Banber-6

154 ь . ՀաՀմիէԱան 11/ 1/11՝ Ե ր ղ ն կ ա ց ո ւ ս ո ւ յ ն մ տ ք ի կ ա պ ա կ ց ո վ } յ ս > մ / • ա ն հ ր ա ժ ե շ տ կ ն շ ե լ ն ա և հ հ ա հ ֊ յա լը ։ նկա տ ելի կ, որ երա ժշտ ա կա ն ձա յնի հա տ կությունների մա սին մ իջնա ­ դ ա ր յա ն հա յ հեղինա կների ա սույթների րուն ա ռ ա ր կ ա ն , դ ա ' կոնկրհա ե ր ե ֊ վ ո լ յ թ ն ե ր ի ց հ ս տ ա կ կ ե ր պ ո վ ա ր ս ա ր ա հ ե ց <1ա ծ մ ի կ ս ւա հ դ ո ր ի ա չ է ( ի ն չ ս / ե ս կ , օրին ա կ , ա րդի դ իա ո ւթ յա ն մ ե ջ ), ա յ/, դլիսավորտպ ե ս , մ ե տ ր ո ֊ ռիթ մ իկ որոշա կի կա ռուցվա ծքն հրում հա նդիպ ող կ ա մ կիրա ռելի ձա յնր (ա յղ ց ո ւյց տ րվեց վ ե ֊ ր և ո ւմ ), ինչս/ես նա և երա ժշտ ա կա ն որոշա կի սիստ եմի ձա յնս/շա րում րնդդըրկ- վ տ ծ ձ ա յն ր ( տ յղ կ վ կ ա յո ւմ Երդն կ ա ց ա ն պ ա տ կա նող վերջին ա սույթ ը) : Սրա Ո՛տս ի ն վ կ ա յ ո ւ մ ե ն ն ա և հ ս / յ ղ ի ա ն ա կ ա ն ն հր ի ա յ ն ա ս ո ւ յ թ ն ե ր ը , ո ր ո ն ր վ ե ր տ ֊ ր ե ր ո ւ մ /.ն ե ր ա ժ շ տ ա կ ա ն ձ ա յ ն ի ԱէԼւ! \\՝\\\\—ի ն հ ո ր ո ն ց ո ւ մ , ի վ ե ր ջ ո , и /ա ր դ ա ր ա ն ֊ վ ո ւմ կ երա ժշտ ա կա ն ս իստ եմ ի ձա յնա շա րի ձա յն եր ի ա րտ ա հա յտ չա կա նություն ա ե մ ր ռ ո ֊ռ ե գի ս ա ր ա յի ն կ ող մ ր : Ա նցնե/ով դրանց բննա րկմա նր, նովս ա նհրա ժեշտ կ նշե/ հեա եյտ /ր: Տ1.Արո.-/; Հ ա ս կ ա ց ո ւ թ յո ւ ն /! կ ա ր ծ վ ա ծ ի ց շ ա տ ա վ ե լի / ա յ ն մ ի հ ա ս կ ա ց ո ւ թ յո ւ ն կ, և որս/ես ա յղ ո /ի ս ի ն , րնդ ղ ր կ ո ւմ կ երա ժշտ ա կ ա ն ձա յն ի ա րտ ա հա յտ չա կա ն ր ա ղ մ ա и/ ի ս ի հ ա տ կ ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր ։ Վ ե ր ջ ի ն ն ե ր ս , — մ ե ր ժ ա մ ա ն ա կ ա կ ի ց ե ր ա ժ շ տ ա ֊ գ ի տ ո ւ թ յ ա ն ն ո ր ա գ ո ւ յ ն տ վ յ ա լ ն ե ր ի Հ ա մ ա ձ ա յ ն , — ր ա ժ ա ն վ ո ւ մ ե ն ե ր կ ո ւ , քոմ ր ի , ա յս պ ե ս , տ ) ձ ա յն ի ե ր ա նդ /։, ղ ո ւյնր , ա յն կ' նրա ա րտ ա հա յտ չա կա նութ յա ն Լւ4Ա<յշւոա-<յ1,ղան!յաւ^ա1յան կ ո ղ մ ը կ ա զմ ո ղ հա տ կութ յուններ (ո ր ո ն ց ի ց են, օրինա կ' պ ա յծա ռութ յունն ո ։, ընդ հ ա կ ա ռա կ ը . մթ ա ղնվտ ծ ոլթ յունր իրենց ա մե- ն ա տ ա ր ր ե ր ա и ա ի Лա ն ա վ ո ր /ո թ յ ո։ ն ն ե ոո վ ՛։ ո ր ո ն ց շ ն ո ր հ ի վ ձ -ս յն ե ր ը մ ե ր ղ ի ֊ ս։ա կցոլթյա նւ մ եջ ե ր ր ե մ ն կ ա պ ա կ ց վ ո ւմ են ն ո ւյն ի ս կ ^տ ե ս ա ն ե լի ո ր ե ն » որոշա կի դ ո ւյն եր ի հե։ո՝ ս և , ս պ ի տ ա կ , կ ա րմ իր , կս/ւղույտ ե ա յլն ). և ր ) ձ ա յն ի ' որս/եո •■շոշա փ ելիորեն» թա նձր մ ի մա րմ նի Ն յութ ա կա նությա ն հետ կ ա պ վ ա ծ ֆ ի զ ի ­ կ ա կ ա ն հ ա տ կ ո ւթ յո ւն ն ե ր ( ի ն չ պ ե ս , օ ր ի ն ա կ ' թ ա վ շ ա յի ն ւի ա ւիկ ո ւթ յո ւն ր կ ա մ կ տ ր ծ /էո ւթ յո ւն ը , ո ղ ո ր կ ո ւթ յո ւն ր կ ա մ կ ո շ տ ո ւ թ յա ն /։, ա պ ա և ' ծ ա ն ր ո ւթ յո ւն ն ու թ եթ և ութ յուն/։, մ եծո ւթ յո ւն ն ու վա քրութ յունր, ո ր ո նք էսրտ ս/Հա յտ ում են ձ ա յ­ ն ա յ ի ն մ ա ր մ ն ի 1|չւէսւ1|սւնա|>յւսնն ու ծ ա վ ա լ ա յ ն ո ւ թ յ ո ւ ն Ը ) 56: Հ ա յ միջնա դա րյա ն ղիտ նա կսւնների մոտ կա ն ա ո ո լյթ ն ե ր , որոնք րնդղրկում ե ն ե ր ա ժ շ տ ա կ ա ն ձ ա յն ի տ ե մ / ՚ո ա յի ն հ տ ւսկ ո։ թ յո ւ ն ն ե ր ի ա րտ ա հ ա յա ՛ա կ ա նու ֊ թ յուն վ ե ր ո հ ի շ յա լ երկ ու ս ւղ ե ցի ֆ ի կ ր ն ա ղ ա վ ա ռ ն ե ր ն կ /։ Ա յս պ ե ս , ա կ ն երե կ, որ ձ ա յն ե ր ի հ ե ն ց ղ ո ւ ն տ դ ե ղ ո ւ թ յւս ն , ն/ւա նւյ ա ր տ ա հ ա յտ ի չ ղ ե ղ տ ն կ տ ր չ ա կ ա ն ո լթ յա ՚ւ մ ա ս ի ն կ խ ո ս ո ւմ Հ ա կոյ՛ Գ րիմեցին (X V դ ա ր ), երր, նկ ա ր ա գր ելո վ ղործիքտ ■ յի ն ն վ ա ղ ի բ ա ր ձ ր ա ր վ ե ս տ մ ի կ ա տ ա ր ո ւմ , դ ր ո ւմ կ. (ք... և ե ր ա ժ ի շտ ն /՛ե ր ե տ / ի յ ի ն ո!. ա ն ղ ձ և թ ա դ ա / ո ր ի , ե ձ ե ո ն ղ ն մ ա ն ո ւ թ ի ւ ն ւ/Օրա վ ա ր ի ն , ե ղ կ ն տ ն տ ո ց ն ի ր ր և ղ ղ ո ր ծ ի խ ա ղ ա ց ո ւց ա ն ///ո վ ի /ա ր ս ն , ա ր տ դ ա ր ա դ շ ուա ա վա ւթ ութ ե ա մ ր խ տ ոնկ ղ ա ն սւղ ա ն ձ ա յն ս ն ի 5/ ե ր ղ ա շ ն ս։ կ ա ւո ր / ա ր ս ն ' դ ո ո ւ ղ ն և ղ / ՛ո ւ թ ն , ղ ղ ի լ ն և ղ ր ա մ ր ն ե ղ ա յ լ ս ն . |ւ|»ւ*ե ի մ ի ո յ լւսւ՝1, 1հսն1, զ ք ա : լ < յ ո ս ձ ս ւ յ ն ք ւն չԱ ո ւն ս К ( | ( | ս ւ ո 1՝անս>||ւ օ ա յ ն ա տ ւ ՝ ա լ > | ւ ւ ն ս |ւ զ ա ն ա զ ա ն ւււ՝ա1|Ա և [) « յ ո յ ն ս » ( ր ն ղ ղ ծ ո ւ մ ն ե ր ր մ ե ր ն ե ն — է . . Բ '.) ՛ '7։ ի ։ո ս ք ե ր Ձ ա յն ի ֆ ի դ ի կ տ կ ա ն հա ա կո ։ թ յո ւ ն ն եր ի մ ա ս ի ն մ ի ք ա ն ի ղիւղուկ կա ն Ն ե մ ե ս ի ո ս Ե մ ե ս ա ց ո ։ վերն ա րդեն վկ այա կ ո չվ ա ծ ա շիւա տ ությւսն մ ե ջ, որն Տ* 8 В * Ю . И . Т ю л и и , У ч е н и е о гар м о н и и . М у з г и з . 1939. Է շ т - ֊ 4 7 : 5? Հ ա կ ո ր Ղ ի ի մ ե Ա ( , Մեկնւսք1իւն տումարի. Մատենադարան, ձե։։. Л՜ 1 1 1 -1 , Լք 25,14

1է ա յն ի մ ա ս ի ն ՈԱքմո ւ ն ր ր Հ ի ն // մ ի ք ն ա ղ ա ր յա ն Հ ա յա ս տ ա ն ո ւ մ ի դեպ , հ ա յկ ա կ ա ն ձ ե ռ ա գ ր ե ր ո ւմ ս խ ա լմ ա մ բ վերա դ ր վ ո ւմ կ Գ րիգոր Նյուս ա ֊ դա ն: Մ եղ հա մա ր սա կա յն ա վե/ի Հեա ա րրրրա կա ն կ հիշյա լ ա շխ ա տ ով )յա ն մա սնա վոբա պ ես « Յա ղա գս /ս ե /Լ ա ց » /՛ա ժնի հ ա յ մ եկնութ յո ւնը ։ Ա յն կա տ ա ր­ վ ա ծ կ ո մ ն Գ հ ո /ո ՚ի կոդմիէք, ո ր ր Ա . Տ ի ր ո յա ն ի կ ա ր ծ ի ք ո վ կ ա ր ո ղ կ Գ նորդ 1 / կ և ո ա ց ի ն լ ի ն ե լ 8: Ա ր ղ ' ա յ ո '/7/ ո ր դ ր մ ի ջ ն ա դ ա ր ի հ ա մ ա ր ր ն ո ր ո շ և , մ ի և ն ո ւ յ ն մ ա մ ա ն ա կ , հ յո ւթ ե ղ ու ա ր տ ա ց ա յտ ի չ ւդ ա ա կ ե ր ա վ ո ր ո ւթ յ ա մ ր /՛ա ր տ ա ր ո ւմ կ «սուր», «ծա նր », «մ ե ծ », և մա նա վա նդ' «ողորկ» և «խ ո շո ր» (ի մ ա ՛ խ ոպ ոա , կոշտ ու կ ո ո լի ա ) ձ ա յն ե ր ր , տ ա ս ն ը , ս ա կ ա յն , հ ս տ ա կ կերս/ուք մ'տ ո ն ա վ ո ր ե ր :։. ի ր խ ո ս ք ը , հ ա տ կ ա պ ե ս ե/րաժշա ա կ ա ն ձ ա յն ի նկս/ա մ ա մ ը : Նա գր ո ս է կ. « ե ւ սա ղձա յն մ ի ա յն լոկ դո ա րն որպ կս ղ>ղւպւի, և դծա նր որպ կս ղ ո մ ի շի , ղո դ ո ր կ ո ւ֊ թ խ ն որպ կս օովու, և իոոշոր որպ կս ի շ ս յ, ղմ եծո լթ ի ւն որպ կս որո ա մա ն. ց ո ւ ֊ <1ա ն կ ղ ղ ո ր ծ ա ր ա ն ս ս ո / յ ա ո ր ո վ և դ / ւ ր ծ կ » ^ / Ա յ ս տ ե ղ հ ա ա ո ւ կ ո ւ շ ա դ ր ո ւ թ յ ո ւ ն ե ն ՛գրա վում «ո ղ ո ր կ » և «խ ո շ ո ր » ձ ա յն ե ր ի մ ա ս ի ն խ ո ս ք ե ր ը , որպ ես ն ա և ձա յն ի դեղա գիտ ությա նը վեր ա րեր ող մտ քերի ա րտ ա հա յտ ութ յունւ «Խ ոշոր» ձա յնին ւ[երա րերո ղ հ ա մ ե մ ա տ ո ւ թ յո ւ ն ը ի ն ք ն ը ս տ ի ն ք յա ն հ ա ս կ ա ն ա լի /,: «1\\ո ղ ո ր կ ութ ի ւն որպկս ծո վ ս ։ > ա սա ծն կյ հեշտ ,'ա սկա ցվա մ կ ա յն ի մ ա ս տ ո վ , որ «ո ղ ո ր կ », ա յ­ ս ի ն ք ն քսյ1յվւսծ ձ ա յ ն ը մ ա ր դ ո ւ . ո ղ ի ն I, հ ա ն գ ս տ ա ց ն ո ւ մ ն ր ա « ա դ ա ն ? ; ։ շ ո յ ե լ ո վ » , ճիշտ ա յն պ ե ս , ի ն չպ ես նու/նը ա նում Լ խ ա ղա ղ ծ ո վ ի հա րթ ու սա հուն մ ա կ ե ­ րեսը՝ «ա լքը վւա յվւա յելով»: Իսկ ինչ վերս/րերում Լ ձա յն ի ՝ որպես «ձ ա յն ա յի ն մա րմնի» ծա նրությա ն, մեծությա ն և ֆ իղքկա կա ն ա յլ Հա տ կություններին, ա պ ա դրանդ մա սի ն խ իստ ՛Արժեքավոր ա ս ո ւյթ ունի ո; ա յլ ո ք , եթե ոչ (ի ն չք ա ն կլ գ ա «տ ա րօրին ա կ» թ վ ա ), ձա յնի ա ննյո ւթ ա կ ա նո ւթ յա ն տ եսա կետ ի կ ո ղ մ ն ա կ ի ց Հո վ հ ա ն նե ս երդն կ ա ղ ի ն ։ Ա յսպ ես, «յե լա նե լն և կ ա մ յի ջա ն ե /ն , — ուսուցա նում կ Երդնկա ցին, — ե բ ա ֊ ժըշա ա կա նն դա նա դա նս ունի ր ա ժա նմ ունք ձ ա յն ի ց ' մ եծ և վւոքր, ծա նր և թ եթ և, ա ս ր և ր ո ւ թ և ա յ լ ս ո մ տ ն ս » Փ ։ Ե ր գ ն կ ա ց ո ւ ք ն ն ա ր կ վ ո ղ ա ս ո ւ յ թ ը վ ե ր ա բ ե ր ո ւ մ /. իրեն ծա ն ո թ երա ժշտ ա կա ն որոշա կի մ ի սիստ եմի ձա յնա շա րի ձ ա յն ե ր ի ն : Գա պարդ հա սկա ցվում կ' «յե լա ն ե լն և կա մ յի շա ն ե լն » րնորոշ արտ ահայտ ո ւթ յո ւ- նից: Ա յնուհետ և, հիշյա / ձա յների մա սին դա տ ելիս Երդնկա ցին գո ր ծ կ ա ծում ՚4 բ ա ժ ա ն մ ո ւն ք ձ ա յն ի ց » դ ա ր ձ վ ա ծ ք ը : Եթե մ ե ղ շ չ վ ա թ ե ց ն ի մ ի ջ ն ա դ ա ր յա ն դ ի ու­ նակ ա նի ա երմինոլողիա ն, տ պ ա ա ոա նց դժվա րութ յա ն կ ը մ բ ռ ն ե ն ք , որ ա վ/ա լ դ ե պ ք ո ւ մ խ ո ս ք (է ձ ա յն ե ր ի տ ա ր ր ե ր կ ա ա ե դ ո ր ի ա ն ե ր ի մ ա ս ի ն չ կ , ա յ լ վ ե ր ա բ ե ր ո ւ մ կ երա ժշտ ա կա ն սիստ եմի ձա յների տ ե մ ր ռ ա յի ն հա տ կութ յուններից՝ կշռա կա ­ ն ո ւ թ յ ա ն ն 1 1 1 ծ ս ւ ւ [ ա | ս 1 | ն ւ ո ր | 1ս ն | ) , ո ր ո վ հ ե տ և , ի ն չ ս / ե ս ք ա ջ հ ա յ տ ն ի կ , ե ր ա ժ շ տ ա ­ կան որևկ ս ի ս տ ե մ ի ձա յն ա շա ր ի « մ ե ծ » , «ծ ա ն ր » և «ր ո ւթ » ձ ա յն ե ր ր ա յդ պ ե ս են Ընկա լվում, հա տ կա պ ես, նր ա ն ցո ւմ տ ոկա օրերտ ոնների ա ռա տ ութ յա ն շնորհիվ- իսկ «վւոքր», «թ ե թ և » և «սուր» ձա յն երը' նույն օրերտ ոնների նվ ա զո ւթ յա ն պ ա տ ­ ճա ռով։ Եվ քա նի որ հիշյա լ օրերտ ոնների ա ռա տ ութ յո ւնը կ ա մ նվա դությունր \"ւյս կամ' ա յն ձ ա յն ո ւմ կ ա խ վ ա ծ կ վերջինիս բ ա ր ձ ր ո ւթ յո ւն ի ց , մ ե ծ ու վւոքր, ծա նր ու թ ե թ և , րութ ու սուր /սոսքերր վերա /՛երում են ն ա և երա ժշտ ա կա ն սիս. ս՛եմի ձ ա յն ա շա ր ի տ ա ր ր եր և , հ ի մ ն ա կ ա ն ո ւմ , հ ա կ ա դ ի ր տ ե ղ ա մ ա ս ե ր ի ն , ա յն Հ ' Տ ե ՚ռ « Բ ա զ մ ա վ ե պ » , 'Լ ե ն ն տ ի կ , 11 Տ Տ 7 , Հ * 3 1 9 Մ ն կ ն ո ւ թ ի ւ ն կ ր ո ց ն ր ն ո ւ թ ե ա ն /ւ Գ ր ի կ ո ր Լ ֆ ի ւ ս ա ց ս ւ յ , Մ ա տ ե ն ա դ ա ր ա ն , ձ ե ո . .V 5 5 , Լ յ ?? ՀՀ ո վ ա ն ն ես Ն ր դ ն կ ա է) ի , Մ ե կ ն ո ւթ ի էն քերա կա նի, Մ ա տ ենա դ ա րա ն, ձեո. •V 2 3 2 0 , կ 4 էր,

Ն . Ր-ա հմքղյա ն նրա (Հա մ ա պ ա տ ա ս խ ա նա բա ր ) ստ որին ա վերին ոեդիսսւրնեւփն: Ա յս բո/որից ը խ ա մ կ , ո ր մ ի շ ն ա //ա ր յա ն Հ ա յ գ ի ա ն и/ կա ն ն ե ր ը ի ր ե ն ց շ ր ջ ա պ ա տ ո ւ մ հ մ տ ն ա ֊ վա ն ց դե ղա ր/էե ս ա ա կ и/ ն կ ա տ ա ր մ ա ն ժ ա մ ա ն ա կ հ ն չո ղ ձ ա յն ե ր ի տ ե մ ր ս ա յի ն հա տ կությունների մա սին պ ա րբերա բա ր ս ա ր դիտ ողություններ ս/նե/ով, ի վերջո հ ա ս ն ա մ են' երա ժշտ ա կա ն սիստեմ՛ի ձա յնա շա րի տսւրրեր տեղամասերում' սեր- ս|ա ր փ սւկվսւծ ձ ա յն ե ր ի ա ր տ ա հ ա յտ չա կ ա ն ւսթյսւն ա ե մ |՚ո ո -ո ե < յի ս տ ր ա յի ն կ ո ղ մ ի րմրոնմսւնլւ: Եվ դա պ իտ ի հ ա մ արեք մ ի ջն ա դ ա ր յա ն Հ ա յա ս տ ա ն ո ւմ զա բ ղ ա ց ող երա ժշտ ա կա ն ղիտ ությա ն մեղ Հետ ա բրորող բ ն տ դա վա ս ո ւմ ձեոո բե ր վ ա ծ ա մե - նս/ա չրի ընկնող նվա ճումը: Ա յսպ իսով տ եսնում ենր, թե ինչպ ես ձա յնի մա սին Հա յա ստ ա նում դեոևս վ ա ղ ֊մ ի ջ ն ա դ ա ր ո ւ մ գ ո յա ց ա ծ ո ւ ս մ ո ւ ն ք ը , ժ ս /ո ա ն դ յս բ ա ր յ՚ս ր ս / ց վ ե / ո վ զ ա ր զ /ս ց ա ծ ֆ ե ո դ ա լ ի զ մ ի շ ր ջ ա ն ի հ ա յ մ տ ա ծ ո ղ ն ե ր ի կ ո ղ մ ի ց 1ւ ա ն ց ն ե լ ո վ ղ տ բ դ ա ց մ ս / ն ւ) եձ բ ո վ ի ց , X — X V դ ա ր ե ր ո ւմ փ ս/սսւոբեն ն ո ր որա կ կ ս տ ա ն ա մ . ղղւԱլիոբհն խ որ ա ցվ ո ւմ են ձա յնի սա հմա նմա նը վերա բերող ա մենս/կենսունա կ մտ քերը, որն ե ս/ոիթ կ տ /սլիս վերջնա կա ն տ պ ես պ ա րզա բա նելու մի շա րը կա րևոր նոր հս/րցեբ, ա յն կ ' հնչյուն, ձա յն և մա րդկա յին ձա յն հա սկա ցությունների տ ա ր֊ բե բս /ցա մ ը , մա րդու (կա տ ա րող}/), երա ժշտ ա կա ն դսբծիրի Ա օդի ղերերի ը մ բռ նո ւմ ը հնչյունի «լի նե լո ւթ յա ն» մեջ և , վերջա պ ես, ձ ա յն ա յի ն ա պ ա րա տ ի հ երա ժշա ա կա ն գո ր ծի ք ի մ իջև ղ ո յ/ո թ յո ւն ունեցող ը ն դ հ ա ն ր ո ւթ յա ն բ ա ց ա Հա յ- տ ս ւմ ը : Ա յնուհետ և աոս/ջ կ ք ա շվ ո ւմ ձ ա յն ի տ ես ա կ ն ե ր ի շա տ ա վ ե լի կա տ ա րյա լ մ ի դա սա կա րգութ յուն, ո ր ո /մ իր պ ա ս/շա հ ս/եդն կ ղ ր ա վ ա մ երդա բվեստ ի և գոր ծիքա յին նվա ղի տ եսա կետ ից ա ռա վել պ իտ ա նի ձա յնը, որպ ես օ բ ի ն ա չա ֊ վ/որեն կա զմ ա կ եր պ վ ա ծ երա ժշտ ա կա ն ս ի ս տ ե մ ի կ ա զմ ի մ ե ջ մտ նող ա ոա նձին կս/տ եդորիտ : Հ ե տ ո ' ս/րվ/ոմ են ա յդ ձ ա յն ի չո/վ/ին ա կշռ ո ւյթ ի ն , բա րձրությա ն ա դւ/ւյնին ե , մ ա ն ա վ ա ն դ , նրա ծա վ ա ր ո ւնո ւթ յա ն ա կ շռ ա կ ա նո ւթ յա ն վ ե ր ա բ ե ­ րող նուրբ ղիս/սղութ յուններ: Ա րա նով վւտ ս/ոոբեն բա ր ձ ր ա ցվ ո ւմ և ի ր ժ ա մ ա ­ նակի չա ւիա նիշով բա վա րա ր ւա ծո ւմ կ ստ ա նա մ երա ժշտ ա կա ն ձա յնի տ ա րբերիչ հա տ կա նիշների հա րցը, որն և, ի վերջո, Հա նգեցնում կ երա ժշտական ձ ա յն ՛/֊ բ ի ա ր տ ա հ ա յ տ չ ա կ ա ն դ / խ / ս վ ո ր Հ ա տ կ ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր ի և , հ ե ն ց ա յ դ ա ռ ո ւ մ ո վ կ/ երա ժշտ ա կա ն սի սա ե մ ի ձա յնա շա րում ձ ա յն ա յի ն ուրույն տ եղա մա սերի գ ո յո ւ­ թ յա ն ըմբռնմ ա ն: Պ ե տ ք կ հ ա տ ա կ ը ն դ գ ծ ե լ, որ Հ ա յա ս տ ա ն ո ւմ ձ ա յն ի մ ա սի ն Հին և մ ի ջնա ­ դ ա ր յա ն ա յո ո ւս մ ո ւն քի դ ո յ/ս ց մ տ ն ա. նըա հ ե տ ա գ ա Կ վ ո լյո /ց ի ո /յի ի ս կ ա կ ա ն խ թ ա ն ը , — պ ր ո ֆ ե ս ի ո ն ա լ զ / ւ ր ծ ի չ ն ե ր ի ջ ր շ ա ն ն ե բ ո ւ Ո՝ մ շ տ ա պ ե ս կ ա յ ծ կ լ տ ա ծ դ ի ­ տ ա կ ա ն հ ե տ ա քր ք ր ո ւթ յո ւն ը , — ա ռ ս /ջա ցե լ ա ս ն վ ե լ կ' Հ ա յկ ա կ ա ն ս /գդ ա յի ն ի ն չ/դ ե ռ հո/թւոր, ս /յն պ ե ս կ լ ա շխ ա ր հ ի կ ե ր ա ժ շտ ա կ ա ն մ շ ա կ ո ւյթ ի ի ն տ ե ն ս ի վ զ ա ր դ ա ց մ /ս ն հ ի մ ա ն /[բա ։ Ե վ //// ղ լխ ս /վ ո ր ն կ ' ա յղ ո ւս մ ո ւն ք ի բն ա գ ա վ ա ռ ո ւմ ձ ե ռ ք բ ե ր վ ա ծ կ ա ր և ո ր ա գ ո ւ յն ն վ ա ճ ո ւ մ ն ե ր /:, ի ր ե ն ց հ ե ր թ ի ն , բ ե ղ մ ն ա վ ո ր ե լ են մ ե ր մ ի ջ ն ս / ղ ա ր յ и/ ն ե ՛ հ ո ղ ն ,ո ր և ' ա շ խ ս / բ հ ի կ ե ր ա ժ շ ա ա կ ա ն պ բ ս / կ ա ի կ ա ն ։ (/ո ւ յն հա նդ///մս/նքը ս/նհբ/սժեշ/ռ կ ա յս ւո ե ղ , բ ո ա կ ա ր ե լվ ո ւյն լո ւս ա բ ա ն ե լ, հ ա յկ ա կ ա ն մ ի ջն ա դ ա ր յա ն հ ո գ և ո ր ու ա շխ ա ր հ ի կ ե ր ա ժ շտ ա կ ա ն ա ր վ ե ս տ ի ո ւղ ղ ո ւթ յա մ բ եր ­ կ ո ւ հ / ս կ ի լ /л հ ա ր и/ի /ա ղ ո ւ թ յ ո ւ ն կ տ տ ա բ ե / ո ւ մ ի ջ ո ց ո վ : Ա յ ղ ա ն ե լ ո վ մ ե ն ը , ն ա խ » ա վ ե լի ո ր ո շա կ ի ո ր ե ն կ/դ ա տ կ ե բ ս /ց ն են ը հ ա յ գ ի տ ն ա կ ա ն ն ե ր ի ք ն ն ա բ կ վ տ ծ ա ս ո ւյթ ն ե ր ի մի մ ա ս ի բո ւն տ /ւա ըկա ն ( օ ր ի ն ա կ , ե ր ա ժ շտ ա կ ա ն ս ի ս տ ե մ ի ձ ա յ­ նա շա րի վ եր և ո ւմ բ ա զ մ ի ց ս հիշա տ ա կվա ծ տ եղա մ ա ս երն ու նրա նցում ներպ ա ր­ փ ա կ վ ա ծ ձ ա յն ե ր ը ), և ա պ ա ՝ մ ի և ն ո ւյն ժ ա մ ա ն ա կ , ը ս տ ա ր ժ ա ն վ ո ւյն ղ ն ա \\ ա -

2( ա յ ն ի մ ա ս ի ն ո ւ ս մ ո ւ ն ք ը Հ ի ն ե մ ի շ ն ա ղ ա ր յա ն Հ ա յա ս տ ա ն ո ւ մ 15/ էոա ծ /// // ն / ն ր ձ ա յ ն ի մ ա վ ի ն հ ա յ կ ա կ ա ն մ ի ջ ն ա դ ա ր յ ա ն ո ւ ս մ ո ւ ն ք ի ո ղ ջ ն շ ա ն ս / - կ ո ւ թ յ ո ւ ն ր ։ Ա ր դ ' կ ա տ ա ր ե ն ք հ ի շ յ ա / ‘Լար ա ի , ա ղ ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր ը ։ Հ ա յ տ ն ի կ., ո ր հ ա յ կ ա կ ա ն հ ո դ / լ ո ր ե ր ա ժ շ տ ա կ ա ն ա ր վ ե ս տ ը ' վ ո կ ա լ ս / ր վ ե ս տ Հ։ Օ ՛Դ \"ր ս ւմ , Հա տ կա պ ես ա ն ցյա լո ւմ , ա յն Հիմ նվ ա ծ կ ե ղ ե ի գլխ ա վորա պ ես, տ ղա մա րդկա նց ձա յնի վրա ։ Ինչպ իսի՛ ձա յնա ծա վա լի սա հմա ններում են մ ա ր մ ­ ն ա վ ո ր վա ծ եդե, ա յդ ա րվեստ ի տ ա րր եր ժա նր եր ,։: Ա յս կա պ ա կյլութ յա մր նա խ պ իա ի ն շ ե ի որ ա ն ց յա լո ւմ , ի ն չպ ե ս ողջ Ա ր և ե լք ո ւմ , ա յն պ ե ս Էլ Հ ա յա ս տ ա ն ո ւմ , չէի ն մ շա կ վ ո ւմ յսսսո ո, ա ռա վ ել և ս յսսսո սյւ՝ոֆոն.յո տ իպ ի ձ ա յն ե ր ը 61։ Ա րտ ֊ նից պ իա ի հևա ևդ ն ե ի որ երգչա կա ն Հի շյա լ ձա յների ծա վա լով րնդդրկվոդ ա մ ե - նա լյա ծ ձա յն ա ստ իճա նն երր չէին՛ կա րոդ օղտ ա ղործվս/ծ լինել Հնչող երա ժշտ ու­ թ յա ն մ ե ջ։ եվ իս կ ա պ ես , մ ե ր « Շ ա րա կա նի» եղա նա կներ,, քն ն ե լո վ տ եսնում ենք, որ ն ր ա ն ց ո ւմ հա նդիպ ող ա մենս։,,ա ծ ձա յն ա ս տ ի ճա ն ը « ստ որին պ ա ր ո յկ ն » Լ ( Ь ) , որն Հ ա ն դ ե ս Լ դա ,իա , մ ե ծ մ ա ո տ մ ր , ԳԿ ստ եղ ի ե ր գ ե ր ո ւմ ս , իսկ ա մ ե ն ա ­ բ ա ր ձ ր ի « ր ա ր ձ ր պ ա ր ո յ կ ր » ( Ь 2) . ո ր ն ե ր և ա մ կ , դ յ խ ա վ ո ր ա պ ե ս , Ր ձ դ ա ր ձ վ ա ծ , ե ր դ ե ր ո ւ մ ։ Պ ա ս։արա ղի և Ժ ա մ ա ղորի միա ձա յն երդերում սույն ձա յնա ծա վա լը դեպ ի վա ր չի ը ն դ լա յն վ ո ւմ , իսկ դեպ ի վեր' ա յն ը ն դ լա յն վ ա ծ կ ,ի ն ո ,մ մի շարք ծա նրս/դույն <'Մ եղեղի»-ներում. ո ր ո ն ցո ւմ Հ ա ն դ ի պ ո ւմ ե ն ր ն ա և «ս ա ր փուշի ( С <) և ն ո ւ յ ն ի ս կ ' « ս ա ր կ կ ո ր ճ ի » ( № ) \" : Վ ե ր ջ ի ն ս հ ա ն դ ի պ ո ւ մ կ շ ա տ հ տ ղ վ ա - ղեպ , ա յն կ, որպ ես մ եղ եդ ի ա կ ա ն օժա նդա կ ձ ա յն ա ս տ ի ճ ա ն ։ Ս ա կա յն եթե հա շ­ վի ա ռնենք, որ վեր ևս,մ «ս ա ր փ ուշը» և ն եր ր և ա մ « ստ որին պ ա ր ոյկ ր» աղատ կա տ ա րելու հա մա ,, մ իջնա դա րյա ն երղիչներր իրենց վ ա ^ ^ ո ւ & Տ ե ո ո ս է պ ետ ք կ րնդղրկտ ծ ,ի ն ե ի ն նա և մի կողմի,,' « *ա ր էկորճր», իսկ մ յո ւս կո ղմ ից' « ս ա ռ րին ներքնա խ ա ղը», ա պ ա պ ետ ք \\ եզրա կա ցնել, որ մեր եկեղեցա կա ն երա- ժրշտ ութ յա ն Հա մ ա ,, պ իտ ա նի ե ր ղ չա յի ն ձ ա յն ա ծա վ ա ,ր փ ա ստ որեն տ ա րա ծվում Կ ։ 3 ~ Ի У Դ ն է և (I3 ( տ ե ՛ս ղ ծ . \\ ) ։ , Պիաի Ն շեի „ ,, ա յսպ իսի ձա յնա ծա վա լի երրեմն տ ի ­ ր ա պ ե տ ո ւ մ ե ն հ ե ն ց մ ի ա յ ն ш Ы ’ш П տ ի պ ի ձ ա յ ն ունեցող երգի չներն կ,№: Հ ա յա ս տ ա ն ո ւմ , սա կա յն րաո ե ր և ո ւյթ ի ն , սույն ձա յնս, ծ ա վա րսյի ն Խ ոս/եձին դեպ քերում տ իրա պ ես/և, են ո՛չ մ ի ա յն և ո՛չ ա յն ֊ Ա, քա ն ր տ ն ա ենոո ները , որքա ն ա յնպ իսի երգիչներ, որմնց կա տ ա րողա կա ն Հնա րա վորութ յա նն երր թ ա յ, են ա վ եր տ եղին հա մեմա տ , օղտ ա ղործե, ինչպ ես տ ենոռ, ա յնպ ես կ, Ա ի րի կա կա ն) րաւփսւո*. տ իպ ի ձա ,ներին Հ ա տ ա կ ձա յներա նգն տ ձ ա յն ա ծ ա վ ա ,ր : Ա յգպ ի սին է եդե,, օրինա կ, մեր Կոմիս,ա սր որպ ես ե ր գի չ, որի ձ ա յն ը , նրա հեղինա կա վոր « ա ֊ ոա ղլտ պ ետ ի» իսկ վկա յութ յա մբ' ա մ վ ո փ ե լ կ « ... բա րձր ա ևնոոի և ս տ ո ր ի րա րխ ոոնի ա մրողջ տ ա րա ծությո ւն ր », իր մեջ ձու,ելով «...Օ ի տ /ղ ա մ ա յն թև ա են ոռի ճ կ նո վ կ ո ւնը և թե բա րիտ ոնի փ ա փ կո,թ յո ւնը »<*: Բ ա յց ա յս պ ե ս կարող ՜ ՜ ՜ Հ ՚ ^ ա ն շ ա կ ա ն > „ ո ր „ „ . { ե մ ի տ ք ը Կ * մ ի տ ա * ր բ ն գ ո ւ մ /. ն ո ւ յ ն ի ս կ X I X գ ա ր ի նկա տ ­ մ ա մ բ , Տ ե ՛ս Կ ո մ ի տ ա . , . Ն ա մ ա կ ն ե ր , Պ ա տ մ ա ֊բ ա Ն ա ս ի ր ա կ ա ն Հ ա ն գ ն , , , Ե բ ն ա ն , 1 0 5 8 . -V I , ՜' * & ' Տե’ „ սայնագրեաէ Շարական հոգևոր նբգոց, Վագաբչապատ, 1375, կ 183 («Կանի,Լա, Յօվնա նէո о ք- з Ն ռ յ ն ա ն դ ա մ , կ 7 4 6 (է Ա ն թ ա ո ա մ ձ ա ,ի կ » )> « Տ ն ՝ո Յ ա յն ա դ բ ե ա լ ե ր գ ե ց ո ղ ո վ ^ Ս րբո, Պ ա տ ա րա գի. Վ ա գ ա բ չա պ ա տ , 1878, կ ” Տ ե յ՚ \\ Լ С . К а Н т а р о и и ч . Г и г и е н а г о л о с а , М у з г и з , 1955, м , в б Տ ե ս ՝ Կ ո մ ի ա ա ս ի ն ա մ ա կ ս ՝ կ մ ի ա ծ ն ի ճ ե մ ա ր ա ն ի տ ե ս ո ւ չ Կ . Կ ո ս տ ա ն յա ն ի ն ( Դ ր ա կ ա ն ,,с ի յա ն Ա ա րվեստ ի թ ա ն գ ա ր ա ն , Կ ո մ ի ա ա ս ի ա ր խ ի վ ) .

158 Ն . Բ՛ա հսի ,ц ան էր լի ն ե լ մ ի ա յն ա ո ա ն ձ ի ն դ ե պ ք ե ր ո ւմ : Ի սկ ա ռ հ ա ս ա ր ա կ ' մ ի ջն ա դ ա ր յա ն Հա յա ս ա ա ն ի հ ո գ և ո ր ե ր գ ե ր ի , մ ա ն ա վ ա ն ,, « ծ ա ն ր » տ ի պ ի մ ո ն ո ղ ի ա ն ե ր ի կ ա ս , ա րա .մ ,, պ ի տ ի պ ա հ ա ն ջե ր մ շ տ կ ե լ ի ն չպ ե ս ա և ն ո ո , ա յն պ ե ս է լ րսոփւոո& տ ի պ ի ձ ա յն ե ր ։ Ո ր ո վ հ ե տ և Ն. Խ ա ղ կ ա ն ի կ ո ղ մ ի ,, X I X գա րի վ ե ր ջո ւմ հ ա յկ ա կ ա ն ձ ա յն ա ն ի ­ շ ե ր ի օ գ ն /ո ր յա մ ր գ ր ա ն ց վ ա ծ «Շ ա ր ա կ ա ն ի », « Պ ա տ ա ր ա գ ի » և «Ժ ա մ ա գ ր ք ի » /՛,,. լ ո ր ե ր գ ե ր ի ք ն ն ո ւ թ յ ո ւ ն ն է լ ց ո ւ յ ց I. տ ա յ ի ս , ո ր մ ե ր հ ո գ և ո ր հ ա ս , կ ա պ ե ս « ծ ա ն ր - ֊, տ ի պ ի մ ո ն ո գ ի ա ն ե ր ի ե ղ ա ն ա կ ն ե ր ը , ը ս տ ի ր ե ն ց տեսիտսւրայիք, ս ս կ ո ղ ն ե ր ի ' ր ա ժ տ ն վ ո ւմ ե ն , Հ ի մ ն ա կ ա ն , ,մ , եր կ ո ւ ի ,մ ր ի . տ են ո ռ ա յի ն և ը ա ր ի տ ո ն ա ,ի ն ( լ թ ր ի կ ա կ ա ն ք տ ր ի տ ո ն ի մ ա ս ի ն !; խ ո ս ք ը ) ր ն / ւ վ թ ի ե ղ ա ն ա կ ն ե ր ի , Ա յս պ ե ս թ ե ա յն պ ե ս , մ ի ա ն գ ա մ ա յն պ ա ր զ Լ հ ե տ և յա լը , մ ե ղ մ ա ս մ ի ջնա ղ ա ր յա ն ե ր գ ե ց ,,,/ո լ֊ թ յա ն պ ր ա կ տ ի կ ա ն խ ա ր ս խ վ ո ւմ կ , ,ք „տ ե ր կ ս , ո ւթ ն յա կ ,„ կ ե ս „„ս ր ա ծ ո ւթ յո ւն ո ւնեցո ղ և վերը ց ո ւյց ա ր վ ա ծ մ ի պ ա տ կա ռելի ձ ա յն ա ծ ա վ ա լի վ ր ա . Իսկ ղ ր ա նի ց գ ո ր ծ ն ա կ ա ն ո ւ մ օ գ տ վ ե լո ւ հ ա մ ա ր ' ն ր ա ա տ ո լ՛ե ր ,ո ե ղ ո ւմ ս ,и ե ր ո ւ մ է՛ն,/ղրկվա ծ ձ ա յն ա ս տ ի ճ ա ն ն ե ր ի ա րտ ա հա յտ չա կա ն հատկությունների մ ա ս ի ն պ իտ ի Հ ս տ ա կ ղ ա ղ տ ւի ա ր ո ւն ե ց ա ծ /ին՛ձին ե ր գ ի չն ե ր ը ։ Н / '/ '\" / '/ Ս՜՛ոս, ե ն ա ղ ա ր ա ն ի ձ ե ռ ա գ ր ե ր ո ւ մ Հ ա ն ղ ի ս , ո ւմ ե ն ք ա յղ ա պ ա ց ո ւ ֊ ց ո ղ մ ի ա ր ժ ե ք ա վ ո ր հ ա տ վ ա ծ ի , ո ր տ եղ պ ա ր զ ա ս վ ո ւմ Լ, թ ե «ե ղ ա ն ա կ ՛ր , (ի մ ա մ եղեդիա կա ն տ ի պ ա յի ն ղ ա րձվա ծքն եր ) ղ ո յա ց ե ս զ ա յոոքիկ ե ն ։ Են ի յե ղ ա ֊ նւոկս որ լե զ ո ս ս ւ շա ր ժին, եւ ե ն ' որ ի ք ի մ ո ն , և ե ն ' որ ի գլո ւխ ն, և ե ն ' որ ի խ ռ չա կ ն » ։ Իսկ Հետ ո նույնիսկ բ ե ր վ ո ւմ են ա յղ «խ ո չա կ ա յի ն », «լե զ վ ա յի ն », «ք մ ք ա յի ն » և « ղւիսա յին» մ ե ղ ե դ ի ա կ ա ն ,,ա ր ձ վ ա ծք ն երի ձ ա յն ա ղրութ յուն ները ™ : Վ երջիններս ի ր ա գո ր ծվ ա ծ են խ ա ղ ա յի ն ն շա ն ն ե ր ո վ ,' որոնց զորութ յունը ա ն - հա յտ կ Ա յսուա մենտ յնիվ, պ ա ր ղելոլ հա մա ր թե վերր ք ե ր վ ա ծ երգչա յին ր ն ,,֊ Հ ա ն ,\",, ձա յնա ծա վա լի հա տ կա պ ես ո ՜ր տ եղա մա սերին են Հա մա պ ա տ ա սխ ա նում հ ի շյա լ չորս տ եսա կի « ե ղ ա ն ա կ ն ե ր ը , մ ենք կա րող ենք ղ ի մ ե, մա րղկա յին ձա յնի ռեգիստ րների, ինչպ ես նա և ֆ ո ն ա ցի ա յի ժա մա նա կ երղիչների մոտ ծ ,ս . ղու, ձ ա յն ա յի ն տ ա րրեր զգա յո ւթ յո ւն ն ե ր ի մա սին գոյութ յուն ունեցող նույնիսկ ա մենս,ա րդիա կա ն տ եսո ւթ յուններին**, Ո րովհետ և, ինչպ ես հա յտ նի է, ը ն ղ - հանրությա ն եզրեր ունեն, մի կ ո ղ մ ի ց * երգչա յին ձա յնա ծա վ ա լի տ ա րրեր զ ո ֊ տ իների մա սին Հնաղ ույն պ ա տ կերա ցումներն ու, մ յո ւս կո ղ մ ի ց' ձ ա յն ա յի ն ոե ղ ի ս ա ր ն ե ր ի մ ա ս ի ն ն ո ր ա գ ո ւյն տ ե ս ո ւթ յո ւ ն ն ե ր ը , ‘ի ր ա ն ք Հ ի մ ն վ ո ւ մ ե ն ն ա և ' ձ ա յն ա յի ն ա պ ա ր ա տ ի Օ բ յ ե կ տ ի վ տ վ յ ա լ ն ե ր ի ի մ ա ց ո ւ թ յա ն ւ[լւա ( ա յ , ք ա ն կ, \"Ր , Վերջինս, ա ա րքեր ժա մ ա նա կներ,,,մ տ ա րրեր մա կա րղա կի վրա է գտ նվել); Պ ե տ ք !; ա ս ե լ, որ մ ա ր ղ կ ա յի ն ձ ա յն !, „.եղիи ա ր ն երի մ ա ս ի ն գ ե ս վերջերս կ թ եր ու ղ ե մ րա ղմ ա թ իվ կա րծիքներ են արա ա հա յա ,(ե /, Եղել են հետ „պ ո ա ող ներ, որոնք ժխ տ ել են ա յղ,զիսի „եղի:,,,,/,ների գ ո յո ւ թ յո ւ ն ի ս կ **։ Շ ա տ ա վե/ի մեծ թ վ ո վ մ ա ս ն ,„ղ ե ,„Վ ո կ ,„ւի ս ա ն ե ր եր գչա յի ն ա յս կ ա մ ա յն ձա յնա ծա վա /ում տ ա ր/,երե/ են երկու, ե ր ե ր , չորս և նույնիսկ հ ի նգ ոեղիստ րն եր և ա յլն ™ , И ույն դա րա շրջա նի 2 0 — 3 0 -ա կա ն թվա կա ններին երղիչների, մա նկա վա րժների և 6 7 Տ ե ՛ ս Մ н и /,ե ն ա // ա ր ա ն , ձ ե ո . .\\՜ 5 9 9 , կ 37ր, 6 Տ / 1 , : „ է դ ք,Ո ' Ր 1 ա } , ա ր կ ա ն ի փ ա „ , ո լ , , , ր կ պ շ ա յ ի ն ձ ա յ ն ի ո ե դ ի ա ր ն ե ք ի մ ա ս ի ն ա ր դ ի ա կ ա ն ա ե ա „ 1 կ „ ,ն ն ! ,ր ի ն , , ի մ կ /.ն X I X գ ա ր ի մ ե ր ե կ ե ղ ե ց ա կ ա ն ե ր ա ժ ի շ տ ն ե ր ն կ ( ա ե ՚ս Ա. Ր ր „ , տ- յա ն . Ծ ոքա տ նա ր, կ С 9 - 7 1 , Գ ր ա կ ա ն ո վ ! յ ա ն /, ա ր վ ե ս տ ի թ ա ն դ ա ր ա ն , է ր , „ . „ յ ա ն ի ա ր խ ի վ ) : Հ В . С . К 3 и т а р о в и >ւ. Г и ги е н а г о л о с а . .М узги з. 1 955. է * 7 3 ։ ,0 В. Б а г а д . - р о в , Учение о регистрах человеческого голоса, М узыкальное образование, 1 . 0. \\շ 2, լ ջ з я :

Զ ա քնի մա սին Ո էսմա նրս Հին և մ իքն աղ ա րյա ն Հա յա ս տ ա նո ւմ № հ և ա ա զ ո ւ/ւո >լ ն ե ր ի շ ր ջ ա ն ո ւ մ վ ե ր ջ ն ա կ ա ն ս ։ պ ե ս հ ա ղ թ ա ն ա կ ն / կ ր ա յ ն տ ե ս ա կ ե ս ւ ը . թ ե , մա սնա վորա պ ես, տ ղա մա րդկա նց ձա յները պ ա րունա կում հ ն երկու ո ե ֊ դ ի ս ա ր ' կ ր ծ ք ա յ ի ն , ո ր ր գ ր ա վ ո ւ մ կ ձ ա յ ն ա ծ ա վ ա լ ի մ ո տ 2/ յ մ ա ս ը ( ն ե ր ք և ի ց Հ ա շ ­ վ ա ծ ) ե <]| քււէս 1 11 Гя71.՝ Ս ա կ ա յ ն լ ՛ ս ր ի ն դ ո ս կ ո պ ի ա կ ս ւ ն և ս ա ր ո ր ո ч կ ո պ ի սւ I/ ա ն հ ե ՝ ա ա ղոտ ութ յա նն ե րի միջոցով վերջերս ա սա ցվա ծ ա մ ե նա ս ա ո ւյգ սսկողների հա ­ մ ա ձ ա յն , հ ենց ա ղ ա մ ա րդկա նց ձա յների կ ր ծքա յի ն ու դ/քսա յին ռեգիստ րների միջև գ ո յո վ կ ո ւն ա նի մի երրորդ ռեգիստ ր է ի այն I/ միջին կա մ ]սաոն ռ եգի ս ­ տ ր ը , որն ի ղ ե պ , բ ա ր ի տ ո ն ն ե ր ի Ա տ ե ն ո ր ն ե ր ի մ ո տ , գ ր ա վ ո ւմ կ (ը ս տ ո!.ւս| հնչա լուրյա ն ) е — е 1 տ ա ր ա ծ ո ւթ յա ն ը *-։ Ա յո տ եղից պ ա ր զ կ, ուր եմ ն, որ Հիշյա լ ձ ա յն ե ր ի ղ/քսա յին ռ եգի ս տ ր ը ը ն դ գ ր կ ո ւմ կ Շ ~ի ց վ ե ր և գտ ն վ ո ղ ձ ա յն ե ր ը , իսկ ղուտ կր ծքա յինը ' Շ -ի ց ներքև ը ն կ ա ծ տ ա րա ծով}յո ւնր ։ Ա րդ' հա տ ուկ ա պ ա ­ ցույցների կտ րիր չկա , հա սկա նա լու հա մա ր, որ երգչա յին ձա յնա ծա վա լի ի ն չ­ պես ն ե ր կ ա յո ւմ ս , ա յնպ ես կլ ա ն ցյա լո ս է (մ ի ջնա դ ա ր յա ն Հ ա յա ս տ ա նո ւմ ) <1{{սա.||>ն կ ո չ վ ո ղ տ ե ղ ա մ ա ս ե ր ր չ ե ն կ ա ր ո ղ ի ր ա ր ի ց տ ա ր ր ե ր / ՛ տ ն ե ր լ ի ն ե ր Նույնը պ իտ ի ը ն ղ ղ ծ ե լ ն ա և ա րդի կ ր ծք ա յի ն և մ ե ր մ ի ջն ա դ ա ր յա ն իա չսւկա յին կ ա մ |սոշաւիուլային հա սկա ցութ յուններ ի կ ա պ ա կ ց ո ւթ յա մ բ ։ Հ՛ա նի որ պ ա րդ կ, թ ե ա ն / / ած՛ Ժ ա մ ա ն ա կ ա մ ի ջ է է / ի ը ն թ ա ց բ ո ս ] } Ա 1ք/ ^ էէյՐ ո Ղ >ի ո փ ո ք ս վ ա ծ լ ի ս 1 [ մ ա ր դ կ ա յի ն ձ ա յն ի ա պ ա ր ա տ ի ա ն ա տ ո մ ի ա կ ա ն կ ա ո ո ւ ց վ ա ծ ք ու նրա ( ա պ ա ­ ր ա տ ի յ ր ա գկ ուց ո ւ ց ի չ մ ա ս ե ր ի ( գ լխ ա յի ն ռ ե զ ո ն ա տ ո ր , կ ր ծ ք ա յի ն ո ե գ ո ն ա տ ո ր և ա յ / ն ) դ ո ր ծ ս ւն ե ո ւթ յ ա ն բ ն ո ւ յթ ը ։ Ն շ ա ն ա կ ո ւմ /.’ մ ի ջ ն ա դ ա ր ո ւմ մ ե ղ մ ո տ [ ե զ ­ րա յին և քմքա յին կոչվա ծ ձա յնա յին դոա իներր հարկ կ որոնել ա յժ մ միջին կ ա մ (Ասւոքւ ա ն վ ա ն վ ո ղ ռ ե գ ի ս տ ր ի ս ա հ մ ա ն ն ե ր ո ւ մ : Ր ն դ ո ր ո ւ մ , Հ ե ն ց ո կ ղ բ ի ց կ / կ ա ֊ րելի լ պնդեք, որ քմ քա յի նը , լեղվ ա յին ի հա մ եմ ա տ ութ յա մ բ «միջին» ռ ե գի ս տ - ր ո ւմ պ ի տ ի ւ/ր ա է յ!ց ն ի ք ր ն ա կա ն ա ր ա ր , ա վ ե լի բ ա ր ձ ր մ ի ա ե ղ ա մ ա ս ։ Բ ա յց ն ա խ ա յն մ ա ս ի ն , թ ե Հ ի շյա լ «մ ի ջ ի ն » ռեղիսա րը ինքն ի ր մեջ բա ժ ա ն ե լի կ ա ր դ յո ք ։ Արդի գիտ ութ յունը դրա կա ն պ ա տ ա սխ ա ն կ տ ա /իս նա և ա յդ Հա րցին: Ա յսպ ես. Վ. Ա. Կ ա նտ ա ր ո վ ի չր տ ե ղ ե կ ա ց ն ո ւմ I,, ո ր ա յն դ ե պ ր ո ւմ , երբ ա ն վ ա ր ձ ե ր գ ի չ­ ներ,, լուրջ դժվ ա ր ո ւթ յո ւնն ե ր ի են Հսւնղիոլա մ (ր ա ո ռ ե ա լ հ ն լո լա թ յա ն ) I), с 1 և <!> ձ ա յ ն ե ր բ վ ե ր ց ն ե լ ի ս , վ ա ր պ ե տ կ ա տ ա ր ո ղ ն ե ր ը կ լ ո ր ա ց ն ե լ ո վ « փ ա ­ կում են» ա յդ ձ ա յն երր (ի մ ա նեղա ցնում են բերնի բ ա ց վ ա ծ ք ը ), ա յդպ իսով ասրս հովելով միջին ռեգիստ րից դեպ ի գ յխ ա յի ն ի սահուն ա նցումը: Իսկ ի ն չ վ ե ­ րա բերում կ Հիշյա լ «վոսկ ձ ա յն եր ի » կա տ ա րմա ն ժա մա նա կ երգիչների ունեցա ծ (Ա ա յոէր յռւննեւփ ն,— ա վ ե լա ց ն ո ւմ կ Կ ա նա ա րովիւը, — ա պ ա վւ:կա լիս:ոների մ եծ մա ռի նույնա նմա ն վկա յութ յունների հ ա մ ա ձա յն, նրա նց թվոսՏ կ, թ ե ա ր վ ֊ յա լ դ ե պ ք ո ւմ ձ ա յն ր դ ա ր ս կ դ/ս/իս ոչ թ ե ի ր բ ն ա կ ա ն ճ ա ն ա պ ա ր հ ո վ , բե ր ն ի խ ո ռ ո չի ց , ա յլ կ ա ր ծ ե ս դ ե մ ք ի ո ս կ ո ր ն ե ր ի մ ի ջ ո վ Ո ւ Հ ե ն ց դ ր ա ն ո վ կլ տ ա ր բ ե ր ֊ վսւմ են ա յս պ ես կոչվա ծ «ր մ լ՜ա յի ն» ձ ա յն ե ր /։: Ա րդ՝ եթե խ նդրո ա ռա րկա «մի- ջթ ւ» ռեգիստ րի (ը ս տ ռեա լ հնչա լսւթյա ն ) «!)» ձ ա յն ի ց վերև դա նվոդ ա եղ ա մա - В. 1>з г а д у р о в . Учение о регистрах человеческого голоса, М узыкальное образов мне, 1930. & 2 . կ Տ 7 ֊ յ տ > 1955. էշ ո (Պ ե ,„Ր 71 տ ւ;„ в . С . К а ո т а р о в и ч . Гигиена голося. М узгиз, < ն շ ե / , о ; ե ր դ չ ա ՚ի ն ո ր և է . ձ ա յ ն ի ո ե դ ի ս տ ր ն ե ր ի ա ս Ո ւ ք ս ւ ( ւ Տ ե ւ փ մ ա ս ի ն ա ր դ ի դ ի ա ռ / է յ ա ն հ ա ղ ր ր - ՚յ \" ՛ ծ , „ վ ։ ա , ն ե ր { , ՝ կ ո ն կ ր ե տ ր ա դ մ ա : , „ ղ ա ր հ ր ն ռ յ թ , ա ր տ ա ծ վ ա ծ I, մ ե է | р Ц П ш С ш г Ո ա յ ա ս . - >-«սՐ ի , ! . ր վ ա ծ տ վ ր ս / ն ե ր ե ն , Ա յ ն , , , / , , , ո ր ա յ դ ս ա հ մ ա ն ն ե ր ը կ ա ր ո դ 1 ,ն ա ՛ ո . ւ ո ա տ ս ւ ք .ո ւ < ք ն ! .է փ ե Տ - р « и г Щ ,) , -ե ր . , Հ ո ր ձ ե ն բ դ ր ա ն բ ր ա ց ա Հ ա յ ա և լ ա յ ս կ ա մ ա յ ն ա ո ա ն ձ ի ն վ ե ր ց ր ա ծ ե ր դ չ ի ձ ա յ ն ա ծ ա վ ա յո „ ք ), տ եղում, կ 71 — 72։ ?՛•> Ն ա յ ն

