Banber-5

.156 ,Г - Մ խ իթ արյա ն 1 0 4 թ ղ թ ա պ ա ն ա կ ի М 8 և 1 0 5 թ ղ թ ա պ ա ն ա կ ի Л? 11 գ ո ր ծ ե ր ո ւմ ղ ե տ ե ղ վ ա ծ Ա րս մ ղա րյա ն ի բ ա ղ ,!աթ ի վ ն ա մ ա կներր լո ւյս են սփ ռում ճեմա րա նի շրջա նի Նրա մա նկա վա րժա կա ն, հրա տ ա րա կչա կա ն և գրա կա ն գործունեութ յա ն հա ր­ ցերի վրա, Լ ա ղ ա ր յա ն ն ե ր ի ա րխ ի,Ա , 1 0 0 - ր դ թ ղ թ ա պ ա ն ա կ ի գ ո ր ծ ո ւմ (ա ռ ա ն ց Հ ա մ ա ր ի ) և 1 08 թ ղ թ ա պ ա ն ա կ ի X 6 0 գ ո ր ծ ո ւմ զ ե տ ե ղ վ ա ծ են Լա ղա րյա ն ճեմ ա ր ա նի պ ր ո ֊ ֆ ե ս որ Մ կրտ իչ է մ ի ն ի մ ա ն կ ա վ ա ր ժ ա կ ա ն և գի տ ա կ ա ն գո ր ծո ւն եո ւթ յո ւն ը լու սա րա նող ա ր ժեքա վոր մի շա րք նյութ եր, կոնդա կներ և նա մա կներ, Ա յս պ ես , Ն երսեո և Մ ա տ թ եո ս կ ա թ ող իկ ո սներն ի ր ե նց կոն դա կն եր ով շնորհա կա լութ յուն են հա ւա նում նրա գիտ ա կա ն գո ր ծո ւն ե ո ւթ յա ն հա մա ր, հրա տ ա րա կութ յա ն ն պ ա տ ա կ ո վ ն ր ա ն ե ն ո ւ ղ ա ր կ ո ւ մ Ղ ■ Փ ա ր պ ե ց ո ւ Պ ա տ մ ո ւ թ յ ո ւ ն ը , <гԴ ա շ ա ն ց թ ո ւգ թ ը », և ա յ/ն : Ս տ եփ ա ննոս Ն ա ղա րյա նր (թ ղ թ - 1 0 8 , գործ 6 0 , վ ա վ. 2 0 — 2 2 ), Խ. Ա բով յա նր (Հ ա վ . 2 5 — 2 6 ), Մ . Հի սա րյա նը, Գ. Ա յվ ա զովսկին, պ րոֆ. Պ ե տ /ր մ ա ն ր և ա յլ գործիչներ նրա ն գր ա ծ նա մ ա կ ներո ւմ շոշա փ ում ե ն ժա մ ա ն ա կ ի հ ա մ ա ր մ ե ծ կ ա ր 1 ս ւ ը ո ,թ յո ,ն ն ե ր կ ա յա ց ն ո ղ բ ա զ մ ա թ ի վ հ ա ր ց ե ր : Հ ՚ի շ ն և ի ց Սա րդիս վա րդա պ ետ ը խ ո ր հ ր դ ա ծե լո վ ներկա գա րի հոգևորա կա նութ յա ն տ գ ի տ ո ւթ յա ն , ծ ո ց ո վ /յա ն և ա ն հոգութ յա ն մ ա ս ի ն . դրվա տ ո,մ Լ էմ ի նի ա շխ ս,. т ա ս ի ր ո վ կ ո ւ ն ն ու ջ ա ն ք ե ր ը ( վ ա վ . 3~>), Լ ա ղա րյա նները լա յն գրա գրութ յուն են ունեցել եվրոպ ա կա ն մի շա րք գիտ նա կա նների, գերա զա նցա պ ես հ ա յա գետ ն եր Լա նգլոլա յի, Դ յո ւլո բի ե ի , Պ ե ֊ տ ե ր մ ա ն ի հ ետ , Ա յդ նա մ ա կ նե ր ո ւմ ա ր ծա ր ծվ ո ւմ են վերոհիշյա լ գի տ ն ա կ ա ն - ների ընթ ա ցի կ ա շխ ա տ ա նքների և նրա նց հետ ա գա ա նելիքների հետ կ ա պ ­ վ ա ծ հ ա ր ց ե ր : Ա յս պ ե ս , Պ ե տ ե ր մ ա ն ը Խ. Լադ ա րյա ն ի ն Հ ո ւղ ա ր կ ո ւմ ի ր '(Հա յոց չեղ վ ի քե ր ա կ ա նո ւթ յո ւնը » ա շխ ա տ ութ յունը, Լ ա ն դ ր ւա ն ' ուղա րկում է փ ոքր Հ ա ­ յա ս տ ա ն ո ւմ կա տ ա րա ծ իր ճա նա պ ա րհորդութ յա ն տ եղեկա դիրը, Հա յա գե տ Վ ա - յ ս յ ն դ ր կ ո ր ի վ ա լ ը , \" Ր Ը թ “>Ր՚Ւ ք ա ն ե 1 Կ ՛ Խ ո ր ե ն աց ո լ պ ա տ մ ո ւ թ յո ւ ն ը , կ ա դ մ ե , 'հա յա գետ ների ցո ւցա կ ը և հրա տ ա րա կե, Հ ա յա ս տ ա ն ի ք ա ր տ ե ղ ր , Լ ա ղ ա ր յա ն ֊ ների մ ի ջն ո ր դ ո ւթ յա մ բ իր գիրքը ն վ ի ր ո ւմ է ոուսա ց կա յսերր: Շ ա հա ն Ջ ր պ ե տ ը ոչ մ ի ա յն նա մ ա կ ա գ ր ա կ ա ն կա պ ուներ Լա զա րյա նների հետ , ա յ, նրա նց միջոցով կաս, է ր պ ա հպ ա նում կա թողիկոսի և Գևորդ Արծ- բո ւն ու հետ г Լա ղա րյա նները երկա ր տ ա րիներ ա ռա նձնա պ ես սերտ բա ր եկ ա մ ա կ ա ն կա պ են պ ա հ պ ա նել Դ յո ւլո բի ե ի հետ , Նրա մ ի ջո ցո վ Լա զա րյա ններն իրենց հ րա տ ա րա կութ յուններն ուղ ա ր կո ւմ էին 0,էրոպ ա յի բո լո ր նշա նա վոր դրա դա - րա ններր և դիտ ա կա ն հա ստ ա տ ո ւթ յո ւն նե ր ր , Դ յուլորիեն Լա զա րյա նների միջո­ ց ո վ զա նա զա ն դիտ ա կա ն հ ա ս տ ա տ ութ յունների հ ա մա ր հ ա յա գիտ ա կա ն գր ա ­ կ ա ն ո ւթ յո ւն էր ստ ա նում Ռ ո ւսա ստ ա նի ց, Նա մ ի ա ժ ա մ ա ն ա կ Լա ղա րյա ններին խ ո ս տ ա ն ա մ է ուղա րկել Փ ա ր իզի հ ա յկա կա ն ձեոա գրերի ցո ւցա կ ը և Լ ա ն գլո ւա ֊ յի ուղա րկա ծ տ վ յա լն ե ր բ՝ Սիս քա ղա քի պ ա տ րիա րքա րա նի վա նքում պ ա հպ ա ն- վ ո դ հ ա յկ ա կ ա ն ձեռա գր եր ի մ ա ս ի ն (թ ղ թ . 1 2 7 , գործ 6 1 , վ ա վ . 9 ) , Դ յուլորիեն Լա գա րյա ններին խ որհուրդ է տ ա ,ի ս Փ ա ր իզո ւմ հ ի մ ն ե լ մի գրա դա րա ն՝ (էՔ րիս֊ տ ո ն ե ա կ ա ն ա ր և ե լ ք յ> կ ո չ ո ւ մ ո վ , ո ր ը կ պ ա շ տ պ ա ն ե ր հ ա յ ե ր ի շ ա հ ե ր ը ( թ գ թ . 1 0 4 , գործ աոանց համարի, վա վ. 49), 1860-ա կ ա ն թ վա կա ններին նա հ ա յտ ն ո ւմ է , որ տ պ ա գրել է տ վել ЛԱ րևել­ յ ա ն ւ ե ղ ո ւ ն ե ր ի Լ ա ղ ա ր յ ա ն ճ ե մ ա ր ա ն 0 գ ի ր ք ը , ո ր ի ն կ ց վ ե լ ւք ի ր դ ր ա ծ մ ա հ ա խ ո ­

Մ ա տ ենա դա րա նի Լա զա րյա նՆերի ա րխ իվր սա կա նը , Հո վ հ ա ն ն ե ս Լա զա րչա նի մ ա ս ի ն , Հա վ ա ն ա բա ր Լա զա րյա ններն զ բ ա ղ - վել են Դ յուլորիեին ռուսա կա ն ա կ ա դեմ ի ա յի ա ն զա մ ը ն տ ր ե ր ,. գ ո ր ծ ո վ , ոբի հա մա ր նա շնո րհ ա կա լո ւթ յո ւն է հ ա յտ նում իր բա ր ե կ ա մ ն ե ր ի ց: 1 8 5 4 թ վ ա կ ա ն ի ն Լա զա րյա ններր նրա հեա բ ա ն ա կ ը ,ս մ ե ն ' Մխ ի թ ա րյա ն - ներից Iա զա րյա ն ճեմա րա նի տ պ ա րա նի հա մա ր տ ա ռեր ձեռք բ ե ր ե ր , գործով: Ը ն թ ա ց ի կ ա յս հ ա ր ցե ր ի ց բ ա ց ի , Դ յուլորիեք, ե Ն ա զա րյա նների գ ր ա գ ր ռ - թ յունների մեջ զգա ,ի տ եգ կ նվ իրվում Կ ա րա պ ետ վ ա ր գա պ ետ Շ ա հ ն ա զա ր յա ­ նի վա րքա գծի հ ա ր ցի ն : Վ երջինս վստ ա հութ յուն չէր ն ե ր շ ն չռ մ Դ յո ղ ո ր ի եի ն, ուստ ի ե ր բ Նա ի մ ա ն ա մ կ, որ Լա զա րյա ններր Փ ա ր իզի ե կ ե զ ե ց ռ , շինութ յա ն նպ ա տ ա կով 2 0 .0 0 0 ֆ ր ա նկ գումա րի փ ո խ ա գր ո ւթ յա ն գո րծ,, նրա ն են վ ս տ ա ­ հել, շտ ա պ ում Լ ն ա խ ա զգո ւշա ցն ել Լաղարյա ն ն ե ր ի ն , Հե տ ա գ ա նա մա կներում նա խ ոսում Հ իր ձեռնա րկա ծ միջոցա ռումների մա սին' ա յգ գումա րը նրա նից վ ե ր ց ն ե ր ւ ե բա նկ հա նձնելու ո ւղղութ յա մբ (թ զ թ . 11 5 , գործ 1 0 1 , վ ա վ . 7 — 7 6 , 8 5 — 8 7 , 8 9 — 9 1 , 1 0 0 ): Ա յս ա ռումով ուշա դրութ յա ն ա ր ժա նի Լ Դ յոլլորիեի ,էի ն ա մ ա կ ,,, ո ր ն ա 1 8 5 5 թ վ ա կ ա ն ի ն ռ ղ ղ ռ մ Հ Կ . Պ ո ,ս ի հ ա յ ո ց պ ա տ ր ի ա ր ք ի ն Խ ո ս ե լ,,,! ս,։ ն մ ա ս ի ն , ո ր Փ ա ր ի ,,!, հ ա յե ր ի ն հ ո վ վ կ ո , ն պ ա տ ա կ ո վ ա յն տ ե ղ ո ւղ ա ր կ վ ա ծ Կ. Շ ա հ ն ա ղ ա ր յա ն ր կ ռ վ ա ս ե ր Է, վ ա ր ո ւմ < մ ո ,ի և ա ն ա ռ ա կ կ յա ն ր . խ ն ղ ր ռ մ ՛Է հ ա յ ո ց ա ղ ,,ի պ ա տ ի վ ր փ ր կ ե ր , ն պ ա տ ա կ ո վ հ ե տ կ ա ն չ ե , ն ր ա ն (թ զթ . 115, գործ 101, վա վ. 66): Ա յս կ ա մ ա յն ա ռ ի թ ո վ Լ ա ղ ա ր յա ննեբին նա մա կ ներ են գրել ե բ ա ն ա ս ա ե ղ ֊ ծութ յուններ ձո նե, Ա տ . Ն ա զա ր յա նը և Ս մբա տ Շ ա հ ա զի զբ (թ զ թ - Ю 8 , գործ 90, վա վ. 4 1 , 4 2 , թ զ թ . Ю 6, գործ 35, վա վ. 10), մ ե ծ հ ետ ա քրքրութ յուն Լ ներկ ա յա ցնո ւմ Գ ա բրիել բա հ ա նա Պ ա տ կա նյա - նի ե Լ ա ղա րյա նների, Դ ա բրիել բա հ ա ն ա յի և Ն երսեսի մ ի ջև ստ եղ ծվ ա ծ ն ա ­ մ ա կ ա գ ր ո ւթ յա ն պ ա տ մ ո ւթ յո ւն ը , ո ր բ կ ա պ վ ո ւմ Է Լա զա րյա ն ճ եմ ա ր ա նո ւմ ռ ս ո ւզ չո ւթ յո ւն ս տ ա ն ձ ն եր ,, Պ ա տ կ ա նյա նի ցա ն կ ո ւթ յա ն հ ետ : Մ եր բա ն ա ս ի ր ո ւ­ թ յա ն ,, հ ա „ ո ն ի Է, որ 1 8 3 0 -ա կ ա ն թ վ ա կ ա ն ն ե ր ի վ ե ր ջի ն Գ ա բ ր ի ե , Պ ա տ կ ա ն յա ն ը մ ի գ ի մ ո . մ ո վ Խ ա չ ա տ ո ւ ր I, Հ ո վ հ ա ն ն ե ս Լ ա ղ ա ր յ ա ն ն ե ր ի ց խ ն գ ր ո ւ մ Լ ի ր ե ն հ ն ա ­ ր ա վ ո ր ո ւ թ յ ո ւ ն տ ա , ա շ խ ա տ ե ր , մ ա յ ր ա ք ա ղ ա ք ի հ ա յ կ ա կ ա ն ե կ ե ղ ե ց ի ն ե ր , ս մ I, Լա զա րյա ն ճ եմ ա ր ա ն ո ւմ , Երբ Լ ա զա րյա ններր հ ա ր ցն ո ւմ են Ն երսեսի կա ր ծի ր ,,, վերջինս չի երա շխ ա վորո ւմ Պ ա տ կ ա նյա նի թ ե կ ն ա ծ ռ թ յո ւն ր և խ որհուրգ Լ տա- լիս մ ե ր ժ ե , ն ր ա ն, Խ ա չա տ ուր Լա զա րյա ն,, Ն եր սեսից շնորհա կա լութ յուն Լ հ ա յտ նում ա յգ խ որհրդի հա մա ր և հ ա յտ ն ո ւմ , որ ա յգ պ ե ս կ կվա րվեն: Լա գա րյա նների ա րխ իվում պ ա հպ ա նվա ծ մի շա տ կա րևոր վա վերա գրից ե ր և ո ւմ 1„ ո ր հ ե տ ա գ ա յո ւ մ Պ ա տ կ ա ն յա ն ը չ հ ր ա ժ ա ր վ ե լո վ ճ ե մ ա ր ա ն ,,,,! ուսուցչութ յուն ստ ա նձնելու մ տ ք ի ց , ստ իպ վա ծ կ ւինռւմ մի բ ա ն ի նա մա կով գ ի մ ե , և իրեն, Ներսես Ա շտա րա կնց ա ն , Վ ա վերա գրից երևում Հ, նա և, որ Հ ա ս ,֊ կան յա նը գտ նվել Հ շա տ ծա նր վ ի ճ ա կ ո ւմ , և չն ա յա ծ տ ա րիներ ա նբնգհա տ օ գ ն ո ւ թ ի ւ ն կ խ ն գ ր ե , , բ ա յ ց « ո չ , ս ե լ ի էի ն ի ձ ա յ ն ի մ ' և ք ա ջ հ ա ս ո . ե ղ է , ղ ի փ ա կես,, են ի ն ձ ա մ ե ն ա յն ղրունք յա ջ ո զ ռ թ ե ա ն ե յա ո ա ջ ա դ ի մ ռ թ ե ա ն » ե ի ն ­ ք ը դա տ ա պ ա րտ վա ծ է հա վերժա կա ն ա ն վ ա ն ա բ ե կ ռ թ յա ն ու հա լա ծա նքի: Ի վերջո, 1 84 3 թ . փ ետ րվա րի 18 -ի ն Ն երսեսը մի ծա վա լուն նա մա կով Պ ա տ կա նյա ն ի ն բա ցա տ ր ո ւմ է նրա նկա տ մա մբ ունեցա ծ իր ա ն բա ր յա ցա կ ա ­ մ ո ւթ յա ն պ ա տ ճ ա ռ ն ե ր ը , Ա յդ ն ա մ ա կ ո ւմ ա ր ծ ա ր ծվ ա ծ հա րցերր խ ոսում են М /1 ս,յն մ ա ս ին , որ Ն երսեսի ե Պ ա տ կ ա ն յա ն ի մ ի ջև ս տ եղ ծվ ա ծ ս ա ո ն ռ թ յռ ն ր ? ա

358 Մ . Մ խ ի թ ա ր յա ն խ որ հա սա րա կա կա ն-քա ղա քա կա ն ա րմա տ ներ ուներ, որոնց լուսա բա նումը կ ա ր ո տ է լո ւր շ ո ա ո ւմ ն ա ս ի ր ո ւթ յա ն ։ Ա շտ ա րա կ ն///ւն ն ր ա դ ժ բ ա խ տ ո ւթ յա ն պ ա տ ճ ա ռ հ ա մ ա ր ո ւ մ է ի ր ե ն ' Պ ա տ կ ա ն յ ա ն ի ն , ե. ն ր ա ն հ ա ն դ ի մ ա ն ո ւ մ է Հ ա ր ո ւ ­ թ յո ւն վա ր դա պ ետ Ա լա մ դա րյա նի խ ո րհրդով Հա րո ւթ յուն հ ո ւդ ա բա շյա ն ի ն հա լա ծելու, Ն ա խ իջևա նի քա ղ ա քա գլխ ի ընտ ր ութ յա ն ա ռ ի թ ո վ Վ որոնցովի հետ կա պ վելու (« ղ ի ա ր ղ ելցէ հա ստ ա տ ութ իւն» ) , իբր և մա նկա վ ա ր ժ դիտ ելիքներ չունենա լու և բա ղ մ ա թ ի վ ա յլ մեղրերի հա մա ր։ Լա ղա րյա նների ա ր խ ի վ ո ւմ պ ա հպ ա նվում է Պ ատ կանյա ն ի ն ուղղվա ծ ա յս նա մ ա կ ի պ ա տ ճենը, որը Ներս եսը ժա մ ա նա կ ի ն ուղա րկել էր և Լազա րյա նն երին (թ ղ թ . 107, գործ 44, վա վ. 137), Լա ղա րյա նները գր ա գրո ւթ յուն ե ն ո ւն ե ցել և բ ա ղ մ ա թ ի վ ա յլ ա ն ձ ա ն ց հետ , որոնց հետ կա պ վա ծ էին ա ռևտ րա կա ն դործերով։ Դ րա նցից են' Նախիջևանի բ ն ա կ ի չն ե ր /'վա ն Ա բր ա հ ա մ ո վ ը , Խ ա ր ա խ ո ւշո վ ը , Ա ստ րտ խ ա նի բ ն ա կ ի չն ե ր Ն. Ադաբ ա բ յա ն ը , Ա ղ. Լա ղրովը, Մ ո սկվա յի եկեղեցու երեսփ ոխ ա ն Գր. Մ որողովը Հաղ ա ր յա ն ն /ր ի գործա կա տ ա րներ Ա. Սմիոնուէը, Գր. Ք ա լա նթ ա բովը (Մ ո ս կ վ ա ) և շա տ ուրիշներ։ Ա յս դրա դ ր ո ւթ յո ւն ն եր ի մեջ մ ե ծ հետ ա քրքրութ յուն, ե ն ն ե ր կ ա յա ց ն ո ւմ Նա իյի ջ ե ա ն ի ր ն ա կ ի չ, պ ա շ տ ո ն ա թ ո ղ գ ն դ ա պ ե տ և կ ա վ ա լե ր Ի վ ա ն Ա բ ր ա հ ա մ յա ն ի նա մ ա կ ները , որոնք շա տ ա րժեքա վոր նյո ւթ եր են պ ա րունա կում՚ կա պ վա ծ ժ ա ­ մ ա նա կա շրջա նի, Ն ա խ իջևա նի հ ա ս ա րա կութ յա ն, հ ո գև ո րա կա նո ւթ յա ն, ք ա ղ ա ­ ք ա կ ա ն ա ն ցք ե ր ի , մ թ ե ր քն եր ի և ա պ րա նքների գ ն ե ր ի , և ա յլ հա րցերի հ ետ ։ Ա բր ա հ ա մ յա ն ը Լա ղտ րյտ նների հետ կա պ վա ծ է ր երկա թ ի ա ռև տ ր ի գործով: Երկու ը նտ ա նիքներ ի մի ջև հա ստ ա տ վա ծ բա ր եկա մ ութ յո ւնն ա յն քա ն մ տ ե ր մ ա ­ կա ն էր , որ /՛վա ն Ա բ ր ա հ ա մ յա ն ը ց ա ն կ ա ն ո ւմ էր նո ւյնի սկ խ ն ա մ ի ա կ ա ն կ տ ­ պ եր հա ստ ա տ ել Հ ո վ ա կ ի մ Լա ղա րյա նի հետ ; Ա բրա հա մ յա ն ր կա պ վա ծ Լր իր րա դա րի ա ռ օր յա յի հ ետ , երբ 1 8 / 0 թ . Ն ա ­ խ ի ջև ա նի հա ս ա ր ա կ ութ յո ւնը խ ն դ ր ո ւմ է Հ ո վ ա կ ի մ Լա ղա րյա նի միջնոբդութ յու ն ը Գ րիգոր վա րդա պ ետ ին Մ ոլդա վիա յի ա ռա ջնորդ հա ստ ա տ ելու հ ա մ ա ր . Իվա ն Ա բրա հ ա մյա նն իր կ ող մ ի ց ևս միջնորդում է՝ հ ետ և յա լ հետ ա քրքրա կա ն ո ա /// ո ղ ո ւք ! յ ո ւ ն ն Լ ր ն ա ն ե լ ո վ ժ ա մ ա ն ա կ ի է 'ջ մ ի ա ծ ն ի հ ո գ և ո ր ա կ ա ն ո ւ թ յ ա ն մ ա ս ի ն , « թ ե ր ս պ ա ս ի ց ե մ կ սր էջմ ի տ ց ն ո ւ կա /ո ա րա ջնորդի հ ա յտ ն ի Լ ց ե ղ և մ ե ղ ո՝ ըռուստ ա ց վա րկը կիտ են ոչ լեդվա ց տ եղեա կ են. ո; տ եգին քա ղա քա վա րու­ թ յո ւն ը մ ի ա յն վա րթ ա պ ետ լի նեն։ Մ եկ պ ա րտ իկ նորա լինի, ա ռա ջնորդ. մեկ նորա պ ա րտ իկ ճա նա պ ա րրն ցուցա նել նա մ ի ա յն մեղ օգնելո վ մ եգա նից բոգ հ ա վ ա կ /» (թ ղթ . 102, գործ 6 , վավ. 1 /1 ): Ը ն դ հ ա ն ր ա պ ե ս հ ո գ և ո ր ա կ ա ն ո ւ թ յա ն տ գ ի տ ո ւ թ յ ա ն և շ ա հ ա մ ո լ ո ւ թ յ ա ն ։ 1ա ֊ սին է խ ո ս վ ո ւմ 1 8 0 3 թ . գր վ ա ծ մի ա յլ ն ա մ ա կ ո ւմ , որտ եղ ի դ ե պ , դրում է. հհկ ի տ ի մ տ ե ղ ի ս ք ա հ ա ն ա յ ի ց դ ի ր ե ր ի ն ե ր պ ա հ ս ա ն ե կ պ ի տ ի ց ի ց ա ղ ե կ և ի ր ա վ ա ն կ ո ւն ե ք : Ես ա ո ա չա կ ա ն գ ի տ ե ն ա լուէ մ ե ր ք ա հ ա ն ա յի ց կ ո ե հ ի կ կ ա ց ո ւթ յո ւն - ք ը ն վա սն որու հ ա ն գ ո ւցյա լ մ եր ա ռա ջնորդի հետ մ ի շտ խ ռ ո վ ո ւթ յո ւն մեր ա յն էր, հրնտ ու բո գ ն և եկեղ եցեա ց բա լն ինքն ա նուշ ա ներ և մ ե գ մ իշտ խ ա բեր և նո ցա էթ ո դ կ ռբա ցեա լ և ի մ ե ջ մ եր մ ի ա մ ի տ հա սա րա կութ յա ն որն մ եղ սի ր ա ­ հա րյա լ էին , պ ա րի հիշա տ ա կ էթ ող խ ռ ո վ ո ւթ յո ւն, ա ն մ իա բա նո ւթ յո ւն» (թ ղ թ . 102, գործ в, վավ. 8 )։ և իր հա յրենի Չ ն ա յա ծ գբսւն, նա նա խ ա նձա խ նդիր էր հ ա յո ց եկեղեցու

Մ ա տ հ նա դ ա ր ա ն / Լա զա րյա նն!,ր/, ա րխ իվ# քա ղա քի վ իճա կի բա ր վ ո ք մ ա ն ը և նա մա կներում .բա զմ ի ցս մտ ա հոգութ յուն հ ա յտ ն ելո վ կ մ ի ա ծնի վիճա կի մ ա ս ի ն , Լա զա րյա նն!,քին խ ն դ ր ո ւմ է օգ ն և լ էջմիա ծնի ա ռա ջնորդին, Իվ ա ն Ա բրա հ ա մ յա ն ,, ժա մ ա նա կ ի ա ռա ջա վոր մ ա ր դ ֊ կա նу իք, մ ե կ ն էր, որն ա ն վե ր ա պ ա հ ռուսա կա ն օր ի ե ն տ ա ցի ա ո ւն ե ր և ա յղ մա սին ա րտ ա հա յտ վում է ր ի ր նա մ ա կ նե ր ո ւմ : Շա տ հետ ա քրքրա կա ն է ա յդ կ ա ֊ պ ա կց ությա մ ր ա րա ծ նրա մ ի հ ա յտ ա ր ա ր ութ յուն ը : նկա րա գրերով իր զի ն վ ո ­ րա կա ն որդու ճա նա պ ա րհորդս,թ յո ւն ը զա նա զա ն երկրներ (Վ ե ն ե տ ի կ , Վ իեննա , Պ ո լ ի ս , Տ ր ի ե ս տ , Մ ա յ թ ա և ա յ լ ն ) , ն ա դ ր ո ւ մ է . «гԳ ր ե ի ն ւ յ ի մ ս ի ր ե լ ի ո ր դ ի ն , ա սկա սեր լի ն ե լո վ ա մ ենա յն տ եղ հետ ևել է հ ա յո ց ա սկըն տ եսա նել և նոցա կ ա ֊ ց ութ յ ա ն ցն տ եղ եկ ա ն ա լ, եպ սոըս դրև և ա սե հ ա յր ի մ ի տ և ր ո ւթ յո ւն ը ն սուրը ըոուսա ց ո ր կա ն ը ն դ հովա նա վորութ յա ն կ ա յո եր ե ձ մերն մ ի ա ն գա մ ոա ևն և հա գա ր ա նքա մ բա րք տ ա ն ա ստ վա ծ ա յ մեր հ ա յո ց ա սկըն որ կա ն, ա սե կ ա ֊ բ ո զ չե մ գրով պ ա տ մել - որպ իսի մեր ողորմելի ա սկըն կա ն ցր ր վ ե ա լ և ի մեչ տ ա ր ա и/ ա ն ա ц ե ն » ( թ ղ թ . 1 0 2 , ղ ո ր ծ 6 . վ ա վ . 2 8 ) , Ա ռևտ րա կա ն հետ ա քրքրա կա ն տ եղեկութ յուններ են պ ա րունա կում և Խ ա ֊ րա խ ա շո վ ի ու ա յլո ց նա մ ա կ ն ե ր ը : Ի դ ե պ , Լա ղա րյա ննևրի ա ր խ ի վ ո ւմ պ ա հ պ ա ն ֊ վում է 1 6 2 5 — 1809 թվա կա ններն ընդգրկող ժա մա նա կի հ ա յ գործիչների և վա ճա ռա կա նների նա մա կների և դիմումների մի հա վա քա ծո,' կա պ վա ծ նրանց ա ռևտ րա կա ն գործունեո ւթ յա ն, Ռ ուսա ստ ա նից ստ ա նա լիք ա ր տ ո նո ւթ յո ւններ ի . թ ա գ ա վ ո ր ն ե ր ի ն ը ն ծ ա ն ե ր մ ա տ ո ւ ց ե լո ւ I, ա յլ հ ա ր ց ե ր ի հ և ա : ն յո ւ թ ե ր ի ա յս հ ա ֊ վա քա ծուն քա ղվա ծա րա ր վ եր ցվ ա ծ է Մ ոսկվ ա յի ա րտ ա քին գործերի կ ո լե գ ի ա ֊ յի ա ր խ ի վ ի գ ո ր ծ ե ր ի ց ( թ ղ թ . 1 0 9 , գ ո ր ծ 1 6 , վ ա վ . 1)> Ա ռևտ րա կա ն տ ե դ եկ ա թ յո ւն ն երի ա նգնա հա տ ելի ա ղ բյուր է հա նդիսա նում Լա ղա րյա ննևրի տ ո հ մա պ ետ վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն Ն ա զա րեթի 3 որդիների հ ա շվ ե մ ա տ ­ յա ն ը (« Ռ ա ղ ն ա մ ե ն » ), որտ եղ ա մ փ ոփ վ ա ծ են Հա րո ւթ յուն/,, Աղա զա րի և Մ ա ֊ նուկի ա ռևտ րա կա ն տ ա ն ելքի և մուտ քի հա շիվները (1 7 4 1 — 1750 թ թ .)> Վ ե­ ր ո հ ի շյա լ մ ա տ յա ն ո ւմ շա ր ա դ ր վ ա ծ են ն ր ա ն ց ելքի և մ ա տ ք ի հա շիվներ,,, բ ա զ ­ մ ա թ ի վ ա նձա նց ա նուններ, զն ա ծ և վա ճա ռելի ա պ րա նքների զն երր, ա պ րա նք, ների տ եսա կներ,,: Հ ո տ տ ա րեթ վերի նշվա ծ են ա յն քա ղ ա քն ե ր,,, ո րտ եղ կենտ - բ ռ ն ա ց վ ա ծ է եղել ա ռևտ րա կա ն տ ա ն ղործունեութ յունր (Ս պ ա հ ա ն, Ռ ե շտ , քԻեհրա ն, Գ ի ,ա ն , Խ ո յ, Ղ ս ՚զ վ ի ն , Հ ա շ տ ,ո ր ի , ա ն , Մ ո ս կ վ ա , Դ ե ր ր ե ն ա , Պ ե տ ե ր . Г \"՛,\"/ և ա յ/ն ). Ա նցյա լ դա րի ա ոա ջին տ ա սնա մ յա կ ի վերջին Ռ ուսա ստ ա նում բնա կութ յուն հա ստ ա տ ա ծ հա յերն սկսում են ն և ղ վ ե , տ նտ եսա պ ես, Ցա րա կա ն կա ռա վա րս, թ յո ւն ը մեկը մ յո ւս ի ետ և ից հևա Լ վերցնում ա յն ա րտ ոնութ յա նն երը, որոնք Կկա տ ե ր ի,նա, ե ա պ ա Պ ա վ ե լ թ ա ղ ա վ ո ր ն ե ր ի կ ո ղ մ ի ց շն ո ր հ վ ե լ էի ն ն ր ա ն ց : Ա յղ ա ր տ ո ն ո ւթ յո ւն ն ե ր ը պ ա հ պ ա ն ելո ւ հ ո ւյս ո վ , սկ ս ա ծ 1 8 1 0 թ վ ա կ ա ն ի ց , հ ա յա բն ա կ оա զ ա բն ե ր ի հ ա ո ա ր ա կ ա թ յա ն ր դ ի մ ա մ է Լա զա ր յա ն ն եր ի օդ նո ւթ յա - նը: Վ երջիններս ա ր ձ ա ղ ա ն ք ռ մ Լին ա յդ դ ի մ ո ւմ ն ե ր ն , Տա ս նա մ յա կ ներ շ ա ր ա ֊ նա կ ա յդ գործով նրա նք միջնորդէդ են հա մա պ ա տ ա սխ ա ն մինիսա րների մոտ և իրենց խ որհուրդներով օժա նդա կ!,, հ ա յ քա ղ ա քների կողմից մ ա յրա քա ղա ք ա զա րկվա ծ դ եպ ո,տ ա ս ,ներ ին, Հա ճ ա խ նույնիսկ Լ ա ղա րյա նները գի մ ո, մ ի պ ա տ րա ստ ձևեր են ուղա րկել կա թողիկոսին, որպ եսզի վերջինս դրա նք ընղօ-

Մ . Մ խ իթա րյա ն ր ի ն ա կ ե ր վ ' սսլա րկի թ ա գա վ ո ր ի ն, կ ա մ ում Հա րկն է: Հա յեր ի ա ր տ ո ն ո ւթ յա ն ֊ ներր պ ա հ պ ա ն ե ր , գ ո ր ծ ը շ ա հ ե ր ւ Հա մ ա ր նրա նր օգ տ ա գ ո ր ծել են պ ա լա տ ա ­ կա ն շրջա ններում ե սենա տ որների մեջ ունեցա ծ իրենց լա յն կա պ երը։ Լավ գ ի տ ա կ ց ե լո վ ի ր ե ն ց կ ա տ ա ր ա ծ ի մ ե ծ ն շ ա ն ա կ ո ւթ յո ւն ը , Լա գ ա ր յա ն ն ե ր ի փ եսա /՛վ ա ն Հ ս։յ ր ա и/ հտ ով ր մ ի ն ա մ ա կ ո ւմ գ ր ա մ Լ , թ ե Ա ստ ր ա խ ա ն ց ի ն եր ի գ ո ր ծ ո վ գր ա ղ վելո վ ի րենք ա վելի ա ստ վա ծա հա ճ գո ր ծ կա տ ա րա ծ կլինեն, քա ն ե կ ե ֊ դ եցիներ կա ռուցելով (թ ղ թ . 1 0 2 , գործ 1 7 , վա վ. 2 0 4 )։ Ա յս հ ա ր ցի շուրջը ծ ա վ ա լվ ա ծ դրա դ ր ո ւթ յո ւն ներ ը զգսւ/ի տ ե գ են գրա վում ա րխ իվում ե ա ռա տ ն յո ւթ կա րոդ են տ ա յ Ռ ուսա ստ ա նի հա յ գա փ ււթների պ ա տ ­ մ ո ւթ յո ւնն ուսումնա սիրողներին ։ Գ րա գրութ յունները տա րվեք են մի կ ողմից Ն ա խ իջևա ն, Ա ստ րա խ ա ն, Ղ գլա ր, Մ ո զգո կ , Գ րիգորուպ ոլիս քա ղ ա քների նե ր կ ա յա ցո ւցի չն ե ր ի , մյուս կ ո դ ֊ մ ի ց Լա զա րյա ն ն ե ր ի միջև։ Ա յսպ ես, Նա խ իջևա ն քա ղ ա քի ա ռևտ րա կա ններ/։ խ նդրում են օժա նդա կեք' վ ե ր ա կ ա ն գ ն ե լո ւ հ ա մ ա ր օղու ա ռ և տ ր ի ի ր ե ն ց ն ա խ կ ի ն ի ր ա վ ո ւն ք ն ե ր ը ։ Ռւըիշ նա մա կներով խ նդրում են օգնել ա ղա տ վելու հա մա ր կա մուրջների հա մա ր иահմա նվա ծ նոր հա րկից, դա տ ա րա նների ծա խ սերի հա մա ր պահանջվող հ ա ր ֊ կեըիցո 1 8 1 3 թ . խ նդրում են օգնեք պ ա հպ ա նելու Դոնի ջրերում ձ կ ն ռ ր ս ո ւ֊ թ յա մ բ զ ր ա ղ վ ե ր / իրենց իրա վունքը ե ա յլն ։ Ղղլա րի մ երձա կա գյուղեր ի բն ա կ ի չն եր ը գ ի մ ո ւմ են ա զա տ վելու հա մա ր զ ի ն վ ո ր ա գ ր ո ւ թ յա ն օ ր ե ն ք ի ց ։ Ա վ ե յի ո ւշ, 4 0 ֊ա կ ա ն թ վ ա կ ա ն ն ե ր ի ն , Ղ զ լա ր ի բն ա կ ի չն ե ր ը դիմեք են և ’ կա թ ողիկոսի, և ' Լա ղա րյա նների օ գ ն ո ւթ յա ն ը , որ հ ա ֊ ս ա ր ա կ ո ւթ յունը նա խ կինի ն մ ա ն հա րկ վ ճ ա ր ի ը ս տ ծ խ ի , և ոչ րստ շնչի (թ ղ թ . 111, գործ 36, վա վ. 132— 135, 148, 149, 152), Ա ստ րա խ ա նի հա սա րա կութ յունր ն ե ր ք ի ն գ ո ը ծ ո ց մ ինիս տ ր Բ/ռւգովին գրա ծ դ իմ ո ւմ ո վ խ նդրում Հր օգնել ծա յր ա հ եղ նեղո ւթ յա ն մեջ գտ նվող հ ա յ ժ ո ֊ ղ ովրդին (թ ղ թ . 1 1 1 , գործ 3 6 , վա վ. 9 2 ) ։ Խ ա չա տ ուր Լաղարյա ն ի ն ուղղա ծ մի նա մա կում Հովհա ննես ա րքեպ իսկոպ ոսր բող ո քում Էր Ա ստ րւսխ ա նի քա ղա քա ֊ պ ե տ ի ց, որը նեղում Էր ժո ղո վր դ ին։ Նա միա ժա մա նա կ գա նգա տ վում Է ե 'Լղլա րի ք ա ղ ա ք ա յի ն կ ա ռ ա վ ա ր ի չն ե ր ի ց , ո ր ո ն ք ի ր ե ն ց հ ա փ շտ ա կ ո ւթ յո ւն ն ե ր ո վ տ զրուկի պ ես ծծո ւմ են Ղ գւա բի և գյուղա կա ն ժողովրդի ա ր յռ լնր ։ 1 8 1 7 թ վ ա կա նին ա ստ րա խ ա ն ցի ք մի դիմում ուղա րկելով Լաղարյս & ն երին՝ խ նդ րո ւմ են ա յն խ մ բա գր ե լ և ուղա րկել կա ռա վա րող սենա տ ին ( ա յս դ ի մ ո ւ­ մ ո վ նրա նք բող ո քում Էին տ եղի Հ գլխ ա վորներիս պ ա տ ճա ոա ծ ա նտ ա նե/ի ն ե ­ ղութ յուններից (թ ղ թ . 1 0 5 , գո ր ծ 11, վա վ. 8 5 , 8 7 )։ Գ րիգորուպ ոլիս քա գա քի հա սա րա կութ յունը Լա ղա րյա նների օժա նդ ա կ ա - թ յո ւ ն ն Էր հ ա յց ո ւ մ ' ք ա ղ ա ք ի ց վ տ ա ր ե / տ ա լո ւ հ ա մ ա ր ժ ո ղ ո վ ր դ ի գ լխ ի ն պ ա - տ ուհա ս դա րձա ծ Մ ա լևիչ/ւն, քա րտ ուղա ր Ռ յեվսկուն, քա ղ ա քա գլուխ Օսեփո- էԼին ։ Մ ի ա ժ ա մ ա ն ա կ ն ր ա ն ց ո ւ շ ա դ ր ո ւ թ յ ո ւ ն ը հ ր ա վ ի ր ո ւ մ ե ն ի ր ե ն ց ա ր տ ո ն ո ւ ­ թ յո ւններ ը պ ա հ պ ա ն ե ր , հա րցի վրա (թ ղ թ . 1 1 1 , գո ր ծ 3 6 , վա վ. 1 1 2 )։ 1841 թ . Մ ո զղ ոկի հա յ հա սա րա կութ յունը դ ի մ ո ւմ Է Լ ա զա րյա նների ն խ նդրելով օժա նդա կել դեպ ուտ ա տ Ատ. Ա ղա րեկովին, որը դիմում Է տանում կ ա յս ե ր մա տ /ււցելու։ Ս ո զ դ ո կ ի վ յ։ա ց հա սա րա կութ յունը խ ն դ ր ո ւմ Է օ ժ ա ն ­ դա կել ի ր ե նց հա վա տ ա րմա տ ա ր Ա բր. Սա ղվա րելիձովի ն, որն ա ղերսա թոլգթ Է տ ա նում Լ ա զա րյա ններին։

