานแห่งชาตติ อนบน ซึ่งมลี ักษณะภูมปิ ระเทศไม่ เหมาะกบั การเกษตรกรรม สว่ นพน้ื ทป่ี า่ ไมเ้ ดมิ ตอ้ งอนรุ กั ษ์ไว้ ตลอดจน ปลกู ตน้ ไมโ้ ตเรว็ รวมทง้ั ไมผ้ ล เสรมิ ตามความจ�ำ เปน็ แตจ่ ะตอ้ งพจิ ารณา หาพันธุ์ไมท้ จี่ ะไมเ่ ป็นปัญหากบั ต้นไมใ้ นท้องถน่ิ ในอนาคต การสนองพระราชดำ�ริ โครงการอ่างเก็บน้ำ�ห้วยบางทรายตอนบน ๑ อันเนื่องมาจาก พระราชดำ�ริ จังหวัดสกลนคร 170 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูห่ วั

๒ วันที่ ๑๓ สงิ หาคม ๒๕๒๘ บรเิ วณพื้นทบี่ ้านดงน้อย อ�ำ เภอดงมะไฟ อ�ำ เภอเมอื ง จงั หวดั สกลนคร พระราชดำ�ริ ใหส้ �ำ รวจหาท�ำ เลและพจิ ารณาวางโครงการกอ่ สรา้ งอา่ งเกบ็ น�ำ้ ๓ ขนาดเลก็ ในหว้ ยปุ๊ เพอ่ื สง่ น�ำ้ ใหก้ บั พน้ื ทเ่ี พาะปลกู ของราษฎร ตอนลา่ ง การสนองพระราชดำ�ริ โครงการอ่างเก็บนำ้�ห้วยปุ๊อันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดสกลนคร ๑๔ ๑. ๑๒ สงิ หาคม ๒๕๒๘ เสด็จฯ บริเวณพน้ื ที่ ตำ�บลพงั ขว้าง อ�ำ เภอเมอื งสกลนคร จังหวดั สกลนคร ๒-๔. โครงการอา่ งเกบ็ นำ�้ ห้วยบางทรายตอนบน ๑ อันเน่อื งมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดสกลนคร ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอย่หู ัว 171

๒ ๑ วนั ที่ ๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๒๘ ศนู ยศ์ กึ ษาการพฒั นาภพู านฯ เพอ่ื คอยชว่ ยเหลอื ในดา้ นการ บริเวณพน้ื ที่โครงการศูนย์ศกึ ษาการพฒั นาภพู านอันเน่ือง น�ำ ผลผลิตจากเกษตรกรไปจำ�หนา่ ยตามตลาดตา่ งๆ มาจากพระราชดำ�ริ ต�ำ บลหว้ ยยาง อำ�เภอเมอื งสกลนคร • ศนู ยศ์ กึ ษาการพฒั นาภพู านฯ จะตอ้ งเปน็ ทร่ี วบรวมงานดา้ น จังหวดั สกลนคร พระราชดำ�ริ ต่างๆ ต้งั แตก่ ารพฒั นาการผลิต การซอื้ และการจำ�หนา่ ย • คณะกรรมการศนู ยศ์ กึ ษาการพฒั นาฯ ตอ้ งเรม่ิ สาธติ ระบบ รวมทัง้ งานด้านวชิ าการต่างๆ ให้ครบเป็นวงจรดว้ ย บรหิ ารเงนิ ทนุ กลา่ วคอื สนบั สนนุ ใหเ้ กษตรกรในเขตโครงการฯ การสนองพระราชดำ�ริ ๕ ผลติ พชื อาหารจนเพยี งพอกบั การบรโิ ภคเองเสยี กอ่ น ตอ่ เมอ่ื โครงการศนู ยศ์ กึ ษาการพฒั นาภพู านอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ สามารถพฒั นาการผลติ พืชเศรษฐกจิ จงั หวัดสกลนคร • ควรจดั ระบบใหร้ าษฎรเขา้ มามสี ว่ นรว่ มในการด�ำ เนนิ งานของ ศนู ยฯ์ ใหม้ ากขน้ึ โดยใหร้ าษฎรในบรเิ วณใกลเ้ คยี งเขา้ มา ๑-๓. ๑๒ พฤศจกิ ายน ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ ศูนยศ์ ึกษา การพัฒนาภูพานอันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ จังหวดั สกลนคร ทดลองท�ำ การเพาะปลูก ๔. การเพาะเห็ดภายในศูนย์ศึกษาการพัฒนา ๔ ๓ • การผลติ และการจ�ำ หนา่ ยผลผลติ จะเปน็ เรอ่ื งส�ำ คญั จงึ ควร ภพู านอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั สกลนคร พจิ ารณาใหพ้ าณชิ ยจ์ งั หวดั เขา้ รว่ มในการด�ำ เนนิ กจิ การของ ๕. โครงการศูนยศ์ กึ ษาพัฒนาภพู านอนั เน่อื งมาจาก พระราชด�ำ ริ จงั หวดั สกลนคร (แปลงยางพารา) 172 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยูห่ วั

ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยูห่ ัว 173

วันท่ี ๑๔ พฤศจกิ ายน ๒๕๒๘ บรเิ วณพน้ื ทส่ี ถานบี �ำ รงุ พนั ธส์ุ ตั วบ์ า้ นโนนสวรรค์ ต�ำ บลพงั ขวา้ ง อ�ำ เภอเมอื งสกลนคร จงั หวดั สกลนคร และบริเวณพ้ืนท่ีก่อสร้างอ่างเก็บนำ�้ หว้ ยทรายตอนบนอนั เน่อื ง มาจากพระราชด�ำ ริ จังหวัดสกลนคร พระราชด�ำ ริ กรมชลประทานจะส่งน้ำ�จากอ่างเก็บนำ้�ห้วยทรายตอนบนลงยังสระเก็บน้ำ�ที่มีอยู่ แลว้ ภายในสถานบี �ำ รงุ พนั ธสุ์ ตั วน์ นั้ ควรสรา้ งบอ่ พกั และจา่ ยน�ำ้ ขนาดเลก็ ขนึ้ ใหม่ จะสามารถสง่ น�ำ้ ไปใหก้ ับพน้ื ทปี่ ลกู หญา้ บรเิ วณทสี่ ูงเพิม่ ขึ้นอีก เม่ือก่อสรา้ งอ่างเกบ็ น�้ำ ห้วยทรายตอนบนเสร็จเรยี บร้อยแล้ว ใหห้ าวิธีส่งน�ำ้ ไป สนบั สนนุ จนถงึ พื้นท่ีเพาะปลูกของหมู่บ้านดงยอ • กจิ การโคนมน้นั ควรเร่ิมด�ำ เนินการเป็นกจิ การขนาดเลก็ เสียกอ่ น แล้วจึงค่อยๆ ขยายตามความเหมาะสมสง่ิ ทสี่ ำ�คญั ทส่ี ดุ กค็ อื ขน้ั ตอนการตรวจคณุ ภาพนมที่ ได้มาตรฐาน การสนองพระราชด�ำ ริ ๑. โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยทรายตอนบนอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั สกลนคร ๒. โครงการสถานบี �ำ รงุ พนั ธส์ุ ตั วส์ กลนคร จงั หวดั สกลนคร ๒๓ ๑ ๑. ๑๔ พฤศจกิ ายน ๒๕๒๘ เสด็จฯ บ้านโนนสวรรค์ อำ�เภอเมอื งสกลนคร จังหวดั สกลนคร ๒-๓. โครงการสถานีบ�ำ รุงพนั ธส์ุ ัตวส์ กลนคร จังหวดั สกลนคร 174 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยูห่ วั

๓๔ เปน็ พิเศษกค็ ือการวเิ คราะห์สารพิษ ทีม่ ีผักตบชวาดดู ขึน้ มา อย่างต่อเน่ืองอยู่ในเกณฑ์ปลอดภัยท่ีจะนำ�ไปใช้ประโยชน์ เปน็ ผลพลอยได้มากนอ้ ยเพียงใด เมอื่ โครงการน้ปี ระสบผล ส�ำ เรจ็ เปน็ ทน่ี า่ พอใจ กต็ อ้ งพจิ ารณาวางโครงการด�ำ เนนิ งาน ในเขตอน่ื ๆของกรงุ เทพมหานครต่อไป สว่ นโครงการก�ำ จดั ๑ ๒ น�้ำ เนา่ เสียในตา่ งจงั หวดั เช่น ท่หี นองสนม-หนองหาน วนั ท่ี ๑๕ พฤศจิกายน ๒๕๒๘ จากธรรมชาตไิ มท่ างใดกท็ างหนง่ึ เพราะจะสามารถประหยดั จังหวัดสกลนคร นัน้ ควรประสานงานกบั คณะกรรมการ ค่าใช้จา่ ยในการดำ�เนินงานลงได้เปน็ จำ�นวนมาก สำ�หรบั ปรบั ปรงุ บึงมักกะสนั โดยใกล้ชดิ เพอ่ื นำ�ข้อมลู ไปประยุกต์ บริเวณพนื้ ทโี่ ครงการศูนย์ศกึ ษาการพฒั นาภูพานอนั เน่อื ง โครงการที่บึงมักกะสนั นี้ มีวัตถปุ ระสงคห์ ลักในการบรรเทา ใชใ้ นพ้นื ทอ่ี ื่นซ่ึงมสี ภาวะและปัญหาแตกต่างกัน อย่างไร มาจากพระราชด�ำ ริ ตำ�บลห้วยยาง อ�ำ เภอเมืองสกลนคร ภาวะน�ำ้ เนา่ เสยี อกี วธิ หี นง่ึ กลา่ วคอื ทดลองใชผ้ กั ตบชวาซง่ึ กต็ ามคณะกรรมการตา่ งๆ ทจ่ี ดั ตง้ั ขน้ึ เพอ่ื พฒั นาทกุ รปู แบบ จังหวดั สกลนคร เป็นวชั พืชทต่ี อ้ งการกำ�จดั อยู่แล้วดูดความโสโครก รวมทั้ง ต้องยึดหลักว่างานพัฒนานั้นจำ�เป็นต้องดำ�เนินการอย่าง รวดเรว็ เพราะจะสามารถประหยดั งบประมาณลงทนุ ตลอดจน พระราชด�ำ ริ สารพษิ จากน�้ำ เน่าเสียในทำ�นองเครื่องกรองน�ำ้ ธรรมชาติ ได้ผลอันเป็นประโยชน์กับชุมชนที่ประสบความเดือดร้อน • การปรบั ปรงุ บงึ มกั กะสนั มวี ตั ถปุ ระสงคส์ �ำ คญั คอื เพอ่ื ใช้ ซง่ึ ไดท้ ดลองกรรมวธิ ีน้ีในสวนจิตรลดาแล้ว จึงน�ำ ผลการ อยา่ งทนั การ วจิ ยั มาเผยแพร่ สว่ นผลพลอยไดก้ ค็ อื สามารถน�ำ ผกั ตบชวา เปน็ แหลง่ ก�ำ จดั น�ำ้ โสโครกจากคลองสามเสน โดยการใชว้ ธิ ี ขน้ึ มาหมกั เปน็ ปยุ๋ หมกั หรอื หมกั เพอ่ื ผลติ กา๊ ซชวี มวล เปน็ การสนองพระราชดำ�ริ ของธรรมชาติเข้าไปด�ำ เนนิ การ ๑. โครงการบึงมักกะสนั (บำ�บัดน�้ำ เสีย) ตามแนวพระราชดำ�ริ • การปรบั ปรงุ หนองหาน ทีจ่ ังหวดั สกลนคร ควรพิจารณา สว่ นประกอบของเชอ้ื เพลงิ และเป็นอาหารสัตว์ สว่ นน้ำ�ที่ จงั หวดั กรงุ เทพมหานคร ก�ำ จดั ผกั ตบชวา เฉพาะบรเิ วณทม่ี คี วามจ�ำ เปน็ นา่ จะเปน็ การ ใสสะอาดขน้ึ จะไดร้ ะบายออกไปตามคลองธรรมชาตติ ามเดมิ เพยี งพอแลว้ และใหน้ ำ�ผกั ตบชวาเหลา่ นน้ั ไปท�ำ ป๋ยุ หมกั แล้วรับน�ำ้ เนา่ เสยี จำ�นวนใหมผ่ ่านกรรมวธิ ี เป็นวงจรเช่นน้ี ๒. โครงการหนองหานอนั เน่อื งมาจากพระราชด�ำ ริ ตามความเหมาะสม ตลอดไป เมอ่ื สภาพของบงึ มกั กะสนั มภี าวะกง่ึ สะอาดกง่ึ สกปรก จังหวัดสกลนคร • ใหห้ ากรรมวธิ ที ดลองก�ำ จดั น�ำ้ เนา่ เสยี ในเขตกรงุ เทพมหานคร มหี ลายวธิ ดี ว้ ยกนั ทง้ั น้ี แลว้ แตพ่ น้ื ทแ่ี ละสภาพแวดลอ้ มของ อยตู่ ลอดเวลา จงึ ไมเ่ หมาะทจ่ี ะปรบั ปรงุ ใหเ้ ปน็ สวนสาธารณะ ๑-๒. ๑๕ พฤศจกิ ายน ๒๕๒๘ เสด็จฯ บา้ นโนนสวรรค์ อำ�เภอเมอื งสกลนคร แต่ละเขต และจะสังเกตได้ว่าแต่ละวธิ ีลว้ นมุ่งใชป้ ระโยชน์ จังหวดั สกลนคร ส�ำ หรบั ประชาชนใชพ้ กั ผอ่ นหยอ่ นใจ สง่ิ ส�ำ คญั ทต่ี อ้ งเอาใจใส่ ๓. โครงการบึงมักกะสนั จงั หวดั กรุงเทพมหานคร ๔. โครงการหนองหานฯ จังหวัดสกลนคร ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หวั 175