160 Ն. քՒ ա Հմիզյա ն ս ո լ մ ն ե ն գ տ ն վ ո ւ մ Яք մ ք ա յ ի ն » ձ ա յ ն հ ր ր , տ պ ա и/ ա ր ՛/ կ , ո ր « / Լ դ վ ա յ ի ն » ձ ա յն ե ր / ։ ն I ր պ ։ս ր վ ։ա կ վ ա ծ ե ն ՝ ն ո ւ յ ն ռ ե ղ ի ս տ բ ի հ ե ն ց «|)'> ձ ա յն ի ց ն ե ր ք և ։ Ա յ ժ մ կ ա ր ո ղ ե ն ք , հ ի մ ն վ Լ լո վ վ ե ր ր շ ա ր ա դ ր վ ա ծ ի ։ի յ։ա , գ ե թ մ ո տ ա վ ո ր ճ շ տ ո ւ թ յա մ բ ո ր ո շ ե լ մ Լ դ հ Լ տ ա քրրրո դ ե ր գ չա յի ն ձ ա յն ա ծ ա վ ա լի « իսոչաւիո ւլա յի ն » , «/Լ դ վ ա յի ն », Գ ծ. // Ս խ ե մ ա յո ւմ ն ե ր ք և ի ց կ ո ր փ ա կ ա գ ծ ե ր ո վ ց ո ւ յց ե ն ա ր վ ա ծ ե ր գ չա յի ն սոէյալ ձ ա յ ն ա ծ ա վ ա / ի ո հ / ի ս ա ր ն ե ր ր ' ը ս տ մ ե ր ժ ա մ ա ն ա կ ա կ ի ց գ ի տ ն ա կ ա ն ն 1>րի պ ա տ 1/երա ւ/մա ն: /'՛/// վ ե ր և ի ց ա ն կ յո ւն ա վ ո ր փ ա կ ա գ ծ ե ր ի օ գ ն ո ւթ յտ մ ր ն շվ ա ծ են ն ո ւյն ձ ա յն ա ծ ա վ ա /ի ' դ ե ո և ս հ ա յկ ա կ ա ն մ ի ք ն ս /գ ա ր ա մ ա տ ///՛Լ ր ա ց վ ա ծ շոր:/ ա եզա մտ ոԼրր: Վ երջիններիս մա սին մեր եգրա կ ա ցու/կ ա ն կ տ ո ւ ր յունր հ ա ս ­ տ ա տ վ ո ւ մ I՛; ն ա և ն ր ա ն ո վ , ո ր ա յ ն Հ ա մ ա ս / ա տ ա ս խ ա ն ո ւ մ կ ն ա և տ ր գ ի դքւաու քքյան ա յն տ վ յա լն ե ր ի ն , ո ր ո ն ք վ ե ր ա /՛Լ ր ո ւմ Լ ն ՝ ե ր գ չա յի ն ողջ ձ ա յն ա ծ ա վ ա /ի ֆ ո ն ա ցի ա յի ժա մա նա կ վոկտ /իստ նԼրի ո ւն եցա ծ |>|1и Ш . ւփս ՚ Հ: Ա հա /// ի ն չս /և ս կ ց ո ւ յց տ ա /իա ա յղ ղ ւ/ա յո ւթ յո ւն ն ե ր ր Լւիյւուղտցի ն շա ն ա վ ո ր երգչուհի և. ճ ա ն ա չ վ ա ծ մ ա ն կ ա վ ա ր ժ Լ ի / / ի Լ և մ տ ն ր , ն կ ա տ ի ո ւ ն ե ն ա լ ո վ ս ո պ ր ա ն ո և ա ե ն ո ո տ ի պ ի կ ա տ ա ր ո ղ ն ե ր ի ն : ( Տ ե ՛ ս ղ ծ . 4 1 . ս խ ե մ ա յ ո ւ մ <1* ՝ ի ց վ ե ր և . գ տ ն վ ո ղ ձ ա յ ն ա ս տ ի ճ ա ն ն ե ր բ պ ա տ կ ա ն ո ւ մ ե ն մ|ւսւյ(՚ւ ս ո պ ր ա ն ո ն ե ր ի ն ) 1’՛.• Ի ն չ պ ե ս տ ե ս ֊ նում ենք՝ ա յն , ինշ վերևի ս ի /Լ մ ա յո ւմ նշվա ծ կ ա նկ յո ւն ա վ ո ր վւտկ տ ղծԼրով, ա յս տ Լ ղ նույնքա ն հստ ա կ կերպ ով ց ո ւյց կ ա րվում հա մա պ ա տ ա սխ ա ն կ ե տ ա ֊ գծե ր ի օ ղ ն ո վ կ ա մ բ ։ Իսկ քննա րկվող սիսեմս/ների հ ի մ ք ո ւմ ր ն կ տ ծ գրույթների ղևոևս միա կ (ու չն շի ն ) տ ա րբերություն/։ հ ա ն ղ ա մ կ նրա ն, որ հ ա յկ ա կ ա ն մ ի ջ ֊ ն ա ղ տ ր ո ւ մ « / Լ զ վ ա յ ի ն » կ ո չ վ ա ծ ձ ա յ՜ն ե ր ի շ ա ր ժ մ ա ն մ Լ կ ն ա կ ե տ բ , ր ո տ Լ. Լ ե մ ա ն ի , ե ր ղ չի վերի՛ն Կ4\"'Կ1' ա ւսկն կ, և ոշ թ ե , ա ս ե ն ք , չեղւԱւ մ ս ւկ Լ ր ե ս ր ։ Ս ա , ի հ ա ր կ ե , տվե/իւ ն ո ւր բ դ ի տ ո ղ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի վրա հ ի մ ն վ ա ծ տ ե ս ա կ ե տ կ: Ա ն կ տ ի ։ ղ ր ա ն ի ց, հա յկա կա ն ձեռա գրերում ա ռկա եր գչա յի ն ձա յնա ծա վա /ի ա ոա նձին տ եղ ա մ ա ­ սերի տ ա րբերա կմա ն ա ա յղ տ եղ ա մ ա ս եր ո ւմ ր ն ղ գր կ վ ա ծ ձա յների ա ր տ ա ֊ , ' ա յ տ շ ա կ ա ն տ ո ա ն ձ ն ա հ ա ո : կ ո ւ թ յ ո ւ ն ն Լ րի։ տ Լ ս ա կ ա ն ի։մ ա ս ա տ վ ո ր մ տ ն վ ե ր տ ր Լ - րող նյութերր բ ա ց ա ռ ի կ ա րժեր ունեն ի նչպ ես մեր միջնա դա րյա ն պ րոֆեսիոնա լ 7 \\ Պ I ա ր Լ. Հ ա տ ա կ ր ն դ ւ / ծ ե / , ո ր մ ա ր դ կ ա յի ն ձ ա յն ի ո ե դ ի /ւ ս ւ ր ն ե ր ի մ ս / ս ի ն ն ո ւ յն ի ս կ ա ր դ ի < !» /« ւ / ս ւ թ յ ո ։ ն ն ե ր ո ս է դործ ա ծվող մ ի շա ր ր տ երմիններ (ի ն չպ ե ս , օրինա կ « 1 | ո ծ Г ш |ի ք ւ> ււկ ղ ր ն ա ս լե ււ ւ/ւն ր մ ի ն ր ) դ ա /ի ււ ե ն շ ա տ Հհ т у հ ծ ա դ ե , ե ն ե ր գ ի չն ե ր ի ե ո ւն կ ն դ ի ր ն ե ր ի ղ դ ш /՝ч ■ թ յ ո Հ հ ն ե ր ի Հ ի մ ա ն վ ր ,ս : Տ ե ՛ս Л . Д . Р а б о т ււ о и. О с н о в ы ф и зи о л о ги и и п ато л о ги и голоса певцов, М осква, 1932, Է չ я з , :5 Л и л л и Л е м а и . Г о л о с о в ы е о щ у щ е н и я у с о п р а н о и т е н о р о в . Տ ե ՛ս И. К. Н а з а р е н к о . И ск у сство пени я, М у згн з, 1948. > ;} 1 3 3 :

Ձ ա յն ի մ ա սքն ա ււմոէնրր հ ի ն և մ իջնա դա ր յա ն Հա յա ս տ ա նո ւմ 161 երգա րվեստ ի զա րգա ցմա ն մա կա րգա կր որոշելու, ա յնպ ես կ հ ի շյա լ ա րվեստ ի յ/տ րգ մութ մ նա ցա ծ մ ի շա րք կա րևոր կ ո ղ մ երր / ա սա րա նելու տ եսա կետ ից: Р ա յց ա յ ս տ ե ղ , մ ե ր ր ո ւ ն ն յ ո ւ թ ի կ ա պ ա կ ց ո ւ թ յ ա մ բ ա ն հ ր ա ժ ե շ տ կ ն շ ե լ , /;// //ի ջ ն ա գ ա ր յա ն հ ա յ գ ի ս /ն ա կ ա ն ն ե ր ր , ա ն տ ա ր ա կ ո ւ յս , ե ր գ - յս յի ն ձ ա յն ա ծ ա վ ա լի Գծ. III չորս տ եգս։մա ս երր տ ա րա նքա տ ե/ի ս ' Հիմնվել 1ն երա ժշտ ա կա ն ս ի ս տ ե մ ք ձ տ յն ա - շա րի ձ ա յն ե ր ի ա ր տ ա հ ա յտ չա կ ա ն ո ւթ յա ն աԼսյ*աւ-ո1ւ(||աւու՝այ|ւ('ւ կ ո գ մ ր շ ո շ ս /֊ ՛Ի՛\"/ տ ես ա կա ն գ ր ո ւյթ ն ե ր ի վ ր ա : Ո ր ո վ հ ե տ և , երր ա ս ո ւմ ե ն ր \"գ լխ ա յի ն ձ :սյն> . նա խ և ա ռա ք հ ա ս կ ա ն ո ւմ են լ.՝ մ ի ո ր ո շա կ ի ռեգիստ րի և որոշա կի գույնի <ե ր ա ն գ ի , ա ե մ ր ո ի ) ձ ա յն , ի ս կ երր ա ս ո ւմ ե ն ր \"՜/սոչւովւոգա ւին ձ ա յն » ' սւյլ ոեգիսւորի ու ա յլ գ ո ւյն ի ձ ա յն : Հ Մ ե գ հ ա մ ա ր ս կ է Ա ՚ո ւն ր ա յի ն ն շ ա ն ա կ ո ւ թ յո ւ ն ո ւն ի ն ա և ա յ ն , որ ձ ա յն ի մ ա ­ սին ուսմունքի ր ն ա գ ա վ ա ո ո էմ ձեոյւ ր ե ր վ ա ծ ն վ ա ճ ո ւմ ն ե ր ը ժ ա մ ա ն ա կ ի ն օգյո/ս. կ ո ր ծ վ ե լ ե ն հ ա յ կ ա կ ա ն մ ի ջ ն ա դ ա ր յ ա ն п ‘; մ ի ա յ ն հ ո գ և ո ր , ա յ [ և ա շ խ ա ր հ ի կ , մ ա ս ն ա վ ո ր ա պ ե ս , գ ո ւ ս ա ն ա կ ա ն ե ր ա ժ շ տ ո ւթ յա ն մ ե ջ : 1)վ գա տ ո ա վ ե լ ր ա ն Հ ա ս ֊ և ս / ն ա յ ի կ լ ի ն ի , ե թ ե .‘ ի շ ե ն ր , ո ր ձ ա յ ն ի մ ա ս ի ն հ ա յ կ ա կ ա ն մ ի ջ ն ա դ ա ր յ ա ն ո ւ ս ֊ ա ֊. 1 1

162 Բ\"ա հմիդյա ն մուեքը X — XV դ ա ր եր ո ւմ նոր ծա ղ կ ո ւմ ա պ րեց ն ա և ղուս ա ն ա կա ն ա րվեստ ի՝ տ ե ս ո ւթ յա ն ն վ ա ճ ո ւմ ն ե ր ո վ Հ ա ր ս տ ա ն ա լո ւ շն ո ր հ ի վ ։ Գ ուսա նա կա ն ա րվեստ ը, ինչպ ես Հ ա յտ ն ի կ, վոկա ի ի ն սա ր ո ւմ ե ն տ ա / ա ր - վ ե ս ս ։ է ։ Ա ր ղ ' ե թ ե մ ե ղ մ ո տ ա ն ց յ ա լ ո ւ մ Հ ս տ ա կ ղ ա ղ ա վ ։ա ր ո ւ ն ե ի ն եր դ չ и/ 1ի ն ձ ա յ ն ա ծ ա վ ա լ ի ա ո ա ն ձ ի ն ղ ո ա ի ն ե ր ի ա ր տ ա հ ա յ տ չ ա կ ա ն տ п.ա ն ձ ն ս ւհ ս ւտ կ ո ւ թ յ ա ն ֊ ների մա սին, ա պ ա երա ժշտ ա կա ն գործիքների ձա յնա ծա վա լում չէի ՜ն տ ա րրե­ ր ո ւ մ ա ր դ յո ք Հ ա մ ա ։ղ ա ա ա սիւա ն ա ե ղ ա մ ա ս և ր : Փ ա ստ Որը ց ՚ւ յ ց են տ ա լի ս , որ տ ա րրերում Լին։ Եվ որ նվա ղ կա րևոր չկ, ա յդ մա սին մ եղ տ եղեկություններ են տ ա լիս Հայկւսկա ն միջնա դա րում Հենց որպ ես եկևղեցւսկտ ն գործիչներ ա չքի ը ն ­ կ ա ծ Հ ա յտ ն ի գ ի տ ն ա կ ա ն ն ե ր : Գ րսւնցից մ ե կ ն կ ս ո ւյն ՛Հ ո ղ վ ա ծ ո ւմ ա րդեն ըաւյ- մ ի ցս Հիշա տ ա կվա ծ Հով՛հա ննես Ե րզնկա ցին, որր, խ ո ս ե լո վ երա ժշտ ա կա ն գոր­ ծիքների մա սին, ը ն դ գ ծ ո ւմ կ մա սնա վորա պ ես Հետ և յա լը. «Եւ /՛ա ղում են ձև ը և կերպ ա րա նքւ գ ո ր ծե ա ց... ա յ/ չորև ըա ղեա նն քնա ր, տ ոա ժւ/ ցուցա նկ դղաւրու- թ ի ւ ն ա ր ո ւ ե ս տ ի ս , դ ի ը ս տ ն մ ա ն ս ։թ ե ա ն ր ն ութե, ուն մ ա ր գ ս յ ս կ ե ր պ ա ր ա ն ի , ո ր պ կ ս մա րդ ի լորից ա ա րերց' և ա յս գործիք ի չորից լա ր ի ց, զորս և ա ն ուա նեն' ղիի ո ր կ ս ո ւ ր , և պ ա մ , ո ր կ ծ ա ն ր , և ա ո ւ թ ա , ո ր կ ե ր կ ր ո ր դ ն , և ս ե թ ւ ս ' ե ր ր ո ր դ ն » 70: Ա յ ս տ ե ղ օ ղ ա ա ղ ո ր ծ վ ա ծ 1ՈՈէ]>Ա1 և ս ե յ ո ս տ ե ր մ ի ն ն ե ր ը պ ա ր ս կ ե ր ե ն ե ն ։ Բ ա յ ց մ ի ջ ­ ն ա դ ա ր ո ւմ Հ ի շ յա լ տ ե ր մ ի ն ն ե ր ի ողն ո ւթ յա մը ն շա ն ա կ վ ո ղ լա ր եր ը ո ւն եցել են ի ր ե ն ց ղու ս։ Հ ա յկ ա կ ա ն և ա վելի ը ն ո ր ո շ ա ն վ ա ն ա ր կ ո ւմ ն ե ր ը , ա յն կ, սոս1| և թա վ. ա յդ մա սին մեղ տ եղեկություն կ տ ա լիս մի ա յլ Հեղինա կ' Ա ռա քել Սյո ւ­ ղ ե ց ի ն (X V դ ա ր ): Նա դ ր ո ւմ կ. « ...դ ի նա խ Գ . են ա դ ե ա ցն . ա յս ի ն ք ն սուր և / ՛ո ւ թ , զ ո ր ղ ի լ ո ւ ը ա ն դ ( ի մ ա ր ա մ ) ա ս ե ն , և թ ա լ և ս ո ս կ » 77: Ն շ ա ն ա կ ո ւ մ կ, «չորեքս։դետ ն քնա րիЯ լա ր երի Հ ա յկ ա կ ա ն ա նունները, ա ոա ջինի ց մ ի ն չև չո ր- ր ո ր դ ը , ե ղ ե լ ե ն , Հ ա մ ա ս / ա տ ա սիսս ։ն и/ ր ո ւր ' ս ո ս * ( կ ա մ ղ ի լ ) , ս ո ս ! | , ր ս ւ » և рп «|) կ ա մ ծ ա ն Г ( և կ ա մ ր ա մ ) ։ ձ ՚ի չ ա ռ ա ջ ա ն ց ն ե լո վ ն շ ե ն ք , ո ր վ ե ր և ո ւ մ վ։ ա կ տ գ ծ ե ր ի մ ե ջ տ ո ն վ ա ծ <||>[ և ր ա մ տ ե ր մ ի ն ն ե ր ն կ լ , թ ե և Հ ա յ ա ց վ ա ծ ' ր ա յ ց Հ ա յ կ ա կ ա ն չ ե ն (ա յղ մա սին /սոսը կլինի ս տ ո ր և ): «$ո ր ե բա ղ ե ա ն ընտ րի» լա րերի Հա յկա կա ն ա նվա նա րկումների մա սին մ ե ր դա տ ողութ յուններ/։ օդից կա /սվա ծ կ լի ն ե ն , եթե նա ի/ա պ ես չպ ա րդենք, թե ի ՛ն չ տ իպ ի գործիք կ, վերջա պ ես, «ք ն ա ր ը »: Մեղ մոտ դ ե ռ և ս վ ա ղ մ ի ջ ն ա դ ա ր ո ւ մ կ/ « ք ն ա ր » ա ս ե լ ո վ Հ ա ս կ ա ն ո ՚մ Լ ի ն ո չ մ ի ա յ ն և ոչ ա յ ն ք ա ն ը ո ւ ն ք ն ա ր ը ( յ \\ 4 ^ ճ ) , ւ ս յ / տ ո Հ ա ս ա ր ա կ լ ա ր ա յ ի ն կ տ ն տ ո ց ա վ ո ր տ ի պ իI գ ո ր ծ ի ք ն ե ր ը 1-': Ի ս կ X — X V դ ա ր ե ր ո ւ մ « ք ն ա ր » ը ն ղ հ ա ն ո ւ ր տ ե ր մ ի ն ի տ ա կ ա ր դ ե ն Հ ա ս կ ա ց վ ո ւ մ կ ի ն Ա1Ա<|տ տ ի պ , թ ւ ս ն բ ո ւ Ո ա ո / ւ պ և ո ւ ղ ա տ ի ս / ր ո լ ո ր ն վ ա ­ գ ա ր ա ն ն ե ր ը մ ի։ա ս ի ն վ ե ր ց ր ա ծ , ո ր ո ն ք մ ի ջ ն ա դ ա ր յ ա ն Հ ա յ ա ս տ ա ն ո ւ մ խ ի ս տ տ ա րա ծվա ծ են ե գ ե ր Ա վեւին, ա յն ղեպ քում, երր մ եր Հա րևա ն մի շա րք ժ ո ֊ գսվոլրգների մոտ արղեն վա ղուց գործա ծութ յունից դուրս կ եկել, օրինա կ, ուղը, Հա յա ստ ա նում, րնդՀտ կա ոա կը, ա յն շա րունա կում կ իր գոյութ յա նր կ են ցա ­ ղ ո ւ մ ', ս ի ր վ ա ծ կ ժ ո ղ ո վ ր դ ի ց ե. ժ ա մ ա ն ա կ ի ը ն թ ա ց ք ո ւ մ վ ե ր ա ծ վ ա ծ լ ի ն ե լ ո վ հ ա յ ա տ ի պ մի։ գ ո ր ծ ի ք ի , ա ր դ ի ե ր ա ժ շ տ ա դ /ւ տ ո ւ (կ ա ն մ ե ջ կլ Հ ա յտ ն ի կ դ ա ր ձ ե , 76 Հ ո վ հ ա ն ն ե ս Ե ր դ ն կ ա у ի, Մ ե կ ն ո ,ր ի մ , ք ե ր ա կ ա ն ի ն , Մ ա տ ենա դա րա ն, ձ /.г . .V 2 3 2 Չ , կ ր, 7 ‘' Ա \" Р ե/ Ս ! \" * ն ՚՛ ! / / ՛ / Յ ա դ ա դ ս րերա կա նռքէեա ն հ ա մ ա ո օտ ր ս հ /ա ն ր , Մ ա տ ենա ­ դ ա ր ա ն , Ա ո . .V 1 7 7 0 , կ 2 7 1 /՛, 78 \" ‘ 4 մ ա \" 1 ' ն տ , ։ \" ն ա և մ ե Ր • Կ ժ ր Հ ա յ կ ա կ ա ն վ ա դ - մ ի ք ն ա դ ա ր յ ա ն ե ր ա ժ շ տ ա կ ա ն դ ե դ ա դ ի - է թ յո ւ ն ք ց » հ ո դ վ ա ծ ,,, Հ ա յկ . Ս Ս Ռ Գ ի ա . ա կ ա դ ե մ ի ա յի Տ ե դ ե կ ա դ /ր (հ ա ս . դ ի ա . ) , 1 9 0 1 , .V ! , կ 51

Զ ա քնի մաւէին ուսմունքը Հին և մ իէնա դ ա րյա ն Հա յա ստ ա նում 163 հ ե ն ց ո ր ս /ե ս « Հ ա յկ ա կ ա ն п и /» ՜- / Իսկ ի ն չ վ ե ր ա ք ՚հ ր ո ս ք կ Հ ուակ ա պ ե ս «չո ր ե ր ս ։ ֊ ղեա ն [‘ն ա ր ի ն » , ա պ ա ա յդ մ ա ս ի ն սււ[ե[ի ո ր ո շա կ ի խ ո ս ք ա ս ե լո ւց ա ռ ա ջ , ա ն ֊ Հրա ժեշտ կ պ ա ր ղ ե լ նրա լա ր վ ա ծ ք ը ։ Ա յս ւո ե ղ ն ա խ և աո.աջ պ ի տ ի ե լն ե լ ա րդի երա ժշտ ա գիտ ությա ն մեջ քա ջ Հա յտ ն ի ե տ ա րրա կա նորեն ճշմա րտ ա ցի 'ե ս ։և ֊ յա լ դ ր ո ւյթ ի ց. թ եև ղործ իրա յին նվ ա ղ ի Հնա րա վորությունները մա րղկա յին ձ ա յ ն ի Հ ա մ ե մ ա ս ։ ո ւ թ յ ա մ ր ա վ ե լ ի ե ն , ո ր և կ ղ ո ր ծ ի ր ի ա ո ա վ ե լ ա ր ս ։ ա Հ ս ւ յ ա չ ա կ ա ՜11 ն վ ա գ ի ձ ա յ ն ա յ ի ն ո լ ո ր ա լ ։ , ս ա կ ա յ ն , մ ս ա ա վ ո ր տ պ ե ս Հ ա մ ը ն կ ն ո ւ մ !, ձ ա յ ՚յ ա յ ի ն ա յն ո լո ր տ ի ն , որը Հա տ ա կ կ մ ա ր ղ կ ա յի ն ձ ա յն ի ն , ե ր գ ե ց ո ղ ո ւթ յա ն ը ^ ! Ա յ։։ դ ////լ յ { . 1ը մ հ ւլ Հ ա (ք ա ր շ ա տ и* վ ե / ի խ ո ս ո ւ ն կ դ ա ո ն ա , ե թ ե Հ ի շ ե ն ք , ո ր մ ի ջ ն ա դ ա ր ֊ յա ն Հ ա յա ս տ ա ն ո ւ մ ե ր ա ժ շ տ ա կ ա ն գ ո ր ծ ի ք ն ե ր /։ ( ա յ ղ թ վ ո ւ մ I։ լա ր ա յի ն կ ո թ ա վ ո ր ա մ ե ն ս ւ դ ա ր գ ա ց ա ծ տ ի պ ի ն վ ա գ ա ր ա ն ն ե ր ը . ) օ ղ ս ս ս ղ ո ր ծ վ ո ս է ՝ Լ ի ն ո ; մ ի ա յ ն <'I I պ ո » կ ա տ ա ր մ ա ն , ա յլև Լւ4{|ւշճ1»ւփ& &վսւգէսկց1«|Ո| Հ ա մ ա ր : Ի սկ ա յղ ն վ ա ղ ւո կ ց ո ւթ յա ն Հ ի մ ն ա կ ա ն ձ և ե ր ի ց մ ե կ ը ՝ մ ե ղ ե դ ի ա կ ա ն վ ո կ ա լ գ ձ ի կւ՝՚]ք«ա 1| 1ՈԱԱ !, 1<цЬ|. գ լ ի ո ս ֊ է/որ/ուղես ((ուն իսոն » կ ա տ ա ր մ ա մ ր : Ա յս ր պ ո ր ը չե ն կ ա ր ո ղ չվ ե ր ո ղ ՛ ե ր վ !ւ նաև. մ ե ղ Հ ե ո ւ ա ք ր ք ր ո ղ « չ ո ր ե ք ա ղ ե ա ն ք ն ա ր ի ն •>; Ն շ ա ն ա կ ո ւ մ կ , վ ե ր ջ ի ն ի ս / ա բ վ ա ծ ք ր որոշելիս, պ իտ ի ելնել Հենց երգչա յին ձա յնա ծս/վա չի ց։ Վ երևում եկեղեցա կա ն վ ո կ ա լ ա ր վ ե ս տ ի ն կ ա տ մ ա մ ր ա յ ղ ձ ա յ ն ա ծ ա վ ա լ ը ս ա Հ մ ա ն վ հ ց Ո֊ի ց (1՝; Ս ա կ ա յն վ ո կ տ լ֊ի ն ս ա ր ո է մ ե ն տ տ լ ա ր վ ե ս տ ի Հ ա մ ա ր դ ր ա ( ձ ա յն ա ծ ա վ ա լ ի ) , մ ա ն ա վ ա ն դ , ստ որին սա Հմ ա ն ը թ ե ր ի կ լի ն ե ր : Պ ա ր զ Լ, ո ր ա յղ թ ե ր ի ն լր ա ց ն ե լ:։։ Հ ա մ ա ր պետ՛,} կ ղեկա վա րվել Հա յկա կա ն մոնողիկ երա ժշտ ութ յա ն ինտ ոնա ցիոն պ ր ա կ տ ի կ ա ֊ յո վ : Իսկ վերջինս թ ա յլ կ տ ա լիս Հ ի շյա լ ձ ա յն ա ծա վ ա լը ներքևից ընդա րձա կ!,/ ևս մեկ ա ստ իճա նով , ս կ ս ե լո վ < * - ( ց (գ ծ . I V ) ։ ր. Ի մ ի ջի ա յլ ո ց , ս ա Հ ե ՛ն ց ա յն ձ ա յն ա ծ ա վ ա լ ն կ. у~ օրը ը ս տ պ ր ո ֆ . Ք . Ք ուշն ա ր յա ն ի , ը ն կ ա ծ Լ цК ՚ Հ յ ___ ա ռհա սա րա կ Հ ա յկ ա կ ա ն մ ո նողիկ ե ր ա ժ շ ա ո ւ֊ Ր յա ն ի ն տ ո ն ա ց ի ո ն պ ր ա կ տ ի կ ա յի Հ ի մ ք ո ւմ ^ ': ^ <*ծ IV Վ եր ջա պ ես պ ի տ Ի Կ Կ նա և., ո ր ք ն ն ա /մ լվ ո ղ ձ ա յն ա ծա վ ա լի գր ո ւթ յա ն ա յո ձևը, ի ն չպ ե ս Հ ա յկ ա կ ա ն , ա յն պ ե ս կ եվ ր ո պ ա կ ա ն ձ ա յն ա գ ր ո ւթ յա ն մ ե ջ (տ ե ս վ ե ր ը ք ե ր վ ա ծ , ն ո տ ա յի ն բ՛ոլոր օր ի ն ա կ ն ե ր ր ), կ ս ւ - է ա ք ւ ց ձ ս ւ յ ն ե ւ ՚ ի Г1 Г1 М Щ П ւ ր ւ ա 1 ' ւ ք ս ս մ ե մ ս ս ո I , : Ի ս կ տ ղ ա մ ա ր դ կ ա ն ց ձ ա յ ն ե ր ի ի ր ա կ ա ն Հն չո ղ ո ւթ յո ւն ր հ ա ս կ ա ն ա լո ւ Հա մ ա ր , ն ա յն ձ ա յն ա ծ տ վ ո ղ ը պ ի տ ի ի ջե ց ն ե լ մեկ ւ ս<թ նЛյ ա կ4 ցк/ ա ծ ', ա Сյ ս պէ ե ս ' Ո____________ ^ ԱԱ րր դդ ' վվ եե րր աա դդ աա սս ն ո ղ ո վ ս չ ո ր ե ք ա ղ ե ա ն ք ն ա ր ի ն » , ՜^ )՜^ — / 1_ ՜ | պ ե տ ք Կ \"՛ս և /, ո ր ն ր ա չո ր ր ո ր դ լս /ր ը է լ ՚ն ա ֊ ՜՚ ՜ք՜՛ կ ա ն ա ր ա ր , չ կ ր կ ա ր ո ղ լ ա ր վ ա ծ //'/»/>/ ս խ ե մ ա ֊ ո ) յյ աո էմи նս շշ վղ աա ծօ աա մմ ե ն ա ց ա ծ ձ ա յ ն ի ց կ ց ա ծ ։ Ո ւ ս - Գծ. V տ ի ա յղ լա ր ի լա ր վ ա ծ ք ը պ ի տ ի ը ն ղ ո ւն !./' <ք(յ յ> ֊ն : Մ ն ա ց ա ծ ե ր ե ք / ա ր ե ր ի լ ա ր վ ա ծ ք ը որոշելն ա ր դ ե ն դ ժ վ ա ր չ կ Ա յս տ ե ղ ա ն Հր ա ժ ե շտ կ ն կ ա տ ի տ ո ն !/ ն ա խ ' /ա ր ա յի ն կոթա վոր դործիրհերի ա պ /իկա ա ուրտ յի ա յն պ ա րդ ե գ ա ն ա կն եր ը , որոնք տ ա ֊ րա ծվ ա ծ կին մ ի ջն ա դ ա ր ո ւմ , Մ երձա վ որ Ա րևե/քի գր եթ ե բ ո լո ր երերն երում , և երկրորդ' ը ն ղ հ ա ն ո ւր ա ր և ե լյա ն , ա յդ թ վ ո ւմ և Հ ա յկ ա կ ա ն ե ր ա ժ շտ ո ւթ յա ն դ ի ա - 19 Տ / ւ \" Э нциклопедически!» .М узы кальны й с л о в а р ь , М о с к в а , 1959. /.9 т о (уд ). ,0 Տ Ա * И. В . С п о с о б и н. Э лем ен тарн ая теор и я м узы ки . М узги з, 1951, Կ Հ Ы , “ X. С. К у ш н а р е в . Вопросы истории и теории армянской монодической музыки, Ленинград. 1958, Ь ] յ տ յ ։

164 Ն. Թ ա հմ/պ յա ն տ ո ն ի կ ձ ա յն ա շա ր ի կ ա ո ա ց վ ս ւծք ր : Ա ոա ջինի Հ ա մ ա ր ա ն ց յա /ո ւմ բ ն ո ր ո շ ե ն եղե/ հ հ ո ե յւս չ տ ա ր ր ա կ ա ն կ ա ն ո ն ն ե ր ր . բ ա ց Լ ա ր ի վ ր ա Ա Ո ւց ։սմ ա տ ո վ վ ե ր ց վ ո ւ մ Էր մ ե ծ ս ե կ ո ւն դ ս ։ ձ ա յն ա մ ի ջ ո ց /։, մ ի ջ ն ա մ ա ա ո վ և մ ա տ ն ե մ ա տ ո վ , Հ տ մ ա պ ա տ ա ս ֊ խ տ ն ա ,ս ո ր , վ ա որ և մ ե ծ տ ե ր ց ի ա ն ե ր լւ, ի ս կ ձ կ ո ւյթ ո վ ' կ վ ա ր տ ա ն , ա յն ո ւհ ե տ և , ն ա խ ո ր դ լա ր ի վրա ճ կ ո ւյթ ո վ վ ե ր ց ր ա ծ ձ ա յն ի ն Հ ա մ ա պ ա տ ա ս խ ա ն ո ւմ Հր Հ ա - ջորղ ր ա ց ,տ ր ի Հ ն չո ղ ւս թ յո ւն ր , ո ր ի վրա ն ո ւյն ձ և ո վ վ ե ր ց վ ո ւմ Էին ն ո ւյն ձ ա յ֊ ն ա մ ի ջ ո ց ն ե ր ը , և ա յս պ ե ս Հ ա ջո ր դ ա բ ա ր մ ի ն չև ր ա ր ձ ր ա ղ ա յն ր ս ր ր : Ա յս պ ի ս ո վ ո ա ա ց վ ո ւ մ Է ր յ ա ր ա յ ի ն դ ո ր ծ ի ր ի ա մ ե ն ա ր ն ա կ ա ն ' 1 |վ ս 1 ւ ս ս ս փ ն |1Ա1*ված1 ր , որն և. լ ր ի վ Հ ա մ ա ս , ա ս ։ ա ս ի ս ա ն ո ւ մ Է ր , ի ն չ ս , և ս ր ն դ Հ ա ն ա ր ա ր և ե , յ ա ն , ա յ ն պ ե ս Էլ Հա յկ ա կ ա ն , Հ ե ն ց կվա րտ ա յին կա ոուցվա ծք ունևցոդ դիա տ ոնիկ ձա յնա շա րիս: Ա յ ս , ՛ո լ ո ր ի ց բ խ ո ւ մ Է , ո ր ե թ ե մ ե ր « չ ո ր ե ր ս / դ ե տ ն ք ն ա ր ի » 4 ֊ր ղ լ ա ր ր , ա ր վ ո ւ մ Էր « 0 » ֊ի վ ր ա , ա պ ա ն ր ա 3 - ր դ , 2 - ր դ և 1 - ի ն լա ր ե ր ր լա ր վ ո ւ մ Է ի ն , Հ ա մ ա պ ա տ ա ս ­ խ ա ն ա բ ա ր ' « Հ » , «ք» և «Ь » ձ ա յ ն ե ր ի վ ր ա ։ Ա յ ժ մ կ ա ր ե լ ի Է պ ն դ ե լ , ո ր մ ե ր էղ ո ր ե - ր ա զ Лա ն ր ն ա ր ը » ա ր ի շ ր ա ն չ է ր , ե թ ե ո չ 11 պ ա տ ի ս , մ ի դ ո ր ծ ի ր , ո ր ո վ հ ե տ և ա ) ուղը ա ր և ե ,յա ն մ յա ս ժ ո ղ ո վ ո ւր դ ն ե ր ի , ա յդ թ վ ո ւ մ և. մ ի ջն ա դ ա ր յա ն ուրա ր­ ների մ ոտ ն ո ւյն պ ե ս հ ա մ ա ր վ ե լ է (Ե ր ղ ն կ ա ց ո ։ խ ո ս ք ե ր ո վ ա ս ա ծ ) երա ժշտ ա կա ն ա ր վ ե ս տ ի <■դ ո ր ս ւթ յ ո ւ ն ր » ց ո ւ ց ն ե լ ո ւ տ ե ս ա կ ե տ ի ց ' ւ ս մ ե ն է ս մ Լ ծ . ա յ ն է ա մ ե ն ա ­ կա րևոր ղոր ծի քը , ,՛) ը ն դ հ ա ն ո ւր ա ր և ե /յա ն և մա սնա վ ո ր ա պ ես ա րա ր ակա ն ա ղ ն էլ ս կ ղ ր ն տ պ ե ս ե դ ե , Լ Հ ե ն ց «չո ր ե րա դ ե տ ն », ղ ) ն ր ա , ա ր վ ա ծր ր նո ւյնպ ե ս ուղի 1 -ի ն և 1-ր դ լտ րերը ե դ ե , է ' (1 — С — ք— 1), ե ՜ վ ե ր ջ ա պ ե ս դ ) ա ր ա ր ա կ ա ն ն ո ւ յ ն պ ե ս կ ո չ վ ե ք ե ն , հ ա մ ա պ ա տ ա ս խ ա ն ա բ ա ր , « ղ / ՚լ » ( կ ա մ < < դ ի ր ՚> ) և Ո ր տ մ » 9? ։ Բ ա յդ մ ե ն ք վ ե ր ա դ ա ռ ն ա ն ք «չո ր ե քա ղ և ա ն քնա ր ի » /ա ր ե ր ի հա յկա կա ն անւ!!('ւն1.րին: Ա Հ ա թ ե ի ն չպ ի ս ի /ա ր ե ր ի ե ն վերա սերվեք ա յդ ա ն ո ւն ն ե ր ,։, ծա- ո տ յ ե լ : ։ վ ո ր պ ե ս ձ ա յ ն ա յ ի ն ք ս ս Ա ՚ ա ս | ա ս ւ ա ս | ս ս ւ ն « յ ո տ ի ն ւ » ւ փ ս ւ ր տ ւ ս 1ւ ա յ տ չ ս ւ կ ս « ս Ш Ո« ս ն ձ ն ա1ւШ1П կ Ո1 |> յШ ն ն Ь |փ 1 | | ւ ս յ ո ւ կ ո ր ա կ ո ւ ս ՚ ն ե ւ * : Ա յ ս տ ե ղ ն ո ր ի ց մ ե ն ք բ ա խ ­ վ ո ւ մ ե ն ք վ ե ր ն ա ր դ ե ն ա ր ծ ա ր ծ վ ա ծ ու մ ե ր բ ո ւ ն ն յ ո ւ թ ի ն վ ե ր ա բ ե ր ո ղ Հ ա ր ց ի ն > Ц 'րն է եղել «լորեքա ղեա ն ք ն ա ր ի » ձ ա յն ա ծա վ ա /ո ւմ հի շյա լ չորս , ա րերին հա­ մա պ ա տ ա սխ ա նող ձ ա յն ա յի ն չորս դոտ իներ տ ա րբերելու պ րա կտ իկա յի տ եսա ­ կ ա ն հ և մ ք ր ։ «Ս ո ւր », « բ ո ւ թ » , « ծ ա ն ր 0 և ա յ/ տ ե ր մ ի ն ն ե ր ի ղ ործ ա ծ ութ յո ւ ն ն /ակ վկ ա յո ւմ է, որ տ վ յտ , դեպ քում նույնպ ես ա յդ Հի մ քր կ տ ղ մ ե, են մա սնա վորա ­ պ ե ս ' երա ժշտ ա կա ն ս իստ եմ ի ձա յնա շա րի ձա յն եր ի ա րտ ա հա յտ չա կա նությա ն տ և մ բ ո ո -ո ե դ ի ս տ ր ա յի ն կո դմ ր լո ւս ա բա նո ղ դրույթ ներ/։։ •-* $ В * ТИ с Ме\\у О х քо гс1 Н Ы о г у օք .\\1ստէՀ уо1. I (АПС1СП1 ՈՈ11 о Л еп (а1 ти а!с)4 Լ օ ո մ օ ո - N . У огк -ТОГОШО. 1 957. վ Ш - 4 ~ > 7 :

Ձ ա յն ի մ ա ս ի ն է ս ս մ ո ւ ն ր ր հ ի ն է, մ ի ջ ն ա դ ա ր յա ն Հ ա յա ս տ ա ն / .,մ 165 Վ ե ր ը շ ա ր ա դ ր վ ա ծ ն յ ո ւ թ ը մ ե զ հ ա ս տ ա տ հ ի մ ք ե ր Ւ, տ ա լ ի ս պ ն ղ ե լ ո ւ , ո ր Հ ա յա ս տ ա ն ո ւմ , զ ա ր գ ա ց ա ծ ֆ ե ո դ ա /ի զ մ ի շր ջա ն ո ւմ , ձ ա յն ի մ ա ս ի ն ուսմունքը ա ր դ են վ ե ր Է ա ծ վ ո ւմ հ ա յկ ա կ ա ն ե ր ա ժ շտ ա գի տ ո ւթ յա ն ս կ զ ր ն ա յի ն ու կ ա ր և ո ­ ր ս , , {„ ւ յ ն ր ա ժ ի ն ն ե ր ի , մ ե կ ի : Ա յ գ ո ւ ս մ ո ւ ն ք ը ի ր ը ն գ գ ր կ ա ծ ն ո ր ո ւ ե ր ա ժ շ տ ա կ ա ն ա րվեստ ի տ ե ս ա կ ե տ ի ց կ ա վ ե ,ի ս պ եցի ֆ ի կ հ ա ր ցե ր ո վ հ ի շ յա լ ժա մ ա ն ա կ ա շը ր - ջա ն ո ւմ ա յն ք ա ն ս ե ր տ ո ր ե ն Է կ ա պ վ ո ւմ ե ր ա ժ շտ ա կ ա ն գ ո ր ծ ի չն ե ր ի ա մ ե ն օ ր յա գ ո ր ծ ո ւ ն ե ո ւ թ յ ա ն հ ե ս , , ո ր , ի վ ե ր ջ ո , ձ ե ռ ք /. ր ե ր ո ւ մ ո չ մ ի ա յ ն տ ե ս ա կ ա ն , ա յ լ և գ ո ր ծ ն ա կ ա Ո մ ե ծ ն շ ա ն ա կ ո ւ թ յ ո ւ ն -• Ա յ գ ո ւ ս մ ո ւ ն ք ի զ տ ր գ ա ց մ ա մ ր պ ա յ մ ա ն ա վ ո ր ­ վ ա ծ ,„ ե ս ա կ ա ն կ ա ր և ո ր ա գ ո ւյն ն վ ա ճ ո ւմ ն ե ր ի վրա հ ի մ նվ ո ւմ ՛ Լ հ ա յկ ա կ ա ն մ ի շն ա դ ա ր յա ն և հ ո գ !,ո ր , և ա շխ ա ր հ ի կ ե ր ա ժ շտ ա կ ա ն պ ր ա կ տ ի կ ա ն : Ա յդ ն վ ա ­ ճումներից փ ա ս տ ո ր ե ն օ գ տ վ ո ւմ ե ն և | ո կ ա լ, և գ ո ր ծ ի ք ա յի ն կա տ ա րողա կա ն ա րվեստ ի ն ե ր կ ա յա ց ո ւց ի չն ե ր ը : Ա վ /ղ ի ն , վ ,ա ս տ ե ր ը ց ո ւ յց ե ն ս ա ղ ի ս , ո ր ձ ա յն ի մ ա ս ի ն ա ս մ ո ւն ք ի ց մ ի ջ ն ա ­ դ ա ր յա ն Հ ա յա ս տ ա ն ո ւմ օ գ տ վ ե լ են ոչ մ ի ա յն ե ր ա ժ շտ ա կ ա ն ա ր վ ե ս տ ի , ա յլև ք ե ­ ր ա կ ա ն ո ւթ յա ն և , մ ա ս ն ա վ ո ր ա պ ե ս . Я & уП «Г .Ш р ш Ь п ^Ш & հ ե տ կ ա պ վ ա ծ խ ն դ ի ր ­ ների պ ա րդա րա նմա ն նպ ա տ ա կով: Ահա թե ինչ Է գրում ա յգ մա սին պ րոֆ. Գ . Ջ ա հ ո ւ կ յ ա ն ը , ք ն ն ե լ ո վ Հ ո վ հ ա ն ն ե ո հ ր դ ն կ ա ց ո ւ « Ք ե ր ա կ ա ն ի մ ե կ ն ո ւ թ ի ւ ն » ֊ը . - Ե ր զն կ ա ցի ն հ ն չյո ւն տ քա ն ա կա ն հ ա ր ց ե ր ո ւմ ա ռ ա տ ո ր ե ն օ գ տ վ ո ւմ Է ե ր ա ժ շտ ո ւ­ թ յա ն „ս կ ա լն ե ր ի ց \" փ ո ր ձ ե ր ս ] տ ա ս ե ր ի դ ա ս ա կ ա ր գ ո ւմ ը հիմ նա վ ո ր ե ք ե ր ա ժ շտ ո ւ­ թ յա ն տ վ յա լն ե ր ո վ : Եթե ն կ ա տ ի ո ւնե ն ա ն ք, որ նրա ժ ա մ ա ն ա կ ե ր ա ժ շտ ո ւթ յո ւն ը գրեթ ե մ ի ա կ ր ն ա գ ա վ ա ռ ն Էր, որը կա րոդ կ , նրա ն տ ե ղ ե կ ո ւթ յո ւն ն ե ր սա ղ ձ ա յն ի ֆ ի դի ,կա կա ն հ ա տ կ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի մ ա ս ի ն , տ ա տ պ ա ր զ էրինի Ե ր զ ն կ ա ց ո , ա յս ձ ը գ - ,ո ո ,մ ը >& է Ե վ ի ս կ ա պ ե ս , Ե ր զ ն կ ա ց ի ն ի ն ք ն կ չի թ ա ք ց ն ո ւմ ա յգ պ ա ր ա գ ա ն , ե ր ք , խ ո ս ե լ ո վ ր ա գ ա ձ ա յ ն ն ե ր ի և ն ր ա ն ց ս տ ո ր ա բ ա ժ ա ն ո ւ մ ն ե ր ի մ ա ս ի ն , գ ր ո ւ մ Է. Հ ա յս ո ս ի կ զ ը ն տ ր ա թ ի ւն դ ր ռ յս յ եր ա ժ շտ ա կ ա ն է ա ն տ ի ո ւս ե ռ ղ ե ղ ա ք ' զրա /սիւն և զ թ ն դ ի ւ ն , և թ է /»> // ե ն ի տ ա ռ I. ա ս տ ի զ ո ր ծ ա յր ի ք ե զ ո ւ ի ն ա ս ե մ ք , և ո ՜ ր ք ե ն որ մ ի ջո վ ն , և ,,'յք են որ հ պ մ պ մ ր շր թ ա ն ց ն , և ո 'ր ա յլք : Քսւ&դի ( { ձ ա յ ք . ս ա ե ղ ծ ա ն հ ն յ ա ^ ա ն է ու- բ ս ւ խ ե Օ ( Ա ն ո ւ ն ս ե Ո ս ||ւ & . ի ս կ Ч и ш Ц п , Г , и Г . I. •ւկոոմուՈսն յա յն ց ա ն Լ , ո ւ֊ ծսւյւ*[ս լԼ գ ո փ Տ բ ս պ կ ա ց ե ս ղ հ ն » (ը ն գ դ ծ ո ս է ն ե ր ը մերն ե ն —Ն. Թ ./*: Ե վ ն ո ւյն մ ի տ ք ր գ ր ե թ ե ք ա ո ս ,,;/, կ ր կ ն ո ւմ է ն ա և Ե ս ա յի Ն չ ե ֊ ց ի ն * : Ե րգն կ ա ց ս , „ ա յն ա ս ո ւյթ ը հ ա տ ,„կ մ ե կ ն ա ք ա ն ա թ յտ ն կ ա ր ի ք չո ւն ի : Նա ա ր դ ե ն ի ն ք ն է վ ա ռ խ ո ս , , , մ ի ր մ ա ս ի ն : Ի ս կ ի ն չ վ ե ր ա / ՛ ե ր ո ւ մ /. վ ե ր ե ս , մ մ ե ր կ ո զ - մ ի ց ը ն դ գ ծ վ ա ծ մ տ ք ի ն , ա պ ա պ իտ ի ն շե ,, որ ա յն քիչ ս խ ո լա ս տ ի կ ր ն ո ւյթ ա նի Ո րովհետ և պ ա րդ է' Ե րդնկա ցու հիշա տ ւսկա ծ հա տ կա նիշերով չէ , որ տ ա ր ր ե ր ■ վռւմ ե ն ի ր ա ր ի ց հ ա յկ ա կ ա ն ք ո ւն ձ ա յն ե ր ,, (Ա ձ , Բ ձ, Գ ձ, Գ ձ )' կ ո ղ մ ձ ա յն ե ր ի ց ( Ц , Բ կ, Գ կ , Գ կ ) ե „„/ե զ ն ե ր ի ց , որ ո ն ք, ի զ ե ռ ,, Ժ իր, աղ ա ր ում թ վ ո վ շա տ ա վելի շա ո, են եղ եի քա ն ա յժ մ «կ ա ն ո ն ա կ ա ն » հա մա րվող երկու „տ ե ղ ի ն ե ր ը (Բ կ և Գ կ ): Ի հ ա ր կ ե 9 մ ի ա ) ւ ц ш ւ)'այ ն կ ա ս կ ա ծ ի ց վ ե ր է , ո ր Ե ր զ ն կ ա ց ի ն ա յ ս տ ե ղ ք ն ն ա ր կ վ ո ղ ի ր դ ի տ ո ղ ս ,թ յա ն ն ա ն կ ի ս , պ ի տ ի հ ի,Ո ,վ ա ծ քիներ հ ա յկ ա կ ա ն ե ր ա ժ շ տ ա կ ա ն ա ր ֊ վես ,,,ի որոշ ե ր և ո ւ յթ ,ե ր ի վ ր ա : Կ ռ ա հ ե ր ,, հ ա մ ա ր , թ ե ի ն չ ե ր և ո ւյթ ն ե ր են եղեք ղ ր ա ն ք , ա ն հ ր ա ժ ե շ տ է հ ա կ ի ր ճ կ ա ն դ տ ո ն եղ հ ա յ կ ա կ ա ն ա շ ո ւ ղ ա կ ա ն ե ր գ ի , ա յ ս ֊ 83 V . Հ ա Հ ո , կ յ ա ն , Ք ե ր ա կ ա ն ա կ ա ն I, „ „ „ ս պ ի , ս կ ա ն ա շ խ ա տ ո վ յ ա ն ն ե ր յ , Հ ի ն և մ ի ; - հա/քարյան Հ ա յա ս տ ա ն ո ւմ , ե ր և ա ն , 1 Ձ Տ 4 , կ 81 Հ ս վ Հ ա ն ն I ս Ե րզն կացի, Մ եկնա թ խ ն իրա կա նին, Մ ա տ ենա դա րա ն, ձեո. Տ32Չ , կ 108ա , 85 Կ ս ա յ ի Նշեցի, ձ ե ո . -VՄ ե կ ն , , , Ս ի , ն ք ե ր ա կ ա ն ի ն , Մ ա տ ե ն ա դ ա ր ա ն , 2 3 ?3 , կ 64ա ։

160 Ն. Թ ա Հմ իղյա ն պես կոչվա ծ «տ եխ նիկա կա ն ձ և ե ր ի ց ՛ երկուսի վրա: Դրա նք, ըստ Գ. Լեռնյա ն ի , ա յդպ ես են կո չվո ւմ ա յն պ ա տ ճա ռով, որ դրա նց հորինմա ն մա մա նա կ նկա տ ի են ա ռնվում մի շտ րր հա վ ելյտ / և հա տ ուկ դ ժ վ ա ր ո վ /յա ն ներկա յա ցնող աեխ- նիկւսկտն պ ա յմ ա ննե ր։ Մ ա սնա վորա պ ես' «Տոա ա ի։ դեկմա դ» կոչվող ձևով հո­ րին!,քիս պ ա հ ա նջվ ում է րնսւրել ա յն պ ի ս ի խ ո ս ր ե ր , որոնց ա րտ ա սա նութ յա ն ժ ա մ ա ն ա կ շւ*|>ուք»քքւհւ*|1 |ւ Г Ш Р շ ե ճ ւ} | ւ ս | չ ո ս ք , ի ս կ \" Գ ի լ ք ք ա ւ ի ր ա մ ա ղ » ձ ե ր ո ր ս ֊ հ ա ն շ ո ւմ է ը ն տ ր ե ք խ ո ս ր ե ր , ո ր ո ն ց ա ր տ ա ս ա ն ո ւ թ յա ն ժ ա մ ա ն ա կ |հ([ուն ՝|ւ շաւ՝<1- վոււք®®; Ն շ ա ն ա կ ո ւ մ է ' մ ե ր ա շ ո ւ ղ ն ե ր ը պ ե տ ր է ք ա վ ի մ ա ն ա յ ի ն Հ ա յ ո ց ք ե ղ վ ի ր ։:։:/ա ձա յն ն ե ր ի ս տ ո ր ա բ ա ժ ա ն ո ւ մ ն ե ր ը , ը ս տ ն ր ա ն ց ա ր տ ա բ ե ր ո ւ թ յա ն տ եղի եղա նա կների: երդի վերոհիշյա լ ձևերից ա ոա ջինում ղիա տ կցա րտ ր պ իտ ի ի ։ո ւ ֊ иա վւեին' « մ » , «պ ո, «ր » և «ւի» հ ն չյո ւն ն ե ր ի ց. երկրորդում' «քեդվա յին» հ ն չյո ւն ֊ ն և ր ի ց և. ա յ լ ն ։ Ա ր դ ' հ տ ր ա ր ե ր ա կ ց ե լ ո վ Ե ր ղ ն կ տ ց ո լ ք ն ն ա ր կ վ ո ղ ( և վ ե ր ր ը ն դ դ բ ծ ֊ վ ա ծ ) ա սույթը ա շուղա կա ն երդի ձևերի մա սին Գ. Լևոնյա նի հտ ղոբդա ծ ա վ յւս ք֊ ների հետ , դժվա ր չէ հա նդել հ ե տ և յա լ եդրա կտ ցոլթ յւսն: Ա մ ենա յն հտ վա նա - կ ա ն ո ւ թ յ տ մ ր , ա շ ո ւ ղ ա կ ա ն ե ր ղ ի հ ի շ յ ա լ ձ և ե ր ի ն ս ւ | ս ս ւ ւ ո | ա | ! ւ 14ը ծ ա ն ո թ ե ն ե ղ ե ք ն ա և մ ի ջ ն ա դ ա ր յ ա ն հ ա յ դ ո ւ ս ա ն ն ե ր ի ն ։ Վ ե ր ջ ի ն ն ե ր ս ' ե ր դ ի ]ււ*1ւ1»<յ հ ա տ ո ւ կ < Հ ։ո ե ի /֊ նիկա կա ն» ձևերը հորինեքիս հիմնվեք են հ ա յո ց քեղվի բա ղ ա ձա յնների տ ե ս ա կ ֊ ների ի մ ա ց ո ւթ յա ն վ ր ա : Ե րդնկա ցին ժ ա մ ա ն ա կ ի ն լսեք է հ ե ն ց ա յդ ա իպ ի երդերի գուսա նա կա ն վա րպ ետ կա տ ա րումները, երդեր, որոնք, ա նշուշտ , կա րող էին, ի (բումն վերոհիշյա լի, րնթտ նա ք նաև մի դեպ քում' «ձ ա յն » (կ ա մ «բուն ձ ա յն ), մ յո ւս դեպ քում' «կ ո ղ մ » կ ա մ «ս տ ե ղ ի » տ իպ ի ձա յնեղա նա կներում: եղբա ւիտ կեքով մ ե ր հ ո դ վ ա ծ ը , հ ա մ ա ր ձ ա կ ո ր ե ն կ ա ր ո դ ե ն ք պ նդեք, որ ձ ա յնի մ ա ս ի ն ո ւ ս մ ո ւ ն բ / ւ մ ի շն ա // ա ր յ ա ն Հ ա յ ա ս տ ա ն ո ւ մ ւ ր ո ն ւ է ե / I; ա Լ ս ա կ ա ն բ ա ր ձ ր մ ա կ ա ր դ ա կ ի վ յւա : Ա կիդ/՛ ա ռ ն ե լո վ դ ե ո և ո V դ ա ր ո ւմ , հ ի շ յա / ա ս մ ո ւն ք ը հ ե ֊ տ ա դա տ ա ս ը դա րեր՛) ը ն թ ա ց ք ո ւմ ա ն ց ն ո ւմ է դ ա ր ղ ա ո մ տ ն ա յն պ ի ս ի ք ՛ո վ ի ց, որ / վ ե ր ջ» վ ե ր է ա ծ վ ո ւմ հ ա յկ ա կ ա ն մ ի ջն ա դ ա ր յա ն գ ի տ ո ւթ յա ն կա ր և ո ր ր ն տ դ ա - վ տ ո ն ե ր ի ց մ ե կ ի ։ Ն րա т и /и մ ն ա ս ի ր ու թ յո ւ ն ր ո ր ո շա կ ի ն շ ա ն ա կ ո ւթ յո ւն ա ն ի մեր а դդ ա յի ն ե ր ա ժ շտ ա կ ա ն մ շա կ ո ւյթ ի :ս ն ց յա յի մի շա ր ր ե ր և ո ւյթ ն ե ր ը բ ո տ ա մ ե ­ ն ա յն ի ը մ բ ո ն եք ո ւ և բ ա ց ա հ ա յտ ե լո ւ ա ե ս ա կ ե ա ի ց ։ Н. К. ТАКМИЗЯН У Ч ЕН И Е О З В У К Е В Д Р Е В Н Е Й И-С Р Е Д Н Е В Е К О В О Й АРМ ЕН ИИ ( Р е з ю м е) Труды древиеармянскнх авторов, специально посвященные учению о звуке, до нас не дошли. Исследование, однако, показывает, что в древ­ ней и средневековой Армении, но мере развития оригинальной и перевод- ион л и т е р а т у р ы , постепенно н а к а п л и в а л с я солидный з а п а с знаний но учению о зв у к е . Учение это п рош ло д в а основны х э т а п а р азв и ти я : с V по \\ ՚ IГ1 II с X по X V в е к а (и д а ж е н есколько д о л ь ш е ) , в с е гд а с л у ж а необхо- ли :ы:м н ач ал ьн ы м р а з д е л о м м у зы к о зн ан и я ф еод ал ьн ой Армении. Рассмотрение материалов (рукописных отрывков, высказывании от­ дельных авто р о в и п р .). относящ ихся к V V III векам п оказы вает, что • •*И» Գ. Լ հ ւ ւ Ն յ ա ն , ԱշուղնԱրր ք, նրան;/ սւրվեււալւ, Երևան. 1Ձ44, Լ* 7Ու