Մ ա տ ենա դա րա նի Լա ղա րյա նների ա րխ իւ/բ *է>1 Մ ո լդ ա վ ի ա յի հա յերը բո ղ ո ք ո ւմ ե ն ա րտ ոնութ յունների սա հմ ա նա վւա կում- ն ե ր ի ց (ն ր ա ն ց ա ր գ ե լվ ո ւմ Էր կ ա լվ ա ծ ք ն ե ր գ ն ե լ, պ ա շ տ ո ն ա վ ա ր ե լ, և ա յլն ) ։ Խ ա չա տ ուր Լազա ր յա ն ր Վ ա լա խ ի ա յի և Մ ոլդա վիա յի ի շխ ա ն ո ւթ յա ն դ ի վ ա ն ա ֊ պ ե տ դ ր ա ֆ Ֆ . Պ п ք ե ն ի ն դ ր ա ծ ն ա մ ա կ ո ւ մ բ ո ղ ո ք ւէ հ ա յ տ ն ո ւ մ հ ա յ բ ն ա կ ի չ ն ե ր ի նկա տ մ ա մ բ թ ո ւյլ տր վ ող ոտ նձգութ յունների և հ ո գև ո ր ա կ ա նո ւթ յա ն ի ր ա վ ո ւնք- ներր սա հմա նա վւա կելու դ եմ (մ ի բ ա ն , որ ի ն բր նկա տ ել էր իր ճա նա պ ա րհոր­ դութ յա ն ը ն թ ա ց ք ո ւմ )ւ (թ դ թ . 106, գործ 5 1 , վ ա վ . 1 6 2 — 1 6 4 ): Ա յս բոլոր հ ա ր ցեր ի հետ մ ի ա ժ ա մ ա նա կ հ ա յա բն ա կ քա ղ ա քների վ ա ճ ա ­ ռա կա ններին չւա իա զա նց մտ ա հոդել է վա ճա ռա կա ններին տ րվա ծ ա րտ ոնու­ թ յա ն վ ե ր ա ց մ ա ն հ ա ր ց ը : Ա յռ խ նդրի շուրջը տ ա ս ն յա կ տ ա ր ի նե ր ա նրնդհա ա նրա նք գր ա գրո ւթ յուններ են վա րել Լա զա րյա նների հետ : Լա ղա րյա նները սիրով ընդա ռա ջելով հա նդերձ հ ա յե ր ի բո լո ր դ ի մ ո ւմ ն ե ­ րին , իրենց գո րծունեո ւթ յա ն ը ն թ ա ցքո ւմ շա րունա կ ջա նա ցել են մ ե ղ մ ե լ նրանց բող ո քներ ի սրւսթ յունր հ հ ա մ ա պ ա տ ա ս խ ա ն խ մ բա գր ո ւթ յո ւն ն ե ր ի ց հետ ո մ ի ­ ա յն բն թ ա ցք են տվեք նրա նց դիմումներին: Լա ղա րյա նների ա րխ իվի բ ա զ մ ա թ ի վ վ ա վ ե ր ա գր ե ր լո ւս ա բա ն ո ւմ են նրա նց կա տ ա րա ծ բա րեգործութ յունների հետ կա պ վա ծ հա րցերըւ Պա հպ ա նվեք են ա շ­ խ ա րհի տ ա րբեր ծա յր եր ից ստ ա ցվա ծ բա ղ մ ա թ ի վ դիմումներ ե ա ղերսա գրեր. որոնք պ ա տ կ երա ցում են տ ա ւիս Լա ղա բյս/նների գո ր ծո ւն եո ւթ յա ն մ ա ս շտ ա բ ­ ների մա սինւ Ա յս պ ե ս , Մ ոդդոկի հա սա րա կութ յունը 8 0 0 0 ո . է խ նդ ր ո ւմ ' եկե- ղեցա . շի ն ո ւթ յո ւն ն ավա րտ ե/Ոէ հ ա մ ա ր (թդք}* 1 0 4 , գ ո ր ծ 7 , //ա»/, 7 9 — 8 0 ): Մանվեք վա րգա պ ետ ր խ նդրում Լ ստանձնե/ Ղրիմի ս. Խաչ վա նքի զա նգա - կա տ ա ն կա ռուցմա ն դործր (թ ղթ - 1 0 5 , գործ I I , վ ա վ . 5 7 )։ Ղ զլա րի հա սա րա - կ ո ւ թ յ ո ւ ն ր դ ր ա մ ա կ ա ն <ւ դ ն ո ւ թ յ ւ ո ն ե 1 0 0 0 փ ո ւ թ ե ր կ ա թ Է խ ն դ ր ո ւ մ Լ ո ւ ս ա վ ո ր չ ք եկեղեցու շինութ յունն ա վա րտ ելու հա մա ր: Մ ուշի ս. Կ ա րա պ ետ վ ա նքի մ ի ա ­ բա ն Պ ետ րոս վ ա ր դ ա պ ե տ ը , խ ո ս ե լո վ ա յլա զգի ներ ի պ ա տ ճա ռա ծ տ ա ռա պ ա նք­ ների և վա նքի պ ա րտ քերի մ ա ռ ի ն , օժ ա ն դ ա կ ո ւթ յո ւն Է խ ն դ ր ո ւմ ։ Կուբանի հ ա յկա կա ն գյուղա քա ղ ա քի բնա կիչները նպ ա ստ են խ ն դ ր ո ւմ ե կ ե ղ ե ցի ե ա ղ ­ քա տ ների հա մա ր տ ներ կա ռուցելու նպ ա տ ա կով (թ ղ թ - 1 0 7 . գործ 4 4 , վա վ. 1 8 ): Ե րուսա ղեմի պ ա տ րիա րքը խ նդ րո ւմ Հ օգնեք' տ եղի հ ա յո ց ուխ տ ա տ եղին հույների ո տ ն ձ գո ւթ յո ւն ն եր ի ց պ ա հ պ ա ն ե ի , գո ր ծո ւմ , Ա յ/ նա մ ա կ նե ր ո ւմ նա ն պ ա ս տ Լ խ ն դ ր ո ւմ ա թ ո ռ ի հ ա մ ա ր , ո ր բ ե ն թ ա ր կ վ ո ւմ Էր « բ ռ ն ա վ ո ր ա զգա ցա ա նողորմ հա լա ծա նքներին ե տ ա ռա պ ում նրա նց հա րկա հա նա կա ն դա ժա ն քա գ ա բ ա կ ա ն ո ւթ յո ւն ի ց ։ Օ ժ ա ն դ ա կ ո ւթ յո ւն ե)։ խ ն դ ր ո ւմ Լիմ ե Կ տ ուց ա ն ա պ ա տ ն ե - րի ա ոա ջնորդներր, որոնք բողոքում են ծա նր գրկա նքներից ե պ ա րտ քերիցւ Նպ ա ստ են խ նդ ր ո ւմ Ջ ո ւղ ա յի եկեղեցու վ եր ա նո ր ո գմ ա ն, Ի սմա յիլի եկեղեցու վ ե ր ա ն ո ր ո գ մ ա ն , ա պ ա ե նոր ե կ ե ղ ե ցի կ ա ռուցելո ւ ն պ ա տ ա կ ն ե ր ո վ : Լա զա ր յ անները Ղ ղլա րի Ա. Լուսա վորչի եկեղ եցո ւ շի ն ո ւթ յա ն հ ա մ ա ր տ րա մա դրում են 1000 ո ., Փ ա րիզի եկեղեցու կա ռուցմա ն նպ ա տ ա կով' 2 0 .0 0 0 ֆ րա նկ, Ներ- սի ս յա ն դպ րոցի շի նութ յա ն հա մա ր' 5 0 0 0 ո ., ե ա յլն , ե ա յլն ։ Լ ա ղա րյա նների օգնո ւթ յունն են խ նդ րել ե բ ա զ մ ա թ ի վ ա նհա տ ներ' բ ա գ ֊ մ ա սքի սի գ ո ր ծ ե ր ո վ : Չ ի կա րելի ա ս ել, թե Լա ղա րյա նների ադ գա ս ի ր ա կ ա ն, կ ա մ բա ր ե գ ո ր ծ ա ­ կ ա ն գ ո ր ծ ո ւն ե ո ւթ յո ւն ն ա ն պ ա տ ա ս խ ա ն Էր մ ն ո ւ մ ։ Ա ր խ ի վ ի վ ա վ ե ր ա գ ր ե ր ի մի մ ա ս ը վ կ ա յո ւ մ ւէ, ո բ հ ա յ հ ա ս ա ր ա կ ո ւթ յո ւն ը փ որձեք է հ ա տ ո ւցե ք ն ր ա ն ց բ ա ր ֊

3 6 2 Մ . Մ խ ի թ ա րյա ն յս ։ց ա կա մութ յսւն և քա ն բերի հ ա մ ա ր ։ Ռ ուսա ստ ա նի թ ե մ ի ա ռա ջնորդներ/։ ն ա ­ մ ա կնե ր ո ւմ բ ա զ մ ա թ ի վ հ իշա տ ա կութ յուններ կա ն ա յն մ ա ս ի ն , որ Լ ա զա ր յա ն- ների հ ա մ ա ր ա յս կ ա մ ա յն բա զա ր ի հա սա յւա կութ յա ն ա ն ա ն իу ուղա րկում են մ բղ ե ղ ե ն , խ ա զ ո ղ , ձուկ և ա յլն ։ Հե տ ա բր բր ա կ ա ն է , որ ա յղ ը ն ծ ա ն ե ր բ հա ճա խ ուղա րկում կին ոչ մ ի ա յն Լ ա ղա րյա նների, ա յլև ռուսա կա ն բա րձրա ստ իճա ն ա ն ձ ա ն ց հ ա մ ա ր ։ Ը ն ծ ա ն եր ո ւղ ա ր կո ւմ կին և ա ռ ա ն ձ ի ն վ ա ճ ա ռ ա կ ս /ն ն ե բ։ Ինչ վ եր ա բե ր ո ւմ կ հ ա յա բն ա կ բա զ ա բների ղործով ծա խ սվող ղ ում ա բն ե ր ի ն , ա պ ա ա յդ ծսւի ա երր կ ա տ ա ր վ ո ւմ կին հ ա մ ա պ ա տ ա ս խ ա ն բ ա զ ա ր ի հ ա շվ ի ն ։ Ա յսպ ես, ա ր խ քոքում փ ա ս տ ե ր կա ն ա յն մ ա ս ի ն , ո ր ք։րենց գործուէ Լ ա զա ր յա ն ն ե ր ի ն ուղա րկ ելիր 1500 ռ . գումա րը տ ստ րա խ ս/նցիր аժ ա մ ա նա կ ի թ շվ ա ռո ւթ յա ն պ ա տ ­ ճա ռ ո վ » հնա րա վորութ յոմI չունենա լով մ ի ա ն վ ա գ ուղա րկել, ուղա րկում ե ն 3 ն վ ա ղ ո վ (թ ղ թ . 1 0 5 , գործ 1 1 , վա վ- .94): Հ* /. ա // ա ր յ ա ն ն //ր ի игր խ ի վ ի ն յ ո ւ թ ե ր ի մ ի զ գ ա է ի մ ա ս ր ն վ ի ր վ ա ծ կ Լ ա գ ա բ յ ա ն ճ ե մ ա ր ա ն ի ն : ճ ի շ տ կ, ե ղ ա ծ ն յո ւթ ե ր ը թ ե ր ) են և հ նա րա վորութ յուն չեն տ ա լիս ա մ բ ո ղ ջա պ ե ս վ ե ր ա կ ա ն դ ն ե լո լ ճ ե մ ա ր ա ն ի պ ա տ մ ո ւթ յո ւն ը , բ ա յ// ի ն չ Հ լ որ լի ն ի , դ ր ա ն ը օ գ ն ո ւմ են պ ա ա կ ե բ ա ՛ր ո մ կա զմեի՝։/, ճ ե մ ա ր ա ն ի շի ն ա ր ա ր ո ւթ յա ն ե սկ զբնա կ ա ն կտ ա պ ի ուսումնա կա ն պ րոցեսի մ ա ս ի ն : Ա յսպ ես, Հո վ ա կ ի մ Լա ­ զո ւր յ ա ն ք։ ն ա մ ա կ ն ե ր ո ւ մ հ ի շ ա տ ա կ ո ւ թ յո ւ ն կ ա ճ ե մ ա ր ա ն ք ։ շ ի ն ա ր ա ր ո ւ թ յո ւ ն ն սկսելու, ա յգ նպ ա տ ա կի հ ա մա ր պ ա հա նջվող գումա րների չա ւիի, շենբի բ ա ց ­ մ ա ն, ա շա կերտ ների քա նա կի, աոաջին ուսուցիչների ե նրա նց վա խ հա րա բե ր ւ։ւ թ յ ա ն ն ե ր ի մ ա ս ի ն : Հ ե տ ա գ ա յ ո ւ մ ճ ե մ ա ր ա ն ք ։ հ ե տ կ ա պ վ ա ծ հ ա ր ց ե ր ի ն ա ն գ ր ա գ ա ո ն ո ւ մ Լ; Խ ա ­ չա տ ուր Լա ղա րյա ն ը , որբ խ ո ս ո ւմ կ ճեմ ա ր ա նի հրա տ ա րա կութ յունների, ուս­ մ ա ն դ ր վ ա ծ թ ի , մ ա ն կ ա վ ա ր ժ ն ե ր ի ր ն տ բ ո ւ թ յա ն I։ ա յլ հ ա ր ց ե ր ի մ ա ս ի ն : Ուս մա ն դրվա ծքի հա րցերը լուսա րա նվ/ււմ ե ն գե ր ա զա նցա պ ե ս Հ . Ա լա մգա րյա նի, մ ա ս ա մ բ ե Մ . Ս ա լլա նթ յա նի ե Ս. Պ ա տ կ ա նյա նի նա մ ա կներո ւմ : Ա յղ ա ր- ժերա վոր վա վերա գրերից բա ցի ա րխ իվում կան բա զմ ա թ ի վ պա շտոնակա ն դրութ յուններ, հրա մա նա գրեր, մուտ բի ե ելքի Հա շիվներ, երեկույթ ներում ա ր ­ տ ա սա նվա ծ ճա ռեր, և ա յլն ։ Ա րխ իվում կա րելի կ գտ նել ճեմա րա նի զա նա զա ն տ ա րիների կա նոնա գրութ յունները, ր նղո ւնե/ութ յա ն պ ա յմ ա ն ն ե ր ը , հ ա շվ ե տ վ ո ւ­ թ յո ւն ն ե ր , ճեմ ա րա նի սա ների, շրջա նա վա րտ ների, հ եռ ա ցվ ա ծն ե ր ի ցուցա կն!, րր, ճեմ ա ր ա նի պ ա տ մո ւթ յա ն ուրվա գիծը, դրա գրութ յուններ' կա պ վա ծ ճ ե մ ա ­ րա նում հոգևոր և նա խ ա պ ա տ րա ստ ա կա ն բա ժիններ բա ցելու հա րցի հետ , ճ ե ­ մ ա ր ա ն ի ն շ ա ն ա վ ո ր դ ե պ բ ե ր ի ա ա ր ե գ ր ո ւ թ յո ւ ն ր ( թ զ թ . 1 1 7 , գ ո ր ծ ՚> 8 ) , Լ ա - զա ր յա նների կողմից ճեմ ա ր ա նի ն տ ր վ ա ծ նվ իրա տ վութ յունների բա նա կի ե ւսնձեոնմխ եւի ֆ ո ն դ ի հ ա շի վ ներ ը (թ ղ թ - 11И, գ ո ր ծ 5 6 ) , ե ա յլն , և ա յլն՛։ Մի շ ա ր լւ թ գ թ ա /ղ /и ն ա կ ն ե ր ո ւ մ ս լ ա հ ւ է ո ւ մ ե ն ճ ե մ ա ր ա ն ք ։ ա շ ա կ ե ր տ ն ե ր ի ո ւ շ շ ր բ - оս ու ն ի գ ր ա վ ո ր ա շ խ ա տ ա ն ք ն ե ր ը ( թ զ թ - 1 3 1 , գ ո ր ծ 1 3 8 . թ դ թ - 1 3 2 , գ ո ր ծ 1 1 6 . К 133, գործ՝ ա ռա նց հա մա րի)։ Ա րխ իվում գ տ ն վ ո ւմ են և բ ա զ մ ա թ ի վ ն ա մ ա կ ն ե ր , որոնբ գր վել են ճ ե ­ մ ա ր ա ն ի ն ա խ կ ի ն ս ա ն ե ր ի կ ո ղ մ ի ց ։ Նա մ ա կ ա գ ի ր ն եր ր ս ի ր ո վ և եր ա խ ս ։ս ։ գի սա/ թ / ա մ բ ե ն հ ի շ ո ւ մ ի ր ե ն ց ո ւ ս ո ւ մ ն ա ր ա ն ը և ն ր ս ։ տ ն Օ՛րե ն Հ ։ եր ի ն . դ ր ա ն ց ի ց ՛է'որ

Մ ա տ ե ն ա դ ա ր ա ն ի Լա զ ա ր յա ն ն Լ ր ի արխ/ոէր ,,/ա ա ի Հ ա մ ա լսա րա ն ի ուսա նող Հ . Տ ե ր ֊ Ա բր ա հ ա մ յա ն Փ ա փ ա զ յա ն ց ը ա յն կ ա ր ֊ ծ ի ր ն /, հ ա յ ա ն ո ւ մ , ո ր Լ ա ղ ա ր յ ա ն ն և ր ի գ ո ր ծ ո ւ ն ե ո ւ թ յ ո ւ ն ն ա վ ե լ ի օ գ ւ ո ա կ ա ր Լ • հա յ ժողովրդի համա ր, րան նա խ նի հա յ թա ղա վորների և իշխանների ղործու֊ ն ե ո լթ յո ւն ր (թ ղ թ . 1 / 2 , '/ործ 4 2 , վ ա վ . 8 4 ) , Լ ա ղա րյա ննևրի ն ա խ կ ի ն շր ջա ­ ն ա վ ա ր տ Մ . Լ ո ո ի ս ֊Մ ե / ի ք ո վ ը / 8 6 8 թ . Լ ա զ ա ր յա ն ս ե մ ա ր ա ն ի խ ո ր հ ր դ ի ա ն դ ա մ ընտ րվելու կ ա պ ա կ ց ո ւթ յա մ բ շնորհա կա լութ յուն հ ա յտ ն ե լո վ Խ. Լ ա ղա րյա նին, ն ր ա ն у լ ո ւ ս ա վ ո ր ա կ ա ն գ ո ր ծ ո ւ ն ե ո ւ թ յ ո ւ ն ն ա վ ե լ ի ա ր ժ ե ք ա վ ո ր I; հ ա մ ա ր ո ւ մ , ր ա ն ռա զմի փառքը, և քա ղա քա ցիա կա ն վա սա ակր (թ ղ թ . /0 4 , գործ' ա ռա նց հա ­ մարի, վա վ. 85)։ ճ ե մ ա ր ա ն ի նա խ կին սա ներ ի ց Դ ռրպ ա ա ի հա մա ր/ա րա նի ուսա նողներ Խ. Ա վա ղյա նցր ե Ա կիմյա նը Լադա րյ ա ններին խ որհուրդ են տ ա /իս հ ա յո ց տ պ ա ­ րա նին կից մի գրա վա ճա ռա նոց հա ստ ա տ էդ («Լ ա ղա րյա նց դե պ օ հ ա յկա կա ն ժա - ա ե ն ի ց ի Ռ ուսա ստ ա ն» ա ն ո ւն ո վ ), „ր պ ե ս դ ի տ ա րբեր քա ղ ա քնե ր ի ց //ա րև/ի լինի ցա ն կ ա ցա ծ դիրքը պ ա հա նջել: 1842 թ . հունվա րին Ւ ի ֆ լի ս ի ց Հ ո վ ս եվ։ քա հա նա Օ րբելյա նր հա ղորդում Լ , ււր Ր ՜ ի ֆ լ ի ս ո ւ մ բ ն ա կ վ ո ղ ճ ե մ ա ր ա ն ի ն ա խ կ ի ն ս ա ն ե ր ը ն ո ր տ ա ր վ ա կ ա պ ա /լ- յ, ա թ յ ա մ ր մ ե ծ ճ ա շ կ ե ր ո ւ յ թ ե ն կ ա զ մ ա կ ե ր պ է ։ / ի պ ա տ ի վ Լ ա զ ա ր յ ա ն ն ե ր ի : Ս ա ֊ կ ա յն , ճեմ ա րա նի սա ներն ի ր ե ն ց երա խ տ ա գիտ ութ յունը հ ա յտ նում են մ ի ա յ/, ա ռ ա վ ե լ մ ե ծ , հ ա յր ենա ս ի ր ա կ ա ն ձ ե ռ ն ա ր կ ո ւթ յա մ բ . 1 8 5 0 թ վ ա կ ա ն ի ն , Ռիֆ/իււի մի ի ա սէր քա ղա քա ցիների օգ ն ո ւթ յա մ բ ն ր ա նք հա վա քում և ճ եմ ա րա նի դրա դա րա նին են ն վ ի ր ա բե ր ո ւմ հին ձեսա ղրերի մի հ ա վ ա քա ծո ,: ճ ե մ ա ր ա ն ի խ ո ր - հ ո ւ ր գ ր հ ա տ ո ւ կ ն ի ս տ ո վ շ ն ո ր հ ա կ ա / ո ւ թ յ ո ւ ն I՛; հ ա յ տ ն ո ւ մ ա յ դ գ ո ր ծ ի կ ա զ մ ա կ ե ր ­ պ ի չ Ս ա . Մ ա ր տ ի ր ո ս յ ա ն ֊Մ ա տ ի ն յ ա ն ց ի ն : Դ ի ր ե կ տ ո ր ի պ ա շ տ ո ն ա կ ա տ ա ր Չ.ե լե ն ո յի , տ եսչի պ ա շտ ո նա կա տ ա ր Էմին ի , պ ր ո ֆ ես որ ներ Զ ի ն ո վ յե վ ի , Ն ա զա ր­ յ ա ն ի , է, ո ւ ս ո ւ ց ի չ ն ե ր ի ա ն ո ւ ն ի ց հ ա յ տ ն վ ո ւ մ Լ , ո ր ն ր ա ն ք բ ա ր ձ ր ե ն զ ն ա հ ա ֊ տ ում ա յդ մեծա գին ր ն ծա յա բե ր ո ւթ յո ւն ը , և Հա վա ստ իա ցնում են, որ ճ ե մ ա ­ րա նի պ րոֆ ես որներն ուսո ւմ նա ս ի րե/ո վ ա յդ ձեռա ղրե,ւր՝ նոր լո ւյս կը սփ ռեն ե՛ Հա յա ս տ ա նի , ե ' ա ր և ե/յա ն ա զգերի պ ա տ մո ւթ յա ն վրա (թ ղ թ . / 2 / , գործ 53, վավ. 1/8): Լա զա րյա ն ճեմա րա նի ձեռա գր եր ի հա վա քա ծուի մա սին ա ր խ ի վ ո ւմ պ ա հ­ պա նվեք են նա ե ա յլ վ ա վ ե ր ա գր ե ր ։ Ա յսպ ես ն շվ ո ւմ Է, որ /8 5 2 թ . Թ ե հրա նի հ ա յե ր ը ճ ե մ ա ր ա ն ի թ ա ն գ ա ր ա ն ի ն են նւքիրել մ ի բ ա ն ի պ ա ր ս կ եր են ձ ե ռ ա գ ր ե ր : Հ ի շա տ ա կ ո ւթ յո ւն կա ա յն մ ա ս ի ն , ո ր Դ .ա րա սուից Մ ա ն վ ե լ վ ա ր դ ա պ ե տ Գ յու- մուշխ ա նեցին 5 0 0 0 ո. ա րժեք ունեցող 6 0 ձեոա գիր Լ նվիրում ճ ե մ ա րա նին (Ի բր և հա տ ուցում՝ խ ն գ ր ե /ո վ 3 — 4 ա շա կերտ ը նդո ւնել ճ ե մ ա ր ա ն )': Ա յղ հ ա ր ­ ց ի ն ն վ ի ր վ ա ծ ն ա մ ա կ ն ե ր ո ւ մ ն ա խ ո ս ո ւ մ /; հ ա վ ա ք ա ծ ո ւ ն ձ ե ռ ք բ ե ր ե լ ո ւ պ ա տ ­ մ ո ւթ յա ն մա սին և մ ի ա ժ ա մ ա ն ա կ ա ր ժեքա վոր խ որհուրդներ Է տ ա /ի ։։ ձ ե ռ ա ­ գրերի պ ա հ պ ա ն ո ւթ յա ն շուրջր: Ա յգ ա ռ ի թ ո վ ն ա դ րո ւմ Է. ս ա մ ե ն ա խ ո ն ա բ Հ ա - ր ա /1 խ ն դ ր ե մ , դ ի ո ղ ո ր մ ա ծ տ ե ր դ ի ն ք ն ի ն թ ա վ ւ ա ն ց ե ս ց ե ս ա ո ի խ ո յ դ ո մ ա ն ց մ ա տ ենիցն ա յն ո ցի կ . ղի լի ցի ն և պ ա Հպ ա նութիւնքն րնղ ա յն մ սա բա սի ա պ ա ֊ I Ա յս կ ա պ ա կ ց ո ւ թ յա մ բ Ե . Շ ա Հ ա ղ ի ղ ը դ ր ո ւ մ Հ . я Ч . /и ա չ տ ե ղ ա փ ո ի ո Լ ե լո վ Գ յռ մ ո ւ շ խ ա ն ե ց ի ), բ ա ր ե զ ա ր դ ո ւ մ Լ վ ա ն ր լւ, 1 5 տ ա ր ի շ ա ր ո ւն ա կ դ ա տ ա ր ա ն ն ե ր ի շ ե մ ր ե յ.ր մ ա շ ե լո վ ե տ „ տ ա ն ո ւ մ խ լղ - ,/ա ծ Հ ո ղ ե ր ը . Ղ ա ր ա ս ո լ ք ա ղ ա ք ո ւմ դ պ ր ո ց ր ա ց ս /ե ո է մ ե 1 8 1 9 թ վ ի ն ա յդ դ պ ր ո ց ի ա շ ա կ ե ր տ ն ե ր ի ց Տ Հ ո դ ս , ո ւղ ա ր կ ո ւմ Մ ո ս կ վ ա ' Լ ա զ ա ր յա ն ճ ե մ ա ր ա ն ը , մ ի ա ժ ա մ ա ն ա կ 6 2 Հ ա տ Հ ի ն ը ն տ ի ր ձ ե ո ա գ ի ր մ ա տ յա ն ն ե ր ը ն ծ ա յե ր ,Լ ճ ե մ ա ր ա ն ի ն » , Տ ե ՛ս 0 . Շ \" ,Հ ա ղ ի դ , « Շ ա հ ի ն յա ն Մ ա ն վ և , ծ ա յր ա զ ո ւ յն վ ա ր - դ ա պ ե տ Գ յ ո լ մ ո ւ շ խ ւ մ ն ե ց ի օ , ( է;ք մ ի ա ձ ի ն , 1 9 - 1 6 / / . . -'՜ 6 — ' . Լ ք

164 Մ . Սխիթարյան ______________ հով ե մ ա նա ւա նդ կ ա նո նեա / ,ի ց ի . ո՛չ ոք ի ւր ա ցո ւցա նե լ, զի ս կ հեդ ի նա կ սն, ռ ր ք կ ա մ ի ն օր ի ն ա կ ե լ՛ կա ր ա и д են, իսկ ,,մ ա յր ն ի հ ա մ ա լս ա ր ա ն էդ հ ե ռ ա ց ա ֊ ցա նել բնա ւ չեն ի մ կա մք, պ ա րտ ա ւորութիւն թողում ա ո ողորմա ծ տէրդ հա ս- տ սյտուն կ ա նոնով ա մրա փ ա կել ղկա րդ գր քա տ ա նդ ա յդ մ ի կ , դի մ ի ցր ուես ցի ն ա ո ղ ա ն ա ղ ա ն ա ն ձ ի ն ս I, ա զ դ ս О ( Լ ա ղ ա ր յա ն ն ե ր ի ա ր խ ի վ , թ դ թ . М 5 , գ ո ր ծ / / . վա վ. 131 ): Ա յ գ կ ա ր գ ի հ ր ա հ ա ն գ ն ե ր /, պ ա ր ո ւ ն ա կ ո ւ մ և Հ ո վ հ ա ն ն ե ս Լ ա ղ ա ր յ ա ն ի մ ի գր ութ յունը' ուղղվա ծ ճեմ ա ր ա նի վա ր չութ յա նը ( թ ղ թ . 118, գործ 8 8 , վ ա վ . 1 0 4 )։ Ա յս փ ա ստ ա թ ղ թ եր,, ց ո ւյց են տ ա լիս, որ ժա մ ա նա կ ի ն ինչպ ես Լա ղա րյա նները, ա յնպ ես է, որոշ հոգևորա կա ններ լիովին գիտ ա կցել են ձեռա գրերի ա րժեքը և ա րև, ա մ են հնա րա վորը' դրա նց պ ա հպ ա նութ յա ն գործն ա պ ա հովելու հա մա ր։ Հ ա յ ձեռա գրերի ողբերգա կա ն պ ա տ մո ւթ յա ն մա սին հա տ ո, կենտ տ եղեկու­ թ յո ւններ են պ ա հպ ա նվել Ե փ րեմ կա թ ողիկոսի կոնդա կներում, Ն ևրսես ա րքե­ պ իսկոպ ոսի և ա յլո ց նա մ ա կ նե ր ո ւմ : Ա յսպ ես, Եփ րևմն իր կոնդա կներից մ ե ­ կում ն շո ւմ Լ. որ ա ն ցյա լ պ ա տ և ր ա գմ ների ժ ա մ ա ն ա կ կ մ ի ա ծ ն ի վ ա ն ք ի ա յ, ունեցվա ծքի հետ միա սին թ ա լա նվե, Լ և գրա դա րա նը, որի հետ ևա նքով 100 գրքից հա ղիվ մեկն է մնա ցել (թ ղթ . 103, գործ 5 , վա վ. 93)։ Լա ղա րյա նների ա ր խ ի վ ո ւմ պ ա հպ ա նվեւ են մի շա րք վ ա վ ե ր ա գր ե ր կ ա պ ­ վ ա ծ ժա մա նա կի պ ետ ա կա ն խ որհրդի նա խ ա գա հ Ռ ումյա նցևի հա նձն ա րա բա - կա նի հետ : Վ երջինս ց ա ն կ ա ն ո ւմ կր ձ ե ռ ա գ ր ե ր ի ի ր հ ա վ ա ք ա ծո ւն հա րստ ա ց նե / հ ա յ մ ի Հա ր/* ձ ե ո ա գ ր ե ր ո վ և ա հա , նրա խ ն դ ր ա ն ք ո վ Հ ո վ ա կ ի մ Լա ղա րյա - նր դ ի մ ո ւմ է Ա ստ վ ա ծ ա տ ուր ա րքեպ իսկոպ ոսի օգնո ւթ յա նը (թ ղ թ - 1 0 4 , գործ 104, վ ա վ . 5 8 ) ։ Ա յգ հա նձնա րա րութ յունը կա տ ա րում Հ Ե փ րեմ կա թ ողիկոսը, որն ի դ ե պ , ն ա մ ա կ ն ե ր ի ց մ ե կ ո ւմ նշում Լ, որ մի քա նի ձեռա գիր է ճ ա ր ել, բ ա յց վա նքում չկա գրա գետ և գիտ նա կա ն մեկը, որը կա րողա նա ա րտ ա գրել դրա նք (թ դ թ . 1 0 3 , գործ 9 . վ ա վ . 7 , 1 1 )։ Ա յս գ ո ր ծ ո վ գր ա ղ վ ո լմ են նա և Նևր­ սես Ա շտ ա բա կ ե ցի ն և Մ /ղ ք ի ս եդ ե կ ք ա հ ա ն ա Ղ ա մ ա ղ յա ն ը ։ 1 8 1 5 թ . Ն. Ա շ ֊ տ ա ր ա կ և ց ի ն ա ռ ա ն ց կ ա զ մ ե լ ո ւ Լ ա զ ա ր յ ա ն ն ե ր ի ն Ւ. ո ւ ղ ա ր կ ո ւ մ Վ ա ր դ ա ն մ ե ծ ի և Մ ա տ թ եոս Ո ւոհա յեցու պ ա տ մ ո ւթ յո ւններ ի ր նդօրի նա կ ո ւթ յոլններ ր և չի երա շ­ խ ա վ ո ր ո ւմ , որ մի ձեռա գրի հիմա ն վրա կա տ ա ր վա ծ ա յդ բնդ օր ի նա կ ո ւթ յո ,ն - ները հա րա զա տ կլինեն բն ա գ ր ի ն , Նա խ նգրում Լ կ ա զմ ել տ ա լ դրա նք և ապա հա նձնել Ռ ումյա նցևին (թ դ թ . 103, գործ 9, վ ա վ . 4 5 , 4 7 )։ *Ж ♦ Լա զա րյա նների ա րխ իվր հա րուստ նյո ւթ Լ պ ա րունա կում 19-ր դ դա րի ա ո ա ­ ջին կեսին տ եգի ունեցա ծ պ ա տ մա կա ն ա նցուդա րձերի մա սին, 110 թդթա պ ա - նա կի X 15 գործում հա վա քվ ա ծ են հա յրենա կա ն պ ա տ երա զմի հ ետ կա պ վա ծ ն յ ո ւ թ ե ր ը , ա յ ս տ ե ղ գ տ ն վ ո ւ մ ե ն Ա լ ե ք ս ա ն դ ր 1 ֊ի , Ր ա ր կ լ ա յ դ ե Տ ո Ա ի ի , >1ո ։ - ա ուզովի հ րա մ ա ններ ը, Մ ո ս կ վ ա յի զի նվ ա ծ ուժերի գերա գույն հրա մա նա տ ա ր Ռ ա ստ ոպ չինի, Ս. Պ ետ ևրբուրգի զի ն վ ա ծ ուժերի գերա գո,յն հրա մա նա տ ա ր Վ յա զ մ ի տ ի ն ո վ ի գր ութ յուննե ր/։: 1 0 2 թ ղ թ ա պ ա ն ա կ ի X՛ 17 գ ո ր ծո ւմ զետ ե ղ վ ա ծ Հա րութ յուն Լա ղա րյա նի ն ա ­ մա կներում ա րտ ա ցոլվա ծ են պ ա տ երա զմի ա ռա նձին դրվա գները, Եվրոպ ա - լո ւմ ռուսա կա ն զորքի ա ո ա ջխ ա ղա ցմ ա ն նկա րա գրութ յունները, դ իտ ող ութ յո ւն­ ներ՝ կա պ վա ծ հրա մա նա տ ա րութ յա ն ե Ա րա կչեևի ի շխ ա ն ո ւթ յա ն հ ետ , և ա յլն ։

Մ ա տ ենա դա րա նի Լա զա րյա նների ա րխ իվք I I I թղթա պ ա նա կք X 1 2 6 գործում զետ եղվա ծ են Կ ոնստ ա նտ ին Պ ա վլովիչի և Ն իկո/ա յի գր ա գր ո ւթ յո ւններ ը ' նվ իր վ ա ծ գա հ ա կա լութ յա ն հ ա ր ցի ն , 109 թ ղ թ ա ­ պ ա նա կի X 2 8 գո րծի 2 7 — 3 3 վ ա վերա գրերը նվ իր վ ա ծ են 121 գե կ ա բր ի ս տ ն ե ֊ րի դա տ ա վա րութ յա նը։ 1 0 6 թ ղ թ ա պ ա ն ա կ ի X 51 գո ր ծը գրեթ ե ա մ բո ղ ջո վ ի ն ն վ ի ր վ ա ծ է ոուս- պ ա րսկա կա ն պ ա տ ե ր ա զմ ի ն , Ա յստ եղ զե տ ե ղ վ ա ծ ե ն Լ ա ղա րյա նների թ ղ թ ա ­ կի ցն ե ր Ն. Ա յտ ա ր ա կ ե ց ո ւ, Մ . Ղ ա մ ա ղ յա ն ի , Ա ղա լո Մ ե լի ք դ ա յի ն ո վ ի , ի շխ ա ն Մ . Զ- Ա րղութինսկի - Ե րկա յնա բա զուկի և ա յլո ց նա մա կներլ, և ղրա նց հ ի ­ մա ն վ ր ա կ ա զ մ վ ա ծ Լ ա ղ ա ր յա ննե րի զե կ ո ւցա գ ր ե ր ը , Ա յգ զ ե կ ո ւց ա գ ր ե ր ը , ոը ժա մա նա կին Բ ենկենգորֆի միջոցով ն երկ ա յա ցվ ել են թ ա գա վ որ ի ն, հարուստ Ն յութ են պ ա ր ո ւն ա կ ո ւմ ' ն վ ի ր վ ա ծ ռուսա կա ն զո ր քի ա ռ ա ջ խ ա ղ ա ց մ ա ն ը և էջ- մ ի ,ս ծն ի վա նքի օ գ ն ո ւթ յա ն ը ւս,լսա կա ն բ ա ն ա կ ի ն , Ա ր ա ր ա տ յա ն դա շտ ի գ յո ւ ­ ղ ա ց ի ո ւ թ յ ա ն վ ի ճ ա կ ի ն , պ ա ր ս ի կ ն ե ր ի ղ ռ ր ծ ո ւ ն ե ո ւ թ յ ա ն ր 9 ' ա վ ր ի ղ ի , Դ ի լ ա ն ի, Լենքորա նի շրջա ններում, էջմ ի ա ծնի շրջա նի պ ա տ երա զմ ա կա ն գործողութ յուն- ներին, Պ ա սկեիչի ե Ա բբա ս Մ իրզա յի փ ո խ հ ա ր ա բերո ւթ յուններ ի ն, Օ ա վրիղի ա ռմա նը. Երևանի ըեը ղի գր ա վ մ ա նը , ե ա յլն , Ա րղութ ինսկի-Ե րկա յնա բա զուկի ն ա մ ա կ ն ե ր ը ն վ ի ր վ ա ծ ե ն Օ դե ս ա յո ւ մ ս տ ե ղ ծ վ ա ծ ,Ա ,ճ ա կ ի ն , Թ ո ւ ր ք ի ա յի հետ ունեցա ծ ե ունենա լի ք փ ոխ հա րա բերութ յունների հ ա րցին, Գ րիգոր ա րքեպ իս­ կոպ ոսի նա մա կները ւռւրեր են պ ա րունա կում սուլթա նա կա ն զորքերի շա րժմա ն ե ա յլ հա րցերի մա սին. Մի քա նի վա վերա գրերում խ ոսվում Լ հա յ վա ճա ռա կա նի ա նվա ն տակ ծ պ տ վ ա ծ Ա սէա ն Հ ա ր ո ւ թ յո ւ ն ո վ ի մ ա ս ի ն , ո ր ի ն հ ա ն ձ ն ա ր ա ր վ ա ծ է ր չ ե զ ո ք ե ր - կ ըր ների ն ա վ ո վ Օդե»ռայից մեկնեց Պ ո լի ս , մ ն ա , ա յն տ ե ղ ա յն ք ա ն ժ ա մ ա ն ա կ , մինչև ռուսա կա ն զորքերն ա նցնեն Դ ա նուբբ և թ ա գա վ որ ,, միա նա զորքին։ Նրա ն ա ռա ջա դրա նք էր ա ր վա ծ ա յղ ժա մ ա նա կ ա մ ի ջո ցո ւմ տ եղեկութ յուններ հա վա քել Պ ոլսի իրա դա րձութ յունների, ժողովրդի վիճա կի և ա յլ հա րցերի մ ա ­ սին, կա պ վել պ ա տ րիա րքի հետ և նրա ն հա ղորդե, ռուսա ց թա գա վորի դեպի Հա յ ժողովուրդն ունեցա ծ բա ր յա ցա կա մ ո ւթ յա ն հա վա ստ իքները (թ ղթ - ՚ 06, ղոբծ 51. վա վ. 1 4 5 — 148), Ա րխ իվի մի շա րք փ ա ստ ա թղթերում խ ոսվում է Կովկա սի լեռնցիներին խ ա ղա ղեցնելու ե նրա նց նվա ճելու հա րցերի մա սին (ղեներ ա լ Կրասովսկու կա րծիքը, փ ոխ ա րքա Վ որոնցովի կոչը Դ ա ղստ ա նի բնա կի չներ ին, և ա յլն ). Ո ւշա գրա վ % որ երբ 1 8 3 8 թ . գեներա , Գ ոլովինբ Կ րա սովսկուն գրա ծ ն ա ­ մա կում բողոքում է իր վիճա կից (կ ա պ վ ա ծ լեռնցիների ա րշա վա նքների հետ ), իր պ ա տ ա սխ ա ն նա մ ա կ ում Կրա սովսկին նրա ն խ որհուրդ է տ ա լիս նա խ բ ա ­ րեկա մ ա կա ն հա րա բերութ յուններ հա ստ ա տ ել լե ռ ն ցի ն ե ր ի հ ետ , (ո ր ո վ ա վ ե ֊ ,ին կա րե,ի է ձեռք բե ր ե լ, քա ն զ ե ն ք ո վ ), և ա պ ա ' խ որհուրդ է տ ա լիս Յիցիա - նովի օրինա կով նրա նց մեջ հա մա խ ոհներ ձեռք բերել և ա յդ կերպ կա նխ ել ն ր ա ն ց յո ւր ա ք ա ն չյո ւր ք ա յլը (թ ղ թ - 1 0 8 , գո ր ծ 1 2 2 , վ ա վ . 1 3 — 1 6 ) , Ա յս նույն գործում պ ա հպ ա նվել են և գեներա լներ Կ րա սովսկու, Կ ոտ լյա րովս կոլ, Պ ա ս ֊ ./և ի չ ի , Ռ ի ղ ի ղ ե ր ի , Ֆ ո ն ղ ե ր ֊Օ ս տ ե ն ֊Ս ա կ ե ն ի .լր ա գ ր ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ը ' կ ա պ վ ա ծ 1 8 3 1 թվա կա նի լեհա կա ն դեպ քերի հետ ։ Լա զա րյա նների ա ր խ ի վ ում պ ա հպ ա նվել են ռուսերեն և ֆ րա նսերեն լ ե ­ զուներով հրա տ ա րա կվող ժ ա մ ա ն ա կ ի րո,որ նշա նա վոր թ ե ր թ ե ր ի ա յն հա մա ր-