๒ วนั ท่ี ๑๖ พฤศจกิ ายน ๒๕๒๘ บริเวณพื้นที่บ้านกุดนาขาม ตำ�บลเจริญศิลป์ อำ�เภอสว่างแดนดิน จังหวัดสกลนคร พระราชดำ�ริ ใหก้ รมชลประทานปรบั ปรงุ สระเกบ็ น�ำ้ ขนาดเลก็ ตามแนวทอ่ สง่ น�ำ้ จากเครอื่ งสบู น้ำ�กงั หนั นำ้�ของโครงการอ่างเกบ็ นำ้�หว้ ยนกเคา้ อันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ ให้มปี ระสทิ ธภิ าพสูงขน้ึ การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการอ่างเก็บน้ำ�ห้วยดงฝางอันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ อ�ำ เภอวานรนวิ าส จงั หวดั สกลนคร ๑ ๑-๓. ๑๖ พฤศจกิ ายน ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ บา้ นกุดนาขาม จงั หวดั สกลนคร 176 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

๓ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 177

วนั ท่ี ๑๘ พฤศจิกายน ๒๕๒๘ บริเวณพ้ืนที่บา้ นโคกภู ต�ำ บลโคกภู อ�ำ เภอกดุ บาก จังหวัดสกลนคร พระราชด�ำ ริ ให้พิจารณาวางโครงการและสำ�รวจทำ�เลสร้างอ่างเก็บนำ�้ หว้ ยยางกบั อา่ งเกบ็ น�ำ้ ห้วยภดู ว้ ง ใหอ้ ยู่ในระดับสูงกับ มีความจุของอ่างเก็บนำ้�เพียงพอท่ีจะส่งนำ้�ให้กับพ้ืนท่ี เพาะปลกู ของราษฎรบ้านโคกภแู ละบ้านยางโลน้ การสนองพระราชด�ำ ริ ๑. โครงการอา่ งเก็บน�ำ้ หว้ ยยางอันเนือ่ งมาจาก พระราชด�ำ ริ จงั หวัดสกลนคร ๒. โครงการอา่ งเก็บน�ำ้ หว้ ยภูด้วงอันเนื่องมาจาก พระราชด�ำ ริ จงั หวัดสกลนคร ๒๓ ๑,๔. ๑๘ พฤศจกิ ายน ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ บ้านโคกภู อำ�เภอกดุ บาก จังหวัดสกลนคร ๒. โครงการอา่ งเก็บนำ�้ หว้ ยยางอนั เนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดสกลนคร ๓. โครงการอา่ งเกบ็ นำ้�หว้ ยภอู ันเนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ ๑ จงั หวดั สกลนคร 178 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั

๔ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 179

วันท่ี ๒๐ พฤศจิกายน ๒๕๒๘ บรเิ วณพ้นื ทบี่ า้ นดงหมู ต�ำ บลอมุ่ เหมา้ อ�ำ เภอธาตพุ นม จงั หวดั นครพนม พระราชด�ำ ริ • ให้พิจารณาวางโครงการสร้างอ่างเก็บน้ำ�ขนาดเล็ก ที่ บริเวณบา้ นดงหมูในเขตต�ำ บลอุ่มเหม้า อำ�เภอธาตุพนม จงั หวัดนครพนม เพือ่ จดั หานำ้�ใหก้ ับพนื้ ที่เพาะปลูกของ ราษฎรบรเิ วณดงั กล่าวไดต้ ลอดทั้งปี • ให้กรมชลประทานพิจารณาวางโครงการสร้างอ่างเก็บน้ำ� หว้ ยกะเบา ทบ่ี ริเวณบ้านดอนสวรรค์ ตำ�บลน�ำ้ ก่ำ� อ�ำ เภอ ธาตุพนม จังหวัดนครพนม เพือ่ เก็บกักน้ำ�ที่หว้ ยกะเบา ตอนต้น ส�ำ หรับสง่ นำ�้ ไปสนับสนุนพ้ืนท่ีเกษตรกรรมของ สมาชิกนคิ มทหารผา่ นศึก • ควรศึกษาและวางโครงการสร้างคลองส่งน้ำ�ต่อจากปลาย คลองสง่ น�้ำ ของโครงการอ่างเก็บนำ้�ห้วยชะโนด ไปลงยงั สระเกบ็ น�ำ้ ตา่ งๆ ซง่ึ จะกอ่ สรา้ งขน้ึ ตามความเหมาะสมส�ำ หรบั สง่ ไปชว่ ยเหลอื พน้ื ทเ่ี พาะปลกู บรเิ วณบา้ นหว้ ยชะโนด ในเขต นิคมดงหมู • ควรศึกษาและวางโครงการก่อสร้างอ่างเก็บนำ้�ท่ีห้วยชะโนด และหว้ ยศาลา เพอ่ื เกบ็ กกั น�ำ้ ในล�ำ หว้ ยทง้ั สอง ซง่ึ มจี �ำ นวนมาก ไวส้ �ำ หรบั สง่ ไปชว่ ยพน้ื ทเ่ี พาะปลกู ในเขตหมบู่ า้ นตา่ งๆ ของ กง่ิ อ�ำ เภอหวา้ นใหญ่ อ�ำ เภอเมอื งมกุ ดาหาร จงั หวดั มกุ ดาหาร ซงึ่ อยู่นอกเขตนิคมดงหมู ๑ 180 ประมวลพระราชด�ำ รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยูห่ ัว

๒๓ ๔ ๕๖ การสนองพระราชดำ�ริ ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว 181 ๑. โครงการอ่างเก็บน�ำ้ หว้ ยดงหมูอันเนอ่ื งมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวดั นครพนม ๒. โครงการอ่างเกบ็ นำ้�หว้ ยกะเบาอันเน่อื งมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดนครพนม ๓. โครงการอ่างเกบ็ น้ำ�หว้ ยชะโนดอันเนอื่ งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวัดมกุ ดาหาร ๑-๓. ๒๐ พฤศจิกายน ๒๕๒๘ เสด็จฯ บ้านดงหมู อ�ำ เภอธาตพุ นม จงั หวัดนครพนม ๔. โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยกะเบาอันเนอื่ งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั นครพนม ๕. โครงการอา่ งเกบ็ น้�ำ บา้ นดงหมอู ันเนื่องมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั นครพนม ๖. โครงการอา่ งเกบ็ น้�ำ ห้วยชะโนดอันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวดั มุกดาหาร

วันที่ ๒๒ พฤศจิกายน ๒๕๒๘ บรเิ วณพนื้ ที่โครงการศนู ยศ์ ึกษาการพฒั นาภพู าน อนั เน่ืองมาจากพระราชด�ำ ริ บ้านนานกเค้า ตำ�บลห้วยยาง อำ�เภอเมอื งสกลนคร จงั หวดั สกลนคร พระราชดำ�ริ • ควรศกึ ษาและวางโครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ ปดิ กน้ั ล�ำ หว้ ยกา้ นเหลอื ง ทบ่ี รเิ วณพกิ ดั ๔๘ QUE ๔๓๗–๐๘๐ เพอ่ื จดั หาน�ำ้ ชว่ ยเหลอื พน้ื ท่ีทำ�นาของบา้ นโคกตาดทอง ตำ�บลคำ�บ่อ อำ�เภอ วาริชภูมิ ใหม้ ีนำ้�ท�ำ การเพาะปลกู ได้ตลอดทงั้ ปี และท่ี บรเิ วณบ้านท่าวัดประมาณพิกดั ๔๘ QUE ๓๖๓–๑๑๖ ควรศึกษาและวางโครงการอ่างเก็บน้ำ�ปิดก้ันห้วยบ้านแพง ตอนบน เพื่อจัดหาน้ำ�ช่วยเหลือพื้นที่เพาะปลูกบริเวณ บ้านทา่ วัดและบา้ นทรายทอง ต�ำ บลปทมุ วาปี อ�ำ เภอ สอ่ งดาว • ควรศึกษาและวางโครงการสร้างสะพานสำ�หรับรถยนต์ ข้ามลำ�น้ำ�พุง จากบ้านโพนบกไปยังบ้านนาผางในเขต ต�ำ บลกกปลาซิว อำ�เภอเมอื งสกลนคร พร้อมกบั พิจารณา วางโครงการจัดหาน้ำ�ช่วยเหลือพื้นที่เพาะปลูก และเพื่อ การอปุ โภค-บรโิ ภคส�ำ หรบั ราษฎรของหมบู่ า้ นนาผางอกี ดว้ ย การสนองพระราชดำ�ริ ๑. โครงการอ่างเก็บน้ำ�ปิดก้ันลำ�ห้วยก้านเหลืองอันเนื่องมา จากพระราชด�ำ ริ จงั หวัดสกลนคร ๒. โครงการสร้างสะพานสำ�หรับรถยนต์ข้ามลำ�นำ้�พุงอันเนื่อง ๑ มาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั สกลนคร 182 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หัว

๓ ๔ ๒ ๑-๓. ๒๒ พฤศจกิ ายน ๒๕๒๘ เสด็จฯ ศูนยศ์ ึกษาการพฒั นาภพู านอันเนื่องมาจากพระราชด�ำ ริ จังหวัดสกลนคร ๔. โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยนากา้ นเหลอื งอันเนอ่ื งมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวดั สกลนคร ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ วั 183