Ձ ա յն ի մ ա /՚ ի ն ո ւ ս մ ո ւ ն ք ր հ ի ն /• մ ի ջ ն ա դ ա ր յա ն Հ ա յա ս տ ա ն ո ւ մ 107 ո Армении в период раннего средневековья ученые, философы и музыкан­ ты проявляли большой интерес к вопросам, связанным е изучением при­ роды звука и звукопронзводства. Путем самостоятельного исследова­ ния, или опираясь на учение выдаю щ ихся философов античности, а то прямо переводя нужные им труды древних авторов, армянские м ы с­ лители V- -VIII веков уяснили такие основополагающие вопросы, охва- гываемые учением о звуке, как: определение звука, категории звука, клас­ сификация различных звуков внутри отдельных категорий, человече­ ский голос и человеческая речь и, наконец, голосовой аппарат человека и органы слуха. Совокупность этих, объединяемых в одну целостную систему, зн а­ ний полностью н асл ед уется и прочно у с в а и в а е т с я ар м ян ск и м и учеными последующих столетий. Среди них особенно отличаются авторы X — X V пс-ков, которы е в своих т р у д а х вн овь и вн о вь п од н и м аю т отн о ся щ и еся к \\ченню о звуке принципиальные вопросы. Последние, возродившись в Армении в условиях нового, гораздо более интенсивного развития как общественных отношений, так и искусства, литературы, науки и фило­ софии, естественно, расширяются и заметно углубляются. Так, возрождение идей, касавш ихся определения звука, здесь слу­ ж ит поводом не только для отбирания и раскрытия наиболее содерж а­ тельных из них, но и для уяснения ряда новых вопросов, к числу кото­ рых относятся: дифференциация понятий о звуке, голосе (вообщ е) и че­ ловеческом голосе; выяснение роли человека (исполнителя) музыкально­ го инструмента и возд уха в образовании зв у к а; и понимание общности, существующей между голосовым аппаратом человека и музыкальным инструментом в звуконроизводстве. Далее, здесь выдвигается более со­ вершенная классификация звуков, в которой музыкальный звук, как некая высшая категория, входящая в состав закономерно организован­ но!! музыкальной системы, уж е заним ает свое достойное место. Д ел аю т­ ся тонкие наблюдения, Касающиеся длительности и определенного метро-ритмического значения, высоты и окраски, а такж е объема, весо­ мости и других физических свойств звука. Таким образом по существу поднимается и, для своего времени, достаточно полно освещ ается воп­ рос об основных отличительных свойствах музыкального звука. Все это, в конечном итоге, приводит к у р а зу м е н и ю н екоторы х ва ж н е й ш и х , и, в частности, тембро-регистровых выразительных свойств употребляемых в музыке звуков, а в этом смысле и к пониманию существования в звуко­ ряде музыкальной системы отдельных, более или менее четко разграни­ ченных, звуковых зон. В результате всего этого возникшее еще в период раннего средне вековья учение о звуке, не теряя своей преемственной связи с прошлым, в эпоху развитого ф еод али зм а — с X по X V век фактически наполняет­ ся новым содержанием. Необходимо отметить, что подлинным стимулом возникновения и дальнейшей эволюции данного учения о звуке являлось интенсивное раз­ витие армянского национального музыкального искусства, как церков-

168 Ն . ւ > ա :մ /„ ,'ա հ кого, так И светского. И, что главное, важнейшие достижения, приобре­ тенные в области этого учения, в свою очередь, оплодотворяли музы­ кальную практику средневековой Армении. Сказанное относится в пер­ вую очередь к тем высказываниям и установкам, в коих, по существу, выдвигается мысль о существовании в звукоряде музыкальной системы отдельных звуковы х зон, различаем ы х по тембро-регнетровому при­ знаку. Весьма показательно, с этой точки зрения, что с известного момента развития искусства армянского средневекового церковного пения (при­ мерно к XII веку), в общем диапазоне певческих голосов, представляв­ шем две с половиной октавы (от «А » д о «<!-»), различались, как показы ­ ваю т факты, следующие четыре участка: «гортанный» (состоящий из го р тан н ы х з в у к о в ) — о т « Л » д о «<1»; « я з ы к о в ы й » о т « е » д о « а » ; « н ё б ­ н ы й » о т «I)» д о « е 1» ; и « г о л о в н о й » о т « I 1» д о «А2». Н е менее показательно и то, что и гусаны армянского средневековь/!. сами принимавшие определенное участие в развитии учения о звуке, а потому и знакомые с достижениями в этой области, дали особые наи­ менования струнам своего «четырехструнного кнара» (средневекового а р м я н с к о г о у д а ) с настрой кой О —с— ք- -Ь, с целы о у к а з а т ь тембро-ре- гистровые различия звучаний упомянутых струн и, согласно этому, р а з ­ делить опять-такн на четыре зоны и диапазон «кнара», так: «бу т» тя­ желое (низкое звучание) «гав*- густое (звучание)֊ <а>Г«соск®— нежное (звучание) « Б ; и «гсур» острое (звучание) *ճ > ՜ Эти факты наглядно показывают, что учение о звуке в средневеко­ вой Армении достигло высокого уровня развития и являлось одной из важнейших областей армянской средневековой науки. Представляя со­ бой хотя и начальный, но весьма важный раздел армянского музыко­ знания, оно со временем настолько тесно связалось с повседневной дея­ тельностью музыкантов, что, в конечном итоге, приобрело не только тео­ ретическое, но и большое практическое значение. Его достижениями поль­ зовались и церковные и светские музыканты, как певцы, так и инстру­ менталисты. N . к. ТЛН.М 121ЛИ 1-А Т Н Е О К 1 Е О Ա Տ Օ N Е И Л К М Е Ш * ОАЫЗ Ь’АМТЮЬЧТЕ ЙГ Л и М ОУЕК А С Е Ансип <!օտ О иуга^еэ о 'а ш е и г в а г т ё Ш е п в а п р е л е $ р ё а ’а 1 е ш е п 1 со п - ^-«сгез а 1а | 1 1 с о г1 е с!и տօււ п е ոօստ օտէ раг\\геп и . Լօտ гесЬегсЬеБ топ1геп1 с е р е п с !а т <|ие Г Л г ш ё т 'е տսէ. օօտ ГаШ крШ ё е 1 յստ<|ս4ա т о у е п а д е . а с с ш п Ы е г , аи (иг е ! а т е $ и г е с!и (!ё у е 1 о р р е т е п 1 с!е Խ ПЦёгаПне, է;աէ о г 1 д !п а 1 е <|ие 1 гас1 п{{е, ип քօո(1 տ о е օօտսոտտՁոօօտ 8 1 а Ы е $ еп Ик-оПе с!й տօո. СеИе И1 ёоП е с!и տօո <ци քււէ еп А г т ё Ш е ип ргеН птиП ге а 1а աստւ- с о !о д !е {гапсЫ! с!еих ё (а р е з ]‘тр о г !а п 1 с 5 с!е տօո с1ё\\’е 1 о р р е т е т : 1 а рге-

է 1 ա յն ) մ ա ււքհ ո ւ ս մ ա ն րլտ Հ ի ն I մ ի ք ն ա էր սր յա ն Հ ս յյա /ւ ա ա ն ա մ 169 пНёге, ժս V е аи VIIIе տւօօ!օ; !а տա>'ո(Ա, с!й Xе аи X V е տւ'քօ!ք ( е ! ш ё ш е |)!ստ). I, 'е էи <5е <1 օտ п Ш ёП аи х ( ( г а ^ т е ш з с!е սսաստօւ՚ւէտ, сНаМопБ с!е сег- юIոտ аШеигя, е1с.) г е т о Ш а т а 1а рёПос1е■<1ез V е- ֊V I I I 0 տ1ձօ№տ, то Ш геШ (ще տ3\\'3ոէտ, թհ!1ծտօթհօտ е1 աստւօԱոտ а гтё п 1 е п $ ժ ս ЙёЬШ с:и т о у е п а ^ е տ՚ււտէճՐօտտՅւշու рагИ сиП ёгетеШ а и х տւօտէւ՚օոտ ЮисЬзШ ծ 1а п а1 иге е 1 а !;: ргойисНоп с!и տօո. Տօւէ ей а у а Ш гесоиге а (Ատ гесМегсНев регвоппеИ ез. տօւէ еп տօ гё!ёгап1 а и х оиУга§е$ с!ев &гап<1$ рЬП оэорЬез (Ա Г ап и ф Ш е. տօ!է еп со ге еп к з ^ ш ^ а ш (Н г е ^ е ш е л ! Ատ аШ ёиге ап с!еп $ . Ատ реп$еиг$ агтёп1еп8 <1օտ Vе* VIIIе տւօօԱտ օօԱւււօւ՚տտօոէ Ատ զւ№$է1օո$ քօո(18աօոէտԱտ с1е 1а էհօօՈօ с1и տօո, а $&уо1г сеИев с!е 1а с1ёгшШоп Աս տօո, с!е տօտ са- էէ^օոօտ, (1с 1а скдоШ саМ оп (Ատ сН у ек տօոտ а П т ё г ' е и г «Лее сз1ё§огЮ$ гезресИуев, <!е 1а у о !х Ь и т а Ш е , Աօ 1 а раго1е 1т т а 1 п е օէ роиг ЮпШпег. (1е ГаррагеИ у о с а ! օէ с!ё Гог&аПе (Ա ГоиТе сЬех П ю п и п е. Լ ՚օ ո տ օ ա հ Ա с !е с е $ с о п п а 1 $ $ а п с е 8 г ё и п 1 е § е й и п э у ^ ё т е и п к | и е քսէ а(1о ргё օէ р а г ? а и е ш е п 1 ՅտտւոԱ1է\\ а и с о и г е (Ատ $1ёс1е$, р а г Ատ տ370ոէտ а г - ւոՕուշոՏ, р а г т ! 1ք$գս61տ о п г е т а г ц и е р а г и с и П ё г е т е ш Ատ а ш е и г з օ!օտ X е - X V е 81ё с 1с $ с!о п է 1е$ о и у г а ^ е э $0и 1ё\\геп 1 с1е ո օս \\'օ1Ա տ օէ 1 т р 0 г * а п 1 е § Чце$(1ол$ с!е 1а է հ օ օ Ո օ с!и տօո. (Ատ й е г ш ё г ё э զ ա р П г е п ( Г о ггаё е п Аг- т ё п ! е (Խոտ Ատ օ օ ո ս ա օ ո տ ( Т и п ^п Ю п зе ( 5 ё у е 1 о р р е т е Ш (Ատ г а р р о П з տօ- с1 аи х , (1с Г а П , с1е 1а И П ё г а Ш г е , (Ատ տօԱոօօտ օէ (Ա 1а р Ы 1 0 5 0 р Ы е ё Ш е Ш п а Ш г е И е п ^ Ы (ԱտէւաԱտ а ё ! г е а р р г о & п с И е з օէ ё1 аг^ 1 еэ. \\ !о п տ օսԱ ա օոէ 1е8 р1и$ 1Ш р о г 1а п 1с $ ( Г е Ш г е օ1Ատ 1игеШ տւտօտ о п у а ! е и г ոսոտ П քսէ е п ­ с о г е թօտտՓԱ с Г е х р П д н е г п о т Ь г е (Ա (յսօտէւօոտ п о и у е И е з (!օ ո է 1а (1Шё- г е п & а Н о п (Ատ с о п с е р и о п з с1п տօո, (1е 1а у о ! х ( е п § ё п ё г а 1 ) օէ с1е 1а у 0 ] х п*1т з 1п е ; 1а (1ёП п Ш о п с1и г о 1е с!е Г Ь о т ш е ( е х ё с Ш а Ш ) , (Ա П г ф г и т е Ш «1е աստւ(|սօ շէ с1е Га1г (Խոտ 1а ք օ ա ա Ա օ ո (1ս տօո; П й ё е ( Ա ^ ё п ё г з Ш о ատէտոէ е Ш г е Ատ о г & а п е $ у о с а и х օէ ւ՚ւոտէւ՜աւաոէ с!о ւոստւզսօ (1аոտ 1а ргос1исИоп (1и տօո. О п { г о и у е г а , е п о Ш г е , ս ո օ օԱւտտ!П саН оп (Ատ տօոտ Ь е а и с о и р ր1ստ рагГаИ е о й Ա տօո иш $1са1 е п 1ап1 < |и е с а 1ё \" 0 П е э и р ё - П еи ге е 1 տ’ ւոտօւ4\\'Յա (!յո տ աո տ\\տէօաօ ոատւօւ:1 ո ս *է հ օ օ ւ(]ս օ ա օ ո է о г ^ а п ! $ ё . о с с и р е (1 ё |а ս ո օ р 1 а с е т ё г И ё е . О е տսեէւԱտ г о ш а г ( | и е 5 с о п с е г п е г Л 1‘ օէօո- ՝1սօ Չէ 1а у а ! е и г п 1ё 1 г о - г у 11и п 1ф 1ё (Ա է օ ո ո Տ ո օ օ , 1а И апЮ пг, 1а с о и 1 е и г с о т - т е 1е У о 1 и ш е , 1а (Աոտւէօ օէ Ատ а и 1 г е $ զւա11էճտ թհ\\տ1զսօտ (1ս տօո. Ь а 4«6տէ1օո (Ատ рп 'п с1 р а1 е 8 я ц а Ш ё з (1|տէ!ոշէւ7օտ с1и տօո п и к Ю а ! сцп о1а!1 (,о п с րօտօօ ւսէ րօտօ1աօ ( Г и п е т а Ш ё г е р о и у а т 8а 118 !а » г е а и х օ \\ւ ^ օ ո շ օ տ Йи т о т е ш . Т о ш с е с ! շօո (1ւոէ П п а 1 с т е п 1 а 1а с о п п а ! $ 8 а п с е <!о (|ս օ 1 զ ս 6 Տ - սոշտ (Ատ рг1ПС1*р;]1е8 (|Ա31ւէօտ օ\\րքօտտ!\\'օտ (1ս И т Ь г е օէ (1ս ге\"1$ 1ге Չէ раг Ա т ё т е а 1а с о т р г ё Ь е п а Ю п (Ա Г 'е х 1 $ 1 е п с е , (հատ Г о с Ь е И е (1и տ\\'տէծ- ш е т и $ ! с а ! , (1е (Ш !ё г е п Ю 8 го^.[о п 5 . ր 1ստ о и տօւոտ Ы е п й ё й Ш е э , (1и տօո. И оп гёзиНа (|ие 1а 1ИёоПе с!и տօո ргн Г о г т ё аи с с Ы и (!и т о у е п 3^0 օէ, տյոտ роиг се1а г о т р г е տօտ Աօոտ а\\'ес Ա թՅՏՏօ. տԱււՈօհԱ а ! ’ёро- ф ю (!ц Ьаи! Гёо(1аИ$те (Гии соШопи поиуоаи. II օտւ 1трог{аШ (1с п о !ег <[ие 1а уёгИаЫе օաւտօ Ое ГаррагШ оп (1е •а И1 ёог1 е (1и տօո օէ (1о ГёУо1ииоп (цГеИе տսեւէ, г & Ы е (Աւոտ 1е с1ёуе1орре- «пеп! ւոէօոտւ՚ք (Ա Гаг! տստւ0 8 1 агш ёШ еп ю т геПдЮих (]ие рго!апе. В1 !е

370 Ն. Р 'ш հմիղւա ն р1и8 г е т а г е щ а Ы е с շտէ еще с е н е ШёоПе, ПсЬе <1е$ շօոաււտտՅոօօտ асф И зез еп с е <1оша1пе, соп1г*Ьиа, а տօո Юиг, հ Г ё р а п о Ш З з е т е т с!е 1а ргаШще т и $ 1с а !е аи т о у е п а ^ е , еп А г т ё Ш е . С е с ! со п сегп е, еп ргепПег Пей, 1օտ օօոտ{ճ$ռէ1օո՚տ օէ 1еэ ю г т Ы е Б (|и> с1 ё \\'е !о р р е п 1 еп (аК П<1ёе с!е 1'ւ\\\\ւտ- гепсе <1^ոտ ГесИеПе с!и տ\\?տէէ՝ա€ т и э К а ! , с1е щ Ш ? Бопогев, гесоппа188а- Ыез аи тп Ь ге е1 аи г е ^ и е . II е$1 1ոէՀք6ՏՏՅոէ (1е Տ Յ \\ ' օ 1 ւ \\ е!е с е թօւոէ с;1е \\'и е. <}и а Гёро<|ие ( 1 ё у е ! о р р е т е т с!и с Ь а т г е Н ^ е и х а г т ё Ш е п (XIIе 81ес!е) о п <Н$ип§иаИ, с о ш ш е 1е т о т г е Ш 1е$ քՅւէտ. ժ8ոտ 1е (И аразоп «1օտ у о ! х с!е сИаШеигэ с о т р г е ш и П и еи х օօէՅ\\^տ е1 <1ет1е, 4 г ё ^ о п в в Ш у а т е в : се11е <1е$ * у о ! х с!е 1 агу п х *— (1е « - А л а < г с й ; сеИ е ւ1օտ * у о ; х (1е 1 а п ^ и е * — с1 е <ге* а <га*; се11е ժօտ сусЯх (1е {»№ ւտ »>-<1е «Ы» а « е 1* ; се11е (16Տ «У0 1 Х с1е 1 е 1 е ^ — с!е *\\У» а «ч!2». II п ’е81 բոտ ւոօ!ոտ г е т а г ц и а Ы ё я и е 16Տ «*օս տ տ 8ո տ * (ц п э е (1!տ 8 и еп 1 р а г и п е р а г и с ф а и о п а с И у е а и е1е \\ ' е 1о р р е т е п 1 с1е 1а Ш ё о П е с!и տօո п е ( и г е п ! րոտ տյոտ е п с о п п а Л г е 1е х ё 1ё т ё ' 1и $ օէ й о п п ё г е п ! т ё т е а их со г (1 е в с1и с-кпагд» (ւոտ էոոոօոէ а 4 с о г и е э ; * օ ս ( Ա а г т ё Ш е п с1и т о у е п а \" е ) <1е$ а 'р р е И а Н о п в р а г и с и ! 1 ё г е $ а и х ассогс1$ ( О - с - Г - ե ) (1յոտ 1е ե ս է с!е (1ւտ- И п ^ и е г 1с$ (Ш Й 'геШ в И т Ь г ё $ о и г е ^ г е в с!е$ տօոտ օոոտ р а г !օտ согс1сй е ! (Н\\’ !8 е г Յւոտ!, <1е т е т е , 1с Ш а р а $ о п <1и « - к п а г * е п 4 гё§1 о п $ : * 1>оШ е* (տօո ^ г а у е )— с 0 * Г « Ч а у * (տօո эоигс!)— * 5 ; ' * Տ օ տ ^ (տօո с1оих)— « \\ * \\ *տ օա > ■•• (տօո а!&и)— с’Ь ». С е в քուէտ ргоиуеШ еще 1а М ёоП е с1и տօո ау аИ гМ сШ аи т о у е п а.ее, еп А гтёШ е, ип п!Уеаи «е с!ёуе1орретеп1 ё1еуё е ! ^и’еИеюгтаН Гипс §6տ рПпс1 ра1 е 8 ЬгаисИез с!е 1а $ с1 еп се тё (1 0 У а 1 е а г т ё ш е п п е , РагНе ‘]т р о г 1 а т е ( щ о к щ ’ё к м п с п М ге с!е 1а ոսւտւշօւօջւօ а г т ё ш е п п е , 1а 1ЬёоПе (1ս տօո տ’ՁՏՏ1ա1!օ, реи а реи. а РасИуКё ецюисИеппс <1օտ ւոստ1շւ6ոտ роиг геуёИг, еп (1 е гп 1 бге Н тЦ е ип Ш1 ё г е 1 8ստտւ Ы еп Ик'оПеще еще ргаисще е ! (1օոէ сИаШсигз е1 1 ոտէոսո6 ոստէ€տ г е Н ^ е и х о и рго1апе$ .зигеШ 1 1 гег ргоШ.

հայկական ишь սա՛ստյ՚ննրւ՛ սո*ւ.եՏւ-Ն առօն^ ար Մ Ա ՇՏՈՅԻ ԱՆՎԱՆ ՀՏ՚Ն սեՌԱԳՐԵՐԻ |*ՆԱՏ1*$Ո1'Տ— «ԱԱՏՕՆԱԴԱՐԱՆ» եՐՍ'1 ԱՆ РЦЪРЬР ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ 1902 -V’ с ՖՐՈ1'Ն<1ե ՊՈՂ11ՍՅԱՆ Հ ԱՍՏՐԱՒսԱՆԻ ձԱՅՈՑ ԴԱՏԱՍՏԱՆԱԳԻՐՔԸ Հ ա յ ժ ռ դ ա էւգ ի ա մ ր ո ղ *ա կ ա ն պ ա տ մ ո ւթ յա ն խ ո ր ն ո ւո ո ւմ ն ո ,ս ի ր մ ա ն հ ա մ ա ր կա րևոր ն շա ն ա կ ո ւթ յա ն ունի նրա զ ա ն ա զ ա ն հ ա տ վ ա ծ ն ե ր ի , տ ա ր ր ե ր ե ր կ ր ն ե ֊ ր ո ,մ ա ս ե ղ ծ վ ա ծ հ ա յկ ա կ ա ն գ ա ղ ո ւթ ն եր ի պ ա տ մ ո ւթ յա ն ո ւս ո ւմ ն ա ս ի ր ո ւթ յո ւ­ ն ը , որ ն ա ն կ ա ս կ ա ծ կ ա ր և ո ր Լ ո չ մ ի ա չն բ ո ւն հ ա յ ժողա քյոլի պ ա ս ,մ ա թ յա ն , ա յ; նա և նրա ա յ՛ ժ ա լո վ ա ր գ ն ե ր ի հետ ո ւն ե ց ա ծ տ ն տ ե ս ա կ ա ն , կո ւլտ ուրա կա ն ա բ ա // ա քէա կ /// ն կ ա պ ե ր ի ո ւ ս ո ւ մ ն ա ս ի ր ո ւ թ յ ա ն հ ա մ ա ր ։ Դ ա րեր շա րունա կ Հ ա յա ս տ ա ն ի ս տ եղ ի ո ւնեցո ղ ա ր տ ա գա ղ թ ի շն ո ր հ ի վ ա շ ֊ (է ա ր'էի ա ա ր ր ե լ։ մ ա ս ե ր ո ւ մ հ ի մ ն վ ե լ ե ն հ ա յ ա բ ն ա կ զ ա ղ ա թ ե ր , Դ ր ա ն ց ի ց ե ն Ասա րա խ ա նի, ՛կ լա ր ի , Մ ոզղոկի, Նոր Ն ա խ իջևա նի և Ռ ո։ иա ստ ա ն ո ւմ հ ա ս տ ա տ ֊ վ ա ծ հ ա յ կ ա կ ա ն մ յ ո ւ ս գ ա ղ ո ւ թ ն ե ր ը , ո ր ո ն ք մ ե ծ ղ ե ր ե ն խ ա ղ ա ց ե լ հ ա յ ֊ռ ո ւ ս ա ­ կա ն տ ն տ ե ս ա կ ա ն , մ շա կ ո ւթ ա յի ն և ք ա ղ ա ք ա կ ա ն հ ա ր ա բե ր ո ւթ յո ւն ն ե ր ի ա ս պ ա ­ ր ե զ ո ւ մ ւ Օ ՚ա յն հ ո ղ վ ա ծ ի ն պ ա տ ա կ ը չ է տ ա լ ո ւ , թ ե կ ո ւ զ և հ ա մ ա ռ ո տ կ ե ր պ ո վ , ա յ ղ զ ա ղ ո ւ թ ե ր ի կ ա մ ն ր ա ն ց ի ց ո ր և ի ց ե մ ե կ ի պ ա տ մ ո ւ թ յ ա ն ը ։ Մ ե ր ն պ ա տ ա կ ն I, եղել ը ն ղ հ ա ն ո ւր գ ծ ե ր ո վ ն կ ա ր ա գ ր ե լ սւյն Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ի ր ք ը , որը գ ր վ ե լ ե ւ ւ կ ղ ր ո ւ մ կ ի ր ա ռ վ ե լ I, Ա ա ո ր ա խ ա ն ա մ , ի ս կ ա յ ն ո ւ հ ե տ և հ ա ր ա վ ա յ ի ն Ռ ո ւ ս ա ս տ ա ­ նի հ ա յկ ա կ ա ն մ յո ւս գ ա գ ա թ ն ե ր ո ւմ ։ Մ ի ա ժ ա մ ա ն ա կ հա մ ա ռո տ կ ե ր պ ո վ խ ո ս ե ֊ /ու ե ն ք պ ա տ մ ա կ ա ն ա յն պ ա յմ ա ն ն ե ր ի մ ա ս ի ն , ո ր ո ն ք հ ո ղ ե ն հ ա ն դ ի ս ա ց ե լ Գ ա ֊ սւա սսւա նա գրքի հ ա ն գ ե ս գււղու հ ա մ ա ր : Հ ա ս կ ա ն ա /ի կ , ո ր հ ի շ յա լ Դ ա տ ա ս ս ։ ա ֊ ն ա գր ք ի ո ւս ո ւմ ն ա ս ի ր ո ւթ յա ն ը մ ե ծ ա պ ե ս կ ն պ ա ս տ ի ն ա և վ ե ր ո հ ի շյա լ ղ ա ղ ո ւ թ ւ ե ֊ ր ի ււ[ ա /// մ 11 (/ / ( / / / ն ո ա ո ւ մ ն /// // ի ր մ ա ն ը : Ա ո տ ր ա ի ւ։ա ն ո ւմ հ ա յե ր ը բ ն ա կ ո ւ թ յա ն են հ ա ս տ ա տ ե լ շ ա տ վ ա ղ ո ւց ' մ ո ն ղ ո ­ լա կա ն ա րշա վա նքների ժ ա մ ա ն ա կ , ա յս ի ն ք ն ն ա խ ք ա ն Ռ ուսա ստ ա նի կողմ ից Ա ա սրա խ ա նի գրա վումը (1 Տ Տ 6 թ .) ։ Աո ա րտ ի, ա նի մ ի ա ցո ւմ ը Ռ ուսա ստ ա նին կ ա - ր եոր ն շա ն ա կ ո ւթ յա ն ա ն ե ր Ռ ուսա ստ ա նի և Ա ր և ե լյա ն եր կ ր ներ ի մ ի ջև կ ա տ ա ր - վող ա ռև տ ր ի ա շխ ո ւժ ա ց մ ա ն հ ա մ ա ր , ա ռև տ ո ւր ' ո ր ո ւմ պ ա կ ա ս ղ ե ր չէի ն /ս ա ­ ղ ո ւ մ հ ա յ վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն ն ե ր /։։ Ա ս տ ր ա խ ա ն ր X I V — Л V »/»/• ‘•ա ն ղ ի ս ա ն ո ս ) է ր ա յն Գ ւ խ ա վ ո ր վ ա յ / է ր , ո ր տ ե ղ Ա ն դ ր կ ո վ կ ա ս ի և. Ի ր ա ն ի հ ա յ վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն ն ե ր ը Հ ա ն դ ի ­ պ ում Էին ս ա ս վա ճա ռա կա նների հ ե տ . ա ս տ իճա նա բա ր ա յղ հա նդիպ ումներն ա յնքա ն ս ի ս տ ե մ ա տ ի կ բ ն ո ւյթ կ ր ե ց ի ն , ո ր ա ր դ ե ն X V II զ ա ր ո ւմ ն ո ր մ ա լ ա ռևտ ուր • ա ս ա ,ս տ վ ե ց Ռ ո ւս ա ս տ ա ն ի և պ ա ր ս կ ա հ ա յ վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն ն ե ր ի մ իջև ( 1 6 С 7 թ . պ ա յմ ա ն ա դ ի ր ը ) : Ռ ուս ա կ ա ն կ ա ռ ա վ ա ր ո ւթ յա ն թ ո ւյլտ վ ո ւթ յա մ բ օտ ա ր ե ր կ ր յա վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն ­ ներ ու ա ր հ ե ս տ ա վ ո ր ն ե ր , ա յղ թ վ ա մ ն ա և բ ա զ մ ա թ ի վ հ ա յե ր , բ ն ա կ ո ւթ յո ւն են հա ստ ա տ ում Ա ս ա ր տ խ ա ն ո ւմ և հ իմ նում ա յն տ ե ղ ի ր ե ն ց ա ռա նձի ն թ ա ղ ն ու քա րվա ն ա տ ն երըւ Գ նա լով Ա ստ բ ա խ ա ն ի հ ա յե ր ի թ ի վ » ա վ ե լի Լ ա ճ ո ւմ , ա յն տ ե ղ ն ո ր բ ն ա կ ո ւթ յո ւն հ ա ս տ ա տ ո ղ վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն ն ե ր ի ո ւ ա ր հ ե ս տ ա վ ո ր ն ե ր ի հաշւԱւն/

172 А , Պ էւЦПIIյա ն Ա ր դ ե ն Х У I I զ ա ր ի Օ Օ -ա կ ա ն թ վ ա կ ա ն ն ե ր ի վ ե ր ջ ե ր ի ն Ա ս ա ր աքս անի) հ ա յե ր ր , Ա . Ո 'իր ո ւշ կ ք ն ի տ վ յա լ ն ե ր ո վ , « ի ր ե ն ;/ ր ա զ մ ա ք ա ն ա կ ո ւ թ յա մ ր դ Ա ր ա կ շ ռ ո ւմ Էին ո ո ւ ււն ե ր ի ն ւ / հ Ռ ա ս ա ս սւ ա ն ի հ ե տ կ ա տ ա ր վ ո ղ ա ռ և տ ր ի զ ա ր գ ա ց մ ա ն շ ն ո ր հ ի վ հ ա յ վ ա ճ ա ֊ ռ ա կ ա նն եր ր X V II գ ա ր ո ւմ ա յ/ե ս № ր ա վ ա ր \" ‘ Ր վ ո 11? մ ի ա յ ն Ա ս ո ւ ր ա ք ո и /ն и վ , ա յ/ ս կ ս ո ւմ են շա ր ժ վ ե լ գե ս /ի Ռ ուս ա ս ա սւնի խ ս ր ք ե ր ր ' Մ ո ս կ վ ա , Ն ո վ ղ ո ր ո ղ , Ա ր ■ քսան գ ե լս կ , ի ս կ ա յն տ ե ղ ի ց ն ա և Ա ր և մ տ յա ն Ե վ ր ո պ ա ։ Ակգ ր ո ւմ տ ն տ ե ս ա կ ա ն , ի ս կ ա պ ա ն ա և Հ ա զ ա ր ա կ ա ն կ ա и // յր ր Н ' п т ա ս ա ա ն ք հ և ա է /ն ա յո ւ ) ա ձ ո էէք /// ////)'- ր ա պ ն դ վ ո ւմ 1 ն , ի ս կ վերջինիս շն ո ր հ ի վ ր ա ր գ ա վ ա ձ ո ւմ են նա և Ռ ուսա ստ ա նի Հ ա յ կ ա կ ա ն գ ա ղ թ ա վ ա յ ր ս ր ր , ո ր ո ն ք Լ / ի ր ե ն ց Հ ե ր թ ի ն վւ ո խ տ գ ա ր ձ ո ր ե ն ն ս /ա ս - տ ո ւմ ե ն Հ ա յ-ււո լս ա կ ա ն տ ն տ ե ս ա կ ա ն , մ շ ա կ ո ւթ ա յի ն և ք ա ղ ա ք ա կ ա ն կտ ս/երք, Հ ե տ տ ղ ա ղ ա ր ղ ւս ց մ ւս ն ն ու ա մ ր ա ո/ն ղ մ ս։ն ր ։ Հ ա յտ ն ի Է, ո ր Պ ե տ ր ո ս / * / ժ ա մ ա ն ա կ Հ ա յ- ռ ո ւ ս ա կ ա ն տ ն տ ե ս ա կ ա ն ե ուս- ղ ա ք ա կ ա ն Հա ր ա ր եր ա քկունն երը Հ ա ս ն ո ւմ ե ն մ ի ն ո ր , ա վ ե/ի ր ա ր ձ ր ա ս տ ի ճ ա ն ի : Պ ե տ ր ո ս I ֊) Օ ր ո ք Հ ա յ ե ր ր ս տ ա ն ո ւ մ ե ն մ ի շ ա ր ր ն ո ր ա ր տ ո ն ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ու տ սա նձն ւսշնորՀումներ։ Նա Հ ա յե ր ի ն Հր ա վ ի ր ո ւմ Է (1 7 2 4 թ , ն ո յե մ բ ե ր ի 1 0 ֊ի '/էա մ ա ն ա ղ ր ո ւ [) ր ն ա կ ո ւթ յո ւ ն Հ ա ս տ ա տ ե լ Ս ո ւլա կ ե Բ ՜ե ր ե ք ղ ե տ ե ր ի Հ п/Ц ։ տ ն ե ­ ր ո ւմ , խ ո ս տ ա ն ա լո վ Հ ա յ ղա ղթ ա կա նն երի ն տ ա լ ր ն ա կ տ տ եղ եր , Հո ղ, ա պ րե- / ո ւ Հ ա ր մ ա ր ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր և ա ն հ ր ա ժ ե շ տ ա ս /ա հ ո վ ո ւ թ յո ւ ն '֊: Գ ա ղ թ ե լո վ Ռ ուսա ստ ա ն Հ ա յե ր ն ի ր ե ն ց ա ն հ ա մ ե մ սոս ա պ ա հ ո վ Լին զղ ո ւմ , րա ն Պ ա ր ս կ ա ս տ ա ն ո ւմ և Р 'т /ւքիա յո ւմ ւ Ա յն տ ե ղ ա ո /ա Հ ո վ վ տ ծ Էր ն ր ա ն ց կ ա յքի ե կ յա ն ք ի ա նձեոնմքսե/քւութ յո ւ ն ր ։ Կ ե ն տ ր ո ն ա ցվ ա ծ՛ ո ւժ ե ղ սու ս ա կ ա ն ս/ետ ու- թ յա ն մ ե ջ , Հ ա յ վ ա ճ ա ո ա կ ա ն ն ե ր ի գ ո ր ծ ո ւն ե ո ւթ յա ն Հ ա մ ա ր ա ն հ ա մ ե մ ա տ սւվե/ի ն պ ա ս տ ա վ ո ր պ ա յմ ա ն ն ե ր ու հ ե ռա նկ ա ր նե ր կ ա յի ն , րա ն Պ ա ր ս կ ա ս տ ա նո ւմ ե Թ ո ւրքիա յո ւմ , որտ եղ ֆ ե ող ա լա կ ա ն մ ա ռ ն ա ա վ ա ծ ո ւթ յտ ն պ ա յմ ա ն ն ե ր ո ւմ ա ն ի շ- խ ա ն ո ւ թ յո ւ ն ն ո ւ ա ն ա պ ա հ ո վ ո ւթ յո ւն ն !,ր թ ա ղ ա վ ո ր ո ւմ ։ Ռ ուսա կա ն կ ա ռ ա վ ա ր ո ւթ յա ն կ ո ղ մ ի ց ա ռա նձին մ ա րզերի ու ն ա հա նղներք կ ա ո ա վ ա ր ի շ Հ է ե ր ի ն ո ւ ղ ղ վ ա ծ ւ ղ տ շ ա ռ ն ա կ ա ն ղ ր ռ ւ թ յ ռ ւ ն ն ե ր ի մ ե ջ ո ա կ ա էԼ ա թ ի վ չե ն ա յն հ ր ա մ ա նա ղ ր եր ր , ո ր ո ն ցո վ ս/ա հա նջվում Է իսիստ Հո ղ ա տ ա ր /ի ն ե / օտ ա ր- ե ր կ ր յտ վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն ն ե ր ի ն կ ա ա մ ա մ ր : Օ տ ա ր եր կր ա ցի ներ ի թ վ ա ր կ մ ա ն ժ ա մ ա ­ ն ա կ ր ա ղ մ ի ց ս Հ ի շ ա տ ա կ վ ա ծ ե ն ն ա և Հ ա յե ր ր ։ Ա յս պ ե ս , օ ր ի ն ա կ , Ա սա /ոռքս ա ն ի նա հ ա նղա պ ետ Վ ո/քնսկուն /7 2 0 թ վ ա կ ա ն ի ն տ րվա ծ Հ ր ա հ ա ն գ ն ե ր ի ց մ ե կ ո ւմ ա ս վ ա ծ ք. «Ե թ ե ա ռ և տ ո ւր ա ն ե լո ւ Հ ա մ ա ր ծ ո վ ո վ կ ա մ ո ւրիշ ե ր կ ր ն ե ր ի ց Ա սւորա - ի ս ա ն ե ն ղ ա / ք ո օ տ ա ր ե ր կ ր ա ց ի ն ե ր , ե ց ա ն կ ա ն ո ւ մ է.ն ա յ ն տ ե ղ ш п / ր ե / ո ւ ղ ր ա ղ - վ !,/ ա ո և ա ր ո վ , տ պ ա ( ա ն հ ր ա ժ ե շտ Լ) ն ր ա ն ց ս ի ր ա շա հ ե լ, ո ր պ ե ս զի ն ր ա ն ց ն ա ՛ յե / ո վ ուրի շ ա ր տ ա ս ա հ մ ա ն յա ն վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն ն ե ր ն ո ւյն պ ե ս Հ ա ճ ո ւթ յա մ ր զուն ո ւ ղ ր ա ղ վ ե ն ա ո և ա ր ո վ և Հ ե ւ ո հ է ւ / , ո ր պ ե ս զ ի ն ր ա ն ց ո չ и /> ո շ մ ի ն ե ղ ո ւ թ յ ա ն շ սլա ա ճ ա ռ ի ն ։ Ռ ո ւս ա կ ա ն կ ա ռ ա վ ա ր ո ւթ յա ն կ ո ղ մ ի ց Հ ա յե ր ի ն ա րվա ծ ա ր տ ո ն ո ւթ յո ւն ն ե ր ի հ ս ի ր ա լի ր ք ա ղ ա քա կ ա ն ո ւթ յա ն մ ա ս ի ն վ կ ա յո ւմ ե ն Հ ե ն ց ի ր ե ն ք հ ա յե ր ր ։ Ա հա թ ե ի ն չ ե ն ղ ր ՚“ / Ա ռ ո ւ ր ա խ ա ն ի ր ն ա կ ի շ ն ե ր Ա . Ա ղ ա ր ե կ ո վ ը ե Մ . Ր ս / ղ ղ տ ա ո ր ո վ ր • М . Р ս 6 у ա к и ււ, З а п и с к и о б .А страхан и, М ., 1841 г., стр. 24. 2 С обран и е а к то в, относящ ихся к обозрению истории арм янского н ар од а, М ., 1833 г.. I, с т р . 165— 168. 3 Полное собрание законов... (П С З ), т. V I, Л? 3622. пункт 75.

Ա „ տ ր ւ :ւ ի ւ ա ն ի Հ ա յ ո ց Գ ա տ ա ս ս ւ ա ն ա գ ի ր ք՚ ը 173 1 7 4 5 թ վ ա կ ա ն ի ս և սրոեմ ըերին. \"Մ ե ր մ ա ր դ ի կ ... վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն ն ե ր ը , ա յ,և ա ը ֊ Հ!, ո տ ա վ ո ր ն ե ր ր , ի ն չպ ե ս և մ ե ն ք / ո է ր ւ վ ... մ ե զ ա զ դ վ ա ծ բ ա ր ե հ ա ճ Հ ր ա վ ե ր ն ե ր , և ա ռ և տ բ ո ւմ ա ա ր Հե ս ա ն ե ր ո ւմ ա դ ա ա ւււթ յուն տ ա ր ս խ ո ս տ ո ւմ ն ե ր ' թ ո ղ ն ե /ո վ մ ե ր ե ր կ ր ն ե ր ո ւմ մ ե ր Դործ ե ր ր , տ ն ե ր ը , գ ո ր ծա ր ա ն ն ե ր ը և ա մ ե ն ա կ ա ր և ո ր ը ' մեր Հա յր ե ն ի ք ը , Պ ա ր ս կ ա ս տ ա ն ի ,,, թ ո ւր ք ա կ ա ն մ ա ր զ ի ց և ա յն տ ե ղ ի ա յ, Հե ռ ա վ ո ր '\"ե ղ ե ր ի ց , տ ա ր ր ե ր ժ ա մ ա ն ա կ ն ե ր ս ,մ . վ ա ճ տ ո ա կ ա ն ն ե ր ի Հետ մ ե ր ա ր , սա հա րի ու ա ր հ ե ս տ ն ե ր ի հ ա մ ա ր ե կ ա ն ք Ա ս տ ,,ա խ տ ն ։ Ե վ (ա յս տ ե ղ ) տ ե ս ն ե ր ,,/ մ ե ր ա ո և - ա րի ո ւ ա ր Հ ե ս տ ն ե ր ի Հ ա մ ա ր ա զ ա տ ս ,[Iյ ա ն ... ը ն դ մ ի շ տ մ ն ա ց ի ն ք Ռ ա ս ա ս տ ա ֊ ն ա մ/У ; ա ռևտ րի ա սպ ա րեզում տ րվող ա բ տ ո ն ա թ յա ն ն ե բ ի ց Վա ճա ռա կա ններին ր ա ց ի . ռ ո ւ ս ա կ ա ն կ ա ռ ա վ ա ր ո ւ թ յո ւ ն ը ն ր ա ն ց Հ ո վ ա ն ա վ ո ր ո ւ մ ո,. խ ր ա խ ո ւ ս ո ւ մ Է ր , ո ր պ ե ս ւ լ ք ւ ն ր ա ն ը Ռ ո ւ ս ա ս ա ա ն ա // Հ ի մ ն ս , գ ր ե ի ն ֆ ա բ ր ի կ ա ն ե ր , մ ա ն ո ւ ֆ ա կ տ ո ւ ր ա ֊ ն ե ր ո , գ ո ր ծ ա ր ա ն ն ե ր : Ե վ ի ր ո ք , ս կ ս ա ծ ա ր դ ե ն X V I I I դ ա ր ի ս կ զ բ ի ց , ՚՛ ա յ վ ա ճ ա ֊ „ա կ ա ն ն ե ր ն ի ր ե ն ց կ ա պ ի ս , ա /ն երր, ն ե ր Է ին գ ն ա մ ՛ ս ա ս ,ս կ ա ն ա ր դ յա ն տ բ ե ր ո ւ- քկա ն մ ե ջ . Հի մ ն ,,,,)՝ մ ե տ ա ք ս ի և մ ա Հ ո լդ ի ֆ ա բ ր ի կ ա ն ե ր , գ ի ն ե գ ո ր ծ ա ր ա ն ն ե ր և ա յ, ա ր դ յո ւն ա բե ր ա կ ա ն ձ ե ո ն ա բ կ ա թ յա ն ն ե ր : X V III զա րի ա ռա ջի ն կ ես ի ն Ա ս տ ֊ ր ա խ տ ն ա մ , Դ զ ր ս ր ա մ և ն ր ա ն ց շր ջա կ ա յք ո ւմ մ ե տ ա ք ս ի ֆ ա բր ի կ ա ն ե ր կ տ ա ս ֊ ց ե ց ի ն Հ ա յ վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն ն ե ր ' Նի ,„ի ո ն ո վ ,,, Ս ա ֆ ա ր Վ ա ս /ղ և ը , Մ ա կա րի որդի Հովհա ննեսը և ա րիշներ: Մ ա տ ե ն ա զ ա ր տ ն ի ա ր խ ի վ ա յի ն փ ա ս տ ա թ ղ թ ե ր ի ց մ ե կ ո ւմ կ ա ր գ ո ւմ ե ն ք, որ 1 7 5 3 թ վ ա կ ա ն ի ա պ ր ի ,Ի 1 - ի ն Ր 'ա վ յ,ի պ ի ց մ ի խ ա մ ,. Հ ա յե ր , թ վ ո վ 1 4 — 1 5 ը ն տ ա ­ նիք դ ի մ ե , են Ղ զ ր ս ր ա մ մ ե տ ա ք ս ի ա ր դ յո ւն ա բ ե ր ո ւթ յա մ բ զ բա ղ վ ո ղ ո մ ն Հ ո վ - ;ա ն ն ե ս ի ' Ղ ՚1 Ր \" Ր փ ո խ ա գ ր վ ե ր , , ա ռ ա ջ ա ր կ ո վ : Փ ա ս տ ա թ ղ թ ո ւ մ ա ս վ ա ծ Է, ո ր . Մ ե ն ք ն ե ր բ ո ս տ ո ր ա դ ր յ ա լ ն ե ր ս ( թ վ ա ր կ վ ա ծ ե ն ա ն ո ւ ն ն ե ր ը — \">• մեր կ ա մ ք ո վ խ ն դ ր ո ,մ ե ն բ Հ ա ն դ ա ց յա , Մ ա կ ա ր ի որ,,/, Հ ո վ հ ա ն ն ե ս ի ն , որ ն ա մ ե զ բ ն գ ա ն !, իր Հ ո վ տ ն ա տ ա կ և ա գա տ ի մ ե զ ա յո ա ն օր ե ն ն ե ր ի ե ր կ ր ի ց : Վ երոՀիշ- յա , պ ա ր ո ն Հ ո վ հ ա ն ն ե ս ի Ղ զ էա բ „ ւ մ ռ ն ե ց ա ծ Հ ն զ հ ս & ա ր մ ե տ ա ք ս ա գ ո ր ծ ա ր ա ն ֊ ն ե ր ս ,մ մ ե ն բ Է, ա պ ր ե ն ,,, շ ե ր ա մ պ ա հ ե ն ք , կ ո ր ե կ , բ ա մ բ ա կ մ շա կ ե ն ք և Հ ո գ ա ֊ գ ո ր ծ ս ,թ յտ մ բ ու Հա ցա հ ա տ ի կ ն ե ր ի մ շ ա կ ա թ յա մ բ զ բ ա զ վ ե ն ք , ը ս տ մե ր Հ ն ա ր ա ­ վ ո ր ս , թ յ ո ւ ն ն ե ր ի . • . » 5-՜ Ի նր զե ս տ ե ս ն ա մ ե ն բ , ֆ ա բր ի կ ա ն ե ր ի և ա յ, ա բ զ յո ւն ,ս ր ե ր ,ս կ ա ն ձ ե ռ ն ա ր ­ կ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի Հ ի մ ն ս ,մ ,, Ա ս ա ր ա խ ա ն ո ո է ա ն ր ա շ ր ջ ա կ ա յք ս ,մ Էլ ա վ ե ,ի ա ր ա ֊ զ ա ց բ ե ց Հ ա յ բ ն ս ւկ չա թ յա ն , ա ռ ա ն ձ ն ա պ ե ս ա ր Հե ռ տ ,ս վ ո ր ն ե ր ի ' ջ ո ւթ ա կ ն ե ր ի , ներկա րա րների, գի նեգո ր ծներ ի և ա յ, ա րՀեստ ա վպ Խ երի ներՀոսքը Ռ ուսա ստ ա ն: Եվ պ ա տ ա հ ա կ ա ն չէ ր , ո ր րա ո ս ո ցի ա ր ս կ ա ն կ ա զ մ ի Ա ստ րա /սա նի Հ ա յ բ ն ա կ չո ւ­ թ յա ն մեջ գեր ա կ շռո ւմ էին ա սև տ րա կա ններն ո , ա րհեստ ա վորները: Տ ն տ ե ս ա կ ա ն բ ն ա գ ա վ ա ռ ո ւմ ի ր ե ն ց տ ր վ ա ծ ա ր տ ո ն ո ւթ յո ւն ն ե ր ի ս խ րա իսուս վա ծ Հ ա յե ր ը ց ա ն կ ա ն ա մ էին ձ ե ռ ք բ ե ը ե , ն ա և տ բ տ ո ն ա թ յա ն ն ե բ կրոնա կա ն ա սպ ա րեզում, Ա յգ ն պ ա տ ա կ ո վ Հ ա յ վ ա ճ ա ռա կա ն Ա ս տ վ ա ծա տ ո ւր Կ ո ն ս տ ա ն տ ի ֊ ն ո վ ը 1 7 0 0 թ վ ա կ ա ն ի Հ ո ւ լ ի ս ի Տ ֊ ի ն Ա ս ս , բ ա / ս ա ն ի Հ ա յ ե ր ի ա ն ո ւ ն ի ց խ ն գ ր ա գ ի ր I. ն ե ր կ ա յա ց ն ո ւմ Պ ե տ ր ո ս 1 - ի ն , ո ր ս ,եզ ա ս վ ո ւմ է , ո ր «Ա ս տ ,,,ո խ ա ն ա մ Հն ո ւց կ ա ռ ո ւցվ ա ծ է Հ ա յկ ա կ ա ն փ ա յտ ա շե ն ե կ ե ղ ե ց ի և ա յդ ե կ ե ղ ե ց ի ն ա յժ մ մ ի ա ն զ ա - Ա . 7 ո ւ խ ա . Ասարախանի Հա յ գաղութի րնա կլա թյա ն ս ^ի ա ը ս կ ա ն կաղմլ, X V II, -յարի ձ ո ձ ֆ , կ ե ո ռ մ (Հ Ս Ս Ռ Գ Ա 'Տ ե ղ ե կ ա գ ի ր » , Հ ա ս . ղ ի ա ., 1 0 3 7 //., 7, կ 5 1 ), 4 Մ ա ա եՏԽ ղա բա նի Աւր/ոիվ, Կաք,, ղիվա ն, թ ղ թ . I . վ ա վ . 2 0 (բ ն ա գ ի ր ը „ո ա ե ր ե ն Կ ),

174 ֆ . Уո՛րա/ահ մ ա յն խ ա ր խ ո լլ Է, ի ս կ Ա սա ր ա խ ա ն ո ւմ Հա յ բնա կ ի չներ ը նա խ կինք հա մեմա տ բ ա զ մ ա պ ա տ կ վ ե ք ե ն »6: Ս րա նք խ ն դ ր ո ւմ Լին /■ '//'// տ ա լ կ ա ռ ո ւց ե լո ւ նոր ք ա ր ա ­ շեն ե կե ղ եցի / Ատ ա նողով թ ո ւյլտ վ ո ւթ յո ւն , հ ա յե ր ն ի ր ե ն ց մի ջո ցներ ո վ կա ս ո ւ ֊ էյում են ք ա ր ա շե ն մ ի ե կ ե ղ ե ց ի , Էլ ա վ ե լի տ մ ր տ ս ղ ն ղ ե լո վ ի ր ե ն ց ղ ի ր ր ե ր ն Ա ս ա ֊ րա խ ա նում: •Հա յերի ղա ղթլւ ղ եպ ի Ռ ուս ա սա ան մ ե ծ չա փ ե ր ի Է հ ա ս նո ւմ ա ռ ա ն ձ ն ա պ ե ս X V I I / դ ա ր ի ե ր կ ր ո ր դ ք ա ռ ո ր դ ո ւ մ , հ ա յ ժ ո ղ ո վ ր դ ի 2 0 ֊ա կ ա ն թ վ ա կ ա ն ն ե ր ի ա ղ ա ֊ տ ա դրա կա ն շա ր ժմ ա ն ճ նշո ւմ ի ց հ ես ս :: Ա պ ստ ա մբ հ ա յերի մ ի մ ա ս ը , թ ո ւր ­ քա կա ն ե պ ա րս կ ա կ ա ն ղ ա վ յԴ չն ե ր ի դ ա ժ ա ն ո ւթ յո ւն ն եր ի ց Հղ՛կվելս, հա մա ր, Ղ ա րա ր ա ղից և Ц ա նղեզո ւբից գա ղ թ ո ւմ են Ռուսա ս տ ա ն , հա մա լրելու/ Ռ ուսա ս­ տ ա նում եղա ծ հ ա յա բն ա կ գա ղութները ե հ ի մ ն ա ղ ր ե լո վ նորերը: Ա յղ ժա մա նա կ ( 1 7 3 5 թ . ) հիւքէեադրւԼեց հ ա յկ ա կ ա ն գ ա ղ ո ւթ ն ե ր ի ց ' 'է ղ լա ր ր , քիչ ուշ՝ Մ ո ղ դ ո կ ր : Ա յուղիս ով, ա ոա ջին գա ղ թ ա կ ա ններն ի ր ե ն ց հ ետ ևի ց ձ ղ ե ցի ն նորա նոր ըն - տ ա ն ի ք ն ե ր ի ։ Գ նա լով շա րունա կ ա ճող գա ղթ ի և /՛ն ա կ ա ն ա ճի շնո րհ ի վ Ա ս ա ր ա ֊ ի ՛ա նի հ ա յկ ա կ ա ն գա ղութ ի հ ա յ բն ա կ չո ւթ յա ն թ իվը X V III դա րի կես եր ի ն, դ ա ֊ բա ս կ դրի Հ ա մ ե մ ա տ ո ւթ յա մ բ տ վ ե /ա ց ա վ շուրջ 1 0 ա ն դ ա մ ։ Ա յսս /ես, եթե X V III դա րի ս կ ղ բնեբի ն Աս ա րա ի։ա ն ո ւմ հա շվում էր 4 0 ը ն տ ա ն ի ք , ա յս ի ն ք ն ' մոտ 200 մ ա ր դ , ա պ ա X V I I ! դ ա ր ի կ ե ս ե ր ի ն հ ա յե ր ի թ ի վ ը Հ ա ս ա վ մ ո տ 2 0 0 0 ֊ի : Ր ն ակ չութ յա ն բա ն ակ ա կ ա ն ա ճի հետ մ ի ա ս ի ն , ա ճ ո ւմ ու մ ե ծա ն ո ւմ էր նա և ք ա ղ ա քի տ ն տ ե ս ա կ ա ն , հա սա րա կա կա ն ու մ շա կ ութ ա յի ն կյա ն բում հ ա յ֊ կ ա կ ա ն գ ա ղ ո ւթ ի դ ե ր ն ո ւ նշա ն։ա կու թ յո ւ ն ը : Ո ւստ ի և ռ ո ւս ա կ ա ն կ ա ո ա վ ա ր ո ւ ֊ թ յս ւն ը , Հա շվի ա ռ ն ե լո վ Ա ոտ րա խ ա նի և նրա շր ջա կա յքի հա յկ ա կ ա ն դ ա ղ ո ւթ ֊ ն ե ր ի բ ն ա կ չ ո ւ թ յ ա ն ղ ե ր ն ու. ն շ ա ն ա կ ո ւ թ յո ւ ն ը կ ա յ ս ր ո ւ թ յ ա ն ա ր և ե / յ ա ն ա ո և ֊ ա րում, ը ն դ ա ո տ ջե ց ն ր ա ն ց և բ ա վ ա բ ա բ ե ց նր ա ն ց խ ն դ ր ա ն ք ն /,ր ր ոչ մ ի ա յն տ ն տ ե ս ա կ ա ն , ա յլ և ի ր ա վ ա կ ա ն ա. կ ր ո ն ա կ ա ն ա ո .ա ն ձն ա շն ո ր հ ո ս Ո ,ե ր ի մ ա ս ի ն : Ա ս ա բ ա ի ։ ա ն ի։ հ ա յ ե ր ր շ ա ր ո ւ ն ա կ դ ի մ ո ւ մ ն ե ր է ի ն ն ե ր կ ա յ ա ց ն ո ւ մ ն ա հ ա ն ֊ դ ա յի ն կա ռա վ ա ր չութ յա ն ը և խ ն դ ր ո ւմ մ ի ջն ո բգ ե լ կ ա ռա վ ա ր ո ւթ յա ն ա ռջև, ո ր ֊ պ ես ղի ի ր ե նց տ րվի իրա վա կ ա ն և կ րոնա կա ն ա ր տ ո նո ւթ յո ւնն եր , թ ո ւյլա տ ր վ ի գ ա ար վարեք ի ր ե ն ց հինա վուրց սովորութ յունների ու օր ե նքներ ի հ ա մ ա ձ ա յն , ունենա / սեւիա կա ն ե կ ե ղ ե ց ի ն ե ր , ի ր ե ն ց չգ ր ա ն ցե լ պ ոս ա ղ ո ւմ , որով հա յերր գ ր կ վ ե ր \" էին օա ա րեըկրյա փս ճա ռա կա ննI րքն ս*րուոնո ւ թ յո լն ն ե ///**/> վ ճ ա ր ե լո ւ Էին շն չա հ ա ր կ ։ !]նո ա ո ա ջելով Հ ա յ Հ ա մ ա յն բ ի և Ա ստ րա իսա նում ս ո ղ ֊ բո ղ մ յո ւս օտ ա ր եր կր ա ցիներ ի խ ն դ ր ա ն ք ի ն , Ա սա րա ի ։ անի նա Հա ն դ ա յի ն ղրա - ս ենյա կ ը 1/1,3 թ վ ա կ ա ն ի ն ո յե մ բ ե ր ի 1 3 ֊ին Ս ենա տ ին Է ն ե ր կ ա յա ց ն ո ւմ նրա նց պ ա հ ա ն ջ ն !,։/,։ Ք ն ն ե լո վ ա յդ հ ա ր ց ,,, Աե ն ա տ ը 1 7 4 4 թ վ ա կ ա ն ի փ ե տ ր վ ա ր ի 2 0 -ի ն րնդունու։) Է հ ա յե ր ի և մ յո ւս օտ ա ր ե ր կ ր ա ցի ն ե ր ի հ ա մ ա ր խ ի ս տ նպ ա ստ ա վոր ո ր ո շ ո ւմ : Հ ա մ ա ձ ա յն ա յգ ո ր ո շ մ ա ն 4 ֊ր դ կ ե տ ի , Ա ս տ բ տ խ տ ն ա մ ա պ ր ո ղ հ ա յե ր ր և մ յո ւս օտ ա ր եր կ ր ա ցին եր ,, պ ե տ ք Է դ ա տ վ ե ի ն բոս, ի ր ե ն ց օրենքների ու հին ս ո վ ո ր ո ւթ յո ւն ն ե ր ի , ի ս կ ն ո ւ յն ո ր ո շ մ ա ն 5 - ր դ կ ե տ ո վ թ ո ւ յր ս տ ր վ ո ւ մ Էր ն ր ա ն ց կրոնա կա ն հա րցերում ղեկա վա րվել իրենց տ րա դիցիա ներով, խ ս տ ի վ ա րգել­ վ ո ւմ Էր ա յդ հա րցում բռ ն ո ւթ յո ւն դ ս բծա գր ե/բ: Ս ւ ն ա ա ի 1 7 4 է թ վ ա կ ա ն ի էի ե տ բ վ ա ր ի 2 0 - ի Հ ր ա մ ա ն ա դ ր ո ւ մ , փ ա и ա ո ր Լ ն ա ոա ջին ա ն դ ա մ , ս տ Հ մ ա ն վ ա ծ Էին հ ա յե ր ի ն և մ յո ւս օտ ա րերկրա ցիներին տ բ բ ֊ * Մ ш т 1.%,шГ „ р ш Ь 1 ա ր խ ի .յ, Կ ա ր . փ լ ան , թ , , թ . / , Հ5 , Տ /.п ‘„ա և и. С а в и к и ­ с к и й, А р м я н е и А с т р а х а н с к о й э п а р х н и , А с т р а х а н ь , 150! г., с т р . 7.