3 0 6 Մ . Մ խ ի թ ա րյա ն ն ե ր ի հ ա է / ա ր ա ծ ո ւ ն ե ր ր , ո ր ա ե զ խ ո ս վ ո ւ մ Է կ խ է ի պ ա տ ե ր ա զ մ ի էէա ս ի ն ( թ ղ թ » I I I , զ ո ր ծ 7!) Ա ո ւր ի շ ն ե ր )։ Ժ ա մ ա նա կ ի րա զա րս/կա ն իրա դա րձութ յո ւնն երր ն ո ւյն պ ե ս , թ ե կ ո ւզ ւնւԻն չ ա փ ո վ , ի ր ե ն ց ա ն ղ ր ա ղ ս/ր ձ ո ւմ ն ե ն դ ա ե լ ա րքսքոքում: ճ ո ր ա ա //»ի ր ա կ ա ն Ռ ո ւ ս ա ս տ ա ն ի բ ա ր բ ե ր ի բ ն ո ր ո շ ա ր ա ա հ ա յ /// ո լ ք / յ ո ւ ն ն ե ր ի у Է Հ ո վ ա կ ի մ Լա ղա րյա ն ի ն ա մ ա կ ն ե ր ի ց մ ե կ ո ւմ ա ր/քա ծ ա յն կա րդա ղ րո ւթ յա նլւ, որ Մ ա բ ս ի մ ծ ա ո ա յի ն վա տ ք ա ր բ ի и/ա ա ճ ա ռ ո վ զ ի ն վ ո ր ո ւթ յա ն ո ւղ ա ր կե ն ( թ ղ թ . 1 0 2 , գո ր ծ 17, վսւվ. 1 1 5 ) ։ Ը մ բո ս տ ճորտ ին զինվոր ուղա րկելու միջոցբ , ս ա - կ ա յն չէ ր կ ա ր ո ղ ւիբկել ղ ր ա թ յո ւն ր , ե ա հ ա Ն ի կ ո լա յ 1 ֊ի 1826' թւքւսկա նի հ ր ա ­ մ ա նա գի ր ը դա լիս Հ հա ստ ա տ ելու սա րկութ յա ն մ ղ ձա վ ա նջի ց ա ղա տ վելու տ ե ն ­ չո վ վ ա ռ վ ա ծ ճորտ գյո ւղ ա ցի ո ւթ յա ն բ ե մ ե լը ։ Ա յդ հրա մա նա ղ բո վ Ն իկո/ա յ 1 - բ կ ա ր գ ա դ ր ո ւմ էր նա հա ն դա սլետ ն ե ր ի ն ՝ հ եբբե / սլտ տ վ ո զ ա յն լո ւր ե ր ր , թ ե ճ ո ր ­ տ ե ր ը Այե ս ։ բ է ա ղ ա ա ս / գ ր վ ե ն ։ Մ ի ա ժ ա մ ա ն ա կ կ ա ր գ ա դ ր վ ո ւ մ /. պ ա տ ժ ե լ դ ի մ ո ւ մ ­ ներ գրոգ ա նձա նց և վ եր ա կ ա նգնել խ ա զա ղ ա թ յո ւն ր երկրռւմ (թ ղ թ - 4 1 , գործ 1 2 6 , վ ա վ . 5 1 ) : Ա ր խ ի վ ո ւմ պ ա հ պ ա ն վ ո ւմ է Ն. Ռ եպ նինի դրությունը թ ա գ ա ­ վորին, որտ եղ նկա րա գրվում է մ ա լոռուսա կա ն գյո ւղ ա ցի ո ւթ յա ն ծա նր վիճա կը, հ ա /ւկ ե բի վ ճ ա ր մ ա ն հ ետ կ ասքվ ա ծ դ ժ վ ա ր ո ւթ յո ւ ն ն ե ր ը , դ յո ւ զ ս /ց ի ն երի ը մ բ ո ս - տ ա ցմա ն վւա ստ եբր: Ա ս/կա յն մ ի ա յն ռուս ի ր ա կ ա ն ո ւթ յա ն մ ե ջ ծ ա վ ա լվ ո ղ ա զա տ ա ս ի ր ա կ ա ն խ ո ֊ հերը չէին, որ հուզում էին կա ռա վա բութ յա նն ու նրա զաղաւք ա բա խ ոսներիԱ ։ Ա ն ց յա լ գ ա ր / 2 0 ֊ա կ ա ն թ վ ա կ ա ն ն ե ր ի ն ե ն ր ա ն ի ց հ ե տ ո Ռ ո ւս ա ս տ ա ն ո ւմ ռ ե ս ւ կ ֊ у ի ո ն մ ա բ ) ն ե ր կ ա յ ա ց ո ւ ց ի չ ն ե ր ի ն մ ա ա հ ո գ ե լ է ե վ ր ո ւղա կ ա ն ա զ ա տ ա խ ո հ ո ւ ­ թ յո ւն ը , որի ղ ե մ էլ у ա)։կա ն ա մ էին պ ա տ վ ա ր ն ե ր ս տ ե ղ ծե լ ռուս ի րա կ ա ն ո ւթ յա ն մ ե ջ։ Ա յս ա ռում ո վ խ իստ հետ ա քրքրա կա ն է էե ս ա բա բի ա յի ա ռա ջնորդ Գ ր ի ֊ ղոր արբե պի սկոպ ո սի մ ի նա մա կը, որը նա ուղղել Է Հովհա ննես ա րբեպ իս- կոպ ոսին (1 8 2 1 թ . ) ։ Ա յղ նա մ ա կ ո ւմ խ ո սելով հ ա րև ա ն երկբն ե ր ի բա զա բ ա կան ա ն ցո ւդ ա ր ձ ի մ ա ս ի ն , ն ա դ ր ո ւմ Է. « երկ ի րս մ ե ր ՝ խ ն ա մ օ ք ա մ ե ն ա կ ա լի ն ա ս ­ տ ո ւծ ո յ և ա ր դ ա ր ո ւ թ ե ա մ բ խ ն ա մ ա շ ա տ կ ա յս ե ր ն մ ե ր ո յ Ա ղե ք ս ա ն դ ր ո լ ՝ի ա ն ­ դ որ րո ւթ եա ն ե 'ի ա պ ա հ ո վ ո ւթ եա ն կ ա յ, և ե ս ս/սւհեսցԷ Տ է ր Հ ի ս ո լս ա զ ա տ ' հ ա ­ մ ա յն տ էր ո ւթ ի ւն ն ո ր ա 'ի տ ի ր ա ն ե ն գ մ ո լո ր ո ւթ ե ն է , ո ր բ ո լո ր Ե վ ր ո պ ի ո յ ա ր մ ա - տ ըն իմա ստ ութեա ն ա յն ո լ կուրա ցեա լ ջա նա ն նորա նոր օրինօք պ ա տ սպ ա րիլ և ղ չտ ր խ ո ր հ ո ւր դ ս ի ւր ե ա ն ց ա մ ե ն ա յն ո ւր եք ւիութ ա ն հ ա ս ո ւց ա ն ե լ ա ռ 'ի պ ա բծ ա ն ս վսւրկա նես/ք' թ է տիբանենգւււթքււն է կա տ ա րելութ իւն մ տ ա ց , գ ի ա ս ­ տ ուա ծ ա ս են' զտ մենեսինս հա ւա սա ր մա րդ կա ղմ եա ց, ը ն դէ՜ր պ ա րտ ի սմա ա ռ ա ւե լ լ ք ՚ն ի լ , բ ա ն զ մ ի ւ ս ն , և ա յլ ն » 1 8 4 8 թ . ռ և ո լյո ւց ի ա յի ն կ ա տ մ ա մ բ Լ ա ղա րյա նների բա ց ա ս ա կ ա ն վ ե ր ա բ ե ր ֊ մո ւնբն ա ր տ ա հ ա յտ վ ո ւմ է մի շա րք, թ եկուղ փ ո քրի կ , երա նգներով։ Ա րխ իվում պ ա հ պ ա ն վ ո ւմ է մ ի բ ա ն ա ս տ ե ղ ծ ո ւ թ յո ւ ն ' «ГО Л О С РУССКОГО» >քեբն ա գրո վ , որը գրվա ծ է ֆրա նսիա կա ն ռ և ո լյո ւցի ա յի ա րձա գա նքներից Ռ ոա ա սա ա նը հեռու պ ա հ ե լո ւ ն կ ա տ ա ռ ո ւմ ո վ 2։ Ն շա վ ա կ ե լո վ Եւքրոպ ա յի վ ա թ ո ր ի կ ն ե ր ը , ր ա ն ա ս տ ե ղ ծ ր ռուսներին կոչ է ա նում. Среди безумного волненья Храни раздуйный свой покой 1 Լ ա ղ ա ր յս ւ ն ն ե ր ի ա ր խ ի վ , ք/ ц / / . 1 0 5 , գ ո ր ծ 1 3 , վ ա վ . Տ Օ ։ ֊ Ն ո ւ յ ն ւ/ւ/ յ ՛ լ ո ս 1 , / / դ / / . 1 0 0 , գ ո ր ծ 3 5 , վ ա վ . 1 6 ւ

Մ աս,Լնաղ ա րս/հի Լազսւրրււններք արխիվր Հհ ա ն։գա տ ա ս նա մ յա կներո ւմ , երր ռևոլյուցիռն շա րժումները /ա յն շ ը ր ֊ շ ա ն ն Լ,։ 1 ն ը ն դ գ ր կ ո ւ մ , Լ ա ղ ա ր յա ն ն ե ր ը ա մ հ ն ք ա ն ը ք!ա փ ո ւ մ ե ն ի ր ե ն у ճ ե մ ա ­ ր ա ն ի ս ա ն ե ր ի ն Հ ե ռ ո ւ պ ա Հ ե լո ւ Հ ա մ ա ր ա յ գ շա ր ժ՛ո ւմ ն ե ր ի ց ։ Ա ր խ ի վ ա յի ն /ի ա ս - տ ա թ ղ թ ե ր ը խ ո ս ո ւ մ ե ն ը մ ր ո ս տ ո ւ ս ա ն ո ղ ն ե ր ի ն ճ ե մ ա ր ա ն ի ց ա ր ձ ա կ ե լ ո ւ և. Հ ա յ - ր ե ն ի ք ւսրւոսւրսեքոէ մ ա ս ի ն ։ Ժ ա մ ա նա կ ի Հ ա մ ա ր շա տ ։ոիպ ա կա ն Է մ ի ուրիշ օր ի ն ա կ ։ 6 0 -ա կ ա ն թ վ ա ­ կա ններ ին, Խ ա չա տ ուր Լա ղա րյա նի Ն իք/ցա յում գտ նվ ա ծ ժ ա մ ա ն ա կ , ր ա ր ոն Կ ո ր ֊ ֆ ը , նրա ն Լ ո ւղ ա ր կ ս ,մ «Ж И ЗН Ь Г р а ф а СпераНСКОГОЛ գ ի ր ր ը և ը ա ն կ ո ւթ յա ն Հ ա յտ ն ո ւմ . որ ա յն տ ա րա ծվի ա րտ ա սա հմա նում ա պ րող ռուսների մեջ. «Ինձ շա տ Հա ճելի կլիներ, եթե ա յղ դիրքը տ ա րա ծվեր մ եր Հա յրենա կի ցների մեջ' ա ր տ ա ս ա Հ մ ա ն ո ւ մ , — դ ր ո ւմ /; ն ա ։ — Ա մ ե ն ի ն չ չ է , որ ն ր ա ն ը կ ա ր ո ղ ե ն կ ա ր դ ա ր Ա յ ն տ ե ղ ւ է ի ա չ ն /// ա մ ֆ / I ա ն 1 ր 1»ն Ռ ա ս ա ս ա ա ն ի մ ա ս ի ն ս : Ա րխ իվի վւա սպ ա թ ղթ երում խ ո ս վ ո ւմ Է Ռ ուսա ստ ա նի ղա ղութ ա յին ք ա ղ ա ­ քա կա նութ յա ն մա սին, որը կ իր ա ռվ ում Էր մա նր ա զգութ յունների ն կա ս,մ ա մ ը ։ Ա յս պ ես , օրինա կ ռուսա կա ն կա ռա վ ա ր ո ւթ յա ն գերիշխ ա նությո ւն ր Կովկա սում Հա ստ ա տ ելու Հա րցին Է նվ իր վ ա ծ 1 1 2 թղթա պ ա նա կի, 4 2 գործի 41 վ ա վ ե ր ա գ ի ֊ ր ր : Ա յստ եղ խ ո ս վ ո ւմ Է Կ ովկա սում ցա ր ա կ ա ն կա ռա վ ա ր ո ւթ յա ն տ իրա պ եա ու- թ յո ւն ն ա մ րա ցն ելո ւ, տ եղի բն ա կ չո ւթ յա ն ը կա ռա վ ա ր ո ւթ յա ն Հետ կա պ ելու, ա ր ֊ տ ա ս ա Հ մ ա ն յ ւ ս ն (Гվ տ ա ն գ ա վ ո ր я գ ա ղ ա փ ա ր ն ե ր ի ց ն ր ա ն ց Հ ե ռ ո ւ պ ա Հ ե լ ո ւ Հ ա ր - д երի մ ա ս ի ն ։ Մ ի ա ժա մ ա նա կ ա ռ ա ջա ր կ վո ւմ Է Լա ղա րյա ն ճ ե մ ա րա նում և՛ ռուս ժո ղո վր դ ի, ե ՛ կ ո վ կ ա ս յա ն Ժ ողովուրդն երի ղա վ[ա կներիյ Կ ովկա սի Հա մ ա ր ա ս ­ տ իճա նա վորներ պ ա տ րա ստ ել ե խուսա ւիել լեռնցիներին ռա զմա կա ն դիտ ելիը- ներ տ ա լուց: Լ ա ղա րյա նների ա րխ իվ], գրութ յունների, նա մա կների և դիմումների ի շ ֊ /սո ղ ողին մ ն ո ւմ Է ա յն , ո ր Հ ա յ ժ ո ղ ո վ ր դ ի Հ ա մ ա ր ա ն Հ ա մ ե մ ա ս , բ ա ր ե ն պ ա ս տ պ ա յմ ա նն եր են ս տ եղ ծվ ա ծ Ռ ուսա ստ ա նում և դեպ ի ա յդ երկիրն են դա րձնում իրեն/] Հա յա ցք ն երր՝ ա շխ ա րՀի տ ա րբեր ծ ա յր ե ր ո ւմ ց ր վ ա ծ Հա յե ր ը ; 1821 թ. մ ի դ ր ո ւ թ յա ն մ ե ջ Մ ա ն վ ե լ վ ա ր դ ս / պ ե տ բ խ ո յ ո ւ մ !; Ա ն ա /ո ւ ղ ի ա յի Հ ա յ ե ր ի կ ր ա ծ ծա նր տ ա ռա պ ա նքներ ի մ ա ս ի ն ' «յո թ ն ա գ լո ւխ վ ի շ ա պ ի », « գա ղա նս,ց յա լ ս պ ա ն ­ դ ա նո ցներ ո ւմ » և ն ր ա ն ց բո ւռն ցա ն կ ո ւթ յա ն մ ա ս ի ն ' Ա նա տ ոլի ա յի ց ա նցնելու Ռ ուսա ստ ա ն (թ ղ թ . 1 0 5 , գործ 1 1 , վա վ. 5 5 )։ Դ եռևս վա ղ ժա մ ա նա կներո ւմ Հ ա յե ր ի դեպ ի ռուսա կա ն կա ռա վա րութ յունն ունեցա ծ սերն ու Հա մա կրա նք/, դրսևորող փ ա ստ ա թ ղթ եր են Հա նդիսա նում Щ ,- 'է ի պ ո ս կ ա թ ո ղ ի կ ո ս ի կ ո ն դ ա կ / , Վ / ա դ ի մ ի ր 4 ֊ի ն ( 1 6 4 4 թ . ) և Ս ի մ ե ո ն կ ա թ ո ղ ի ­ կոսի կոնդա կը Պ ո տ յո մ կ ի ն ի ն (1 7 8 0 թ . ) ։ Ա յդ կոնդա կներ ում բո ղ ո ք ե լո վ Հ ա յ Ժողովրդի և Ա թոռի ծա նր վիճա կի ց, կա թողիկոսները խ նդրում են ուշա դիր /ի - նել Հա յեր ի ն կ ա տ մ ա մ բ: Մ ի ա յլ, ա նծա նոթ Հեղինա կ 1 7 8 0 թ . Ս ուվոբովին դրա ծ ա նստ որա գիր ն ա մ ա կ ում խ ոսում Է Հա յա ս տ ա նը թուրքա կա ն և պ ա րսկա ­ կան, բ ռ ն ա կ ա լա կ ա ն լծ ի ց ա զա տ ա գրելու, և նր ա ն ա ն կ ա խ ո ւթ յո ւն տ ա լո ւ Հ ե ռ ա ­ նկարների մա սին (թ գ թ . 109, գործ 22, վա վ. 3 4 ),. Լա ղա րյա նների ա րխ իվ], բ ա ղ մ ա թ ի վ գո րծեր ում զ ե տ ե ղ վ ա ծ են ռուսա կա ն թ ա ղ ա վ ո ր ն ե ր ի բ ա զ մ ա թ ի վ Հ ր ո վ ա ր տ ա կ ն ե ր ը , ո րո նք տ ր վել են Լա զա ր յա ն ն երին և Ռ ուսա ստ ա նի Հ ա յա բն ա կ քա ղ ա քների ր ն ա կ չա թ յա ն ր , Ա յդ ի մ ա ս տ ո վ ուշա ­ դ րո ւթ յա ն ա րժա նի Է Հա տ կ ա պ ե ս 1 3 6 թ ղ թ ա պ ա ն ա կ ը , որտ եղ զ ե տ ե ղ վ ա ծ են Լա զ ա ր յա ն ն ե ր ի ն տ ր վ ա ծ ր ՚ղ ո բ Հ ր ո վ ա ր տ ա կ ն ե ր ն ու ֆ ե ր մ ա ն ն ե ր ը ։

368 Մ . Մ խ իթ ա րյա ն Ա ր խ ի վ ո ւմ կա ն նա ե Լ ա զա ր յա ն ն երի ելքի ե մ ո ւտ ք ի հա շիվները ( թ ղ թ 1 2 4 , զո ր ծ 1 3 7 ), զ ա ն ա զ ա ն ը ն կ ե ր ո ւթ յո ւն ն ե ր ի հ ա յտ ա ր ա ր ո ւթ յո ւն ն ե ր , գ ր ա վ ա ­ ևճ ա ռ ա ն ո ց ն ե ր ի ց ո ւ ց ա կ ն ե ր , հ ա յ տ ա ր ա ր ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր , ո ե կ լ ա մ ն ե ր ա յ/Ն ( թ ղ թ . 121, զործ 5 3 , 107, թզթ. 122, զործ 9 1), Ա րխ իվում զգա լի տ ոկոս են կա զմում և զա վա նա րա նա կա ն նյո ւթ եր ր։ Հ ո վ ֊ Հա նն ես և Ն երսես կաթ ո զի կ ոս ներ ր բ ա զ մ ի ց ս զիմե/ են Լ ա զա րյա ններին' ռ ո ւ­ սա կա ն մ ա մ ո ւլո ւմ հ ա յ հ ա վ ա տ ի դ ե մ տ պ ա դ րվ ո զ հ ո ղ վ ա ծն ե ր ի հ ա ր ց ո վ ։ Ա յս կ ա պ ա կ ցո ւթ յա մ բ հա յ եկեղեցու դա վա նութ յա ն մա սին ղրվեէ են բա զ մ ա թ ի վ ուսումնա սիրութ յուններ, որոնք պ ա հպ ա նվում են ա րխ իվում, Դ ա վ ա ն ա բա նա ­ կա ն նյութ երր գե ր ա զա նցա պ ե ս ա մ փ ո փ վ ա ծ են 114 թ ղ թ ա պ ա ն ա կ ի 3 2 , 8 6, 1 1 5 թ ղ թ ա պ ա ն ա կ ի 2 6 , 1 1 7 թ ղ թ ա պ ա ն ա կ ի 2 3 I, ա յ լ գ ո ր ծ ե ր ո ւ մ ։ Լա զա րյա նների ա ր խ ի վ ի ն յո ւթ ե ր ի ուսումնա սիրութ յունը կօժա նդա կի մեր գիտ նա կա նների ստ եղծա գործա կա ն ա շխա տ ա նքին և նոր փ ա ստ երով կհարրս- տ ւսցնի հ ա յ ժողովբդի պ ա տ մո ւթ յա նր ն վ ի ր վ ա ծ նրա նց ո ս ,ո ,մ ն ա ս ի բ ո ,թ յո ,ն ֊ ներր, М. М ХИ ТА Р#И ЛАЗАРЕВСКИ Й АРХИВ МАТЕНАДАРАНА Р езю м е В 1956 году М атенадаран получил из Гос. публичной библиотеки им. М ясникяна часть архива князей Л азаревы х, хранившегося ранее в М оскве, в Л азаревском Институте восточных языков. М атериалы этого архива в основном отраж аю т события политической и общест­ венной ж изни России и Армении первой половины X IX века. В сообщении говорится о материалах, касаю щ ихся деятельности и связей О ваким а и Х ачатура Л азаревы х, об основании Л азаревского Института восточных языков, о вопросах, поднятых в письмах Л а за ­ ревых, с одной стороны, армянских католикосов, епархиальных на­ чальников и деятелей культуры — с другой. О собое внимание уделено документам, освещ аю щ им жизненные условия армянских жителей города Н -Н ахичевань, Кизляр, М оздок, А с т р а х а н ь , и т . п. Н а основании материалов архива автор попытался охарактеризо­ вать армянских деятелей того времени: Н. Аштаракеци, А. Аламда- ряиа. Г. П атканяна, М . Саллантяна и др. В статье говорится такж е о документах, изображ аю щ их события, связанны е с Отечественной войной 1812 года, с русско-персидской войной 1826— 1827 гг. и присоединением Армении к России.

РШ Я -РЬР ԵՎ 1'՚ 'Ա1'Գ|քԱՆՈիԹ8ՈԻՆՆ1;1'

ք

ՀԱՅԿԱԿԱՆ Ш Н Ь ՄԻՆԻՍՏՐՆԵՐԻ ՍՈՎ.ԵՏԻՆ ԱՌԸՆԹե^ ՀԻՆ սեՌԱԳՐՍՐԻ ԳԻՏԱ -»եՏԱ 9.Ո ՏԱ ԿԱ Ն ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ _ «ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆ, ԵՐԵՒԱՆ ԲԱՆԲԵՐ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ 19 6 0 .V 5 С. АРЕВ1И АТЯН Д В А Д Р Е В Н И Х Ф И Л О С О Ф С К И Х Ф Р А Г М Е Н Т А — «Р И Т О Р , О П РИ РО Д Е» и «Ф И Л О С О Ф С К И Е О П Р Е Д Е Л Е Н И Я » В истории армянской философской мысли так назы ваем ой греко- фильской школе, как известно, принадлежит вы даю щ аяся роль. На протяжении сравнительно короткого периода, с конца V до второго д есяти л ети я V II в е к а п р ед стави тел ям и этой ш колы бы ли с о зд а н ы цен нейшие труды по философии, грамматике, историографии, риторике и другим отраслям древней науки. Не менее важ ное значение в станов­ лении армянской научной мысли сыграли их классические переводы на армянский язы к трудов выдаю щ ихся представителей античности ֊ Аристотеля, П латона, Дионисия Фракийского, Теона Александрийско­ го, Тимоф ея Э лура, 11орфнрия. Ф и лона А лександрийского и других. Бла годаря этим переводам армянская мысль приобщилась к сокровищни­ це древнегреческой науки и вклю чилась в орбиту передовой культуры своего времени. Философская литература составляла значительную часть продук­ ции, оставленной эллинофилами. С ю да входили не только переводы трудов крупнейших представителей античной философии, но и много­ численные учебные пособия, компиляции, компендиумы и словари по философии и риторике. К числу трудов, вы ш едш их из-под пера представителей греко­ фильской школы, относятся и два впервые публикуемых ныне фило­ софско-риторических ф рагм ента «Ритор, о природе» и «Ф илософские о п р е д е л е н и я » 1. Э т и т е к с т ы п р е д с т а в л я ю т с о б о ю р е д к и й с о х р а н и в ш и й с я образец древней философской литературы учебного характера. Ред­ кий, потому что как в свое врем я, так и впоследствии, отнош ение к подобной литературе, имевш ей подсобный, учебный характер, не отли­ чалось бережностью, как то было в отношении трудов Аристотеля, Порфирия и других, находившихся в центре внимания армянских фило софов на протяжении всего средневековья. П убликуемые нами тексты, по всей вероятности, являю тся фраг­ ментами древних, более объемистых философско-риторичеоких учеб­ 1 О них впервы е упоминает Л . Хачикян в своем предисловии к публикации со ­ чинения З е ь о н а «О п ри ро д е», с м . С б орн и к н аучн ы х м атер и ал о в М а т е н а д а р а н а , № 2, Е р е в а н , 19*19, с т р . 7 0 ( н а а р м . я з .) .

372 С. Аревшатян ных пособий. Об этом свидетельствую т отрывочный и краткий харак­ тер затраги ваем ы х в тексте вопросов, неожиданные переходы от одной проблемы к другой, отсутствие в изложении вводных, обобщ аю щ их и заключительных слов, а такж е их несомненная компилятивность. При рассмотрении этих текстов создается впечатление, что их составитель преследовал одну цель — сообщ ить изучающим философскую науку сам ы е необходимые сведения по тому или иному вопросу, не вникая в подробности, собрать вы сказы вания классиков античной философии — П латона, Аристотеля и Зенона по каж дой затрагиваем ой теме, дабы гем с ам ы м облегчить их усвоение. О ба публикуемых фрагмента, как мы полагаем, являются пере­ водами с греческого. О б этом свидетельствуют, во-первых, своеобраз­ ный грекофильский язы к данных текстов, характерный для литератур­ ной продукции эллин оф ильской ш колы , изоби ли е грецизм ов, искус­ ственных и новых словообразований и нашедший здесь, как и в дру­ гих памятниках этой школы, принцип буквального, материального перевода. Во-вторых, об этом говорит сам о содержание публикуемых фрагментов, целиком связанны х с греческим миром, с греческой фи­ лософией. Здесь мы встречаем многократные ссылки на Аристотеля. Платона, Зенона, Гераклита, изложение их высказываний, примеры из греческой жизни, и ни одного упоминания имен, ф актов и явлений из а рм янекой действнтел ьности. Анонимный автор этих текстов, в особенности составитель «Ф и ­ лософских определений», является приверженцем неоплатонизма. В его сочинении наш ло свое яркое вы раж ение характерное для неопла­ тонической философии сочетание отдельных сторон учений П латона. Аристотеля и стоицизма с христианским гностицизмом. П еревод на армянский язы к этих текстов не случаен. В Армении V V II веков неоплатонизм был одним из основных направлений в фи лософпи. Синкретическое сочетание отдельных сторон учений Аристо теля, П латона и стоицизма на идеалистической основе, нашедш ее свое вы раж ение в ныне публикуемых текстах, явилось причиной того, что армянские неоплатоники обратили на них свое внимание и перевели на дрезнеармянскии язык. П еревод обоих ф рагментов относится к последнему, третьему пе­ р и о д у д е я т е л ь н о с т и г р е к о ф и л ь с к о й ш к о л ы 1. О б э т о м г о в о р и т а н а л и з языковых особенностей публикуемых текстов. В них содерж атся тер­ мины, которые были созданы в первый и второй периоды деятельно­ сти указанной школы и часть которых удерж алась в эллинофильской терминологии третьего периода. Кроме того, в публикуемых фрагмен­ тах имеются слова и понятия, созданные лиш ь в третий период и упо­ треблявшиеся начиная с этого времени. Такими терминами являются բնութ իւն, գիտ ութ իւն, հուսո զա կա ն, զօրութ իւն, ա ննիւթ , րն գունա կ, թ ուա կա - 1 См. Я . М а н а н д я н . Грскофнльская ш кола и этапы ее развития, В ен а.1928 (н а арм . аз.}

Д ва древних философских фрагмента նութիոն, իմա ստ ա սիրութիւն, քա ղա քա կա ն И Д р . Э Т О Т фЭКГ С н есом ценно­ стью свидетельствует о том . что указанны е тексты, являю щ иеся про­ дуктом грекофильской школы, могли быть переведены лиш ь в третий, последний период деятельности школы, то есть в конце VI в начале VII веков. Д анны е ф рагменты по языку родственны с переводом трак­ тата Зенона «О природе», который был переведен с греческого такж е в т р е т и й п е р и о д д е я т е л ь н о с т и г р е к о ф и л ь с к о й ш к о л ы 1. Публикуемые ныне фрагменты «Ритор, о природе» и «Ф илософ ­ ские определения» содерж атся в фонде армянских рукописей Научно- исследовательского института древних рукописен - «М атен ад ар ан > •ф и Совете М инистров А рм С С ! в восьми рукописях. Они входят в обширную компиляцию, составленную приблизительно в X II веке и за­ ключающую в себе отрывки из философских и богословских трудов разных веков. Этот больш ой компилятивный труд дош ел до нас под а г л а в н е м \" Գ ր ի '/«/»/' հ ր ո ւււս ւղ էմ ա ղ ա յ Ս ա հ մ ա ն ր ւր ո ՚նսորււնք ա ր ա ււրոշհ ա ;ք /п т / սրրոց հ ծ ա յր ա ղ ո ի ա պ հ ա ա // յւա ր ս ւ/ս տ ա ր ր 1,րա կ ա ), I։ ա յք հ ա յ, անւսանց» {«Григор Ерусагем ацн (И ерусали м ски й ). Различны е опре­ деления многообразны х терминов, вы сказанны е святы ми и учеными в а р д а п е т а м и » )2. О б а п у б л и к у е м ы х н ы н е д р е в н и х ф р а г м е н т а в м е с т е со своими заголовками вкраплены в эту больш ую компиляцию и состав­ ляю т незначительную часть ее объем а. В о всех восьми рукописях они приводятся вместе, сперва «Ритор, о природе», затем «Философские определения». Д л я публикации текста ф рагм ентов из восьми рукописей мы вы брали три наиболее хорош о сохранившихся списка — рукопись № 3082 (переписана в 1267 г., текст публикуемых ф рагм ентов зан и м ает стра­ ницы 437 6 - 4 4 2 б ) , Л? 1980 (п ер еп и сан а в 1391 г., стр . 269 а — 2 7 8 а) и Л в 464 (п ереп и сан а в 1731 г.. стр. 201 6 — 212 а ) . П утем сличения этих трех рукописен нами бы л составлен критический текст, который мы и перевели на русский язы к. В разночтениях критического текста руко­ п и с ь Мо 3 0 8 2 о б о з н а ч е н а б у к в о й А . Л » 1 9 8 0 В . Л® 4 6 4 С. П убликуемые тексты и их русский перевод дадут историкам фи­ лософии и филологам представление о переводной учебной фило­ софской литературе ранне-феодалыю й Армении и явятся допол­ нительной деталью для уточнения путей становления армянской фило­ софской мысли средних веков. См. Л . X а ч и к я и, Армянский перевод груда Зенона «О природе». С . А р е в - ա а ւ я )1, Т р а к т а т З е н о н а - С т о и к з « О п р и р о д е » и е г о д р е в н е а р м я н с к и й п е р е в о д . « В е с т ник М атен ад ар ан а». т . 3 , Е р еван . 1956. շ См. Ф илософ ские труды в арм янских рукописях М атен адаран а (К раткий би б­ л и о гр аф и ч е ск и й у к а з а т е л ь » . « В е с т н и к М а т е н а д а р а н а » . т. 3 . 195(1. с т р . 106 -407

*74 С . А р е в ш а т я н ՃԱՐՏԱՍԱՆ* Ցսւղագս բնութեան Բան և иա հմա ն Ա րն ութիւն ղմիոջէ ա սին, և սա ոպ ա ր ա նի ր ն ո ւթ ի ւ֊ ն ը դ ' բ ա ն ս ւ թ ի ւ ն , ո ր Է ա յս ' ֊ո ր ի ն չ ա ս ի ն զ ո ւ մ ե ք Է յի ւ ր տ ր ա ն չի ւր ո ւ մ ե - •' ք է յէ ւս կ ա ց ս , ա ո ի յա յա ն ե լ ղ ա ն ա զ ա ն ո ւթ հա ն զօ ր ո ւթ ի ւն յի ւր ա ք ա ն չ/ո ր ո - ց ր ն զո յա ցս ւթ ի ւն, սր ո ց յա սիլն ցուցսւնի Էութ իւնն, ղորմէ ա սին, որ են ա յս ՛է ր ի կ ֊; Կ ե ն դ ա ն ի ' ա ն ս կ ի զ բ ն , ա ն մ ա ր մ ի ն , ա ն տ ե ս , ա ն ս ա հ մ ս /ն և լի , բ ա ն ա կ ա ն , մ ւ ո ա ւ ո ր , ա ն ա յ լ ե լ ի , ա ն էի ուի ոքս I.լ ի , ա ն մ ե ղ , ա ն մ ա հ , ա յ ս բ ա ս ֊ ա ո ւ ա ծ ա յ ի ն բ : Ի ս կ I/ե ն ղ ա ն ի ս կ զ բ ն ա ւ ո ր , ա ն մ ա ր մ ի ն , ս ա հ մ ա ն ե լ ի , բ ա ն ա - 1 0 կ ա ն , մ ս ւա լո ր , ա յլ ա յլե լի , վ,ովաքսելիք ղժուԱ քրա մեղ, ա ն մ ա հ , սւյսբ հ ր ե շ- էոակւսց; Իսկ կ ե ն դ ա ն ի սկզբնա ւո ր , տ ե ս ա ն ելի , սա հ մ ա նե լի , բա ն ա կ ա ն , մ т и п որ, ա յլա յլե լի , դիւրա մ ե ղ , մ ա հկ ա նա ցո ւ, ա յս բ մ ա բդ կ ա յի ն ք : Իսկ կենղա նի սկզբնա ւոր, մա րմնա կա ն, սա հմ ան ելի , ա նբա ն, ս/նիմա սա , ա յ/ ֊ ա յլե յի , ւիովւոիսելի, ա ն մ ե ղ , մ ա հ կ ա ն ա ց ո ւ, ա պ ա կ ա ն ա ց ո ւ, ա յս ա նա սունդ /<> ե ն : 1Լ ա ս ն զ ի ա ս ի լ ն ղ ս ո ց ա ձ է ' զ ո վ ո ր ե ն , ս ո յ ն պ է ս ե ա յ / ր ն , ղ ո ր ի ն չ ա ս ի ն ղում երեա ցն, և նորա են բնութիւնը։ Իսկ կենդա նի սկզբնա ւոր, մա րմնա կա ն, տ եսա նելի, ա նբա ն, ա նմիտ ա յ / ա յ լ ե / ի , էիո էի //ի ։ ե / ի . ա ն մ ե ղ , մ ա հ կ ա ն ա ց ո ւ , ա պ ա կ ա ն ա ց ո ւ , ձ ե ո ն ը ն ղ ե լ . ա յս ի ն ք ն ' ա ն ա ս ո ւն ւկենղ ա ն ի ք ։ Ի սկ բ ջ ա ւզ ն դ ն ե լո վ ի վ ե ր ա յ ս ո ց ի ն , զա ր 2 0 ջա ոմ ւցն ա ս !;: Ի ս կ բ ւս ո ւս չա ւզն դ ն ե լ ո վ , ղ ո չ ի ։ ա ր Էն ա ս ի : Ի ս կ /ս ր /ս ն ջ ա ւզ ՚հ դնելով' ղձիոցն ա սէ, իսկ խ ա ո նչա լղ ն' զիշ/ւցն: Իսկ պ ա պ ա չսողն՝ զա ,- ե ի ց ն : Եւ յե ւո ա յս որ ի կ դնելով յե ս , ա պ ա կա նա ցուին զա նճ եո նբնղ ե լն, ասի ա յս ո ս ի կ ղ վ ա յր ե ն ե ա ցն ե զզա զա ն ա ց: Իսկ դա րձեա լ դ ն ելո վ ի վ եր ա յ ( ա նյ ձ ե ո ն բն ղ ե լի զ զ/սա ոնա չա ւ զ ն , նշա նա կէ ղա րջուցն: Իսկ զմ ո նչա ւզն ե զ դ ո - 2 5 չս ս ղ ն ' ս ա ո ի ւծո ււյն մ ի ա յն ; Ի սկ դ ն ե լո վ յեւո ա պ ա կ ա ն ա ց ո ւի ն ( ւ \" լ ղ ։\"Կ ւ՛) ջրա յին զբո վ ա նղ ա կ ս ն ա ս է։ Իսկ ջրա յին թ եա ւոբ՝ զհա ւուցն ա սէ։ Իսկ թ ե- վա տ եա լ Ա թ ես/ւոր' ղ ձկ ա ն ցն ա սէ: Իսկ զո ւգ ա կ * ս ա նս։ա ր ղրովա նղա կ ջրա յին ղ եո ն ո ցն ա ս է: Իսկ դա րձեա լ յե ս , ա պ ա կա նա ցուին ցա մ ա ք ա յի ն զե ռո ւն ' ղբովա նդխ կ մտ նունցն ա սէ, ղոա նա լորսն ե գոչ ն ո յնպ ի ս ի ս ն• ՏՕ Իսկ սողուն գ ն ե լո վ գ ա ն ո տ ի ց ղ ե ո ն ո ց ն ա ս է, ի ս կ թունա ւոր ս ո ղ ո ւն ' ղօձսն Իսկ ո տ նտ ւոր թունա ւոր' զկա րի ձս ն: Իսկ յե տ ա յս ց թ ե տ ւս բ զա մենա յն հ ա ւս ն , իսկ ձ ե ո ն ը ն ղ ե լ գա նա սունւձ։՛' ա ս է . ի ս կ ա ն ձ ե ո ն ր ն ղ ե լ' ղ վ ա յբ ե - նեա յյնл В & սւրա ա սա նա կա ն* ֊ Д ա բ դ 4 1 В ղ ա ւղա կէ 1 Л ղա նա սունն:

Дв;? д р евн и х философских ф рагмента РИТОР О ПРИРОДЕ Понятие, определение и природа сказы ваю тся об одном и том же. И природа по этимологии (на основании этимологического анализа) означает разум (понятие), а именно: то, что говорится о чем-либо из отдельно взятых сущих, говорится для выявления различия— возмож но­ сти каж дого сущ его, выявление чего показы вает сущ ность (каж дой ве­ щ и), о которой идет речь. Н апример: ж ивое сущ ество безначальное, бес­ телесное, невидимое,- неопределенное, разум н ое, о б л ад аю щ ее мы ш ле- ш е м . пеис.’л а з н м о е , н е и з м е н н о е , б е з г р е ш н о е , б е с с м е р т н о е — э т о с у т ь с у щ е ства божественные. А живое существо, имеющее начало, бестелесное, определимое, разумное, наделенное мышлением, искази мое, изменяю ­ щееся, с трудом впадаю щ ее в грех, бессмертное — это ангелы. А живое существо, имеющее начало, видимое (телесное), определимое. * разумное, наделенное мышлением, изменяющееся, легко впадаю ­ щее в грех, смертное — это люди. А живое существо, имеющее н а­ чало. телесное, определимое, неразумное, безрассудное, исказимое, из­ меняемое. безгрешное, смертное, уничтожимое- это (бессловесные) жи зотные. Таким образом, высказывание о них (вы являет)— кто чем яв­ ляется. Точно так ж е и насчет других (сущ еств); когда что-либо гово­ рит о них (чем они являю тся), т о говорят об их природе. А ж ивое существо, имею щ ее начало, телесное, видимое, неразумное, безрассудное, исказимое, безгрешное, смертное, уничтожимое, приручен­ ное— это (домаш ние) бессловесные животные. Н о если ко (всему) этому прибавить мычащее, то (это будет) сказы ваться насчет крупного рогатого скот а. Если ж е прибавить блею щ ее, то это будет сказы ваться об овце. А если рж ащ ее, то— о лош адях. А кричащее— об ослах. Прерывисто блею ­ щ ее— о козах. И если вслед за этим после уничтожимого ставится неприрученное, то тем сам ы м говорится о диких животных и зверях. А если ещ е к неприрученному прибавляется буркаю щ ее, то тем самы м обозначаются медведи. А ревущее и рыкаю щее — только о львах. Если же после уничтожимого прибавляется плаваю щ ее, го говорится обо всех водных сущ ествах. А если к водному прибавляется крылатое, то речь идет о птицах. А чеш уйчатое и к р ы л ато е— о ры бах. А подводное пешее ֊ обо всех водных пресмыкающихся. Если ж е после уничто­ жимого прибавить сухопутное пресмыкающееся, то это говорится обо всех насекомы х, к ак пеш их, т а к и других (т. е. безногих). П ри бавл яя ж е ползучее, говорится (только) о безногих пресмыкающ ихся, а ядо­ вито! ползучее о зм еях, а пешее ядови тое— о скорпионах. Затем крылатое говорится обо всех птицах, прирученное— о (домашних) животных, а неприрученное — о диких животных.