วนั ท่ี ๒๗ พฤศจิกายน ๒๕๒๘ • ควรพิจารณาวางโครงการและก่อสร้างอ่างเก็บนำ้�ขนาด เล็กปิดกั้นห้วยนาผางแทนฝายเดิมของราษฎรที่ชำ�รุด บริเวณพื้นทีห่ มู่บ้านนาผาง ตำ�บลกกปลาซวิ อ�ำ เภอเมือง เสียหายในบริเวณที่สูงพ้นพื้นท่ีบุกเบิกทำ�นาหรือใน สกลนคร จังหวดั สกลนคร บรเิ วณทเี่ หมาะสม พระราชด�ำ ริ • กรมชลประทานควรพิจารณาวางโครงการและก่อสร้าง • บรเิ วณทจ่ี ะสรา้ งสะพานขา้ มล�ำ น�ำ้ พงุ ควรพจิ ารณาใหร้ าษฎร อา่ งเก็บนำ�้ หว้ ยเทา เพอื่ เก็บกักน้ำ�ไว้ชว่ ยเหลือพนื้ ทเ่ี พาะ ปลูกของหมู่บ้านโพนแพง และหมู่บ้านนาผาง ในเขต สองหมูบ่ า้ นสามารถใช้ประโยชน์ได้ คือ หม่บู า้ นโพนแพง ต�ำ บลกกปลาซิว อำ�เภอเมืองสกลนคร จงั หวัดสกลนคร และหมู่บ้านนาผาง พร้อมทั้งสร้างถนนเชื่อมระหว่าง บา้ นโพนแพงไปถงึ บา้ นนาผาง ๒ • กรมชลประทานควรพิจารณาวางโครงการและก่อสร้าง อา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยปลาฝา เพอ่ื จดั หาน�ำ้ ชว่ ยเหลอื พน้ื ทเ่ี พาะปลกู ของหมบู่ ้านต่างๆ ในเขตต�ำ บลกกปลาซิว อำ�เภอเมอื ง สกลนคร ตามแถบบรเิ วณฝง่ั ซา้ ยของล�ำ น�ำ้ พงุ เมอ่ื สามารถ ด�ำ เนนิ การไดค้ รบตามขอ้ ๒ ถงึ ๔ แลว้ กจ็ ะชว่ ยใหห้ มบู่ า้ น ท้ังหมดในเขตตำ�บลกกปลาซิวได้รับการพัฒนาและมีนำ้�ใช้ เพอ่ื การเพาะปลกู อยา่ งสมบรู ณ์ตลอดไปทวั่ ทุกหมู่บา้ น • กรมชลประทานดำ�เนินการสร้างอ่างเก็บน้ำ�ขนาดเล็ก ณ ห้วยนาผาง เพื่อสนับสนุนน้ำ�ให้กับพื้นที่นาในเขต บ้านนาผางเป็นเนอ้ื ท่ปี ระมาณ ๕๐๐-๗๐๐ ไร่ กบั พิจารณา วางโครงการสำ�รวจและสร้างอ่างเก็บน้ำ�ห้วยเทา ซึ่งมี ขนาดใหญ่กว่าสำ�หรับส่งน้ำ�ให้พื้นที่เกษตรกรรมของ ๑ บา้ นโพนแพง ต�ำ บลกกปลาซวิ จากน้ัน จึงต่อระบบสง่ น�ำ้ 184 ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั

๔ มาเชื่อมกับโครงการอ่างเก็บน้ำ�ห้วยนาผาง เพื่อให้มีปริมาณน้ำ�เพียงพอตลอดเวลา นอกจากน้ันให้พิจารณาหาทำ�เลสร้างอ่างเก็บนำ้�บริเวณระหว่างอ่างเก็บน้ำ�ห้วยเทากับ ห้วยนาผาง สำ�หรับใชป้ ระโยชน์ในการจา่ ยน�้ำ ใหพ้ ื้นทเ่ี พาะปลกู ของราษฎรทป่ี ระสบปัญหา ขาดแคลนน�้ำ โดยทว่ั ถึงย่งิ ขึ้น ส่วนเสน้ ทางคมนาคมของราษฎรในบริเวณนี้ ใหส้ ำ�นกั งาน เร่งรัดพฒั นาชนบทดำ�เนนิ การปรบั ปรุงถนนและสะพาน ตลอดจนพจิ ารณาสร้างขนึ้ ใหม่ ตามความเหมาะสม การสนองพระราชด�ำ ริ ๑. โครงการอ่างเกบ็ น้ำ�หว้ ยนาผางอันเนือ่ งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวัดสกลนคร ๒. โครงการอา่ งเก็บนำ้�หว้ ยปลาฝาอนั เนอื่ งมาจากพระราชด�ำ ริ จังหวัดสกลนคร ๓. โครงการอ่างเก็บน้�ำ หว้ ยเทาอันเน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวดั สกลนคร ๓ ๑-๓. ๒๗ พฤศจกิ ายน ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ บา้ นนายาง อ�ำ เภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร ๔. โครงการอ่างเกบ็ นำ�้ ห้วยเทาอันเนอ่ื งมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดสกลนคร ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ ัว 185

๑ ๑-๒. ๒๗ พฤศจิกายน ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ ศนู ย์ศึกษาการพัฒนาภูพานอันเนอื่ งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั สกลนคร 186 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั

๒ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 187

วันท่ี ๒๘ พฤศจิกายน ๒๕๒๘ ๑ บริเวณพน้ื ที่พระต�ำ หนกั ภูพานราชนิเวศน์ จงั หวดั สกลนคร ทจ่ี ะท�ำ การพฒั นาพน้ื ทป่ี า่ สงวนแหง่ ชาตหิ นองเตง็ -จกั ราช ซง่ึ การสนองพระราชดำ�ริ มอี าณาเขตประมาณ ๙๕,๐๐๐ ไร่ และมสี ภาพปา่ เสอ่ื มโทรม ๑. โครงการอ่างเก็บน้�ำ บึงมนอนั เนอื่ งมาจากพระราชด�ำ ริ พระราชด�ำ ริ ไปมากในปจั จบุ นั ใหส้ ามารถใชป้ ระโยชน์ไดต้ ามความเหมาะสม • ควรพจิ ารณาและจดั สร้างแหลง่ นำ้�ขนาดเล็กๆ กระจาย สมควรทำ�การพฒั นาพืน้ ทีร่ ะดบั สงู กวา่ ๒๓๐.๐๐๐ รทก. โดย อำ�เภอคอนสาร จงั หวัดชยั ภมู ิ ประมาณขน้ึ ไปเปน็ พน้ื ทป่ี า่ ไม้ ส่วนพื้นที่ระดับต�่ำ ซงึ่ ถูกบุกเบกิ ๒. โครงการพฒั นาพน้ื ทล่ี มุ่ น�ำ้ ทมอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ ไปตามร่องนำ้�ที่มีในบริเวณท่ีจะพัฒนาเป็นพื้นท่ีป่าไม้ เพ่ือให้เกิดความชุ่มช้ืนแก่ป่าไม้และยังสามารถป้องกัน จงั หวดั อบุ ลราชธานี จงั หวดั ยโสธร นำ้�ไม่ให้ไหลลงมาตามร่องตา่ งๆ ๓. โครงการพัฒนาป่าหนองเต็ง-จักราชอนั เน่ืองมาจาก • พื้นทีบ่ ริเวณทส่ี มควรน�ำ มาจัดสรรเปน็ พ้นื ที่ทำ�กิน ให้ ไปมากแล้วก็ควรพิจารณานำ�ไปจัดสรรให้ทำ�กินได้ตามความ พระราชด�ำ ริ อำ�เภอจักราช จงั หวดั นครราชสีมา พิจารณาวางโครงการและก่อสร้างอ่างเก็บนำ้�ขนาดต่างๆ ในบริเวณที่เหมาะสม ทัง้ น้เี พ่อื จดั หาน้ำ�สนับสนนุ พน้ื ท่ี เหมาะสม โดยไม่ตอ้ งใชว้ ิธีการปฏริ ปู ท่ีดินแต่อย่างใด ๑-๒. ๒๘ พฤศจิกายน ๒๕๒๘ เสด็จฯ บริเวณพน้ื ท่ีพระตำ�หนักภูพานราชนิเวศน์ ทำ�กนิ กอ่ นทจี่ ะน�ำ มาจดั สรรใหก้ ับราษฎรตอ่ ไป จงั หวัดสกลนคร • ควรพจิ ารณาวางโครงการและกอ่ สรา้ งอา่ งเกบ็ น�ำ้ บงึ มน ทบ่ี า้ น ท่งุ กะมงั อ�ำ เภอคอนสาร จงั หวัดชัยภูมิ เพอื่ ใหส้ ัตว์ป่าใน บริเวณนน้ั ไดอ้ าศัยเป็นแหลง่ นำ้�บรโิ ภค • ควรศึกษาและวางโครงการจัดหาแหล่งนำ้�ช่วยเหลือ พ้ืนท่ีเพาะปลูกจำ�นวนมากซึ่งขาดแคลนนำ้�ทำ�นาและ ปลกู พชื ต่างๆ • ควรศึกษาและวางโครงการจัดหาแหล่งนำ้�ช่วยเหลือพ้ืนที่ ท�ำ นาจ�ำ นวนมาก ซึ่งขาดแคลนน้ำ�ใช้ท�ำ นาและปลูกพชื ตา่ งๆ เปน็ ประจ�ำ ทกุ ปใี นบรเิ วณทอ้ งทอ่ี �ำ เภอบวั ใหญ่ จงั หวดั นครราชสีมา • ควรศกึ ษาและวางโครงการพัฒนาลุม่ นำ้�ทม เพื่อจดั หาน�ำ้ ช่วยเหลือพ้ืนท่ีเพาะปลูกตามโครงการหมู่บ้านเพื่อความ มั่นคงในเขตจงั หวัดอบุ ลราชธานี และจงั หวดั ยโสธร • ในการดำ�เนินงานโครงการพัฒนาป่าหนองเต็ง-จักราช อ�ำ เภอจกั ราช จงั หวดั นครราชสมี า มวี ัตถปุ ระสงคส์ ำ�คัญ 188 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว

๒ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 189

๑ 190 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั

วันท่ี ๒๙ พฤศจกิ ายน ๒๕๒๘ บรเิ วณพน้ื ทโี่ ครงการอ่างเกบ็ นำ�้ ห้วยเดียกอันเนอ่ื งมาจาก พระราชด�ำ ริ บา้ นนาค�ำ ต�ำ บลหว้ ยยาง อ�ำ เภอเมอื งสกลนคร จงั หวัดสกลนคร พระราชด�ำ ริ • แนวการพัฒนาควรพจิ ารณาแยกออกเปน็ ๒ เขต คือ การ พฒั นาในเขต ๔ จงั หวดั จะตอ้ งน�ำ ความอดุ มสมบรู ณ์ใหแ้ ก่ หมบู่ า้ นทอ่ี ยดู่ า้ นรมิ แมน่ �ำ้ โขง และทล่ี กึ เขา้ มาขา้ งในประมาณ ๑๐–๒๐ กม. โดยทรัพยากรธรรมชาตทิ ่เี ปน็ ต้นน�้ำ ล�ำ ธาร ตอ้ งรกั ษาไว้ สว่ นการพฒั นาในเขต ๕ จงั หวดั จะตอ้ งท�ำ เปน็ แนวป้องกันตามแนวชายแดนสร้างกลุ่มหมู่บ้านให้แข็งแรง และควรค�ำ นึงถงึ ทรพั ยากรธรรมชาติด้วย • โครงการลักษณะนี้ เป็นโครงการเบ็ดเสร็จที่มุ่งพัฒนา เพอ่ื ให้เกดิ ความมน่ั คงตามแนวชายแดน ขอ้ สำ�คญั คือ การพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติท่ีมีอยู่ให้เกิดประสิทธิภาพ ๒ สงู สุดในท�ำ นองสรา้ งสรรค์ไม่ใชก่ ารท�ำ ลาย โดยเฉพาะ อยา่ งย่งิ แหลง่ น�้ำ การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการพัฒนาพื้นที่ห้วยยางตอนบนอันเนื่องมาจาก พระราชด�ำ ริ จงั หวดั มุกดาหาร ๑-๒. ๒๙ พฤศจกิ ายน ๒๕๒๘ เสด็จฯ โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ ห้วยเดยี กอนั เน่อื งมาจาก พระราชดำ�ริ จังหวัดสกลนคร ๓ ๔ ๓-๔. โครงการอา่ งเก็บน�ำ้ ห้วยเดียกอนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำ�ริ จังหวัดสกลนคร ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั 191

๑ วนั ที่ ๓๐ พฤศจิกายน ๒๕๒๘ ๒ บรเิ วณพ้ืนทศ่ี นู ยศ์ กึ ษาการพฒั นาภพู านอนั เนอื่ งมาจาก • การพัฒนาปศุสัตว์ โดยเฉพาะการเลี้ยงวัวนมนั้น ให้ การสนองพระราชด�ำ ริ พระราชด�ำ ริ บา้ นนานกเคา้ ต�ำ บลหว้ ยยาง โครงการพัฒนาพื้นท่ีห้วยบางทรายตอนบนอันเน่ืองมาจาก อ�ำ เภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร ด�ำ เนินการสาธิตให้ราษฎรเลี้ยงวัวนมให้มากขนึ้ พระราชด�ำ ริ จงั หวดั มกุ ดาหาร • ให้ดำ�เนินการอัดแกลบผสมกับผักตบชวาตากแห้ง พระราชดำ�ริ ๑-๓, ๖. ๓๐ พฤศจิกายน ๒๕๒๘ เสด็จฯ ศูนย์ศึกษาการพฒั นาภพู าน • ในการด�ำ เนนิ งานจะเนน้ ใหห้ นว่ ยงานราชการตา่ งๆ รว่ มมอื เป็นทอ่ น เพ่ือใช้เป็นเชือ้ เพลงิ แทนการใชฟ้ ืนและถา่ น อันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวดั สกลนคร ประสานงานกันอย่างใกล้ชิด โดยจะเปน็ ทง้ั การศกึ ษาและ เพ่ือเป็นการส่งเสริมการใช้วัสดุเหลือใช้ให้ได้ประโยชน์ ๔. ศนู ยศ์ ึกษาการพัฒนาภูพานอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ ทดลองการพฒั นาดา้ นตา่ งๆ ใหเ้ ปน็ ระบบและครบวงจร และ จังหวัดสกลนคร (กิจกรรมการเล้ยี งไหม) ใชป้ ระโยชนจ์ ากทุกๆ สว่ นใหม้ ากทสี่ ุด เช่น โรงสีข้าว สงู สุด ๕. ศนู ย์ศึกษาการพฒั นาภูพานอันเนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ • งานปลูกหม่อนเลี้ยงไหมนั้น ควรมุ่งส่งเสริมให้ราษฎร สามารถนำ�ไปใช้ปฏิบตั ิในครวั เรอื นได้ จงั หวดั สกลนคร (กิจกรรมการเลี้ยงววั ) 192 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู วั

๔๕ ๓ ๖ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว 193

๑ ๑-๒. ๓๐ พฤศจิกายน ๒๕๒๘ เสดจ็ ฯ ศนู ย์ศึกษาการพัฒนาภูพานอันเนอื่ งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั สกลนคร 194 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั

๒ ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัว 195

๒๕๒๗ ภาคเหนือ วนั ท่ี ๑๐ มกราคม ๒๕๒๗ บริเวณพน้ื ที่โครงการอา่ งเกบ็ น้ำ�แม่เรียงตามพระราชดำ�ริ ตำ�บลสบปราบ อ�ำ เภอสบปราบ จงั หวดั ล�ำ ปาง พระราชด�ำ ริ ควรกอ่ สร้างอา่ งเกบ็ นำ้�บริเวณหบุ เขาแมท่ กเหนือ ส�ำ หรับ เกบ็ น�ำ้ จากลำ�ห้วยแมท่ กไวเ้ พอื่ การอุปโภค-บรโิ ภคในฤดูแล้ง การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการอ่างเก็บนำ้�แม่ทกอันเนื่องมาจากพระราชดำ�ริ ต�ำ บลสบปราบ อำ�เภอสบปราบ จังหวดั ล�ำ ปาง ๑ ๒ 64 ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หวั