Ա ս ա ր ա խ ա ն ի Հ ւ ս յս // Գ ա ա ա ա /ւ ա ն ա ւ ; ք ր ո ր 175 ի ր ա վ ա կ ա ն ն ո ր մ ե ր ը ։ Ն ո ւյն հ ր ա մ ա ն ա գ ր ի ա ո ա ջի ն կ ե ՛ռ ա մ (Հ ր ա մ ա ն ս ,֊ դիրը բ ա ղ կ ա ց ա ծ է 0 կ ե տ ի ց ) ա սվա ծ կ ն ա և . որ ա ր և ե /յա ն երկբ ն ե ր ի ց ե կ ո ղ ֊ ն ե ր ի ն չղ (՛ա ն ցե լ պ ո ս ա դ ո ւմ ւ Ա ս ա րա խ ա ն ի ն ա հ ա ն գ ա յի ն գ ր ա ս ե ն յա կ ը ելն ե լո վ Ս ենա տ ի վ ե ր ո հ ի շյա լ Հ ր ա մ ա ն ա գ ր ի ց , 1 7 4 4 թ վ ա կ ա ն ի օ գ ո ս տ ո ս ի 1 4 -ի ն ք ն ն ո ւ­ թ յա ն է ս ա ն ո ւմ տ ե ղ ա կ ա ն Մ ա գ ի ս տ ր ա տ ի գ ր ո ւթ յո ւն ը , ո ր ո վ վ երջինս պ ա հ ա նջում է ր Հ ա յ ե ր ի ն և մ յ ա ս օ տ ա ր ե ր կ ր ա ց ի ն ե ր ի ն գ ր ա ն ց ե լ պ ո ս տ դ ո ւ մ , և Հ ա յե ր ի ու մ յո ւս օտ ա ր ե ր կ ր ա ց ի ն ե ր ի խ ն դ ր ա գ ր ե ր ը ։ Ն ա հ ա ն գ ա յի ն գ ր ա ս ե ն յա կ ը ո ր ո շո ւմ / Ս ենա տ ի 1 7 4 4 թ վ ա կ ա ն ի փ ե տ ր վ ա ր ի 2 0 -ի Հ ր ա մ ա ն ա դիր ր տ ա ր ա ծ!,/ Հ ա յե ր ի , /„ո խ ս ,բ ա ց ի ն ե ր ի , ղի/ա ն ցի ն ե՛ր ի և ա ղ ր ի ժ ա ն ց ի ն ե ր ի Հ ա մ ա յն ք ն ե ր ի վ ր ա , ն ր ա ն ց չղրա նցե/ պ ոս ա ղ ո ւմ , հա ստ ա տ ել նրա նց մ ո տ ընտ րովի ոա ւոՀա ուղ իրենց օ ր ե ն ը ն ե ր ո վ դ ա տ ը վ ա ր ե ք ո ւ Հ ա մ ա ր 7: Ս ա կ ա յ ն Ա ս ա ր ա խ ո ՛ ն ի Մ ա գ ի ս տ ր ա տ ը դ ե մ կ դ ո է/ւս ղ ա լ ի ս ն ա Հ ա ն գ ա յի ն գ ր ա ս ե ն յ ա կ ի ա յգ ո ր ո շ մ ա ն ը և Հ ա կ ա ո ա կ ղ ր ա ն մ ի ը ն դ ա ր ձ ա կ ղ եկ ո ւց ա '/ի ր է հ ղ ո ւմ Ս ե ն ա տ ի ն : Հ ա յե ր ը և ս խ ն դ ր ա գ ի ր ե ն ո ւղ ա ր ­ կում Ս ե ն ա տ ի ն , հ ա յտ ն ե լո վ , որ ի ր են /. Հ ի մ ն ա կ ա ն ո ւմ Հ ա մ ա ձ ա յն են Նա Հա ն ֊ գ ա յի ն դ ր ա ս և ն յա կ ի ո ր ո շմ ա ն ը : Հ ա յե ր ի և Ա ս ա ր ա խ ա ն ի Մ ա գ ի ս տ ր ա տ ի միջև ծ ա յր ա ս ա ծ վ ե գ ե ր ը ր ո ր ր ո ր վ ո ւմ կին հ ի մ ն ա կ ա ն ո ւմ ե ր կ ո ւ գ լխ ա վ ո ր Հա րցերի շուրջ: Ա ոա ջինը՝ Հ ա յե ր ի ն և ը ն դ հ ա ն ր ա պ ե ս օտ ա ր ե ր կ ր ա ցի ն ե ր ի ն պ ոս ա ղ ա մ ղ/ւա նցե/ու Հ ա ր ց ն է ր , որ ի ն ձ ղ տ ո ւմ էր Մ ա գ ի ս տ ր ա տ ը և որին դ ե մ էին բ ո /ո ր օտ ա րերկրա ցիներըւ Ե րկրորդը' ա ոա նձին ոա ա հ ա ուղ ունենա /ու Հա ր ցն էր, որին ձ գ տ ո ւ մ Լ ի ն հ ա յ ե ր ը ե. ո ր ի ն ւ / ե մ է ր Մ ա գ ի ս տ ր ա տ ը , Պ ա յ ք ա ր ը շ ա ր ո ւ ն ա կ վ ո ւ մ է մին ՛և 1 7 4 0 թ վ ա կ ա ն ի ս ե պ տ ե մ բ ե ր ա մ ի ս ը ։ Ա յղ պ ա յք ա ր ի ր ն թ ա ց բ ո ւ մ , կ ա յս ր ո ւ­ թ յո ւն շ ա հ ե ր ն ի ն կ ա տ ի ո ւն ե ն ա /ո վ , հ ա յ և մ յո ւս օ տ ա ր ե ր կ ր յա վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն ն ե ­ րին ի ր պ ա շ տ պ ա ն ո ւթ յա ն տ ա կ է տ ո ն ո ւ մ Ա ս ա ր ա խ ա ն ի ն ա հ ա ն գ ա պ ե ա ՛է. Ն. Տա տ ի շ; և ը (1 7 4 1 — 174:՜))։ Տ ա տ ի շ չև ը ա ո ա ջի ն ն ե ր ի ց մ ե կ ն էր , որր Հա շվ ի ա ո ֊ ն ե յո վ Оս։ա բ ե ր կ ր ա ց ի ն ե ր ի և , ա ս ա ն ձ ն ա ւղ ե ս , հ ա յ բ ն ա կ չ ո ւ թ յա ն արադ ա ճը, ն ր ա ն ց գ ե ր ը ք ա ղ ա բ ի տ ն տ ե ս ա կ ա ն կ յ ա ն ք ո ւ մ ո ւ ո ու ս ֊ա ր և ե լյ ա ն ա ո հա րում' ը մ բ ռ ն ե ց ի ն ք ն ա վ ա ր ո ւթ յա ն հա տ ուկ օր՛/ա ն ի Հ ի մ ն ա դ ր մ ա ն օ գ տ ա կ ա ր ո ւթ յո ւն ս , որր պ եւո ո է վ ա ր ե ր Հ ա յկ ա կ ա ն գ ա գ ա թ ի բ ն ա կ չ ո ւ թ յա ն դ ա տ ա կ ա ն և ֆ ի ն ա ն ս ս ՛֊ կսձ։ դ ո ր ծ ե ր բ ։ Ռ ա տ հա ուգն է , հենց ա յդ պ ի ս ի մի օր դ ա ն էր, որին ձ ղ տ ո ւմ էին Հա յե ր ը : Տ ա տ ի շչև ը 1 7 4 4 թ վ ա կ ա նի օգո ս տ ո ս ի 1 4 -ի ն Ս ենա տ ին է դ ի մ ո ւմ 14 կ ե տ ի ց բ ա ղ կ ա ց ա ծ մ ի ր ն դ ա ր ձ ա կ ղ ե կ ո ւ ց ա ղ ր ո ՚[ ձ, ո ր ի մ ե ջ ր ա ր ձ ր է դ ն ա Հ ա ա Ա ւ մ հ ա յե ր ի և թ ա թ ա ր ն ե ր ի կ ա ր և ո ր ն շ ա ն ա կ ո ւ թ յա ն ը տ ն տ ե ս ո ւ թ յա ն և ո ա ո ֊ա ր և ե լ ֊ յա ն ա ռև տ ր ի ղ ա րդ ա ց մ ա ն ա ս պ ս /բե ղ ո ւմ և ի ր ա վ ա ց ի ո ր ե ն ն շո ւմ է , որ հա կա ոա կ Ա ս ա րա խ ա նի Մ ա գ ի ս տ ր ա տ ի պ ա հ ա ն ջի , ն ր ա ն ց չպ ե ա ք կ գ ր ա ն ց ե լ ո ր ,ս ա գ ո ւմ , ա յլ ս /ետ ր կ տ ա / բ ո /ո ր ա յն ա ր տ ո ն ո ւթ յո ւն ն ե ր ր , ո ր ո ն ք շն ո ր հ վ ի / էին Պ ետ ր ո ս 1-ի կ ո ղ մ ի ց . Հ ա կ ա ո ա կ դ ե պ /տ ւմ , ն ա Հո՛ն դ ա պ ե տ ի կ ա ր ծ ի ք ո վ , կ ա յս ր ո ւթ յա ն ը մ ե ծ վ ն ա ս կ կ ր ի ։ ՛Զ ե կ ո ւցա գր ի ե ր կ ր ո ր դ կ ե տ ո ւմ ո ր ո շա կ ի կ ե ր պ ո վ ա ս վ ա ծ է , որ հ ա յեր ր , Հ ն դ ի կ ն ե ր ր , բ ո ւխ ա ր ա ցի ն ե ր բ , դ ի ր ո ն ց ի ն ե ր ր , ա ղ ր ի ժ ա ն ց ի ն ե ր ր և թ ա ­ թ ա ր ն ե ր ը , որոնր Հն ո ւց ի վ ե ր ա պ ր ո ւմ են Ռ ո ւս ա ս տ ա ն ո ւմ , մ շտ ա կ ա ն Հո/ա տ ա ­ կո ւթ յա ն ե ր դ ո ւմ ե ն տ վ ե լ դ ա տ ն ա. դ ա տ ա ս տ ա ն ը ր ո տ ի ր ե ն ց օ ր ե ն ք ն ե ր ի և Հին ս ո վ Ոբ ո ւ թ I I I ւ ն ն ե ր ի վ ա ր ե / ո ւ պ ա յ մ ա ն ո վ , ա ս տ ի ե ե թ ե Հ ն ա ր ա վ ո ր չ է ա յ ղ ա ղ գ ս ւ ֊ քկուններին պ ա տ կա նող տ սա բա խ ա նց ին երի Հա մ ա ր ա ո ա նձին -ա ո ա ն ձ ի ն ո ս ՛տ ֊ հ ՚ո ո լ ղ ն ե ր Հ ի մ ն ե ի ա պ ա պ ե տ ք կ ս տ ե ղ ծ ե լ մ ի ր ն դ Հ ա ն ո ւ ր ո ա տ Հ ա ո ւ ղ , ո ր ի բ ո ւ ր - 7 Государственный архив Астраханской области, ф. 395, опись I, дело 1001, лл. 123— 126; Օ ր ա նից հետ , կՀիշա տ ա կենր կրճա տ ձևով՝ Г А ДО» 8 Г А Л О , ф . 39-!, о н . 1, д . 1001. л л . 1 19— 126.

176 А. Պ ողէա յա ն գ ե ր մ ե ս տ ե ր ը և խ ո ր հ ր դ ա կ ա ն ն ե ր ը ր ն ա ր վ ե ն բ \" է \" ր ՝• իշյ ա լ օ ա սւրւսդդինե րի կող։)'իц մ ե կ տ ա ր ո վ , կ ա մ մ շտ ա կ ա ն 9: Սեն տ ա ր ք ն ն ե լո վ հ ա յե ր ի խ նդ ր ա դ ր եր ր օտ ա ր ե ր կ ր ա ցի ն ե ր ի հա մ ա ր ոսոո- ,'ա ուղ հ ի մ ն ե լո ւ մ տ ո ի ն , Ն ա հ ա ն գ ա յի ն գ ր ա ս ե ն յա կ ի 17-14 քնԼ ա կ ա նի օ գ ո ս տ ո ս ի 1 4 -ի ա ռ ա ջա ր կ ո ւթ յո ւն ն ե ր ն ու Տ ա ա ի շչև ի զ ե կ ո ւց ա գ ի ր ը , 1 7 4 6 թ վ ա կ ա ն ի ս ե պ ­ տ ե մ բ ե ր ի 1 7 -ի ն տ ա յի ս է մ ի ն ո ր հ ր ա մ ա ն ա գ ի ր , ո ր ո վ ո ր ո շա կ ի ո ր ե ն ոտ հմս/հվոսէ /, հ ա յ ե ր ի և մ յ ո ւ ս օ տ ա ր ե ր կ ր ա ց ի ն ե ր ի ի ր ա վ ա կ ա ն գ ր ո ւ թ յ ո ւ ն ը . : Ա յ դ հ ր ա մ ա ն ա զ ր ք հ ի մ ք ո ւ մ ը ն կ ա ծ կ ւ И ե ն ս ո ս ի 1 7 4 4 թ վ ա կ ա ն ի ւի ե ս / ր վ ա բ ի 2 9 - ի ո ր ո շ ո ւ մ ը ե Ա ս ա - ր ա խ ա ն ի ն ա հ ա ն գ ա յի ն դ ր ա ս ե ն յա կ ի 1 7 4 4 թ վ ա կ ա ն ի Օ գոստ ոսի 1 4 - ե ա ռ ա շ ա ր ֊ կ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ր ։ Ա յզ պ ի ս \" ՛ և Կ ա ռ ա վ ա ր ուլ Ս ե ն ա տ ը , ե խ ե լ ո վ ա ո ա ջ ի ն հ ե ր թ ի ն պ ե տ ո ւթ յա ն շա հ ե ր ի ց և , մ ա ն ա վ ա ն ղ , ե ր կ յո ւղ կ ր ե լո վ ա րեելրի հ ե տ կա տ ա րվող ա ռ և տ ր ի ա ն կ ո ւ մ ի ց ' բ ա վ ա ր ա ր ո ւ մ /; հ ա յ ե ր ի ե մ յ ո լ ս օ ա ա ր ե ր կ ր ա ց ի ն ե ր ի պ ա ­ հա նջները: IIենսւտի 1 7 4 6 թ վ ա կ ա նի ս ե պ տ ե մ բե ր ի 1 7 -ի հրա մա նա գիրը ա մրոզջովին վերա բերում Լ օտ ա րերկրա ցիների, ա յգ թ վ ո ւմ նա և հա յերի կ ա յսրութ յա ն մե ՚ ո ւն ե ն ա լի ք տ ն տ ե ս ա կ ա ն , ի ր ա վ ա կ ա ն ու կ ր ո ն ա կ ա ն գ ր ո ւթ յա ն ը : Հ ր ա մ ա ն ա գ ի ր ը բ ա ղ կ ա ց ա ծ I; -9 կ ե տ ի ց : Ե ր կ ր ո ր դ կ ե տ ո ւ մ շ ա ր ա զ ր վ ա ծ ե ն օ տ ա ր ե ր կ ր ա ց ի ն ե ր ի հա մա ր ոտ '.մա նվա ծ ի ր ա վ ա կ ա ն ն ո ր մ ե ր ը : Ա յնտ եղ ա ս վ ա ծ Լ . а Ն ր ա նց' հա յերի, կա թոլիկների, հնդիկների, բ ուխ սւրա ցիների, գիլա նց ի ն երի, ա գրի մ ա նցիների և մ յո ւս օտ ա րերկրա ցիների հա մա ր, որոնք մշտ ա պ ես և ժա մա նա կա վոր բնա կվում են Ա ստ րա խ ա նում, ը ս տ Ա ստ րտ խ ա նի Ն ա հա նգա յին գր ա ս ենյա կ ի ա ոա ջա զրու - թ յա ն բոլորի գտ ա ն ու դա տ ա ստ ա նը մ ի մ յա ն ց հետ վա րել նա խ կին ձևով, ինչ- պ ես մ ինչև ա յժ մ նրա նց մեջ տ եղի Լ ո ւն ե ցե լ և ա յգ ն պ ա տ ա կ ո վ ն րա ն ց բոլորի համար հիմնել մեկ ոա ա հա ոպ և նրա նում դա տ ա վոր ընտ րել ա մենից հա րգա ր­ ժա ն մա րդկա նց' իրենց հա յեցողութ յա մբ Սա :իա ս ա ո րեն հա յե ր ի և մ յո ւս օէոա րերկրս/ցիների հա ղթ ա նա կն կ : Ասու­ րս/{սա նի IIա զ ի ս տ ր ա տ ի և п и т վ ա ճ տ ո ա կ ա ն ն ե ր ի մ ի խ մ բ ի ղ ե մ , ո ր ո ն ք զ ե մ Էթ: օտ ա րերկրա ցիներին տ րվա ծ և տ րվելիք ա րտ ոնություններին: Ս ենա տ ի հրա մա նա գրի վերոհիշյա լ հսգվ ա ծում, ինչպ ես տ եսա նք, որոշա ­ կի ա սվա ծ է, որ բոլոր օա տ րերկրա ցիների հա մա ր պ ետ ը է հիմն ել մեկ ա ս ա ֊ հ ա ո ւ զ , ո ր ի դ ա տ ա վ ո ր ն ե ր ի ը ն տ ր ո ւ թ յ ա ն ը պ ե տ ք կ մ ա : / 1ւ ա կ ց ե ն բ ո լ ո ր օ տ ա ր ե ր ֊ կր \"՛ցի ն ե ր ը : Հ ա յե ր ը , ս ա կա յն, շրջա նցում են ա յդ որոշումը, և 1 7 4 6 թվականի ՛Ս ՛Ո Ր ' ընտ րում իրենց հա մա ր ա ոա նձին զա տ ա վսրներ և հխ Ո ւում սեվ։ական դա տ ա րա ն: Ա հա թե ինչ է ա սվա ծ Հա յկա կա ն ոա տ հա ո/գի 1 7 4 7 թվտ կս/նի դա ­ տ ա վորների ր ն տր ո ւթ յ ա ն մա սի), եղա ծ ա րձա նա գրությա ն մեջ, որր կա զմվա ծ Լ 1746 թ վա կա նի վերջերին և ն ե ր կ ա յա ցվ ա ծ Ն ա հա նգա յին գրա սենյա կ 1747 թ վ ա կ ա նի ս կ զ բն ե ր ի ն . « ...I I ե ն բ , Ա ս տ րտ խ ա նի բ ն ա կ ի չն ե ր , հ ա յե ր ս և կտթոլքէխ ն ե ր ս , մ ի ր ո վ ( ա յ ս տ ե ղ « մ ի ր » օ ղ ս , ա ղ ո ր ծ վ ա ծ I; « հ ա մ ա յ ն ք » ի մ ա ս տ ո վ — 3 > . Պ . յ դա տ ա վոր ենբ ընտ րել Օսիպ Յ ա կով,և ին աո աջիկա երկու տ ա րվա համար. Ելի ա զ ա ր Գրի զո ր ե ի ն և Ա /վ ա զ Մ ի խ ի թ ա բ ո վ ի ն Լկող ա ոա ջին տ ա րվա հա մա ր, որպ եսզի նրա ' Օսիպի հետ ընկեր լինեն և նրա հետ զա տ են, իսկ հաջորդ (ա յ­ սին;՛!! 1 7 4 Տ թ . — !Ъ. Պ . ) տ ա ր ի ն Ե լի ա զ ա ր Գրի զ ո ր ե ի ն և Ա յվ ս ւզ Մ ի ի:)/թա րսվի՛՛ վա խեք և նրա նց տ եգը Օսիպ Յա կովյևի հետ միա սին րնտ րե, ուրիշ րնկերներ * Г А Л О . ф . 391. ОП. ! . Д. 1004. Л. 123. »л Г А Л О . ф . 3 9 ! . ои . I. д. 1182. л л . 2 4 9 - 2 5 2 : П С З . г . X I I . № 9311.

Ա ս ա ր ա [ս ա ն ի Հ ա յ ո էյ Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ի ր ք ը 177 մ ե կ տ ա ր ո վ ..,» \" : Ա յն ո ւհ ե տ և ա ր ձա նւԱ գր ո ւթ յա ն մ ե ջ խ ո ս վ ո ւմ Է ո ա տ հ ա ո ս լի մ յո ւս պ ա շտ ո ն յա ն ե ր ի ' թ ա ր գ մ ա ն շի , ա ա ս ն ա պ I ա ն ե ր ի , ս ա ա ր ո ս տ ա յի և նրա նը ւսնելի ք ն ե ր ի մ ա ս ի ն : Ա ր ձ ա ն ա գ ր ո ւթ յա ն տ ա կ կ ա մ ո տ 1 5 0 մ ա ր գ ո ւ ս տ ո ր ա դ ր ո ւ­ թ յո ւն : 1747 թ վ ա կ ա ն ի վւեա րվսւրի 6 - ի ն հ ա յկ ա կ ա ն հ ա մ ա յն ք ի ս ա ա ր ո ս տ ա Ս ա մ ֊ վ ե լ I I ա ե վ ւ ա ն ո վ ր ւլ ե կ ո ւ յ ա գ ի ր I; ն ե ր կ ա յ ա ց ն ո ւ մ Ն ա հ ա ն գ ա յ ի ն գ ր ա ս ե ն յ ա կ , մ ա ն ­ ր ա մ ա ս ն տ ե ղ ե կ ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր հ ա ղ ո ր ղ ե լ ո վ դ ա տ ա վ ո ր ն ե ր ի ը ն ա ր ո ւ թ յ ս / ե մ ա ս ի ն 1* ։ Ծ ա ՛ յ ո ։{ ք ա ն ա լ ո վ ա յ ղ զ ե կ ո ւ ց ա գ ր ի հ ե տ , Ն ա հ ա ն դ ա յ ի ն գ ր ա ս ե ն յ ա կ ը , հ ա յ ա ն ո ւ մ է; հ ա յե ր ի ն , որ ն ր ա ն ք խ ա խ տ ե լ ե ն Ս ենա տ ի ո ր ո շո ւմ ը , ո ր ո վ հ ե տ և ր ո տ Ս ե ն ա ­ տ ի հ ր ա մ ա ն ա գ ր ի ո ա տ հ ա ո ս լ ի դ ա տ ա վ ո ր ն ե ր ը պ ե տ ք I; ը ն տ ր վ ե ի ն ր ո / ո ր օ տ ա ր ­ ե ր կ ր ա ց ի ն ե ր ի կ ո ղ մ ի ։յ և վ ա ր ե ի ն ն ր ա ն ը ր ո լո ր ի ղ ս ւա ր , մ ի ն չդ ե ռ ա յն տ ե ղ ոչքւնչ չի ա ս վ ա ծ մ յո ւս օ տ ա ր ե ր կ ր ա ց ի ն ե ր ի ։' ղ ի լա ն ղ ի ն ե ր ի . ա ղ ր ի մ ա ն լյի ն ե ր ի և ր ո ւ /ս ա ֊ / \" \" ց ի ն ե ր ի ։1ա ս ի ն ։ Ի պ ա տ ա ս խ ա ն ա յ ղ հ ա ր ց ա դ ր մ ա ն հ ա յ ե ր ր հ ա յ տ ն ո ւ մ ե ն , ո ր ք ր ե ն բ ք ր ի ս տ ո ն յա ն ե ր ե ն , ի ս կ թ ա թ ա ր ն եր ը մ ա հ մ ե դ ա կ ա ն ն ե ր , հ ե տ և ա բա ր նրա նց հետ ընղհա նուր դա տ ա րա ն ունենա լը հնա րա վոր չէ , ո րովհետ և իրենց ի ր ա վ ո ւն ք ը , բ ա ր ք ե ր ն ու ս ո վ ո ր ո ւթ յո ւն ն ե ր ը ր ո լո ր ո ։Ա ։ն տ ա ր ր ե ր ե ն և ո չ մ ի ը ն դ ֊ ՛.ա ն ր ո ւ թ յ ա ն չ ո ւ ն ե ն ն ր ա ն ց հ ե ս ։, ո ւ ս տ ի և ը ն դ հ ա ն ո ւ ր դ ա տ ա ր ա ն ը ո չ ն չ ո վ չ ի կ ա ­ րող оդ ն ել գ ո ր ծ ի ն , ա յլ ա ն ը ն դ հ ա տ ղ ժ գ ո հ ո ւթ յո ւն ն երի ու /՛ո ղ ո ք ն ե ր ի տ ե ղ ի ք կա սո Հ ե տ և ա բ ա ր ա յղ տ ի պ ի դ ա տ ա ր ա նը ո չ թ ե կ օ ժ ա ն դ ա կ ի Ն ա հա ն դա լի ն դ ր ա ֊ ս ե ն յա կ ի ա շխ ա տ ա նք՛ներ ի ն ու կ ա ր տ ա հ ա յտ ի դ տ ղ ո ւթ ա հ ա յե ր ի շա հ ե ր ը , ա յ/ ը ն դ հ ա կ ա ռ ա կ ը ւԱ ւրա վորտ նքներ 1/հա սցնի ի ն չպ ե ս հ ա յե ր ի ն , ա յն ։։/ե ս կ թ ա ­ թա րներին և բ ա զ մ ա թ ի վ բո ղ ո ք ն ե ր ո վ կխ ճճի Նտ հա ն դ ա յի ն դրա ս ե ն յա կ ի ա շխ ա ­ տ ա նքները։ Հա ր ցի ն վերջնա կա ն լո ւծ ո ւմ տ ա լո ւ հա մ ա ր Նա հա նդ ա յի ն ղրա սեն- յ ՚՚՚կ ը դ ի մ ո ւ մ է ն ա և մ յո ւ ս օ տ ա ր ե ր կ ր ա ց ի ն ե ր ի ն ։ Հ ա յ ե ր ի գ ո ր ծ ը հ ե շ տ ա ն ո ւ մ Լ ն ր ա ն ո վ , ո ր բ ո ւ խ ա ր ա ց ի ն ե ր ը , ղ ի /ա ն ց ի ն ե ր ն ու ա ղ բ ի մ ա ն ց ի ն ե ր ն !./ ի ր ե ն ց հ ե ր թ ի ն ՛ա լա ն ո ւմ ե ն , որ հ ա յկ ա կ ա ն ի ր ա վ ո ւն ք ն ու ս ո վ ո ր ո ւթ յո ւն նե ր ը չի մ ա ն ա լո ւ պ ա ս ւ ֊ ճւսոով ի ր ե ն ք և ս չե ն ց ա ն կ ա ն ո ւմ ն ր ա ն ց հ ետ ը ն դ հ ա ն ո ւր դ ա տ ա ր ա ն ո ւն ե ն ա ի ա ղ կունենա ն հա տ ուկ ստ ա րշինա ներ, որոնք կվա րեն ի ր ե ն ց դա տ ը և կ գտ ն վ են Ն ա ­ հ ա ն գ ա յ ի ն դ ր ա ս և ն յ ա կ ի ե ն թ ա կ ա յ ո ւ թ յ ա ն տ ա կ 1* ։ , Հ ա շ / է ք ։ ա ռ ն ե լ ո վ ա յ գ ա մ ե ն ը ե գ տ ն ե լո վ , ո ր ի ր ո ք ա ոա նձին ռ ա տ հ ա ո լղ ու սա ա րշին տ ներ ունենա լը օղուս։ կք՛երի գ ո ր ծ ի ն և կ օ ժ ա ն դ ա կ ի հ ա ր կ ե ր ի կ ա ն ո ն ա վ ո ր բ ա շ խ մ ա ն ն ո ւ հ ա վ ա ք մ ա ­ նը, ի ն չս /ե ս ն ա և մ յո ւս պ ա րտ ա վորութ յուն•ների։ ճ ի շտ կ ա տ ա ր մ ա ն ը , Ն ա հա ն դ ա - լ ի ն 4ր ա ս ! ն յ ա կ ր Հ ա ս տ ա ս ա ւ մ I\\ ш у / / ը ն տ ր ո ւ թ յ ո ւ ն ը ^ : Ա ( ш ц / п и п / Հ ա ( հ ր ի ն ա ֊ խ ա ձ ե ո ն ո ւ թ յ ա մ բ ե. Ս ե ն ա տ ի թ ո ւ յ լ տ վ ո ւ թ յ ա մ բ 1 7 4 7 թ վ ա կ ա ն ի ս կ ղ ր ի ց Ա ս տ ր ա - ւ ՚ւ ւ ս ն ի հ ա յ կ ա կ ա ն դ ա ղ ո ւ թ ո ւ մ ս տ ե ղ ծ վ ո ւ մ և ի ր ա շ ի ս ա տ ա ն ք ն ե ր ն I; ս կ ս ո ւ մ ո ա տ - հա ոլգը Ռ ա տ հա ուղը կ ա մ ռա տ ուշա ն X V III դա րում Ռ ուսա ստ ա նում ր ն տ ր ո ֊ //' 4ի օրդա ն Էր, որ վ ա ր ս ,մ կ ։ քրեա կա ն և քա ղս։րա ցի ա կա ն դ ա տ ա կա ն ղոր- 1 Г Л А О . ф . 3 9 4 , 0Ц» 1, ДОП Д . 7 6. ЛЛ. 2 1 7 — 2 1 9 . 12 Ն ո ւյն Ր ւ ռ դ թ 2 1 Ա, Ն ո ւ յն ա ե դ ՚ո մ . թթ. 2 2 2 — 223, 14 Г Л А О , ф. 3 9 * . օ : : . # 1. д. 1357. Л Л . 9 1 - 9 7 . Հ ա յկ ա կ ս ,',, „ ա „ , Հ ա ո „ , [ է {,,,՛„ , դ ա տ ա վ ո ր ' ։ , ր ' ։ , ա ր ա թ յ ա ն է, ՛ Ո ր ա կ , ՚յ , , ե մ Ц « 1 » ,Л ր „ ղ „ ր ' յ , մ ա օ ի ՚Ո ս ,„ ա 9 ի Ն ա ՚/ ո ր ՚ո ք / ;խ ՛ ո , / . , Ա. /-. в ա խ ա ր .А р М Я Н С К Э Я КОЛОНИЯ \" А с т р а х а н и (է первой половине X V I I I в е к а \" ղ ի ս ե ր ՚ո ա ց խ , ' ։ , ա ՛ ս ա խ , , > „ * խ ա , ո „ . . ք կ ա - ։ , \" է ՛ ի Հ ա մ ա պ ս ո ո ա ՚ւ խ ա ՚ե մ ա „ լ , „ т / ш / ц п / ш Л կ ՀՍ Ս Ռ ԳԱ Տ ձ ւ չ Լ կ ա ՚/ ի ր ( Հ ա ս . //А/и. I 1 9 П О Р 'Н 1 2 -,.,,է, Յ Տ Տ ֊. , 2

178 4 Պ ո ղ ո ո յա ն ծ և ր ր , Հ ս կ ո ւ մ Հ ա ր կ ե ր ի ր ա շ ի ս մ ա ն ու. Հ ա վ ա ք մ ա ն վ ր ա , տ ն ց Է ր կ ա ց ն ո ւ մ ա ո ո ւ ֊ դում ն Լր բ ն ա կ չո ւթ յա ն մ ե ջ և ա յլն : Հ ա յկ ա կ ա ն ոա ւոհա ոպ ը տ ե ղ ա կ ա ն և կ ե ն տ ֊ ր ո ն ա կ տ ն մ ա ր մ ի ն ն ե ր ի ա ո ա ջ պ ա տ ա ս խ ա ն ա տ ո ւ 1;ր դ ա ղ ո ւ թ ա Հ տ յ ե ր ի պ ե տ ո ւ ­ թ յա ն Հ ա ն դ ե պ ո ւն ե ց ա ծ ա մ ե ն տ ԼԱա կ պ տ ր ա ա վ ե ր ո ւթ յո ւն ն ե ր ի Հ ա մ ա ր ։ И իա ՛ ժ ա մ ա ն ա կ ռա ւոհա ուղը ն ա յն մ ա ր մ ի ն ն ե ր ի ն Լր ն ե ր կ ա յա ց ն ո ւմ Հ ս /յե ր ի պ ա ­ հ ա նջները, ա ոա նձին դ ե պ ք ե ր ո ւմ պ ա շտ պ ա ն ո ւմ ն ր ա ն ց շա հ եր ը ։ Ռ ա տ Հա ոս/ր ղ ր ա ղ վ ո ւ մ Է ր 1ն ա և գ ա ղ ո ւ թ ի մ Լ ջ մ տ ն ո ղ Հ ա յ ե ր ի ն ա ն ձ ն ա դ ի ր տ ա / ո ւ , տ ր տ ա ս ւ ս հ ֊ մ ա ն գնա /ու. և վ ե ր ա դ ա ռ ն ա լո ւ, ն ո ր դ ա դ թ ա կ ա ն ն և ր ի ն ռ ո ւս ա հ պ ա տ ա կ ո ւթ յո ւն տ ս դ ո ւ Հ ա ր ց ե ր ո վ }6: Ռ ա տ Հ տ ո ս լը պ ա շ տ պ ա ն ո ւմ Լր ռ ո ւս ա հ պ ա տ ա կ Հ ա յ ա ր հ ե ս տ ա վ ո ր ն ե ր ի շ ա ­ հ ե ր ը հ ւ դ ա ա ա 1 ւ ո ւ [ 1 յտ ն ե ր դ ո ւ մ չ տ վ ա ծ Հ ա յ և ա յ / ա գ դ ի ա ր >/<ս տ ա վ ո /է ն և ր ի հ ե տ ո ւն և ցա ծ մ ր ցո ւթ յա ն մ ե ջ , հա ստ ա տ ում Էր նա և ա ր Հես տ ա վո ր ա կ ա ն Հա մ քա ր ո ւ­ թ յո ւն ն ե ր ի - Էսն տ ֆու թ յա ն ն և ր ի «ուստ տ քա րս-ներին ։ Ա յս պ ես , օր ի ն ա կ , Ա ոտ րա - ի ։ ա ն ի (էչա ր մ ա չ ի ն ք ո ց և ր ա շ մ տ դ չ ի ն ք ո ց » '>\"///յ կ ա կ ա ն Է ս ն ա ֆ ո ւ թ յ ո ւ ն ս ի ր ա վ ա ր ա ­ նին ( ոա ա Հա ու դին) 1765 թվա կա նի օգոստ ոսի 18-ի ն ուգդա ծ իրենց խ ն դ ր ա ֊ գրո ւմ դրում են. «...՛Ն երկա յումս վ ա ռն մ և ր ա րվևստ ն կ ա ոա վա րԼ /ռյ տ ղա կա վ ա մէնէքետ նս մ ի Լ ա յս ի ն և Հա մ ա ձա յն սւոտ ա րա ր ր ն գրև ցինք Ա սա րտ /սա նա յ մ ե շ չա ն ՚ի ն Դ յո կ ա ս դ ի Լվա դ ի ն . . . խ ն դ ր ո ւ մ Էն р ի ր ա վ ա ր ա ն Է ն .,, օ ր դ ե ր տ վ ւԱ ւ...: Բ ա դ ո ւմ р կա ն ո ր պ օ գ ա ն չև ն դ ր վ ա ծ ա ր է ն ց դլխո>. հ ա մ ա ր ց ա կ մ և ր ա րվես տ ն ր ա ն ա ց ն ո ւմ Լն ա մ ե ն ա յն մ ա ո ա լէքն թ ա ն դ ա ց ն ում և մ եզ շա տ դ ա րա ր Էն տ ա - / [ т . իսնգ ր ո ւ մ ե ն ք , ո ր մ ե ր Հ ո ր ս ն Հ ո գ ա ք , ո ր մ ե ն ք Էլ կ ա ր ո դ լ ի ն ՚մ ք մ և ր ի/ի - դա նն պ ա հել և ... իրա վա րա նին ա մևն ա յն հարկ ա պ տ հա նջութիլնն րոտ մևր կ ա ֊ / т դոլթ եա նն Հա տ ա ց ա ն ե » Ա ս տ ր ա ի ւ տ ն ի Հ ա յկ ա կ ա ն ի ր ա վ ա ր ա ն ը , ն ա յ ն թ վ ա կ ա ն ի ս ե պ տ ե մ ր ե ր ի 6 ֊ի ն ք ն ն և /ո վ ո ւյդ հ ա ր ցը կ ա յա ց ն ո ւմ Է Հ ե տ և յա լ վ ճ ի ռ ը . «...Ա ս տ ր ս ւի ւ/ս ն ա յ Հ ա յո ց ի ր ա վ ա ր ա ն ի ր օ լօ ր գ ա դ ա վ ռ ր ք կ ա ր կ ա յգ ր ո ւթ ի մ ա ա ր ա ր ի ն , ո ր օ ր դ ր օ վ վ ե ր ո յ մ ե շչա ն ի ն գի Է վա գն ն ո ց ա յ վ ե ր ա յ ը ս տ ա ռ ս ա ա յ կ ա ր դ Լ ս ց ի , ն ո ց ա յ ա մ և ն ա յն ւ ՚ա ն Լ / ւ ի ն և գ ո ր ծ ի ն վ ե ր ա հ ա ս ո ւ ք ի ց ի և մ ա ն ա վ ա ն դ ա ն պ օ գ ս ւ ն ( ի մ ա ււ՝ ո ո ւ ս ա - Հ ս /ա տ ա կ ) ա յ/Լ ր կ ր ա ցի մ ա ր դ կ ա ն ց ա մ Լ ն ե ի ն ր ա ն ի կ ե ն ա /ո ւ չի թ օ ղ ն ի և որպ էս Հ ա ր կ ն ա յ /ւ ա վ ա I/ ա ն հ ե տ և ե լ ո վ ն ո ց ա կ ա ո ա վ ա ր ե ս ց է , ո ր պ է ս ն ո ց ա յ խ ն դ ի ր և յօժա րուք1իւն է ր ա ն ք ս ա զ ա կ ա վ օ ր դ ե ր տ ա ց ի դ ի է վ ա գ ի ն ։ Կ գ ի ա գ ա ր ՛ Ի ր ի դ ո ր Լ ա ն , Պ ո գ ո ս Հ ա ր ո ւ թ ի մ о վ » 1°.* Ռ ա տ Հա ո ւդ ր Հ ե տ և ո ւմ էր ն ա և հ ա մ ք ա ր ո ւթ յո ւն ն ե ր ի կ ո դ մ ի ց թ ոդա րկվոդ ա պ ր ա ն ք ն ե ր ի ո ր ա կ ի ն ։ Ռ ա տ Հ ա ռ ւ դ ի կ ո դ մ ի ց 1 7 6 ՛/ թ վ ա կ ա ն ի մ ա յի ս ի 1 ֊ի ն մ ե տ ա ք ս ներկուռների էս ն ա ֆ ո ւթ յա ն «ո ւռ ա տ ք ա ր Գ րիգոր դի Մ ա ր ա թ ի ն » տ րվա ծ օ ր դ ե ր ո ւ մ դ ր վ ա ծ է , ռ/ւ « ...ի ւ ր Լ ա ն ց ա /էէ(եււա ին վ ե ր ա ՝, ш и т / ի ն ի , ո ր դ տ //՛ ա պ ր ի շ ո ւ մ լ ի ն է ր կ է ն ծ տ խ է ն ( ս ա ր Լ ւ ո թ ե ա մ ր և օ վ ո ր ս /օ դ ա ն ( հ պ ա տ ա կ ) շի չ թ ո դ ո ւ / ՛ ա ն ի կ ե ն ա ն և ր ն դ ի մ տ ց ո դ ի ն դ ի Ս ՚ա ր ո ւ թ ն ռ ա դ դ ա յ ո ւդ ի ն Հ ա յ տ ն ի » ^ : 1'նչս /ես ն շ վ ա ծ է ր IIԼ ն ա տ ի կ ւտ մ ա ն ա գ ր ո ւմ , ո ա տ հ ւս ո ւգ ր դ ա տ ը վ ա ր ո ւ մ էր ր ո տ Հ ա յկ ա կ ա ն օ ր ե ն ք ն ե ր ի ու ս ո վ ո ր ո ւթ յո ւն ն ե ր ի ։ Ս կդրնսւկս.՝ն շ ր ջ ա ն ո ւմ դա - 18 Г Л Л О .ф . Лсгрзхзнскнй армянский сул, № Տ10 оп. էյ ո ր <>. V, թ ա ղ թ Ո ւ Ն ո ւ յ ն ֆ ո ն դ ի Д5 Տ է օ , 0 П. 2 , ղ ո ր ծ . 6 ; թ ա ղ Ս / / , ղ . 1 0 , թ ա . ղ թ 1 օ /» է ս յյ՛:/։ Ա յս ո ւ.Հ ք /ա 1 կ հ ի չ ա տ ա * կ Լ նր կրճատ՝ Г А А О , ф . А Д С ձեո$ի 17 Г Д А О , ф. А А С, М 115, ОП. ՝29 էյործ տ , թ ո ւ ղ թ Ա /1$ Ն ո ւ յն ւո Լ ղ ո ս է , Ր < ո ղ թ 2 * 29 I А А О , ф . А А С , 4 1 5 , ОП. 2 , էյո ր ձ 1 0 , թ ո ւ ղ թ 1~>$ էյит

Ա ա ո ր ա ի /ա ն ի Հ սէձոУ 'հ ս տ ա ս տ ա ն ա ղ ք ր ք ը 17$ տ ա վ որները ա ռ ա ջն ո ր դ վ ո ւմ էի ն Հ ի մ ն ա կա ն ո ւմ Հ ա յկ ա կ ա ն ս ո վ ո ր ո ւթ ա յի ն ի ր ա ­ վ ո ւն ք ո վ , ի ս կ օ ր ե ն ր հ Լ ր ի ը ն դ ՛, ա ն ո ւր ժ ող ու/ա ծ ու «Գ ա ա ա ս ս : ա ն ա դ ի ր ք » կ ա ղմ ե - Iուլ, Հ ե ա ո ՚ ղ ե կ ա վ ա ր վ ո ւ մ Է ի ն ն ր ա ն ո վ ։ Ռ ա ա Հ տ ո ւ զ ը ք ն ն ո ւ մ Լր հ ա յե ր /։ ի ր ա ր Հետ ո ւնեցա ծ՚ ա մ ե ն տ ե ս ա կ Հա րցեր ե կ ա յա ց ն ո ւմ Հ ա մա պ ա տ ա Ա խ ա ն ո ր ո շո ւմ ­ ն ե ր : Ս.րքււ/ւվայ/ւն ւի ւո ս ւհ ա թ ղ ք 1ե ր ի ց ե ր ե ո ւ մ Է , ո ր ո ա ա հ ս /ո ւ ղ ը մ ե ղ ա դ ր յ ա լ ն ե ր ի նկա ա մ ա մ ր ի ր ա վ ա ս ո ւ կ ։ դ ործ ա ղ ր ե լո ։ պ ա ա մի Հ ե տ և յա լ ձեեր ր ' ծ ե ձ , տ ո ւգա նք, ր ս ն տ տ ր կ ո ւթ յա ն և ն ո ւյն ի ս կ մ ս/Հսւպ ս/տ իժ: Զ ա ն ա զ ա ն ա ն կ ա ր գ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի (ք ա ղ ա ք ի ։ի ս ղ ո ց ն ե ր ո վ ձ ի ք շ ե ի կռի վ ներ ս ա ր ք ե լ և ա յ լ ն ) ա ռ ա ջ ն ա ռ ն ե լ ո ւ Հ ա մ ա ր Հ ա յ կ ա կ ա ն ի ր ա վ ա ր ա ն ի 1 7 6 ՜է / 1 վ ա կ ա ն ի օղոսա ոսի Հ ր ա մ ա ն ն ե ր ի ց մ ե կ ո ւմ ա ս վ ա ծ Է, որ « . . . Ա յն պ ի ս ի ր-նդիմա ցօղք և ա նղղնոլթ իւն դ ո ր ծ օ ղ ք ն ե թ է ր մ ր ր ն ե ս ց ի ն ի յա յն պ ի ս ի Հ ա մ ա ր ձ ա կ ո ւթ ե տ ն 2 5 ղամշի տ ա լո վ 5 Հ ա զ ա ր զ ի ա ն վ ա զ ը շտ ր ա ֆ վ ճ ա ր ե լո ց Էն ա ռ ա ն ց ւզա կ ա ս ա - 111 ա ն ի յ ե ր կ ի ւ զ և ի ա Հ ա յ լ и д , иլոզ Էսղի ա ե ս ե ա լ ա յլք ս ա նձա Հ ար եսց ի ն ի յ ա յ ն պ ի ս ի ա ն կ ա ր գ ո ւ թ ե ' ն է . . .Д>2 0 / 1 7 5 2 թ վ ա կ ա ն ի ն ո ա ա Հ ա ո ւ զ ր ք ն ն ո ւ մ I, ո : է ն Գ ա / / թ ի կ ո ղ մ ի ց վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն Կи ս ո ւ ի ն ա յ ի ս պ ա ն ո ւ թ յ ա ն հ ա ր ց ը և վ ճ ռ ո ւ մ մ ս / Հ ս / պ ո / ա ժ ի ե ն թ ա ր կ ե ք Դ ա վ } 1 ի ն : Վ երջինս դ ի մ ո ւմ է Ն ա հ ա ն գ ա յի ն գ ր ա ս ե ն յա կ ի ն ե ք՛եր ե լո վ զ ա ն ա զ ա ն մ ե ղ մ ս ։֊ 0 \" 4 1 ի չ ՛ ի ա ս ա ա ր կ ն ե ր խ ն դ ր ո ւ մ I' ւ / ։ ս / ս ե յ ա ս ս ։ Հ ա ո ւ ղ ի դ ա տ ա վ ճ ի ռ ը ։ Ի պ ա տ ա ս ­ խ ա ն ա յղ ր ո զ ո ք ա ր կ մ ա ն ոէսա Հա ոսլը զ ե կ ո ւց ա գ ի ր Է ն ե ր կ ա յա ց ն ո ւմ Ն ա հ ա ն գ ս ։֊ յի ն գ ր ա ս ե ն յա կ , ո ր ո վ Հ ի մ ն ս ւվ ո ր ո ւմ Է ի ր կ ա յա ց ր ա ծ վ ճ ռ ի ի ր ա վ ս/ցի ու թ յո ւ ն ր , պ ՛ա ս Հ ճ ա ո ա /՛ա ն ե լո վ , ո ր ր ա ո « ա ս ու վ ա ծ ա շ ն շ ի Հ ի ն I։ ն ո ր պ ա ս ։ գ ա մ ն ե ր ի պ ե տ ք Է ն մ ա ն ն ե ր ի ն ե ն թ ա ր կ ե ք մ ա հ ա պ ա տ ժ ի Я2 1 .* Ռ տ ա Հ ա ո ւ զ ը մ ի ն չ և վ ե ր ջ Հ ե տ և ո ղ ա կ ա - նորհն պ ա շտ պ ա ն ո ւմ Է ի ր վ ճ ի ռ ը և Նա Հա ն զ ա յի ն գ ր ա ս ե ն յա կ ը գործն ա զ ա ր ֊ կում Է Կ ա ռա վ ա ր ո ղ Ս ենա տ ի հ տ ո ս ւա տ ո ւթ յա ն ւ Գ ործի վ ե ր ջն ա կ ա ն /ա ծ ո ւմ ը մ ե ղ Հա յտ ն ի չ է , ս ա կ ա յն վ ե ր ո հ ի շ յա լի ց պ ա ր զ Է դ ա ռ ն ո ւ մ , ո ր ո ա ա հ տ ո ւզ ը /'/'\"/> իրա վա սու Է ե ղ ե լ մ ա Հ ա պ ա ս ւժ ի վ ճ ի ռ կ ա յա ց ն ե ր ։/։ Մ ի ա ժ ա մ ա ն ա կ ա յս և ուրիշ- ա յ լ վ , ս , ա տ ա թ ղ թ ե ր ի ց ֊ -- պ ա ր զ ե ր և ո ւ մ I;, ո ր ա ս ս ։ Հ ա ա ղ ի զ ս ւ ա ա վ ճ ո ի ց դ ժ գ ո հ ո ղ ֊ ները ի ր ա վ ո ւն ք ա ն ե ի ն զ ի մ /ղ ո ւ Ն ա հ ա ն գ ա յի ն գ ր ա ս ե ն յա կ : Ռ ա տ Հ տ ո ւզը ի ր ա ­ վասու չ կ ։ ք ն ն ե լս : ա յնսքիսի Հ ա ր ց ե ր , երր կ ո ղ մ ե ր ի ց մ ե կ ը Հ ա յ Է ր, ի ս կ մ յո ւս ը \" ուս։ Ն մ ա ն դ ե պ ք ե ր ո ւմ գ ո ր ծ ը ք ն ն ո ւ մ Էր Ա ս ա ր ա /ս ա ն ի Մ ա գ ի ս տ ր ա տ ը Հ ա յկ ա ­ կ ա ն ա ս ա Հ ա ա ղ ի ն ե ր կ ա յ ա ց ո ւ ց ե ի մ ա ո ն ա կ ց ո ւ թ յ ւ ս մ ր “>Л: Թ ա ղերի («մ ս /Հ ս /լն ե ր ի ») ղ ործ երին հետ և ելո ւ հա մա ր ոտ ա հ տ ուզը ն շա ն ա ­ կ ո ւմ Է ր « ս ո թ ն ի կ » ֊ն ե ր ( Հ ա ր յ ա ր ա ւզե ա ն ե ր ) և « ա ե ս ե ա զ ն / ։1 ր > ֊ն ե ր ( ա ա ս ն ս ո գ ե տ - ^մ>ր), ո ր ո ն ր կ ա տ ա ր ո ւ մ Է ի ն ո ս տ ի կ ա ն ա կ ա ն ֆ ո ւ ն կ ց ի ա ն ե ր : Ս կ՛ս՛նա կա ն շրջա նում իրա վա կա ն տ ե ս ա կ ե տ ի ց Ա ստ րտ ի/ա նի ա ս տ հա ուղին- էին ե ն թ ա ր կ վ ո ւմ ն ա և Ղ ՚Ա ՚՚ր ի ւ Գ երք՛ենս։ի և ն ր ա ն ց շ ր ջ ա կ ա յք ի Հ ա յե ր ը : Ա յ ս ­ պ ես, օ ր ի ն ա կ , Գ ի /ա ն ց ի ե ր կ ո ւ եղ ր ՚Ա յր ն եր ի ' Գ և ո ր ղ ի և Р ա ղզ ա ս ա ր ի մ ա հ վ ա ն ի ց Հետո (ս ր ա ն ցի ց մեկը բն ա կ վ ե լի ս Է եղել Գ յս/նջա յում, /ա կ մ յուսը Գ ե՛րբենտ ում), նրանց ունեցվա ծքի ե պ ա րտ քերի վճա րմա ն շուրջը ծ ա գ ա ծ վեճի կա սլա կցու- *'9 Г Л Л О . Փ д д С ( X ֊ 8 1 0 . 011. 3 . '/ ո ր ձ 2 , թ ո . . ղ ք ) Տ , կ Լ ,ո է հ 4 1 5 . ОП. 2 . 7 . 8 , / V « (1 7 0 5 թ ի վ ), 21 Г А А О , ф . 3 9 1 . о н. I . д . 1 6 3 3 . л л . 2 1 6 — 2 1 7 . 22 Г А Л О , ф . 3 9 1 . с п . 1 . д о п . д . 7 6 . лл. 2 2 1 — 2 2 9 . 23 ГЛ АО. ф . 3 9 1 . о п . 1. д . 16Տ5, лл. 231— 232. Г А Л О . ф . Л А С , № 8 1 0 . о п . 3 . ./\"/՛<> г , 8 , Էջ / , № № . оп. 2. 7 - թ դ •