370 С . Аревшатян Ш Ц Ш Ш ? ՓԻԼԻՍՈՓԱ8ԱԿԱՆՔ Иա հ մ ա ն դ նե լուէ ի մ ա ս տ ա иի ր ա կ ա ն լ՛ա ն ք *, ա յս ի ն ք ն ր ան սւկ ա հ ի , ր ա րււ (ա կ ա ն ի և դ ա մ ե ն ա յն դ ո ր ծ տր ա մ ա ր տ ն ա կ ա ն ի , և զ ն ի ւթ ն ե ո ա կ ի ո ւն ա - կ/ք՚ւթ և ա մ բ հ ա տ ե ա լ և ր յե ա լ ի բ ն ա կ ա ն ա ց , ր ա ր ո յա կ ա ն ա ց , ր ս /ն ա կ ա ն ա ց 5 ս ա հ մ ա ն ի ց , ր ա ր ի ո ք են թ ա դ բ ե ա ր ն ա խ ' դ րս /հ ա կ ա ն ա ց ն3 ս ա հ մ ա ն ս : Եւ ահա ի ս ա հ մ ա ն է ս կ ո տ ն Ալի է: Ս ա հմա ն է րստ Պ զա սա նի ր ա ն ի սեռէ ե ի տ ա րր երութե ն է . ե կաս տ ա ր բե ր ո ւթ ե ա ն դ , մ ե կ ն ո ղ ա կ ա ն է ո ւթ ե ա ն ց , բա ն ի ;) իրա ւ;։ Իսկ ր ս տ Ա ր ի ս տ ո տ ելի ՝ բ ա ն , ո բ դ ի ն շէրն զո լ յա յա ն եզս վ ղինլ ղ ո լո յն , )0 ղ ի ն չե ն հա ւա սա ր կա րողյոթ ե ա մ բ: Իսկ րստ Զ ե ն ո ն ի ' բա ն րստ վերլուծութեա ն կա տ ա րողին յա ո ա ջ բերեր Իսկ ենթա դրութիւն է ր ա հմ ա ն ում), դա ղա վ։ա րա լ, կ ա մ տ կա ր ս ա հ մ ա ­ նումն։ Իսկ սա ա ղ ա բա նութ ի ւն է ուղղութիւն ի ր ի , քա ն զի ն ո յն երկ ո քի)։ ե ն ֊ 15 թ ա կա յիւն ցո ւցո ւմ ն ի ր ի . ն ե ր մ տ ա ծո ւթ ե ա մբ ա նուա նա կոչութեա ն: Ա ո սա հմա նումն է' մ ա րդ կ ե ն դ ա ն ի , բ ն ո ւթ ե ա մ լ՛ ք ա ղ ա ք ա կ ա ն ւ Իսկ ս տ ա ղ ա բ ա ն ո ւ թ ի ւ ն է ո ւղ ղ ո ւթ ի ւն ա ն ո ւ տ ն : Բ ա ն է ի մ տ ա ծ ո ւ թ ի ւ ն ս ն , որ ն ե ր տ ր ա մ ւԱդրեալն ա ս ի , դ ո յ գ ը ն դ ա ն ո լա ն ց և ա խ տ ի ց յա ն ձ /ւն : Բ ա ն յա ււաջր ե ր ա կ ա ն է հ ո ս ո ւմ ի մ ա ա ծո ւթ ե ս /ե ց, ր ն դ բա յից'՛1 ե ա ն ո ս ս ն ց , որպ էս 2 0 Պ ղ ա ս ա ն ւ Ի ս կ ը ս տ Ա ր ի ս տ ո տ ե լ ի ' ձ ա յ ն ն շ ա ն ա կ ա ն ը ս տ զո ւղ ա դ ր ո ւ թ ե տ ն հ կ ա մ մ աս ա ն ց ինչ նշա նա կա ն ա րտ որոշեա լ։ Ա նուն է ձ ա յն ա րա րողէ։ կ ա մ կ ր ո ղ ի , կ ա մ ձ ա յն նշա նա կա ն ր ս տ ղու ղ ա դ րո ւթ ե ։սն սուա նց ա մ ա ն ա կ ի , ո ր ո յ ո չ ի ն չ է մ ա ս ա ն ց ն շա ն ա կ ա րա ո րոշեա լ, բ ա յց ձա յն նշա նա կա ն ըստ զուգա դրութ եա ն հա նդերձ ա մա նս։ 2 5 կա ւ: Իսկ որպ էս Պ ղա տ ոն' ձա յն դ ո ր ծո յ նշա նա կ. իսկ ա նուն է երկոքումբք հա սա րա կ մա սն նուա ստ բ ա ն ի , յո ր նա խ ա նջա տ ի բ ա ն ։ Իսկ որպ էս ստ ո­ յի կ ե ա ն ք ' ա նուն Հ ձա յն նշա նա կ ա ն, յա յտ ա ր ա ր , որպ էս Ս ոկբա տ ես, իսկ յորջորջումն' ձա յն ն շա ն ա կ ա ն , որպ էս մ ա ր դ ։ Իսկ բ ա յ ա ոա նց շա բա ղրու թ ե ա ն զ ն ա յ ն է , բ ա ն ղ ի շ ա ր ա ղ ր ո ւ թ ի ւ ն ր ս տ ո ր ո գ ա կ ա ն ը ա ս ի ն , ո ր դ ո ն ' /. 3 0 Լիւկիս։: ! С բանին։ * В ընթադրեսյլ: * Լ ղբանականէ 1 В րանիյյւ

Д в а Древних философских фрагмента ФИ ЛО СО Ф СКИ Е О П РЕДЕЛЕН И Я Д л я т о г о , ч т о б ы у с т а н о в и т !» о п р е д е л е н и е ф и л о с о ф с к о й н а у к и , го есть разумного познания, этики и всего, относящ егося к логике, сле­ дует разделить материал на три части, снабдив (каж дую из ним определениями естественными (относящ имися к природе), этическими и познавательными, и для этого лучше сперва дать определения по­ знавательны е (относящиеся к познанию ). И вот, начнем с сам ого опре­ деления. Определение, согласно Платону, есть слово, состоящ ее из рода и привходящ его .различия или различий, разъясняю щ и х сущ ность, смысл вешен. А согласно Аристотелю, (определение есть) слово, вы являю щ ее сущ ность предмета, что равносильно (тому, если ск азать) что еогь сущее. С о гл ас н о ж е З ен о н у , (оп р ед ел ен и е е сть ) сл о во, в ы с к а з ы в а е м о е на основе анализа (предмета). Ч т о ж е к а с а е т с я опи сан и я, го э т о е ст ь п р и бл и зи тел ьн о е о п р ед ел е­ ние или определение несовершенное. А этимология (определение но этимологии) есть уточнение (по­ нятия) вещ и, ибо при одном и том ж е наименовании у казы вает на два подлежащих предмета. И вот, например, определением является: человек есть ж ивое су­ щество, политическое (городское, ж ивущ ее совместно) по природе. А этимология есть уточнение имени. Слово есть то, что (сущ ествует) в мышлении, которое произносится мыслящим согласно именам (вещей) и состояниям души. Произнесенное слово есть истечение о т мышления, соответствую щ ее понятиям и наименованиям (вещ ей), как говори! Платон. А согласно Аристотелю, (слово есть) голос, обозначающий (предмет) но аналогии или вы сказы ваемы й для обозначения некото­ рых частей (предмета). И м я есть го л о с (д л я обозн ач ен и я) д е й ств у ю щ е го Или с т р а д а ю ­ щего, или ж е голос, обозначаю щ ий (предмет) по аналогии без (ука­ зания) времени; что же касается указания определенных частей (ре­ чи ), т о это есть н е что цное, к а к голос, о б о зн ач аю щ и й (нечто) по аналогии с (указанием) времени. П латон ж е говорит, что голос есть обозначение действия (деяния), а имя есть т а скром н ая часть речи, являю щ аяся обш ей для обоих (видов обозначения), в которой первым долгом выделяется понятие. Стоики ж е говорят, что имя есть обозн а­ чающий голос, показатель, как. например, Сократ, а название есть обозначающ ий голос (вообщ е), как, например, человек. А глагол, взятый вне связи (вн е излож ен и я), есть (наприм ер, слово) «идет», ибо изложения (без глагола) назы ваю тся высказываниями, как. напри­ мер. в Ликей.

С. А ревш атян Ստ որո դումն Հ ա ս ում ն յա զ ա ղս ուրոԼմն1 և կ ա մ յա դ ա գ ս ո մ ա ն ց ւ/տ ո֊ ր ո գ ե ս / լ : 1'ււկ ա ւ ւ ո ւ մ ն է, ի ր ՝ մ ս / ա ծ ո ւ թ ե ա մ ր յ ա ն դ ի մ ա ն կ ա ց ո ւ ց ե ա / հ կ ա մ հրա ւրսկա ն ՛ 1/րհոյթ ր ն դ նմին ձնես//: Շ ա ղ կ ա պ Է ձ ա յ ն դ ա ս ո ւ ն շ ա ն ա կ ա ն ։ Յ օ դ Ւ, ձ ա յ ն է ի ո խ ա ց ո ւ ց մ ա ն ն շ ա ֊ ն սւկ ա ն ե ն թ ա կ ա յի ն ։ Տ ր ա մ ա բ ա ն ո ւ թ ի ւ ն !; բ ա ռ ի ց շ ա ր ա կ ա ն ո ւ թ ի ւ ն կ ա մ ց ո ւ ց ո ւ մ ն : Չ ա յ ն I; բ ո ա Պ ղ ա տ ո ն ի /Ա ւրս/ւորոսէձ Օ դյւյ, ա ն պ ա տ կ ս /ն և ա ն մ ա ր մ ի ն : Ի ս կ ը ս տ ս տ ո յ ի կ ե ս / ն ց ' օ դ ւԱւր ա ա բ ե ա լ , լ ս ե լ ն ա ց զ գ ա լ ի հ մ ա ր մ ի ն : Իսկ ըստ Ա րիստ ոտ Էլի' ճ ա յթ ի ւն և շ ա րժութիւն օդ ո յ, ա րգելուլ ա ս ի '/'А '/ '/ '/ • ' ձ ա յն ա ն ա ս ն //յ Է ա ն որսա կ ա ն ի ձե/ւն սա //լա ր շն չե ր ա կ ի : Իսկ մ ա ր դ ո յ ձ ա յն Է ձ ա յն յօդ ա ւոր , որ ի գ ր ո յ յա յա ն ի : Իսկ դիր Հ յօդ ա ւոր ձա յ նի նո ւա ս տ , տ ա րր Հ հա ս ա րա կա ց, յո ր մ է հա սւոա /ոեցա ւ և յո ր ա մ /ա ծա նի Ս ե ռ I, ր ս ա Պ դ / ո տ ո ն ի ի ր ի վ ե ր ա յ / п / п / Ц / д / լ ա ն ն մ ա ն ի ց , / ր ո պ է ս ս ա ս - ր ոդ ես /լ, ո ր գո ն ' կ ե ն դ ա ն ի : Տ ա ր բ ե ր ա թ ի լն է ւ//եսա կա րա ր ի վ ե ր ա յ բ ս /ղ ՝ մ ս /ց , յո ր ա մ գսմ/ս/գա ն ութ իւն յա յ/ո ն ե ր /վ ւ/ւո//րո//ե/, ս բպ էս մ ս /Հ կ ա ն ա ցո ! / ս / մ ա ն մ ա հ : Ի ս կ տ ա ր բ ե ր ո ւ թ ի ւ ն տ ե ս ա կ ա ր ա ր ս ա հ մ ա ն ա գ ր ո ւ թ ի ւ ն /; ց ո ւ • у ո г/ ս / կ ա ն : Տ ե ս ա կ է հ ա ն դ ե ր ձ ս / ա ր ր ե ր ո ւ թ ե ա մ ր , ո ր ս / Հ ս մ ա ր դ : Ի ս կ ր ո տ Ա ր ի ս տ ո տ կ ի ս ե ռ է , ո ր ի վ ե ր ս ւ յ ր տ գ մ ւ ս ց I, ա ն ն մ ա ն ի ց ի բ ա ց , յ ո ր ա մ / ի ն չ է ն ս տ ո ր ո գ ե ա լ : Ի ս կ տ ա ր բ ե ր ո ւ թ ի ւ ն !ք ս ա հ մ ա ն ա գ ր ո ւ - ք / ե ա ն կ ա ա ս / բ ո / / ա կ ա ն : Եւ. и / ե ս ա կ /;, ո ր ի վ ե ր ս / յ յ ո / ո վ խ , ա ն ն մ ա ն ի ց ի ր ս /д յ ո ր ո ւ մ <///////ի ս ի 1;)ւ ս տ ո ր ո գ ե ս / / : Ս ե ռ I; ր ո տ ս ս /ո յի կ ե ա ն ց ւ ՚ր / վ ի ց ա ն ն մ ա ն ի ց ն ե ր մ ս /ա ծ ո ւ թ ե ս /ն ց ի ւ!ի ներմ տ ա ծով !իէն'Հ պ ա բտ /լումն: Իսկ յա /ո ո ժ յ յ/ր մ ի ա յն ո ւմ ն Լ և հս/կ- ս ւո ո ք/ո դ ե ա ր * , //րս/1ր/ մ ա ր գ ս յ ծ ի ծ ս / ւ / ս / կ ս / ն ն , բ ո ս / ս ր ո ւ մ ւ1՚ի ս / Հ ն ո յ® //./// հ ա կա ս ////ոգես// է ա պ է ս : Պս/տ ս/հումն է , որ ոչ Հա պ Հս են ում ե ր , որս/Լи պ իտ ա կն մ ս /ր մ նո յ, որ ներընդունա կա ն Լ գո լ նո ր ի ն. ե ոչ որպ էս ջերմու­ թ ի ւն հ ր ո յ: Տա րո րո շո ւմն կ սեոի ի ա ես ա կս հս/տ ումն, որպ էս կենդա նսյն՝ ա ս տ ո ւա ծ, մ ա ր գ , ի ս կ ձ ա յն ն շտ ն ս /կ ե ա /, որ/գէս կեն գ ա ն ոյ ա րտ ա ձս/յնա ■ թ ի լ ն I ի ն չ , ո ր ձ ա յ ն 7 , I/. /, ի ն չ , ո ր ե ն թ ս / կ ա յ , ե է ք մ / չ , ո ր ն շ ւ / А / ս / կ ե ս /ր 1 В ո ր ո ՛ մ ն : •’ А С ի ր ասակս/նւ 3 В '/՛/'/՛'/'/' ! В ի նմին ն ե ր մ / ո ա *ո լթ 1 ս / 1 ւ , * А С հ ա կ ւ ս ս տ ո ր ո գ ե ա ր ° В մ ի ա յն , : с ? ի ք որ ձաւն:

Дои древних философских фрагмента -•'</ Вы сказывание есть оказывание о ком-либо или ж е то, что сказы ­ вается о многих (некоторы х). Л оказы вание есть вещ ь, (соответствен­ но ей) вы ставляем ая мышлением, или ж е фантастическое явление, порож денное по подобию с нею. Сою з есть голос, обозначаю щ ий (связь) в ряду (вы сказы ваний). Член (местоименная частица) есть голос, обозначаю щ ий указание (принадлежности) подлежащего. Л оги ка (рассуж дение) есть ряд (взаи м освязан н ы х) сл ов или у к а­ зание (определение какого-либо предмета). Голос (звук), согласно Платону, есть ранение (колебание) возду­ ха. непристойное и бестелесное. Согласно ж е стоикам, (звук есть) колеблющийся воздух, ощущаемый слухом и являющийся телом (те­ лесны м). А но Аристотелю , (звук — это) разры в и движ ение воздуха, воспрещ аю щ его (звуку) распасться. Голос ж е животного является не­ пристойным из-за толстого (грубого) ды хательного горла. А голос че­ ловека есть звук членораздельный, что выявляется с помощ ью письма Письмо ж е есть подчиненное (обозначение) членораздельного звука, общ ий элемент, с пом ощ ью которого (звук) фиксируется и на который разлагается. Род. согласно П латону, есть вещ ь, сказы ваю щ аяся о сущности многих и неподобных (предметов), как. например, ж ивое сущ ество (создание). Различаю щ ий признак является обозначителем вида для многих вещ ей, ск азы ваясь о которых, вы являет их различие, к ак на­ пример. (создание) смертное или бессмертное. Различаю щ ий признак֊ обозначатель вида есть указательное определение, то есть это есть вид вместе с различаю щ им признаком, как например, человек. А согласно Аристотелю, род это то. что сказы вается о многих и неподобных вещ ах, вы являя их сущность. Различаю щ ий ж е признак есть то. что приводит к определению (вещ и). А вид это то. что ск а­ зы вается о многих и неподобных вещ ах, вы являя (при этом ) какова сущность (вещ и). Род. согласно стоикам, есть обобщение (охват) в одном и том же понятии многих неподобных понятий. А собственным (специальным) признаком является то, что сказы вается лиш ь об одной (единствен­ ной) вещи. как. например, человек (есть сущ ество) смею щ ееся, при­ чем это сказы вается о сущности только данного (предмета). Случай­ ным (привходящ им) признаком является то, что несущественно для чего-либо, как. например, наклейка для тела, которая для него есть нечто извне приобретенное, а не так, к ак теплота для огня. Р азл и ч аю ­ щий признак есть то, что отграничивает род от вида, как. например, ж и вое су щ ество и бог. человек или голос (сл о во ), обо зн ач аю щ ее (их п он яти е),к а к ,например, вы сказанное (слово)- ж ивое сущ ество. (Ибо) имеется то, что является голосом, и есть то. что является п од л еж а­ щим, а такж е то, что является обозначением.

С . Аревш атян Հ ա կ ս ՚ա ր ո ր ո շ ո ւ մ ն է ն ե ր հ ա կ ա ց ն ս ե ռ ի ց , մ ահկ ա ն,,,,,,,, ի կեն ղ ա ն ո յ հ ա տ ո ւ մ ն , կ ա մ հ ա տ ո ւ մ ն ս ն ռ ի /- տ ե ս ա կ ս ե ր կ ո ւ .,, մ ն ա ,,ե ր ,.,ն տ ե սա կի տ ե ս տ կ բ, ր ս տ որ տ ա րորոշումն է , որգոն կեն,,ա նոքն' է ի ն չ, որ մ ա հ կ ա ն ա ց ո ւ է ե է ի ն չ, ո ր ա ն մ ա հ . է ի ն չ, ո ր ս ա ն ս ,,,,,, Լ ե Լ ի ն չ. որ Г, , , Հ , ո տ ն . ե ո ւ ռ ն ա ւ ո ր ի ն ՝ ր ա ղ մ ո տ Տ է և ս ա կ ս , , ո տ ն ! IIե ո ա կ ա ն ա .ր ւյն Է, որ ս եո և ոչ տ ե ս ա կ ։ Տ ե ս ա կ ս ,գ ո յն Լ, որ միտ քն տ ե ­ սա կ Է, որս,Էս մա րգէ Ցնորումն Է, ա յսինքն մտ ա ւ, ե ր և ո յթ , րստ Պգա տ ո նի , շա ր ա մ ա ն ո ւ֊ ք1ի,ն կ ա ր ծ ե ս ,., հ զ գ ա յո է թ ե ա ն ց ։ Իսկ / \" \" \" ս տ ո յի կ ե ա ն ց ց ն ո ր ռ ւմ ն Հ տ իպ 10 ի մ ն ի շի, ան ա կա նին։ Զ գա յութ իւն Հ րստ Պ ղա ա ոնի ա խ տ ա նձին ի ձեոն մա րմնոք, որ ի ձ ե ո է, զ գ ա , ա կ ս / ն ի ն կ ի ր ք , ե կ ա մ հ ա ս ա ր ա կ ա ց ա խ տ հ ռ ղ ւ ո յ ե մ ա ր մ ն ո յ ։ Իսկ րստ Ա ր ի ս տ ո տ կ ի տ եսա կ ցն ո ր մ ա ն , Իսկ րստ սա ո յի կ եա նցն' զ գ ա յա ­ կ ա ն ի ե ր և ո յ թ , թ ո ւ ե ց ո ւ մ ն I, ա կ ա ր կ ա ր ծ ի ր : 1 5 Ա ոն ի մ ա ս տ ա ս ի ր ի հա ստ ա տ ուն I, ճ շմ ա ր ի տ , ա ն,ի ո խ ա կ ա րծ' ի ,,ա նՀ. որպ1,ո թ է ի ն չ ա ն ձ ն ա ն մ ա հ Է ա ս Է, Ե ր ե ս ք են զ գ ա յո ւ թ ի ւ ն գ ա տ ո զ ա կա ն ե ր և ե լե ա ց : Լ ս ե լի ք են զ գ ա յո ւթ ի ւն ը ն ղ ո ւն ակս//, ձ ա յն ի ց : Հ ո տ ո տ ե ն ք են զգ ա յո ւթ ի ւն , ր նզունիչ հ ո տ ո ց : Շ ոշա փ ելի ր են զգա յութ իւն շոշա փ մա նց, Մ իտ ք են ա ստ ուա ծ յե տ յա ռ ա ջն ո յն ին ըն ա ներղործ ութ եա մր : Ի մ ա ց ա ՛ 2 0 թ ի է ն I; ն ե ր գ ո ր ծ ո ւ թ ի ւ ն մ տ ա ց յ ի մ ա ր ա կ ա ն ն : Ն ե ր մ տ ա ծ ռ ւ թ ի ւ ն Է ի մ ա ց ո ւ մ ն շ տ ե մ ա ր ա ն ե ա , յ ան՛ձին.: Ի մ ա ց ա կ ա ն I;, ո ր ի մ տ ա ց ի մ ա ց ե ա , ,ի ն ի , ա յս ի ն րրն ի մ ա ց ա կ ա ն ա շխ ա ր'՛: Մ ա կա ցռւթ իւն Հ ուղիղ թ ո ւե ց ո ւմ ն , կա պ ես ,, պասոհա ոա ւք ի խ որհուր- ղ ը ս , կ ա մ Ր ա ո ս կ ՛զ բն ա կ ա ն ш.д և ա ռ ա ջ ն ո յ պ ա տ ճ ա ո ի ց . կ ա մ .բա ռ 2 5 տ ա տ ա ն յա ն ձ ի ն , ա ն փ ո փ ո խ ա կա րէ,!ղ ի ր ա ն , ո ր պ էս իմա ստ ն,,,,)՝,, ,ի ն ի ն ս յր հ ե ս ս /բ ։ Յ ի շ ո ւ մ ն Ւ, փ ր կ ո ւ թ ի ւ ն զ գ ա յ ո ւ թ ե ա ն ց կ ա մ ի մ ա ց ո ւ ա ծ ս յ , ո ր պ է ս Պ զ ա - ա ո ն : /'//// ս ա ո յի կ ե ա ն ց ն խ ո ս տ ո վ ա ն ե լ բ ա ղ ա դ ր ո ւ թ ի ւ ն պ ա տ ա ս ք ա ն ց ե ր ,, ։ Իսկ Ա րիստ ոտ կ ի ' ունա կութիւն ցն ո րի ց, որպ էս պ ա տ կերի: 3 0 Ա սռղռւթիւն Լ ս տ ո յի կ ե խ ց ըա զա զրութիւն հ ա սողս,կ ա ն Ո ն ո ր ա մ ն Լ հ ա и ո ղ ա կ ա ն զ օ ր ո ւ թ ի ւ ն : Յ ն ո ր ո ւ մ ն I; գ ո յ ի գ ո յ է , ո ր պ է ս Գ \" Տ Ի ՚Ր 4 !֊ տ պ ա ց հա ր ,,ա մ ենա յն ինչ զոր միտ ը ա պ ա ցո ւցա նեն, որպ էս պ ա տ կեր ին; ՝ С ա ն փ ւ ՚Փ ո խ ա կ ա ր ծ ւ - С ''.ա ս տ ո ղ ա կ ս /*,,

Д ва диевиих философских фрагмента ՅՏ1- П ротивоиоложно-разлнчаю щ ес определение есть разделение лро- ивоположных родов, как, например, (отграничение) мертвого от ж и­ вого (сущ ества), или ж е разделение рода на д ва вида, причем эти два остаю щ иеся вида, которые подвергаются различаю щ ему определению, таковы , как, например, ж ивое сущ ество, ибо есть смертное (живое сущ ество) и есть бессмертное; есть (ж ивое сущ ество), обладаю щ ее ногами, и есть безногое; а обладаю щ ее ногами бы вает многоногим и малоногим. Н аивысш им родом выступает род, но не вид. Н аивысш им видом является то, что является только видом, как. например, человек. В о о б р аж ен и е (ф а н т а зи я ), согласн о П латону, есть мысленное ви- 1е н и е . с о с т о я щ е е и з м н е н и я и о щ у щ е н и й . С о г л а с н о ж е с т о и к а м , в о ­ ображение есть отпечаток чего-либо властного, (оказавш его сильное воздействие). Ощущение, согласно Платону, есть состояние душ и, образую щ ее­ ся с помощ ью тела, которое испытывает что-либо посредством чув­ ства, или ж е это состояние общ ее для души и тела. А согласно Аристо­ телю , (ощ ущ ение) есть вид (разновидность) воображ ения. Согласно ж е стоикам (ощ ущ ение) есть чувственное видение, (а ) каж им ость есть слабое (необоснованное) мнение. Л ю бомудры й м уж , стойкий и правдивый, твердый (неизменный) в своих убеждениях, говорит, что душ а бессмертна. Зрение (глаза) есть ощущение, судящ ее о видимых вещ ах. Слух (уш и) есть ощ ущ е­ ние. восприним аю щ ее звуки. Обоняние (ноздри) есть ощ ущ ение, вос­ принимающее зап ахи . О сязание есть ощущение, (воспринимающее) осязаем ы е (руками вещ и). Разум есть божественное (начало), данное самоличной деятельно­ стью первичным (богом ). Познание есть воздействие разум а на позна- ваемое. Внутреннее размышление есть знание, накопленное в душе П ознаваем ое есть то, что познается разумом, то есть познавае­ мый мир. Н аука (научное знание) есть правильное представление (о чем- ли бо), причинно связанное с размы ш лением, или это есть слово о на­ чальны х и первичны х причинах, или непоколеби м ое слово в душ е, не­ изменная мысль, как (знание) искусств мудреца. П ам ять есть спасение для ощ ущ ений или знания, как (говорит) П латон. А согласно стои кам (п ам ять) есть исповедание, состоящ ее из знаков (символов) прошедшего. Аристотель ж е (говорит, что память есть) способность воображения, наподобие представления. Речь, согласно стоикам, есть вещ ь, относящ аяся к постижению (познанию ). Воображ ение есть познавательная способность. Вообра ж е н и е - ֊э т о су щ ее , в о зн и к а ю щ е е и з (д р у го го ) с у щ е го , к а к одн о су­ щее, являю щ ееся отпечатком (другого) сущего. Все, что запечатле­ в ае т (в себе) мы сль наподобие какой-либо картины , истинной или ложной, философы назы ваю т воображением. (Что-либо) назы вается

382 С . А р е в ш а т я я թ է կ մ ա ր ի ,,, և թկ սուտ , ցնորումն կոչեն իմա սա ա սէրք։ ճշմա րիոԽ ի դ ո յէ կոչիսի . է ի ն չ, որ ոչ չինի ի դ ոյէ: Р աղ ս տ(,,ր )ա դրութիւն է րնգունելոլթ /ոն կ ա մ ի մ ա ց ո ւ ա ծ ի կամ ց ն ո ր մ ա ն , զգա յութ եա ն, ա ճելով ունա կութ եա ն1 ևրհութիւն։ ֊> Տ ա ր ա կ ո լո / ւ ս Ո , է ս ա ս տ կ ո ւ թ ի ւ ն հ ա կ ա ռ ա կ ի ց խ ո ր հ ր դ ո ց , բ ա ց ա կ ա յ ո ւ ­ թ ի ւն , ա ն յօժա ր ութ ի ւն ի րա ց կա մ ա ն կա մ ութի լն ա նձին (իրս Ի ^ չ վա սն /// ա ր ա կ ո լա ա ն ա ց : Դ ա տ ո ւմ ն Է Հա ւա քո ւմ ն հ ա ս ա ր ա կ ա ց մ տ ա ծու թ ե ա ն//, ն ա խ ճ յմ ա ր ֊ տ ի ց և ա պ ա ս ս ա ց , զ ա տ ե լ զ է ս , ը „ „ , ո ր ո ւմ զ ի ս ,է զ տ տ ե լ ի մ ա ս տ ո ւն միտք'՝ 1 0 կ ա մ ի լր ո յ զա տ ի ղդտ տ եա լն։ ճշմա րիտ է րստ Պղատոնի րա ղմապա տ կա պ էս ի րա նի րա ն րա ցե- ր և ակս/р զուով, ճշմա րիտ ի մա սնկունս ր ա ն ի , անո ւան ո ։ զզո ւթի, ն 3 ճշմա- ր ի տ ի լ ՚ա ո ս Ա ի տ ր ա մ ա դ ր ո ւ թ ե ա ն ։ Ո ւն ա կ ո ւթ ի ւն ա ն ձ ի ն ճ շ մ ա ր տ ա կ ա ն ճշմա րիտ յէո ւթ ե ն է ե ն թ ա կ ա յի ցս , ա ոա ջին էութիւն և ա ննիւթ։ Սուտ է րա ն ցո ւցա կ ա ն ոչ դոլ ով: Հա ւա ս, է կ ա ր ծի ր ո ւժ գ ն ա կ ի ։ Ա պ ա ց ո յց է (՛ա ղի ։ ոհ ութ ի լն ր ա ցո ղա կա ն յա ո ա չն ույն հ ի մ ի ջ ն ո ց և ճշ մ ա ր տ ի ց ժ ո ղ ո վ ե ս ,լ , կ ա մ ր ա ն , յո ր ո ց ի ձ ե ո ն նոցո ւնց ծա ն օթ ր ցուցա նելով: Բ ա ղ/սոհոլթիւն է ր ա ն , ո րո վ խ ո ս տ ո վ ա ն ե ցե լո ց իրա ց ա յլ ի ն չ քա ն ' ° զխ ոստ ովա նեա լսն պ ա տ ա հի ի հա րկէ ի ձեոն նոցո ւն ց խ ո ստ ո վ տ նեցելոցն. Թ ոլեցումն է որ տ մենեցուն կա մ յո /ո վ ի ց և կա մ մա նա ւա նդ ծանօ- 14՛Ս՛ կ ա մ ր ս տ ա ր հ ե ս տ ի ց տ ո ե ղ ե ա լք , և ո ր ինչ՝' վ ,ա ռ ա սիր,и д ն մ ա ն ա մ ա ս ն ր ա ղ խ ո հ ութ ե ս,ն յ ա ռ ա ջա ձ գ ո ւմ ն ։ Յ ա ռա շս,ձգումն է րա ն, ղոր վա րկա նին յա ռ ա ջ ձգել ի ձեոն հա ր ցմա ն: Հ>'' 4 ա հ մ ա ն է մ ս ա ն յ տ ո ա ջ ա ձ գ ո ւ թ ե ա ն ն ո ւ ա ս տ , յ ո ր մ է խ ո ր հ ո ւ ր դ հ ա ս տ ա տ ի և յո ր ա նգրէն լուծա նի; Ս տ ո ր ա ս ո ւ թ ի ւ ն է ր ա ն ց ո ւ ՚ց ո ղ ա կ ա ն յ ո ւ մ ե ք է , ո ր գ ո ն ՝ ս ա //}/ ա յ : Ս ա // - րա սա կա ն է յա ռա ջա ձդ ութի լն , ր ա ն /յոս յող ա կա ն կ ա մ հետ ևողի, կ ա մ մ ա - տ ո լ ց ե լ ո յ 5, կ ա մ շ ա ր տ մ ա ն ե ց ե լ ո յ , կ ա մ ր ա ղ դ ա տ ե ց ե լ ո յ յ ա յ տ ն ո դ ա ր ս , ր ։ 3 0 Հա կ ա սո ւթ իւն է ստ որա սութիւն6 և ր ա ց ա սութ իւն , որպ էս մի ինչ7, սա դ ն ա յ, սա չգ ն ա յ. որպ էս Պ ղա տ ոն։ Իսկ րստ Ա րիստ ոտ ելի’ րնդդի մ ա դրու­ թ իւն ա նմիջոց ստ որին, կ ա մ լ՛ա նք, որոց մ ի ն ն ղմիւսն ա ռ ա ւելո լ կ ա մ նուա ղ ի : Իսկ ր ո տ ս ա ո յի կ ե ա ն ց ն ' ներհա կում ն ր ն ղ դ ի մ ս,դրո ւթ եա նց ա ռ ն է, տ իլ և գիշերն ներհա կք են, բա ղ ո ւմ ի նչ ի մ ի մ եա նց մեկուսեա լք, որպէս 3 5 ԼաՐ ե բ ա ր ի г Ա ոինչ է , որ ղ գ ո լն ա ռ ա յլ ի ն չ ո ւնի , որգոն աջ և ձա խ : ւ в ռ ն ա կ ռ թ խ ն , * А В մ ի տ , 3 С ա ն ո ւա ն ո ղ ո վ /,մ,. < В ոչ ինչ, 5 А С մ „.ր տ ո ,ց ե ,ո յ, • В ?|ւք ս տ ո ր ա ս ո ւ թ ի ւ ն , 7 А С մ ի ն չ .

Д ва древних философских фрагмента истинным в зависимости от (правильного отображ ения) сущ его. Н о бы вает и нечто, что не исходит от сущего. Утверждение есть принятие или познанного, либо представления, либо ощущения, делаю щ его явление достоянием (душ и). Сомнение происходит о т сильных противоречивых размышлении от отсутствия (и) несогласия вещ ей или от неж елания душ и (пости­ гнуть) что-либо в вещ ах и з-за сомнений (колебаний). Рассуждение есть общий сбор (сопоставление) мыслей, сперва истинных, а затем лож ны х, (что означает) судить о сущ ем, причем гак. как ум еет судить м удрая мысль, или ж е по слы ш анном у р азби ­ рать (судить) то, что подвержено суждению. Истиной, согласно П латону, является то слово, которое выявляет что-либо, многократно (запечатлеваясь) в мысли, истинно устанавли­ ваю щ ее имя (вещ и) посредством слов и расположения (самой вещ и). П равдопозн аю щ ая способность душ и заним ается истинной сущ ностью подлежащих, являющейся первой и нематериальной сущностью. Л о ж н о е слово не является у к азател ем чего-либо. В ер а есть очень сильное мнение. Д оказательство есть вы являю ­ щ ее размышление, образую щ ееся из первичных, последующих и истин­ ных (д ан н ы х ), или ж е слово, посредством которого и зв ещ ае тся о них- Рассуждение есть мысль (слово), в которой о тех вещ ах, которых она касается, содержится больш е того, что встречается но необходи­ мости в вещ ах, посредством этих ж е сам ы х вещ ей, (которых ома ка­ сается). К аж и м ость это то. что касается всего или многого, или ж е осо­ бенно знакомого, или (проявляю щ егося) согласно искусству; (а имен­ но) то. что предш ествует (подлинному) рассуждению. П редш ествование (предположение) ость слово, которое вы двигает­ ся посредством вопроса. Определение составляет последнюю часть предположения, на ос­ новании которой утверж дается мысль и в которой ж е она разреш ается. Утверждение есть указательное слово о ком-либо, например, этот идет. Утвердительным является то предположение, в котором содер­ ж ится указательное слово, вы раж аю щ ее что-либо или о последующем, или о предлагаемом, или об изложенном, или о том, что сравнивается. Противоречие есть утверждение и отрицание, как. например, этот идет, этот не идет, как (говорит) П латон. А согласно Аристотелю, (противоречие) это противостояние, не имеющее посредника (меж ду) низшим (и вы сш им ), или это положения, и з которых одно (противо­ речит) другом у в больш ей или меньшей степени. Согласно ж е стоикам, (противоречие) указы вает на противоположность противостоящих (ве­ щ ей ). например, противополож ны день и ночь, (а так ж е) многое отде­ ленное друг от друга, как зло и добро. Отношение есть то, сущ ествование чего зависит от чего-либо дру­ гого, как. например, правое и левое.

С . Аревш атян Ո մ Տ / ա կ ո ւ թ ի ւ ն I, ո ր ս / կ ո փ ի ւ ն յ ա ր ա մ ՛ ն ա յ : Տ ր ա մ ա դ ր ո ւ թ ի ւ ն ' է ո ւ ն ա կ ս . ք } / ս ն դ ի ւ ր ա շ ա ր ժ ։ Մ ա ր ա է ը ն դ դ ի մ ա դ ր ո ւ թ ի ւ ն է ի ց , ս ր ո ց !ւ ո հ ր ս ա մ ի ո յ հդա նա կի է հնա ր2 կ մ արա ակիу /ի ն!,/ կ ա մ ս տ ա կ ի ց, որպ էս տ իւ և գիշեր: Ա պ ա կա նութ իւն և ունա կութ իւն է հա կա դրութ իւն աո էի և ոչ էի, որպ էս երես,, հ կուրութիւն: Ըստ Պ ղա տ ոնի մա րթ է չինևլն ա նա րդերսր ա ր, որպ էս մա սն ի մ ա ս ֊ ն ա ս ի ր ե ց է ։ Ի ս կ ր ս ա Ա ր ի ս ա ս ա է դ ի մ ա ր թ I, ո չ և դ ե ց ե լ ո յ ճ շ մ ա ր ի տ դ ո / , ո ր ինչ ա նմա րթ պատահի: Կա րևոր Է ճշմա րիտ ն մշտ նջենա ւոր/ Ա մ ե նա յն ա ռա քինութիւն օգտ ա ­ կ ա ր Է ։ Ա ն մ ա ր թ Է մ շտ ն ջե ն ա ւո ր ս ո ւտ ն , որս/Էս ե ր ե ք ն չո ր ք , կ ա մ ր ո տ ի րի ր Ժ ա մա նա կի սա ար ար, որպ էս ա յժ մ դիշեր цпր Ք ա ջա յա յտ է , ո ր ինքևա մբ յա յտ ն !,, որպ էս քա րին օգտ ա կա ր է. ա նյա յտ է , սրող թա քուն Լ հաւատքն Ա րժա նա ւորութիւն է յա ոա ջա ձղո ւթ իւն' հետ ևմա ն յա յտ ն ո դ ա կ ա ն , մա րդն կ ա մ կենդա նի ի ն չ, կ ա մ շա րա մա նեա ր Յա ոա ջա ձգութիւն է գողու­ թ իւն նշա նա կա ն, որգոն մարդ թէ և կենդա նի է, դատ է: Բա ղդա տա կա ն Լ յտ ոա ջա ձդոէթիւն ի ձեոն ա ոա ւել և նուա ղ շա ղկա պ ութ եա նց յա ռ ա ջ եկեսղք ր ա դ հ ա կ ա դ ր ո ւթ և ա մ ր ա յս պ ի ս ե ա ւ . մ ա ր դ ծ ի ծ ա ղ ա կ ա ն Է , ոչ ծ ի ծ ա ղ ական'// ոչ մա րդ։ Լ ծ ա կ ց ո ւ թ ի ւ ն I, շ ա ր ա մ ա ն ո ւ թ ի ւ ն և ր կ ո ւ ց թ Հ և յ ո լ ո վ ի ց յ ա ո ա ջ ա ձ գ ա - թ ե ա ն ց, րսա ի ր ի ք հա ս տրակ որդ ութեա ն*, կ ա մ հա սա րա կա ց սա հմա նից, ո ր պ ի ՜ս ի , ա յսպ իսի ի ն չ, մա րդ՝ կենդա նի շնչա ւոր։ Պ ա տ երա ղմ հասարակ սա հմա նի ա ռ ծ ա յր ս ն , ի բր ղի ա յսպ իսի ի ն չ. մա րդ կենդա նի, մա րդ ծ ի ծա - ղ Աէկա ն : եղ ա՛ս ա կ Է տ ես ա կ у ե տ , ձ և , թ է ա ղ ս պ ի ս ո ղ ս ա յ ս ի ն չ ա ո ա ջ ի ն է, 3 ա յս ինչ ուրեմն երկրորդ, Մ ա կա ցութիւն է յի ւր ա քա նչի ւր ոյն ի հա նուրն կ ո յս գա լո ւս տ , ա յս պ ի ս ի ի ն չ՝ մ ա ր դ կ են դա նի և ը ն դ ո ւն ա կ ա ն շն չո յ, ձի կենդա նի է ներընդունա կա ն շն չո յ, ա մ են ա յն կենդա նի ուրեմն ընդունա ­ կա ն շնչո յ է։ Յ ա ր ա ցո յց է ի ր ն մ ա ն և հա ւա ստ ի1ի վեր ա յ հա լա սա եա ց նմա նի ն մ ա ֊ նա պէս տոմա մը ցուց աներ Տրա մա բա նութիւն է մա կա ցութիւն ճշմա րտ ից և ստ ից, կա մ մակա у ո ւթ ի ս , հ ա ր ցմ ա ն և պ ա տ ա ս՛խ ա նող։ Տ ր ա մ ա բ ա ն ա կ ա ն է հ ա ր ցո ւմ ն կա մ յա ո ա ջձ գ ո ւմ ն փ ա ռա ւոր հա կա ս ութ եա ն,,, հա ր ցում ն է պ ա տ ա սխ ա նող, պ ա տ ա սխ ա նի է ևըկա քա նչիւր կ ո ղ մ ա ն ց հա կա սութեա նд պ ա տ ա սխ ա նի: Ա ղօթ ք են հ ա յց ո ւմ ն ր ա ր ե ա ց աո ի յա ս տ ո ւծ ո յ։ Երդումն է ա ոն/ւց ղա Ա տ ուա ծ ի հա ւտա ՝ ա ս ա ցելոյ ինչ կ ա մ ղ ո ր ծե լո յ ըստ երից ա մ ա նս,. կա ց, I В արսոէաբանութ/ոֆւ = С հանճար, 3 В հասարակորղ։ * В Հաստատիւ 5 В իրից.