บริเวณพ้นื ที่โครงการอ่างเกบ็ นำ�้ แม่เรยี งตามพระราชดำ�ริ ต�ำ บลสบปราบ อำ�เภอสบปราบ จังหวดั ล�ำ ปาง พระราชดำ�ริ ควรพจิ ารณาวางโครงการกอ่ สรา้ งอา่ งเกบ็ น�ำ้ และฝายทดน�ำ้ ตามล�ำ น�ำ้ สาขา ต่าง ๆ ของแม่น้ำ�วัง เพือ่ จดั หาน้ำ�ใหร้ าษฎรหมบู่ ้านต่าง ๆ ของแมน่ ้ำ�วัง และเพื่อจัดหาน้ำ�ให้ราษฎรหมู่บ้านต่าง ๆ ในเขตอำ�เภอสบปราบ อ�ำ เภอเถนิ จงั หวดั ล�ำ ปาง สามารถท�ำ การเพาะปลกู ไดท้ ง้ั ในฤดฝู น ฤดแู ลง้ และมีน�้ำ ใช้เพื่อการอปุ โภคบรโิ ภค สำ�หรับราษฎรหมู่บา้ นตา่ ง ๆ ดังกลา่ ว ตลอดปี การสนองพระราชดำ�ริ โครงการอา่ งเก็บนำ้�ห้วยแมก่ าดอนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำ�ริ ตำ�บลนายาง อ�ำ เภอสบปราบ จงั หวดั ล�ำ ปาง ๓ ๑. โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ แมท่ กอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั ล�ำ ปาง ๒. ๑๐ มกราคม ๒๕๒๗ เสดจ็ ฯ อา่ งเกบ็ น�ำ้ แมเ่ รยี งตามพระราชด�ำ ริ อ�ำ เภอสบปราย จงั หวดั ล�ำ ปาง ๓. โครงการอา่ งเกบ็ น�ำ้ หว้ ยแมก่ าดอนั เนอ่ื งมาจากพระราชด�ำ ริ จงั หวดั ล�ำ ปาง ประมวลพระราชด�ำ ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยู่หวั 65

วันท่ี ๒๒ มกราคม ๒๕๒๗ บรเิ วณพ้ืนทโี่ ครงการหลวงขุนแปะ ต�ำ บลบ้านแปะ อ�ำ เภอจอมทอง จงั หวัดเชียงใหม่ พระราชด�ำ ริ ให้เจ้าหน้าที่กรมชลประทานพิจารณาสร้างฝายทดนำ้� ใหห้ ้วยขุนแปะ พรอ้ มทงั้ บ่อพกั น�ำ้ เพอื่ ส่งน�ำ้ ใหก้ ับพื้นที่ เพาะปลูกของราษฎรบ้านขุนแปะกับหมู่บ้านใกล้เคียง เปน็ เนื้อที่ประมาณ ๑,๕๐๐ ไร่ ได้ตลอดทัง้ ปี การสนองพระราชด�ำ ริ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงขุนแปะ ตำ�บลบ้านแปะ อำ�เภอจอมทอง จังหวัดเชยี งใหม่ ๑ ๑. โครงการหลวงขนุ แปะ จงั หวัดเชยี งใหม่ ๒ ๒. ๒๒ มกราคม ๒๕๒๗ เสดจ็ ฯ โครงการหลวงขนุ แปะ จังหวัดเชยี งใหม่ 66 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ วั

วนั ที่ ๓ กมุ ภาพันธ์ ๒๕๒๗ บรเิ วณพืน้ ทโี่ ครงการศนู ย์ศึกษาการพฒั นาหว้ ยฮอ่ งไครอ้ นั เน่อื งมาจากพระราชดำ�ริ อ�ำ เภอดอยสะเกด็ จงั หวดั เชียงใหม่ พระราชดำ�ริ ขอใช้บริเวณลุ่มน้ำ�ห้วยฮ่องไคร้ท้ังลุ่มเป็นศูนย์ศึกษาการ พฒั นา ซง่ึ มปี ระมาณ ๘,๕๐๐ ไร่ เป็นพนื้ ทปี่ า่ เสอ่ื มโทรม เน่ืองจากการลักลอบตัดไม้และจากไฟไหม้ป่าและดินน้ันถูก ชะล้างเปน็ สว่ นใหญ่เหลือเป็นหินลกู รังและกรวด การสนองพระราชดำ�ริ โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจาก พระราชดำ�ริ อำ�เภอดอยสะเก็ด จงั หวัดเชยี งใหม่ ๔ ๓. ๓ กุมภาพนั ธ์ ๒๕๒๗ เสด็จฯ พื้นท่ศี ูนยศ์ ึกษาการพัฒนาหว้ ยฮอ่ งไคร้ อนั เนื่องมาจากพระราชดำ�ริ จงั หวัดเชยี งใหม่ ๔. โครงการศนู ยศ์ ึกษาการพัฒนาห้วยฮอ่ งไคร้อนั เน่ืองมาจากพระราชดำ�ริ ๓ จังหวดั เชยี งใหม่ ประมวลพระราชดำ�ริในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยูห่ วั 67

วนั ท่ี ๕ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๒๗ บรเิ วณพน้ื ที่โครงการหลวงบ้านวัดจันทร์ อำ�เภอแม่แจ่ม จงั หวัดเชยี งใหม่ พระราชด�ำ ริ ให้พิจารณาจัดหานำ้�ให้ราษฎรสามารถปลูกข้าวให้เพียงพอ ส�ำ หรับบรโิ ภคในหมู่บ้าน ตลอดจนปลกู พชื ไร่ตระกูลถ่วั เช่น ถวั่ เขียว และพืชผักสวนครัวสลบั กบั การปลูกข้าว ทัง้ น้ี เพอ่ื ให้ราษฎรใช้บริโภคและจำ�หน่ายเป็นรายได้เสริม การสนองพระราชด�ำ ริ โครงการหลวงบา้ นวดั จนั ทร์ อ�ำ เภอแมแ่ จม่ จงั หวดั เชยี งใหม่ ๑ ๓ ๕ ๘ ๙ ๒๔ ๖ ๗ ๑. ๕ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๒๗ เสดจ็ ฯ บริเวณพื้นท่โี ครงการหลวงบ้านวดั จันทร ์ อ�ำ เภอแม่แจม่ จังหวัดเชยี งใหม่ ๒-๙. โครงการหลวงบา้ นวัดจันทร์ จังหวัดเชยี งใหม่ 68 ประมวลพระราชดำ�รใิ นพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยู่หวั