180 3 \\ Պ ողոսյա ն ի կ ա մ բ ք! ա զ դ ա ս ա ր ք ա ն ե ր ը Բ ՜ր ի է ի ս ք փ Ա մ ե կ ն ո ւ մ Է Ղ ՚Ա ՚ ՚Ր > ՛ հ ա ն գ ո ւ ց յ ա լ Գ և ո ր գ ի զ ո ք ա ն չի ն կ ա տ մ ա մ բ զ ա տ բ ա ց ե լո ւ հ ա մ ա ր ։ Ս ա կ ա յն 'Էգ, ա ր ո ւմ ա յդ ժ ա մ ա ն ա կ հ ա յ կ ա կ ա ն դ ա տ ա ր ա ն չ կ ա ր և Ր ա ղ դ ա ս ա ր ի ա ն ե ր ը դ ի մ ո ւ մ Ւ, Ա ս ա ր տ ի ։ ա ն ի հ ա յ ­ կ ա կ ա ն ։ւս։ա ՛սս ա զ ի ն : Դ ի մ ո ւմ ի մ ե ջ ա ս վ ա ծ Է. «...Է ՛ս ջ ա հ ա ա ն կ ա մ ե ց տ յ ո ր ա եդն ւ/ատո ա ս ա ա ն մ ա ա ն ի մ ( ա յ ս ի ն ք ն Ղ ղ լ ւ ս ր ո ւ մ — Ֆ . Պ . ) վ ե ր ո յ ի յ ե ա , չ ա ն ե ս / ս և ի ս ֊ ջ ը ս ա ն ա է ր ւէ ն ա չո վ ե 1,ս ե ր ֆ ի ս լ ե զ ո ւ ն ո չ ի մ ա ն ա լ ո վ կ ա ր ո ղ ո լ թ ի ւ ն չ ո ւ ն ի , որ ր ռ ա ս ա ա լ/ դ ւս տ ա ս ա ա ն ը ն ր նդԱ /նի. և Ղ գ լա ր ո ւ ք ա ն ի ա ս տ վ ա ծ ս ա կ ։ մ ա ր ղ ի ք Է, Էս - պ էս [սեյրա ք} տ ե ս ի ն , որ ա ս տ վ ա ծ երկա ր ումր տ ա յ ի ն ք ն ա կ ա լ թ ա ղ ա վ ո ր ի ն , տ եզս մեր հ ա յո ց ш п կին ողորմա թիւն ա յ ա րա րեի ր ռ ա զգ ա վուզ է հա ստ ա տ վեի որ մ ե ր հ ա յ ե օ ՚յ ս ա կ ի ն բ ա ն ն մ ե ր ղ ա ս ա ո ւր օ վ ն ( ա յս ի ն ք ն ՝ դ ա տ ա ս տ ա ն ա դ ր ո վ ն — Ֆ . Պ . ) ը ռա տ կա վուզսսէն չինի, վա սն էտ Ղգլա րու 1 7 5 0 յո ւլի ս ի ա մսսւմն եկա խ ե խ ջ ս կրղին ա ն կ ա մ ն ե ղ ո ւթ ի ն ք ա շ ե լո վ Հ ա շ ա ա ր խ ա ն . . . 1,/սՀւզրեմ որ հրա մա ն ւ ի ն ի ե ր կ ո ւ ա խ բ ե ր ա ծ դ ա ֆ ա ա ր ն ղ ո ւս բ ե ր ե ն խ ս ե ր ի ն / ս ա ս ա ն ե ն ք , ու ե ս իսեիսջս է լ յ ե ա գ ն ա մ Բ - ի ւ ֆ ի զ ի մ ա ի ս ջ ի կ ն պ ա ր տ ա կ ա ն ի ։ , ն ա զ ա տ ե մ » * 1։ Ռ ա տ հ ա ո ս լո ւմ ա մ ե ն տ ա ր ի ը ն տ ր վ ո ւմ է ր 3 դ ա տ ա վ ո ր ։ Հ ա մ ա ձ ա յն Ս են/ս- ա ի 17-16 թ վ ա կ ս ճ ի ս ե պ տ ե մ բ ե ր ի 1 7 ֊ի հ ր ա մ ա ն ա գ ր ի ա մ բ ո ղ ջ հ ա յ բ ն ա կ չ ո ւ ­ թ յո ւն ը , րոտ ա ռ և տ ր ի և ա ր հ ե ս տ ա գո ր ծո ւթ յա ն բ ն ա գ ա վ ա ռ ո ւմ ի բ ե ն ,, խ ա ղ ա ցա ծ դ ե ր ի , գ ր ա վ ա ծ տ ե ղ ի ու ղ ի ը բի բ ա ժ ա ն վ ա ծ էր եր եք խ մ բ ի (պ ա ր տ ի ա յի ), որսն- ղի,, յո ւր ա ք ա ն չյո ւր ը ը ն տ ր ո ւմ էր ո ա ա հ ա ո ւզ ի ի ր ն ե ր կ ա յա ,,ո ւ ։,չի ն ։ Խ ոշոր ե միջին վա ճա ռա կա նները կա զմում էին ա ոա ջին և երկրորդ խ մ բե ր ը , իսկ մանը վ ա ճ ա ռա կ ա նն եր ր , ա րհեստ ա վորներր ե բա ն վ ո ր ն ե ր ը ՝ երրորդ խ ո ւմ բ ,։: Ա րխ ի­ վ ա յի ն ւ,որս ե ր ո ւմ հ ա ն դ ի պ ո ւմ ե ն ք մ ի շ ա ր ը փ ա ս տ ա թ ղ թ ե ր ի , ո ր ո ն ց ո ւ մ երրորդ խ մ բ ի ն ե ր կ ա յա ց ո ւց ի չն ե ր ,, բ ո զ ս բու մ են վ ե ր ա դ ա ս օ ր գ ա ն ն ե ր ի ն , հ ա յտ ն ե լո վ որ դ ա տ ա վ ո ր ն ե ր ի ր ն ,ս ր ո ւթ յա ն ժ ա մ ա ն ա կ ա ոա ջին և երկրորդ խ մ բ ե ր ը ճ ն շո ւմ են ի ր ե ն ց , ստ նա հ ա ր ա մ ի ր ե ն ց իր ա վ ա ն ք ն ե ր ը և ոտ ս,հա ուղի դ ա տ ա վ ո ր ե ն ր ն ա րում մ ի ա յն ի ր ե ն ց թ ե կ ն ա ծ ո ւն ե ր ի ն -°։ Հ ա մ ա ձ ա յն Ն ա հ ա ն գ ա յի ն գ ր ա ս ե ն յա կ ի 1 7 4 7 թ վ ա կ ա ն ի մ ա ր տ ի 3 1 ֊ի ո ր ո շ­ մ ա ն, ոա ա հ ա ուզի գա ա ա վորներր պ ա րտ ա վոր էին եր դ ո ւմ տ ա լ ա յն մա սին, ո ր ծ ա ռ ա յ ե լ ո ւ ե ն հ ա վ ա տ ա ր ի , մ , զ ա ա լ , վ ա ր և , ո ւ ե ն ր ս ա ի ր ե ն ց օ ր ե ն ք ն ե ր ի ու ս ո վ ո ր ո ւթ յո ւն ն ե ր ի ,' ա ն ա չ ա ռ ո ւ ա ն կ ա շ ա ռ ։ 1 7 4 7 թ վ ա կ ա ն ի,ն ը ն ղ ռ ն վ ա ծ ե ր զ ր մ - նա գրի տ ա կ կա րդում ե ն ք հ ե տ և յա լը . «Ա յս պ ր ի ս ա կ ի ս ջո կ ա ծ ըռա ղ- ղ ա յո ւղ ի ս ա ղ ի ա յ խ ա յի ղ ա վ ա ն ո ւթ ե ա մ բ Ց ո ւս էփ ղի Տ ա կ ո բ պ ր ի ս ա կ ա լ ի պ օտ - պ ի ս ա , (ի մ ա п рИ С Я ГаЛ И ПОДПНСаЛ — երդվեցի, և ս տ ո ր ա դ ր ե ց ի ), ա պ ը ե լի И թիոն 1 7 4 7 ումն։ Ա (ս ւիըրիս ա կ ի ս ջ ո կ ա ծ ր ո տ լո ղ ա վ ա զ ա ն ս ա ա ե ա յ հ ա յի ղ ա վ ա նո ւթ եա մ բ Ь ղ ի ա զ ա ր Գ ր ի Գ ո / 1° վ փ ը ր ի ս ա կ ա , ( ի ) պ ը տ փ ի ո ա ր ս , ա պ ր ի , / , Ժ Ա թ ի վ ն 1 7 4 ? ։ Վ երսյ ջո կ ա ծ ս ո ւա ե ք ո ն ց ը ր ա թ կ ա ւս պ ո ւն Омեվ, Ե ա ը լլօ վ Ե ղ ա յւլա ր Գ ր ի դ ո ր օվ է» եր թ ո լմ ն ն ր ղ մ ն ա ցո ւցի , մ էր հ ա ւա ա օվ հ ա յո ց սա րը Ա ս ա վ ա ծա ծն ա յ եկեղե- ց ո ւմ ն , էն ե կ ե ղ ե ց ո յ ք ա հ ա ն ա յ Ր ա գ ղ ա ս ա ր Դ ո>զա րօվ ձ ե ռ ք գ ր ի , ա պ րելի Ժ1 > Ռ Է Ճ Խ Է -/// մ ։ ղա վա նոց Ա յս պ (ր )ի ս ա կ ի ս շոկ гид ա ր ա թ կ ա վ ո ւզ ի ս ո ւթ ի ե ա յ կ ա թ ո լի կ ի թ ե ա ն ՝Է վ ա ղ Մ խ ի թ ա ր ո վ պ ր ի ս ա կ ա , ի պ ո թ պ ի ո ա ,, ա պ ր ի լի Ժ Ա , Ռ Է Ճ Խ կ - ա մ » '• Г Л Л О . Փ - Л Л С . № 115. ОН. 1 . Н ч ՝ Տ 0 ( 17Г,0_ & ' ) • 2 6 Г Л Л О , ф . 3 9 5 . о н . 1. ДОП. д . 1 1 6 , л л . 4 1 2 — 4 1 5 ; д 2 3 9 5 . л л . 16— ! 8 и т . д . 2 7 Г Л Л О , ф . 394, о п . 1, д о п . д . 7 6 . л л . 23 0 — 231; 236— 237.

Ա ււտ րա /սա նք Հ ա յո ց '1'ւ,ւт ա и т ա ն ա г/(ւ/ւրր 181 Հ ա յկ ա կ ա ն ռ ա տ հ ա ո ւզ ի ֆ ո ն դ ի վւա и ա ա թ /լթ ե [/ո ւմ դ ա տ ա վ ո ր ն ե ր ի ց բ ա ց ի խ ո ս վ ո ւ մ է ն ա և ա ս ա հ ա Ո ւզ ի մ յ ո ւ ս ս լ ա շ տ ո ն յ ա ն ե ր ի ' թ ա ր դ /Ги/ ն չ ի , ւ ո ա ս ն ա պ ե տ ֊ ների, ս տ ա ր ո ս ա ա յի , րա նա ա ւդեւոի և ն ր ա նց ա նելի քներ ի մ ա ս ի ն '*։ Հ ա ա կ ա ֊ պ ե ս մ ա ն ր ա մ ա ս ն ո ր ե ն խ ո ս վ ո ւ մ I; ս ա ա ր ո ս ա ա յ ի ի ր ա վ ո ւ ն ք ն ե ր ի ո ւ պ ա ր տ ա կ ս / ֊ հ ա թ յա ն ն ե ր ի մ ա ս ի ն : Ս տ ա րոս տ ա ն պ ա ր տ ա վ ո ր Լր դա տ ա վորների հս կո ղ ո ւ­ թ յա մ բ կ ա ն ո ն ա վ ո ր կ եր/զով ժո ղ ո վ ր դ ի ց Հա վա քեք հա րկերն ու ա ա դսւնրն երր: Սա Լր Ա քա հում մ ո ւա ր ի ե ե լք ի մ ա տ յա ն ն ե ր , ո ր ո ն ց ո ւմ գ ր ա ն ց ո ւ մ Լ ր դ ա տ ա ր ա ն ի ա մ ե ն տ ե ս ա կ եքքսւ ա մ ո ւ տ ր ր : Ա ա ո ն ց դ ա տ ա վ ո ր ն ե ր ի գ ր ա վ ո ր Հ ր ա մ ա ն ի ն ր ա կոդմից կա տ ա րվա ծ ծա խ սերը Հա մա րվում Լին ա պ օրինի: Ռ ա տ հ ա Ո պ ի 1 7 4 3 թ վ ա կ ա ն ի ա ր ձ ա ն ա գ ր ո ւ թ յ ա ն ն ե ր ի ց մ ե կ ո ւ մ , ո ր ր վ ե ՚ր ա - ր ե ր ա մ Լ ն ո ր ը ն տ ի ր սսւա ր ո ս ա տ Պ ե տ ր ո ս ի ա յդ պ ա շտ ո ն ը ս տ ա ն ձն եքուն, ա ս ֊ վ ա ծ Լ , ո ր ա ո ա ն ց « . . Հ ր ա մ ա ն ի Ա ս տ ր ա խ ա ն ա յ Հ ա յ ո ց ր ա ս դ դ ա յ ո ւ ղ ի ն դ ՚.ս տ ա - վորա ցն ա նձա մ/ւ ա ն ձ ի ն ոչ/ւնչ ի /ա ր ճ ն լա ռ ի ե ր կ ի ւղ կ ր ե լո վ , որ ա ն ձ ա մ բ ա նձին / ս ա ր ճ ն ա ր ա ր ա ծ ն ի ր ա ն բ ի ս ա կ է ն կ ո ւ ք ի ն ի ի ս ա ր ճ ա ծ . 1ւ վ ռ ա ն ք ֊՚ա ր ո լ ք կ ս / ռ ա վ ա ֊ ր ո ւթ ե ա ն ն ո յն դ ի Պ ե տ ր ո ս ն ե ր կ ո ւ գ ա ֆ ա ա ր պ ա ՛,՛ի, մ ն ա մ ն ի ն չ ա մ ա դ և ը ս ս /ֆ տ ք ի ն ի կ ա ր դ ա լ դ ր ի ա ն ո ւ ա ն ե լ օ վ օ ր ա ց ո յ ց , մ ի ա ս ն !ն ա խ կ ո ւ պ ե ո ց կ ի կ ա ն ց ե ք ա ր ի ն , երկրորդ օկ /ա ա ի ն, երրորդ կ ա դ ա ր մ ի ս , չորրորդ ըոօսիսօդին, յի ն կ ե ր ո ր դ ըշա ֊ ր ա ֆ ի ' Հ ա ա ո ւ կ ֊Հ ա տ ո ւ կ ր ա թ ա յ դ ր ս տ ի 1ւ ա մ ե ն ա յ ն ի վ ՛ ս ր ի և հ ա վ ա տ ա ր ի մ ք ի ն ի ի գործս ի ւր ...»՝^ : րնա կա նա րա ր ա ա ս ջ է եկեք Հ ա յկ ա կ ա ն դ ա տ ա ր ա ն ս տ ե ղ ծվ ե լո ւց Հետ ո նաև հ ա յկ ա կ ա ն դ ա տ ա սա ա նա դ իրր ունենա լու պ ա հ ա նջը , ո ր ո վ հ ե տ և , ինչպ ես ա ս ա ցի նք, կ ա ռ ա վ ա ր ո ղ Ս ենա տ ի Հ ր ա մ ա ն ա գ ր ո վ Հ ա յե ր ր և մ յո ւս օտ ա ր եր կ ր ա ­ ցի նե ր ը ի ր ա վ ո ւն ք Լին ս տ ա ց ե լ դ ա տ ը վա րեք Հ ա մ ա ձ ա յն ի ր ե ն ց օր ե ն ք ն ե ր ի ա. Հին ս ո վ ո ր ո ւթ յո ւն ն ե ր ի : Հ ա յկ ա կ ա ն դա տ ա ր ա նի ն ա ն Հր ա ժ եշտ Լր ունենա լ օ ր ե ն ք ­ ների մ ի ընդ հա նո ւր ժ ո ղ ո վ ա ծո ւ, որւգեսզի ն ր ա ն ո վ ա ռ ա ջն ո ր դ վ եի ն դ ա տ վ ա ր ս դ ֊ ներրւ Բ ա յց ո ր ո վ հ ե տ և ա յդ պ ի ս ի օր ե նքնե ր ի ժ ո ղ ո վ ա ծ ո ւ գ ո յո ւթ յո ւն չա ն ե ր , ա ա ո րա խ ա ն ցի ներ ի ա ոա ջ ծա ռ տ նում Լ ն ո ր դ ա տ ա ս ա ա նա գի ր ք ս տ եղծելու ա ն ֊ Հր ա ժ եշտ ո ւթ յա ն ր : Ա յդ մ ա ս ի ն խ ո ս ո ւմ են ի ր ե ն ք ' «Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ր ք ի » Հ ե գ ի ֊ ն ա կ ն և ր ը , տ ա լո վ Հ ե տ և յա լ հ ի մ ն ա վ ո ր պ ա ա ձ ա ո տ ր ա ն ո ւթ 'յո ւն ը . «Ե ւ որպ Լսդի քինիցի ուղիդ վերա հա սութ իւն ի ր ս ո ա ն ց և դ ա տ ա ստ ա նա կ ա ն 4որ ծ ո ց Հ ա ր կ Լ ր ք ի ն ի / / ; ի ր ս / լ ա ր ա ն ի ն Հ ա յ ո ց դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ի ր ք , ո ր պ Լ ս դ ի ն ո ֊ վ ա լ վ ՚՚ր ի ց ի ն ա մ ե ն ե ք ե ա ն դ ա տ ա ւ ո ր ր . • ■ ք ա ն դ ի դ ա տ ա ւ ս ր ն , Բ է Պ է տ և կ ա պ ա ր ե տ լ ա եղ ևս/կ ի ց Լ օ ր ի ն ս /ց և իրս/է ա ն ց , ս ա կ ա յն ա ռ ա ն ց դ ա տ ա ս տ ա ն ա կ ա ն մ տ ա ե ն ի , ի ր ա զ ո ւ մ ս կ ա ր Լ վ ր ի ՚դ ի ի վ ա ս ն զ ի դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ի ր ք ն Լ ճ ա ն ա պ ա ր հ ա ր ք ա ն ա ֊ կս/ե, ո ր ո վ ը ն թ ա ց Օ ղ ք ն ոչ խ ո տ ո ր ի ն ի յա ջ և ի ա հ ե ա կ , և Լ դո/մրս ւր շ ո ւս ո յ, որ ւսոաջսւոըգԼ ,„ ո վ ա ր ո ւմ ն ո ւղ ղ ա թ և ա ն , ա ս տ ի ե թ Լ ո ք ս /րս /ս ց!; դ ի ր ս /լռ ւն ս ա ո ա ն ց դաա տ ս ա ա ն ա կա ն մ ս /տ ե ն ի ց, ն մ ա ն քինի ա ռն յի մ ս /ր ի , ո ր ի մ թ ի ն գիշերի շրջի ա ո ա ն ց ք ո ւ ս ո յ ճ ր ա գ ի ք»3**; Ն ո ր « Գ ա տ ա ո տ ա ն ա ղ ի ր ք » կ ա զ մ ե լ ո ւ գ ո ր ծ ը ի ր ե ն ց վ/ п и ե ն վ ե ր ց ն ո ւ մ Ա ս տ ֊ րսւիասնի բ ն ա կ ի չ ն ե ր ' Ե ղ ի ա ղ ա ր Գ ր ի դ ո ր յա ն ը , Գ ր ի դ ո ր դ ի Ս ա ֆ ա ր Կ ա մ պ ա ն յա ն ը և Օհա նի որդի Սա րդիսըւ Գ ա տ ա ստ ա նա զրրի ա մրողջ ոգուց ու բովա նդա կու­ թ յո ւն ի ց պ ա ր դ ե ր և ո ւմ Լ, րր նրա Հ ե ղ ի ն ա կ ն ե ր ը եղեք ե ն կ ր թ վ ա ծ և ա ռա ջա վ ո ր 38 Г А А О . ф . Л А С , .\\ն 4 1 5 . о п . 2 . 7 И ՛\" чР Ն ո ւյն ւոեղոէմւ 3 0 Մ ա ա Լ ն ա ղ ա ր ա ն , ձ / ա . Л * ? :ք $ 3 , « Ա ո ա ք ա ր ս ւն *, թ ո ւ ղ թ Գւ

182 А , Պոզատյա ն ւ/ աղսււքտ ա /տ ն ե ր ի տ ե ր ՚ս ն ձ ն ա / է ո ր ո ւ ք ! յ ո ւ ն ն ե ր , մ ե ծ ս եր ո ւ Հատք'ակր ա ն ր ե ն ո ւ ն ե ց ե ք դ ե պ ի դ ի ր ն ո ւ դ ի ա ո ւ ք ) յ ո ւ ն ը ։ Ա Հ ա ք է ե ի Հե չ Է п а п / ա ծ ա յ դ մ ա ս ի ն դ ա ա ա ս ա ա ն ա ֊ // / ' / >/ # Հ ո դ վ ա ծ ն ե ր ի ց մ ե կ ո ւ մ . « . . . ե ր ա ն ի թ է ա մ ե ն ե բ ե ա ն ի մ ա ն ա յ ; յ Է ի ն ո չ մ ի ա յ ն . . . դ ր ե յն , ա յլև ա մ ե ն ա յն վ ւի լի ս ո վ ւա յա կ ա ն ա ր հ ե ս տ ի ց ծ ա ն օք 1ո ւթ ի ։ն ր } ր ա ն ղ ի դ ի ֊ տ ոութիւնը ոչ Է խ ո ս ։ եքի , ա յլ յ ո յ մ դ ո վ ե /ի » Հ ]։ Ա րխ ի վ ա յի ն վւա սա ա թ զթ երից ե «Գ տ ա ա ս ա ա ն ա դ ր ք ի » հիշա տ ա կա րա նից ե ր և ո ւմ Է, որ ն ր ա հեէլքւնա կներից մ ե կ ը ' Ե ղիա զ ա ր Գրի դոր յա ն ր ե ղ ե լ Է հեն у Հ ա յկ ա կ ա ն ո ա ա հ ա ուղի ա ո ա ջի ն տ ա ր վ ա ' 17-17 [//(ա կ ա ն ի դ ա տ ա վ ո ր ն ե ր ի ց մ ե ­ կ ը ։ Ա յն ո ւ հ ե տ և ն ա դ ա տ ա վ ո ր Է ր ն ա ր վ ե / 1 7 4 8 , 1 7 4 9 , 1 7 5 2 , 1 7 5 3 , 1 7 6 5 և ՛այ, [1,Է ա կ ա ն ն ե ր ի ն ՜ * 2։ ա կ ա ր դ ա ց ա ծ և դ / ա / ս ե ր ա ն ձ ն ա վ ո ր ո ւ թ յ ա ն 1։ ե ղ ե ք ն ա և « Գ ա տ ա ս ա ա ն ա գ ր ք ի » հ ե ղ ի ն ա կ ն ե ր ի ց մ յո ս ղ ւՀ Գ րիգոր ղի Ս ա ֆ ա ր Կ տ մ ւգա ն յա ն ը , որի գր չի ն Է պ ա տ ­ կ ա ն ո ւմ ն ա և Ա ա տ ե ն ա ղ ա ր ա ն ի .V 9 8 4 0 ձ ե ո ա գ ի ր ե ր գ ա ր ա ն ը , գ ր վ ա ծ 1 7 6 6 թ վ ա ­ կ ա ն ի ն , Ա ա ո ր ա ի ւ ա ն ո ւ մ ։ 9 ՚. Կա մ պ ա ն յ ա ն ր ն ո ւ յն / գ ե ս մ ի ր ա ն ի ա ն գ ա մ լ/ն ա ր վ ե ք է Հ ա յ կ ա կ ա ն ո ա տ հ ա ա ղ ք ւ դ ա տ ա վ ո ր ։ 1 7 6 3 թ վ ա կ ա ն ի ն ն ա ե ղ ե լ Ւ, ո ա տ հ ա ո ւ ղ ք ա ոա ջին զ ա տ ա վորր ( ո տ ա հա ա ղ ի դա տ ա վորներից մեկը կ ո չվ ո ւմ էր ա ոաջին գա ա ա ւէոք։, մ յո ւ ս եր/քուսր ե/ւկրո ր ղ և ե ր ր ո ր դ ), իս/ք 1 7 6 8 թ վ ա կ ա ն ի ն ' դ ա տ ա ­ վ ո ր ն ե ր ի ց մեկր\"՛ ՛։ 1 7 6 5 թ վ ա կ ա ն ի մ ի ։/։ա ս ա ա թ դ թ ի ց տ ե ղ ե կ ա ն ո ւմ ե ն բ ա յն մ ա ­ ս ի ն , ո ր Գ . Կ ա մ սք и/ ն յ ա ն ր , հ ա յ հ ա ս ա ր ա կ ո ւ թ յ ա ն կ ո ղ մ ի ց ը ն տ ր վ ե լ է ն ե ր կ ա յ ա ­ ց ո ւց ի չ, ո ր պ ես դ ի 'օ ղ ո ւս ։ «...հ ա ս ա ր ա կ ա ց հ ա րկա վ ո ր ա թ ե տ ն », դն ա Պ եա եր- ր ա ր գ , ն ե ր կ ա յա ն ա ք ։։։ հ ա մ ա ր կ ա յս ր ո ւհ ո ւն ^ ։ Դ . Կ ա մ պ ա ն յա ն ր մ ե ծ հեդինա - կ ո ւթ յո ւն է ր վ ա յե լո ւմ ոչ թ ե ի ր ա ն ե ց վ ա ծ ր ի կ ա մ հ ա ս ա ր ա կ ա կ ա ն բ ա ր ձ ր գիրր գ ր ա վ ե լո ւ պ ա տ ճ ա ռ ո վ , ա յլ ի ր ա ն հ ա տ ա կ ա ն ը ն դ ո ւն ա կ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի շնորհիվ-՝ Հ ա վ ա ն ա ր ա ր լե ղ ա ն ե ր ի մ ա ն ա լն է եղեք ա յն հ ի մ ն ա կ ա ն ղ ո ր ծ ո ն ր , ո ր ր հտշվ]՛ ա ռ ն ե լո վ հ ա յ հ ա ս ա ր ա կ ո ւթ յա ն ը ա ռ ա ջ է քա շեք ն ր ա ն ։ Նա ոչ մ ի ա յն ր ո վ դի­ տ ե ր հ ա յե ր ե ն ո ւ ռ ո ւ ս ե ր ե ն , ա յ/ ն ա և պ ա ր ս կ ե ր ե ն : Ն ա կ ա ս ։ա ր ե ք է ն ա և պ ա րս- կ ե ր ե ն / д հ ա յ ե ր ե ն թ ա ր գ մ ա ն ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր : ՛Սրա թ ա ր գ մ ա ն ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր ի ց է Ալի քսա /ի!իի ( 6 5 6 — 6 6 1 թ թ .) հ ա յե ր ի ն տ վ ա ծ կ ե ղ ծ հ ր ո վ ա ր տ ա կ ր , որի մ ի օրինա կը գ տ ն վ ո ւմ է Վ ե ն ե ա ի կ ի Մ խ ի թ ա ր յա ն Մ ա տ ե նա զա ր ա ն ո ւյք, հ ե տ և յա լ հ ի շա տ ա կ ա ­ գ ր ո ւթ յա մ բ . «Ա յս գիր ա խ տ ի թ ա ր գ մ ա ն ե ց ի ի պ ա րսից լե գ ո լէ ի հ ա յո ց բա րբա ռ Գ ր ի գ ո ր Կ ա մ բ ա ն ե ա ն , ք ա մ ի տ ե ս ա ն 1 7 6 7 , / ա ն վ . 1 5 , ի յ Ա ժ գ ա ր խ ա ն յ»3 ’*.* ո ,, ի ս կ ա պ ե ս Գ ր ի գ ո ր Կ ա մ պ ա ն յա ն ը Ա ս տ ր ա խ ա ն ի ո ւն և ո ր հ ա յե ր ի ց չ է ր , ա յղ մ ա ս ի ն է վ կ ա յո ւմ հ /տ և յա / ւի ա ս տ ը : 1 7 6 7 թ վա /քա նի հ ո ւնվ ա ր ի ն ն ա հ ա ն գա յի ն դ ր ա ս ե ն յ ա/քբ Հ ա յ կ ա կ ա ն [ / բ ա վ ա ր ա ն ի ց ս / ա հ ա ն ջ ո ւ մ է շ ւ ո ա պ ն ե ր կ ա յ ա ց ն ե ք Ա ս ա - ր ա խ ա ն ո ւմ ա պ րող բո լո ր հ ա յե ր ի ց ո ւց ա կ ը , ա ր ն շ վ ա ծ քինի ն ր ա ն ց շա րժա կա ն և ա ն շ ա ր ժ դ ո ւ յր ի չա վ ւր , ր ն տ ս ւն ի բ ի ա ն դ ա մ ն ե ր ի //// վ ր , տ ա ն ւււն ե ց ո դ ն ե ր ի ն ը և չո ւն ե ց иգ ն ե ր ի ն ր ա ո ա ն ձ ի ն - ա ո ա նձին և ա յ/ մ ա ն ր ա մ ա ս ն ո ւթ յո ւն ն ե ր : Իրա վա ­ ր ա ն ի հ ա ն ձ ն ա ր ա ր ո ւ թ յ ա մ բ II կ ր տ ո ւ մ դ ի 1 մ ո ջ տ մ ա ՚ը կ ա զ մ ո ւ մ է պ ա հ ա ն ջ վ ո ղ ց ո ւ- 3 | Դս։տաստանшц իրր, մսան / , /•՛. I I , Հ . I I ւ « Г Л Л О , փ . Л Л С . Л * ր . 5 , 011. 2 , V 1 0 > ք '/ - ? ' Г Л А 0 , Փ- 3 0 1 , 0 4 . 1 . Д О П . Д 7 6 . л л . 2 1 6 - 2 1 0 ; 191, я . 1 3 5 7 , я . 9 5 : д . 1 6 3 3 , .1. 1 5 5 : д . 1 0 3 3 . л . 1 5 4 : д . 2 1 1 3 , л . 4 3 1 и т . Я- 11 Г А Л О . ф . Л Л С . Л г 115. о п . % ./-«/\"> 7 > И т ’ > о п . 1. «/\"<“ > Ն Н т зг>> Г Л Л О 3 9 1 . о п . 1. д . 2 9 7 6 , л л . 127. 129. И З и г . д . м Г Л Л О . ф . Л Л С . № 8 1 0 . о и . 3 , Ч. Р * թ Դ. 2 0 , 1,1.,,. з 7 , 415, оп. 2. 7 *» Р ч - 20 ( 1 7 0 з յ յ . ) , 35 Հ . Ս. Ա ն ա и յ ա ն , \"Հ ա յկ ա կ ա ն մ ա տ/.!/ ա գի սէութիւն.*, Հ. Ա , I/. 1 9 5 9 , կ 115։

Ա ս տ ր ա խ ա ն ի Հ Шյո չ/ Դ ո: տ ա ստ ա ն ա ղ ի ր ր ր 1ՏՅ у ա կը ու ն ե ր կ ա յ ա ը ն ո ւմ у ա հա ն գւս պ ես, Ն . Ա . Բ1կ1.ա ո վ ի ն : Հ ի շյա շ !է\">ցա կ ո ւմ տ ա ն չ ո ւ ն ե ց ո ղ ն ե ր ի ։ շ ա ր ք ո ւ մ ա ո ա ջ ի ն ը V*. Ս . Կ ա մ պ ա ն յ ա ն ն I ;, ո ր ի դ ի մ ա ց դ ր ր ֊ վ ա ծ Լ. « . . . տ ո ւ ն շ ա ՛ հ ի , ա ն ի կ ի ն , 3 0 տ ա ր ե կ ա ն » ' 1’ ։ Ա յ и ա հ ղ ի у պ ա ր ղ վ ա մ !։ ն ա և , ււր ն ա ծ ն վ ե լ կ 1 7 3 7 թ վ ա կ ա ն ի ն : Ժ ա մ ա ն ա կ ի ա չ ք ի ր ն կ ն ո ղ ա ն ձ ն ա վ ււր п ւք1յ п մ ւն ե ր ի ! , Է ե ղ ե լ ն ա և « Դ ա ա ա ս ֊ ա ա ն ա դ ր ք ի » հ ե ղ ի ն ա կ ն ե ր ի ց մ բ ո ս ը ՝ Ծ հա ն ի որղ ի Ս ա րգիււլւ։ Ս ա կ ա յն ն ր ա մ ա ­ ս ի ն մ ե ր ձևււրքւ տ ա կ ե ղ ա ծ տ ե ղ ե կ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ը շ ա տ ք ի չ ե ն ։ Հ ա յկ ա կ ա ն ի ր ա վ ա ­ ր ա ն ի 1 7 0 .5 թ վ ա կ ա ն ի և յ ր ի մ ա տ յ ա ն ո ւ մ հ ւ ս ն ղ ի պ ո ւ մ ե ն ք մ ի դ ր ո ւ թ յ ա ն , ո ր տ ե ղ ղա տ ա ւ}ո ր ներ ր և « . . . մ ա հ /ի հա ր կ ա վ ո ր ա թ ե ա ն ա ղ ա ղ ա վ ի հա սա րա կ ա թ ե նկ ը ն տ ր ե ա լ 0 ա ն ձ ի ն ր ն . . . » Ծ հ ա ն ի ո ր դ ի Ս ա ր ղ ւ ւի ն և % և ո ն ղ Ր ո ւ ն ի ա ՚թ յա ն ի ն ք ն ն ա ­ դ ա տ ո ւմ ե ն , ա յն ր ա ն ի հ ա մ ա ր , ո ր ն ր ա ն ք ի ր ե ն ։, հ ա ն ձ ն ա ր ա ր վ ա ծ կ ա ր և ո ր զ ո ր ֊ ծ ր կ ա ր գ ա վ ո ր ե լո ւ հ ա մ ա ր ղ ե ո և ս չե ն մ ե կ ն ե ք ('վ ե ր և », ա յււի ն ք ն ՝ Պ ե տ և ր ր ւո ր ղ ( թ ա ղյ։ ւհո ւ մ ո տ )՛՛' ։ Եղիա դա ր Գրիդ ո ր /ա ն ի, Գրի ղոր ղի Иա ֆա ր Կ ա մպ ա նյա նի և Օհա նի որդի Սարդսի կա զմ ա ծ « Գտա աստ ա ն ա դիրքը» պ ա հվում Հ Ս աո՝են ա ղա րա ն ում 7383 հ ա մ ա ր ի տ ա կ . ա յ ն ւ ս ո ո ւ ջ ա / ՚տ ն ի հ ե տ մ ի ա ս ի ն , ր ա ղ կ ա / յ ա ծ /■ 2 9 6 կ ի ց , 4 Ր Ր ' վա ծ կ գեղեցիկ և խ ոշոր րո/որա գրով՛ : «Դ ա ա ա ա ոա նա ղիրր» կ ա զմ ե լս ։ աշիոատանքր սւեեյ Լ րա վա կա ն երկա ր ժ ա ­ մ ա ն ա կ և ի ր ա վ ա ր տ ի ն կ հ ա ս ե լ / 7 6 5 թ վ ա կ ա ն ի ն ։ Իրենք՝: հ ե ղ ի ն ա կ ն ե ր ը տ ո տ ֊ չա ր ա ն ա մ դրեք ե ն , որ «Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գիրքը » կ ա զմ եցի ն «Ե րկա ր ժա մա նա կ աշի։ ս։տ ութի մ ։ կ ր ե լ ո վ և մ ե ծ ջա ն ք թ ա փ ե լո վ , ո ր պ ե ս զի «ի ւրա քա նչի ւր /՛ունք I։ կ ա ն ո ն ի ի ր ա ց ա ր ո յ ն ո ւ ր ո յ ն ե ը ս տ պ ա տ շ ա ճ ի ն ք ի ՛լ ի գ ր ե ց ե ս ։ ր և « ր ն թ և ր ց օ դ ք ն ա ս ա ն ։/ ա ա ո ա պ ա ն ա ց դ տ ււ՜՚ւի գ ե ն ղ ի ւն դ ի ր ի ւ ր ե ա ն ց !>''։ Ա մ րոզջ ((Դատ սաս,ա նա գի]։քր՛ ր ա ղ կ ա ց ա ծ I 3 մ ա ս ի ց և մի րնդա րձա կ ա ոա շա րա նի ց։ Աո աջտյ՛ա ն ա մ հեղինա կներր իւոոա մ ե ն , րնգհա նըա ս/ես ամեն .մի ե ր կ ի , և ա ա ս վ ե լ և ։։ ի ր ա վ ա ր տ ն ա կ ա ն ա շխ ա տ ո ւթ յա ն հ ա մ ա ր ա ւլսւջա ր ա նի » • Г Л Л О , ф . Л А С . .V? 1 1 5 . ՕՈ. 2 . ' Տ > У - ֊ч И ,3 ' 43, Л? По. он. 2. դոքձ 8, ” Г Л А О , ф . А Л С , Л? 810. ОН. 3, Ч*рЪ 2 , И '!՝ Վ , կետ Բ էի /Л/ * Մ ա տ են ա ղ ա ր ա ն ո էմ պ ա Հ վ ո էմ ե ն Ա սա բ ա խ ա ն ի ղէսա ա ոա ա նա ղրթ ի երկ ու ա յլ ր ն դ օ ր ի Ն ւս ֊ է ո էթ յո ւՆ ն ե ր եսէ Դ ր ա կ ի ց մ ե կ ը ( ձ ե ո . .՛.՛ 3 1 1 ? ) կ ա տ ա ր ե լ Լ Ն ո ր Ն ա խ ի է ե ա ն ի Հ ա յկ ա կ ա ն մ ա զ ի ս - ...րտ ս-ի ա տ ե ն ա դ պ ի ր Մ կ ր տ ի չ Մ ո ո ո դ յա ն ը 1 8 0 3 թ . ։ Ա յդ օ ր ի ն ա կ ը ո չն չո վ չ ի տ ա ր բ ե ր վ ո ւ մ ր ն ա - '!.'/'!/> ն ա յն դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ի ր ք ն Լ թ ե հ ո դ վ ա ծ ն ե ր ի ր ո վ ա ն դ ա կ ա թ յա մ ր ե թ ե ը ա ն տ կ ո ւ թ յա մ ը ։ ~*իշա սւա կա ւ:սէ)ւիէյ Հ ա յտ ն ի Լ /ր ս ո ն ո ս ք թ !,ր ա յդ ղ ա տ ա ս տ ա ն տ գ ի ր ը ր Մ . Մ ո ս ո ղ յա ն ի ո ր դ ի Մ ա նո ւկը ա վ ե լ Լ Օ ր վա ն դ Շ ա հ ս պ ի ղ ի ն , ի ս կ վ ե ր ք ի ն ,, 1 Տ !'7 թ վ ա կ ա ն ի ն ն վ /ւր ե , Լ Է է մ ի ա ծ ն ի Մ ա - են աղ ա րա նին ւ Մ յո ւ ս ր ն դ օ ր ի ն ա կ ա թ յո է ն ր ( ձ ե ո . .V ! ! Տ ) կ ա տ ա ր վ ա ծ Հ 1 8 0 2 թ վ ա կ ա ն ի ն , ո ր ո չ վ ո վ ո խ ո ւ - թ յա ն ն ե ր ո վ ա կ ր ճ ա տ ո ւ մ ն ե ր ո վ ։ Ա յո ը ն դ օ ր ի ն ա կ ո ւ թ յա ն վ ր ա ո ո ւ ս ա կ ա ն օ ր ե ն ք ն ե ր ի և մ ի ջ ա վ ա յր ի \"■ ղ դ ե ց ո ւ թ յա ն ր ա վ ե /ի ա կ ն հ ա յտ /: Բ ա ցի դրա նից, ա յս տ ե ղ Ա սա րա խ ա նք դա տ ա ստ ա նա գրքի հ ա մ ե մ ա տ ո ւ թ յա մ բ պ ա տ ի ժ ն ե ր ը մ ե ղ մ ա ց վ ա ծ ե ն > Մ ի յա ր ը դ ե պ ր ե ր ի հ ա մ ա ր Ա ո տ ր ա /ս ա ն ի ղա - տ ա ս ա ա ն ա դ ր ը ո վ ն ա խ ա տ ե ս վ ա ծ մ ա հ ա պ ա տ ի ժ ն ե ր ը փ ո խ ա ր ի ն վ ա ծ ե ն հ ր ա պ ա ր ա կ ա յի ն ծ .՛է ծ ո վ ու ա ը ս ո ը ո վ , Մ յ ա и կ ո ղ մ ի ց ա յ ս տ ե ղ դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ր ք ի դ ա ս ա կ ա ր գ ա յ ի ն Հ ա թ յ ա ն ը ա վ ե յ ի I. ր ա ց ա ֊ հ ա յտ վ ա ծ > Հ ա տ ա կ Հոդվա ծ Հ ձևա կերպ վա ծ, որով ա ր գ ե լվ ո ւմ Հ ա գն վա կ ա ննե ր ի ն, իշխ ա ններ ին ե. ե ր է ւ ե յի էքւս ճսէէէ ա կ ա ն ն ե ր ի ն ծ ե ծ ե / ը , ն ր ա ն էյ Հ ս ւ մ ս ւ ր ս ա հ ։ ք ա ն վ ա ծ Լ տ ո պ ա ն ը , ծ ե ծ ր ն ա խ ա տ ե ս ­ վ ա ծ Լ „ ա մ ի կ ն ե ր ի , ծ ա ս ա ն ե ր ի ե ա ն ո ւղ ղ ե լի ե ր ի տ ա ս ա ր դ ն ե ր ի հ ա մ ա ր ( կ 1 0 3 . հ . 2 0 ) , Ա յս ր ն դ - * > ր ի Ն ա կ ս էր յ է է է Ն ր Հ ի շ ա ւ ո ա կ ա ր ա ն չ ա ն ի , պ ա ր ա ն ա կ ա մ Լ ը ն դ ա մ ե ն ը 8 7 0 հ ո դ վ ա ծ , ա յս ի ն ք ն 2 0 5 /հ ո ղ վ ա ծ ո վ պ ա կ ա ս Ա ս տ ը ա խ ս ւ ն ի ՛Ի ա տ ա ս տ ա ն ա ղ ը ք ի ց , 35 Մ ա տ ե ն ա դ ա ր ա ն , ձ ե ո . .V 7 3 5 3 , ч Ա ո ա ք ս /ր ա ն *, թ ա ղ թ Դ ւ

184 Л ; Պռղոսյան ա ն հ ր ա ժ ե շտ ո ւթ յա ն մ ա ս ի ն ։ Հ ա յա ն ա մ ե ն , որ ա ո ա ջա ր ա ն ո ւմ ի ր ե ն ց Հի մ ն ա կ ա ն ն պ ա տ ա կ ն կ /դա րզել գա տ ա ս տ ա ն ա գրքի վ ե ր ա բ ե ր յա լ 4 Հա ն զա մ ա ն ք . / . Ր ՚ե ի ն չ ո ւ ի ս ի ա զ ր յ ո ւ ր ն ե ր ի ց ե. ի ն չ վ ա ղ ն ջ ա կ ա ն ս ո վ ո ր ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր ի ց ե ն Հա վա քել: 2 . Ր ՚ե ի ն չ ն կ ՛պ ա տ ճ ա ռ ը , ո ր Հ ն ո ւ մ ս տ ե ղ ծ վ ա ծ Հ ա յ կ ա կ ա ն կ ա ն ո ն ն ե ր ր ծ ա - ն ո թ չե ն ա մ բ ո ղ ջ Հ ա յ ա զ զ ի ն ե ա մ ե ն ք ր չգ ի տ ե ն ա յղ մ ա ս ի ն : 3 . Ի ՜ն չն կր պ ա ա ճ ա ս ր ս ո ւյն Գ ա ա ա ա ս ա ն ա ղիրքր զր ե լո ւ: 4 . Ինչս/ե ս պ ե տ բ կ ղ ո ր ծ ա ծ ե լ ա յս Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ի ր ք ը , կ ա մ ո ւմ վ ր ա են տ ա րա ծվում նրա օրենքները: Իրենց оղտ ա ղործ ա ծ զրա վոր ա ղբ յա բներից նրա նք Հիշա տ ա կում են Հ ա ս ­ տ ինի ա նոսի ղ տ ա ա սա ա ն ա ղիրքր: Սա կ ա յն Հու սա ին իա նո սի ղա ա ա ստ ա նտ գրր- ք ի ց ն ր ա ն ք , ի ն չ պ ե ս ի ր ե ն ք ե ն ա ս ո ւ մ , բ ա ց ե ն թ ո ղ ն ո ւ մ « . . . բ ա ղ ա մ բ ա ն ս , ո ր ք ոչ պ ա տ կ ա ն ի ն ա ո կ ա ց ո ւթ ի ւն մ1ր/>'^ և օ ղ /ո վ ո ւմ ե ն Հ ա յո ց վ ա ղ ն ջ ա կ ա ն ս ո վ ս - յ թ ն Լ ր ի ց ՝ « մ ի ա ր ա ն ( ս ո ր Հ ր ղ ա կ ց ա թ ե ա մ բ >: Հա յկ ա կ ա ն Հին օր ե ն ք ն ե ր ի բ ա ն Հ ա յա ս տ ա ն ո ւմ մ ո ռ ա ց վ ա ծ լի ն ե ր п պ ա տ ­ ճ ա ռ ը ն ր ա ն ք բ ա ց ա տ ր ո ւ մ ե ն Հ ա յ կ ա կ ա ն տ ե ր ո ւ թ յ ա ն հ. ի շ խ ա ն ո ւ թ յ ա ն ա ն կ ո ւ - մ ո վ , Հ ա յե ր ի [/ուր բա կ ա ն ե պ ա ր ս կ ա կ ա ն տ ի ր ա պ ե տ ո ւթ յա ն տ ա կ ը ն կ ն ե լո վ ե զա ր ե ր շա ր ո ւն ա կ օա ա րն երի սնշմս/ն տ ա կ լի ն ե լո վ : Р ս ա նրէսնց, թուրքա կա ն տ ի ր ա պ ե տ ո ւթ յա ն տ ա կ եղ ա ծ Հ ա յե ր ր ժա մա նա կի։ ը ն թ ա ց ք ո ւմ մ ո ռ ա ց ե լ են իր ենց Հին օրենքները, որովՀեա ե իրա վունք չեն ունեցեք իր ենց ս ե փ ա կ ա ն օր ե նք- ն ե ր ո վ ա ո տ ջ ն ո ր ղ վ ե չո ւ, ա յլ են ի յա կ ա ե ն եղ ել «ք ա ղ ա ք ա կ ա ն օրի/նա ց ն ո ց ի ն (ք1ո ւր քե ր ի ւ)», ի ս կ Պ ա ր ս կ ա ս տ ա ն ի տ ի ր ա պ ե տ ո ւ թ յա ն տ ա կ ե ղ ո ղ Հ ա յե ր ը , ՛.'//֊ տ և ե լո վ պ ա ր ս ի կ ն ե ր ի ս ո վ ո ր ո ւթ յա ն ը , ի ր ե ն ց ղա ս ։ա ւիա րութ յունլր կ ա տ ա ր ե յ ա. կա տ ա րում են բա նա վո ր , որի Հետ ևա նքով և մ ո ռ ա ցե լ են իրենց Հին զրա վոր օր ե ն ք ն ե ր ը ։ Հին օր ե նքնե ր ի մ ո ռ ա ցվ ե լո ւն ն պ ա ս տ ել կ ն ա և ա յն Հա ն գ ա մ ա ն ք ը , ո ր Հ ա յե ր ր զ ա ր ե ր շա ր ա ն ա կ գ տ ն վ ե լո վ ս ա ս ա ի կ ն ե ղ ո ւթ յա ն ա տ ա ռա ո/ա նքներիւ ՚ 1ե ջ , չ ե ն կ ա ր ո ղ ա ց ե ք զ բ ա ղ վ ե լ գ ի ա ո ւ թ յ ա մ լ , ե Հ ա զ ի վ Հ ա զ պ ա հ պ ա ն ե լ ե ն ի ՛ր ե ն ց ի ն յխ ս ւթ յո ւն ր , Հա վ ա տ ը և /ե ղ ա ն : Ա յ ն ո ւ հ ե տ և պ ա ա ա ո ա ա ն ա պ ր բ ի հ ե г/ի ն ա կ ն ե ր ր { ! * [ ա ո կ ո 1մ ե ն ռ ո ւ ս ա կ ա ն կ ա ֊ ռ ա վ ա ր ղ ւթ յա ն կ ո ղ մ ի ց ա ա ր ր ե ր ժ ա մ տ ն ա կ ն ե ր ո ւմ Հա (հրին ա ր վ ա ծ ա րա ոնու - թ յո ւնն եր ը , /ս ո ս ո ւմ Հ ա յկ ա կ ա ն ի ր ա վ ա ր ա ն Հիմնելու և , ՀեսւԱ տ րա ր, ղ ա տ ա ս - տ ա ն ա զ ի ր ք ո ւն ե ն ա լո ւ ա ն Հ ր ա ժ ե շա ո ւթ յա ն մ ա ս ի ն ։ Ը ս տ Հ ե ղ ի ն ա կ ն ե ր ի , Գ ա ա ա ս տ ա ն ա ղ ր ր ի օ ր ե ն ք ն ե ր ը ա ա ր ա ծւէե'լ/։ւ ե ն «ի վե- ր տ յ ա մ ե ն ա յ ն Հ ա յ ո ց , ո ր ո յ ե ր կ ր ա ց ի հ ր ւ ս գ ա բ ա ց ի և ի ՚ց կ » , ի \" կ ի ՛նչ վ ե ր ա բ ե ր ո ւ մ կ կ տ ա կ ա ղ ր ե ր ի ն , բ ա ր ա թ ն ե ր ի ն , սա նա ղներիւն և ա յս կ ա ր ղ ի մ յո ւս գր ո ւթ յո ւն ­ ն ե ր ի ն , ն ր ա նք, որո նբ գ ր վ ա ծ են եղել նա /սրա ն Գ ա ա ա ս տ ա ն ա գր քի Հ ա յո ց ի ր ա ­ վ ա ր ա ն ո ւմ գ ո ր ծ ա ծ ո ւթ յա ն մ ե ջ մ տ ն ե լը , կ ա մ օ տ ա ր ե ր կ ր ն ե ր ում՝ Հա մտ րւէելու են վ ա վ ե ր ա կ ա ն , ի ս կ Գ ա տ ա ս ա ա ն ա գ ր ք ի գ ո ր ծ ա ծ ո ւթ յա ն մ ե ջ մ տ ն ե լո ւց Հ ե տ ո ա յղ 1լարգիւ բ ո ւ ռ ը գ ր ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ը շ ա ր ա դ ր վ ե լո ւ ե ն Գ ա ա ա ս տ ա ն ա գ ր ք ի Հ ի մ ա ն վ ր ա ՜ Հինա յա ծ « Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ր ք ի » Հ ե ղ ի ն ա կ ն ե ր ի ձ ե ռ ք ի տ ա կ ե ղ ե լ կ Հու ուսի­ նի ա նոսր օր ե նս գի ր քը , բ ա յց նր ա նի ց գրեթ ե չեն օղ տ վ ել, ո ր ո վ Հե ա ե, ինչպ ես Հ ա յա ն ա մ ե ն , ն ր ա մ ե ջ չե ն զ ա ե լ վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն ո ւթ յա ն ը և ի ր ե ն ց ա ռ օ ր յա կ յա նքի ա յլ բն ա գա վ ա ռ ն ե ր ի ն վերա բերող ա նհրա ժեշտ Հո ղ վ ա ծն ե ր , մ ի ն չդ ե ռ զրա վա ՜ 39 Մ ա ա հնա դս/րա ն, ձ ե ո. .V 7 3 8 3 , *Աո ա շա րա ն», /հ ս ղ թ Ա:

Աստրախանի Հա յոց ԴաաաստանաղիրՀր 185 խ ա բե ն ա յն /ի Լ բ ա զ մ ա թ ի վ կ ա ն ո ն ն ե ր ո վ , ո ր ո ն ր վ եր ա բե ր ե լո վ \\ ե ր կ ր ա յի ն կ ա - ս տ վ ա ր ո ւթ յա ն ն ու զի ն վ ո ր ա կ ա ն կ ա ր գ ի ն , չե ն Հ ա մ ա պ ա տ ա ս խ ա ն ո ւմ հ ա յ ժ ո ­ ղո վ]։դ ի կ ա ց ո ւ թ յա ն ը ։ Ե վ ի ր ո ր , Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ի ր ք ը , ո ր բ ա ղ կ ա ց ա ծ կ 1 1 3 5 Հ ա լվ ա ծն ե ր ի ց , իր հ ի մ նա կ ա ն մ ա ս ո վ ա ռ ն չո ւթ յա ն չո ւն ի Հ ա ա ռ ի ն ի տ ն ռ ս ի գ ա ֊ տ տ ստ ա նա գրրի հ ե տ , ի ն չպ ի ս ի բ ե ն օրինա կ ա ռ և ա ր ի ն , վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն ո ւթ յա ն ը , ա մ п լա Ն11 ւքքյ ա ն ը , ա մ ա ս ն տ լ ա ծ ա թ յ ա ն ր , հ ա յ կ ա կ ա ն գ ա տ ա ր ա ն ի ն , դ ա տ ա ր ա ն ա ­ կ ա զ մ ո ւ թ յ ա ն ը , կ ր ո ն ա կ ա ն հ ա ր ց ե ր ի ն և կ յ տ ն ր ի ա յ լ բ ն ա գ ա վ ա ռ ն ե ր ի ն վ ե ր ա / ՚ե - բա լ հ ո դ վ ա ծ ն ե ր ը , ո ր ո ն ց թ ի վ ը հտ շվվոսէ կ հ ա ր յո ւր ն ե ր ո վ , իս կ ա յն մի ք ա ն ի տ ա ս ն յա կ հ ա լվ ա ծ ն ե ր ը , ո ր ո ն ր վ ե ր ց վ ա ծ ե ն Հ ա ս տ ի ն ի ա ն ո ս ի օրեն բ ն ե ր ի ց , ղ բ տ ն ք Էւ ո չ թ ե ս ո ս կ թ ա ր գ մ ա ն ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ե ն , ա յլ վ ե ր ա /ի ո խ վ ա ծ ե ն ե հ ա ր մ ա ­ րեցվ ա ծ Ռ ուսա ստ ա նում ա պ րող հ ա յե ր ի ո ո ցի ա լ ֊ ա ն տ ե սա կ ան և քա ղա քա կա ն պ ա յմս/Տւ ն ե ր ի ն : Ա յս պ ի ս ո վ , Հո էս ա ի նի ա նո սի օր ե ն ս գ ի ր քը ն ր ա ն ց հ ա մ ա ր հ ի մ ն ա կ ա ն ո ւմ ո ւ­ ղ ե ց ո ւ յ ց կ հ ա ն դ ի ս ա ց ե լ : Դ ա տ ա ս տ ա ն ս / դ ր բ ի ե. ռ ո ւ ս ա կ ա ն օ ր ե ն ս գ ր ք ե ր ի հ ա ­ մ ե մ ա տ ո ւթ յո ւն ի ց պ ա ր զ վ ո ւմ կ , ո ր մ ե ր հ եգ՛բնա կ ն ե ր բ բ ա շ ծ ա ն ո թ են ե ղ ե լ ռ ո ւ ­ սա կա ն օրեն բն ե ր ի ն , օգտ վել են ն ր ա նցի ց, կրել են ա յդ օրենքների և ը ն դ հ ա ն ր ա ­ պ ես ռ ո ւս ա կ ա ն մ ի ջ ա վ ա յր ի ա զ դ ե ց ո ւթ յո ւն ը : Ա ստ րտ խ ա նի դա տ ա ստ ա նա գիրքը բա ղկա ցա ծ կ 3 մա սից։ Ա ռա ջին մա սը , որբ բտ գկա ցտ ծ կ 2 3 գ լխ ի ց, իր մեջ ր ն գ գ ր կ ա մ կ 9 4 0 հոդ­ վ ա ծ ։ Պ ե տ ք կ ա ս ե լ , ո ր Ղ ա ս : ա ս տ ա ն ա գ ր ք ի հ ո դ վ ա ծ ն ե ր ի մ ա ռ 2/ շ - ր զ ե տ ե ղ վ ա ծ են ա յս մ ա ս ո ւմ և վ ե ր ա բ ե ր ո ւմ ե ն կ յա ն ք ի բ ա դ մ ա ղ ա ն բ ն ա գ ա վ ա ռ ն ե ր ի ն : Դ ա տ սուս:ա ն ա գ ր ք ի ե ր կ ր ո ր դ մ ա ս ր , ո ր ը կ ր ո ւ մ կ « Յ ա զ ա գ ս պ ա ր տ ւս լո ր ո ւ֊ թնս/ե գ տ տ տ ւո ր ա ց , դ ա տ ա ս տ ա ն ա կ ա ն պ ա շ տ օ ն է ի ց , և ա յլ դ ա տ ա ս տ ա ն ա կ ա ն կ ա ր դ ա ց » վ ե ր ն ա դ ի ր ը , բ ա ղ կ ա ց ա ծ I[ 1 5 գ լ խ ի ց , ո ր ո ն ք ի ր ե ն ց մ ե ջ ր ն դ դ ր կ ա մ ե ն 107 հ ո դ վ ա ծ : Բ ո վ ա ն դ ա կ ո ւթ յա ն տ ե ս ա կ ե տ ի ց ա յս մ ա ս ը , ի ն չս /ե ս ց ո ւյց կ տ ա ­ լիս վ ե ր ն ա դ ի ր ը , վ ե ր ա բ ե ր ո ւմ կ հ ի մ ն ա կ ա ն ո ւմ հ ա յկ ա կ ա ն դ ա տ ա ր ա ն ի կ տ ռ ա ց վա ծքին: Գ ա տ տ ս տ տ ն տ ղ բքի երրորդ մ ա ս ր , որր ի ր բ ո վ ա ն դ ա կ ո ւթ յա մ բ սերտ որեն կ ա պ վ ա ծ կ ե ր կ ր ո ր ղ մ ա ս ի հ ե տ , ծ ա վ ա լ ո վ ա մ ե ն ի ց гի ո ր բ ն կ , բ ա ղ կ ա ց ա ծ կ / • / զ/խ ից և պ ա ր ո ւն ա կ ո ւմ կ բ ն գ ա մ ե ն ը 8 8 Հ ո դ վ ա ծ : Գ սոո ա ա ո ա նա գրքի ա յս մ ա ­ սում տ ր վ ա ծ կ Հ ա յկ ա կ ա ն դ ա տ ա ր ա ն ն ե ր ո ւմ կ ի ր ա ռ վ ո ղ դ ա տ ա վ ա ր ո ւթ յա ն կ ա բ ­ ՛ա I' ն ր ա ա մ բ ո ղ ջ ը ն թ ա ց ք ը : տ ե ոտ կ ե աի ց Գա տ աս տ տ ն ա դրբի 1'բ ա վ տ ը ա ն ա կ ա ն հ տ բ ա լ՛ եբ ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր ի հո ղ վ ա ծներ ը [ս մ բ տ վ ո բ վ ա մ են ր ո տ հ ե տ և յա լ բ ա ժ ի ն ն ե ր ի . /. Քրեա կա ն իբա վա նք. 2. Ք ա ղա բա ցիա կա ն իրա վունք. 3 . Դ տ տ տ ր ս /ս տ կ ա ղ մ ո ւթ յո ւն և դ ա տ ա վ ա ր ո ւթ յո ւն : Հ ա մ ա ձ ա յն ՛հա տ ա ս ա ա ն ա դ ր բի , Ա ս ա րտ իսա ն ի Հ ա յկ ա կ ա ն ի ր ա վ ա բ ա ն /:, ի ս կ հ ե տ ա գա յո ւմ ն ա և Նոր Ն ա խ ի ջև ա նի հ ա յկ ա կ ա ն Մ ա գ ի ս տ ր ա տ ը , ի ր ե ն ի ց ն ե ր կ ա - լա ց ն ո ւմ կ Ռ ո ւս ա ս տ ա ն ի հ ա յա բ ն ա կ քա ղ ա քն երի և ն ր ա ն ց շր ջ ա կ ա յք ի հա յերի թե ղւոա ա սա ա նտ ա ա նր և թ ե ոա ոիկա նա տ ունր։ Դ ա տ ա վորներն ը ն տ ր վ ո ւմ են ‘• ւ ո յ ե ր ի կ ո ղ մ ի ց , ո ւ ն և ո ր ի / ա վ ^ ց , ա ռ ա վ ե լ տ չ բ ի բ ն կ ն ո գ բ ա ն ի մ ա ց և օ ր ե ն ս գ ե տ ք ա գ ա բ ս /ց ի ն ե ր ի ց : 1]ստ Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ր ք ի , Հ ա յկ ա կ ա ն դ ա տ ա ր ա ն ը բ ա ղ կ ա ց ա ծ \"/ե տ ք կ լի ն ի հ ե տ և յա լ պ ա շտ ո ն ն ե ր ի ց ՝ դ ա տ ա վ ո ր ն ե ր ( 3 Հ ո դ ի ), վ ե ր ա կ ա ցո ւ, ա տ ենա դպ իր, օր ի ն ա կ ո ղ , թ ա ր գ մ ա ն ի չ, ս տ տ ր ռ ս տ ա , ա տ ե ն ա ո ր ս Հ ե //ա նտ ա ռ/եա (՛հոսն I I , գ լո ւխ I , Հ ո դ վ ա ծ I , ձ ե ո . Л ՛ 7 .3 8 3 ):