Д на древних философских фрагмента ՅՏ5 О бладание есть качество постоянное. Расположение есть облада­ ние легко изменяющееся. В р аж д а есть противостояние сущ их, которые никоим о б р а зо м не м о гу т сойтись ни на о сн о ве истины, ни на основ» лж и. как, например, день и ночь. Уничтожение (лиш енность) и о б л а­ дан и е (сущ ествован и е) это противополож ность м еж ду сущ им и не­ сущим, как. например, меж ду зрением и слепотой. Согласно П латону, возм ож но (достойно) беспрепятственное су­ щ ествование, что является частью (того, о чем он) философ ствует. А согласно Аристотелю, возм ож но быть истинным тому, что не имеется в наличии, тому, что считается, что не м ож ет случиться. В аж н а истина вечная. В сякая добродетель полезна. Н евозм ож на вечная л ож ь, как, например, три (равн о) четырем, или л о ж ь насчет времени, как, скаж ем , что сейчас ночь. Д остоверно то. что самоочевид­ но, например, что добро полезно. Н еизвестно то. смысл (вер а) чего скрыт (от нас) Достоинством является предвосхищение, выявляю щ ее следствие, касается ли это человека или животного, либо и того и другого. Пред­ восхищение есть сущность, обозначаю щ ая, например, человек хотя и есть ж ивое сущ ество (ж ивотное), но отличается (от него). С равнитель­ ным является предвосхищение посредством выявления противополож­ ности через больш ую и меньшую взаим освязь, как. например, человек есть (сущ ество) смею щ ееся, (а) несмеющееся не есть человек. Сочетание есть с в я зь двух или многих предвосхищ ений (полож е­ нии). имеющих общ ность по вещи (предмету) или по общ ему определе­ нию. (Н априм ер), каково (что-нибудь)? таково-то: человек есть су­ щество одушевленное. Имеется противоборство между общим опреде­ лением и крайним, как, скаж ем, следующее: человек есть ж ивое сущ е­ ство. человек смеющееся. Разновидность есть ф орм а, получившая (определенный) вид, как, например, вот это из таких-то вещей является первым, а вот это. сле­ довательно, вторым. Н аучное знание (о чем-либо) есть приведение (сведение) каж дой вещ и в сторону общ его, например, человек есть существо живое и обладаю щ ее дыханием, конь есть сущ есгзо живое, обладаю щ ее дыханием, следовательно, всякое живое существо обла­ дает дыханием. О бразец есть вещ ь подобная и удостоверяющая сходство досто­ верно (подобных) вещ ей, употребляемая для примера. Л о ги к а (ди алекти ка) есть н аука об истине и лж и , или н аука (об умении зад авать) вопрос и отвечать. Логичным (диалектическим) яв­ ляется вопрошение или выдвижение славных противоречий. Вопрос есть (ожидание) ответа; ответ есть разреш ение обеих сторон противо­ речий (противоречивого положения). М олитва есть испраш ивание благодати (добра) у бога. Клятва есть заверение в верности богу, при обещ ании выполнить что-нибудь когда-либо. 994 25

380 Տ ր ա մ ա բ ա ն ա կ ա ն է մ ա կա ցութ ի ւն լո ւծ մ ա ն , շ ա ր ա ղբութե,,/ն, ա պ ա - ցուլ,ի , մա կա ցՈ Հթեա ն և բ ա դ խ ո հ ո ւթ ե ա ն ։ Լ ուծա մ ն է յե ա ն ո յ ր ն ո ւթ հա մր յա ոա ջինսն բ ն ութհ ա մ ր վ եր ա ծո ւմ ն, Շա րա դրութիւն է յա ռա ջնոցն ի կա տ ա րումն դա լուսա : 5 Ա րհեստ է րստ Ա րիստ ոտ ելի ունա կութիւն հա նդերձ բ ա նիւ պ ի տ ա ­ նի * կ ե ն ցա ղ ո յս , կ ա մ շ տ րա կցութիւն հա նրա կա նից ա պ ա ցուցից կբթհլոց դ ո յդ աո վ ա խ ճա ն, բա բի ո ք պ իա ա նհա ց ւււնողաց ղ վ ե ր ա բ հ ր ո ւթ ի ձ ։ Ի մ ա ս տ (ա կ )ո ւթ ի ւն է լ՛ա ն ի մ ա ,.տ ն ա կ ա ն կ ա մ բ ա ն դ ա ւա ճ ա ն ո ղ, կ ա մ բա ղխ ոհութ իւն նսլերտ ա կա ն։ , 0 Հո մ ա նո ւնո ւթ ի ւն է բ ս ա ա նշ ա րա դիր նշա նա կ ա ն յոլուԱ ւց, ո ր պ էս սա ձ ա յն ր ա ո ի ւ* մ ի ա յն է հ ա ս ա ր ա կ ,,/,//, բ ո ա „ բ ո ,մ է ձ ա յն յոլո,Ա ,,յ յա յտ ն ո ղ : Փ ա ,,ա նո ,նո ,թ ի մ , է բ ա ս Հ ա ս տ ր ա կ ո բդ ռ թ ե ա ն ՝ յա յա ն,,,,ա կ ա ն ի բ ա ց և ձա յնի , որպ էս կենդա նի. Բ ա ղ ,!ա նուն ութիւն է յա յ,սնումն ն մ ի ն իրի յո ր ւվ ի ւբ ձա յնի ւք։ 15 Ե ր կ բ ա յո ւթ ի ձ է բ ա ռ երկ,,, շա ր ա դ ր ո ւթ ե ա մ բք կ ա մ ի բս ս լմ ա ց յա յտ - նողա կա ն տիրապէս և բա ն եղաբա ր, խ ոստ ովա նութիւն: Տրա մա բա նու­ 3 ան դ ի մա նումն է հա կա սութեա ն թ ի ւն է բ ա ն լ,սա հ ա ր ց մ ա ն և պ ա տ ա ս խ ա ն ո յ յա ռ ա ջ ե կ ե ա լ: Յ ա ռ ա ջ ա ր ֊ կ ո ,թ ի ,ն է տ եսութիւն շա րա ձդելով ա ռ նպ երտ և փ ա խ ուստ և կ ա մ առ ՀՈ տ ե ս ո ւ թ ի ւ ն ս պ ի տ ա ն ո ւ թ ե ա ն . Դրութիւն է հրա շա փ ա ռ ումեմն ի ծա նօթ իդ իմա ստ ա սիրութեա ն, ո ր ­ գոն թ է ա մ ե ն ա յն ի ն չ շա ր ժ ի , ռ,,պ էս Հ ե բա կ լի ս ,էս , Գրութիւն է ա մ հ ն ա - խ նդ իլ, ի մ ա ս տ ա ս էր կ ա մ ե ր կ բա յո ւթ իւն բա ն ա կ ա ն ա ն ս ա հ մ ա ն բ-անիւբ, ի ս կ * դ ի ,Т о р ի բ ր թ է 4 ա մ ա ս ն ա ն ա / ի է , կ ա մ ւ ս յց ե , ո ւ թ ի ւ ն ա հ ս ո ւ թ ե ա ն />,»/А- ?.> Խ ն դ ի ր Է հ ա ս ա ր ա կ ո ւ թ ի ւ ն ա ր ա մ ա ր ա ն ա կ ա ն բ ա ռ ի ց կ ա մ դ ի ս ո ա նդիտ ա ցելոց, գիւտ ' վա խ ճա ն խ նդրոյ, Վ հ ա ս ա ւ թ ի ւ ն I, տ ր ա մ ա ղ ր ո ւ թ ի ձ ր ա ն ի 0 , ո չ և ե ր կ ա ,- ն ի ց , ճ ա ր տ ա ս ա ն ա կ ա ն Հ ր ա ն հ ա ւա նո ւթ ե ա ն ա ր ա ր չա գ ո ր ծ , յա ւա տ ս ,ց ո լ ֊ „ ա ն ո ղ յա ,լա գ ս ի ր ա լա ն ց I. ճ ի ր ա լ ռ թ ե ա ն , հ ա ն դ ե ր ձ բ ա ն ի լ և հ մ տ ո լ ֊ 30 թ ե ա մ ր փ ո ւթ ա ն ա կ ի , ո ր պ էս Պ ղ ա տ ո ն , կ ա մ տ ն ր ս ձ կ ր թ ո ւթ ի ւն ք ա ղ ա ք ա ­ կա նի մ ա ս ի ն , ուրուա կա ն պ ա տ կեր*: ա րուեստ ա ւոր ղա ռա շիկա յ Ն ա խ ա գուշա կումն է վերա շա րմ ութ ի,ն իրա ց ց ո լց ա ն ե , ըստ պ ի տ ո յի ց, ձա լա տ է ցո ւցում ն ճա րտ ա սա նա կա ն բա դխ ոհութ եա ն, Հա ւա ն ա կ ա ն ո վ /,,ն է որ ի խ ոստ ովա նութիւն ա ծէ, Գ ո ֊ 3 5 վութիւն է վկա յութ իւն ա ռ ի յա ռ ա բի ն ո ւթ ե ն է, Պ ա րսա վ է ո բ ի չա րութենէ վկա յութ իւն է. , С ч /ւ— ь * г » Ч \" ' ֊ С , - ւ А - 3 А С ; Н М ’ ՝ Л ,/■ Р Ь ! А С ( К »»*/»■ № * »*- սոէթևան ի ր ի ։ 6 В պ ատկերի.

Д ва древних философских фрагмента Диалектичной является наука анализа, соединения, доказательства и суждения. А нализ есть раскрытие первичной природы посредством последующей. Соединение есть заверш ение (познания) первично д а н ­ ных вещей. И скусство, согласно Аристотелю, есть обладание разум ное (для сверш ения) чего-либо полезного в жизни, или сочетание общ их дока­ зательств в упражнениях, (необходимых) для благополучного дости­ ж ения полезного теми, кто способен к облад ан и ю им. Л ж ем удрость есть софистическое слово или слово предательское (изменчивое), или рассуждение чванливое (высокомерное). Одноименность есть слово простое, обозначаю щ ее множ ество (ве­ щ ей), когда только по звучанию слова имеется общ ность, причем сло­ во (голос) вы ступает указателем многих (вещ ей). Сонменность есть слово общ ее (для разны х вещ ей), вы являю щ ее (разны е) предметы и вы сказы вания, как, например, (слово) животное (ж ивое сущ ество). М ногоимснность есть выявление одной и той ж е вещи посредст­ вом многих слов (вы сказы ваний). Двусмысленность есть слово с двум я значениями или со множест­ вом, выявляемых просто и разумно. Выявление есть разреш ение противоречия. Д иалектика (логика) есть речь, которая выступает, когда (один) спраш ивает, а (другой) отвечает. Предположение есть теория, ведущая к гордости и к бегству (от научного знания) или ж е ведущ ая к полезной теории. П оложение (тезис) есть (мысль, вы сказанная) кем-либо знам е­ нитым из известных в философии, как, например, все находится в дви­ жении. как (сказал) Гераклит. Положение бы вает всеобъемлющим философским вопросом или разумной двусмысленностью с неограни­ ченным количеством значений, а в отдельности это как-будто относит­ ся к чему-нибудь конкретному или является (результатом ) изучения теории какой-либо вещи. И сследование есть сопоставление логических слов (понятий) или нахождение того, что бы ло непознано; нахождение есть конец иссле­ дования. Заблуж дение (недоразумение) есть располож ение мыслей, не (связанных) с предшествующими размыш лениями и не долгих. Ри­ торическим является созидательное слово одобрения, удостоверяю щее правильность или ошибочность (чего-либо) посредством рассуждения и тонкого исследования, как (говорит) П латон, или это есть бездум­ ное учение о политике, как о чем-то неуловимом (неопределенном). Предвидение есть искусство с пользой показать (дальнейшее) движение подлежащ их вещей. Вера есть показатель раздумий ритора. Утвердительность есть то, что приводит к достоверности. Х вал а есть свидетельство того, что проистекает от добродетели. Х ула есть свиде­ тельство того, что проистекает от злости.

__ ______________. . . ■ ■ С . Аревш атян 1 Թ ուա կա նութիւն կ ա րհեստ որա կութ եա ն թ ո ւո ց: Երկրա չա փ ութիւն Լ ա ր ո ւե ս տ ր ս տ մ ե ծ ո ւ թ ե ա ն ձ և ո յ, Բ'/ո Է բ ա զ մ ո ւ թ ի ւն մ ի ա կա у , Գ իծ Է ե ր կ ա յն ո ւթ ր ւն ա ն ,ա յն , Մ ա կ ե ր և ո յթ Է, ո ր ո յ մ ե ծ ո ւթ ի ւն ն ունի րսյնտսթիւն ե երկ ա յն ութ իւն, Ա ս տ ե զ ա ր ա շխ ո թ /ս ն կ ա րհեստ ' գի,ո ռ,թ ի ,ն ա ստ եդա կ 5 շրջա դա յութ եա ն, մ ե ծո ւթ եա ն, ձ ե ս յ, զլոււթեա ն, բա ց ա կ ա յո ւթ ե ա ն , շ ա ր ֊ մութե ան ( և ) կ ա յի ս աո ա յս ս սիկ և ա ո միմետ նս, Բ ժշկա կա ն ա րհեստ Է ո ղ ք ա յյո ւյի չ ա խ տ ա ցեա լ մ ա րմն,,;, մ ա բղ կ ա ն , կա մ ա րհեստ աո ի յբո ւմ ն I՚ թ ա փ ումն մա լոՈ ա յ բերողս,ց , կ ա մ ա րհեստ դործողա կա նէ 10 Ա պ ա կ ա նո ւթ ի ւն կ ՛ներհա կ յի ն ե չռ լթ ե ա ն : Ե ղ ծո ւմ ն ի բ ա ց ա բա ր ձ ո ւմ ն ա ռ ա ջի կ ա յ ի ր ի : Ա պ ա կա նե,/, Է Հ ա ր դ , որ Հ կրկին ր ա ն ի , ներդսյ ' մա րմին և շունչ: Ա պ ա կա նելի Է մ ա ր դ զկնի մա հու, յո ր ո ւմ ն ե ր դ ո յ' ա նկենդա նին. ա ն զ զ ա յ ա կ ա ն ն ե աՀ/ե եր ա ն ձ ն Шւп /й ,: Մ շտ ն ջեն ա կա ն Է, որ յա մ ե ն ա յն ժ ա մ ա ն ա կ ի Լ ե յա ո ա ջ ա զ ո յն կր ե ա յժմ ոչ ա պ ա կա նի: Ա ստ ուա ծ' կենդա նի ա նմա հ, ի նքնա բա լ առ ի ձ ե ր . !՜> փ ա ոութ իւն, Էութիւն մշտ նջենա ւոր ե ր ա լո ո յ բն ո ւթ եա ն պ ա ս,ճա ռ, լի ն ե ­ ր ս թ ե ա ն խ ա ղ ա ց ո ւմ ն , Էութ եա ն,, փ ո փ ո խ ;,,է ն ա ո յէո լթ ի ո ն , բ ա յե լ ո վ ե զ ա ­ նա կաց. Բա խ տ է բերումն յա ն ե ր ե ա թ ե ն է, պ ա աճաս փ ա ոտ ,որ իրի: 20 Շ ո ւն չ կ ո ր ղա նձէ, խ ո , գ „,,, ո ,ց ա ն է , պ ա տ ճ ա ռ շ ա ր ժ ե ր ո թ ե ա ն : Կենդանի կ կենզա նեա ց զօրութիւն, որ րստ ինբեա ն է տ բա րչա կա - ն ութի լն , Գ կմ բ կ բնութ իւն ,,ն „,բո զ ա կ ա ն մ ա բ մ ն ո յ: Ուղեղ Հ ի ջերմութենկ կա ոուցեա ր Տա րր է որ ժողովէ ե քա կ տ է զշա րա զիրսն: Ա ռա քինութ խ ն է հ ա ս տ ա տ ա զր ո ,թ 1„ն կ ա մ վ ե հ ա գ ո յն բ ն ,„ թ ի .ն մա հ կա նա ցո,ի կեն զա նութ եա ն րստ ի ն բեա ն գովելի, Բ ա ր բ է րստ որում բա րի կոչի հա ղորդութիւն օրինա ց ա րդա րա կ, Խ ո­ հեմութիւն է զօրութիւն ա րա րողա կա ն րստ ինբեա ն մ տ բղ ո յն : Բա րեփ ա - ււ ո ւ թ ի , ն է խ ր ա տ բ ա բ ե ս , ! , և չ ա ր ե ա ց ' բ ա ր ք ա ր ա ր ո ղ ա կ ա ն դ Բ ա ր ե լ ՛ ա ւ , но „ „ „ թ ի ւ ն է տ րա մ ա դրութ իւն, ո րով ո ր ո շե մ ք զ ի ն չ է զ ւ ,ր ծ ե թ ե զ ի ն չ ոչ Ա րզ,սրութիւն կ հ ա մ ա խ ո հ ս ,թ /ո ն ա ն ձ ի ն , ն մ ի ն և բա ր ե կ ա ր գ ո ւթ ի ւն ա նձին մա ստ ն,, աո ի րե ա րս և զիրերա ւր: Բնութիւն կ բա շխ ո ղ ա կ ա ն , որ րստ չա ­ փ ի , , , Յ օ ժ ա ր , ս կ ա ն է յ ե ր և ե լ ե ա ը ն մ ա ֊ո ա ր դ ա ր ա կ ա ն : Հ ա մ ե ս տ ո ւ թ ի ւ ն •» կ նուա ստ ,„թ ի ւն ա նձին, որ ի նմ ա րստ բ ն ութ եա նն {ինի ցա ն կ ո ւթ ի ւն դ , ք ա ­ З а ջ ա յ ա ր մ ա ր ո ւ թ ի ւ ն I, բ ա ր ե կ ա ր գ ո ւ թ ի ւ ն ա ռ բ ռ ա բ ն ո ւ թ ե ա ն 4 ց ա ն կ ո ւ թ ի ւ ն ս I՛ հեշտ ութիւնս: « Б դործեա/ն, 2 С նման, » Л С համեմածով7իմ„ * В յի Г ց ա ն կ ռ թ ի ս ք , րա/այարմարո,- թխն ե բարեկարգութիւն աո րստ բնութեան.

Д ва древних философских фрагмента А р и ф м е ти к а есть и ск у сство о к ач е с тв е чисел. Г ео м етр и я есть ис­ кусство о величине ф орм . Ч и сло есть собран и е единиц. Л и н и я есть д ли н а, не и м ею щ ая ш и рины . П овер хн о сть есть то, вели чи н а которого им еет ш и ри ну и длину. А строном ия есть искусство, (зан и м аю щ ееся) зн ан и ем об обращ ен и и звезд, их величине, ф орм е, полож ении откло­ нении. д ви ж ен и и (и ) покое но о тн о ш ен и ю к этом у и по отнош ению друг к другу. искусство, оздоровляю щ ее больное человече­ Врачевание- есть ск о е тело, или и скусство д л я восп олн ен и я и у п разд н ен и я того, что (свой ствен н о) и сп ы ты вать телу, или и скусство п ракти ческое. У ничтож ение противополож но возникновению . О проверж ение есть о тр и ц ан и е п о д л еж ащ ей вещ и . Ч ел о век ун и чтож и м (см ертен ) б л а ­ го д ар я д в у м в е щ а м — тел у и д ы х ан и ю . Ч е л о в е к у н и ч то ж и м (тленен) после см ерти, которой присущ и безж изненность, бесчувственность и неодуш евленность. В еч н о то, что су щ е с тв у е т во все вр ем ен а и су щ е ств о в ал о р ан ьш е и не ун и чтож ается сейчас. Б ог есть сущ ество бессмертное, сам одов­ л ею щ ее в своей собственной сл аве, сущ н ость веч н ая и причина при­ р о д н о г о д о б р а , и с т о ч н и к в о з н и к н о в е н и я , п р е в р а щ е н и я ( о д н и х ) гс у щ - ностей в другие (обращ ен и е сущ ностей к сущ ествован и ю ) в соответ­ стви и с (и х) ф ор м ам и . случайность) есть п оявлен и е чего-либо из С уд ьб а (счастли вая неизвестности, причина прекрасного: (сл авн ого) явлен и я (п р ед м ета). Д ы х а н и е есть то, что д в и ж е т д у ш ой , при чи н а дви ж ен и я. Д л я ж и в ы х су щ еств ж и зн ь есть сила, к отор ая с а м а по себе есть продукт творения. Л и цо есть отличительная природа тела. М озг образуется из теп­ лоты . Э л ем ен т есть то. б л аго д ар я чем у составл я ю тся и р азр у ш аю тся сл о ж н ы е вещ и. есть устойчивость или благороднейш ая сущ ность Д обродетель ж изни см ертного, с а м а но себе достойная похвалы . Н р авствен н остью явл яется то, в чем д о б р о м н азы вается п равед ­ ное приобщ ение к зак о н ам . Р азум н ость есть сози д ател ьн ая по своей природе сила, заклю чен н ая в человеке. Б л аж ен н ое счастье это по­ сти ж ен и е д о б р а и зл а, со зи д аю щ ее (подлинную ) н равствен н ость. Б л а ­ г о д е н с т в и е е с т ь р а с п о л о ж е н и е ( д у ш и ) , к о т о р ы м м ы о п р е д е л я е м -- ч т о д ел ать и чего не д ел ать. С п р авед л и во сть есть всеведен и е д уш и , а т а к ­ ж е благорасполож ен и е частей д уш и по отнош ению д руг к другу и м еж д у собой. П ри род а есть распределитель, (р азд аю щ и й ) по мерке. Д обровольность есть прям ота, подобная (естествен н ы м ) веш ам. С кром н ость есть см и рен н ость душ и , к отор ая б ы вает в ней от природы (в отнош ении) ж ел ан и й ; гарм ония и п орядок в отнош ении вож деле­ нии и н асл аж д ен и й (в ней су щ еству ю т) со гл асн о природе. С о гл аси е (вн утрен н ее) д л я д у ш и (н ео бхо д и м о ), чтобы госп одство­ вать. М у ж е ств о есть су щ н о сть душ и , не к о л еб л ем ая стр ахо м . Х р аб-

390 С. Аревшатян Ձ ա յնա կցութ իւն է ա ո ա նձին ա ո ի շխ ել ( և ՜ ) ։ Ա րիութիւն է բնութիւն ա նձին, ա նշա րժ յև ր կ ի լղ է։ Քա ջութիւն է պ ա տ երա զմա կա ն տ եղեկութիւն, որ ր ստ պ ա տ երա զմ ի ի ր ա ւ,։ ժէէւժկալութի ւն Է ա նձին ա ո ի յա հ ա ւո ր և յ ա ֊ պ ա ո ո ւ մ խ ո հ ա կ ա ն ո ւթ ե ն Հ ն ք ա ջա իւր ա խ յո ւս ո ւթ ի ւն ա ս մ ա հ ո ւա մ բ ։ О Ա կնկա լութիւն Լ սա րա սպ ա հսլա նութեա ն։ երկիւղ է ա կնկա լութիւն շա րի: Ցա նկութ իւն է անքաս փ ա ն ներգործութ իւն բ ն ա կ ա ն ունա կութ եա նս։ Խ ա բեութիւն է րնղղիմա կ ճշմա րտ ութեա ն։ Ա մբա րհա ւա ճութիւն է պ ա տ ­ ճա ռ բ ա ր լո յ ոչ Հի : Հպ ա րտ ութ իւն է հա ճութիւն իւր մ ի ա յն ո յ: Բա րի կ , որում ա մ են ե րե ա ն ;յ ա ն կ ա ն : Չ ա ր է , որ ա մ և ն և ցո ւն փ ա խ չե լի է: 1 0 Մ ե ծ ա ն ձ ն ո ւ թ ի ւ ն է ն մ ա ն ա բ ա ր կա ր և լ բ և բ և լ զ ե ր կ ա ք ա ն չի ւ ր պ ա տ ա հ ֊ մ՛անս՝. Բ ա ր ե բ ա ս տ ո ւթ ի ւն է ն ե ր գ ո ր ծ ո ւթ ի ւն ր ս տ ա ռ ա ք ի ն ո ւթ ե ա ն ի կ ե ա ն ս կա տ ա րեց ելում և ա րտ ա քնոցն բա ւա կա նս/բա բ յա ջ ո ղ ե ց !լո յ։ Տրտ մութ իւն Է ներգործութիւն և կա տ ա րումն ա նբա ն ունա կութեա ն։ Ա րդա րութիւն Է ունա կութիւն հա սա րա կութեա ն բա շխ ող , և կրկին Է ա ր զ ա ֊ է ՛) բ ո ւ թ ի ւ ն , Է ո ր ր ո տ ի ր ի , և Է ո ր ր ս տ դ ի մ ա ց : Հ ա ւ ա տ Էէ մ տ ա ծ ո ւ թ ի ն յ ա զ ա դ ս ա ս տ ո ւ ծ ո յ ա ն ա / ս տ ա բ ա ր , յ ո ւ ս ո յ ա ր ֊ տ ա ղնտ ցումն մ տ ա , ա ո յո ւս ա ցեա լն հ ա մ բերո ւթ եա մ բ զա ներ և ո յթ ն, ո ր ֊ պ էս ղեբևեա լ տ եսա նել մ տ ա ցն ա չա ւք ա նպ ա կա ս ժուժկա լելով։ Ա ն ա ր ծ ա թ ա ս ի ր ո ւ թ ի ւ ն Հ- ա յ ն պ է ս կ ա մ ե լ ղ ո չ ո ւ ն ե լ ն , ո ր պ է ս ո ք կ ա մ ի Հ Օ զ ո մ ւ ե լն : Մ ա կ ա ծ ա ն ո թ ո ւ թ ի ւ ն է ս /ձ գ ՚ի ա ա ն ա լո վ ղ ի ն բ ն ա ր տ ա կ ա յո ւ թ ե ա մ բ ն ա ս տ ո ւծո յ։ Խ ւ/նա րհա մտ ութիւն է մ ս ո ա ց մ տ մ բ ուղ/լա թե ա նց զգուշա նա լ։ Ոչբա ր կ ո ւթ ի ւն է ցա ն կ ո ւթ ի ւն բ ա ղ ո ւմ ունել սա կս ոչ բա ր կ ա ն ա լս յ ։ Ա ն ֊ ւիորձութիւն է շա րի զգա յո ւմ ն մ իշտ ա ստ ուծոյ հ ետ և մ ա ն : Սէր է ա ճումն բ ա ր լո յ ա ո թ շնա մ ա նա լս կա տ ա րեա լն ա յլա յլո ւթ ե ա մ բ, ա ո ւիա ւիկու֊ 2 5 թ ե ա մ բն ա ստ ուծոյ ուբա /սա թիւն վա րկա նել զ տ րտ մա կա նս մա հու։ Գ ոյութ իւն է մ ի տ ք , բ ա ն , մ ա կա ցութ ի ւն և ա յլք , որք են ւլո յա ց ա ց ի չք ։ Գ ո յա ց ո ւ թ ի ւ ն է, յո ր մ է ա յ/ք ղ ո յա ն ա ն , ո ր պ էս ի սեոձ; տ և ս ա կ ք ն և ի տ ե ֊ ս ա կ է ն ա ն հ ա տ ն ։ Դ է մ է կ ե ն ղ ա ն ե ա ց ն կ ե ր պ , զ ն ղ ի ն բ ո լո ր ո ւ թ ի ւ ն ֊, հ ր ո յ ջերմութ իւն, ա յլ ձև և կերպ յա րա նունս/բա բ ունին, աո որ ա սին, քա նզի Հ Օ ո լր ո ւ մ ն ե ն , զ ի կ ե ր պ ն է ա ր ո ւ մ կ ե ր պ ., և ձ և ն ա բ ո ւ մ ն է ձ և : Ր ՚ի ւ ը ս տ յ ա - ռա ջիկտ յեէումդ սեռ, ի ս կ մ ի ա կ դ ի գմսւնէ սկի զբն ղ ո ր ա յ։ Բնութիւն նշա նա կիչ է կերպ ի։ Ապա ուրեմն սեռ բնութիւն Հ ա նսկիզբն, րնութեա մբ ա ո ա ջին , որպ էս ի ս կ դ բ ա ն ց ա րա րիչ3, բն ո ւթ ի ւն հ ր ե շտ ա կ ա ց սկսեա լ և ոչ ւ/ս ւդ ա ր ե ա լ։ 1 Л С սաՀման Հաւաաոյ փ|ս. Հաւատ Լ։ Л րպորակութիւն։ В արարիչ Լ։

Дна древних философских фра! мента р ость есть освед ом л ен н ость о войне, к отор ая б ы в ае т соответственно (зн ан и ю ) о б сто ятел ьств войны . С той ко сть д у ш и это (стой кость) пе­ р е д ч ем -ли бо у ж ас н ы м и н ео б у зд ан н ы м , р ад о с тн о -х р аб р а я н а д е ж д а по отнош ению к смерти, и д ущ ая от разум а. О ж и дан и е есть вид обороны . Б оязн ь есть ож и дан и е зл а. Ж елание есть непреодолим ое д ей стви е естественны х способностей. О б м ан есть проти вни к п р авд ы . С ам о д о в о л ь ств о (н адм ен н ость) есть при чи н а б е з­ нравственности. Гордость есть довольство только сам и м собой. Д обром явл яется то, что ж ел ател ь н о д л я всех. З л о м явл яется то, чего и зб е ­ га ю т все. В ел и к о д у ш и е (вели чие) есть способн ость о д и н ак ово переносить к а ж д у ю из д ву х (п роти воп олож н ы х) случайностей (счастли вы х и не­ сч астн ы х). С ч астьем явл яется (сп особн ость) д ей ство вать согласно добродетели при (разли чн ы х) ж и зн ен н ы х об сто ятел ьствах и бы ть в д остаточ н ой м ере у д ач л и вы м во внеш н и х (практи чески х) д ел ах. Грусть есть действие и р езу л ьтат неразум ной способности. С п р а­ ведли вость есть способность равн о во зд авать всем, притом сп равед л и ­ вость бы вает д воякая: одн а — в отнош ении вещ ей, д ругая - в отн ош е­ нии лю дей. В ер а есть беспорочн ое р азм ы ш л ен и е о боге, нреисполнение м ы с­ л ей терпеливой н ад еж д ой на н еви ди м ое н ад еж н ое сущ ество, (сп особ­ ность) очам и м ы сли видеть его как нечто зрим ое, (п р ебы вая) в непре­ станном воздерж ании . Б еск о ры сти е есть так о е ж ел ан и е не и м еть (ч его-л и бо), к а к кто- нибудь ж е л а е т и м еть это. С вер х зн ан и е есть (п ости ж ен и е) б о г а путем забвен и я себя через сам оотречение. С м и рен н ость мы сли есть остор ож ­ ность к (соблю ден и ю ) п рави льн ого пути в забвен и и . И егн евли вость е с т ь ж е л а н и е и м е ть м н огое д л я того , ч то б ы н е гн еваться . С в я т о с т ь (чи­ стота) есть постиж ение зл а, (н аходясь) в постоянном уп одоблении б о ­ гу. Л ю б о в ь е сть п р и б ы в а н и е д о б р а (д о б р о ж е л а т е л ь с т в а ) в отн ош ен и и тех, кто и ск аж ен н ы й в р а ж д у е т (с то б о й ), п ри н о ш ен и е рад ости , с л а с ­ ковостью б ога, тем , кто то ск у ет о т (м ы слей о) см ерти. С у щ н о с т ь ю я в л я е т с я р а зу м , сл о в о , зн а н и е и (в се ) о ст а л ь н о е , что д а е т сущ ествован и е. С у щ н о сть есть то. о т чего п о л у ч аю т су щ ество ва- 1ис д р у г и е , к а к о т р о д а — в и д ы и о т в и д а — и н д и в и д ы . Л и ц о с-сть о б ­ р аз сущ еств, (как) округл ость ш а р а , теп л ота огня. О д н ако ф о р м а и о б р аз о б л ад аю т соим енносты о в отнош ении того, о чем сказы ваю тся и бо п р и н ад л еж ат чем у-нибудь, и бо о б р а з я вл я ется о б р азо м чего-либо и ф о р м а есть ф о р м а чего-либо. Ч и сл о , со гл асн о в ы ш еск азан н о м у , есть род, а единица в нем — н ач ал о его. П р и р о д а (сущ н ость) есть назна- чатель об р аза. Т аки м образом , род есть сущ ность, не и м ею щ ая начала п ервая по природе, как среди начал созидаю щ ей является природа ан гелов, и м ею щ и х н ач ал о , н о не и м ею щ и х конца.

392 С . А ро вш атян 11. Ա Ր ե ՚Լ Շ Ա ՏՏ Ա Ն հ Ր Կ Ո Ի Հ Ի Ն Փ Ի Լ Ի Ս Ո Փ Ա Յ Ա Կ Ա Ն Ր Ն Ա Դ Ի 1\" « Ճ Ա Ր Տ Ա Ս Ա Ն , 3 Ա Ղ Ա Գ Ս ՐՆՈԻԹեԱՆ» ԵՂ «Ս Ա ՀՄ Ա ՆԴ ՓԻԼԻՍՈՓԱՅԱԿԱՆԴ» I). ւք փ ո փ ո ւ մ Ա ո ա ջ ի ն ա՛հ էրս մ Հ ր ա պ ա ր ա կ վ ո ղ « Л ա ր ա ս / ս ա ն , Յ ա ղ ա ղ ս ը ն ռ ւ թ ե ա ն օ և 1 1/ ս ւ Հ մ ա ն ր ւիի ւի ս ո էիա յ ա կ ա ն р и ճ ա ր տ ւս ս ա ն ա կ ա ն - վ ւ ի [ ի ս ո ւ ի ա յ ա կ ա ն ը ն ա ղ բ ե ր ը պ ա տ կա նում ե ն ո լս ո ւմ ն ա -փ ի լի ս ո փ ա յա կ ա ն Հ ի ն ղրա կա նութքա նր։ Ա յղ եր ­ կ ո ւ ղ ո ր ծ ե ր ր , ի ՚հ շ ս լ ե ս ե ր և ո ւ մ Է ն ր ա ն ը բ ո վ ա ն /) ա կ ո էթ ք ո ւ ն ի ք , , կ ա զ մ վ ա ծ ե ն ն ո ր - պ ղա ա ոն ա կա ն ութ յա ն Հե տ և ո րդ ն երի կ ո ղ մ իք]։ Հ ր ա պ ա ր ա կ վ ո ղ բն ա ղ ր ե ր ի լեզուն և բո վ ա ն դ ա կ ո ւթ յո ւն ը վ կ ա յո ւմ են ա յն մ ա ս ի ն , ո բ նրա նը թ ա ր գ մ ա ն վ ա ծ են Հունա րենիէ,. թ ա ր գ մ ա ն ո ւթ յո ւն ը կ ա տ ա ր վ ա ծ Լ ա յս պ ե ս կ ոչվ ա ծ Հուն ա բա ն դպ րոէյի գ ո ր ծ ո ւն ե ո ւթ յա ն ե ր ր ո ր դ շր ջա ն ո ւմ , ա յս ի ն ը ն Օ -րդ զա րի վ ե ր ջո ւմ — 7-ր դ դարի ււկզբին: Հ ա յ ե ր ե ն բ ն ա գ ր ե ր ը պ ս է Հ պ ս ւ ն վ ե ք ե ն Մ ա տ ե ն ա դ ա ր ա ն ի ո ւ թ ձ ե ռ ա գ ր ե ր ո ւ մ •• Հ ա մ ա Հա վա ր բնա գիրը կ ա զմ վա ծ Հ 3 ա մ ենա լա վ պ ա հպ ա նվա ծ ձեռա գրերի բ ա ղ դ ա տ ո ւ թ յ ա մ բ ( Л ՜ Л’ 3 0 8 2 , 1 9 8 0 և 4 0 4 ) ։ Բ ն ա գ ր ե ր ի ն զ ո ւգ ա հ ե ռ տ պ ա գ ր ո ւմ ե ն ր ն ր ա ն ;, ռ ո ւս ե ր ե ն թա րդմա նոՀթյոէՅւ ներր։ Հր ա պ ա ր ա կ վ ո ղ բն ա դ բե ր ը և նրա ն;, ռուսերեն թ ա բղ մ ա ն ո էթ յո ւն ն ե բը Հնա ը ա վ ո ր ռ ւ թ լո ւ ն կ ը ն ձ ե ռ ե ն լ ր ա ց ն ե լ ո ւ մ ե ր ւդ ա սւ կ ևը աւյոէ մ ն ե ր բ մ ի ջ ն ա դ ա ր ի Հա ւք։ի լ ի ո ռ էի ա յ ւս կ ա ն մ ա ր ի և. տ ե ը ւ ք ի ն ւ ւ լ ո ղ ի ս ւ յ ի կ ա ղ մ ս / ւ ք ո ը մ ա ^ ւ մ ս Հ ս ի ն ։

ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՍՍՌ ՄԻՆԻՍՏՐնԱՐւ՛ ՍՈ'ԼեՏ1'Ն Ա ^ Ն Թ ե Ր : Ի Ն ՅեՌԱԳՐՍՐ!' Գ !'Տ Ա -Հ Ա $Ա!> ՈՏԱ ԿԱՆ 1'ՆՍՏԻ$Ո1*Տ — «ՄԱՏԱՆԱԴԱՐԱՆ* Ա 1' Կ ՛Լ Ա Ն ԲԱՆԲԵՐ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ 19 6 0 .\\է 5 * Հ . ՐԱՐԹԻԿՅԱՆ ԵՎՍՏԱ(*ԻՈՍ ԲՈՅԻԼԱՍԻ ԿՏԱ ԿԸ (1059 (*.) ՈՐՊԵՍ ձԱՅԱՍՏԱՆԻ և ՎՐԱՍՏԱՆԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԿԱՐևՈՐ ՍԿ2ԲՆԱՂԲՅՈԻՐ Մ իջնա դա րյա ն Հա յա ս սւա նի ս ո ց ի ա լ-տ ն տ ես ա կ ա ն Հա րա բեր ո ւթ յո ւններ ի ո ւ ս ո ւ մ ն ա ս ի ր ո ւ թ յ ա ն հ ա ր ց ը մ ի շ տ Լ / գ ս ւ ն վ ե լ Հ- ս ո վ ե տ ա հ ա յ պ ա տ մ ա բ ա ն ն ե ր ի ուշա դրութ յա ն կեն/որոնումւ Մ ինչև ա յժ մ դրվել են բ ա զ մ ա թ ի վ հսգվա ծներ ոլ մ ե ն ա դրութ յուններ ա յո հա րցի վ ե ր ա բ ե ր յա լ։ Ս ա կա յն ա յդ ա շխ ա տ ո ւթ յո ւն ­ ներում դրեթե չի օդ տ ա դո ր ծվ ա ծ բյո ւզա ն դ ա կ ա ն ա ղբյուրների ն յո ւթ ր ։ Հ ա յկ ա ­ կա ն սկզբնա ղբյուրների տ վ յա լներ ր նշվա ծ հա րցի մ ա ս ին , որոնք գլխ ա վ ո ր ա ­ պ ես վեր ա բերո ւմ են ա ր և ելյա ն Հա յա ս տ ա նի սսցիա լ-տ նտ եսա կտ ն Հա ր ա բե ­ ր ութ յուններին, չի կա րելի մեխ ա նիկորեն տ ա րա ծել ա ր և մ տ յա ն Հա յա ս տ ա նի վ ր ա : Ա ր և մ տ յ ա ն Հ ա յ ա ս տ ա ն ր զ ա ր ե ր ի ր ն թ տ ց ք ո ւ մ գ տ ն վ ե լ /; բ յ ո ւ գ ա ն դ ա կ ա ն տ ի ր ա պ ե տ ո ւ թ յա ն տ ա կ ։ Բ ն ա կ ա ն ա բ ա ր Բ յո ւ զ ա ն դ ի ա յո ւ մ տ ի ր ո ղ ս ո ց ի ա լ ֊տ ր ն - տ եսա կա ն հ ա ր ա բերո ւթ յուններ բ ա յս կ ա մ ա յն չա վ ։ո վ ա րմա տ ա ցեք Լին նա և նրա կողմից նվ ա ճվ ա ծ տ երիտ որիա ներում' ընդհա նրա պ ես և ա ր և մ տ յա ն Հ ա ­ յա ս տ ա ն ո ւմ ' մ ա ս ն ա վ ո ր ա պ ե ս ։ Ա յգ ւդրոցեսն ս կ ս վ ե լ Լր գե ո և ս Հու ստ ի ն ի ս ։- նոս կա յսեր Ժ ա մա նա կա շրջա նից, վ եցերորդ զա րի ա ոա ջին կես ից: Ն շվա ծ կ ա յ­ սեր մ ե կ օր ե ն րի վ ե ր ն ա դ ի ր ը մ ի ա յն ,— «Հ ա յե ր ի մ ա ս ի ն , ո րպ ես զի ն ր ա ն ր ևս ա մ ե ն ի ն չո ւ մ հ ե տ և ե ն հ ո /ւմ ա յե ց ի ն և ր ի оբեյնք ն ե ր ի ն » * , — բ ա վ ա կ ա ն Լ հ ա մ ո զ ­ վելու հա մա ր ա յգ բ ա ն ո ւմ ։ Հե տ ա քր քր ա կ ա նն ա յն Լ, որ հետ ա գա ժ ա մ ա ն ա կ ­ ն ե ր ո ւ մ Լլ ա յգ օ ր ե ն ք բ ուժի մ ե ջ Լր։ Մ ա կ ե գ ո ն ա կ ա ն հ ա ր ս տ ո ւթ յա ն է Բ ա ս ի լ ի ֊ կիյ> կ ո չ վ ո ղ օ ր ե ն ս գ ր ա կ ա ն ժ ո ղ ո վ ՛ա ծ ո ւո ւմ , ո ր բ գ ո ր ծ ա ծ ո ւթ յ ա ն մ ե ջ Լ ե ղ ե լ բ ա ­ զ ո ւ մ զ ա ր ե ր , ա յ գ ն ո ւ յ ն օ ր ե ն ք բ ո ւ ժ ի մ ե ջ Է ր 2։ Ա յ գ պ ր ո ց ե ս ը շ ա ր ո ւ ն ա կ վ ե ց ն ա և հ ե տ ա գ ա յո ւմ . 10— 1 1 -բ գ դա րերում, երբ բյո ւզա ն դ ա կ ա ն տ ի բա պ ետ ո ւթ յունր տ ա րա ծվեց նա և ա րևե/յա ն Հա յա ս տ ա ն ի վրա , զա վթ իչների հետ մ ի ա ս ի ն ա յն ­ տ եղ մոլա ր գո րծեց նա և բյո ւզա ն դ ա կ ա ն Օրենս գրութ յունը և կա րդ ու կա նո- ն ր ։ Լ ա ս կ ա ն ա լի Է , ո ւ ր ե մ ն , ո ր 1 0 — 1 1 - ր գ դ ա ր ե ր ի Հ ա յա ս տ ա ն ի ս ո ց ի ա լ ֊տ բ ն - տ ե ս ա կ տ ն հ ա ր տ բ եր ո ւթ յ ո ւ ն ն ե ր ի ո ւս ո ւ մ ն ա ս ի ր ո ւ թ յ ա ն ր ա ո տ ն ց բ յ ա գ ա ն դ ա կ ա Ն սկ զբնա ղբյո ւր ների ը նձեռա ծ նյո ւթ ի հնա րա վոր չԼ: Ա(դ ա ես ա կ ե տի ց բ ա ց ա ո ի կ ա ր ժ ե ք Լ ն ե ր կ ա յա ց ն ո ւմ բ յո ւգ ա ն դ ա կ ա ն ֆ ե ո - զա լ 1/վստ ա թիոս Բ ո յի լա ս ի կ տ ա կ ը , գր վ ա ծ 10-59 թ վ ա կ ա ն ի ն : Կտ ա կը գտ նվ ո ւմ Լ Փ ա ր իզի Ա զգ ա յի ն Մ ա տ ենա դա րա նի Կսա լենյա ն շա րքի 2 6 3 հա մա րի տ ա կ գտ նվ ո ղ մ ա գա գա թ յա ձեոա գիր մ ա տ յա ն ո ւմ ; Ա յգ մ ա տ յա նի 1 С о г р и ь յ«ւր!տ Օա11տ. \\’օ1. I I I . М о у с Н ае . ге с о е п о ч И I? . Տ օ м о е 11. В е г о Н ш . 1Й)5. ус11. X X I . сзр и 1 . I. р . 145. յ В а $ |П с о г и т Н Ьп 1.Х . Ы . С . О . И . Н е н и Ь а с Ь ПЬег X 1 Л \\ է:է. V I, § а , и Р«йас. 1846.