186 ողո/էյա ն Դատ ա մա ա նա դբքում մ ա նրա մ ասն ա րվա ծ Հ, թ ե ովքեր կարոդ են և ովքեր շ ե ն կ ա ր ո զ լ ի ն ե լ էրս սւ ա ր ա ն ի ա շ խ տ տ ո դ ։ Խ ո ա ք ո ւ մ Հ դ ա տ ա վ ո ր ն ե ր ի , մ ե ղ ա դ ր ո ղ ՝ ների հ մ եղ ա դ ր յա լներ ի , դա տ ա վա րությա ն ը նթ ա ցքո ւմ դա տ ա խ ա ղի, պ ա տ ա ս­ խ ա ն ո ղ ի , վ կ ա յի , մ եղ ա դ ր յա լի և ւիոխ ա նորդի անելիքների, մ ա ս ի ն , թ վա րկվա ծ են նբտ նյյ իրա վունբներն ու պ ա րտ ա կա նությունները/ ա րվա ծ Հ դա տ ա կա ն պ ր ո ֊ ցեսը վարերս, կա րդր: Մեծ ահդ Հ հա տ կա ցվա ծ երդ մա նր, բերվա ծ են երդման ձևերր: Գ ա ա ա ս ա ա ն ա դ ր բո ւմ ն շվ ո ւմ Հ, որ բ ա ՛յի իր ա վ ա ր ա նիу , հ ա յե ր ն ունեին ն ա և մ ե կ ա ր ի ? դ ա տ ա կ ա ն ա տ յա ն , որր կ ա դ մ վ տ ծ Լր 0 հ ո գ ո ւց / 0 հոդ/ույ բ ա ղ ֊ կ ա ց ա ծ ա յս քոորհուրդր, ո ր ի ա նդա մներ/? ր ն ա ր վ ա մ Հին բ ն ա կ չո ւթ յա ն ա մ ե ն ա ֊ պ ա տ վ ա վ ո ր , ա յս ի ն ք ն ' ւս/ւա վե/ ո ւն և ո ր և օ ր ե ն ս դ ե տ մ ա բ ղ կ ա ն ց ի ց , կ տ ա ա րում Հ ր ո ր ո շ ա п т մ ո վ Գ ե ր ա գ ո ւ յն դ ա տ ա ր ա ն ի ղ ե ր : Ե թ ե մ ե կ ն ո ւ մ ե կ ը դ ժ գ ո հ Հր մ ն ո ւմ հ ա յկ ա կ ա ն ի ր ա վ ա ր ա ն ի վձ/էից, ա սրս ն ա կ ա ր ո ղ Հր դ ի մ ե լ 0 ֊ի խ ո ր հ ր դ ի ն , ո ր բ վ ւա ս տ ո ր ե ն հ ա ն դ ի ս ա ՛հում Հ ր հ ա յկ ա կ ա ն բ ա ր ձ ր ա գ ո ւ յն դ ա տ ա կ ա ն ա տ յա ն՝. Վ երջինս ի ր ա վ ո ւն ր ո ւն ե ր /՛եկ ա ն ե լո ւ ի ր ա վ ա ր ա ն ի վ ճ ի ռ ը : Իսկ ե թ ե բողոքա րկու/ կոդմր դժգոհ Հբ մնում նա և 0-ի խ որհրդի վ ճոից, մի բա ն, որ շա տ հա զվա - գ յո ւ տ կ ա ր ո ղ Հ ր и/ ա ա ա հ ե / , ա պ ա ի ր ա վ ո ւ ն ք ա ն ե ր դ ի մ ե / ո ւ Ն ա հ ա ն գ ա յ ի ն գ ա ս /ա - բ ա ն , որ ն ա ր դ ե ն հ ա յկ ա կ ա ն ի/ւա վա րա նքւ ս ա հմ ա ն ն ե ր ի ց դ ա ր ս Հր դւոնվումւ Ս ա կ ա յն հ ա յկ ա կ ա ն դ ա տ ա ր ա ն ի դ եր ն ու ն շա ն ա կ ո ւթ յա ն ր բ ա ր ձ ր պ ա հելու մ տ ա հ ո գ ո ւթ յա մ բ ' Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ր ք ո ւմ ա ս վ ա ծ Հ, որ եթե Ն ա հ ա ն գա յի ն դ ա տ ա ­ ր ա ն ր ուժի մ ե ջ թ ո ղ ն ե ր 0 - ի խ ո ր հ ր դ ի ո ր ո շո ւմ //, ա պ ա հ ա յցվ ո ր // խ ո ր հ ր դ ի ա ն­ դ ա մ ն ե ր ի ն վք/րա վ//ր ե /ո ւ, ն ր ա ն յ վ ճ ի ռ ը ս խ ա լ հ ա մ ա ր ե լո ւ հ ա մ ա ր պ ա ր տ ա վ ո ր Հ ր ն ր ա ն ց ի ց յո ւ ր ս /ք ա ն չ / ա ր ի ն ւքճ/սրել 1 0 0 ռ ո ւ բ լ ի ( ւո յ/ւք ն ք ն ООО ո /ւ /բ մ ՛ ) , ՚Դ ա հ ռ ե լ ի ղ /ւ ւ մ ա ր : Պ ա ր դ Հ . //ր ն մ ա ն / դ ա յ մ ա ն ն ե ր ո ւ մ , մ տ ն ա /ք ա ն // բ ն ա կ չ ո ւ թ յա ն ս տ ո ր ի ն խ ա վ ե ր ի ց , հ ա զ ի վ թ և ո ր և Հ մ ե կ ր հ ա մ ա ր ձ ա կ վ ե ր ղ ի մ ե / Ն ա հ ա ն գա յի ն դա տ արանին: Մ յուս կ ո դ մ ի ց հ ա յկա կա ն դա տ ա րա նի գերն ու նշա նա կութ յունը բա րձբու- ն ո /մ Հր նաև նրա նով, որ ա ոա նց նրա քննո ւթ յա ն, հա յերից ոչ ոք իրա վունք չու- ն ե բ դ ո ր ծր ա ն մ ի ջ ա պ ե ս հ ա ն ձ ն ե լո ւ Ն ա հ ա ն գ ա յի ն դ ա տ ա ր ա ն , հ ա կ ա ո ա կ գե/գքոււՏ կ ա յա ց վ ա ծ վ ճ ի ռ ը հ ա մ ա ր վ ո ւ մ Հ// ա ն օ ր ի ն ա կ ա ն և չ Հ ր կ ա ր ո դ ի ր ա կ ա ն ա ց վ ե ր Դ ա տ ա վորները դա ա ր վա րելու են տ ա րվա բո /ո ր օրերին, բա ցի տ ոն և Կ /՚է г/ ո կ ի օ ր ե ր ի ց ( ե ր բ ե մ ն թ ո լ յ / ա / ո բ վ ո ւ մ Հ դ ա տ վ ո / ր ե լ ն ա և կ ի ր ա կ ի օ ր ե ր ի ն ) : Դ ա ա ր , ն ա յա ծ հ ա ն գ ա մ ա ն ք ն ե ր ի ն , կ ա ր ո դ Հր տ ե գ ի ո ւ ն ե ն /и/ և դ ո ն /ի ա կ , և հրա ­ պ ա րա կա յին, բա նս/վոր ձևով, հա յերեն /եդվով: I?/ / հ ս կ ա ն ի ր ս ո քո ւն րքէն վ ե ր ա ր ե ր ո ղ հ ո ք ր /ա ծ ն ե ր ը զ ե տ ե ղ վ ա ծ ե ն Հքոքնա կ ա ֊ ն ո ւ մ Ղ ա т էո // /// ա ն ա ո ր ր ի ա ո ա ջ ի ն մ ա ս ի 1 , 2 , I I և 1 2 - ր դ դ /ո ւի ո ն ե ր ո ւմ : Այդ հ ո դ վ ա ծ ն ե ր ո ւմ մ ա ն ր ա մ ա ս ն ո ր ե ն խ ո ս վ ո ւմ Հ ս/ևա /սկա ն հ /ո ն ցա /ր /ր ծա թ յո ւն ա պ ս տ ա մ բ ո ւթ յա ն , խ ռ ո վ ո ւթ յա ն , կ եղ ծ հրովա րտ ա կ կ ա զ մ ե լո ւ, գ ր ա մ հա ա երո, ա ն ձ ի դ ե մ ո ւղղվ ա ծ հ ա ն ցա դործ ո ւթ յա ն ՝ ս պ ա ն ո ւթ յո ւն , բ ռ ն ա բ ա ր ո ւթ յո ւն , մա րմ­ ն ա կ ա ն վ ն ա ս վ ա ծ ք ... գ ո ւյք ի հ ա /ի շ տ ա կ ո ւթ յա ն ՝ ա վ ա զ ա կ ո ւթ յա ն , գողութ յա ն մ ա ս ի ն : Ա ռ ա ն ձ ի ն դ / խ ս վ ա ր վ ա ծ Հ պ ա / ո ժ ա ս ի ո տ ե մ ը , ո ր ն ա չ ք ի Հ ը ն կ ն ո ւ մ ի/1 դ ա ժ ա ն ո ւթ յա մ բ , ա յս ա ռ ո ւմ ո վ խ ի ս տ տ ա ր բե ր վ ե ր /// հ ա յկ ա կ ա ն հին (Մ խ իթ ա ր Դ ոշի, Սմ/ч и т Ս պ ա ր ա պ ետ ի ) դ ա տ ա ս ա տ ն ա դ բք ե ր ի ց: Դ ա տ ա ստ ա նա գրքում պ ա տ ի ժ ր ս ա հ մ ա ն վ ա ծ Հ ո ր պ ե ս օ ր ի ն ա վ ո ր տ ա ն ջ ա ն ք , ա ր դ ա ր վյ/ի/ժ ս /ռ ա թ յ\" ^ ՛ ո : ո ւքա ծ ա / / ա ծ ո և դ ա տ ա վ ո ր ն ե ր ի կ ո դ մ ի ց , հ ա ն ց ա ն /քն ե ր և ա ն կ ա ր գ ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր կ ա տ ա ր ո ղ ն ե ր ի ն . Հ ո ր ո վ ւ/չ մ ի ա յ ն չ ա ր ա գ ո ր ծ ք ր ո տ դ ո ր ծ ո ց ի ւ բ ե ա ն ց ա ո ն ո ւ ն հ“' ՜

ա նի Հ ա յոչ/ ԳաшшшггшЬшг^քրրր 1Տ7 է ո ա ց ո ւ մ ն , ա յ լ և ա ե սեոէք ղ ն ո յ ն ն ա յ լ ո ց ' ծ ն ա ն ի ց ի ե ր կ ի : / / ի ս ի ր տ ս ն ո ց ի ն ,քա ս ն Հեւլա նա քոյ ն ույին ի ա յն պ ի ս ի ա ն օ ր է ն ա ր ա ր ո ղ ո ւթ ե ն է » (Մ ա ս ն I, ղ լո ւխ 1 2 , Հոդվա ծ 1 ): Ի նչպ ես տ ես ն ո ւմ 1ն բ Հա չվի Է տ ոնվա ծ պ ա ա մի նա և ղ ա սա ի ա րա կ - չու կա ն կ ո ղ մ ը : Տ ր վ ա ծ հն պ ա տ ժի ձև երը, որոնր թ վ ո վ յո թ ն հ ն ' տ ա ղ ա նր, ծ հ ծ , հ ր ա պ ա ­ ր ա կ ա յի ն ի ս ա յտ ա ո ա կ ո ւ թ յա ն , ա ր ո ս ը , ա նգ:սմււ/>>:ս տ ո է թ յս լն , ր ա ն ա - ղ ն ղ ւս ն , մ ա - '.տ պ ա ս ։ի ժ ։ Դ ա տ ա ս տ ա ն ս /դ ր բ ի Հ ա մ ա ձ ա յն (մ ա ս ն I . ///. 1 2 , հ ո դ վ ա ծ 2 9 ) բ ա ֊ ց ա ս ո ւթ յա մ բ պ ա տ ա հ մ ա մ բ ա հ ղի ո ւն ե ց ա ծ դ ե պ ք ե ր ի , մ յո ւս բ ո /ս բ դ ե պ ք ե ր ո ւմ ս պ ա նողին պ ե տ բ Է սպ ա նեք (Մ ա ս ն I, ղ/. 1 2 , հո ղ վ ա ծ 4 5 ) ։ Մ ա հա պ ա տ իժ Է ս ա հ մ ա ն վ ա ծ ա պ ս տ ա մ բո ւթ յա ն , խ ռ ո վ ո ւթ յա ն , ա վա ղուկս։թ յա ն , բ ո ն /ս բ ա րու­ թ յա ն և նմ ա ն ա յ/ հ ա ն ցա ն քն ե ր ի Հա մ ա ր (Ս ա ս ն ! , ղ ,. 1 2 , հ ո ղ վ ա ծն ե ր 4 7 — 4 9 , 5 2 , 6 3 — 6 4 , 6 Տ — 7 1 , 1 0 2 , 1 0 5 — 1 0 6 հ ա յ լ ն , II ա ս ն 1 , ղ լ . 2 3 , Հ ո դ վ ա ծ ն ! քէ 27, 72): Ը ս տ « Դ ա տ ա ս տ ա ն ա ղ բ ոի» մ ա հ ա պ ա տ ժ ի Հ ի ն ե ն թ ա ր կ վ ո ւ մ ն ա և կ ե ղ ծ հ ր ո ­ վա րտ ա կ կ ա ղ մ ո ղ ն ե ր բ , թ ա ղ ա վ ո ր ի Հա սցեին չա րս/խ ոսողները (մ ա ս ն 1, ղ ի 1 2 , Հ՛ողվա ծ Յ Տ ) , ի ն չպ ե ս ն ա և ա յն բ ա ն տ ա ր կ յա լն ե ր ը , ո ր ո ն ր ք ս ս ր Հ ո ւմ ե ն բ ա ն տ ի ց վւա իւչեի Ա յղ մ ա ս ի ն ա ս վ ա ծ Է. «Ե թ Է բ ա ն ա ա ր կ ե ա լք ն տ ր տ ս ց ե ն /ո ո բՀ ո ւբղ ի մ Էջ ի ւ ր ե ա ն ց ... ա ո ի փ տ ի :չի լ և ղ է պ /ք ՛ց ի , ղ ի մ ի ն չև կ ա տ ա ր ո ւմ ն ա /լա ջ ա դ ր ո ւ* թ եա ն ն ո ցի ն մ ի ն ն ի ն ո ցա նէ յա յտ ն ե ս ց է ղտ ա /ս ւոբա ց, եղից ի ն ա բա րօղրն (ս ո ր ֊ Հ ր ղ ո յ ն մ ա հ ա պ ա ր տ ը , հ ա տ ց ( ւ էքյուիս ն ո ց ի ն . . . » ( Մ ա ս ն 1 , ղ լ . 1 2 , հ ո դ վ ա ծ 5 0 ) : Մ ա հա պ ա տ ի ժ Է սա Հմ ա ն վ ա ծ նա և ն ր ա ն ց Հ ա մ ա ր , աքբե ր ձեո բ կ բա ր ձ ր ա ց - ն են թ ա գա վ ո ր ա կ ա ն կ ա մ մ ա ս ն ա վ ո ր ա նձա նց ս եվ:ա կա նո ւթ յա ն ղ ե մ : \"Գ ա - տ ա ս տ ա ն ա գ ր ք ի » 1 մ ա ս ի 1 2 ֊ ր ղ ղլքսի 4 3 ֊ր ղ Հ ո ղ վ ա ծ ո ւ մ ա ս վ ա ծ Է . “ Ե թ Է ո ր հ ա - մ ա ր ձ ա կ ե ս ց ի ա ւ ե ր ե լ ղ տ յ ղ ի կ ա մ մ ա յ ր ի ո / մ ե բ , ե ղ ի ց ի, մ ա Հ ա պ ա ր ա , Հ ա տ ց ե ն հզ ո ւ ի ս ն ո ր ի ն » ։ Կ ա մ օ ե թ է ո ր յ տ ն ղ ղ ն ե ո ց ի գ ո ղ ա ն ա լ ի ա բ բ ա յ ա կ ա ն Հ ա ն բ ա ց ո ս ­ կ ի , ա ր ծ ա թ կ ա մ ա յ / Հ ր ա հ ա լ ե լ ի ք ' վ ճ ա բ ե ռ ց է բ ո լ ո ր ո վ ի ն ղ ղ ա ղ ա ց ե ա յ ն ե վ տ ս ՚է յա ն ց ա ն ա ց ն հ ա տ ց ի ղլուիս ն ո ր ի ն » ( Մ ա ս ն 1 , ղ/ . 1 2 , Հ ո ղ վ ա ծ 5 6 ) : ւ ՚ն չ պ ե ս մ յ ո ւ ս , ա յ ն պ ե ս կ լ ա ա ս ն ձ ն ա պ ե ո վ ե ր ո Հ ի շ յ ա լ գ ք ո ւ / ս ն ե ր ո ւ մ ե ր և ո ւ մ Հ նա հ Դ ա տ ա ս տ ա ն ա ղբբ ի դ ա ս ա կ ա ր գ ա յի ն կությա ն ր ։ ա ղա տ ՛հ ա յն հ ս & ց ա ն ք ի ղ ե պ ք ա մ տ ա ր բ ե ր պ ա տ ի ժ ն ե ր են ս ա հ մ ա ն վ ա ծ մ ա ր դ ո ւ հ ծ ա ո ւս /ի հ ա մ ա ր : Ա յս ս /ե ս , Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ր ք ի ա ոա ջին մ ա ս ի ե ր կ ֊ Բ \" ր ղ 4{իս ի 1 4 - ր գ Հ ո ղ վ ա ծ ո ւ մ ա ս վ ա ծ է . <Ե թ է ՛եք ի շ ի ս ե ս ց է ք ն ՚ք ի լ ղ տ ն ա ն կ ա մ պ ա տ (կ )ե ր ա ր ք ա յի ի վ եր ա տ պ ե ց ե ա լ գ ր ա մ ո լն , ւիոիոա րկելով ե ա յր ս /լե /ո վ , յո բ ժ ա մ բ ն ն ե ա լ ս տ ա գ հ ս ց ի , ո ր տ ր ա ք։ գ ա յ ն , եթ է ա յր ա ղ ա տ ի ց է տ ք ս ո բ ե ս ց ի ի 1\" Ա ղ ։ ո բ է ն , ի ս կ ե թ է ծ ա ո ս / յ ի ց է ՝ մ ա հ ո ւ մ ե ո ց ի հ ա ա մ ա մ ր դ լ խ ո յ ն » : Դ ա տ ա ս տ տ նէսղրոոէմ Հ ա ն դ ի պ ո ւմ ե ն բ Հ ո ղ վ ա ծ ի , ո ր ո վ մ ա հ ա պ ա տ ի ժ Էր ս ա հ մ ա նվ ա ծ ծ ա սա յի հ ա մ ա ր ն ո ւյն ի ս կ ա յն ղ ես/բա մ , եթ ե ն ր ա մ ս տ տ իրոջը ս պ ա ն ե լո ւ մ ի տ ք Է հ ղ ա ՛ց ե լ: Ա ո ա ջ ի ն մ ա ս ի 1 2 ֊ր ղ ղ յ(ս ի 5 2 ֊ր ղ Հ ո ղ վ ա ծ ո ւ մ ա ս ­ վ ո ւ մ Է . <'Եթկ ծ տ ա ս յ ո ր . . . ա բ ա ս ց է ի ւ ո ր Հ ա ր ղ ս ա ի ո պ ա ն ա ն ե ք գ ա է ր ի ՛ ր , յ ո ր - ժ ип) յա յտ ն ե ս ց ի ե ք ն ն ե ս :/ ա ո ո ւդ ե ս ց ի տ յր ե ց ե ա լ լի ց ի » : Դ էստ ա ոտ ա նա գրրի հ ո ղ վ ա ծն եր ի մ ե ծ ա գ ո ւյն մա սը վ ե ր ա բե ր վ ո ւմ Է ք ա ղ ս ւ֊ ք ա ց ի ա կ ա ն ի ր ՚ո վ ա ն բ ի ն , մ տ ն ե լ ո վ ն ր ա ա յ ս կ ա մ ա յ ն բ ա ղ կ ա ց ո ւ ց ի չ մ ա ս ի ՝ ս ե - ՛իա կ ա ն ա տ ի ր ս /կ ա ն , պ ա յմ ա ն ա գ ր ա յի ն , պ ա ր տ ա վ ո ր ա կ ա ն և բ ն տ տ ն ե կ ա ն ի ր ՛ս վա նքի մեջ։ Ե րկ ու ը ն դ ա ր ձ ա կ ղ) ս ւիս, ո ր ո ն ր ի ր ե ն ց մ ե ջ պ ա ր ա ն ա կ ա մ ե ն 2 1 4 հ ո ղ վ ա ծ , վ ե ր ա բե ր ո ւմ հն սա հա րի ձ և ե ր ի ն , վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն ո ւթ յա ն ը , ա ռ և տ ր ա կ ա ն ը ն կ ե ր ս ։ ֊

4 - Պւփղոսյան ք կ ո մ ե ն ե ր ի ն , ա յ ղ ը ն կ ե ր ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ը ի ա ն դ ա մ ն ե ր ի /// ո խ հ ա ր ա ր ե ր ո ւ ք կ ղ է.ն ն ե ր ի ն Ւ նրա նу մ ե կ ը մ յո ւս ի ն կ ա տ մ ա մ բ ո ւն ե ց ա ծ իրա վուն՛քներին ու պ ա ր տ ա վ ո ր ո ւթ յա ն ն ե ր ի ն ։ Ա ս վ ա ծ Է , ո ր ա ռ և տ ո ւ ր ը ա մ ե ն տ ե ս ա կ ի ր ե ր ի г/ ն ա մ ն ո ւ վ ա ճ ա ռ ո ւ մ ն Է: Տ ր վ ա ծ են ասրի ե վ ա ճ ա ռ քի բ ո /ո ր ձևերը (թ վ ո վ 7 л/ւ), վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն ո վ }յա ն կ ա ր գ ը , ա ռ և տ ր ա կ ա ն ը ն կ ե ր ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի մ ի ա վ ո ր մ ա ն ս կ ղ / ՚ա ն ք ն և ր ր , վ ա ճ ա ­ ռ ա կ ա ն ն ե ր ի և գ ն ո ր դ ն երի վւո/սա գա ր ձ կա պ ին ա ռ ն չվ ո ղ հ ա ր ց ե ր ը , ն ր ա ն ը ի ւր ա ֊ վունրներն ու պ ա րտ ա կ ա նութ յունները իրա ր Հա նգես /, մ ի խ ո ս ք ո վ հա մա րյա ա յն ա մ ենը, ի ն չ ա նհրա ժեշտ Հր վա ճա ռա կա նների շա հերը պ ա շա պ ա նելու և ա ո հ ա ր ի ն ւ/ա րկ տ ա /ո ւ հ ա մ ա ր : 'իա ա ա ս տ ա ն տ գ ր /՛ում խ ո ս վ ո ւ մ Է ա ռ և տ ր ի ա յ ն ­ պ իսի ձևի մ ա ս ի ն , ո ր ո ւմ մ ե կ ը հ ա ն գ ե ս Է գտ /ի ս որպ ես գ ր ա մ ա տ ե ր , ի ս կ մյուս/: գո րծող ութ յո ւն կ ա տ ա ր ո ղ ։ Հ ա մ ա ձ ա յն Դ ա տ ա ս տ ա նա գր քի , ղ ր ա մ ա տ երը կոչվում կ ։ ա ղ ա , ի ս կ գ ր ա մ ա գ լո ւխ ը գ ո ր ծ ա ծ ո ւթ յա ն մ ե ջ գ ն ո ղ ը ' ը ն կ ե ր : Աш и п, վ ա ծ ա ր ֊ ղյա ճյքի երկու մ ա ս ր պ ա տ կ ա ն ո ւմ Էր ա ղ ա յի ն , մ ե կ ը ' ը ն կ ե ր ո ջը : Դ ա տ ա ս տ ա ն ս /֊ գ ի ր ք ը հ ա վ ա ս ա ր ա ւ ղ ե ս պ ա շ տ պ ա ն ո ւ մ Է ր ի ն չ պ ե ս ա ղ ա յի , ա յ ն պ ե ս Էլ ը ն կ ե ր ո ջ շ ա հ ե ր ը : Ա յս պ ե ս , ե թ ե դ ր ա մ ա տ ե ր ն ո լ Է՛ն կ ե ր ր պ ա ր տ ա վ ո ր վ ո ւ մ ե ն , ո ր ս տ ս ւց - վ ա ծ ա ր դ յ ո ւ ն ք ի , / յ ՜ / . ' հ ա ս ն ի ը ն կ ե ր ո ջ ը , ի ս կ 2/ շ - ը ղ ր ա մ ա տ ի ր ո ղ ը , ա պ ա ա յ ղ ն ո ւյն ձ և ո վ պ ե տ ք Է րտշիսվ/ւ ն ա և վ ն ա ս ը : Հ ա մ ա ձ ա յն Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ր ք ի , յ ա ֊ ր ա ք ա ն չյո լր ը նկ եր ( և ը նդհա նրա պ ես յո ւր ա քա նչյո ւր վ ա ճ ա ռ ա կ ա ն ) պ ետ ք Է ունենա ր հա շվեղիրք և գր ա նցե ր ա յն տ ե ղ ա մ ե ն տ եսա կ ե լք ա. մ ո ւտ ք: Դ ա տ ա ս ֊ ա ա նա դրքի հեղինա կները, քննա ղ ա տ ելով րռլոր ն ր ա ն ց, ովքեր ղ ա նո ւմ Էին, թե ր ոլորը չէ , որ կա րող են դրել «ղ ի ր բ հ տ շ վ ո յ», կ ա մ «րա թ ս/յ ը ռ ո ւղ ն ա մ ա յ», նշել ե ն , ո ր պ ա ր տ ա դ ի ր չ է ճ ո խ ո ւ հ ա ր ո ւ ս տ լ ե զ վ ո վ գ ի ր ք ՚ 11՚ե ի ա յ լ ր ա վ ա կ ա ն է մ ի ա յն հա շիվների ճշգրիտ ղրա նցումը. «Ա ի թ է, — ղ ր ա մ են նրա նք, — ոչ է առա- ւ ե լ ւ դ ա ւ ռ ո ւ ա կ ա ն և ղ ո վ ե / ի ճ շ մ ա ր տ ո ւ թ ե տ մ ր ղ ր ե ց ե ա լ հ ա շ ի ւ ն , ո ր ո չ ո ւ ն ի / , ի *՝ւո - ռո մ ա ր ա ն ութի ւն և ի յ/է գ ռ ե հ կ ա կ ա ն , ք ա ն ղ ստ ո ւթ եա մ ր գ ր ե ց ե ա լ ր ա թ տ յ ր ռ ո ւ գ ֊ ն ա մ ա յն ...» (Մ ա ս I, ղ/. 1 4 , հողվա ծ 1 1 ): Ա ռևտ րա կա ն ղ ո ր ծա ռն ա թ յո ւն ը վեր- լա ցն ե լո ւց հետ ո դ րա մ ա տ եր ը պ ա րտ ա վոր էր ս տ ո ւգել ը նկ եր ոջ ներկ ա յա ցրա ծ հա շվեգիրքը, կա ղմե/ ընղհա նուր հա շվի հա մա ռոտ ցուցա կ երկու օրինա կից, որր կ ո չվ ո ւմ էր թ ո մ ա ր և տ ա լ մ ե կ /։ մ յո ւս ի ն ը ն կ ե ը ա գ ը ս վ հ ա ն դ ե ր ձ , ուր նշում էր կտ տ տ րվե/ու նա և ղործի հաջող ա վա րտ ի մ ա ս ի ն ։ Դ ա տ ա ստ ա նա ղրըում {սոս­ ՛իում է ն ա և ա ռ և տ ր ա կ ա ն ր ն կ ե ր ո ւ թ յա ն ն ե ր ի մ ա ս ի ն , ե ր ր մ ի ք ա ն ի ա ն ձ ն ա վ ո ­ ր ո ւթ յո ւն մ ի ա վ ո ր ո ւմ են ի ր ե ն ց ո ւն ե ց ա ծ դրա մա ղլուիսը, կ ն ք ո ւմ հ ա մ ա ձ ա յն ս ։- դիր և ղործ Ում ր ս տ ա յղ հ ա մ ա ձ ա յն ա ղրի: Նմա ն ղԱ պ քոսէ ս տ ա ցվ ա ծ եկա մուտ ը կ ա մ վ ն ա ս ր ր ուշիս վ ա մ Է ր հ ա մ ա մ ա ս ն ս ր ե ն ը ն կ ե ր ո ւ թ յ ա ն ա ն դ ա մ ն ե ր ի վ ր ա , հ ա ­ մ ա ձ ա յն նր ա նց ն ե ր դ ր ա ծ ղրա մա ղ/իսի: Ը ն կ ե ր ո ւթ յա ն յո ւր ա ք ա ն չյո ւր ա նգա մ պ ա ր տ ա վ ո ր Էր ճ շ մ ա ր տ ո ւթ յա մ բ կա սւս/րել ի ր վ րա ղ րվս/ծ պ ա ր տ ա կ ա ն ո ւթ յո ւն ­ ն ե ր ը , ի ս կ ե թ ե մ ե կ ն ա. մ ե կ ի ա ն ր տ ր ե /ս ի ղ ճ ա շ խ ա տ ա ն ք ի հ ետ և ո ւն քո վ ը ն կ ե ր ո ւ­ թ յո ւն ը վ ն ա ս վ ե ր , ա պ ա ն մ ա ն դ եպ քե ր ո ւմ վնա սր կ րելո ւ Էր մ ի ա յն զա նցա ռու ա յղ ա ն դ ա մ ը (Մ ա ս ն I , ղ լ. 1-1, հ ո ղ վ ա ծ ն ե ր 6 0 և 7 0 ) : Ե թ ե ը ն կ ե ր ո ւ թ յա ն ա ն գ ա մ ­ ն ե ր ի ց մ ե կ ը [ս ա ր ո ւ մ Է ի ր ը ն կ երն ե րիւն կ ա մ /՛ս ն վ ո ւ մ ղ ա լ ա թ յ ա ն մ ե ջ , նրա ն ա ր վ ո ւմ Է խ ի ս տ պ ա տ ի ժ (Մ ա ս I, ղ /. 1 4 , հողվա ծ 6 3 ) , ի սկ եթե ընկերութ յա ն որևէ ա ն գ ա մ ի զ ո ղ ա ի!յա ն մ ա ս ի ն ն ր ա ը ն կ ե ր ն ե ր ը ո չ մ ի ա յն ի մ ա ն ո ւմ , ա յլև զ ո ­ ղ ա ց վ ա ծ ա պ ր ա ն ք ր /՛ա ժ ա ն ո ւ մ են ի՛րար մ ե ջ , ա սրս պ ա ր զ վ ե լո ւց հ ե տ ո սլա տ ը ժ- վ ս ւ մ ե ն ր ռ լ ո ր и/ ն ղ ա մ ն ե ի ը հ ա վ ա ս ա ր ա պ ե ս ( Ա տ ս 1 , ղ / . 1 4 , հ ո ղ վ ա ծ 7 ! ) ։ Դ ա ~ տ ա սս՛ա ն ա ղրք ո լմ մ ա ն ր ա մ ա ս ն սրեն տ ր վ ա ծ են ը ն կ ե ր ո ւթ յա ն հ ա մա ձա յնս/գրեր կ ա զ մ ե լո ւ ս կ զ բ ո ւն ք ն ե ր ը , ն ր ա գ ո յո ւթ յա ն և լո ւծա ր քի պ ա յմ ա ն ն ե ր ը և ա յլն՛

Աաորախանք Հ ա յո ց Դաասոււոանաղիրրլ՛ 180 ,1)թե ո մ ա ն ք ա ն ձ ի ն ,,.— ա ս վ ա ծ է ա յն տ ե ղ ,— ա բ ա ս ց ե ն ը ն կ ե ր ութիւն ը ն դ մ ի ֊ մ հ ա ն / / Հ ա иա ա ւոմ ա մ ր դ ա շ ն ա դ ր ի , պ ա ը ա ա ւ ո ր ի ն ն ո ք ա ը ս ա դ ր ե ց ե լ ո յ գ ա շ ա ն ց ն վա րի, ա ոա նց ա մ ենա յն րա ցա ո ա թ եա ն , իսկ եթէ ոմն ի ձ ո ց ա ն է կա մ իցի ընդ,,!,մ ի ն ք ե ա ն ց դ ա շն ա ղ ր ո ւթ ե ա ն շ ւ ՚ր ժ ի , ե ա ս ն !,, ի ն չ, ոշ կա րI;» (I I ա սն I , դ /. 14. Հոդված- 0 2 ): Հ ա մ ա ձ ա յ ն Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ր ք ի , ա ո հ ա ր ա կ ա ն ը ն կ ե ր ո ւ թ յ ո ւ ն ը դ ա դ ա ր ո ւ մ /, դոյո ւթ յա ն ունենա լուց հետ ևյա լ դեպ քերում. «ա լա րա մ ա մր հա շւոյ ը ն կ և ր ա կ ֊ ց ութ եա ն, մ ա հո Աոմ ր ընկերի,ն, կորււա եա մր ըովա ն՜դա կ ը ն չ/ւց, հրա պ ա րա կա լ խ ա յա ա ռա կոՀթե ա մր ումեմն ը ն կ ե ր ի , ա սա ,,մա մը յա ր ,ա ր ս հ վ ա ր եցմ պ մ բ Ի մե ա ա ղս, և ա յ, սոյնպ իսեօք: Որպէս ընկերւսկցութիւնն, նոյնպ էս ե ընկերու- Ր ի ւն ն ... ա յս պ ի ս ի պ ա ա ճ ա ռ ա ն օ , եդե,,ի , հ ա ւա ր ա ի լ կար!, ր ա ո օ ր թ ա ց » {Մ ա ս ն I , դ լ. 1,4, հոդվա ծ 7 2 ): Ա ոա նձին դ լո վ ս ն ե ր են նվիրվա ծ ւի ո դ ը տ ոկոսով տ ա լո ւ կա րդ ո, կա նոնի, բա ր ա թ ի , սա նա դի և ա յս կա րգի տ նտ եսա կա ն մ յո ւ ս գործա րքների մա սին ւ ի ա ս ա ա թ ւ,թ ե բ կա զմերս ձևերին: Ա սվա ծ է, ո ր տ ոկոսը կա մ ի ն չպ ե ս պ ա րսիկ- նեթ ե են կ ո շ ո ւմ ' մ յս գ ա թ ը , դա շա հ ն I,, ե ր ը մեկը մ յո ւ ս ի ց գրա մ I; վ ա խ տ ո ն ո ւմ , պ ա ր տ ա վ ո ր վ ե լո վ վ ե ր ա դ ա ր ձ ն !., ա վ ե լո ւ կ ո վ , Ըստ ո ր ո ւմ սա հմա նվա ծ է, որ որպ ես կա նոն շա հ ը կա մ մ ա գա թ ը պ ետ ք է լի ն ի հ ա , ,յ ա ր ի ն կես տ ոկոս: Դա ­ տ ա ստ ա նա գրքի հեղինա կները մի շ ա ,,,, հ ո դ վ ա ծ ն ե ր ո ւմ , ա ն ,„ „ „ դ ա ո ն ա ,ո վ ա յ,; հա րցին, գրեք են. « .Թ ի ա ռցէ ա ւ ե լի րա ն դ հ ա ր քորին ա մ ս էն կ էս ա ոկոսիս. բա նգի ա ւ ե ,ի բա ն ղ հ ա բ ի ւր ի ն կ էս տ ոկոսի ա ռնողն I, մ և ծ տ գ ո յ ն ա ն օ ր է ն ո ւթ ի ւն I, ա յ ս մ մա ա ենա կա ն օրին ори ա ր գ ե /ե ց ե ա լ» (Մ ա ս ն 7 2I , / / / . , ի ն չպ ե ս , հոդվա ծ 3 4 5 6 1 4ն ա և ' ,, ,, և ա յլն ) : Մ ի շ ա ր ը հ ո դ վ ա ծ ն ե ր ո ւ մ խ ո ս վ ո ւ մ է պ ա ր տ ա պ ա ն ի և պ ա ր ա ,ա ո ի բ ո շ փ ո խ հ ա ր ա բ ե ր ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի , պ ա րտ ա գրի և գ ր ա վ գ ն ե լո ւ ձ և ե ր ի մասին: Բ՛վով 5 0 հո դվա ծ նվի ր վ ա ծ I; ծ ա ռուներ գ ն ե լո ւ և վ ա ճ ա ռ ե լո ւ կա ր գի ն: Նախ տ րվա ծ է բնորոշում ,,, թ և ովքեր են կոչվում ծ տ ա սներ, ա յնուհ ետ և նրա նց առքի և վա ճա ռքի կա ն ո ն ն ե ր ը : Մ ա ն ր ա մ ա ս ն խ ո ս վ ո ւմ է ծ ա ռ ա յի ս, ա րա ա կ ա ն ա ֊ թ յունների և ա յդ պ ա ր տ ա կա նո ւթ յունները չկա տ ա րելու, գ ե պ ր ա մ նրա ն ա րվող պ ա տ իժների մա սին: Դ ա տ ա ստ ա նա գրքով ծա ռա յի ա րժեքը սա հմա նվա ծ I; 4 0 ռուբլի, ծա ռա յո ւթ յա ն ժա մկետ ը' 7 տ ա րի: Հա մ ա ձա յն Դաս,„ „ „„ ա ն ա գրքի, ծա ֊ иա գնողը պ ա րտ ա վոր էր ա յդ մա սին կա գմև, հա մա պ ա տ ա սխ ա ն գրո ւթ յա ն, նշե,ով ա յն տ եղ ծա ռ ա յի պ ա րտ ա կա նությունները և որոշեր,վ ծա ռա յո ւթ յա ն ժ ա մ կ ե տ ը : Ծտոտ՜ն պ ե ա ր է կ ա տ ա ր ե ր տ իբո ջ պ ա հա նջները, « ...և ծա ռ,,,՝ յեսցէ նմտ զա մ են այն հտ ճոյս նորա , իսկ եթէ ոշ հնտ զտ նգեսցի ծա ռա յն հ ր ա - մանի ս,եա ռն ի ,լա յ' խ ս տ ա պ էս խ բա ո ւե ս ցի » (Մ ա ս ն I , գ ,. 1 0 , հ ո դ վ ա ծ 2 ) : Ծա ոտն պ ա րտ ա վոր էր տ իրոջը ծա ռ ա յ!, հա վա տ ա րմորեն: ե ,„„տ գ ո ւ յն պ ա տ իժ էր սա հմա նվա ծ ծա ռա յի հա մա ր, եթե նա հա մա րձա կվեր դոդա թ յուն ա նել տիրոջ ո ւ ն ե ց վ ա ծ ր ի յ յ կ ա ւք հ ր ա պ ա ր ա կ ե ր ն ր ա տ ա ն դ ա դ ա ն ի ր ն ե ր ը ( Ս ա ս ն I , դ , . Ю , հոդվա ծ 3 , 4 2 ) : Ա նգա մ ծա ռա յո ւթ յա ն սա հմա նվա ծ ժա մկետ ը ( 7 տ ա ր ի ) ա վա ր­ տ ելուց և ա դա ,ռութ յուն ձ !ռ ք ր ե բե ւա ց հետ ո է, ծ ա ռա ն իրա վունք չուներ \" ...ծա ծուկ բ անք և իրււգութիմւք տ ա նն նորին (տ իրո ջ — պ ա տ ,:!, ա յ ֊ բ ւ ց ն մ ա ն գ ե պ ք ա մ նա ենթա րկվում էր հրա պ ա րա կա յին խ սա ա գա յն ծեծի (Մ ա սն Լ 10, հոդված 20): Ծառան պետք է կա . հնա զա նդ ենթարկվեր տ ի­ րոջը, իսկ եթե հա մա րձա կվեր ձեռք բա բձ բտ ցն ե, նրա դեմ' «հրա պ ա րա կա լ ձ ա գ - կեցեա , լիցի և հա ա ցի ձեոն նորին» (Մ ա սն I , ,„ . 12, հոդվա ծ 1 07): Իրավական

1 9 0 .2». Պ ո դ ո ս յա ն տ ե ս ա կ ե տ ի ց ծ ա ո ա ն հ ա ն դ ե ս է գ ա լի ս ո ր պ ե ս ււլ լի ի ր ա վ ք ա ղ ա ք ա ց ի : Ա ռա նց- IIIիրոք Р/ ՚ւ յ լ ա վ ո ւ թ յա ն ն ա ի ր ա վ ո ձ ե ք չ ո ւ ն ե ր դ ն ե լո ւ և վ ա ճ ա ռ ե լ ո ւ ։ Գ ա ւ ո ա ս ա ա - ն ա գ ր ք ո ւմ ուղղա կի ա ս վ ա ծ Է. «Ե թԷ ծ ա ռ ա յ ուրուր կ ա մ ի դնել ե վ ա ճ ա ռ ե լ' որոր՝ ւ՚ո ի խ ն դ ր ե լ ղ հ ր ա մ ա ն ի ա ե ա ւ լ ն է ի ւ ր մ Լ , ե չ ո ր ս ա մ ս : ա ղ Է հ ր ա մ ա ն յ ա յ ն ժ ա մ կա ր/, դնեք և վ ա ճ ա ռ ե լ, ի ս կ ե թ է ո չ ա ա ց է հ ր ա մ ա ն ա է ր ն ծ ա ռ ա լի ն յա յմ ի կ ' պ ա ր ա է ը ն դ դ է մ կ ա մ ա ց տ ե ս ա ն ի ։ բ ո լ ո չ ' / 1։ ե լ ե ո չ վ ա ճ ա ռ ե լ » ( Մ ա ս ն 1 , ղ լ . 1 0 , հ ո դ վ ա ծ 3 4 ) ։ Դ ա ս ։ա ս ա ա ն ա գ ր ք ո ւ մ մ ե ն ք չե՜ս ր հ ա ն դ ի պ ո ւ մ հ ո դ վ ա ծ ի , ո ր տ ե ղ ո ր ո շ ա կ ի ո ր ե ն ա ս վ ա ծ լ ի ն ի , ///> ծ ա ս ա ն ա ռ ա ն ց տ ի ր ո ջ թ ո ւ յլ տ վ ո ւ թ յա ն ի ր ա վ ո ւ ն ր չո ւն ի ա մ ո ւս նա նա լո ւ, ս ա կ ա յն մ ի շա ր ր հ ո դ վ ա ծ ն ե ր ի ց , ո ր ո ն ցո ւմ ա յդ մ ա ս ի ն խ ո ս վ ո ւ մ I, ա ն ո ւ ղ ղ ա կ ի կ ե ր պ ո վ , կ տ ր ե / ի է դ ա լ ա յ դ ե դ ր ա կ ա ց ո լ թ յ ս ւ ն : Ա յ ս պ ե ս օ ր ի ն ա կ , ա ո ա ջ ի ն մ ա ս ի 1 0 - ր ղ ղ լ խ ի 1 0 - ր դ հ ո դ վ ա ծ ո ւ մ ա ս վ ա ծ ք;. « Ե թ է ծ ա ռ ա յ ո ւ մ ե ք ա մ ո ւ ս ն ա ն ա յ Հ ր ո ւ մ ա ն ս ս . տ ե ս ա ն ի ւ ր ռ յ ե. տ ո ն ո ւ կ ի ն ի ա ղ ա ի ւ Օ ւ ե ա ց տ ե ս ա ն , յո բ ժ ա մ ա դ ա տ ե ց ե սւլ լի ն ի ծ ա ռ ս ւ յն յ ե տ ս պ ա ս ա ւո ր ո ւ թ ե ա ն ե օ թ ն ա մ ա ցն, րնդ նմին ե կինն /ինի ա ղա տ »: Ծա ռա ն իրա վուն ր չուներ կտ ա կերս ( Մ ա սն I, ղ լ. Տ , հողվա ծ 2 ), ա ռա նց տ իրոջ հրա մ ա նի երա շխ ա վ ո ր ւինկլու (Մ ա ս ն I, գ ի 6 , հ ո դ վ ա ծ 9 ) , գ ր ա վ դնելու I* վ ե ր ց ն ե ր \" ! Հ ա մ ա ձ ա յ ն Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ր ք ի , դ ա տ ա ր ա ն ո ւ մ ո չ մ ի ա յ ն չ է ր ր ն - ղ ո լն վ ւո մ ծ ա ռ ա յի վկա յա թ յա ն ր , ա յլե ա ր գ ե լվ ո ւմ է ր նրա ն ը ն դ հ ա նր ա պ ես հ ա ն դ ե ս դ ա լ դ ա տ ա ր ա ն ս ։մ ո ր պ ե ս վ կ ա (Մ ա ս ն 111, ղ /. / 0 , հ ո ղ վ ա ծ 3 ): Տ ե ր ը , ո ր պ ե ս վւ ո խ ա ո ՛ւ լ , կ ա ր ո դ Էր էիսխ տ տ վ ի մ ո տ գ ր ա վ դ ն ե լ ի ր ծ ա ռ ա յ ի ն : Եթե վերջինս մ ա հ ա նում Էր, ծ ա ռ ա յի ա երը (ա յս ի ն ք ն ՝ վա իւա ոուն) պ ա րտ ա վոր Է ր էիսիսա տ վ ի ն վ ճ ա ր ե լ ա յ ն ր ա ն , ո ր ր ա ն ն ր ա ն ի ց վ ե ր ց ր ե լ Է ր , ի ս կ ե թ ե ծ ա ռ ա ն ւ ի ա խ չ ո ւ մ Է ր էի ո խ ա տ վ ի մ ս ո ւ ի ց , ւ ի ո խ ա ռ ո ւ ն մ ի ն չ և ծ ա ո ա ն չ հ ա ն ձ ն ե ր վ ա խ տ - пиլի ն , ի ր ա վ ո ւն ք չո ւն ե ր պ ա հ ա ն ջե լո ւ ն ր ա ն ի ց իր ս տ ա ն ա լիքը (Մ ա ս ն I , ղ լ. 1 0 , հ ո ղ վ ա ծ 4 6 ) ։ Ա ռ ա ն ց ա ի բո շ գ ի տ ո ւթ յա ն ու Հ ա մ ա ձ ա յն ո ւթ յա ն ծ ա ռ ա յի ն տ րվա ծ ւիոխ ր հ ա մ ա ր վ ո ւմ Էր ա ն օր ի ն ա կ ա ն : Ն մ ա ն դ ե պ ք ո ւմ ւիոխ սււոուն չէ ր կ ա ր ո ղ ա յն պ ա Հ ա ն ջ ե լ ծ ա ռ ա յ ի \" ւ / ՚ր ս ջ ի ց , ի ս կ ծ ո ւա ս յի (կ . է ) չ է ր կ ա ր ո դ բ ա ն տ ա ր կ ե լ ա ո ւլ, ո ր ո վ հ ե տ և ն ա , ո ր պ ե ս վ ւո խ ա ռ ո ւ « ո չ է ա ն ձ ն ի շ խ ա ն , ՛ա յլ ա յլո ց ծ ա ռ ա յ...» ( Ս ա ս ն 1 , գ / . 1 0 , ‘‘ Ա ղ վ - 4 0 , 4 1 ) : Ո րս/եսգի կ ա ն խ վ ե ր ծ ա ռ ա յի վււսխ ուսա ը, Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ի ր ք ը ի ր ա վ ո ւնք է ր տ ա լի ս սւերերին վւնա րելու հ վեր ա դ ա ր ձնելո ւ ւիա /սա ծ ծ ա ռո ւնե ր ի ն , մ ի ա ժ ա ­ մ ա ն ա կ պ ա ր տ ա վ ո ր ե ց ն ո ւմ էր բ ո լո ր ի ն * չը ն դ ո ւն ե լ և ա սրս ս ա տ ն չտ ա / ւիա /սա ծ ծ ա ռ ա յի ն . հա կ ա ս ա կ ւգա բա գյս յո ս }' գ ա ն ց ա ռ ո ւն պ ա ր տ ա վ ո ր էր վ եր ա դ ա ր ձ նել ծ ա ռ ո ւյի ն ի ր տ ի ր ո ջը կ ա մ վ ճ ա ր ե ր ն ր ա ա ր ժ ե ք ը ' 4 0 ռ ո ւբ լի ւ Հ ա մ ա ձ ա յն դ ա տ ա ս ­ տ ա ն ա գ ր ք ի օ ր ե ն ք ո վ ս ա հ մ ա ն վ ա ծ ծա ո ա յո ւ թ յա ն ժ ա մ կ ե տ ի ց ( 7 տ ա ր ի ) շուտ ծ ա ո ա ն ա ղ ա տ վ ո ւմ էր հ ե տ և յա լ դ ե պ ք ե ր ո ւմ ' ա ) Եթե ն ա պ ա ա ե ր ա ղ մ ի ժ ա մ ա ­ ն ա կ թ շն ա մ ս ւ կ ո ղ մ ի ց ղ ե ր ի է վ ե ր ց վ ե ի բ ա յց գ ե ր ո ւթ յո ւն ի ց ւիաիսել ո ւ Վ եր ա ­ դա րձել է տ իրոջ մոտ (Մ ա ս I, գ ի 10, հոդվ. 1 3): բ ) Եթե ծ ա ո ա ն ա ղ ա տ ե լ է տ ի ր ո ջը մ ա հ ի ց (Մ ա ս I , գ լ. Ю , հուր/. 17)ւ դ ) Ե թ ե ծ ա ո ա ն մ ե կ կ ա մ մ ի ք ա ն ի վ ւ ա խ ս ս ւ ա կ ա ն ղ ի ն է/ п բ ն ե ր Է բ ռ ն ե լ ու հա նձնեք քա ղա քի դ ա տ ա վորին (Մ ա ս ն I, ղլ. 1 0 , հ ո դ վ . 1 8 ): գ ) Եթե ը ն դ դ ե մ ա ր ք ա յի տ ի ր ո ջ կ ա տ ա ր ա ծ ք ր ե ա կ ա ն հ ա ն ց ա ն ք ի մ ա ս ի ն ծ էԱոան լո ւր Է տ վ ե լ (Մ ա ս ն I , գ ի 1 0 , հ ո դ վ . 3 0 ) ։ Չ ւ ւ ա յ ա ծ Դ ս ե ս ւ ա ւ ւ ա ա ն ա գ ր ք ի հ ե ղ ի ն ա կ ն ե ր /т ծ ս ա ա յ ի ն հ ա մ ա ր ո ւ մ ե ն « մ ա ր - դ ի ք մ ե ղ ա ն չսւկո ւ ն ք . ա յ ն ո ւ ա մ ե ն ա յ ն ի վ ն ր ա ն ք տ երեր/էն խ ո ր հ ո ւր դ են տ ա լի ս ա նդոէ/1 չլի ն ե լ ն ր ա ն ց ն կ ա տ մ ա մ բ , ա յլ «գ թ ո ւթ ե ա մ բ վ ա ր ե լ դ ն ո ֊