ՐարՐիկյաՆ մ ա ս ի ն ա ռա ջքն ա նւ/ա մ Հի շա տ ա կ ո ւմ կ Բ ևրնա ր Մ ո ն ֆ ո կ ո ն ը , ց ո ւ յց տ ա լո վ , որ ա յ ն բ ո վ ա ն դ ա կ ո ւ մ Հ Հ ո վ հ ա ն ն ե ս ՛ կ ի մ ա ր ս ) <>Ս ա ն դ ո վ ս ր ա ս տ ո ւ ա ծ ս / յ ի ն ե ,ի ց » ~ բ . ելնելով' Հնա գրա կա ն տ վ յա լն ե ր ի ց , նա ե ն թ ա դ ր ո ւմ կր, որ դրվա ծ и/հ ա բ կ լի ն ի 1 1 -ր դ գա ր ո ւմ Հ . Օմոնր 1 8 8 8 թ վա կա նին Հա յտ ն ա բե ր ե ց ձեոա գիր ա յդ մ ա տ յա ն ի ընղ- օբ ի ն ա կ ա թ յա ն որոշա կի թ վ ա կա նբ — 1 0 5 9 թ . , ո ր բ ն շվ ա ծ կ ձ ե ռ ա գր ի գրչի Հիշա տ ա կա րա նում: Հ . Օ մոնբ մ ի ա ժա մ ա նա կ ց ո ւյց տ վ ե ց, որ նույն մ ա տ յա նի վ ե ր ջո ւմ գ տ ն վ ո ւմ կ ո մ ն պ ր ո տ ո ս պ ա թ ա ր Ե վ ս ա ա թ ի ո ս Բ ո յի լա ս ի կ/ոա կլւ, ն ա յ ն ֊ պ ե ս գ ր վ ա ծ 1 0 5 9 թ վ ա կ ա ն ի ն 1: « Ս ա ն դ ո ւ խ ք ) » - ի , Ա կ տ ա կ ի ը ն դ օ ր ի ն ա կ ո ւ ի ) յ ո ւ ­ ն ր կ ա տ ա ր վ ա ծ I; ն ո ւ յ ն գ ր չ ի կ ո ղ մ ի ց , ա յ ղ ա պ ա ց ո ւ ց վ ո ւ մ կ ո չ մ ի ա յ ն գ ր ո ւ թ յ ա ն Ն մ ա նո ւթ յա մբ, ա յլև գրչի թողա ծ Հետ և յա լ Հիշա տ ա կա րա նով. <՛Ա վ ա ր տ վ ե ց ա մ ե ն ա ա ս ա ք ի ն ի < : Ս ա ն ղ ո ւ խ բ ը » , — ա ս վ ա ծ է Հ ք ւ շ ա ս / ա կ ւ ս ր ա ֊ նում, — Հր ա մ ա ն ա վ պ րոտ ոսպ ա թ ա ր և Հյո ւպ ա տ ո ս Եվսա ա թիոս Բ ոյի լա ս ի, ձև- ա ս մ բ ի մ ՝ Ր'ե ույու լո ս ի , Ա ա լի մ ի ա մ ե ն ա ս ո ւր բ Ա ս տ վ ա ծ ա ծ ն ի վ ա ն ա կ ա ն ի և ե ր ե ֊ '/Ի ( ե ր կ ո ւ ս ս կ լ կ ա պ ա ղ ո վ կ ա ց ի ) , Ի ս ա Հ ա կ Կ ո մ ն ի ն ս ս թ թ ա գ ա վ ո ր ո ւ թ յա ն մա - г!տ ն ա կ , եր ր թ ա գ ա վ ո ր ա ն ի ս տ I բ ա զ ա ր ի ) պ սւտ րիա րոն կր պ ր ո կղ ր ոս ա պ րո- ա ո վ ե ս տ ի ւ ս բ ի տ և ս Կ ոն ո տ ա ն զ ի ն ը ՛ , Ա ն տ ի ո բ ի ՝ Ր ՚ե ո զ ո ս ի ո ս ը , վ ե ց Հ ա զ ս /բ Հ ի ն դ Հ ա ր յո ւր վ ա թ ս ո ւն յո թ թվսւկ ս/նի ն', տ ա սներկուերորդ ի ն դիկա ի ո ն ո ւմ , ապրիք ա մ ս ի չո ր ս ի ն , ժ ա մ ը յո թ ի ն , ա վ ա զ շա բա թ օր ը , երբ Ե ղ ե ս ի ա յի կա տ ա պ ա ն ն կր ֊ո վ ՛ ։ ա ն ն և ս Գ ո ւկ ի ձ ե ս ը 6, / Խ տ ի ո ք ի զ ո ւք ս ' Ա ղ բ ի ա ն ս ս ը , ա ր ք ա յա կ ա ն Մ ի ջա - զ ե տ ք ի պ ր ո կ ղ ր ո ս ն ա ի ն ք ն ա կ ա , տ ե ր ' Ա հ ա ր ո ն Պ ա բ ա ղ ո մ / ա ւ Ա ւ ս ը 7, Ի ր ե ր իւ ա - 1 В е г л а г ( 1 и $ а с М о и է քа ս с о п , ВМ ю И ю са (х^П ш ап а о П т Зедие^апа, Ра- քւտււտ, 1 7 1 5 , р . 3 0 6 . Հ մ մ տ . К . 1 3 с \\ ' г е е $ $ е , С а1 а1 о § и с <1օտ ա ուա տ ա էտ ^ г е с в .- II, Լ » » 1՝օո(1տ 0>Տտ1ւո, Р а п § ,1 9 4 5 , р . 2 4 1 — 2 4 2 . - Н . О т о ո է , 1 п \\'с п 1 а 1 г е $ о ш т а 1 г с <!օտ ш а п и $ с г № § г с с 5 с1с 1а ՔւԵ11օէ)ւօզսք Н а 1 ю п а !е , Т г Ы в К т с р а г П с , 1п \\ ’с п 1в 1г с & о т т а ! г е <1օտ ւո3ոստաէտ б ге с5 (1е ՕօտտԱո, Р а г 1$ , 1 8 8 8 , .V? 2 0 3 Й>, М ) , ' 1 > ս ա ՚՜ . ա կ Կ ո մ ն ի ն ո и , գ ա հ ա կ ա լ ե լ Լ 1 0 5 7 — 1 0 5 9 / / / > . , ‘ Կ ո ն ,ւ ս ս ս ն ղ ի ն Գ . Լ ի խ ո ւ դ ն ս , ա թ ո ո ա կ ա լ ե լ Է 1 0 5 9 — 1 0 6 3 1 4 1 .ւ ՚յ Ա շ խ ա ր հ ի ^ ա ր ա ր չ ա գ ո ր ծ ո ւ թ յ ա ն В թ վ ա կ ա ն ն Հ , հ ա մ ա պ ա տ ա ս խ ա ն ս , ! ! /. մ ե ր թ վ ա կ ա . Ն ,ռ ք /յս & 1 0 5 9 թ ., '• Ե դ ե ս ի ա յի կ ա տ ա ս ր ս ն Դ ո ւ կ ի ձ ե ս ի մ ա « ի ն հ ա յ հ և ղ ի ն ա կ ն ե ր ի ց հ ի շա տ ա կ ո ւմ Է Մ ա տ թ եոս կ ո ղ մ ն Տ ա ճ կ ս ւց ի բա ղ ա բն Н \" ‘հ ա յե ց ի ն . о Ь / յա յն մ ա մ ա ո ա ք հ ա ց (Կ ո մ ն ի ն ո ս կ ա յս ր ը — Հ . Բ .) ի ,/1 $ /ւ հ ա և ր ե ր ե ա յ զ ա ա կ ն բ ա զ ա ր ի ն Ո ւ ո հ ա յո յ, ո ր ո ւ մ ա ն ո ւն !;ր Տ ո ւ կ ի ծ , վ ա ս ն ղ ի ի մ ե ծ ա մ ե ծ ա ց ա դ գ կ կ ր , և , ա ո ե ա լ ղ թ ա ղ ն ղ ն կ ր ի դ [ ո ։խ Տ ո ւ կ ծ ի ն » (Մ ա ա թ կ ո ս Ո ւ ո հ ա յե ց ի , Ժ ա մ ա ն ա կ ա գ ր ո ւ - թ ի ն , Վ ա ղա րշա պ ա տ , 1 Տ 9 Տ , կ չ 1 2 7 )։ ՜ Ա ր բ ա յա կ ա ն Մ ի ջ ա դ ե ա չ ի պ ր ո կ ր ո ս ն ո , ի ն ք ն ա կ ա / ա ե ր լ։ Ա հ ա ր ո ն Պ ա ր ա ղ ո ձ ա վ /ա ը ո չ \" ‘I I \" ! ՛ I. ( ՛ա ն հ ո , յ ա ն ի Ա հ ա ր ո ն բ ո ւ լ ղ ա ր / բ Ս ա 1 0 4 9 թ . ն շ ա ն ա կ վ ե ց Ա ն ի ի կ ա ռ ա վ ա ր ի չ , հ ա չ ո ր - ։։ 1 վ Ո վ Կ ս ո ո ա կ ա յո ն Կ ն կ ա վ մ Ա ե ո ս ի Ն ։ Ա հ ա ր ո ն ը Ա ն ի ւ ի մ ա յ ր տ ա ճ ա ր ի ա ր և մ տ յա ն պ ա տ ի վ ր ա 1 0 5 5 — - 0 5 С թ վ ա կ ա ն ն ե ր ի ն թ ո ղ ե յ կ հ ա յե ր ե ն ա ր ձ ա ն ա գ ր ո ւ թ յո ւն , ո ւր խ ո ս վ ո ւմ կ բ ա ղ ա ք ի պ ա ր ի ս պ ն ե ր ի բ ա ր ձ ր ա ց մ ա ն , ա շ տ ա ր ա կ ն ե ր ի կ ա ռ ո ւ ց մ ա ն , ջ ր մ ո ւ ղ ի ա ն ց կ ա ց մ ա ն մ ա ս ի ն և ա յ / ն ( տ ե ՛ ս В . Н - Б С- а с ш е и и ч , Три Анниские надписи X I века из эпохи византийского влады чества. По тербург, 1921, стр. 2). Ի ն չպ ե ս տ ե ս ն ո ւմ ե ն ր վէսնա կ ա ն Ւ ե ո դ ո ւլո ո ի թ ո ղ ա ծ հ ի շա տ ա կ ա ր ա ն ի ց , 1 0 5 9 թ . Ա հ ա ր ո ն ը ւք ի ջ ա դ ե տ ր ի դ ո ւ ք ս ն կ ր ւ Ս ա ց ո ւ յց կ տ ա յի ս , ո ր Դ ր ի ղ ո ր Մ ա գ ի ս տ ր ո ս ի մ ա հ վ ա ն ի ց ( 1 0 5 8 թ . ) ա ն - մ ի չ ա պ ե ս հ ե տ ո , հ ա կ ա ռ ա կ Կ ո ն ս տ ա ն դ ի ն 0 - ր դ Մ ո ն ո մ ա խ ի ի ս ր ի ս ո վ ո ւյի ն , ո ր ի հ ա մ ա ձ ա յն Մ ի չա - դ հ ո ր ի դ բ ս ա թ յո ւն /յ ա ր վ ո ւմ Լ ր Գ ր ի գ ո ր Պ ա հ լա վ ո լե ո ւն և ն ր ա ս ե ր ո ւն դ ն ե ր ի ն ( հ մ մ տ . Ա ր ի ս տ ա կ ե ս Լ ա ս տ ի վ ե ր տ ց ի , Պ ա տ մ ո ւ թ յո ւ ն , կ 6 1 « Ե ւ մ ե ծ ա ր ե ա լ ( Գ ր ի գ ո ր ) ի ն մ ա ն է ՝ ( ի Մ ո ն ո մ ւս խ կ ) ա ռ ն ո ւ ц 'и .ш т / п մ ա ղ ի ս ա ր ո ս ո ւ թ ե ա ն , հ ղ տ ե ղ ի ս բ ն ա կ ո ւ թ ե ա ն ։ ի ս ա հ մ ա ն ,ս Մ ի չա դ ե ւո ա ց դ ե օ դ ս ե լ բա

Եվսա ա թիրս Р ո յի ,ա ս ի կտ ա կը (1 0 5 9 թ .) , ի ' Վ ա ս ի լ ի ո ս մ ա զ ի ս տ ը ւ ւ ս ը և Հ ո վ հ ա ն ն ե ս Մ ո ն ա ս տ ի ր ի ո տ ե ս ը ճ, '1. ա ս պ ա ր ա կ ա ­ ն ի ' Բ ա դ ա ր ա տ ը 2, Հ ո վ Հ ա ն ն ե ս կ ո ւ ր ա պ ա ղ ա տ ի և ս խ ո լ ե ր ի դ ո մ ե ս տ ի կ ի Կո մ ն ի - ն ոս թ ա դ ա վ որ ի եղբոր ( ժ ա մա ն ա կ )» ։ Բ ո յք /ա ս ի կ տ ա կ ի վ ե ր ջո ւմ ևս կա հ ի շա տ ա կ ա գ ր ո ւթ յո ւն ա յն մ ա ս ի ն , որ ա յն դ ր վ ա ծ !; 1 0 5 9 թ վ ա կ ա ն ի ն , ն ա յն վ ա ն ա կ ա ն Ւ ե ո դ ո ւլո ս ի ձ ե ո ք ո վ ։ Ֆ ր ա ն ս ի ա յ ի 45/Ш գ ն տ ն ե ր ի ա դ գ ա յ ի ս ւ ը ն կ ե ր ո ւ թ յ ա ն ք Տ օ օ ւ օ է ձ Г\\: а 11о ո а ! о (!օտ Д Ш 1 0 и а 1 Г € 5 с!е Р г а п с е ; 1 8 9 0 թ վ ա կ ա ն ի Փ ե տ ր վ ա ր ի 5 - ի ն ի ս տ ո ւ մ Հ . Օ մ ոն ը ր յո ւղ ա ն դ ա դ ե տ ն ե ը ի ո ւշա դ ր ո ւթ յա ն /, հրա վիրե/յ Ե վ ս տ ա թ ի ո ս Բ ո յի լա ս ի կ տ ա - կի վ ր ա , ը ն դ դ ծ ե /ո վ նրա ն շա ն ա կ ո ւթ յո ւն ը Բ յո ւզ ա ն դ ի ա յի պ ա տ մ ո ւթ յա ն և հ ն ա - դիտ ո ւր յա ն ո ւս ո ւմ ն ա ս ի ր ո ւթ յա ն հ ա մ ա ր : Նա մ ի ա ժ ա մ ա ն ա կ հ ա յտ ա ր ա ր ե ց , որ ի ն ք ը մ ա ն ր ա մ ա ս ն կ ա ն դ ր ա դ ա ռ ն ա ա յ դ կ տ ա կ ի ն հ ե տ ա գ ա յ ո ւ մ 3, մ ի /սւ/ и , ո ր ա ն ֊ կ ա տ ար մն ա ց: Տ ա ս ն և յո թ տ ա րի ա ն ց Ե վ ստ ա թ իոս Բ ո յի ր ս ս ի կ տ ա կ ր Հ ր ա տ ա ր ա կ ե ց սոս* ր յո ւ ղ ա ն դ ա դ ե ա 'Լ . Բ ե ն ե շ և ի չ ր ՚՛ , ը ն դ զ ծ ե / ո վ ն ր ա ն շ ա ն ա կ ո ւ թ յո ւ ն ը ո չ մ ի ա յն Օ յո ւղ ա ն դ ի ա յի , ա յլև հ ա ը ե ա ն ե ր կ ր ն եր ի պ ա տ մ ո ւթ յա ն ո ւս ո ւմ ն ա ս ի ր ո ւթ յո ւն հ ա ֊ ղ ա ք ւ ւ , գ ր ո վ ե ւ ո ս կ ի մ ա ա ա ն և ա ւ յ ւ ա ^ Լ յ ւ ս զ գ ւքիք.-1 ւ յ ս ս ի ս ւ ն ս ւ ն » ) , բ յ ո ւ ղ ս / ն գ ա կ ա է պ ե տ ո ւ թ յ ո ւ ն ը խ ա խ տ ո ւմ Հ ա յգ և Մ ի ք ա ղ ե տ բ ի կ ա ռ ա վ ա ր ի չ Է ն շա ն ա կ ո ւմ Ա հ ա ր ո ն բ ո ւ/ղ ա ր ի ն , ո ր ր , ի ն չպ ե ս ե ր և ա մ Հ վ ե ր և ո ւմ ն շվ ա ծ հ ի շա տ ա կ ա ր ա ն ի ց, ա ր դ են պ ր ո էդ ր ո ս ի ա ստ իճա նին կ , բա րձրա ցվեր Ա յս հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ի վ ե ր ք ի ն տ ո ղ ե ր ը մ ի ն չև ա յժ մ ո ւս ո ւմ ն ա ս ի ր ո ղ ն ե ր ի կ ո ղ մ ի ց ճ ի շ տ չե ն ը ն ­ թ ե ր ց վ ե ք և Պ ա ր ա ղ ո լն ա վ ի ս կ ո չո ւմ ը , ո ր ն ի ր ա կ ա ն ո ւմ պ ա տ կ ա ն ո ւմ Հ Ա հ ա ր ա ն ի ն , ս խ ա լմ ա մ բ վ ե ­ ր ա գ ր վ ե լ /, Վ ա ս ի ւ ի ո ս Մ ա գ ի ս տ ր ո ս ի ն , պ ա տ ճ ա ռ դ ա ո ն ա , ո վ բ ա ղ մ ա թ ի վ վ ի ճ ա բ ա ն ս , թ յ ո ւ ն ն ե ր ի . ՛դ ա ն ը մ ա ս ի ն տ ե ՛ս ա ո ո ր և է 1 է ՚ր ե ր ի ա յ ի կ ա ա ա պ ո ձ է Հ ո վ հ ա ն ն ե ս Մ ո ն ա ս ա ի ր ի ո տ ե ո ը մ ե ղ Հ ո / բ ո ն ի Լ ի ր մ ե կ Հ ո մ տ ա ր ե ն ս բ ձ ա ն ա գ ր , „ թ յ ա մ բ , ո ր փ ո ր ա գ ր ե լ /; տ վ և , Ա ն ի ո ւ մ 1 0 5 0 թ վ ա կ ա ն ի ն , Ա յ , , ա ր ձ ա ն ա գ բ ո ւ թ յ ո ւ ն ի ; , Հ ա յ տ ն ա ր ե ր վ ե , ե ն 6 5 բ ե կ ո ր ն ե ր , Ն . Ս ՜ ա ռ ի 10 0 7 , 1 Չ 0 Տ և 1 0 1 1 թ վ ա կ ա ն ն ե ր ի ն Ա ն ի ո ւ մ կ ա տ ա ր ա ծ պ ե ղ ո ւ մ ն ե ր ի ժ ա մ ա ն ա կ , Ա ր ձ ա ն ա դ ր ո - թ յ ա է , մ ե ջ ն ա հ ի շ վ ո ւ մ I. « Հ ա յ ա ս տ ա ն ի և Ի բ ե ր ի ա յ ի կ տ տ ա - քէ-ա ն վ ե ս է ո ա ր ք է ո ч Հ ո վ հ ա ն ն ե ս Մ ո ն ա ս տ ի ր ի ո տ ե ս - Հ և ո վ ( տ ե ւ ՛ ս В . М . Б е Н С III С 8 И Ч , Т р !» Анийские надписи, стр. 19)' ն ո ւյն ա յն Ր ա ,,ա ր ա տ ն Հ , ո ր 1063 թվա կա նին դա րձա վ •- Վ ա ս պ ո ւ ր ա կ ա ն ի Բ ա դ ա ր ա տ ը Ո ն ի ի դ ո էր ս ։ Ն ա թ ո ղ ե , Լ ա ր ձ ա ն ա դ ր ո ւթ յո ւն Ա ն ի ի մ ա յր տ ա ճ ա ր ի վ ր ա , ո ,ր , ի մ ի ք ի ա յ/ո ց , վ ա ր ս ,- ւ; բ վ ա ծ Լ . « Ա ն ո ւ ա մ բ տ ե ա ռ ն ա մ ե ն , ս կ ա յ ի ե , ո ղ ո ր մ ո ւ թ ե ա մ ր ս ո ւ ր բ ե , ի ն ք ն ա կ ա / թ ա գ ա ւ ո ր ի ն Կ ռ ո - ա ն գ ե տ Դ ո ւկ ի կ ա մ ե ղ ե լ ի մ Ր ա ղ ր ա ա մ ա գ ի ո տ ո ո ո ի ն ե , ա ր և և յի ց կ ա ա ա պ ա ն ի ս Վ խ կ ա ց ո յս ՝ ա ո Ն ե , ո ղ ո ր մ ո ւ թ ի ւ ն մ ա յ ր ա ք ա ղ ա ք ի ս Ա ն ւ ո » ( տ ե ՛ ս В . Н . Б С К С III С Ո И Ч. Т р » А н И Й С К И С НаДПИС:< X I вех а из эпохи византийского влады чества, стр. 22) > նրա մ ա ս ի ն հ ի շ ա տ ա կ ,,,մ ե ն նՐ կ ո . •յո պ ա ն գ ա կ ա ն պ ա տ մ ի չն ե ր Ա կ ի դ ի ց ե ս -Կ ե զ ր ի ն ո ո բ և Մ ի բ ա յև յ Ա տ ա ա /ի ա ա ե ս ր , Ա կ ի /ի ց ե ս ը , պ ա տ - Հ ե չ ո վ Հ ա յա ս տ ա ն ո ւ մ և Վ ր ա ո տ ա ն ո ,,) Ա ր ի - Ա ո ,ա ն ի Հ ր ո ս ա կ ա խ մ բ ե ր ի կ ա տ ա ր ա ծ ա վ ե ր ո ւմ ն ե ր ի մ ա ս ի ն , գ ր ա մ Է ---- է Ի բ ե բ ի ա յ ի ո ա ր ե բ և ր ե ր կ ի ր , , , ր ի վ ա վ ե ր վ ե ց և ա մ ա յ ա ց ա վ . . . և / • \" / ' ■ / ' > » ] ն ( ՛ է \" կ ր ր ն ե ր ր ), ո ր ո ն ր գ տ ն վ ո ւ մ Ա ,ն ն ր ա մ ո տ ի կ ՝ Մ ի ք ա դ ե ա ր ն ո . Խ ա ղ ա ի ր ը , ի ն չպ ե ս ն ա և Մ ե յի տ ի ն ե ն ե Հ է.գ ո ն ի ա ն I , ե ւ ի ր ա տ դ ե ս , ի մ ո տ գ տ ն վ ո ղ ( բ ա զ ա ր ն ե ր ր ) , բ ա ց ի դ ր ա ն ի ց ն ա և Ա ր մ ե ն ի ս , կ ո ն [ / / Л « / у т | և Վ ա ս պ ո ւբ ա կ ա ն ը ... Հ ե ն ,, ա յն ժ ա մ ա ն ա կ կ Ա ն ի Հ ո ւղ ա ր կ վ ո ւմ ո ր պ ե ս դ ո ւր ս ո մ ն հ ա յա զ գ ի Բա - գ ա ր ա տ ա ն ո ւ ն ո վ ս ( տ ե ՜ ս О е О Г I II Տ С С <1 П С П Ա Տ . ! 1՚1ՏէՕՈ\\'!Ո11Ո С01ПргИ(1|Ш11. \\*о! 11 Н сп п ас, 1Տ39, 0 . 6 5 3 ). Մ ի ր ա յ ե յ Ա ա ա տ / ի ա ա ե ս ր դ ր ո ւ մ Հ , ո ր ա յ ս Ր ա գ ա ր ա ա ր չ կ ա ր ո ղ ա ց ա դ . պ ա ՚՚ո վ ե լ Ա ն ի բ ա ղ ա ր ի պ ա չ ա ա պ ն ո ւ թ յ ո ւ ն ր , դ ր ա հ ա մ ա ր Հ , Ա ն ի Ն ր ն կ ա վ ս ե / շ ո ւ կ ն ե ր ի ձ ե ո բ ր ( Հ մ մ ւ ո . М Տ С հ и С 1 1 Տ Л I է а 1 | О է а е , ւՍՏէՕՈՅ, В о п п а е » 1$Г' 3 . р . 8 0 — 8 2 ) . Հ ա յ ա զ գ ի Բ ա կ ա ր ա տ ի ն հ ի շ ա ա ա կ ո ւմ Լ ն ա ե Մ ա ա թ ե ո ս / I ,„ հ ա յե ց ի ,ն . ց ո ւ յց տ ո ղ ո վ , ո ր ն ր ա ո ր դ ի ն կ ո չ վ և , I. И մ բ ա տ ( տ ե 'ո ժ ա մ ա ն ա կ ա գ ր ո ւ թ յո ւ ն , Լք N 8 ) , * В и Н еП п (1е 1а Տօ օ ւօ էօ > !а И о п а 1 е <1օտ Л пи<Ц 1а 1гс$ <!е Г г а п с е . 1 8 9 0 . р . 100— 101. » В Н. Б е н е ш е в нч, Завещ ан и е византийского боярина XI века. Ж урнал М ин истс; ւ :в а н ар о д н о го п росвещ ен и я. 1907 г.. м ай. О тд ел кл асси ческой ф илологии с т р 2 1 9 2֊ 3 1 :

3!»6 ֊* • հ ա ր թ ի կ յա ն մա ր: Բ ենեշևիչր Հրա տ ա րա կելով կտ ա կէ մ ի ա յն հունա րեն տ եքստ ը ե ա յն վեր յա ց ն ե լո վ « շա րունա կելի» ր ա ո ով , ենթ ա դրել Էր տ ա լիս, որ նպ ա տ ա կ Լ ունե­ ցել մոտ ա պ ա գա յո ւմ տ ա ր,, նա և ա յգ կա րևոր փ ա ստ ա թ ղթ ի թ ա րգմա նո, թ յո ւն ն ու ո ւս ո ւմ ն ա ս ի ր ո ւթ յո ւն ը , Ս ա կ ա յն , ց ա վ ո ք , ա յգ ևս չի ր ա կ ա ն ա ց ա վ , գուցե և ա յն պ ա տ ճա ռով, որ Բ ենեշևիչի ի սկ խ ո ս բեր ո վ. а Շա տ մեծ դժվա րու­ թ յո ւն ն ե ր Է ն ե ր կ ա յա ցն ո ւմ տ եքստ ը հա սկա նա լը, որովհետ և նա վխտոււ) / ս ա ո ւ (քա ր ա ն ա կ ա ն և շ ա ր ա հ յ ո ւ ս ա կ ա ն բ ո լ ո ր օ ր ե ն ք ն ե ր ի ա ղ ա ղ ա կ ո ղ ա մ ե ն ա մ ե ծ խ ա խ տ ո ւմ ն եր ով , նա զուրկ Հ որևէ ոճա կա ն մշա կում ից և ր ա ցի բա զ մ ա թ ի վ ա նհա սկա նա լի բ ա ռ ե ր ի ց ու ա ր տ ա հ ա յտ ո ւթ յո ւն ն եր ի ց, որոնք մ ե զ հ ա յտ ն ի են ա ր գ Լ ն ուր ի շ հ ո ւշ ա ր ձ ա ն ն ե ր ի ց , ն ա բ ո վ ա ն դ ա կ ո ւ մ է ն ո ր ե ր ն է ի ն ո ւյն պ ե ս ա ն հ ա ււկ ս /3,ա յի » * : 1 9 1 1 թ վ ա կ ա ն ի ն Բ ո յի լա ս ի կ տ ա կ ի ս ա ն դ ր ա դ ա ր ձ ա վ ըյռ ւ գ տ ն դ ա գ ե տ Պ . Րե ղ ո ր ր ա զ ո վ ը ։ Նւս ն ո ւյն պ ե ս կ ր կ ն ե լո վ Բ ենեշև իշի խ ո ս ք ե ր ը տ ե ք ս տ ը հա սկս/},ա րս դժվա րութ յունների մ ա ռ ի ն , իր կ ո ղ մ ի ց ա վ ե լա ցր ե ց. «Հեշտ չէ որոշել քերա կ ա նորե ն ճիշտ տ եքս տ ը և բ ա ց ա տ ր ե լ որոշ տ երմիններ»'՝, ս ա կ ա յն , «չն ա ­ յ ա ծ ա յ գ բ ո լ ո ր ի ն , / բ ի վ հ ն ա ր ա վ ո ր I. Հ ա ս կ ա ն ա / ( ե ն ե շ և ի չ ի հ ր ա տ ա ր ա կ ա ծ կտ ա կի մ ի տ ք ը ձ հ ե վ ա հա Պ . Բ ե զ ո բր ա ղ ո վ ր ի ր հ ո ղ վ ա ծ ո ւմ շա ր ա դ ր ո ւմ է ա յս կ տ ա կ ի բ ո վ ա ն գ и, կութ յո ւ նբ : Վ ե ր ջ ե ր ս Բ ո յի լա ս ի կ տ ա կ ի ն ա ն դ ր ա դ ա ր ձ ա վ բ յո ւ զ ա ն ղ ա գ ե տ Մ . ՛Լ. Լևչեն կ ո ն : Ա ռ ա ն ց տ վ յռ ղ փ ա ս տ ա թ ղ թ ի մ ա ս ի ն ո ր և է ո ա ո ւմ ն ա ս ի ր ո ւթ յո ւն կ ա մ 'ծա նոթ ա գր ո ւթ յո ւններ տ ա լո,, նա կտ ա կ ը կրճա տ ումներով ռուսերեն թ ա ր գմ ա ն ո ւ­ թ յա մ բ լո ւյս ը ն ծ ա յե ց Բ յուզա նդիա յի ռ ո ց ի ա ի տ նտ եսա կա ն պ ա տ մո ւթ յա ն վե բ ա ր ե ր յ ա յ վ ս ռ ս տ ա թ զ թ ե բ ի ժ ո ղ ո վ ա ծ ո ւ ո ւ մ 1: Պ ե տ ք է ա ս ե ի ո ր Լ և չ ե ն կ ո յ ի տ վ ա ծ թ ա ր ղ մ ա ն ո ւթ յո ւն ր մ ե ծ ա պ ե ս մ ե ղ ա ն չո ւմ է կ տ ա կ ի Հունա րեն տ ե ք ս տ ի ն , ա յս- տե ղ , ա ո ա նց որևէ բա ցա տ ր ո ւթ յա ն, դեն են նետ վ ել բա զ մ ա թ ի վ ն ա խ ա դ ա ­ սութ յուններ ու պ ա րբերութ յուններ, որո նբ, ա ռա վ ել կա մ պ ա կա ս չա փ ո վ , գբմ վա ր թ ա րդմա նելի էին: 1 9 5 7 թ վ ա կ ա ն ի ն /ո ւյս տ ե ս ա վ Ա. Վ ր ի ո նի ս ի վւոբր ո ւսո ւմ նա սի րո ւթ յունը Բ ոյիլա սի կտ ա կի մ ա ս ի ն , ինչպ ես և նրա կ ո ղ մ ի ց կա տ ա րվա ծ կտ ա կի հա ջող թ ա ր գ մ ա ն ո ւթ յա մ բ ա ն գ լ ե ր ե ն ՛ Հ ր ի ո ն ի ո ն ի ր ուաւսՈւ տ սիրութ յս/ն մեջ ն պ ա տ ա կ չի դրեք բա ր ձր ա ցնելո ւ ա յդ հուշա րձա նը ո րպ ես ա ղ բյո ւր ո ո ց ի ո /ի տ ն տ ես ա ­ կա ն հ ա ր ա բե ր ո ւթ յո ւն ներ ի ո ւս ո ւմ ն ա ս ի ր մ ա ն , ա յլ իր գ լխ ա վ ո ր ուշա դրությռւ- 1ը սևեռեք Հ կտ ա կ ում հիշա տ ա կվա ծ ա ն ձ ն ա վ ռ ր ո լթ յա ն ն ե ր ի ինքնութ յունը ւ զ ա ը զ ե լ ո ւ և Բ ոյ ի լ ս , ս ի տ ի ր ո ւ յ թ ն ե ր ի տ /<դ ս , զ ր ւ1 ս, հ Հ ա բ ց ր լ ո ւ ծ ե լ ո ւ ւ / ր ո ւ : Ա յ դ հարցերին մենը կանդրադառնանք ստորև։ В. Н. Б е н е ш с в и ч . З авещ ан и е византийского боярина X I века. Ж урнал Мик. народного просвещ ения, 1907 ւ. м ай . О тдел классической филологии, стр. 221. П. Б е з о б р а з о в , Завещ ан и е Воилы. «Византийский Временник», том XVIII. 2 в ы п . 1— 4 ( 1 9 1 1 ) . О т д е л 111. с т р . 107է 1 ն ո ւ յն տ ե ղ ո ւմ , ‘ Сборник докум ентов но социально-экономической истории Византии. М осква, 1951. стр . 169— 173. ' 1 Տ р о г о տ V г у о и ւ տ. Т Ь с >ч'»Н о ! а р г о ч ч п а а ! ш а 2 п а 1 е , Е и з Ы Ы 'д о В о Н а в ք1059>. 1)итЬаг1оп О акв Рарегс, п и тЬ сг е1еуеи. С атЬ гМ д е, М авдсЬ и зсШ , 1957. рр. 263—276.