Ա ւ ւ ւ ո ր ա ք ա ւ Ն ի Հ ա յ ո ց Դ Ш т т ч ա ւ ս ն ա //ի ր բ ո 191 ШИ և ի մ ե ղ иА/ չ ի լ ն ն ա յ ա I/ ա ր դ ս / ա ր ա / ՛ и / ր խ ր ա տ ե լ ղ ն ո ս ւ ւ / և ո ւ ղ էլե յ , և ո չ ի ա մ են ա յն սրսսւա հմունս սղա լութ եա ն ն ո ց ա ս/նողորմա րա ր հա րկա նել և ա ն - գուււն ր ե ր ա ն օ ր հ ա յհ ո յե լ ...» (Մ ա ս ն 1, / / / . 2 3 , հ ո ղ վ . 8 9 ) : ‘հ ա ւոա ս ա ա ն ա ղ ի ր ք ը [ ч и п ի վ ա ր գ ե լ ո ւ մ /, ի ն ք ն ա դ ա տ ա ս տ ա ն ը , ա՛հ կ ա /и ա յ ն ք ա ն ի ց , թ ե հ ա ն ց ա վ ո ր ը ծ ա ո ա ք։ , թ ե ш ц и п п ր ա ղ ս ւ ք ա ց ք ւ : ՛է՝ա ա ա ս տ ա ն : ս գ ր ք ի Հ ե ­ ղինա կները դրա նով, ա նշա շսւ, հետ ա սլնգել են երկու նորս/սա կ. մ ի կ ող մի ց ց ա ն կ ւս ց ե / ե ն ւո վ ե /ի / <ա ր ձ ր ա ց ն ել հ ա յկ ա կ ա ն դ ա սւ ա ր ա ն ի դ ե ր ն ո ւ ն շ ա ն ա կ ա - ք էյո ւն ր , մ յո ւ ս կ ո ղ մ ի ց ա շ խ ա տ ե լ ե ն էլայ ա ն կ ա ր գ ու կ ա ն ո ն հ ա ս ւո ա ա ե լ հ ա յկ ա ­ կ ա ն գ ա գ ա ր ո ւ մ ե կ ա ն / ս ե լ վ ր ե մ ի ւ ն / / ր ս ւթ յ ա ն - ա լ ի վ ր ա ե գ ի ո ւ ն ե ց ո ղ ա ն կ ա ր - գա (!յո ւն ն ե ր ը ւ Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ի ր ք ը ի ւ ս տ ի վ ա ր գ ե լ ո ւ մ Է ն ՚ս և ի ի ք ն ա վ ա ճ ս ււ ւք ը և պ ա տ ի ժ սա հ մ ա նո ւմ , ի ն չպ ե ս ի ն ք ն ի ր ե ն վ ա ճ ա ռ ո ղ ի , ա յն պ ե ս Էլ դ ն ո ղ ի հ ա մ ա ր : Ա յղ մ ա ս ի ն հ ո ղ վ ա ծ ն ե ր ի ց մ ե կ ո ւ մ ա ս վ ա ծ Է. ՚սԵ թԷ ո ր յ ա ն ղ ղ ն ՚ւ ս ց ի վ ա ճ ա ռ ե լ ո ւ մ ե լ յ/ն ք ն ի ն ք ն ի ն ղա նձն իւր, վ ա ռ ն ո ր ո յ և ի ց Լ պ ա սւճա սա ց, ե ղ ի ց ի ա մենա յնիս ա նհա սւո ա ա և ա յն ւ ղ ի ս ի ւղ ա ւո ս ւհ մ ա ն ն վ ա ճ ա ո ե ա լն ե ղ ն ч ղ ն ի ս կ ե ր կ ո ոե ա ն ն հ ր :ո - պ ա ր ա կ ա լ ձ ա ղ կ ե ս ւ լ պ ա ա ժ ե ս ց ի ն ա ռ ա ն ց գ թ ո լթ ե :սն/> ( Ս ա ս ն I , ղ լ. 1 0 , հողվ՝. 4 8 )։ (Ընտ ա նիքի հ ա յր ը մ ի ա յն , ը ս տ Դ ա տ ա ս :ո տ նտ ղ ր քի , « ... ի պ ա ա ճա ոկ ն ե ­ ղ ս ։ թ ե ա ն հ. չ ք ա ւ ո ր ո ւ թ ե ա ն » ի ր ա վ ո ւ ն ք I; ո ւ ն ե ց ե լ վ ա ճ ա ռ ե ր ։ ։ ի ր ո ր դ ո ւ ն ո ր ւ ղ ե ս ծա ռս։ (Մ ա ս ն 1, ղլ. 10, հ ո ղ վ . 8 ) ։ Ըստ Գասւш и ш ա ն ա գրրի, եթե ծ ա ռա ն քր ի ս ՝ առնյա Լ, ս։երը նրա ն չի կ ա ր ո ղ վ ա ճ ա ռ ե լ երկրորդ ա ն գ ա մ (Ս ա ս ն I , գ լ. 1 0 , հ ռ ղ վ . 2 1 ) ։ Ծ ս ա ա յ ի ս պ ա ն ո ւ թ յ ա ն դ ե պ ք ո ւ մ , ս պ ա ն ա յ ր պ ա ր տ ա վ ո ր I; տ ի ր ո ղ ը վճարեք ծ ա ռ ա յի ա րժեքը' 4 0 ս ո ւր լի , ի ս կ ս պ ա ն ո ւթ յա ն հա մա ր պ ե տ ք Լ պ ա տ ժվի: Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գր քի մի շ ա ր ք գլսւիւներ վեր ար ե ր ո լմ /.'/ կ ա ա կ ի ն և մ ա ռ ա ն * ղ ա թ յա ն ը . ծ ն ո ղ ն ե ր ի ու ո ր դ ի ն ե ր ի ։ի ռ խ հ ա ր ա ր ե ր ո ւ թ յո ւն ն եր ի ն , ծ ն ո ղ ն ե ր ի ա ո ր դ ի ն ե ր ի , ի ն չ պ ե ս նա՛և ե ղ ր ա յր ն ե ր ի ր ա ժ ւս ն մ ա ն կ ա ր ղ ի ն : Կ ա ն ն ա և հ ո գ ա ր ա ր ֊ ձ ո լ ի և. հ ռ ղ ե ռ ր ղ ա , խ ն ա մ ա կ ա լ ի ո ւ ո ր ք ե ր ի վ ։ ո խ հ ա ր ա ր ե ր ո ւ թ յ ա ն ն ե ր ր ն ո ր մ ա վ ո ­ րող հոդվա ծներ։ Հ ա մ ա ձ ա յն Գ տ ա ռ ա տ ա ն ա ղ/ւրի, ա մ ե ն մա րղ պ ե տ ք Լ դրի կ տ ա կ , ա յղ ի ր ա ­ վունքից գ ր կ վ ա ծ և ն հ ա մ ա ր վ ո ւմ ի ծ ն և հ ա մ ր երն ա խ ո ւլե ր ը , իւելա դ ա ր ֊ նե ր ը , հ ո ր ի ց չլ<ա մ ա ն վ ա ծ ո ր դ ի ն ե ր ը , ծ տ ռ ա ն ե ր ր , 1 5 տ ա ր ի ն Ա ր ա ց ր ս /ծ ա ղ ա ֊ նևրն ա 13 տ ա րի ն չլր ա ցր ա ծ ա ղ ջիկները, գերո ւթ յա ն մեղ դ տ ն վ ո ղ ն ե ր ր , ք ր ե ա ­ կ ա ն հ ա ն ց ա գ ո ր ծ ն ե ր ը , հ ր ա պ ա ր ա կ ո ր ե ն պ ա տ ժ վ ա ծ ու խ ա յ տ ա ռ ա կ վ ա ծ ն ե ր ը : Մ ա նր ա մ ռ ո ւն տ ր վ ՚ս ծ ե ն ր ռ լ ո ր ա յն դ ե պ ք ե ր ը ( թ վ ո վ 1 4 ) , ո ր ո ն ց ա ռ կ ա յո ւ թ յո ւ ն ը իրա վունք Լ տ ա /իո ծնո ղ նե ր ի ն ժ ա ռ ա նգո ւթ յո ւնի ց ղրկելու ի ր ե նց ո ր դ ի նե ր ի ն, ինչպ եռ նա և հ ա կ ա ռ ա կ ը , ա յս ի ն ք ն ' ա յն պ ա յմ ա ն ն ե ր ը ( 1 0 կ ե տ ), որոնց ա ռ ֊ կ ՚ս յ ա թ յ ա ն դ ե պ ք ո ւ մ ո ր դ ի ն ե ր ր կ ա ր ո ղ Լ ին ժ ա ռ ա ն գ ո ւ թ յո ւ ն ի ց ղ ր կ ե / ծ ն ո ղ ն ե ր ի ն (Մ ա սն I, գ {. Տ , հողվ. 0 9 — 7 0 ), Ա նդ րա դա ռնա լով ծն ո ղ ն ե ր ի ու որդ իներ !։ ր ա ժ ւս ն մ ա ն կա րգի ու նր ա ն ց վ ՛ռքոհ ա ր տ ր ե ր Иւ թ յ ա ն ն 1 ր ի հ ա ր ց ե ր ի ն , Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ի ր ք ը ս ա հ մ ա ն ո ւ մ Լ , ո ր ‘ \" 1 ՚Ի ց ր ա ժ ա ն վ ա ծ ո ր դ ի ն դ ի տ վ ե ր ։ ։ I, ո ր ւ ղ ե ս ա ն ձ ն ի շ խ ա ն , ի ր վ ա ս տ ա կ ի լ ի ա կ ս ւ - ՚ո ։ ս ր տ ե ր ա ն ձ ն ա վ ո ր ո ւ թ յ ա ն , ս ա կ ա յ ն ն ա պ ա ր տ ա վ ո ր 1; « մ ի շ տ պ ա ա ո ւ ե լ ա յ ՚՚ր ղ հ լ ղ ծ ն օ ղ ս ի ւ ր , օ ղ ն ե / ն ո ց ա , ղ ա ր մ ա ն ե լ ղ ն ո ս ա և ի յա մ ե ն ա յն պ ա տ ա հ ­ մ ա ն ս լ ի ն ե լ օ ժ ա ն դ ա կ ծ ն օ ղ ա ց ն . . . ի ս կ ե թ է ո ք ա ն հ ն ա ղ ա ն դ ե ր և ե ս էյի . . . ա ռ ն ե - / ' \" / ը ն ղ ղ է մ ա յս մ ղ ր ե ց ե ր ւյս , ւղարսւտւ ո րի ն ղ տ տ տ ւո ր ք վրեժիոնղիր /ի ն /ц և ‘Ա ն ւ ս ր գ և չ ա յ ն պ ի ս ի ո ր ղ ո յ ն . . . » ( Մ ա ս ն I , ղ լ . 1 8 , հ ո ղ վ -

192 А . Պ ո ղ ո ս յս /ն Հ ա մ ա ձ ա յն Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ր ք ի հ ո զեւ/ի դ ի ն օ ղ /ո վ ո ւմ Լ հ ա ր ա զ ա տ որդու /»/;- ///// ա յն ի ր ա վ ո լն քն ե ր ի ց , ի ն չպ ե ս ն ա և կ ա տ ա ր ո ւմ Լ ք՛ո/որ ա յն պ ա ր տ ա կ ա ն ո ւ­ թ յունն երր, ի նչ պ ա րտ ա վոր Լ կատարեք հա րա զա տ որդ ին ի ր ծնո ղ ներ ի նկա տ ­ մ ա մ բ ( Մ ա ս ն I , զւ- 1 7 , հոզւք. 4 ): Ա ո ա ն ձ ի ն զ /ո ւի ս ն ե ր ե ն ն/քիր/ք/սծ ն շ ա ն ի ն , տ մ ո լս ն ո ւ թ յա ն ը ե ս ւմ ո լս ն ա /ո ւ - ծ ո ւթ յա ն ր : Դ ա տ ա ստ ա նա ղրրոս)' մ ա ն ր ա մ ա ս ն թ վ ա բ կ վ ա ծ են րՈքոր ա յն պ ա տ ֊ /'.տ ոնե ր ր ( թ վ ո վ 2 1 ) , ո ր ո ն ց ի ց մ ե կ ն ու մ ե կ ի ա ռ կ ա յո ւ թ յա ն դ ե պ ք ո ւ մ թ ո ւ յլա - տ ր վ ո ւմ Լր ա մ ո ւս ն ա լո ւծ ո ւթ յո ւն ը (Մ ա ս ն 1, դ լ. 2 1 . հ ո զ վ . 2 ) : Ա մ ո ւս ն ա /ո ւծ ո ։- թ յո լն ր , ե ր ե տ ե ղ ի Լր ո ւն ե ն ո ւմ ա ղ ա մ տ ր ղ ո : մ ե ղ ր ո վ , ա ս ր ս ա մ ո ւս ն ա լո ւծ ո ւթ յո ւ ֊ նիքյ հ ե տ ս պ ս ո ւ յզ ը ե օ ծ ի ա ր պ ա տ կ ա ն ո ւմ Լր կ ն ո ջ ը . ք՛ա րի ղ ր ա ն ի ց տ ղ ա մ ա ր ղ ր պ ա ր տ ա վ ո ր Լր /I/ա ր ե ց ֊ /пи/րի ա պ ր ո ւ ս տ ի մ ի ջ ո ղ ն ե ր հ ա յթ ա յթ ե լ կ ն ո ջ ը : Եթե ա մ ո ւս ն ա լո ւծ ո ւթ յո ւն // տ ե ղ ի Լր ո ւն ե ն ո ւմ կ ն ո ջ հ/Ա ձ/ցա նքի պ ա տ ճ ա ռ ո վ , ա պ ա նրա ն տ ր վ ո ւմ Լր մ ի ա յն պ ո ո ւյղ ր , կ ի ն ը զր կ վ ո ւմ Լր օժ ի տ ի ցу ա մ ո ւս նո ւ կ ո ղ մ ի ց ո ր պ ե ս ա պ ր ո ւ ս տ ի մ ք /ջո ց ն ր ա ն ա ր վ ե ք ք/ք ղ ր ա մ ի ց ե ա մ ո ւ ս ն ո ւ մ ա հ վ ա ն ի ց հ ե տ ո ժ ա ռ ա ն գ ո ւթ յո ւն ի ց ի ր ե ն հ ա ս ա ն ե /ի ք բ ա ժ ն ի ց (Ս ա ս ն I , ղ ի 2 1 , հ ո ղ վ . 3 ) ։ Հ ա յ կ ա կ ա ն ււա տ հ ա ո ւ ղ ի /‘ [ ք ի և մ ո ւ տ ք ի մ ա տ յ ա ն ն ե ր ի ց ու. ն ո ւ յ ն ֆ ո ն դ ի մյուս /իա սս/ս/թղթերից եր եում Լ , որ դա տ ա վա րությա ն ը ն թ ա ցք ո ւմ հա յ զա ա տ - վորներր ղեկա վա րվեք ու ա ռա ջնորդվել են Ա սա րա խ ա նի հ ա յո ց ղ/ս/ո/սստ ան ա ֊ գրրով։ Ա յղ մա սին են վ կ ա յո ւմ ոչ մ ի ա յն ղա տ տ րա նի պ ա շտ ոնա կա ն գր ո /թ յա ն - ն եր ր , ո ր ո նցո ւմ զա տ ա վորներր ա յս կ ա մ ս/յն վճիռը կ ա յա ցն ե լո ւ հա մ ա ր վ կ ա ­ յա կ ո չ ո ւ մ ե ն Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ի ր ր ր , ա յլ ն ա և ա ո ա ն ձ ի ն ք ա ղ ա ք ա ց ի ն ե ր ի զ ա տ ու­ րա նին ուղղա ծ քսնղբա ղրերր: Ա յղ վւա սա ա թզթերր մ ի ա ժ ա մ ա ն ա կ հա նդիսա ­ նում են ա յն ս կ զ բն ա ղ բյո ւր ն ե ր ը , ո ր ո նցո ւմ ա ոա ջին ա նգա մ հիշա տ ա կություն կ ա Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ր ք ի մ ա ս ի ն : Ա ռ ա ջի ն հ ի շ ա ա ս /կ ո ւթ յո լն բ Ասսւրաի/ւսնքւ հ ա յա յ գա տ ա ոտ ա նա գրքի մա սին վերա ր1 րում Լ 1 7 5 0 թ վա կա նին: Ռա ա հա ուղին ուղ - ղ ր վ ա ծ ն ո ւյն թ վ ա կ ա ն ի ն ո յե մ բ ե ր ի 1 ֊ի ի ր խ ն զ ր ա դ ր ո ւմ Մ կրտ շի որդի Ա ն ա ս տ ա ֊ սր դրո ւմ Լ. «Մ ե ծ ի ի ն ք ն ա յկ ա լ թւսքա յորի րոա յմա նուվբն և սա նա գի ուքա զօ- վր ն (ն կ ա տ ի ունի Կ ա ռա վա րող Ս ենա տ ի 1 7 4 0 թ վ ա կ ա ն ի սեւգա եմք՛երի 1 7 ֊ ի հ ր ա մ ա ն ա զ ի ր ր — 3>. Պ . ) հ ա ս դ ա դ ե ա լ ր ո ա ղ կ ա վ ո ւ ղ ի ք ս ո ն ա ր ա յ ր ա ր խ ն գ ր ո ւ մ ե մ սա հա պ սութ եա ցների/յրն ինշպ ես ս ա նա գի ց ե կ ա ծ ուքա զումրն հա գկա յբԼս գրա ծ ա յ հա յքրն ուրենց գա ս/ա ստ /սնա ղրովն ղ ա ղտ ոտ ա ն ա նԼն, քսնղրում եմ սա հա պ սութեա ցներիցրն մեր հա յոց ղա ս/ոուրո/քըն (գա ա ա ստ ա նա գրովհ — 3». Պ . ; ղ ա զ ա ս տ ա ն տ ե ս ե ք ...у/՛^: Ա յ„ վւա ստ ա թ ուղթ ր վ կ ա յո ւմ Լ ա յն մ ա ս ի ն , որ Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գր քի ս տ ե ղ ծ ­ մ ա ն ա շխ ա տ ա ն ք ն ե ր ը ս կ ս վ ե լ Լին ա ր ղ ե ն 1 7 5 0 թ վ ա կ ա ն ի ն և ա յղ մ ա ս ի ն տ ե ղ յա կ Լին Ա ս ա ր ա խ ա ն ի հ ա յե ր ր : Չ ն ա յա ծ ա յղ վ կ ա յո ւթ յա ն ը , մ ի ն չև 1 7 0 1 — 1 7 6 5 թ թ . եզա ծ ն յո ւթ ե ր ո ւմ մենք > ա ն ղ ի պ ո ւմ ե ն ք Դ ա ա ա ս տ ւս ն ա դ ր ք ի մ /иս ի ն մ ի ա յն ա ն ո ր ո շ հ ի շ ա տ ա կ ո ւթ յո ւն - ն ե ր : Ս ա կ ա յն 1 7 6 5 թ ւ ք ա կ ա ն ի վ / սւ ս տ ա թ գ թ եբ ո ւ մ ս / բ դ ե ն ոչ մ ի ա յ ն վ կ ա յա կ ո չ ­ վ ո ւմ Լ Դ ա տ ա ստ ա նսւդիրքր , ՚ ա յլև մ ա ա ն ա ն շվ ո ս ? Լ նր ա ա յո կ ա մ ա յն մ ա սր • գ լո ւ խ ն /ււ հ ա լվ ա ծ ը ։ Ա ,ս /զ ե ս , օ ր ի ն ա կ . Н и и/րո/խ ա ն ի բ ն ա կ ի չ Խ ռ ջա մ ս /լր , 1 7 6 5 թ /(ա կ ա ն ի ղ ե կ ՜ ա ե մ բ ե ր ի 1 6 - ի ն , գ ի մ ո ւ մ Լ ի ր ա վ /ս ր ա ն և հ ա յա ն ո ւ մ , /։// 1 7 5 7 թ վ ա կ ա ն ի հ ո կ տ ե մ ­ բ ե ր ի 2 8 - ի ն , 3 ///միս ժ ա մ ա ն ա կ ո վ 2 5 0 ռ ա ր /ի վ ա ղ Լ ա վեք ջ ո ս լա յե ց ի Ա ս տ վ ա ­ ծ ա տ ո ւր ի ն , բ ա յց զ ե ռ Հ ե տ չ ի ս տ ա ց ե լ/ Ի ր ա վ ա բ ա ն ը , հ ա շվ ի ա ռ ն ե լո վ ///յն հ ա ն ֊ էՕ Г Л А О , ф . А А С . М 115. ОП. 1. '/ործ. 2 , ք / ռ գ թ 10, 0 7 , ՏՇ:

Ա ս ա ր ա խ ա ն ի Հ ա յո ց Գ ա *ո ա ո ա ա ն ա ղ ի ր բ ը գ ա մ ա ն ք ը , որ Ա ս տ վ ա ծա տ ո ւր ը հու/հորա կա ն կ, գ ո ր ծ ը ոպ ա ր կ ո ւմ կ ա ե ղ ի Հ ո ­ գ և ո ր ա ոա ջնորւք ա ր ք ե պ ի ս կ ո պ ո ս Ս ա հ ի ս/ն пиի ն , հ ա յտ ն ե լո վ , ո ր «...է է ս տ բ ը ն ֊ ‘ա ո ։ П հ ո ն ն հ ա յ ո ւ յ ի ր ա վ ա ր ա ն ի ն ' հ ա յ ո ց գ տ ա տ ս ա ո ւ ն ա յ գ ր ր ո ջ , մ ա ս ն ա ո ա ջ ի ն , երրորդ դ րո/ս գ ր ե ց ե տ / Լ ե թ է ք ա հ ա ն ա յ , ն ա խ ա ս ա բ կ ա վ ա ք , կ ղ եր ի կ ո ս և ա յ, եկեղեցա կա ն ա նձինք սրսրա ա կտ ն ի ցեն ումհր ոչ Լ որորս։ դա տ ել զնոսա յ ի քա ղա քա կա ն ա ա հ նի , ա յլ ա ռ ա ք ե լ/։ կ ա ռա ջնորդ տ ե գ ո յն , վ ա ռ ն ա յս ո ր ի կ հ ա յո ց դ ա տ ա ստ ա նա գր քի դ օ ր ա թ ե ա մ բ ն ... հ ա յո ց ի ր ա վ ա ր ա նն կ ա ր գ ս ,վ ո ր հ ո ց ա ռ ա ֊ քել ա ո բ ե ղ պ ր օ մ է մ օ բ ի ա յ և խ ն դ ր ե լ որ ... ա ր ա ս ց ե ս ի ր ա վ ո ւն ս ... և ո ր պ ե ս ,։։ քքիձւն ե ւ լր ա կ ա ց ո ւ թ և ա ն ն հ ա յո ց ի ր ա վ ա ր ա ն ի ն ի մ ա ց ո ւ մ ն ա ա յց ե ս գ ր ո վ » * ': Հ ե տ և ա բ ա ր ն շա ն ա կ ո ւմ Հ, որ Գ տ տ ա ս տ ա ն ա դ ի ր ր ը 1 7 6 5 թ վ ա կ ա ն ի ն լիս- վին ա վ ա ր տ վ ա ծ կ և գել և ս տ ա ցա ծ ա յն ձ ե ր , ի ն չ ա յս օ ր մեր ձ ե ռ ք ի տ ա կ կ , ո ր ո վ ֊ :եա և ե ր ;՛ վ կ ա յա կ ո չ ո ղ ն ե ր ը հ ա մ ե մ ա տ ո ւմ են ր Գ տ ա ա ս տ ա ն ա ղ ր րի հ ա մ ա ս ր ռ шиит/и ա ն մ ա ս ե ր ի հ ե տ , տ ե ս ն ո ւ մ ե ն ք , ո ր [ի ս վ ի ն հ ա մ ը ն կ ն ո ւ մ ե ն ՛՝: Մ ի ա ժ ա մ ա ն ա կ ա յս ա մ ե ն ը լր ա ց ն ո ւմ ու ա ս տ ա տ ո ւմ են Դ ա տ ա ս տ ա ն ա ­ գրքի ա ռ ա ջա բա ն ո ւմ հ ե ղ ի ն ա կ ն ե ր ի ա ր տ ա հ ա յտ ա ծ ա յն մ ի տ ք ը , որ Դ ա տ ա ս տ ա ­ ն ա գ ի ր ք ը գ ր ե / ե ն « Ե ր կ ա ր '/ա մ ա ն ա կ ա շ խ ՛ս տ ո ւ թ ի ւ ն կ ր ե / ո վ . . . » ե մ ե ծ ջ.:ւնյ> քհս - փ եւով («Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ի ր ք » ա ո ա ջ ա ր ա ն , կջ Դ ) : Ո ւսս։ ի կ տ ր ո ղ ե ն ք ա ո !,ի ոո Դ ա տ ա ստ ա նա գրքի ստ եղծմա ն ա շխ ա տ ա նըներբ սկսվել են 1 7 4 7 — 1748 թ վ ա ­ կա ններին, ր ա յց ա յն կ ա տ ա ր ելա պ ե ս ա վա րտ վել կ մ ի ա յն 1 7 6 5 թ վա կա նին: Վ ե ր ո հ ի շյա լ ւի ա սա եր ը վ կ ա յո ւ մ ե ն ն ա և ա յն մ ա ս ի ն , ո ր Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ի ր ք ը եղել կ գործող օրենսգիրք, նրա նով ղեկա վա րվել են ս կ զ բ ո ւմ Ա սա րա խ ա նի, իսկ ա յ ն ո ւ հ ե տ և Ղ ղ ( ա, ր Ի ,1 Մ ո ղ ղ ո կ ի հ ա յ կ ա կ ա ն հ ա տ ո ւ կ դ ա տ ա ր ա ն ն ե ր ը , մ ի ն չ և 18 4 0 թ վ ա կ ա ն ը ™ , ի ն չ պ ե ս ն ա և ՜Նոր ֊՛ և ա խ ի ջ և ա ն ի Հ ա յ կ ա կ ս , ն մ ա գ ի ս տ ր ա տ ը սկսա ծ ի ր հ ի մ ն ա դ ր մ ա ն օ ր ի ց ՝ ա յս ի ն ք ն 1 7 8 0 թ վ ա կ ա ն ի ց , մ ի ն չ!, իր գ ո յո ւթ յա ն վերջը' 1 8 7 0 թ վ ա կ ա նը : Ա յս պ ի ս ո վ ս ո ւյն Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ի ր ք ը , ո ւն ե ն ա ր ։։/ ի ր ո ւրո ւյն .եւո տ ք րք բո ւ- թ յւււնն ո ւ ա ր ժ ե ք ը , հ ա ր ս տ ա ց ն ո ւմ Լ մ ի ջ ն ա դ ա ր յա ն հ ա յ ի ր ա վ ո ւն ք ի պ ա տ մ ո ւ ­ թ յո ւ ն ը և հ ա ն դ ի ս ա ն ա լ ո վ ի ր դ ա ր ա շ ր ջ ա ն ի օ յ ւ ց ի տ լ ֊ա ն տ ե ս ւ ս կ տ ն ո ւ ր ա դ ա բ ա ­ կա ն հ ա ր ա բե ր ո ւթ յո ւն ն ե ր ի ա ր գ ա ս ի ք , մ ի ա ժ ա մ ա ն ա կ օ գ ն ո ւմ կ ա վելի խ որը և րա գ մ ա կ սդ մ ա ն ի ո ւս ո ւմ ն ա ս ի ր ե ր ւ։. Ռ ո ւս ս ա տ ա ն ո ւմ ե ղ ա ծ հ ա յկ ա կ ա ն գ ա ղ ո ւթ ­ ների պ ա տ մ ո ւթ յո ւն ը , հ ա յ հ ա մ ա յն ք ի ն ե ր քի ն կ յա ն ք ը , գ ա ղ ո ւթ ա բն ա կ հ ա յե ր ի իրա վա կա ն դ ր ո ւթ յո ւն ր և ա յլ հ ա ր տ կ ի ց հ ա ր ցեր : Դա տ ա ս ա տ նուղի բ ը բ հ ն ա ր ա վ ո ր ո ւթ յա ն կ ը ն ձ ե ռ ո ւմ բ ա վ ա ր ա ր պ ա տ կ ե ր ա ­ ցո ւմ կ/սղմելու Հ ա ր ա վ ա յի ն Ռ ո ւս ա ս տ ա ն ի ք ա ղ ա ք ն ե ր ո ւմ բ ն ա կ ո ւթ յո ւն Ն ս ս տ ա . '/՛ա ծ հ ա յե ր ի ի ր ա վ ո ւ ն ք ն ե ր ի ու պ ա ր տ ա կ ա ն ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի , ն ր ա ն ց դ ր ւ ո դ մ ո ւն ք ի , Կանա դան խ ա վ ե ր ի տ ոկա յո ւ թ յա ն , նր ա նց իրա ր հետ ո ւնե ցա ծ ւիոիոհա բա բերու- թ յո ւն ն ե ր ի ե դ ե պ ի ոոլա ժ ո ղ ո վ ո ւր դ ն ու ռ ո ւս ա կ ա ն կ ա ռ ա վ ա ր ո ւթ յա ն ն ո ւն ե ցա ծ վ ե ր ա բե ր մ ա ն րի մ ա ս ի ն : Դ տ ւոա ստ տ նտ ղիրքր հ ն ա ր ա վ ո ր ո ւթ յա ն կ տ ա /ի ս գ ի տ ա ­ կա նորեն մ շա կելու և շա րա դրելու հ ա յ ժողովրդի ա յդ հ ա տ վա ծի ս ր ո տ մ ությո ւն ր , բ ո ս ար ա նելու նրա ս /նա եստ կա ն, ս ո ցի ա լա կ ա ն և ր ն տ ա ն եկա ն հ ա ր ա բե ր ո ւթ յո ւն ֊ \" Г Л Л О . ф . А Л С .\\2 8 1 0 . ОИ. 3 . •/\"/'*> ֊* . ք > ՚յ- -П 5 , ОП. 2 . ; ■ 6 , Բ ՚ի 10, ՝ ! Հ ա մ 1..Гա տ ի ր Г А А О ՛ , ф . Л А С . \\ а 8 1 0 . ОН. з . 4 \" Ր ծ ' ՝ ՛ И 4 ՛ 7 > 1 6 ! л ՜- Щ оп. -• պ որձ 1 0,թ ք ի 7 Л ա յ /Ъ վ Գ ա ա է ^ ա ո ա ^ ւէ ւ/դ ք ^ է 9 Մ ա սն | » ' / / •տ յ ր 3 , > ո ղ վ * Յ է Յ Հ ֊ ի թ 4՜ ՝ Л ա յք ե ի 4 1, ա : 43 П С З , т . XV * Л* 13302. Հ Տ Հ ֊Ո

Ֆ . Պ էէղո и (ա ն ներին ա ռնչվող րա դմա պ իսի մ ա թ խ նդիրն եր: Հե ահ արա ր, Դատաստանագիրքւն ունի ոչ մ ի ա յն իրա վա գիտ ա կա ն նշա ն ակ ո ւթ յա ն , ա յլ ն ա և որս տ մ ա ղի տ ա կ ան ա ր ժ ե />: Չ ն ա յա ծ ղ ր ա ն , ա յղ կ ա ր և ո ր ի ր ա վ ա ր ա ն ա կ ա ն հ ո ւշա ր ձ տ ն ր մ ի ն չև օ ր ս ու- ս ու ւքն ա ս ի ր վ ա ծ չ է : Ն ր ա մ ա ս ի ն ա ո ա ջ ի ն ա ն գ ա մ խ ո ս ե լ է ա ս ս ա ն վ ա ն ի ի ր ա վ ա - ղհ տ Ա լե ք ս ե և ը 1 8 7 0 թ վ ա կ ա ն ի ն և ղ ա ր մ ա նր Հա յա ն էղ, որ ա յղ կա ր հ ո ր հուշա ր­ ձ ա ն ը չի Հ ր ա տ ա ր ա կ վ ա ծ ո չ հ ա յե ր ե ն , ո չ !,/ ռ ո ւ ս ե ր ե ն լե զ ո ւ ն ե ր ո վ : Ա յն ո ւհ ե տ և Դ ա տ ա ս տ ա ն ա գ ր ք ի մ ա ս ի ն թ ո ո ւց /ւկ ա կ ն ա ր կ է ա ր ե / 'Լ. Բ ա ս տ ա մ յ ա ն ց ը \"Ս /ս ի ­ թ ա ր Դ ո շ ի դ ս /տ ա ս տ ա ն ա ղ ր քքի» ի ր Հ ր ա տ ա ր ա կ ո ւ թ յա ն ք 1 8 8 0 թ . ) ա ո ա շ ա ր տ ն ո ւ մ ե Ս. Շ ա Հ ա ղ ի ղ ր « Պ ա տ մ ա կ ա ն պ ա տ կ ե ր ն ե ր ի Ժ ո ղ ո վ ա ծ ո ւի մ ե ջ ( 1 0 0 8 թ . ) : Դ ա ­ տ ա ս տ ա ն ա գ ր ք ի ո ւս ո ւմ ն ա ս ի ր ո ւթ յո ւն ը , ց ա վ ո ր , դուրս է եղել ի ն չս լհ ս Բ ա ս տ ա մ ֊ յս /ն ց ի , ա յն պ ե ս Ա Օ տ Հա ղիղի ն պ ա տ ա կ ն ե ր ի ց: Հ ա յկ ա կ ա ն ՍԱՌ Մ ին իստ րն երի Ս ովետ ին ա ռ ը ն թ եր Հ ի ն ձ ե ռ ա գ ր ե ր ի ղ/սոա- հ ե տ ա ղ ո ա ա կ ա ն ի ն ո ա ի տ ա տ « Մ ա ա ե ՝նտ ղ ա ր ա ն ի » ղ ե կ ա վ ա ր ո / թ յ ա ն ր հ ա ն ձ ն ա - ր ա ր ե լ !, տ ո ղ ե ր ի ս գ ր ո գ ի ն հ ր ա տ ա ր ա կ ո ւ թ յ ա ն ո ր ս ա ր տ ա ո ե լ Ա ս տ ր ա ի / ա ն ի Հ ա յ ո ց Դ ա տ ա ստ ա ն ա գիրր ր , պ ա տ շա ճ ա ս ա մ ն ա ս ի ր ա թ յա մ ր ե ծա նոթ ա գրութ յուն- 'հերով: Հա նդիսա նա լո վ կա րհոր ներդրում միջնա դա րյա ն հա յ իրա վա ղիա ութ յա ն ս ր ս ա մ ա թ յ ա ն մ ե ջ , Դ տ տ ա ս տ ա ն ա ղ ք ր ք ը մ ի ա ժ ա մ ա ն ա կ հ ա ն դ ի ս ա ն ո ւ մ !, հ ա յ և ռուս Ժ ոգա /ա րդների դա րա վոր ր ա րեկա մ ութ յոմ /ն ա րտ ա հա յտ ող լա վա գույն Հուշա րձա նն երից մ ե կ ը , որր վա ո կերսյով ց ո ւյց Լ տ ա լիս Ռ ա սա ա ո ա նի տ իրա ­ պ ետ ությա ն տ ա կ եղա ծ հա յերի ա նհա մեմա տ րտ րվոք վիճա կր Թ ուրքիա յի հ Պ ա րսկա ստ ա ն՛ի տ /ւր ա պ ե տ ո ւթ յա ն տ ա կ ե ղ ա ծ հ ա յե ր ի Հ ա մ ե /մ տ ա ո լթ յա մ ր : Այն Ժ ա մա նա կ, երր Թ ուրքիա յի ե Պ ա րոկա ստ ա նի տ իրա պ ետ ութ յա ն տ ա կ հեծա լ հա յերը ի ր են ց ա մենս/տ ա րրա կա ն իրա վուն քների պ ա շտ պ ա ն ո ւթ յա ն ի ց ղրկվա ծ Հ ի ն , ռուսա կա ն կա ոա ւ/ա րա թյունր հա տ ուկ որոշումո վ թ ո ւյլա տ ր ո ւմ Լ գա ղթ ա կա ն հա յերին ունենա/ իրենց ոե/իա կա ն դա տ արանը ե Դ ա տ ա ստ ա ­ նա գիրքը: Փ. Г. ПОГОСЯН СУДЕБНИК АСТРАХАНСКИХ АРМЯН (Резюме) В середине XVIII века астраханскими армянами для нужд самоуп­ равляемой армянской колонии в Астрахани был создан особый судеб­ ник, в котором наш ло свое отражение юридическое положение армян­ ских поселенцев не только Астрахани, но и других городов южной Рос­ сии. В статье коротко описываются исторические условия, послужившие почвой д л я появления д ан н ого судебника, говорится о привилегиях, ире доставленных армянам Русским государством, о создании отдельного суда для армянских колонистов, а такж е об особенностях судоустройства и судопроизводства астраханских армян. На основе архивных данныч автор показывает, что данный судебник являлся действующим кодек­ сом — им руководствовались армянские суды в ряде городов южной

Ա սա րա խ ա նի Հ ա յո ց Գ ա ա ա սա ա նա /յ իրրր России (Астрахань, Н овая Нахичевань, М оздок, Кизляр). В статье дается краткое описание судебника и рассматриваются наиболее в аж ­ ные статьи, освещ аю щие внутреннюю ж изнь колонии, род занятий а р ­ мян, наличие различных сословий, имущественные отношения поселен­ цев и их взаимоотношения с государством. Я вляясь значительным п а­ мятником средневекового армянского права, судебник в то ж е время представляет собой ценный исторический документ, свидетельствующим о дружественных связях армянского и русского народов. Он со всей наглядностью показывает, что армяне России находились в несравнен՝ по лучш и х у сл ови я х , чем основная ч ас ть ар м я н с к о го н а р о д а , и з н ы в а в ­ шая под игом Турции и Персии, и, обладая правом самоуправления, име­ ли возм ож н ость в более благоприятны х условиях у ч аство вать в экон ом и ­ ческой и социальной жизни государства и разви вать свои культурные традиции. Р. О. ВОСЗНО&Ш ЬЕ ССЮ Е О Е5 А К М Е М ЕШ 1 У ф т К Л Щ М Аи ш Ш си с)и XVIIIе 81ёс1е, 1а с о !о п !е а г т ё Ш е п п е (Г А ^ г а к Ь а п сгёа ЦП со(1е 8рёс1а1 Йхап* 16Տ ՅէէՈեսէւօոտ Зи гкН ф до с!е տօտ т е т Ь г е в օէ Յստտւ <1օտ А гтёп 1еп 8 (ГаШгев у Ш ев (1ս տս(1 с!е 1а Ки$?1е. Ь ’аи1еиг <1оппе ип арег?и гарМ е с1е$ օօո(!աօոտ հւտէՕՐւզսքտ сцН е п ^ е п с к б г е т с е со(1е. II гарреИе 1է*տ рМуПе&ев с,иг 1е ^ои у егп еш еШ ատտօ ассогс1аК а и А г т ё - Шепэ. О п ау аИ Г о г т ё ип М Ь и п а! <цН пе в’о сси раК еще (№տ А г т ё Ш е п в . Ье տ\\'տէձւոօ е11а ргосёс!иге ]ис!1с1а1ге а у а 1 е т сЬ ег 1ев А г т ё Ш е п в с!’А$1га- кЬап 1еиг$ рагНсШагИёв ргоргеэ. А ГаК1е с!е$ д о п п ё е з <1օտ агс1Цуе$, Гаи - 1еиг т о п к е еще с е сос!е ё1аи еп у ^ и е и г օէ ц и с 1еэ Ш Ь ип аи х а г т ё п 1 е п 8 <1е я и е к щ е з уШ ев с!и տս(1 <1е 1а Ки$81е (А $(гакЬап, Х’оиуеПе-Л'акЬЦсИё- уэп, Мохс'.ок, К1гНаг) Б’еп 1п$р:га1еп(. II ււօււտ р г ё $ е т е се сос!е օէ э ’аг- г^1е տա №տ օ!8ստօտ ге1акуе$ հ )а У1е а П М ёп ’еиг с1е !а с о 1 о п 1 е , аих <Ш|‘с*геп»8 т ё и е г $ е х е г с ё э раг №տ А г т ё ш е п в , а и х сНуег$ё$ соисИ ёз տ օ օ 1յ - !<?տ> а и х г а р р о т ]ип՝ОДие$ с1 е$ со1оп$ 1օտ սոտ а у е с 1 е$ а и ^ е а е ! а у е с 1’Ша1 . М о п и т и Н г е т а г ф ю Ы е <1и <1гоИ а г т ё п 1 еп т ё с Н ё у а !, с е сос1е օտէ еп т ё т е էտարտ ип 1 ё ш о 1 § п а ^ е с!е$ Цепе ( Г а т Ш ё ճ€տ рориЫ Ю пБ гивэе е 1 а г т ё т е п п е . С о т ш е с е со(1е ПпсИ ^ие է^տ п е и е ш е т , 1е$ А г т ё Ш е п З с!е ^ստտւ՚է՝ յ^տ տ Յոէ (Типе 1аг§е ац 1 о п о т 1 е , рггИс1 раШ а с и у е т е Ш а 1 а у{е $0 § а 1 е е 1 ё с о п о ш к ц ш ճս р а у $ , а у а т 1 а ро$81ЫШё с!е (1 с*уе1 ор рег 1еиг8 էՐճճւէէօոտ с и Н и г е И ф у|уа1еп1 Այ ո տ с!ев сопйШюгс ф т Ы е п БирёПеигеБ а сеИез (1е 1еиге с о т р а Ш о 1 е$ տսէճտտտոէ 1е յ օ ս շ с1е 1а Р егее е 1 с!е 1а Тигди1*е.



ՀԱՏԿԱԿԱՆ ՍՍՌ ՄԻՆԻՍՏՐՆԵՐԻ ՍՈԼ՚ ԵՏԻՆ Ц М Д О б Р Մ Ա Շ ՏՈ ՑԻ ԱՆՎ.ԱՆ ՀԻՆ ՏԵՌԱԳՐԱՐԻ Ի Ն Ս ՏԻ ՏՈ Ւ Տ-«Մ Ա ՏՍ Ն Ա Գ Ա Ր Ա Ն » ՆՐե՚ԼԱՆ ԲԱՆ ԲԵՐ Մ Ա Տ Ե Ն Ա Դ Ա Ր Ա Ն Ի >902 *6 ԱՐՏԱՇԵՍ ՄԱԹե՚ԼՈՍՅԱՆ ՄՈԿԱՑ ՍԱՐԻ Ս- Դ Ե Ո ՐԴ Վ Ա Ն Ք Ի Դ Ր Չ Ո Ի թ Յ Ա Ն Կ ե Ն Տ Ր Ո Ն Ը XIV—XV ԴԱՐԷՐՈԻՄ Վ ա ս պ ա ր ա կ ա ն ի գ ր չ ո ւ թ յ ա ն կ ա ր և ո ր կ ե ն տ ր ո ն ն հ ր ի у կ Մ ո կ ա ց Ս ա ր ի //. Գ ևորգի վ ա ն ք ը , կ ա մ պ ա ր զ ա պ ե ս Ս ա րի վ ա ն ք ը , ո ր տ ե ղ գ ր չո ւթ յո ւն ը զա ր գա ն ո ւմ կ հ ա ա կ ա պ ես X I V գ ա ր ի ե ր կ ր ո ր գ կ ես ի ն ՛, ե ր ր վ ա ն ք ի ն կ ի ւյ գ ո ր ծ ո ւ մ է վ ա ն ա կ ա ն գ պ ր ո ը , որի ո ւս ո ւցի չն ե ր ն ո ւ ա շա կ ե ր տ ն ե ր ն կ հ ա ն զ ի ս ա ն ո ւմ ե ն ա յգս ւե գի ա ո ա վ ե լ ա չք ի ը ն կ ն ո ղ գ ր ի չն ե ր ը ։ Ա յգ գ ր ի չն ե ր ի ,/' գ ր չո ւթ յա ն վ ա յր ի հ ի շա տ ա կ ո ւ­ թ յ ա մ բ ե ր ե / , Ա ռ ա գ ի ր Ւ, մ ե ղ հ ա յ տ ն ի , ո ր ո ն ք ե ր ե ք տ ա ր ր ե ր գ ր ի չ ն ե ր ի ը ն դ օ ր ի ­ ն ա կ ո ւթ յո ւն ն ե ր ե ն ։ Ս ա կ ա յն ի ր ա կ ա ն ո ւմ Ս ա րի վ ա ն ք ի ը ն գ օ ր ի ն տ կ ու թ յո լն ն երիւ, ա վ ե լի ն է պ ա հ պ ա ն վ ե լ, մ ի ա յն ' տ ո ա ն ց տ ե գ ա ն վ ա ն հ ի շա տ ա կ ո ւթ յա ն : Մ ե ր ն պ ա տ ա կ ն I; պ ա ր զ ե լ ա յ գ ձ և п Ш գ ր ե ր ի գ ր չ ո ւ թ յա ն ս տ ո ւ յ գ վ ա յ ր ը և ի մ ի 1’ ե ր ե լ Ս ա ր ի վ ա ն ք ի , ա պ ա գ ր չ ո ւ թ յ ա ն դ պ ր ո ց ի ո ւ գ ր ի չ ն ե ր ի մ ա ս ի ն ե գ ա ծ ս ա կ ա վ տ I. գ ե կ ո ւ թ յ ա ն ն ե ր ր ; Արտոս լե հ ն ա ֊ Սարի ս. Գևորգի վա նքը1 գտ նվում կ Մ ոկա ց գա վա ռում, շ ղ թ ա յ ի ե գ ե ր ո վ լ ե ս ա ն ա ր և ե / ա հ ա յ ա ց լ ա ն ջ ի ն : Ս ա ր թ ա ն ո ւ ն ը վ ա ն ք ը ղ ր ա ն ի ց կ/ սաա ր ել կ ա յն պ ե ս , ի ն չպ ե ս ի ր ե ն ց զա ն վ ա ծ վ ա յր ի գի ր ք ի ց ա նո ւններ են ս ա ա ցե , ր ա ղ մ ա թ ի վ ր ս ա կ ա վ ա յր ե ր և վ ա ն քե ր (Ծ ո վ ա հ ա յա ց , Բ տ ր ձ ր ա հ ա յա ց , Զ Որավ ա ն ք , Ք ա ր ա տ ա կ , Ա յր ի վ ա ն ք ): Ս ա րի ս . Գ ևորգը Փ ութ կա ս . Գ ևորգ կ կ ո չվ ե լ հ ե տ ա գ ա ­ յ ո ւ մ , ի ն չ պ ե ս վ կ ա յ ո ւ մ կ Խ . Լ և ո ն յ ա ն ը 3, մ ո տ ա կ ա Փ ո ւ թ կ ա գ յ ո ւ ղ ի ա ն ո ւ ն ո վ : Վ ա նքի ա յս ա ն ո ւն ն ե ր ի մ ի ք ա ն ի ա յլ լ՛ա տ ա ր ս ,թ յա ն ն ե ր ը '՛ հ ա վ ա ն ա կ ա ն չե ն թ վ ո ւմ : ‘Լ ա ն ր ի , և հ ե տ ա գ ա յո ւ մ գ պ ր ո ց ի հ ի մ ն ա ր կ ո ւ թ յո ւ ն մ ա ս ի ն ս տ ո ւ յգ ո չ ի ն չ չ կ ա ։ Կնթագր վ ո ւմ կ, ո ր վա նքը կա ռուցվա ծ կա րող կ լի ն ե լ «մոտ սււորա պ էս Ս րծրու - նեա ց իշիսա ն ո ։թ և ա ն օ ր ո վ »*: X IV գա ր ի կ ե ս ե ր ի ն մ ի ա յն հ ա ճա /սա կի են դ ա ո ­ ն ո ւմ Ս ա րի վ ա ն ք ի ա ն վ ա ն հ ի շ ա տ ա կ ո ւթ յա ն ն ե ր ր ։ Ա յգ ժ ա մ ա ն ա կ , Կի ր ա կ ։։ սի մ ա հ ի ,, հ ե տ ո ս . Գ և ո ր գ ի ո։իստ ի ա ո ա ղ ն ո ր գ ն է գ ա ո ն ս ւ մ Ս ա հ գ ա ս ի ե ն զ ո ւն կ ա ՛! Խ նգրա ն: Ս ա շինոսՐ կ, ա վելի ճիշտ վ ե ր ա շի ն ո ւմ կ վ ա ն ք ը , հ ա վ ա ն ա րա ր ՝ կից ս ե ն յա կ ն ե ր ա վ ե լա ց ն ո ւմ և կ ա հ ա վ ո ր ո ւմ թ ե մ ա տ յա ն ն ե ր ո վ , թ ե ս ո ր ս ո ր ո վ : Ն րա 1 Ս ա րի Դ եորղի վա նքի մ ա ս ի ն ե ղ ա ծ ա ե ղ ե կ ո ,թ յո ,ն ն ե ր ր խ ն ա մ բ ո վ ԼՀ ա ւ խ բ ե չ Հ. Հ. Ո ս կ յա ն ր օ Վ ա ս պ ո ւ ր ա կ ա ն ֊Վ ա ն ի վա նքերրօ ե ր ե ր մ ա ս ն յա շա հեկա ն ա շ խ ա տ ո ւ թ յա ն մկ, որից օգսւվե/ ե ն ք մ ե ն ք ։ 2 Ս ա ր ի и . Գ ե ո ր գ ի մ ա ս ի ն ա վ ա ն դ ո ւ թ յ ո ւ ն ն ա ւ ւ ո ւ մ Լ . « Ս ա ր ի ս ր վ ւ Գ Լ ւ ՚ր բ ի ն չ մ ո ր ո ւ թ ե լ ա վ Ս ա րը մնք ե /ա վ » ( ա յո /օ ր ն ' մ ո ր ի ց ծն վ ե լի ս Ս ա րի մ ե շ ծ ն վ ե ց ) (տ ե ՛ս Փ շր ա նքներ ՛ , ժ ո ղ ո վ ե ց Գ . ս ա ր կ . Հ ո վ ս ե փ յա ն , 1 8 9 2 թ ., Թ ի ֆ /ի ս , կ Յ Տ )ւ ,Ա ղ դ ա պ ա ա ո է մ կ /9 9 3 ։ 3 Բ ի պ ա ն դ ի ո ն , 1 9 0 0 , թ ի վ 1 1 ! / ՚1 : Հ մ մ ւ ո . Մ . Ա . 0 ր մ ա ն յ ա ն , '• Տ ե ՛ ս Հ. Հ. Ո ս կ յ ա ն , Դ ,Վ ա ն ի - Վ ա ս պ ո ւ ր ա կ ա ն ի վ ա ն բ ե ր ր , գ ի ր ք կ 880— 889։

198 Ա . Մ ա ք/հա /յա ն պ ա տ վերով Ա ղթա մա րում 1357 թ վա կա նին Կա րա պ հա զրիչբ գրում , իսկ նրա ե զ ր ո ր ււրւ/ի Չ .ա ք ա ր ա ն ծ ա ղ կ ո ւ մ կ մ ի ա վ ե ա ա ր ա ն , ո ր ի Հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ո ւ մ կ ա ր ֊ ղ ո ւ մ ե ն ր ' « ե լ ե ա ղ ս ա ի ս ո ց ւ բ ո ւ խ տ ն ե. յ ա ն ո ւ տ ն ի Հ ո չ ա կ ա ւ ո ր տ ե ղ ի ն , ի դ ո ւ ռ ն ււր բո յն Գ կ ո բզ հ ա յ զ ա ւր ա վ ա ր ի ն , ո ր հ ա ն ա պ ա զ Հ բ ճ ո ւի ն ս ո վ ա ւ մ ա ն կ ո ւն ք սուրր ե կ ե ղ ե ց ո յ Յ ո վ ա ն կ ս , Ս տ Լ վւ տ ն ո ւ ւ , Ա տ ո մ , Ա ս տ ո լ ա ծ ա տ ո ւ բ , Բ ՜ո ւ մ ա յ , 3 и Հ ա ֊ ն կ ս , Յ ո վ ա ն է ս , Մ խ ի թ ա ր 6. . . Ե լ ա ր դ , ե ս ' Խ ն ղ ո ւ մ ա Հ ղ ա ս ի ս , ո ր ա ս տ ո ւ ա ծ ա յ ի ն յ ա ջո ղ ութ է տ ն ն եղ կ ա ռ ա ջ ն ո ր դ ս ուրր ո ւխ տ ի ս Գ կ ո ր գ ա յ7, և շ ի ն ե ց ի ղ վ ւս ն յա , և գ ն ե ց ի ղա ւետ ա րա նս, և ղ տ ա րեղի րքս , և ղ ղ ո ր ծ ա ո ա բե ա լն , ե ւլճա ռբնտ ի րն, և ե ր կ ո ւ մ ա շ թ ո ց , I։ շ ա ր ա կ ն ո ց ն , և ղ խ տ զ տ ե տ թ ն , և ղ ա մ ե ն ա յ ն ղ ա ր ղ ի ւ ր զ տ ր ղ ա ֊ ր ե ց ի ղ ա ն ա պ ա տ ս ր ո տ ի մ ո ւմ կ ա ր ո ղ ո ւթ ե ա ն ս : Ա յլ և ր ե ր ի զ ե ղր ա ւրոր ղ ի ն ի մ , որ կ ր ս տ ա ւրին ա ց Ա կս/նոնա ց ի մ ո ր զ ի , և կրկին ա րա րի ի ն ձ Հ ո ղ և ո ր որղի և յի շ ա տ ա կ Հ ո ղ ս յ ի մ ո յ, ո ր և ի մ ա ր ղ ա ր վ ւս ս տ ա կ ռ վ ս տ ա ց ա ծ ղ ր ե ա ն ք ս ի վ ւո յե - /ո ւմ ն ա ն ձ ի )։ նորսւ քիւ/ի' Յ ո Հ ս ն ի ս ի ն , ո ր և ա կր ա ս ս ա լա ծ ա ր ժ ա ն ի արա սցկ տ ս տ ի ճ ա ն ի ր ա Հ ա ն ա յ ո ւ թ ե ա ն .. Ա յս Հ ո վ հ ա ն ն ե ս ն կ/, Հ ա վ ա ն ա բ ա ր , ղ ա ռ ն ո ւմ կ ո ւխ տ ի ա ռ ա ջն ո ր դ ն ե ր ի ց մ ե կ ր հ սա կ թ ե ր և ս / 3 9 0 թ վ ա կ ա ն ի ն ՛մ ա հ ա ցա ծ Հ ո վ հ ա ն ն ե ս ւիի/իսուիա ն^ւ Խ նղու ի ջ ա ն ր ռ վ վ ա ն ք ի վ ե ր ա կ ա ռ ո ւց ո ւմ ի ց հ ե տ ո , ո ր ի ն մ ա ս ն ա կ ց ո ւ մ կին ն ա և մ ի ա ր ա ն ն ե ր ր և Հ ա տ կ ա պ ե ս Ս ո վ ս ե ս կ ր ո ն ա վ ո ր բ , հ ն ա ր ա վ ո ր ո ւթ յո ւն կ ստ եղծվում վա նա կա ն ղպ րոցի ա շխ ուժա ցմա ն Հա մա ր: IIա րի վ ա ն քի գրչա կա ն գ ո ր ծո ւն ե ո ւթ յա ն մ ա ս ի ն ա ո ա ջի ն ս տ ո ւյգ հ ի շ ա տ ա ֊ կ \" ՛ թ յո ւ ն ր վ ե ր ա ր ե ր ո ւ մ կ 1 3 5 0 թ վ ա կ ա ն ի ն / « Ի թ ո ւ ի ն Հ ա յ ո ց Չ Ղ ^ ( 1 3 5 0 ) ֊ե ր ո ր գ ի , յ ա ն ա պ ա տ ի ս Ս ա ր ի ս ա բ ր Գ կ ո ր ղ ե ա յ վ ա ն ս ա ռ ձ ս ւ յ ն ե / ո ի ր ն ղ Հ ո վ ՚ս ն ե ա ւ ս ո ւր ր մա ւրս լո լս ո յ Ա ս տ ռ ւա ծա ծն ի , յա ո ա ջն որգութ իւն տ ե ղ ռ յս Կ իբա կոս կրա լնա ւորի, Ի վ ա յեքո ւմ ն ա ն ձ ի ն ի մ ո յ և յի շ ա տ ա կ Հ ո գ լո յ ի մ ո ւմ և ծ ն ռ ղ ա ց ի մ ո ց ի Քրիսա ոԱ կ ա ա ա բ ե ք ո ց ... ղ ր ե ց ի զլսւսսւզւսրղ և զղ եղ եցկ սւյեւքց մ տ ա հ ա ն ս ա բ ղ ա ս ա լո ր , ա ս ա ց ե ա լ . . . յ ա ս տ ո ւ տ ծ ա յ ն ւ ո յ ա ռ ն ո ր յ ՚ո յ ն Գ րի զ ո ր ի ս կ Ն ա ր ե կ ա յ վ սւնտ у վ ա ­ ն ա կ ա ն ի , տ ս ա ռ ւա ծ ա շունչ վ ա ր ժ ա պ ե տ ի , ի ս տ ո յգ և յր ն ղ ր ե /ա ղ ո յն ա ւրին ա ՝ Կ է , հ и ' II///ե փ ա ն ն //// կ ր ա է ն ա լ ո ր ս .. #> Ա յ ո ա ն ո ւ ն ն ե ր ր Հ ե տ ա գ ա յ ո ւ մ ե ն ա վ ե լ ա ց վ ա ծ ա ր ի շ գ ր չ [ է կ ո դ մ ի ց ։ 7 //> ս ո ւր ր Գ ե ո ր գ ի ն Լ վ ե ր ա ր ե ր վ ո ւմ ա յս հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ը , ե ր ր Մ ո կ ս ա մ մ ի մ յա ն ց մոտ մեկից ա վ ե յի ս ո ւր ր Գ և ո ր գ ի վ ա ն ք ե ր կ ա ն ։ Ա յս ձ ե ռ ա գ ր ի Հ ի շ ա տ ա կ ա ղ ր ա թ յո ւ ն ն ե ր ի ց մ ե կ ր մ ի ա յլ Շ ի ր ն ե ն ց ո . Գ ե ո ր գ ի ն Լ պ ա տ կ ա ն ո ւմ ֆ ո ր ի Հ ա մ ա ր կ / / .Հ , 1 1 ո կ յ ա ն ր Խ ն գ ո ւ ի Հ ի շ ա ծ Գ եորգր / / .է ք ի ր ն ե ն д Գ ե ո ր գ Ն Լ Հ ա մ ա ր ո ւմ (տ ե ս Վ. Վ . Վ. Լք 8 7 6 )։ Հ ա կ ա ո ա կ ս րա ն , մ ե նր գ ա ն ո ւմ ենր, պ ա տ ճ ա ռ ո վ , ո ր с մ ա ն կ ա ն ր ս ո ւր ր ե կ ե գ ե ց ա յ» ո ր Հիշվա ծ ո. Գ եո րգր Ս ա րի վա նրն Է• ն ա խ ա յն ր ա ո ե ր ի ց Հ ե տ ո ր ա ց թ ո ղ ն վ ա ծ չ ո ր ս ա ո գ ո ւ մ Հ ե տ ա գ ա յո ւ մ ա վ ե լա ց ր ա ծ .ա ն ո ւ ն ն ե ր ր Ս ա ր ի ս Գ ե ո ր դ ի մ ի ա ր ա ն ն ե ր ի ն ն ե ն , ի ն չպ ե ս կ տ ե ս ն ե ն ր Հ ե տ ո ։ Ա յղ գ ր ո ւ թ յա ն թ ա ն ա բ ո վ և գ ր ո վ գ լխ ա վ ո ր հ իշա ­ ս կ ս վ ո ւմ տ ա կա րա նին Հա քորդա մ Լ ա նմ ի ջա պ ես ա ո ա ջին հ ի շ ա տ ա կ ա գ ր ո ւ թ յա ն ը . ա յն Հ կի էե ր կ ր ո ր գ ս յ ո ւ ն ա կ ի ո կ գ ր ի ց , ո ւ ր հ ի շ վ ո ւ մ ե ն Մ կ ր տ ի չ ը և տ ն տ ե ս Ա պ ր ի լ ս ա ր ։ Ա ո ա ջ ի ն ր հ ա ճ ա խ Հ ա ն դ ի պ ո ւմ , ո ր պ ե ս IIա րի վ ա ն ր ի թ ո ւղ թ կ ո կ ո ղ և Ս տ ե վ ա ն ո ս գ ր չի ա զ գ ա կ ա ն , ի ս կ մ յո ւ ս ր Հ ի շ* Հ ո ս ք Հ 1 3 5 0 թ վ ա կ ա ն ի ն Ս տ ե յի ա նոս գ ր չի ր ն ղ օ ր ի ն ա կ ա ծ Ն ա ր ե կ ի Հ ի շա տ ա կ ա ր ա ն ո ւմ , որպ ես Ս ա ր ի վ ա ն ր ի տ ն տ ե ս ։ Ա րա նից Հ ե տ ո , Հ ե տ ա գ ա յո ւմ , տ ա ր ր ե ր գ ր ո վ գ ր վ ա ծ Լ Շ ի ր ն ե ն ց վա նրի Հ ի շ ա տ ա կ ա ղ յ ա էթ յ ա ն ր $ ն շ ա ն ա կ ո ւ մ Լ ձ ե ռ ա գ ի ր ր ա յ ս վ ա ն ք ի ն Լ ա ն ց ե լ ա վ ե յ ի ո ւ շ ։ Ս ա ր ի վ ա ն * ր ո ւմ ա յղ է)ա մ ա նա կ ի ս կ ա պ ե ս շ ի ն ա ր ա ր ո ւթ յո ւն Լ կ ա տ ա ր վ ե ի ո ր ի ն գ ո ր ծ ո ն մ ա ս ն ա կ ց ա թ յա ն Լ ա ն ն ց է , ո ւի ւտ ի Հ ի ն մ ի ա բ ա ն Մ ո վ ս ե ս ր ( տ ե ս & Ժ Գ ղ ա ր ի Հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ն /ե ր ի 9 կ 4 7 4 ) ։ Վետրքա* պ ե ս ա յո ժ ա մ ա ն ա կ տ եղի Հ ռ չա կ ա վ ո ր վ ա ն ր ր Հ Ս ա րի վ ա ն ր ն Լ ր , ի ր դ պ ր ո ց ո վ ու մ ի ա ր ա ն ն ե ր ով, ո ր ո ն ց Լք ն վ ի ր ո ւ մ Լ Խ ն դ ո ւ ն ա յ ղ ր ա ն էքա տ յ ա ն ն ե ր ։ 8 Մ ա տ ե ն ա դ ա ր ա ն , ձ ե ո ա գ ի ր .V 5 3 3 2 , կ 2 7 3 ր ։ Հ մ մ տ . Ժ Գ ղ ա ր ի Հ ա յ Լր I )/ ձ ե ո ա գ ր ե ր ք Հ ի շա տ ա կ ա ր ա ն ն ե ր , կ ա զ մ ե ց Լ. Խ ա չի կ յա ն , 1 9 5 0 թ . , կ 4 2 5 • 9 Մ ա տ ե ն ա ղ ա ր ա ն , ձ ե ո . Л{ 4Э -11 , Լք 2 7 Տ ք < ։ Հ մ մ ա . Ժ Դ դ ա ր ի Հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ն ե ր , Էք 5 Տ 4 *