հվււտսւք/իո\" Բ ո/իլա սի կտ ա կ,, ( 10ՏՉ [ > .) 30 * Բ ո յի լա ս ր ա ո ր ..բա զմիք,» է հ ա ն դ ի պ ո ւմ վ ի մ ա գ ի ր ա ր ձա ն ս , ղրութ յո ,ն ն ե ֊ բո ւմ , զա նա զա ն մ ե տ ա ղ յա ա ռա րկա ների վրա , և Հա տ կա պ ես, ր յո պ ա ն դ ա ֊ կա ն ս կ զ բն ա ղ բյո ւր ն ե ր ո ւմ , Բ սյիրսս հին բո ւլղ ա ր ն եր ի մ ո տ ն շա ն ա կ ս ,մ էր « ր ո ֊ յ ա ր ի խ ' ։ Դ ե ռ և ս 1 7 9 0 թ . Հ ռ ,ն ղ ա ր ի ա յի ն ա ղ ի ֊Ս ե ն տ ֊Մ ի կ լ ո շ վ ա յր ո ւ մ հ ա յս նա րեր,/ա ծ ոսկե ղա նձի մ կ կա ր և մի ոսկե թ ա ս հունա րեն տ ա ռեր ով գրվա ծ « ր ո ,ի ,ա » և «ծ ո ւպ ա ն » մ ա կ ա գ ր ո ւթ յա մ բ *, Ա յղ թ ա ս ր և ր նզհա նրա պ ես զա նձր թ վ ա գ ր վ ո ւ մ է օ ֊ր զ զ ա ր ի ա ռ ա ջ ի ն կ ի ս ո ւ ի ֆ ո յի ղ ա ո » տ իտ զոս ր Հա նդիպ ում է նա և նա խ ա րռ,շ ա ր ա կ ա ն վիմա գիր ա րձա նա գրութ յուններում, նո ւյնպ ես հունա րեն տ ա ռե ր ով ղ րվ ա ծ և վ ե ր ա բե ր ,,,մ „Ն Օ ֊ր ղ դ ա ր ի ա ռ ա ջ ի ն կ ե ս ի ն ՛: Բ յո ւ գ ա ն դ ա կ ա ն պ ա տ մ ա կ ա ն ս կ զ բ ն ա ղ բ յո ւ ր - ներում ա ոա ջին ա ն գա մ Բ ո,ի,ա ռ ա նունը հա նդիպ ում է Թ եռֆ ա նես ի մ ա մ ա ֊ ն տ կ ա գ բ ռ թ յա ն մ ե ջ : Ե րբ 7 9 8 թ վ ա կ ա ն ի ն թ ա ղ ո ւհ ի Ի ր ե ն ե ն դ ա ր ս է ր '/“ ղ ի ս 1/ ո ւ ր ր Ա ո ա բ ե լ ո ց ե կ ե ղ ե ց ո ւ ց , ն ր ա ն ո ւ ղ ե կ ց ո ւ մ Է ի ն չ ո ր ռ պ ա տ ր ի կ ն ե ր , ո ր ո ն ց թ վ ո ւ մ Էր ե ո մ ն Կ ոնս ա ա ն դ ի ն Բ ո յի լա ս 5/ Ա վ ե /ի ր ա ն մ ե կ դ ա ր լռ ո ւ թ յո ւն ի ց հ ե ­ տ ո 9 2 3 թ վ ա կ ա ն ի ն , հ ի շ ա տ ա կ վ ո ւմ Է ո մ ն Վ ա րդ ս ,ս Բ ո յի /ա ս Խ ա ղա ք,րի սա րա տ եղ , որ ձեր բա կա լվ եց Ռ ռմա նռս Լեկա պ ենոս կա յսրին գա հ ը նկ եց ա նելու ա ն ­ հա ջող փ որձի կ ա պ ա կ ց ո ւ թ յա մ բ Ե ր կ ո ւ տ ա րի ա ն ց ա յդ դեր,, ա ռ,ս ա նի մի ա յ, ն ե ր կ ա յա ց ո ւց ի չ, կ ա յռ երա կս,ն պ ա լա տ ի ոպ ա Կոնոտ ա ն դ ի ն Բ ոյքղա սը ծ ր ա ­ գրում Էր, մի ս տ ի կռո Հո վ Հա ն ն ես ի հեռ, մ ի ա ս ի ն , տ ա պ ս ,,!./ Ռ ռ մ ա ն ո ս թ ,՜, Կոնս- տ ա նդին 7 ~րդի թ ա գա վ ո ր ո ւթ յա ն մ ա մ ա նա կ Փ ոբր Ա սիա յի Ն ի կոպ ո,ի ս րա դ ա ­ րի կտ ա ա սլսձ, Է հ ի շվ ո ւմ պ ր ո տ ո ոպ ա թ տ ր Պ եա բռնա ս Բ ո յի ր ո ս ը *: Բ ռյիրռռ դ եր գա ռա տ նի ա ն վա ն,, ա յնուհետ !, հա նդիպ ում ենր 1 1 -ր դ դ ա ­ րի կեսերին, Կոնսսւա նղին Մ ռնոմա խ կ ա յս եր ( 1 0 4 2 — 1 0 5 4 թ թ .) մա մա սակ. ե ր բ ո մ ն Ռ ոմ ա նսս Բ ո յի ր ռ ս , որ բա ր ձր դիր,.ի Էր հ ա ս ե, ս ե ն ա տ ո ւմ , գա ղտ նի գործողութ յուններ Էր ս կս ել, ուրիշ ո ենա տ որն երի հետ մ ե կ տ ե ղ , գա հրնկեց ա ն ե լ ո ւ հ ա մ ա ր Կ ո ն ս , հ ա ն գ ի ն Մ ո ն ո մ ա խ ի ն , գ ա հ ի ն ա ի ր ե / ո , հ ա վ ա ն ո ւ թ յ ա մ բ ֊' • Ա ՏԴ Դ ե պ բ բ . ի ն չ պ ե ս կ ա ր ե լի Է ե զ ր ա կ ա ց ն ե ք Ակ / ղ ի ց ե ս ֊Կ ե գ ր ի ն ո ս ի տ վ յտ /ն ե բ ի ց . ւ Տե ք>. Н . К о н д а к о в . И с т о р и я и п а м я т н и к и в и з а н т и й с к о й э м а л и . С П б , 1892. стр. 38. * V Т հ о т տе п . й п ё ւոտ ա թԱ օո 4 е 1а (г о и у а Ш е < Г о г «1е Ы а 8 у - & е п Ь М « к 1 < » , հւտէօ- гЙс-Й1о1ов*8ке М е а & с 1 5 с г 1 М К «1 . О ап зк с У Ш с п з к а Ь с г п е з ^ к а Ь . I. К К р Ь е Ы .а у п , 191/ * Տ ե ՛ ս յ . Տ է г X у й о տк 1, 7 ж О а И с г и п д <!օտ С о Ш и п А з \\ч>п К а б у - 5 г е п 1 - М |к 1 о *. В у х а п и п Ё & е З & к с Ь гЗ Д , Вс1. 6 . 1897. Տ . 586. * տ ւ ՚„ р I ) V о г ո ւ к . Р е й х ւոտօորէ1օո$ бгосо-Ь и 1ваге$ <1е Р Ы ф р е з , В и 1 № т <1с С о г«роп <1ап сс Нс11сп1Чис. 5 2 ^1928^ р . 128; V . В с $ с ч ' П е ч > , О е г Т И с ! ■ . Ву; гапИпЪсНе 2еИвсЬг1П, ВЙ. 3 2 , 1 Н аИ Д О гЛ еП , 1932, Տ . 13; П . К а г с . З к о г р . » р е է г N ւ к о V, Н адп и си о т и ъ р в о т о б ъ л га р с к о то ц а р с т в о в и зто ч н ата ч а с т ь н а ьал - кан ски я п ол У б стр о в.ч асть III. Вугап1то51аУ 1са, է. IИ . Га$с. 2 . р . 366. 1 Т հ е о р հ а ո ւ Տ С Ь г о п с к г а р Ы а , с<1. С . <1е В о о г . է. I . ԼւթտւՅօ, 1 8 8 3 . р . • • ‘ О с о г 8 1 ւ М о п а с հ ւ У й а е й п р е г а ^ г и г п г с с с и Н о г и т . В о п п а с 1 8 3 8 . р . 1>л>— в » / - * С о п տէ аР п Ա 3ո с Р о г р հ у г о 8 е п И ս տ, О с а д т р Ш ы д о « т р е п о . е й . О . М о г а у - сайс апЛ 1 г а т 1 . К . Н . Л- $ п к т э . В и < 1 а р **1 , 1 9 4 9 , р . 2 1 2 . • * С с о г « 11 С е <1 г с ո ւ № а ( о п а г и т с о т р е т ! ш т . է. И , В о п п а е , 1 ^ 3 - , р . М 5 с I) а с П տ С I у с а с . А п п а К » , В о п п а с , 1 8 3 4 . р . 5 9 7 :

Հ . Բ ա րթիկյա ն տ ե ղ ի 1; ո ւ ն ե ց ե լ 1 0 5 1 — 1 0 5 2 ՛ թ վ ա կ ա ն ն ե ր ի ն * ։ Ռ ո մ ա ն ո ս ն ո ւ ի ր ղ ո ր ձ ա կ ի է խ ե ­ ր ը ձերբա կա լվեցին ե , չն ա յա ծ որ վերջիններս խ իստ պ ա տ մի ենթ ա ր կ վ եցի ն. Ռ ոմա նոս Բ ոյիլա սր կա րճա տ և ա քսորից հետ ս վերա հա ստ ա տ վեց ի ր բա րձր պ ա շտ ոնում։ Ա հ ա ս ր ա ն ի ց հ ե տ ո , 1 0 5 9 թ վ ա կ ա ն ի ն , հ ա ն գ ե ս !; դ ա ւի ս Ե վ ս ա ա թ ի ո ս Բ ո ֊ յի լա ս ը , որի կ տ ա կ ի ն !; ն վ ի ր վ ա ծ մ ե ր ն ե ր կ ա ո ւս ո ւմ ն ա ս ի ր ո ւթ յո ւն //։ Ինչպ ես ե ր և ո ւմ կ ա յս կտ ա կի տ վ յա լն ե ր ի ց, Ե վսա ա թ իոս Բ ոյ/ղա սը Կոնստ ա նդնուպ սլ- սի Ոսկե պ ա լա տ ում պ րոտ ոսպ ա թա րիոսի ա ստ իճա ն ուներ, մի րա ն որ ցո ւյց Ւ, տ ա ք ի ս ա ր ք ո ւ ն ի ք ո ւ մ ն ր ա բ ա ր ձ ր պ ա շ տ ո ն ո ւ ն ե ն ա / ր ։ Ն ա մ ի ա ժ ա մ ա ն ա կ հ յուպ ա տ ոս Հ ր , ուստ ի տ եղ ուներ նա և սենա տ ում։ Ս. Վ րիոնիսը ենթ ա դրում 1.ւ ч Ր Ե վ ս ա ա թ ի ո ս Բ ո յ ի լ ա ս ր մ ա ս ն ա կ ց ե լ 1, Ռ ո մ ա ն ո ս Բ ո յ ի լ ա ս ի հ ե տ Կ ո ն ս - տանդին Մոնոմախի դեմ 1051 — 1052 թվա կա նին կազմակերպված ղա վա ֊ գ ր ո ւթ յա ն ը , ո րի ա ն հ ա ջո ղ ե լք ի ց հ ե տ ո ա ք ս ո ր վ ե լ !; Կ ո ն ս տ ա ն գ ն ո լպ ո [ս ի ց և Կ ա պ ա ղ յւվ կ ի ա յո ւմ գ տ ն վ ո ղ ի ր տ ի ր ո ւյթ ն երից՛': Ս . Վրքա նիսն ե ն թ ա դ ր ո ւմ կ, որ ա յդ դեպ քին են վ եր ա բե ր ո ւմ Ե վսա ա թիոս Բ ոյիլա սի կտ ա կի հետ ևյա լ խ ո ս ֊ րերր. «իսկ թ ե ի նչքա ն դժվա րութ յուններ պ ա ա ճա ռեցին ինձ խ ա ոնա կ ժ ա մ ա ­ ն ա կ ն ե ր ը ե ս ո չ մ ի կ ե ր պ չ ե մ կ ա ր ո ղ պ ա տ մ ե ի ո ր ո վ Հ ե տ և ե ս ա ն չ ա վ ւ տ ա ն ջ վ ե լ եւ) դ ժ բա խ տ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի ց, ի ն ձ ա մեն կ ողմից ա նդա դա ր հտ րվա ծել են կոհա կներ//, ի ն չ պ ե ս ն ա վ ա ր ե կյ ա /ի ն »ւ Ե վսա ա թիոս Բ ոյիլա սր գրում Է իր կ տ ա կ ում , թ ե ի ն /ր կա պ ա ղովկ ա ցի կ և իր մ ո ր ու կնոջ Ա ննսւյի հ ե տ որոշ ո ւն ե ց վ ա ծք ո վ գ ա ղ թ ե լ կ Կ ա պ ա գովկիա - յ ի ց ւ Կ ՚՚ր և լ ո վ մ ե կ ու կ ե ս շ ա բ ա թ վ ա ճ ա ն ա պ ա ր հ ։ Թ և ի ն չո ւ կ Բ ո յի լա ս ր գ ա ղ ­ թ ե լ, ա յղ մ ա ս ի ն ն։ս ո չի ն չ չի դ ր ո ւմ , բ ա յց ն ա ը ն դ գ ծ ո ւ մ կ , ո ր ա յն վ ա յր ե ր ը , որո նք իր սեվւա կա նոէթ յունն են կ ա զ մ ե լ իր երկրորդ հ ա յր ե ն ի ք ո ւմ ' « ստ ա ցել կւ>։ Ա յ ղ ր ս ւ ն ր ն ա մ ի ք ա ն ի ա ն գ ա մ 1; կ ր կ ն ո ւ մ և պ ա ր զ կ , ո ր ն ա ա յ գ ս տ ա ց ե լ Ւ, բյո ւգա ն դ ա կ ա ն կա ռա վ ա ր ո ւթ յա ն կ ո ղ մ ի ց։ Ին չ կ ս տ ա ցել Բ ո յի լա ս ր ։ Նա թ վ ա ր կ ո ւմ է իր ա նշա րժ ո ւն ե ց վ ա ծ ք ը , որր կ ա զ մ վ ա ծ է հ ետ և յա լ դ յո ւզեր ի ց, պ րոա սա իոններից ու կա լվա ծքներից. Ե ս ա ֊ յա ս ի , Խ ոսպ ա կրա տ , Կոպա երիոն, Օվւիդորունի ( թ ա րգմ ա նա բա ր նշա նա կում Լ օձերի լե ո ), Կուսներիա , Կ ա լմուխ ի, Պ ա րա րունիոն (թ ա ր գ մ ա ն ա բա ր նշա նա ­ կ ո ւ մ Ւ, լ ե ռ ա ն ս տ ո ր ո տ կ ա մ լ ե ո ա ն կ ի ց ) , ՛ Լ ա ր դ սւ, Տ ա ն ձ ո ւ տ ֊ Ձ ս ւ լ ի մ ա և Բ ո ւ ղ ի ֊ ն ա ։ Ա յն վւա ստ ը, որ Բ ոյիլա սր հա ս տ ա տ վել կ « ա յլ հա վ ա տ ք պ ա շտ ող և ա յլ լե զ վ ո վ խ ոսող Ժողովուրդն երի մ ե ջ», որոնցից հիշա տ ա կվում են մ ի ա /ն հ ա յերը — 'Ар{А&У101 և ա յ ն , ո ր ն շ վ ա ծ տ ե ղ ա ն ո ւ ն ն ե ր ի ց մ ի ք ա ն ի ս ը — Տ ա ն ձ ո ւ տ , Վ ա ր դ ս ։ , Խ ոսպ ա կրա տ , Բ ի գ ա ն ա (կա րղա Վ իզա նսւ, հ ա յե ր ե ն' Վ ժա ն) հնչում են հ ա յե ­ ր ե ն , ց ո ւ յ ց կ տ ա / ի ս , ո ր Բ յ ո ւ զ ա ն դ ի ա յ ի ց դ ո ւ ր ս պ ե տ ք !; վ ւն տ ր և լ ն շ վ ա ծ բ ն ա ­ կ ա վ ա յր ե ր ը ։ Ա յս հ ա ր ցը հա սկա նա /ի կ, շա տ մ ե ծ կա րևորութ յուն ունի, հ ա տ ­ կա պ ես եթե նկա տ ի ունենա նք ա յն հ ա ն գա մ ա ն ք ը , որ ա յղ վա յրերի տ ե դ ա ղ ը ր ֊ մ ա ն կ ա պ ա կ ց ո ւթ յա մ բ ա րտ ա հա յտ վել են մի քա նի իրա րից տ ա րբեր կա րծիք­ ն ե ր ։ Ա յսպ ես Հ . Օ մոնը ս խ ա լմ ա մ բ Բ ոյիլա սի կ տ ա կ ո ւմ հիշվա ծ վ ա յր եր ը տ ե ղ ա ­ դրո ւմ կ Կ ա պ ա դ/ւվկիա յոսՐ , ե լն ե լո վ , ր ս տ երև ո ւյթ ի ն, ա յն բ ա ն ի ց , որ Բ ո յի ֊ լա սը կ ա պ ա ղ ով կ ա ցի կր, և ա չքա թ ոզ ա ն ելո վ ա յն հա նզա մա նքը , որ իր իսկ 1 Տ ե ՛ս Տ . У г у с и т , Т Ь с V I 11 օք л р г о у ш с Ы ուՅք»ոՅէօ, ^ստէՅէհւստ В о П а э ^ 1 0 5 9 ^ , р . 2 7 3 . г 1Ы аеш , р. 274. * В и Н е Н п <1с 1а $ с о < И ё ,\\՚3էւօո ո 1օ <1е$ А п Щ и а 1ге$ (1е Р г а п с е , 1 8 9 0 , р . 101.

Եվստ ա թիոս Բ ոյիլա սի կտակը (1 0 5 0 թ .) ա ս ելով նա շա բա թ ու կես ճա նա պ ա րհ Հ կտ րե/ հա ստ ա տ վելու Հա մա ր իր նոր բնա կ ա վ ա յր ո ւմ * օտ ա ր ժողովուրդների մ ե ջ ՚ Պ . Բ ե ղ ո ր բ ա դ ո է/ր, ա ո անէ, ո ր և է Հ ի մ րի հ ա յա ա ր ս ւր ո ւմ է , ո ր , ի բ ր , Բ ո յի լա - ււբ ղուղ/քե, է Ա ն տ ի ո բ ի թ ե մ ր *։ Ի ս կ բ ո ւ լ ղ ա ր պ ա տ մ ա բ ա ն ‘Լ. Զ Լա տ ա ր ս կ ի ն , ե լ - ն ե լով ա յն բ ա ն ի ;,, որ վա նա կա ն Ւ եոդուլոսի Հիշա տ ա կա րա նում կ ա յս րի ;, ե պ ա ա րթ ա ր ք ի ց ա ն մ իգա պ ես Հետ ո Հիշա տ ա կվում են Ե դես իա յի կտ տ ա ս/ա նի ե ա սրս Ա նտ իոբի դուբսի ա նուններր, ենթ ա դրում էր, որ նշվ ա ծ վա յրերը Հա վ ա ՝ ն ա լ ա ր դ տ ն վ ո ւ մ է ի ն Ե դ ե ս ի ա ք ա ղ ա ք ի շ ր ջ ա կ ա յ ք ո ւ մ Հ ։ Մ ի մ ի ա յ ն Ա- Վ ր ի ո ն ի ՚ս ն ե կ ա վ ա յ ն ճ ի շ տ ե ւ/ր ա կ ա ց ա թ յ ա ն , ո ր Կ ա պ ա դ ո վ կ ի ա յ ի ց ա ր և ե լ բ պ ե տ բ Է վ ւ ը ն տ - րել Բ ոյի լա ս ի երկրորդ Հա յր ե ն ի բ ը : Բ ոյիլա սի կա լվս/ձձերի շա րքո ւմ Հիշվա ծ Կ ա լմուխ ի տ եղա նվ ա ն Հ ի մ ա ն վրա ն ա դա լիս Է ա յն եզրա կա լ/ությա ն , որ Բո՝ յ ի լ ա սր Հա ստ ա տ վել Է Տ ա յր ո ւմ ՛: Ա յղ տ եսա կ ետ ից Բ ոյիլա սի կտ ա կր մ ե ծ ա ր ­ ժեր Է ներկա յա լ,ն ո ւմ ո չ մ ի ա յն Հա յա ս տ ա ն ի , ա յլև Վ բա ստ ա նի սո ցի ա լ-տ նտ ե - ս ա կա ն Հա րա բերութ յունների ոա ումնա սիրութ յա ն Հա մա ր: Ն շվա ծ Կ ա լմուխ ի ի մ ա ս ին որոշ ս:վյտ /ն ե ր ի մ են բ Հ ա ն դ ի պ ո ւմ ենր բ յ ՚ւ ՝ ւլա նդա կս/ն ս կ զ բն ա ղ բյո ւր ն ե ր ո ւմ : Ա յս պ ե ս , օրինա կ, Ա նտ ի որի պ ա տ րիա րբու- թ յա ն ե ն թ ա կ ա ե պ ի ս կ ո պ ո ս ո ւթ յո ւն ն ե ր ի ց ո ւց ա կ ո ւմ մ ե ն ք կ ա ր դ ո ւմ ե ն ք , որ Ի րերիա յում Ա նտ իոբի պ ա տ րիա րքին են ենթա բկւ/пиР Հե տ և յա լ պ ր ս ա սա իո ննե- ր ր . Ա լտ ա լտ ր , Ս ս լո ր ա ա ն ո ս ր , ո ր ո ն բ դ տ ն վ ո ւ մ ե ն Պ ա ն ա ս կ ե ր ի ց Հ յո ւ ս ի ս Ա Չ.ե- բ ա ր դ ի ն , ո ր ր դ տ ն վ ո ւ մ Է 4էԱ| մ ս 1 | | ս ի հ ա ր ա վ ո ւ մ *: Վ ա ր դ ա ն Ա բ ե ե լց ի ն դ ր ո ւմ Է, ո ր Ս մ բա տ ի ո ր դ ի ն ե ր Ա շոտ Մ ս ա կ ե ր ն ու Շ ա ­ պ ուհը \"ե լե ա լք դկողմա մքն Շ ի ր ա կ ա յ' Հա բին ղղօրսն Ի ս մ ա յե /ի ' որ ա նդ, ե դ բ ա ւ ե ց ի ն յ ի ն բ ե ա ն ս ղ Շ ի ր ՛ա կ և ղ Ա շ ո ց ք , ե <(<|սսա ււն Տ ւս |Ո < յ: Ե ւ ա յ ս պ է ս ը ս տ բ ա խ տ ի ն ե լ ե ա լ Ա շ ո տ ի բ ա շ ի ' շ | ւ ն 1, զ Կ ս ւ մ ս ւ խ , և ր ն ա կ ե ց ո ւ ց ա ն է ի ն մ ա ղ ը ն տ ա - ն ի ս ի ւր » ^ : Պ ա ր դ է , ո ր Ա շ ո տ ի կ ո ղ մ ի ց \\ լ ա ո ո լ ց վ ա ծ Կ ա մ ա խ ը չ ս լ և տ ք է շւիո թ հ ք Ա նի-Կ ա մա խ ի հետ . ա յն Տ ա յք ի Կ ա լմա խ ին է, որ Բ ոյիլա սի կտ ա կ ում հա նդես է ղա լի ս Կա/մուքսի ձ և ո վ , և մ ի ա ն գ ա մ ա յն ճիշտ են Մ . Բ բոս սեն'՛ և Մ ա ր կ վ ա բ տ ը ՜, ո ր ո ն բ Վ ա բ ղ ա ն ի Կ ա մ ա խ ը տ ե ղ ա դ ր ո ւմ են Տ ա յր ո ւ մ : 11 ֊ր դ ղ ա ր ի վ ր ա ց պ ա տ մ ի չ Լեոնտ ի Մ բո վ ելի ն իր «Վ կա յա բա նութ ի ւն Ա րչիլի» ա շխ ա տ ութ յա ն մեջ խ ոսում է Տ ա յք ո լմ Կ ա մա խ ա մ ր ո ցի կա ռուցմ ա ն մ ա ս ի ն : Վ ր ա ցերեն բն ա դ ր ո ւմ ա յղ 1 II. Б е з о б р а з о в . З авещ ан и е Воилы . стр. 107. г Տ ե ՛ւ՛ V . N . 2 1 а է а րտк ւ. Г д н а д а т и р а н а п р и п и с к а н а г р ъ ц к н о г с р е д а т а на X I в е к В у г а п и п < « 1 а \\ч с а , է - 1. 1 9 2 9 , р . 25. 1 Տ . У г у о г и Б , о . с .. р . 2 7 5 Ա ՚/ւ՚ւԻ ճ /շ .» կ դ ա ր Հ ր ո ւ մ ; Հ մ մ ս , . Е г п э ! Н о т д т а п п , Թւօ С Ы д г е п /е <1օտ Ь у га п И ш Ч сЬ еп К е^сЬ ез \\’о п 3 6 3 Ы з 1071 п ас Ь 8псс1и$с11еп, а г а Ы б с Ь е п , з у п - տշհօո шк1 а г т с т з с Ь е п <3ие11еп, В ги хеИ ез, 1935, Տ . 220 ե Հ ա ջ»,..,: 1 Տ ե ՛ ս V . В е п с х е ч ч С , 0 1е ЬугапНЫ бсЬеп К а п д ^ е п , ВуяапИ тзсЬ -Х сибпесЫ зсИ е Л а Ь г Ь й с Ь е г, А И гсп , 1 9 2 6 , В<1. 5 , 1 ип<1 2 Н е И , Տ . 1 0 6 . Հ ա . » / , կ ա ն ի մ ա տ ե ն ա դ ա ր ա ն է X 3 < « - յե ր ե ն ձեոա պ րէ 2 7 0 ֊/ ” / 1.1»ւ մ .ր ո ն վ ո լմ Հ եպ/ւ41ւՈպ“ Ա Ո լթ յո ւ ն կ ե ր ի ց ո ւ ց ա կ , ո ր ը թ ա ր գ մ ա ն - էիտփծ Է Հու*Աա ր և ն Է у 1 1 8 0 р . /ա կ ա ն ի ն : Ա յ,,.„ Լ ., մ !.ջ Լ ն ր է ր վ ա ծ ,/և ր ,, Հ [ ,յա ս ,,ս կ {ա ծ տ ե ղ ա - ն „ . 1. ւ , ւ , ր , , : Տ ե ՛ ս Р . С . С о п у Ь е а г е , Օ ո տօաշ Л г т е т 'а п \\'о Ш 1 а е , В у г а п и т в с Н е 2 е № ^ г 1 р . Вс1. 5 , 1896, Տ . 126. 1 Հ ա ւ ա ք , ո մ ն պ ա տ մ ո ւ թ ե ա ն Վ ա ր դ ս / ն ա յ վ ա ր դ ա պ ե տ ի , Վ ե ն ե տ ի կ , 1 Տ 6 2 , Էք ?6է А Տ ե ՛ ս М . ն ր օտ տ օէ, ,\\<1(ԱԱօոտ Օէ ёс1 а»гс1 $ 5 ете п 1 5 а Ո ււ տ է օ ւ ո ժ շ 1а О е о г ^ е , й е р ш з Г а п - Щ и Н ё յստ ղսՕ՚ Ո 1*169. Տ . Р«Н ог$Ь оиге, 1 8 5 1 , р . 1 5 9 , ծ ա ն ո թ . 5 : ; յ . М а г я и а г ! , 0 $ 1 е и г о р ;п 5 с Ь е ս ո ժ ՕտէՅտ!ՅէՏտշհօ Տ է ք օ ւ ս ս ^ , Լշւթ2»Տ» Տ . 404. ծ ա ն ո թ . 2:

1'Ю & Ր ա ր թ ի կ էա ն __ , տ ե ղ ա ն ո ւն ը ոէա ռա դ ա ր ձվ ա ծ Է նա ե Կալմաքսի ձ և ո վ }։ Ա ր ք ա յա զ ն Վ Հ խ ո թ ա ի ֆ Ա շխ ա ր հ ա գ ր ո ւթ յա ն մ ե ջ ա ս վ ո ւմ Է . « Ա րս,ա նուշի գ ե տ ի ' [ ճ ո ր ո խ ի ն ) մ ի ա խ ա ռ ն - վ ե ր , , տ ե ղ ի ց վ ե ր և , ճ ո ր ո խ ի ն մ ի ա ն ո ւ մ I, մ ո ր թ ո ւ մ ի լ ե ռ ի ց հ ո ս ո ղ ջ ո ւ ր ը , \" Ր վ ո ,մ կ ղ եպ ի ա ր և ե լք ։ Ա յս ձորի վրա Լ Կ ա լմա խ ի բ ե բ դ ,„ որ կ ա ոուցե, են բգևշխ ները ( պ ա տ ի ա շխ նի ) մ ե ծա շեն , ա մուր և ш Ь и й д , ( և ) որ Տ ա ո յի կբիսթա - ,է ո վ !յա ն [ կ ե ն , ո ր ո ,Л ) կ ր » *: Կա , մ աքսի ի ռ ա զ մ ա կ ա ն տ ե ս ա կ ե տ ի ,, մ ե ծ կ ա ր և ո ր ,,,- թ յ ո ւ ն , „ ն ե ն ա , լ , շ ե շ տ վ ա ծ Լ ն ա և ժ ա մ ա ն ա կ ա կ ի ց Հ ե ղ ի ն ա կ ն ե ր ի կ ո ղ մ ի ց , ո ր >շ- խ ա ն ը , Կ ա ,մա խ ր և Պ ա նա սկևրը տ իրում են Օ լթիի և Բ ա րղոսի հովիտ ների վ/ւա Հ և պ ա տ ա հա կա ն չ է , որ զ ա ք ս Մ ի ք ա յե լը , ռւրիշ երկու զ յո պ ձ ր ի հետ մ ի ա ­ ս ի ն Բ ո յի լա ս ի ,, խ Ր ՚ւ I ն ա և ''\" 'ր ք ռ խ ի ն , Կովկա սի հինդ վերստ ա նոց քա րս,եղի վրա մ եղ հա ջողվեց ղտ նև, Ի ո յի- ր ս ս ի ն պ ա տ կ ա ն ո ղ դ յո ւզ ե ր ի ց մ ի քա նի,որ և ս , ո ր ո ն ց ա ն ռ ն ն ե ր ր բ ա ր ե բ ա խ ­ տ ա բա ր շա տ չե ն փ ո խ վ ե ր Նրա նք գտ նվում են Ա րտ ա նուքի շրջա ն ո, մ , Ա յդ պ ե ս , օրինա կ, Բ ոյիլա սի կտ ա կում հա նդիպ ող Տա նձուտ դ յուղր , որ հա նդիսա նում կ , մ ի ա ժա մ ա նա կ Բոյիրա ւի նս տ ա վ ա յր ,,, ա ն կա սկա ծ ժա մ ա ն ա կ ա կի ց Տ ա ն ­ ձս,ո գ յո ւղ ն կ Ա րտ ա նուջից մ ո տ տ ա ս կ ի ր ,մ ե տ ր հ ա ր ա վ -ա ր և ե ,,,: Բ ոյի ,ա ս ի կ տ ա կ ո ւմ ա ս վ ա ծ Լ, որ Տ ա ն ձ ս ,տ ր ա յլ կերպ կոր/ու մ կ , Զ ա /ի մա (Ջ ա լի մ ա ), Կ ո վ կ ա ս ի հ ի ն դ վ ե ր ս տ ա ն ո ց ք ա ր տ ե զ ի վ ր ա ց ո ւ յ ց /, տ ր վ ա ծ Տ ա ն ձ ո ա ի ն կ պ ա ծ Ջ ս ղ դ ի և ա վ ա յր ը , ռ ր ը Ն. Մ ա սը ա ն վ ա ն ո ւմ Լ Տ ա ն ձո ա ի ա վա ն՛։ Տա ն ձս ,ռ ա մ գտ նվում Լ վրա ցերեն մի ա ր ձա նա գրութ յուն, որր վ ե ր ա բե ր ,,,,! կ սուրբ Ս ա - ր ի ն ա 1 1/ե ղ ե յ յ ո ւ շ ի ն ա ր ա ր ո ւ թ յ ա ն ը . թ վ ա գ ր վ ա ծ ք ր ո ն ի կ ո ն ի 5 3 1 ( 1 3 1 2 ) թ վ ա կ ա ն ո վ : Ա յ ղ ա ր ձ ա ն ս , ,, ,, ,, , թ յ ա ն մ ե ջ ե կ ե ղ ե ց ո ւ շ ի ն ո ղ ը ա ն վ ա ն վ ա ծ /. Ս ա ի մ ղ ա վ լ ե *!ս ւ լւ 1՚ս ւ |ս ե || » 5 , ա յ ն կ Ս ա ի մ դ ա վ յ ե կ ա լ մ ա խ և ց ի , ա ն կ ա ս կ ա ծ Բ ռ յ ի լ ա ս ի կ տ ա կ ո ւ մ հ ի շա տ ա կ վ ա ծ Կ ա լմ ա խ ի վ ա յր ի ց , որր գ տ ն վ ո ւմ կր Տ ա ն ձ ո տ ի ց 1 5 — 2 0 կ ի լո ­ մ ե տ ր հ ե ռ ա վ ո ր ո ւթ յա ն վ րա ՛ Տ ա ն ձ ո տ ի ց հին,, կ ի լո մ ե տ ր ա րևմուտ ը ղտ նվում Հ Կա պ տ ա խ ո ր դ յո ւ զ ը , հ ա վ ա ն ա բ ա ր Բ ո յի /ա ս ի կ տ ա կ ի Կ ա ղ ա ե ր ի ո ն բ հ: Ա ր տ ա - նուշից հինդ կ ի ր ,մ ե տ ր ա ր և ե լք հինդ վ եր ս տ ա նո ց ք ա ր ս ,եղ ի վրա ,,ույց Լ ա րվա ծ Ո ւսոտ դ յո ւղ ր ։ Ն. Մ ա ոլ, Կ ղա րջքում և Շ ա վ շե թ ի ա յո ւմ կա տ ա րա ծ ճ ա ­ նա պ ա րհորդութ յա ն օ ր ա դ ր ա մ ճշտ ում է ա յղ գ յո ւդ ի ա ն ա ն ր , ոչ թ ե Ուսոտ, : Տ ե ՛ս Ք ա ր թ ,/,,, Տ խ ո վ ր ե ր ա յի կ ա մ վ ր ա ց պ ա տ մ ո ւ թ յա ն Հ /Л , հ ա յե ր ե ն թ ա ր գ մ ս /ն ա թ յո ւ ն ր , վ ր ա ց ե ր ե ն ,/ն ա ղ ի ր ր և հ ի ն հ ա յե ր ե ն թ ա ր դ մ ա ն ռ թ յո ւ ն ր ո ւ ս ո ւ մ ն ա ս ի ր ո ւ թ յա մ բ և ր ա ո ղ ր ր ո վ ,ո ւ յս ր ն ծ ա յ ե ց Ի լի տ Ա ր ո ւյս ւձ ե Տ , Օ ՜ր ի ւ ի ս ի , 1 0 5 3 , կ 2 0 4 , Հ մ մ տ . Լ . Մ Լ ւ|»ք ս Լ ր -Ր Ա |. Վ ր ա ց ա ղ բ յո ւ ր ն ե ր г Հ ա յա ս տ ա ն ի և հ ա յե ր ի մ ա ս ի ն , հ ա տ . Ա , ե ր և ա ն . 1 9 3 1 . կ 1 9 6 , Կ ա ,մ ա խ ի ա ն վ ա ն ձ ա ղ մ ա ն մ ա ս ի ն Н . Я . М л р р и Я. и . С м и р н о в . В и ш ап ы ; Л ен и н град , 1931. стр. 19— 21. - Պ ր ո ֆ . I.. Մ ե ||»ք ս 1 > ր -Բ ե կ , Վ ր ա ց ա ղ բ յ ո ւ ր ն ե ր , , Հ ա յ ա ս տ ա ն ի և հ ա յ ե ր ի մ ա ս ի ն , հ ա տ ո ր Գ . Ե րևա ն, 1955, կ Տ 4 , 3 Տ ե ս XV. Е . I ) . А 11 е л , Т Ь с ш а г с М а п ^ օք С е о г ^ а , Т Ь е С с о § гар 1 и с а1 Л ои гп а1, уо1. 1 - Х X I V . Ж 2 . ձս^ւտ է. 1929. р . 154. • Г е о р г и н М е р ч у л . Ж итие св. Григория Х зндзтнйского. Грузинский текст, введение, издание, перевод Н . М а р р а . С дневником поездки в Ш а в ш и ю и К лардж ню . Тексты и разы скан и я по арм яно-грузинской ф илологии, книга 4 1 . '-П о . 1911, с т р . ЮС. 5 Ն ո ւյն տ ե ղ ո ւ մ , կ 1 0 5 ։ « и . Վրիոնիսր ենթադրում Հ , որ կտակում հիշատակված Կոպտերիոնլ, դա Կապետրո, վայրն 1 , ուր 1 0 4 9 թվականին \"՛եղի ունեցավ ճակատամարտ րյուղանդացիների և սնդուկների մ ի ք ե, ( Տ ե ՛ ս С е < 1 г е п Ա Տ , է. I I , р . ’> '$ և հա ։ ո , , դ ) . միա ժա մ ա նա կ շեշտե,ով. սա կ ա յն, ո ր այդ նույնացումը հնարավոր չէ հաստատեր $ե/ո հիդ. աշխ., կ 275, Սակայն Կապետրո,ն դտ նվռմ Լ, ոչ թև Տ այրում, ինչպես Վրիոնիսն К դրում, ա „ Արծնի մոտ.

Եվստաքքիոս Բ ոյի լա ս ի կտ ա կը (1 0 5 9 ք /.) 401 ա յ լ Ո ւծ ո ս , >, ո ր ի տ ա կ հ ն ա ր ա վ ո ր է 1 /ե թ ա ղ ր ե լ Բ ո յ ի չ ա ս ի կ տ ա կ ո ւ մ հ ա ն դ ի պ ո ղ Ուղիկի գյուղը : Ա ըտ ա նուջի շրջա նում հինդ վերստ ա նոց քա րտ եղի վրա ցո ւյց են տ ր վ ա ծ իրա րից ո չ շա տ հեռու գտ նվող երկու ղյուղ, մ ե կ ը կոչվում է Վ ա ր ֊ ղ ա ս խ ե վ ի , մ յո ւս ը Վ ա ըղիռե,, ո ր ո ն ց ի ց մ ե կ ի տ ա կ պ ե տ ը է փ ն տ ր ե լ Բ ոյի լա ս ի կ տ ա կ ո ւմ հա նդ իպ ող Վ ա ր գա վ ա յր ը (խ ե,Ա , վ եր ջա վ որ ութ յո ւնը վ ր ա ցեր ե ն ն շ ա ­ նա կում է ձոր): 801 թ վ ա կա նին վ ա խ ճ ա ն վ ա ծ սուրը Գ րիգոր Խ ա ն ձ ի թ ե ցո լ վա րքի մ ե ջ, որը ղրվա ծ է նրա մա հիս 9 0 տ ա րի հետ ո, Խանձիթի շրջա կա յը ո ,մ հիշա տ ա կվում Ւ Օ պ ի ղ ա վ ա յր ը , ա ը կ ա ր հ ռ չա կ ա վ ո ր վ ա ն ք *, Վ ր ա ց Բ ա դ ր ա տ 4 ֊ր գ թ ա ղ ա ­ վորի մի հրովա րտ ա կը, որը դրվա ծ Հ 1027 թվա կա նին, վերա բերում է հենց ա յո Օ պ իղա ,ի վա նրի տ իրույթ ների սա հմա նների հ ա ր ցի ն *, Կ ովկա սի հինգ վ եր ստ ա նո ց ըա րտ եդի վրա Ա ըտ ա նռւջից հյուսիս ց ո ւյց են ա ր վ ա ծ երկու վ ա յր Օպիղա և Օ պ իսչսղա , Ս րա նցից մ եկ ը, հա վա նա բա ր, կա պ ունի կտ ա կում հա ն­ դիպ ող Օ փ իղո-րունի տ եղա նվա ն հետ (բո ւն ի հունա րեն նշա նա կում է լեռ): Ն ույն ք ա ր ս ,ե ղ ի վրա ա յդ շրջա նում ց ո ւյց ե ն ա ր վ ա ծ ն ա և Խ ողա րիր և Խռ- ղ ա ր ա ր ս / ղյո ւ ղ ե ր ը , ո ր ո ն ց ի ց մ ե կ ը պ ե տ ը է , հ ա վ ա ն ա բ ա ր , հ ա մ ա պ ա տ ա ս խ ա ն ի կտ ա կի Խ ոս պ ա կրա տ ղյոււլ/ւն: Ինչպ ես տ եսնում ենք Բ ոյիլա սի տ իր ույթ ները ղտ նվելիս են եղել Կ ղ ա ր ջ֊ քոսէ, ա վելի կոնկրետ Ա րտ ա նուջի շրջա նում, Ա յղ բո լո ր շրջա նները ե ն թ ա ր կ վ ե­ ց ի ն բ յո ւ զ ա ն դ ա կ ա ն ա գ ր ե ս ի ա յի ն Տ ա յք ի կ ո ւր ա պ ա ղ ա տ Գ ա վ ի թ Յ ֊ր ղ ի մ ա հ ի ց 1001 թ վ ա կ ա ն ի ց հետ ո. Բ յուզա նդիա յի Վ ա ռիլ 2 -ր ղ կ ա յս եր և վ բա ց թա ղա վոր Գեորզի 1 -ի միջև 1 0 2 3 թ վ ա կա նին կ ն ք վ ա ծ պ ա յմա նա գրի հ ա մ ա ձ ա յն դրա նք ա նցա ն Բ յուզա նդիա յի ձեռքը: Բ ոյիլա սի կտ ա կում հ իշա տ ա կվա ծ տ եղա նունների ճշտ ումը մ ե ղ հնա րա վ ո ր ո ւ թ յ ո ւ ն Է ա ս ղ ի ս հ ա ն գ ե լ ո ւ և ո ւ ր ի շ ե զ ր ա կ ա ց ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր ի ։ Տ ա ր ա ծ վ ա ծ I, եղել ա յն կա րծիքը, որ Կղարջքի հ ա յկ ա կ ա ն բնա կչութ յունը ա րդեն 1 1 -ր դ գ ա ­ ր ո ւ մ լր ի վ ք ա ղ կ ե դ ո ն ի կ կր դ ա ր ձ ե լ, չ ն ա յա ծ ը ն դ հ ո ւպ մ ի ն չև 11 ֊ր գ գ ա ր ի վ ե ր ջը շա րունա կում Էր ւէրացերեն լե զ վ ի ն զուգա հեռ պ ա հպ ա նել հա րա զա տ հա յերեն [ ե ղ ո մ / ՚ւ Բ ո յի լա ս ի կ տ ա կ ը ց ո ւ յ ց է տ ա լի ս , ո ր 1 1 ֊ր ղ դ ա ր ի կ ե ս ե ր ի ն Կ ղա րջքի հ ա յկա կա ն բնա կ չո ւթ յո ւնը դ եռևս լրիվ քա ղկեդոնա կա ն չէր , ա յլա պ ե ս Բ ոյիլա սը չէր դրի ի ր կտ ա կում , որ ինքը բն ա կ վ ե ց ա յլ հա վա տ ք պ ա շտ ող ժողովուրդն երի մ ե ջ։ Վ րա ցիները բյո ւղ ա ն դ ա ցի ն եր ի հա մա ր ա յլա դ ա վ ա ններ չէի ն, ա յդպ իսիք չէին կա րող լինել նա և քա ղկեդոնիկ հ ա յե ր ը ։ Պ ա րզ է, որ տ վ յա լ դեպ քում Բ ո- յի լա ս ը նկա տ ի ունի մ ի ա բն ա կ հ ա յե ր ի ն ։ Իսկ որ քա ղկեդ ո նա կա ններ ը և մ ի ա ­ բնա կները իրա ր ա յլա դ ա վ ա ններ էին հա մա րում, ղա կա սկա ծի ենթ ա կա չէ ։ Հ ա յո ց Գ րիղռր Դ . Տղ ա կա թողիկոսը Բ յուզա նդ ա կա ն կա յս ր Իսա հա կ Ան դելոսին գ ր ա ծ ն ա մ ա կ ում վ եր ջի նի ս մ ե ղ ա դ ր ո ւմ էր ա յն ր ա ն ի մ ե ջ, որ նա բ ռ ն ի (ւա յլա - դ ա վ ս մ յ » է դ ա ր ձ ն ո ւ մ Բ յ ո ւ զ ա ն դ ի ա յ ո ւ մ ա պ ր ո ղ հ ա յ ե ր ի ն 5, ա յ ս ի ն ք ն ո ր ն ։ս ն ր ա ն ց քա ղկեդոնիկ է դա րձնում։ 1 Г е о р г и й М е р ч у л . стр . 103. * Ն ո ւյն տ ե ղ ո ւ մ , ՏՕ է 1 ձ'6'ս Д . П . П у р ц е л а д з е , Г р у зи н ск и е ц ер к о вн ы е г у д ж а р ы (г р а м о т ы ), Т и ф ­ лис. 1881, с тр . 120- 121. 4 Г е о р г и й М е р ч у л . стр. X V I. (ն . Մասի առաշաբանը). 4 Տե՛ս Հ . Բ ա ր ր ի կ յ ա ն, Նոր նյութեր 'Դէիկիայի հայկական պետության և 1>յո,ղան,,ի* յ ի Փ ոխհա րա բերությունների մ ա ս ի ն , *Ր ա ն ր ե ր Մա տենադարանին, X* Л , 1 0 5 8 , Էշ 2Տ7է У9 4 — 2 6

402 Հ , Բարթիկյան Բ ա /ղա սի Կ զա րշքում բնա կ վ ե լո ւ հա նդա մս/նքը հա ստ ա տ ում է Ա րիստ ա կես Լ ա ս տ ի վ ե ր տ ց ո ւ հ իշա տ ա կ ութ յունս, ա ք։, մ ա ս ի ն , թ ե Հ ա յա ս տ ա ն ո վ « ի ն ք ն ա կ ա , թա գա ւորն հ ոոոմ ո,յ Վ ա ս ի լն ... ա իրէ բ ա զ ո ւմ դա ւա ռա ց և & ր դ ի ց և քա զա քա ց, Եւ կ ա ց ո ւ ց ա ն է ի վ ե ր ա յ ն ո ց ա գ ո ր ծ ա կ ա լս և դ ա տ ա ւո ր ս և վ ե ր ա կ ա ց ո ւ ս » ', կա,) «թ ա գա ւորէ,ա ց զկ ն ի Վ ա սլին Կ ոնստ ա ն գ ի ն ... և զիշխ ա նս որ գա ւա ռա կա լք Էին, զո ր մ ե ծ ն Վա ս ի լ կ ա րդ ե ա լ Էր, ի ն ո յն հ ա ս տ ա տ ե ի * ? * Ա հա Բ'41'1““ 'Ը և ս > ա \" Լ նա յն հ ա վ ա ն ա կ ա նո ւթ յա մ բ, մ ե կ ն Էր ա յդ «գա ւա ռ ա կ ա լ» իշխ ա ններից։ Ս ո վ ո ր ա բ ա ր ր յ ո ւ գ ա ն դ ա գ ե տ ն ե ր ը շ ե շ տ ո ւ մ 1 ն ն շ վ ա ծ сէ ա մ ա ն ա կ ա շ ր ջ ա ն ո ւ մ Հա յա ս տ ա նի և Վ բա ստ ա նի ն կ ա տ մ ա մ բ Բ յուզա նդ ի ա յի վա րա ծ քա ղա քա կա նու­ թ յա ն մ ի ա յն ,Ո կ կ ո գ մ ը , ա յն , որ նպ ա տ ա կ ո ւն ե ն ո ղ ո վ ա յդ երկ[ձ>երը թ ո ւլա ցն ե , բա դ ա բա կա ն և ռա զմ ա կա ն տ եսա կետ ից, նա ա շխ ա տ ում Էր տ եղա կա ն ֆ ե ո դ ա լ­ ն ե ր ի ն , կա մա վոր կ ա մ բռ ն ի ճա նա պ ա րհով գա ղ թ եցնել Բ յո ւզա նդ ի ա , Ա յդպ իսի բա զա քա կ ա ն ո ւթ յա ն ա ր տ ա հա յտ ութ յունն Է հա նդիսա նում Վ ա սսրորա կա նի թ ա գ ա վ ո ր Ս ե ն ե բե ր ի մ ի գ ա ղ թ ե ց ո ւմ ր Կ ա պ ա դ ով կիա 1021 թ Անիի թ ա ղ ա վ ո ր Գ ա դիկի գ ա ղ թ ե ց ո ւմ ը Կ ոնս,ոա նգնո,պ ոլիս 1 0 4 5 թ ., Կարսի թ ա ղա վ որ Գ ա գի- կի գ ա ղ թ ե ց ո ւմ ր Կիլիկիա և ա յլն , Հ ա յտ ն ի Է նմ ա ն ա պ ես , որ Բ յուզա նդիա ն իր կ ող մ ի ց գր ա վ վ ա ծ շրշա նն երում հա ստ ա տ ում Էր բյուգա նդ ա կ ա ն դուռս երի, կ ա ռ ա պ ա ն ն ե ր ի և մա գի ստ րո սներ ի իշխ ա նո ւթ յունը, Բ ոյիլա սի կտ ա կը սա կա յն ց ո ւյց Է տ ա լիս, ո լ, միա ժա մ ա նա կ տ ա րվում Էր նա և ր յո ս լա ն գա կ ա ն ֆ եոդ ս ,,ն ե- ր ի ,՛ա մ ե ն ա յն հ ա վ ա ն ա կ ա ն ո ւթ յա մ բ, բո ն ի կ եր պ ո վ հա յկա կա ն և վրա ցա կա ն հո­ դերի վրա բն ա կ ե ցվ ե լո ւ քա ղա քա կա նութ յուն, նպ ա տ ա կ ունենա լով բ յո ւգ ա ն դ ա ­ կա ն տ իրա պ ետ ութ յա ն պ ա տ վա րներ ս տ ե զ ծե , ն վ ա ճ վ ա ծ ծա յր ա մ ա ս եր ո ւմ , մե բ ա ն , ոլ, հա նդիպ ում՛ Էր տ եղ ա կա ն բն ա կ չո ւթ յա ն դ իմ ա դր ո ւթ յա նը, Ե վստ ա թիոս Բ ոյիլա սը շա ր ս ,դ ր ա մ Է ի ր կտ ա կը նա խ և ա ռա շ գա նգա տ վեմ լո վ խ ա ո ը ժ ա մ տ ն ա կ ն եր ի ց, ո րո ն բ ա նչա վ, վիշտ են պ ա ս,ճ ա ռ ե լ ի ր ե ն , Ա յն ո ւ­ հետ և նա ա նդրա դա ռնում Է ա յն տ ա սա պ ա ն բներին, որոնբ հա սել են նրա ն իր բ ն ա կ ա ծ շրջա նի քա ղա քա կա ն և ռ ա զմ ա կ ա ն ղեկա վ ա րի ' Մ իքա յել զուքսի և նրա որդի Վա սիւիոս մա գի ստ րո սի * կ ո ղ մ ի ց, Վ ա սիլիոս մա գիստ րոսը հ իշ­ վ ա ծ Է նա և կտ ա կը պ ա րուն ակ ո զ ձեռա գրի գրիչ Թ եողուլոս վա նա կա նի հի­ շա տ ա կա րա նում , որտ եղ մ եկ ա ո մ եկ թ վ ա ր կ վ ա ծ են Բ յո ւզա ն դ ի ա յի ա րևելյա ն նա հա նգների քա ղա քա կա ն ե ռա զմա կա ն իշխ ա նա վորները, իրենց ենթա կա շըր- ջա նների հետ մ ի ա ս ի ն, Կտ ա կի վերջում նրա պ ա յմ ա ններ ի ճշգրիտ կա տ ա ր­ մա նը հետ ևող հոգա բա րձուների թ վ ո ւմ հիշա տ ա կվա ծ են ինչպ ես ա յդ նույն Վ ա սիւիոս մ ա գ ի ստ րոսր, ա պ ա նա և վերջինիս ե ղ բա յր ը , նույնպ ես ռա զմա կա ն գ ո ր ծ ի չ, վեստ ա րխ ոս Ֆ ա ր ե ս մ ա ն ես ը , Ա յս վերջին ( Ֆ ա ր ե ս մ ա ն ե ս -Փ ա ր ս մ ան) ա նունից դ ա տ ելո վ, կա րելի Է ե գր ա կ ա ցն ե լ, որ 1 1 -ր դ գա բի կեսերին Կզարջբի քա ղ ա քա կա ն ու ռա զմա կա ն ղեկա վա րութ յունը գտ ն վ ո ւմ Էր ա յնպ իսի մ ա ր դ ­ կ ա ն ց ձ ե ո ք ի ն , ո ր ո ն ք ծ ա գ ո ւմ ո վ հ ա յ Էին (գ ո ւց ե և վ,,,и д ա գ ա վ ա ն )՝ կ ա մ վ ր ա ց ի . I Ա ր ի ս տ ա կ ե ս Լ ա ս տ ի վ ե ր տ - յ ի , Պ ա տ մ ո ւ թ ի ւ ն , Լ ք 'է — Հ < - Ն ո ւյն տ ե ղ ո ւ մ , Է ք 1 1 1 դ ր ա ն ք ր ր ,, դ ա ն դ ա կ ա ն տ երմիններ ե ն , Ա յդ մեծա մեծները, ^ «Դ ո ւք ս » կ ա մ «մ ա գի ս տ ր ո ս ս ս.մ ե ն ա յն Հ ա վ ա ն ա կ ա ն », թ յա մ ր , տ ե ղ ո ւմ կ ո չվ ե , ե ն « տ ա ն ո ւտ ն ր ն ե ր » . Վ ր ա ց Ր ա դ ր ա տ 4 - ր դ թ ա ­ ղ ա վ ո ր ի 1 0 2 7 թ վ ա կ ա ն ի Հ ր ո վ ա ր տ ա կ ո ւմ , ո ր ր վ ե ր ա բ ե ր ո ւ մ Լ Օ պ ի ղ ս , վ ա ն ք ի Հ ո դ ե ր ի ն , Հ ա յք ի Կ ղ ա ր է ր ի վ ե ր ,ւ,կ ա Տ ո ,ն ե ր ր ա ն վ ա ն վ ա ծ ե ն * տ ա ն ո ւ տ ն ր ն ե ր ... Տ ե ՛ ս Д П . П у р Ц С Л Э Д З С , РУ՜ зи н ски е ц ерковн ы е гу д ж ар ы (гр ам о ты ). Т иф лис, 1881, стр . 121. 4 ///, բ ա ն ի տ ա ս ն ա մ յա կ Հ ե տ ո Р - ե ո , ի թ ե մ ա յի դ ո ,ք ս դ ա ր ձ ո ղ Գ ր ի գ ո ր Բ ա կ ռ ր յա ն ը

Ե վստ ա /յիոս Բ ո յի լա ս ի կտ ա կը ( 1 0 5 9 թ .) •103 Մ ի ք ա յե , դուքս ի և ն,սս ո րդ իներ Վ ա սիլիհս մ ա դ ի ս ա ր ո ս ի և վ ես տ ա ր խ ո ս Ֆ ա ր ե ս մ ա նեսի ա ն ձ նա վ ո ր ո ւթ յա ննե ր ի բա ցա հ ա յտ մ ա ն գ ո ր ծ ո վ զ բա ղ վ ե լ է Ս. Վ րիոնիսր: Բ յոլղա նդա գեա ների մեջ երկա ր վ եճեր են եղել Վ ա ս խ ի ո ս մ ա գի ս տ ­ րոսի ա ն ձնա վ ո րո վ /յա ն շուրջը, ո ր ո ն ց հիմնա կա ն պ ա տ ճա ռն ա յն է , որ րո,որ յսոումնա սիրողները «Պ ա րա գունա վ]ւս» մա կա նունը, որ հիշա տ ա կվում է վ ա ­ նա կա ն Ռ եոդողոսի վերևում մեր կողմից մեջ բեր վ ա ծ հիշա տ ա կա րա նում, վե­ րա գրում էին ոչ թ ե Ա հա րոն մա գիստ րոսին, ինչպ ես իրա կա նում է , ш ц ա յս Վա - սիւիոս մ ա գ ի ս տ ր ո ս ի ն « Պ ա ր ա գ ռ ւ ն ա վ],ս» հունա րեն ն շա ն ա կ ո ւմ Հ « Մ ե ր կ ա ­ ն ա ր յա ն » ։ Բ յուգա նդա կա ն պ ա տ մ ի չներ Մ ի ր ա յե , Ա տ տ ա լի ա տ ես ը , Զ ՛՛ն ա րա ն և Ս կ ի ,ի ց ե ս ֊Կ ե ղ ր ի ն ո ս լ , պ ա տ մ ո ւ մ ե ն ո ր , 1 0 6 5 թ վ ա կ ա ն ի ն Ո ւղ ե ր ը ա ն ը ն ե լո վ Իստ րոս (Դ տ ն ո ւը ) գ ե տ ը , գերի վերցրին մ երձղա նուրյա ն (Պ ա րիս տ րիոն) քա ղա բների արխոնտներ Նիկիիռրոս Հոտ ա նիա տ եսին և մա գիստրոս Հ ա ս ի ֊ ւիռս Ա պ ռկա պ եսին'2, Ռ ո ւմ ի ն ա ցի ր յռ ւ ղ ս ^ գ ա գե տ Ն. Բ ս/եեսկուն վա նա կա ն Ռ եոդուլոսի հ իշա տ ա կա րա նում ն շվ ա ծ Վ ա սխ ի ոս մ ա գի ս տ ր ո ս ի ն , որին նա վ ե ­ ր ա դ ր ո ւ մ է « Պ ա ր ա դ ս , ն ա վ ի ,,0 մ ա կ ա ն ո ւ ն , , , ն ո ւ յ ն ա ց ն ո ւ մ է վ ե ր ո հ ի շ յ ա լ մ ե ր ձ ֊ դւսնուրյա ն ք ա ղ ա քն ե ր ի ա րիա նա Վ ա սի լիո ս Ա պ ոկա պ եսի հետ և պ նդում , որ «Պ ա ր ա դ ս ,ն ա վ ի ս »-ը ոչ թ ե մա կա նուն է , ինչպ ես ենթ ա դրում էր հույն ր յո ւ գ ա ն ֊ գ ա գ ե տ Լ ա մ ր ր ո ս ր *, ա յլ « Պ ա ր ի ս տ ր ի ո ն » ( մ ե ր ձ գ ա ն ռ ւ ր յա ն ) ը ա ռ ի է կ ՚Ա ՚վ ա ■ Iենտըտ Բ ո ,/դ ա ր ր յո ւ ղ ՚ո ն դ ա դ ե տ Վ . <Լ,ա տ ա րսկին հ ա ն գ ե ց ա յ, ե զ ր ա կ ա ց ո ւ թ յա ն - , Նրա կա րծիքով, Բ-եոդողոսի հիշա տ ա կա րա նս,մ հա նդիպ ող մ ա գիստ րոս Վ ա ֊ սի/իոս «Պ ա ր ա ղ ո ւն ա վ ի ս ր » ոչ մի դ եռ,բո ւմ չէր կա րող (ի ն ել մերձդ,սնուրյա ն ր ա ղա բների դ ուքս ' 105!) թ վ ա կա ն ի ա պ րիլին (հ /,շա տ ա կ ա րս/նի դ րո ւթ յա ն մ ա ֊ մ ա ն ա կ ը ): Նա չէր կա րող Վ ա սիլիոս Ա պ ոկա պ եսի հետ ն ո ւյն ա ն ձ ն ա վ ո ր ս ,թ յո ւ֊ նը լինել, որովհետ և վերջինս մա գիստ րոսի կոչում ստ ա ցա վ 1064 թվա կա նին, իսկ նույն գա րի 5 0 -ա կ ա ն թ վա կա ններին նա պ ա տ րիկի կոչում ուներ, Բա ցի ղրա նից, շա րունա կում է նա , 1059 թվա կա նի վերջում և 1060 թ . որպ ես մերձ- ղա նուրյա ն երկ,/ներ ի ա ր ի ա ն ա հ ի շ ա տ ա կ վ ո ւմ է Ռ ո մ ա ն ո ս Դ ի ս դ ե ն եսը , վ . %լ ա ֊ տ ա րս կին մ ի ա ն ո ւմ է հույն ը յուղա նղա ղետ Լա մբրռսի կ ա ր ծի բի ն , որի հա մա ­ ձ ա յն Բ ե ո դ ո ղ ո ս ի հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ո ւ մ հ ա ն դ ի պ ո ղ « Պ ա ը ա դ ո ւ ն ա վ ի ս Օ ֊ը պ ա ր զ ա ­ պ ե ս ա յ ն տ ե ղ հ ի շ ա տ ա կ վ ո ղ մ ա դ ի ս տ ր ո ս Վ ա ս ի / ի ո ս ի մ ա կ ա ն ո ւ ն ն է և ո ր չ/ւ ,/յւա ց ո ,դ ա վ ա ն Հ ա յ կ , , ծ ա գ ո ւ մ ո վ Տ ա յր ի ց * Տ ե ՚ ւ ւ Н . М а р р , Л р К З у Н . М ОНГОЛЬСНОС НЯЗВаМ НС христиан, в связи с вопросом о б арм ян ах халкедоннтах. Отдельный оттиск из «В и зан ­ тийского В рем ен ника», том X I I , 1905, стр . 21, 24. « Ա յղ մ ա ս ի ն մ ա ն ր ա մ ա ս ՜ս ա հ ., I' Б а р т и к я н , О тн о си тся ли п р о з в и щ е Ո$օ8օծ\\տ «*ւ« к м аги стр у В аси ли ю в п ам я тн о й за п и с и м о н ах а Ф с о д у л а (4 0 5 9 г . ; ? . Հ Ս Ս Ռ Գ Ա է Տ ւ Ղե ֊ կ ա ղ ի ր > , 1 9 5 9 թ -> .V? 8 : * ֊Տ ե ՛ ս М к Ь а с Н в Д Ц а П о 1 а е ՒՈտէօոՅ. В о п п а с . 1 8 5 3 . р . 8 3 ; 1 օ յ ո ո Տ տ Х о п а г а е Е р И о ш е հւտէօոՅուա. է. III, В о п п ае , 1897, р . 67 8 ; С еогби Се<1гет Ж ^ о п а г ш п с о т р с п с П и т , է. И , В о п п ае 1839, р . 654. օ»\\՚Հ<դՀ г.рытг,. <Хсб'. ‘Ш .г р о - 1 1 ) - А а ;« г. р о с, 'К-ЛЬ-аг,;*»-» цуг)\\хы\\ > ' V I I ( 1 9 1 0 ) . осл. 1 30 -1 3 1 : 4 N . В Л ոօտ օ л , 1.0Տ р г е п и е г е էօուօւտոՅՏՕՏ Ь у г а п Н ^ * и г 1еэ К ои т а ! ոտ ձ ս В а $ - О а п и Ь е , В\\7.ап1|п15с11-.\\еийг1ес1п$с11е Л аЬ гЬ й сИ ег. В<1. I I I , 3 ип<! 4 (’ 1)орре1-^ Н с П . 1 9 2 2 , Տ . 2 9 4 — 29 о. Ն ա յ ՛ ս / , 1.а ^^:с•տ^^оո <1и Р а п ^ п о п . В у г а п И о п , է. V I I I ( 1 9 3 3 > . Г а м . 1. Р- 2 9 4 . ւ N . V . 2 1 а է а г տк ւ, Е д н а д а т н р . н а п р и п ь с к а н а г р ь ц к н о т с р е д а т а н а X I в е к . В у - 'հյոԱ ոօտ 1յ\\4Շ Յ, է.1. 1 9 2 9 , р . 2 8 , տգ.

401 Հ . Ր ա ր թ ի կ յա ն կա ր /ղի ա յն ընդունել որպ ես կոնկրետ շրջա նի վրա իշխ ա նութ յուն ունեցող ա նձնա վորութ յա ն տ ի տ ղոս, Վ. Հ լա տ ա րսկ ի ն ենթ ա դ ր ում է, որ Ը ե ո ղ ո զ ո ս վ ա ­ նա կա նի հիշա տ ա կա րա նում հա նդիպ ող .մ ա գի ս տ ր ոս Վ ա սիլիոսը, դա Մ ա տ թեոս Ոա հ ս /յե ղ ո ւ ժ ա մ ա ն ա կ ա գ ր ո ւթ յա ն մեջ հ ի շա տ ա կ վ ա ծ բո ւլղ ա ր թ ա ղ ա վ ո ր Ալու- ,,ի ա ն ի որղի Վ ա սիլն է , որը Ռ ոմա նոս Դ իոգենեսի թ ա գա վորութ յա ն սկզբում Ե ղ ե ս ի ա յ ի ղ ո ւ ր ա ն է ր 1։ « Պ ա ր ա գ ո ւ ն ա վ ի ս » մ ա կ ա ն ո ւ ն ը , ը ս տ Հ լ ա տ ա ր ս կ ո լ , ց ո ւ յ ց 1; տ ա լ ի ս Վ ա ս ի լ ի բ ո ւ լ ղ ա ր ա կ ա ն ծ ա գ ո ւ մ ը ։ Ս ա կ ա յ ն Զ ւ ա տ ա ր ս կ ի ն ո ւ շ ա գ ր ո ւ - թ յո ւն շէր դա րձնում ա յն Հա նդ ա մա նըի վ րա , որ ա յղ Վ ա սիլի ե ղ բա յր ը կոչվում կ , Ֆ ա ր ես մ ա ն ես -Փ ա րս մ ա ն , մի ա նուն, որ դժվա ր թ!, բուլղա րների մոտ տ ա ­ ր ա ծ վ ա ծ ւ ի ն ե ր ։ Ա յ դ ա ն ո ւ ն ը ց ո ւ յ ց I; տ ա լ ի ս , ո ր Ֆ ա ր ե ս մ ա ն ե ս ը , ի ն չ պ ե ս և , հա սկա նա լի նրա ե ղ բա յր Վ ա սիլիոսը և նրա նց հա յր Մ ի քա յե լը կա րող էին, ինչպ ես վերևում ա ս եցի նք, կ ա մ հա յկ ա կ ա ն, կ ա մ Է, վրա ցա կա ն ծա գում ունենա ր Ս . Վ ր ի ո ն ի ս ն հ ի մ ն ա կ ա ն ո ւ մ ը ն դ ո ւ ն ո ւ մ /, Ն. Բ ա ն ե ս կ ո ւ ի ե զ ր ա կ ա ց ո ւ թ յ ո ւ ն ­ ները և մ ի ա ժ ա մ ա նա կ փ որձում Է բ ա ց ա հ ա յտ ևլ կտ ա կում հ ա նդիպ ող մյուս երկու ա ն ձ ն ա վ ո րս ,թ յուն ն եր ի ն ' մ ա գիստ րոս Վ ա սիլիոսի հ ա յր ' գուբս Մ ի ք ա յե ֊ լին և վերջինիս մ յո ւս որզուն' վ ես տ ա ր խ ո ս Ֆ ա րես մ ա ն ե սին: Նա գ ր ո ւմ Լ. Մ ա գ ի ս տ ր ո ս Վ ա ս ի լի ո ս ը ն ո ւյն մ ա գ ի ս տ ր ո ս Վ ա ս ի լի ո ս Ա պ ո կ ա պ ե ս ն կ Կտակումդ հիշա տ ա կվա ծ մա գիստ րոս Վ ա սիլիոսի ե ղ բա յր վեստ ա րխ ոս Ֆ ա ր ե ս մ ա նեսը' Ն ույն վ ե ս տ ա ր խ ո ս ֊ Ֆ ա ր ե ս մ ա ն ե ս Ա պ ո կ ա պ ե ս ն Լ որը 1 0 6 9 թ վ ա կ ա ն ի ն Ռու)ա~ նո ս Դ իողևնևս կա յսրի կ ո ղ մ ի ց նշա նա կ վ եց Հի երա պ ոլիս բա զա րի ստ րա տ եգ, Ինչ վեր ա բերո ւմ Է կտ ա կում հիշա տ ա կվա ծ գուբս Մ ի բա յե/ին, մա գիստ րոս Վա - սիլիոսի և վեստ ա րխ ոս Ֆ ա բեսմա նևսի հորը, Վ րիոնիսի կա րծիքով նա հիշա ­ տ ա կ վ ա ծ Է Մ ա տ թ եոս Ո սւհա յեցու մ ո տ , որի ժ ա մ ա ն ա կ ա գ ր ո ւթ յա ն մ և չ նա հ ա ն գես Է դա ւիս որպ ես «Ա պ ո ւբա պ , հ ա յր Վ ա սլի»։ եզրա կա ցութ յունները, Ե՛վ Բ ա ն ե ս կ ո ւի , և՛ ն ր ա ն հ ետ և ո ղ Ս. Վ ր ի ո ն ի ս ի ոըոնբ ա ոա ջին հ ա յա ցքի ց կա սկա ծ չեն հա րուցում, հեոու են հա մոզեցուցիչ յի ն ե լո ւց ։ Մ ա տ թ եոս Ո սւհա յեցու մոտ հիշա տ ա կվա ծ Ա պ ուքա պ ը, որին Վ ր ի ն ի - սը ն ո ւյն ա ցն ո ւմ Է Բ ոյիլա սի կտ ա կ ո ւմ ն շվ ա ծ դուքս Մ ի քա յև /ի հետ , 1 0 3 5 — 1 0 3 8 թ վ ա կա ննե ր ի ն Ե ղեսիա յի ք ա ղ ա քի դուքսն կր և ա յգ պ ա շտ ո նո ւմ հիշա ­ տ ա կ վ ո ւ մ Է դ ե ռ և ս 1 0 6 5 թ վ ա կ ա ն ի ն 3: Ս կ ի , / ։ ց ե ս - Կ ե ն գ ր ի ն ո ս ը հ ի շ ա տ ա կ ո ւ մ I. ո ր 1 0 3 8 թ վ ա կ ա ն ի ն Ե դ ե ս ի ա ք ա ղ ա ք ի ն տ ի ր ո ւմ Էր վ ր ա ց ա կ ա ն ծ ա գ ո ւմ ո ւն ե ­ ց ո ղ Վ ա րա զվա չեն *։ Եթե ա յս Վ ա բա ղվա չեն և Ո սւհա յեցու մոտ հիշա տ ա կվա ծ I Հ մ մ տ . Մ ա «/. թ ք ո ս Ո լ ո հ ա յ և ց ի, Ժ ա մ ա ն ա կ ա գ ր ո ւթ ի ւն , Վ ա ղ ա ր շա պ ա տ , 1 Տ 9 Հ կ 195։ է Վ ր ի ո ն ի ս ը ս խ ա յմ ա մ բ ղ ,,ո ,մ Է վ ե ս տ ա ր խ ո ս , Ն ա հ ե ն վ ո ւ մ կ Ս կ ի ,ի ց ե ս - Կ ե դ ր ի ն ո ս ի մ ա մ ա - անհ ա կ ա դ ր ո ւ թ յ ա ն > Ա > ա , ո ւ ր ա յ դ Ֆ ա ր ե ս մ ը ո չ թ ե վ ե ս տ ա ր խ ո ս Հ հ ի շ ա տ ա կ վ ա ծ , ա յ, վ ե ս տ , Տ ե ՛ս Օ շ օ է ՜ 8 ՚ ւ ս տ Օ շ < Ա օ ո ս տ , է. И , В о п п а е 1839. р . 6 7 5 ; Հ մ մ , „ . М ւ с հ а с 1 1 տ А 1 1 а 1 1 օ է а е 1-Ш и>па, Б оп п ае. 1853, р . 116: 5 Ս ա կ ա յն Մ ա տ թ ե ո ս Ո ւ ո հ ա յե ց ո ւ մ ո տ մ ե ն բ կ ա ր դ ա մ ն ն բ , ո ր օ Ե ( 1 0 5 6 ) թ վ ա կ ա ն ի ն 1 'ս ա Հ ս .կ Կ ո մ ն ի ն ո ս ը * ր ե ր ե ա , ղ տ ո լկ ր ա ղ ա ր ի ն Ո ւ ո հ ա յո յ, ո ր ո ւմ ա ն ո ւն Հ ր Տ ո ւ կ ի ծ ... և ա ո և ա լ ղ թ ա դ ն դ ն կ ի դ լո ւխ Տ ո ւ կ ծ ի ն և ն ս տ ո յց ղ ն ա յա թ ո ռ թ ա դ ա լո ր ո ւթ և ա ն а ( կ 1 2 6 — 1 2 7 ) . Բ ե ո դ ո ղ ո ս վ ա ­ ն ա կ ա ն ի հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ո ւ մ 1 0 5 6 թ . ա պ ր ի ,ի ն ո ր պ ե ս Ե ղ ե ս ի ա յի դ ո ւ ր ս { հ ի շ ա տ ա կ վ ո ւմ Հ ո վ Հ ա ն - Ն Ն ս Դ ո լկ ի ձ ե ս ը , ր ս տ ե ր և ո ւ յթ ի ն , Ո ւո հ ա յև ց ո , Տ ո լկ ի ծ ր , Ա մ ե ն ա յն հ ա վ ս Հ /ա կ ա ն ո ւ թ յա մ ր , 1 0 5 9 թ ., և ր ր Դ ո լ կ ա ս ր դ ա ո ն ո ւ մ I, կ ա յ ս ր , Ե ղ ե ս ի ա յի ի շ խ ա ն ո ւ թ յո ւ ն ը ն ո ր ի ց տ ր վ ո ւ մ կ Վ ա ս ի ,ի հ ա յր Ա պ ո ւ ­ պ ա պ ի ն , Ո ւ ո հ ա յե ց ո լ Շ Ե թ վ ա կ ա ն ը ճ ի շ տ չ Լ պ ե տ ր Լ ,ի ն ի Շ Հ , է. I I ,* р. 520. Ո ^ ո Հ ա О е О Г й И Се<1ГСП1, ր ա ղ ա ր ի պ ա ^ մ ռ թ յա ն մ ա ս ի ն տ ե ս Հ ո ր ա ն Հեա ա րր քի րո սսռ^ա ս ի՞ով յյռնր. ՕօՏ ОГОСЗ ՅԱ.4 Օ 0 1 Տ 6 Տ . Е1и«1С ՏԱՐ Г հ 1ՏէՕ|ք6 Հւ՚ըժօտ տ օշոէքօ 1071 0է 1 0 9 8 . В у г а п И о П , է. 1, 1 9 2 4 , р . 3 6 7 — 4 4 9 .

Եվսաաքէիոս Բ ոյիլա սի կտակը (1 0 5 0 թ .) Ա պ ո ւ ք ա պ ը ն ո ւ յն ա ն ձ ն ա վ ո ր ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ն 1,ն ( Ա պ ո ւ ք ա պ ը ո չ թ ե ա ն ո ւ ն է , ա յլ ա զ գ ա ն ո ւն ), ա պ ա Վ րիոնիսի ա յն են թ ա դրութ յուն/,, որ դուրս Մ ի ք ա յե լը Ո ւռ ֊ հ ա յե ց ու մ ո տ հ ի շ ա տ ա կ վ ա ծ Ա պ ո ւք ա պ ն է , պ ա ր դ է , որ շի կ տ ր ո ղ ճիշտ /ք՛ներ Ա յդ բ ո լո ր ի լ, զ ա տ , մ ե ն ք չո ւն ե ն /, ո ր և է փ ա ս տ ա յն մ ա ս ի ն , որ Ե դ ե ս ի ա յի դուքս Ա պ ուքա պ ը, կ ա մ էլ նրա որդի Վ ա սի/ը ունենա յի ն որևէ ա ռնչութ յուն Կդարջ- ր ի հ ե տ 1 1 - ր դ դ ա ր ի 5 0 - ա կ ա ն թ վ ա կ ա ն ն ե ր ի վ ե ր ջ ո ւ մ >: Բ ա յ ց ա մ ե ն ա կ ա ր և ո ր ը , որր կա սկա ծի տ ա կ է դնում Ն. Բ ա նեսկուի և Ս. Վ րիոնիսի եզրա կա ցութ յուններ ր ր , դա հ ա ն դ ե ս ե կո ղ ժ ա մ ա ն ա կ ա գ ր ա կ ա ն հ ա կ ա ս ո ւթ յո ւն ն էէ Բ ո յի լա ս ի կ տ ա ­ կի տ վ յա լներ ի հ ա մ ա ձ ա յն , դուքս Մ ի քա յե /ը վա խ ճա նվեք Է 1 0 5 9 թվա կա նի ա պ րիլ ա մ սից (կ տ ա կ ի դրութ յա ն ժա մ ա նա կ /,) ա ոա ջ: 1 0 0 5 թ վ ա կ ա ն ի ն , ի ն չ­ պ ես ց ո ւ յց Է տ ս ղ ի ս Մ ա տ թ ե ո ս Ո ս ,հա յէ.ց ի ն , « զ օ ր ք Ո ս լա ցն ս ր ո վ յա ր ձ ա կ ե ­ ց ա ն ղհէտ մեծա ւ կ ո տ որ ա ծո վ և կա ,ա ն ղՎ ա սիլ ղօրա պ ետ ն Հո ո ո մ ո ց և տ ա րա ն զ ն ա ի գ ե ր ո ւ թ ի ւ ն յ ա շ խ ա ր հ ն ի , ր ե ա ն ց > Հ , Ն ո ւ լ ն դ ե պ ք ը ա ր ձ ա ն ա գ ր վ ա ծ է; ն ա և . ինչպ ես վերևում ց ո ւյց տ վ ե ցի ն ք , բյուգա նդ ա կ ա ն պ ա տ մ ի չներ Ա տ տ ա լիա տ ե- սի, Զ ոնա բ ա յի և Ս կ իլի ցես-Կ եգր ին ոսի մ ո տ , ն ո ւյն ' 1 0 6 5 թ վ ա կ ա ն ի տ ա կ : Բ ա յց Ո ւոհա յեցին մ ե ղ հ ա ղ որ դ ում Հ մ ա ն ր ա մ ա ս ն ո ւթ յո ւննե ր , որոնք չունեն ր յո ւ ֊ ղա նդա կա ն ա ղ բյուրն եր ը: Պ ա րզվում Է, ոբ Ա պ ուքա պ ի որդի Վ ա սիլին հաջող վ ո ւմ Է ւիա խ չել դ եր ո ւթ յո ւն ի ց և գնա լ ն ա խ թ ա գ ա վ ո ր Տ ո ւկ ի ծ ի մ ո տ ; Ա յնո ւ­ հ ե տ և ս ե կ ե ւս/ 'Լա սիքն ա ո Ա պ ո ւք ա պ հ ա յր ն քոր ի յՈ ՚ս ւ հ ա , և հ ա յր ն և ա մ ե ն ա յն ա ղդ քոր լց ա ն ց ն ծ ո ւթ ե ա մ բ »*։ Ա յգ բոլոր ը տ եղի են ո ւն ե ն ո ւմ 106՛) թ վ ա կ ա ն ի ն г Այս պ ի ս ո վ Վ ա սիլի հ ա յր Ա պ ուքա պ ը, (ո ր ի ն //. Վ րիոնիսը ն ո ւյն ա ց ն ո ւմ Է Բ ո յի ֊ լա սի կ տ ա կ ի գո ւբս Մ ի ք ա յե լի հ ե տ ), 1 0 6 5 թ վ ա կ ա ն ի ն գ ե ո ոդջ Էր: Ա. Վ ր ի ո նի ­ սը չի նկա տ ում, որ Բ ոյի/ա ս ի կտ ա կ ո ւմ (1 0 5 9 թ .) հիշա տ ա կվա ծ դուքս Մ ի ­ ք ա յե լը և Ո ւոհա յեցու մոտ հ ի շա տ ա կ վ ա ծ էՎ ա ս/ի հ ա յր Ա ս ր ո բա պ ր » չեն կա ­ ր ող նո ւյն ա նձնա վ ո բութ յո ւնները լի ն ե ի որովհետ և Բ ոյիլա սի կտ ա կի տ վ յա լ­ ն ե ր ի հ ա մ ա ձ ա յն , 1 0 5 9 թ վ ա կ ա ն ի ա պ րի լի ն դուքս Մ իքա յեքր ա ր դ ե ն մ ե ռ ա ծ Էբ՝ Հե տ և ա բա ր տ ր ա մ ա բա ն ա կ ա ն է պ ն դել, որ գուբս Մ ի քա յե լի որդի Վասիւիոս մա գիստ րոսը ոչինչ ընղհա նուր չունի Ո սւհա յեցու Ա պ ուքա պ ի որդի Վ տ սիլի հետ ր յո ս լա նգա կ ա ն ա ղբյուրների Վա սիւիոս Ա պ ոկա պ եսի հետ ։ Ա յս երկա ր վ իճ ա նա նո ւթ յուն ներ ը տ եգի չէի ն ունենա , ի հ ա ր կ ե , եթ ե ինչ Ոքե ս էէեր ե ՈIմ ա ս ա ց ի ն բ , ճ ի շ տ ը ն թ ե ր ց վ ե ր վ ա ն ա կ ա ն ք ^ ե ո ղ ո զ ո ս ի հ ի շ ա տ ա կ ա ­ ր ա ն ը ։ Ա յ ն տ ե ղ (/Պ ա ր ա գ ո ւ ն տ վ ի ո » բ ա ռ ը վ ե ր ա բ ե ր ո ւ մ է ո չ թ ե 'Լա ս ի լ ի ն , ա յլ Ա հա բոն մ ա գիստ րոսին: Վ. Չվա տ ա ր սկին մ ի ա ն գ ա մ ա յն ճիշտ էր, երբ դրում էր, որ «Պ ա րա գո,ն ա վ ի ս » մա կա նունը կրող մա րգը կա րող էր բուլղա րա կա ն ծ ա ղ ո ւմ ունենա լ (ա յս տ ե ղ կ ա րև որութ յուն չունի ա յն հ ա ն գ ա մ ա ն ք ը , որ նա ւսյդպ իսին էր հ ա մ ա ր ո ւմ Վ ա ս ի լի ն ): Իսկա պ ես որ Ա հա րոն մ ա գի ս տ ր ո ս ը բ ո ւ լ­ ղա ր է եղել, ա յգ մա սին վ կ ա յո ւմ են ոչ մ ի ա յն բյո ւգա ն դ ա կ ա ն , ա յ,և հ ա յկ ա ֊ կտ ն ս կդբ նա գբյո ւբ ն երբ: Ինչպ ես մ ե ն ք վերևում նշե ցի նք, Ս. Վ րիոնիսը դուքս Մ ի քա յե լի մ յո ւս որ­ դուն վ ե ս տ ա ր խ ո ս Ֆ ա ր ե ս մ ա ն ե ս ի ն ն ո ւյն ա ց ն ո ւմ է Սկ ի լ ի ց ե ս ֊ Կե դ ր ք ն ո ս ի մոտ • Ո ւ ո Հ ա յև ց ի ն Հ ա ղ ո ր դ ո ւ մ կ , ո ր Ա պ ո ւր ս /и լ ի շ խ ա ն ը ն ա խ կ ի ն ո ւ մ ե ղ ե լ Հ վ ր ա ;յ Գ ա վ ի թ կ ո ւ­ ր ա պ ա ղ ա տ ի վ ր ս մ ւա պ ա հ ը և ս տ ա ց ե լ ( Ե դ ե ս ի ա р ա զ ա բ ը Ռ ո մ ա ն ո ս կ ա յս ր ի ց Ն ՏԱ թվա կա նին (է է 57, Ո ւ ս Հ ա յ ե у ի , էյ 152։ 2 Մ ա տ թ I. ո ո * Ն ո ւյն տ ե ղ ա մ , կ 1 5 3 ։