Մ ոկա չյ Иարի ո ր , Ղ եորՀ վա Նբք գր չո ւթ յա ն կենտ րոնը X IV —X V դա րերում ա Խ իստ կ ա ր և ո ր ա յս հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ո ւմ գ ր ի չը , ի ր ն ա խ ն ի ն ե ր ի ն հ ի շելո ւ;, Հ ե տ ո , Հ ի շ ա տ ա կ ո ւ մ Ւ. և վ ա ն ք ի մ ի ա ր ա ն ն ե ր ի ն ' Մ ո վ ս ե ս ( հ ո ր ե զ ր ա յ ր ը ) և Կ ի ր ա - կոս (վ ա ն ք ի ա ո ս ղ ն ո ր գ ը ) կ ր ո ն ա վ ո ր ն ե ր ի ն , «ո ր ր յո յժ կ ա մ ա կ ի !, եղ են զ ծ ա գ ր ե ֊ լոր) մ ս /ւո յա ն ը , հա րա զա տ ե զ ր ո ր ր ' Հ ո վ հ ա ն ն ե ս զ ր չի ն , Հ որր Ա ստ վա ծա տ ուր ք ա հ ա ն ա յի ն , Ս ի մ ե ո ն կ ր ո ն ա վ ո ր ի ն , -(որ բ ա զ ո ւ մ ս Հ ո գ տ յր ի վ ե ր ա , մ ե ր , ր ս տ Հա լևոր խ ր ա տ ո ւց ...», տ ն տ ե ս Ս պ ր ի լա ս ի ն և ա յլ մ ի ա ր ւս ն ն ե ր ի , չմ ո ռ ա ն ա լո վ ն ա և մ ո ր ն ա ք ր ւ ՚ջ ր °* Գրչի ծ ն ո ղ ն ե ր ն ա յգ մ ա մ ա ն ա կ ա ր զ ե ն մ ա հ ա ց ե լ էին և նա մ ն ա ց ե լ Հր հա ,ս ս գ ա ա ե զ ր ո ր Հ ո վ հ ա ն ն ե ս ի հ ե տ : Ս ր ա ն ք մ ի ն չև ի ր ե ն ;, կ յա ն ք ի վ ե ր ք ը ս ի ր ո վ ա շխ ա տ ել են մ իա սին և ա յզ պ ե ս է/ հիշվեք ա րիշների կ ո ղ մ ի ց: Հիշա տ ա կա րա նից ե ր և ա մ է, որ Սարի ս . Գ եորզ ա խ ա ր ունեցել է բա վ ա ­ կա նին շա տ և զրա զետ մ ի ա բ ա ն ն ե ր , խ ր ա տ ա տ ո ւ մի ո ւսո ւցի չ, երկու գրիչ եզ /•ւս յր ն եր , զ ր չա թ յա ն խ ր ա խ ո ւս ո ղ ն ե ր , և ա յլ ս պ ա ս ա վ ո ր ն ե ր : Ս ա կ ա յն , մ ի ն չև զրիչների և գ ր չո ւթ յա ն մա սին խ ո ս ե լը պ ե տ ք է մ ի վա քր կ ա նգ ա ռ ն ե լ Ս ա րի վ ա ն քի ն կ ի ց վ ա ն ա կ ա ն դ պ ր ո ցի վ յ/տ , ո ր ո վ հ ետ և վ ա ն ք ո ւմ ծ ա ղ կ ա ծ զրչա քքյա ն գ պ ր ս ց ր ս ե ր տ ո ր ե ն ա ռ ն չվ ո ւմ է ն ր ա հ ե տ : Ս ա րի վ տ ն բի դ պ ր ո ց ի մ ա ս ի ն հ պ ա ն ց ի կ խ ո ս ե լ է Խ . Լ և ո ն յա ն ը Ա գ թ ա մ ա ր ի կ ա թ ո ղ ի կ ո սներ ի պ ա տ մ ո ւթ յա ն !, շա ր ա դ ր ե լի ս : Նա գ ր ո ւմ է, որ «վ ա ն ք ր բ ա զ մ ա ­ թ ի վ մ ի ա բա ն ն ե ր !, բ ա գ կ ա ց յա լ ճ ո խ գ պ բ տ վ ա ն ք մ 'ա ն ե ց տ ծ է Ժ Ե — Ժ9, գ ա ր ե - ր ա ն , ի ն չ պ ե ս կ ց и լ ց ն ե ն գ ր չ ա գ ի ր հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ն ե ր ը » , ո ր ր զ ա ր գ ա ն ա մ I. Զա քա րիա Ր. կա թռգիկոսի օրով, Ս ա բզիս Ս որբեցոլ շնորՀիվ: Ա գթա մա րի « թ ե ֊ մերկն և գ ա լ Ս ա ր ի ս . Գ և ո ր գ ա ն ո ւն վ ա ն ք ն ա մ ե ն է ն տ վ ե /ի ճ ո խ ն Հր ա յն ա տ ե ն . Ո ւ ր ի շ ոչինչ: Գ պ ր ա վ ա ն ր ը Զ ա ք ա ր ի տ յի գ ո ր ծ ա ն ', ութ յա ն տ ր գ յո ւն բ է Հ ա մ ա ր ո ւ մ Օ ր մ ա ն յ ա ն ը 12, դ ա ր ձ յ ա լ կ ա պ ե լ ո վ Ա ո ր բ ե լ լ ա ա ն վ ա ն հ ե տ : Բ ա յ ց ո ր դ պ րոցը գ ո յո ւթ յո ւն է ո ւն ե ց ե լ մ ի ն չև ա յգ ա ն ձ ն ա վորութ յո ւն ն ե րլ, և ե ղ ե լ է տ վ ե /ի բեղմնա վոր, կհա մոզվենք Հիմա : Ս ա եւիա նոսի 1 3 5 0 թ վ ա կ ա ն ի ն ը ն դ օր ի ն ա կ ա ծ ձեռա գրի Հիշա տ ա կա րա նից ի մ ա ց ա ն ք , ո ր Ս ի մ ե ո ն կ ր ո ն ա վ ո ր /, «բ ա ղ ո ւմ ս հ ո զ տ յր ր ս տ հ ո գ և ո ր խ ր ա տ ո լց » . ա յս ի ն քն ' ո ւսո ւցի չ էր և հ ո գ և ո ր խ ր ա տ ն ե ր , կ րոնա կա ն ղ ա ս ե ր էր տ ա լիս Սարի վ ա ն քի ե ր ի տ ա ս ա ր դ մ ի ա բ ա ն ն ե ր ի ն : Բ ն ա կ ա ն է , ո ր ա յղ '/\"//\"'.'//'// հ ե ռ ո ւ չէ ր կանգնա ծ նա և ա խ տ ի ա ռա ջնորդ Կիրա կռսը: 1565 թվա կա նին Ս իոեոն կ ր ո ն ա ­ վ ո ր ն ա ր զ ե ն վ ա ր դ ա պ ե տ ա կ ա ն ա ս տ ի ճ ա ն ա ն ե ր , ի ն չ պ ե ս վ կ ա յ ա ծ է ի ն ք ր 1^ : Հ ե ­ տ ա գ ա յո ւմ Ս ա րի գ պ ր ո ց ա մ ղ ա սեր են տ ա լի ս նա և Ս տ եւիա ննոսր և Հ ո վ հ ա ն ­ ն ե ս ը , ո ր պ ե ս ի ր ե ն ;, ո ւս ո ւցչի ' Ս ի մ ե ո ն ի լծ ա կ ի ց ն ե ր : Գ ր չո ւթ յա ն և ե ր ա ժ շտ ո ւթ յա ն դա սա տ ու է ե գե լ Ս տ ե փ տ ն ո սը , Ա յգ մ ա ս ի ն հ ի շ ա մ են նրա ա շա կ եր տ ներ Ա տ ռմ և Հա կոր գրիչները: Ա ռա ջինը նրա ն կ ռ չա մ է «ի զենմա ն գա սինն Ա ս տ ա ծո յ ղուս ոլց ի չն մ ե ր գ Ս տ ե վ տ ն ն ո ս գ ե ր ջա ն ի կ կ ր օ ն ս ս ո ր , ո ր զ օ ր ի ն ա կ ն ս ի ր ո վ շ ն ո ր ֊ Հ և ա ց »'': Իսկ ե ր կ ր ո ր դ ը ' ե ղ բ ո ր Հ ո վ հ ա ն ն ե ս ի Հ ե տ մ ի ա ս ի ն ' «ն ա զ ե լի ւիի/իսո. վ ւտ յք և վ ա ր պ ե տ ծ ո վ ա բ ո լո ր ի ն » , ո ր ո ն ք ս ո վ ո ր ե ց ն ո ւմ էի ն ն ր ա ն ց և «բ ա գ մ ա ց 10 Մ ա տ ե ն ա դ ա ր ա ն , ձ ե ո . .\\ ՛ 5 5 0 ? , կ * 2 5 4 բ — Խ է ՚ , Հ մ մ . ԺԴ դարի Հայերեն ճեռս- Դրերի Հիշա տ ա կա րա ններ, Լ* 3 8 2 — ՅՏՅւ •1 Բ ի ւղ ա ն ղ ի ո ն , թ . 2 1 4 0 м ,Ս ր մ ա ն յ ա ն Ա զգա պ ա տ ո սէ, կ 1903։ 5 3 . VՄ ա տ ե ն ա դ ա ր ա ն , ձ ե ո . 341, կ 1 Տ ա , էՅՕ ա ւ ս Վենեաիկ, 2 6 4 , Սարդիսյա ն ցո„յա կ, Ր, կ Տ4Հ, Հմմտ. ԺԴ դարի հիշատակարաններ, կ 474,

Ա» Մ ա քյևոորսն ի յ ե ր գ ւ ւ Լ ր ա ժ շ III ա կ ա ն և ի ր ա ն и Հ ո գ և ո ր ա կ ա ն » ^ : Շ ա տ Է ր ն ա և Ս ա ր ի դ պ ր ո ց ե ա շա կերտ ների Բ իւ[ր, որոնր ուս ոս !ն ա ոութ յա ն Էին գա քիս տ ա ր ր ե ր տ եղերից և ս ո վ ո ր ո ւ մ փ ի ն տ ո տ վ ա ծ ա ր ա ն ո ւ թ յ ո լ ն , ե ր գ , ե ր ա ժ շ տ ո ւ թ յ ո ւ ն և գ ր չ ո ւ թ յ ա ն 111ր - ւ[եստ : Ч т и մ գ ր ի չն Հ ի շ ա տ ա կ ո ւմ Է ի ր Հո ւ/հ ո ր և ուи ո սՈւ ա կի յ ր ն կ ե ր ն ե ր ի ն ' Թ ա - գ ե ո ս ի ն և Ս ա ե փ ա՛հ ո ս ի ն ւ Վ ե ր ջ ի ն ս Ա ղ թ ա մ ա ր ի ց Է ր . « զ ո ւ ս ո ւ մ ն ա կ ի ց ն մ ե ր գ Ս տ ե ւի ա ն ն ո ս կ ր օ ն ա ւո ր ի ս ո ւր ր Խ սւչԷն Ա դ թ ա մ տ ր ա յ» ^ : Իսկ Հ ա կ ո ր ր ո շա ա ն ց ի է ր , ի ն չ ւ գ ե ս վ կ ս / յ ա ւ ք է ի ն ր ր 1^: / / .յ« ե ր ի տ ա ս ա ր դ ն ե ր ր մ ի ա յ ն դ ր չ / ւ ւ թ յ ո ւ ն ա ր ֊ վեստ սովորելու Հա մ ա ր չէի ն դ ո ղ ի ս Ս ա րի դ պ ր ո ց , ն ա մ տ ն ա վա ն դ Ադքհսմարր ս ո ւ ր ր հ ա լ ի ց ե կ ա ծ Ս տ ե ւ ի ա ն ո ս ր , ո ր ր տ ե գ ո ւ մ Հ ի ա ն ա / ի գ ր չ ո ւ թ յ ա ն ս ո վ ո ր ե ք ու Հ ն ա ր ա վ ո ր ա թ յ ա ն ա ն ե ր 1* ' : ե վ ա յ ն ւ ի ա ս ս ղ ւ , ո ր ն ո ւ յ ն ի ս կ Ա դ թ ւ ս մ ա ր ի կ ա թ ո դ ի • կոա սրա նր իր սա ներին ա յս ա ե գ էր ա դ տ ր կ ա մ ս ո վ ո ր ե լո ւ, վ կ ա յո ւմ է Սա րի գ ՛գ ր ո ց ի ա ռ ա վ ե լո ւթ յո ւն ն ե ր ի և ո ւս ո ւց մ ա ն րա /ւձր ո ր ա կ ի մ ա ս ի ն : 1 3 6 7 թ վ ա կ ա ն ք ւ ն IIա եւի տ ն ո ՚ւ ի ե ղ բ ա յ ր Հ ո վ ՛, ա ն ն ե ս ր ն ե ր կ ա յ ա ց ն ո ւ մ Ս ա րի վ ա ն ք ի մ ի ւդտ տ կտ ււ1ղի մ ի ա բ ա ն ո ւթ յա ն ' 2 0 մ ի ա բ ա ն ն ե ր ո վ և երկու, ս/ռա ջ• ն ո ր դ ն ե ր ո վ ''՝! Ս ի մ ե ո ն վ ա ր դ ա պ ե տ ի ց ե Հ ո վ Հ ա ն ն ե ս ո ւ Ս ա հ ի ա ն ա ։ կ ր ո ն ա վ ո ր ­ ն ե ր ի ց բ ա ց ի , դպ ր ո ցի ուսուցիչներից էին ն ա և Մ իոիթա րր, մ յո ւս Ա իմեոնր Լ ուրիշներ, որոնց Հ տ ն դ ի ւգ ա մ ե ն բ Հ ե տ ա գ ա յո ւմ վ ա ր դ ա պ ետ դ ա ր ձ ա ծ։ հ ո դ մ ա • թ ի վ են դ ա ո ն ա մ նաև Սարի վա նա կա ն դպ րսցի ա շա կերտ ները, որոնց սիրով Հի շո ւմ է Ս ի մ ե ո ն վ ա ր դ ա պ ե տ ը , « ա ղ ա չ ե մ ... յի շ ե լ և դ մ ե ր ւս շա կ ե ր տ ս ն )'!^. ՛Իրա նց իд Հ ո վ Հ ս /ն ն ե ս ր , Հ ա վ ա ն ա բ ա ր Ս ի մ ե ո ն ի Հ ո դև ո ր ո ր դ ի ն , 1 3 8 1 թ վ ա կ ա ն ի ն Ս ի մ ե ո ն ի ն Հ ի շո ւմ է որւդես «դ ե ր ի ցս երա ն Լ ող ր ա ր ա ն ա պ և ա », ի ս կ Հո վ Հա նն ես ի ն և Ս ///ե վւ ա ն ո ս ի ն ՝ \" ա ն յ ա գ թ ւ ի / ղ ի ս ռ վ ւ ա յ ր » ' 1: Ա յ դ դ պ ր ո ց ի ս ա ն ե ր ի ց ո շ ա ա ն ց ի Հ ա կ ո ր ր , ա յ դ տ ե ղ ն սւիոն ա կ ա ն կ ր թ ո ւ թ յ ա ն ա ո ա ն տ լ ո ւ ց Հ ե տ ո , գ ն ա մ է Ո ր ո տ - ն ա վ տ ն լ, Հ ո վ Հ ա ն ն ե ս Ո ՛րոտ նեցու մ ո տ բ ա ր ձ ր ա գ ո ւյն կ ր թ ո ւթ յա ն ս տ ա ն ա լո ւ: Հ ա ՝ կոր Ռ շտ ոմեցին 1 3 8 4 թ վա կա նին Որ ո տ ն ա վա նրում սկսա ծ և 1 3 8 6 թվա կա նին Ե րնջա կում ա վ ա ր տ ա ծ ձ ե ռ ա գ ր ո ւմ «դ մ տ ր մ ն ա ւո ր ծ ն ո դ ք ն ... և դնա /սնիրն» Հի ­ շելուց Հ ե տ ո ա նմիջա պ ես շա ր ո ւն ա կ ո ւմ է™ . «Դ ա րձե սղ և ղՀոդ ևոր երա խ տ ա - I • Л ՛Մ ա տ ե ն ա դ ա ր ա ն , ձ և \" . 5707, կ 8 4 5ա ՛ Հ մ մ ա . Ժ Գ ղ ա ր ի հ իշա տ ա կա րա ններ, կ 559ւ 1' ՚ Ժ է դ ա ր ի հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ն ե ր , կ 14 7 4 Г/ Հ ա կ ո ր ր 1 3 8 -1 թ վ ա կ ա ն ի ն ր ն ղ օ ր ի ն ա կ ա ծ ժ ո ղ ո վ ա ծ ո ւի (Մ ա տ ե ն ա դ ա ր ա ն , ձ ե ո . ,\\՚ 2 1 7 $ ) չա փ ա ծ դ Հ ի շա տ ա կ ա ր ա ն ո ւմ ( կ 9 1 /> . Հ մ մ ա . Ժ Գ ղ ա ր ի հ իշա տ ա կա ր ա նն եր, կ 555) դ ր ա մ I,- Զ Յ ւս կ ո ր ծրրող, մձոեա չ \"ղ ի , 1 , 1Ո ր յԼ ր կ ր է ն Ը ո յա օ ն ի Ե ւ ա շա կերտ ա յո „ ՛ս ի ե ր ի , > Ա\" ոա ն ս ո ւր ր վա րժա պ ետ ի, Пր մ ա կ ա ն ո ւն Կ ա ի ՛ի կ կ ՚՚չ ի ւ 1Տ Ա յ դ ժա մա նա կ Ա ղ //ա մ ա ր ա մ ի ր դ ր լա կ ա ն ե ն կ ա ր չ ա կ ա ն դ ո ր ծ ՚ո ն ե ո ւ թ յ ո ւ ն ն Լր ծա վ ա /т ь X IV դա րի երկրորղ կ ե ս ի ն շ ա ն ա վ ո ր դ ր ի չ ն ե ր ի ՚յ մ ե կ ը , Զ ա ր ա ր ս / կ ր ո ն ա վ ո ր ր , ո ր ր հ ե տ ա գ ա յ ո ւ մ Հ ռ չ ա կ վ ո ւ մ Լ ո ր պ ե ս ' ՛ մ ե ծ փ ի / ի ս ո վ ՚ա յ » և ո ր ի կ ա տ ա ր ա ծ ր ն ղ Օ ր ի ն ա կ ո ւ թ յ ո & ն ե ր ի ց ե ր կ ո ւ ս ր ս ՛ ր ­ վ ո ւմ հ ն И ա ր ի վ ա ն ր ի Հ ա մ ա ր , 19 Ժ Գ դա րի Հիշա տ ա կա ր ա նն եր , կ 1Տ0, 20 Մ ա յր ց ո ւց ա կ Զ եոա դրա ց ււր ր ո ց Ց ա կ ո ր ե ա ն ց . կա զմեց Ն ո ր ս ՛յր եպ . Պ ա /ա ր յա ն , 1951, երա սա ղԼմ, Հ. 3, կ $, 21 Մ ա տ ե ն ա դ ա ր ա ն , ձ ե ո . X 582, կ 259, 22 Ա յդ ձ ե ո ,„ դ ր ի մա սին Հա կորր պ ա տ մ ո ւ մ Լ . < ...մ ե ր րնդ ս ո ւր ր և տ ի ե ղ ե ր ւօ հ ա մ ր ա , - ե ր ա ն ա շն ո ր Հ ր ա ր ՚ո ն ա պ ե տ ի ս Հ ա յա ս տ ա ն ե ա յց ե վերա դիտ ողի տ ե ս ւո ն ՅովՀա ննո, Ո րոտ նԼցոյ կ ւ ս յա ,, կ ա ր դ ա յ ե ի դ ր ե / ի Հ ա մ ա լ ս ա ր ա ն ս ո ր ի ն , ո ր յա յս ա ն ձ ո ւկ •I , խ ա վ ա ր ե ս ՛ ! ժ ա մ ա ն ա կ ի

Մ ս կ ա ց Ս 41/IԻ II/’ . '!՝ե ո ր դ վ ա ն ք ) գ ր չ ո ւ թ յ ա ն կ ե ճ՚ տ ր ո ն ր X I V — X V դ ա ր ե ր ո ւ մ ւո բք ն մ ե ր ' զո ւււո ւցի չքն և զ լո ւս ա ւո բ ի չք ն ' զ Ս ի մ կ ո ն վ ա ր գ ս /պ ե տ ն ' գա րի՛ս և զ ա ռ ա ք ի ն ի ն Ը ռ ձ օ /հ ե /ս ն գ ա ւա ո ի ն , ///ծ ա կ ի ց և ւ ր ա մ ա ն մ ա ն ր ն ո ր ի ն ' //երկ,,՛ պ ր ե դ ա կ ո մ ե ք ն , գ հ գ ր ա ր ք ն մ ա ր մ ն ա ի ն ՝ ղ Ս ա հ ի ա ն ն п и ը ն գ Յ ո վ ՛ . ' ա ն ն կս ի ն , ո ր հ՛հ նա զեքի փ ի ւի ս ո փ ա յք և վ ա ր պ ե տ ծ ո վ ո ւ բ ո լո ր ի ն , հ ղՍ իմկռն զ Հ ո ղ և ռ բ վ ե ր ա կ ա - ցո ւն մ ե ր ...» , ո ր ո ն ք «բ ա զ ո ւմ յօ ժ ա ր ո ւթ ե ա մ բ ց ա ւե ց ս /ն ի վ եբւս յ մ ե ր և բ ա ղմ տ /յ I՛ յ հ բ զ ս ե բ ա ժ շ ա ա կ ա ն և ի բ ա ն ս հ ո գ և ո ր ա կ ա ն » 2>: Հ ա կ ո բ բ շ ա ր ո ւ ն ա կ ո ւ մ /, հ ի շ ե ք «ևս ա ոա ւել գա նձն ք ր ի ա ո ո ս ա կ ի բ, որ ա ո նէ և ուսուցա նի՝ զ Մ խ ի թ ա բ վ ա ր գ ա ֊ պ ետ ի մ , որ կ յո յ ժ ց ա լե ց ո ղ ա ն ձ ի ն ի մ ո յ և բ ւս գ մ ա ց », և ց ա ն կ ա ն ՛ո ւմ է վ ա ր գ ա ֊ պ ևա ին երկա ր կ յա ն ք , «յօ գ ո ս ո և ի շա հ ա մ ե ն ա յն չա ւիռւ հ ա ս ա կ ի »: Մ եգ թ վ ա մ է , ո ր ս ւյս Մ խ ի թ ա ր վ ա ր գ ա պ Լ ւո բ Ս ա ր ի վ ա ն ք ի Մ խ ի թ ա ր ո լա ո լ ց ի չ ն կ , ո ր հ ե ռ ա ­ ցել է ա յն տ ե ղ ի ց , ի նչպ ես վ կ ա յո ւմ կ Ս ի մ և ո նր : Եթե ա յդ պ ե ս կ, ն շա ն ա կ ո ւմ կ Հ ա կ ո բ բ ոչ մ ի ա յն ա յգ ժ ա մ ա ն ա կ , ա յ/և ղ ր ա ն ի ց ա ո ա ջ Ս ՛սրի վ ա ն ք ո ւ մ ս ո վ ո ր ե / կ И(սիթ ա րի մ ո տ : Ե վ թ երև ս գ բ ա ն ի ց կ, որ Հ ա կ ո բ բ գ ի տ ի թ ե վ ա բգ ա պ ե տ ր օ գ ­ տ ա կա ր կ ((ա մ ե նա յն չա վ /ո ւ հ ա ս ա կ ի » ա շա կ ե ր տ ն ե ր ի հ ա մ ա ր և մ ա ս ա մ բ ա յգ կ պ ա սւճսւոր, որ Մ խ ի թ ա ր բ •(յո յժ ց ա ւ ե ց ո զ կ ա ն ձ ի ն » գ ր չի , որս/ևս ն ա խ կ ի ն ս ա ­ նի: Ո ր Հ ա կ ո բը և Ս ի /ի թ ա բբ, որոնք Հովհա ննես Ո ր ո տ ն եցո ւ մ ո տ կին, ո շ տ ո ւն ֊ ց ի ն ե ր ե ն , հ ա ս տ ա տ ո ւ մ կ ն ա և Թ ո վ մ ա Մ ե ծ ո / ի ե ց ի ն Հ ա կ ո /гի կ ո ղ մ ի ց վ ե ր բ հ ի ­ շ ա տ ա կ վ ա ծ հ ի ն գ ո ւ ս ո ւ ց ի չ ն ե ր ն կ լ հ ի շ վ ո ւ մ ե ն Ս ա ր ի վ ա ն ք ո ւ մ Ս ի մ ՚և /է ն վ ա ր գ ա - պետի 1 3 7 7 թ վ ա կ ա նի ն դ ր ա ծ և ա յժ մ Ե րոլսա զեմ ի Մ ա տ ենա ղ ա րա նում պ ա հ վ ո ղ ,\\՜ 2 4 5 ձ ե ս ա ղ ր ի մ ե ջ , ս ր ի 4 3 3 - ր գ է ջ ո ւ մ դ ր վ ա ծ կ . ռ ե , / բ ա ր ք ս . . . զ Ս / ո ե ֊ վւա ննոս, զ Յ ո վ հ ա ն ն կ ս , զ Ս ի մ ո ն , և ղ վ ա բա տ և ա լն ի մ ե ն ջ ի տ ա ր ա շխ ա րհ ղՄիսի - Ի ՛ Ր , մ խ ի թ ա ր ի չ ս ր տ ի ս , >: Գ / խ ա վ ո բ հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ո ւ մ և ս հ ի շ վ ո ւ մ կ « / ' տ ա ր ա շ խ ա ր հ » գ ն ա ց ա ծ Մ խ ի թ ա ր ր ( կջ 6 4 3 ) : Վ ե ր ջ ի ն ս Հ ս / վ ա հ ա / ՚ա ր գ ն ա ց ե ք կ ր Ս յ ո ւ ն ­ յա ց ա շխ ա րհ՝ Ո րոտ ն ա վ ա ն ա կ ա ն գ ա բ ձ ե /, ի ն չպ ե ս ե ր և ո ւմ կ Հ ա կոր ի վ կ ա յա . ք ՚յ ո ւ ն ի ց ֊՝Տ ; 1Փ ա / կ < ո ր պ Լ ս զ ա ր ե ղ ա կ ն ք ւ վ ե ր ա յ ա շ խ ա ր հ ի ա նա հ ս ո ր ի ն ... Օ ւ մ ի ն չ դ հ ո ա ն ճ ա ռ ց ն ծ ո ւթ ե ա մ ր ե բ ե ր կ ր ւ ս /ի ց ո ւ ր ա խ ո /թ ե ա մ ր ք ց ե ս ,/ կ ա յ ա ր , ր ա բ ո ւ ն ի ն Կ . ( С О ) ա շ ա կ ե ր տ օ բ ն , ի ր ն ք կ դ ա ս ս ո ն ի ՛ր ' /ե ր կ ի ր ն Ո ր ո տ ա ն , կ ա ր դ ա /ո վ և գ ր ե լ ո վ ղ ս ո ւ ր ր մ ա ա ե ա ն ս , մ ե ղ ր ն ի մ ծ ո վ ա յԼ ա / Լ Հ ա ն ր դ - ւ/օ մ ւղ ս ա ն օ ր ի ն ա յյ ի վ ե ր ա յ ր ր ի ս տ ո ն Լ ի ց .., Ո ր ե կ ի ն և ա ս ի ն զ ր ն ր զ ն Ո ր ո տ ա ն , և կ ա մ Հ ի ն ձեր֊ / ‘ս կ ա լ ա ո ն ե լ ս ո ւր ր առ ր ա բ ո ւն ի ս մ ե ր վ ա ս ն Հ ա յ ր ե ն ե ա ց ն ժ ա ո՚ ա ն դ ո ւ թ ե ա ն , ե ք ս ա կ ա մ ս ր ն Հ Օ ւ ծ ո յ զ ե ր ծ ա լ ի ն ո չ յա ն կ և Ր . ( 2 ) и ,մ բ ո / ո ր յ ա յ չ I , յ ա յ , տ ե ղ ի ս շ ր ք կ , ա շ ա կ ե ր ա օ ր Հ ա ն դ ե ր ձ ' կ ա ր դ ա /ո վ հ ո ւ ս ո ւ ց ա ն ե ՛լո վ ւ Օ ւ ե ս ծ ա ն ր ա բ ե ո ն մ ա ր մ ն ո վ , ղ թ ո ւ ղ թ և ղ օ ր ի ն ա կ , ղ գ ր ի չ ե ղ թ ա ն ւ ս ր I / ո ւ ս ի մ բ ա ր ձ ե ս / / ի Հ ե ս , գ ն ա յի , կ ա ր դ ա յի , ե ո ր չ ա ւ ի ժ ա մ ա ն !, ի )' ղ ս ո ւ ր ր մ ա տ ե ա ն ս դ ր Ա ՛ , բ ա - Ղ ա՚ ք ն ե ղ ս ւ ք ! ե ա մ ր / , չ ա ր չ ա ր ա ն օ ր , ղ ի ո ւ ր ո կ ս ա ա ն դ ո չ Լ ա ռ ղ կ ա տ ա ր ո ւ մ ն օ / 2 3 . VՄ ա տ ե ն ա դ ա ր ա ն , , < ե ո . ' > 7 0 7 , կ -155ա , Հ մ մ տ . Ժ Գ դա րի Հիշա տ ա կա ր ա նն եր , կ 550< 2> Հ ո վ Հ ա ն Ո րոտ նեցու մա հից Հետ ո Դ ր ի ղ ո ր Տ ա ք /հ ա ց ի ն Հ գ ր ա վ ո ւ մ ն ր ա վա րդա պ ետ ա ­ կա ն ա թ ո ռ ը , ո ր ր տ ե ղ ի Լ ո ւն ե ն ո ւմ .Հ ա ւ ւ ս ն ւ ա թ ե ա մ ր ե կ ա մ օ ր մ ե ծ վ ա ր դ ա պ ե տ ի ն Ս ա ր դ ս ի ... Ա Հա մ շի րա կ ե ղ ր ա ր ց ք ո ր ո ց . . . I , ա մ ե ն ա յ ն ա շ տ կ ե ր ւ/ւա չ ք %ղ ն ղ ի ն Ց ովՀա ննԼ ո վ ա ր ղ ա սքևա ի ն Մ և• ծ ո փ ա յ, Յ ա կ ո ր ա յ ե . Մ խ ի թ ա ր ս ,յ Ռ շտ ա ն եա ը» ( Պ ս յա մ ո ւ թ ի ւ ն Լ ա ն է ր ք ^ ա մ /ւ ւ ր ա յ (լ յա ջ ո ր ղ ա յք ! Տ € 0 , կԻ ՚ Ր ՚ ՚ ց ա ր ա ր ե ս , / Թ ո վ մ ա վ ա ր դ ա պ ե տ ի Մ ե ձ ո վ ւ ե ց ա յ , Փ ա ր ի զ , /7 ), ; 2 ՝՜’ !>\" ՝ հ ՛ Մ ո վ ս ի ս յ ա ն ր « / / . ր վ ա դ ծ ե ր հ ա յ դ պ ր ո ց ի և մ ա ն կ ա վ ա ր ժ ս .թ յա ն պ ա տ մ ո ւ թ յա ն ,!ե ՚ ա Դ ր Ո է թ յա ն մ ե ք Մ ա ր ի վ ա ն ր ի ա յ ս ո ւս ո ւց ի չն ե ր ի ն Հ ա մ ա ր ո ւմ Լ Ո ր ո տ ն ա վա նքի ո ւս ո ւց ի չն ե ր , *\"ր ո ն ց գ լո ւ խ Լր կ ա ն դ ն ա ծ մ ե ծ դ պ ր ա պ ե տ ր ա բ ո ւն ա պ ե տ Հովհա ննես Ո րոտ նեցին» , Հա կոր ղ ր չք ՚թ > ր ր Հ ի շ վ ա ծ Հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն / , ն ա մ ե ջ Լ բ ե ր ո ւմ կ ր ճ ա տ ձև ով , որից կ ա ղ ա վ ա ղ վ ո ւմ Լ մ ե յ ք ն ր վ ա ծ մ ի .ո ր ր ( « զ ո ւ ս ռ յյ ի չ ր ն և ղ / ռ ս ս ս ո ր ի չ բ ն ՝ ղ Ա ի մ Լ ո ն վ ա ր դ ա պ ե տ ն , զ ա ր ի ն և ղ ա ռ ա ք ի ն ի ն “ « շ տ ե ա ն ... ղ Հ ա մ ա ն մ ա ն ն ո ր ի ն երկու ա ր ե գ ա կ ա ն ր ն զ Ս ա ե վ ա ն ն ո ս րն դ ՅովՀա ննեսին, որ են ‘“ ղ ե / ի ւ ի ի / ի ս ս վ ա յ ր / , վ ա ր պ հ ո ծ ո վ ո ւ բ ո / ո ր ի ն . . . л հ ա յ / ն ) , Հ ա ր դ ե / ի Հ ե ղ ի ն ա կ ր Հ ՚ո օ շ ա ե ա ն * '■‘ Տ ՚ ւ ի ն ր ն Ո շ տ ո / ն ե ա ց ) ր ա ո ի ց Հ ե տ ո ե կ ո ղ 'դ ա ւ ա ւ ւ ի ն օ բ ա ո ր ա չ ր ա թ ո ղ Լ ա ր ե լ, ո ր ի Հետ ևա ն­ ք ՛\"I գ ա վ ա ռ ի ա ն ո ւ ն ը փ ա ս տ ո ր ե ն դ ա ր ձ ե չ Լ ա զ գ ա ն ո ւ ն , ո ր ո վ ե Ս ի մ ե ո ն վ ա ր դ ա պ ե տ ր /կ տ ր վ ե ,

202 Ա . Մ ա թ ևոսյա ն Թ ո վ մ ա Մ և ծ ո ւ ի ե գ ի ն Ս ի մ ե ր ն Ռ շ տ ո ւ ն ց ի վ ա ր դ ա պ ե տ ի ( հ ա վ ա ն ա բ ա ր Ս ա ր իք վ ա ն քի գ պ ր ա պ ե տ ի ) ա շա կեր տ ն կ հ ա մ ա ր ո ւմ Պ ուտ էիկ վա նքի մ ի ա բա ն Թ ո վ մ ա վ ա ր դ ա պ ե տ ի ն , ո ր բ ն ա հ ա տ ա կ վ ո ւ մ կ Լ ա ն կ ֊Ր ' ա մ ո ւ ր ի հ ր ո ս ա կ ն ե ր ի ձ ե ռ ք ո վ 2\" : Ս ս/րք ս ո ւր բ Գ և ո ր գ ի գ ՛զ ր ո ց ը Ս ի մ ե ո ն ր ա բ ա ն ա պ ե տ ի գ լխ ա վ ո ր ո ւթ յա մ բ X I V դ ա ր ի 5 0 - ա կ ս ւ ն թ վ ա կ ա ն ն ե ր ի ց մ ի ն չ և 8 0 ֊ա կ տ ն թ վ ա կ ա ն ն ե ր ը , ա յս ի ն ք ն մ ի ն չև Ս իմեոնի և Ս տ ևվւա նոսի մ ա հ ը , բ ա զ մ ա թ ի վ ա շա կերտ ներ կ գա սա իա - ր ա կ և լ. ը ն դ ո ր ո ւմ դ պ ր ո ց ո ւմ գ ր չո ւթ յա ն ա ր վ ե ս տ ն ու ե ր գ -ե ր ա ժ շ տ ո ւթ յո ւն ը զ ա ֊ ս ա վ ա ն զել են «փ ի լի ս ո փ ա ներ » Ս տ ևւիա նոսր, ա պ ա Հո վհ ա նն ես ը, իսկ ա ս տ ­ վա ծա բա ն ա կ ա ն գի տ ելի քներ ը ' Ս իմեոն վ ա ր դ ա պ ետ ը , Մ խ իթ ա րը, դպ ր ո ցի վ ե ­ ր ա կ ա ց ո ւ ն կ ր մ յ ո ւ ս Ս ի մ ե ո ն ր : Տ Օ ֊ա կ ա ն թ վ ա կ ա ն ն ե ր ի ն վ ա խ ճ ա ն վ ա ծ կ ի ն ա ր ­ դ ե ն Ս ի մ ե ո ն վ ա ր դ ա պ ե տ ը , Ս տ ե վ ւտ ն ո ս ր և մ յո ւս Ս ի մ ե ո ն ը : Միսի թ ա ր բ , ի ն չպ ե ս տ եսա նք, գնա ցել կբ «տ ա ր ա շխ ա րհ» : Ս րա նց փ ոխ ա րինեք կին ա րզեն նոր ո ւ­ սուցիչներ, հենց Սարի վա նքի միա բա ններից և Ս ա բզիս Ս որբեցու «մ ե ծ պ ոմ ։ - տ ի և վ ա ր ժ ա պ ե տ ի » գ լխ ա վ ո ր ո ւթ յա մ բ եր կա ր ա ցր ել դպ րոցի գ ո յո ւթ յո ւն ը , հա սցնևրւվ մինչև զա րի վերջր։ 1 3 9 0 թ վ ա կ ա ն ի ն պ ա ր ո ն Ր 'ա զ տ չտ ր ը Ա գ թ ա մ ա ր ո ւմ Զ ա ք ա ր ա յի ը ն գ օ ր ի ն ա - կ ա ծ ա վ ե տ ա ր ա ն ը ն վ ի ր ո ւ մ կ Ս ա ր ի ս ո ւր բ Գ ե ո ր գ ի ն և ս ո ւր բ Ա ս տ վ ա ծ ա ծ ն ի ն ։ Իր կ ո ղ մ ի ց գ ր վ ա ծ հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ո ւ մ Բ՛ա գ ա չա ր ը գ ն ա հ ա տ ո ւ մ կ Ս ա ր ի զ պ ր ո ց ի գ ո ր ծ ո ւն ն ութ յո ւ ն ր , հ ի շ ա տ ա կ ո ւմ դ պ ր ո ց ի ո ւս ո ւց ի չն ե ր ի ն և դ ու/ա ր ա ն ո ւմ ն ր ա ն ց . ' ' Ա յ լ շ ն ո ր հ ե ց ի գ ո տ ( ա վ ե տ ա ր ա ն ը — Ա . ! ! ._) ժ ր ա ջ ա ն ծ ն ա ւ գ ր կ ե ն ա ց բ ա ն ի ն , զ ա լ - ր կն մ եզո ւա ց շրջելով ի դերբուկս խ ր թ ն ա հ ա յա ց ա ս տ ո ւա ծա շա ն չ գ ր ո ց , բ ե ր ե ­ լո վ զբա գ ցր ա հ ա մ գիտ ռւթ իւն բքիչս բա ն ա ւո ր մ տ ա ց բ տ զ ց բ ո գ ւո ց , մ ե ծն ի պ րւկտ ից վա րժա վա րժիցն պ ետ ն՝ վա րդա պ ետ ին Ս ա բզիս, և ճգն ա ղ գե ա ցն վա ր­ դ ա պ ե տ Յ ո հ ա ն ն կ ս , և Բ ' ո ւ մ ա վ ա ր դ ա պ ե տ , և 8 Ով ա ն կ ս վ ա ր դ ա պ ե տ , ե ւ հ ե զ ա հ ո գ ի հ ա յ ր ն վ ա ն տ ց . ո ր և ա ն ո ւ ն Պ ս ա կ յ ս ր շ ւ ՚ր է ի , և գ ա յ լ միա նձունս և զկրա ւնա ֊ ա ր ս և սուրբ ո ւխ տ ի ս ...»-՛: Ի նչպ ես տ ե ս ն ո ւմ ե ն ք , գա ր ի վ երջերին դ պ ր ո ցը շա ր ո ւն ա կ ո ւմ կ ի ր գ ո յո ւ­ թ յո ւն ը , շն ո ր հ ի վ «վ ա ր ժ ս /վ ա ր ժ ի ց պ ե տ ն » Ս ա րդիս վ ա ր դ ա պ ե տ ի , որ ն ո ւյն ինրը Ս ա ր դ ի ս Ս ո ր բ ե ց ի ն I;28, « ո ր ժ ա մ ա ն ա կ ի ս ե ր և ե լ ի դ ե մ ք ե ր ի ն ՛ է ր . Կ ս ա յի Ն չ ե ց վ ո ւ յն ա շա կ եր տ ը , ի ր ձ եռ ք ի ներքև ա շա կերտ ների բ ա զ մ ո ւթ յո ւն մ ը ուներ ն ո ւյն վա ն- ր ի ն մ ե ր Р ։ Դ պ ր ո ց ի ա յ գ ժ ա մ ա ն ա կ վ ա ա շ ա կ ե ր տ ն ե ր ի ց հ ա յ տ ն ի կ Կի բ ա կ ո ս Վ իրտ պ եցին, որբ Սա րի վա նքում Ս որբեցու մոտ սովորել կ X V գա րի սկզրին և 1441 թ. դա րձել կշմիա ծնի կա թողիկոս! պ ա կա սում ե ն , չն ա յա ծ Դ պ րոցի մ ա ս ի ն հ ե տ ա գ ա տ ե ղ ե կ ո ւթ յո ւն ն ե ր ը Խ . Լ և ո ն յա ն ր պ ն դ ո ւմ կ, որ «վ ա ն ք ր բ ա զ մ ա թ ի վ մ ի ա բ ա ն ն !,ր ե բ ա զ կ ա ց յա լ ճոխ գ պ բտ վ ա ն ք մ ո ւն ե ցա ծ կ X V — X V I գա բեր ո ւմ , ինչպ ես կ ցո լցն ե ն գրչա գիր հի- շա տ ա կա ր ա ն ն ե ր ը »^ : Ց ա վ ո ք , ա յո մա սին ոչինչ չկա ր ո ղ ա ցա նք գ տ ն ե լ, իսկ մ ե զ հ ա յտ ն ի հի շա տ ա կ ա ր ա ն ներ ն ա յդ չե ն հ ա ս տ ա տ ո ւմ : ^ սեփ ա կա ն т եղիу է Ւ սկ Ս ա հ ի ա ն ա ,ի և Հ ո վ հ ա ն ն ե ս ի ե ղ բ ա յր ն ե ր լի ն ե չո է Հ ա ն գ ա մ ա ն ք ի ա նա և- բն ա կ ա ն վ ի ճ ա կ ի ց և ղրկեք ճ ա ն ա չե ր ո ո ո ւմ ր նրա նց Հա նել Լ հ ն ա ր ա վ ո ր ո ւ թ յո ւ ն ի ց , ՛ք ա ն ի < •’ ն ր ա ն ք մ ի շ տ մ ի ա ս ի ն ե ն հ ի շ վ ո ւ մ ( ա հ ՛ս օ Ո ւ ր վ ա դ ծ ե ր Յ ..., 1 9 Տ 8 թ ., կ 1 0 9 )։ 26 ո Պ ա տ մ ա թ ի ւն Լ ա ն կ - Թ ա մ ո է ր ա յ ք, յ ա • ո ր դ ա ց ի ։ ր ո ց , ա ր ա ր ! , ա լ Թ ո վ մ ա վ ա ր դ ա պ ետ ի Մ ե- ձ ո վ ւ ա ց ւ ո յ» , Փ ա ր ի զ , 1Տ00, կէ 14 4 27 Մ ա տ ե ն ա դ ա ր ա ն , ձ ե ո . X - 4 9 1 1 , կ Ժ Դ2 ? 9 ։ Հ մ մ ա . դա րի 1հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ն ե ր , Է շ 5 8 1 ա ն Դ ,2 8 Ո ս կ յ կ Վ ., Վ . Վ . Վ ., ՏՏ9, Հմմտ . 29 Ր ի պ ա ն դ ի ո ն , 1 9 0 0 , թ ի վ 1194, Վ . Վ .Ո ս կ յ ա ն , Վ ., Գ, կ 889։ 30 Ր ի պ ա ն դ ի ո ն , 2 1 4 9 ,

ՄIIկ ա ց Ս ա րի ս ր . Գնորէք վ ա ն ք ի գ ր չո ւթ յա ն կ ե ն տ ր ո ն ը X I V — X V դ ա ր ե ր ո ւմ 203 X V դա րում փ ո խ վ ո ւմ Է ա րդեն Սարի վա հրում ա րտ ա դ ր վ ա ծ գրչա գրերի բ ն ո ւ յթ ը ։ Ս ե/կնո/լա կա ն գ ր ա կ ա ն ո ւք կ ա ն ը ն դ Օ ր ի ն ս /կ ո ւթ յո ւն ը ի ր տ հգլւ զ ի ջ ո ւմ Է ծ ի ս ա կ ա ն ի ն , որր ա պ ա ց ո ւյց Է վ ա նա կա ն դ պ ր ո ցի վ ե ր ա նա լո ւն ։ Ա մ ե ն ա յն Հա վ ա ն ա կա նո ւթ յա մ ր , ա վելի րա ն կ ե ս գա ր գ ո յո ւթ յո ւն ո ւնեն ա լո ւց հետ ո գ ր պ - ր ո ց ր գ ա գ ա ր ո ւ մ Հ գ ո ր ծ 1 / т ց : 1'ն չւգե ս տ ե ս ա ն ք , Ս ա ր ի վ ւո ն ր ի դ պ ր ո ց ո ւ մ դ ա /////- վ ա ն գ վ ո գ հ ի մ ն ա կ ա ն ա ո ա ր կ ա ն ա ս տ վ ա ծ ա ր ա ն ո ւթ յո ւն ն Էր, «ա ս ա ո ւա ծ ա շունչ .դ ր ո ց » մ ե կ ն ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր ը , ո ր ո ն ց հ մ տ ա ց ե լ Ա ւն գ ՚դ ր ո ց ի / ' \" / \" Ր ո ւ ս ո ւ ց ի չ ն ե ր ը և որին ծ ա ռ ա յո ւ մ Էր Ս ա րի վա նքի/ գ ր չո ւթ յա ն կ ե ն տ ր ո ն ր ։ Ս ա րի վ ա ն ք ի ց մ ն ա ց ա ծ ս ա կ ա վ ա թ ի վ դ ր չա դ ր ե ր ր ( բ ա ց ա ռ ո ւ թ յա մ բ երկու, ա վ ե տ ա ր ա ն ի և Ն ա ր ե կ ա ց ո ւ « Ո / / բ ե ր դ ո ւ թ յ ա ն » ե ր կ ո ւ ր ն //•>ր ի ն ա կ ո ւ ի ) յո / Ն ն ե ր ի ) , մ ի ա յ ն մ ե կ ն ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր ե ն , ի ս կ գ ր ի չ ն ե ր ր կ ա մ ա յ գ '1 ՈԱ1Ո!11' ո ւ ս ո ւ ց ի չ ն ե ր ն ե ն կա մ ա շա կերտ ներր: Գ րա գետ գրիչներ Է ունեցել Սարի դ պ ր ո ց ը , որոնր միտ ի, ը ն դ օ ր ի ն ա կ ե լ ե ն ը ն տ ի ր և ճ ա ն ա չո ւ մ գ տ ա ծ ձե,ւ ա գ ր ե ր . գ ր ա ն ց վ ր ա ս ո վ ո ր եք են ո ւ ս ո վ ո ր ե ց ր ե լ ։ (>/////։ հ ա ճ ա խ , ա յ լ վ ա ն ք ե ր ի ց ա յ ս ա ե գ ե ն ե կ ե ք գ ր ի չ ն ե ր ՝ մ ե կ ն ո ւ ­ թ յո ւն ն ե ր ն ը ն դ օ ր ի ն ա կ ե լո ւ հ ա մ ա ր , ո ր ո ն ց ի ց շա տ ունեին Ս տ եվոսնոս ե Հ ո վ ­ Հա ն ն ես ե/լրա յր ն ե ր ը և ո ր ո ն ք ս ի ր ո վ և սա նյ ա չս։ գ կ ա մ ա /ք » տ րա մ ա դրեք են ց ա ն կ ա ց ո ղ ն ե ր ի ն ։ Վ ե ր ո հ ի շյա լ ե գ բ ա յր ն ե ր ր , ո ւս ո ւց ի չ լի ն ե ք ո վ հ ա ն դ ե ր ձ , շա տ ք ՚ե դ մ ն ա վ ո ր գ ր ի չ ն ե ր ե ն ե ղ ե լ և գ ր չ ո ւ թ յո ւ ն ը { ս ր տ ի ս ո ւ ս ո ղ ն ե ր , որիւ հ ա մ ա ր հ ա ֊ •ձաիոակի ե ս ի ր ո վ հ ի շ վ ո ւ մ ե ն ր ն կ ե ր ն ե ր ի I։ ա շ ա կ ե ր տ ն ե ր ի ։ կ ո ղ մ ի ց : Ս ա ր ի г վ ա ն ք ի ց մ ե գ ծ ա ն ո ք .1 ա ո ա ջ ի ն գ ր ի ՛ չ Է՛ > ի ն չ Աք/<ս տ ե ս ա ն ք , Ս ս ւ ե վ ւ ա ն ո ս ն Է։ Իսկ դ ր ա ն ի ց ա ռա ջ գ ր չո ւթ յո ւն ա ր դ յո ք ե դ ե 'լ Է, թ ե ո չ, ո ր ա ե ՜գ են սովորել ա ռա ջքն գրիչ Ս ա եւիա նոսր և ն ր ա ե գ ր ա յր Հո վ հ ա նն ես գ ր ի չր , որը մ ե գ հ ա յտ ն ի ա ո ա ջ ի ն ձ ե ո ա գ ր ի ի1ուգի1 կ ո կ ո գ ն Է ր ։ Փ ո ր ձ ե ն ք պ ա տ ա ս իստ ն ե / ա յ ս հ ա ր ց ե ր ի ւ ն , որոնք կա ր և ո ր ե ն ոչ մ ի ա յն գ ր չի , ա յլև գ ր չո ւթ յա ն կենտ րոնի պ ա տ մ ո ւթ յա ն Հա մար: Ստ ե փ տ նոսի գ ր չո ւթ յա ն ուոուցիչր եղ ել Է ի ր հ ա յր ը ' Ա ստ վա ծս/տ ուր րա ֊ Հա նուն։ Գ րիչր Հորն ա յս պ ե ս Է հ ի շո ւմ . «գ Հ ա յր ն ի մ և դ վ ա ր դ տ ս/ետ ն Ա ս/ոուա - ծ ա и/ո ւր ք ա հ ա ն ա ն , գի յ ո յ ժ ա շիստ /ռեա լ ի վ ե ր ա յ մ ե ր » * '։ Ա յս վ կ ա յո ւ թ յո ւ ն ը հ ա ս տ ա տ վ ո ւմ Է ն ա և ձ ե ռ ա գր ի 212/// Էջի հ ի շա տ ա կ ա դ ր //ւթ յս /մ ր ' դրվա ծ մս/նո ւո ս /ո ե ր ո վ . « Ո դ ո ր մ ե ս / ///Էր ՛Ք ր ի ս տ ո ս տ շ ի /ա //։///լա ց ս Ս տ ե /ի ա ն ն ո ս ի և Յ ո հ ա ն ն Է ս ի '//'//' և թ ո ս / թ կ ո կ ա ս դ ի I/ ծ ն ա / դ տ ց մ Լ ր ո ց և վ ս / ր դ ա / / / ե տ ի ն մ ե ր ո յ Ս ս /ո ո ւս /ծա ֊ 1/ ւ ո ւ ր ք ա հ ա ն ա յ ի ւ ն , » : Լ. Խ ա չ ի կ յա ն ի կ ա /լմ /ս ծ « Ժ Գ գ ա ր ի հ ա յե ր ե ն ձ ե ռ ա գ ր ե ր ի հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ­ ն ե ր ո ւմ » ք ՛ե ր վ ա ծ ե ն Ա ս տ վ ա ծ ա տ ո ւր ր ա հ /ս ն ա յի երկու, գ ր չա գ ր ե ր ի հ ի շ ա տ ա կ ս /֊ ր ա ն ն ե ր ր ' մ ե կ ն ա վ ա ր տ վ ա ծ « . . . ք/ թ ո ւ ի ս Չ ^ Զ ( 1 3 1 7 ) ^ ձ ե ռ ս / մ ր ա մ ե ն ս / մ ե գ ի / ՛ / Ա սսւուա ծա /որոյ սո ւտ ա նո ւն ի ր ի ց ո ւս » ^ , մ յո ւս ը ՝ դ ր վ ա ծ պ ա մ ի Չ Հ Զ ( 1 3 2 7 ) թ ո ւ ա կ ա ն ո ւ թ ե /ս ն ս հ ա յո ց ձ ե ռ ս /մ ր մ ե դ ո ւ ց հ ս // և ա ն ա ր հ ե ս /ո գ ր չի Ա ս տ /։/ա ծ //////ուր / Ч ' / ' д ' ч 1’ ՛ ^ : Ե ր կ ո ւ ս ն է ք ա վ ե ս / ա ր ս / ն ն ե ր ե ն , ե ր կ ո ւ ս ի տ ե գ ն է / ս / ն հ ս / յ տ ։ Վ և ր ո ֊ Կ ր ե ա ն , ձ . 5 5 !/? , կ 2 5 6 ,՛։ 32 ն ո ւ յն ս /ն ղ ո ւ մ , կ 212ա ւ 3 3 ,ք.դ դ ա ր ի Հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ն ե ր ո ւ մ Կ - ի (6 0 ) փ ո խ ա ր կ ն , ս ի ւ ա /մ ՝,ս մ ր տ պ վ ա ծ ԼՀ ( 7 0 ), դ ր ա Ս ա նրով Հիշա տ ա կա ր ա նք, դ ր վ ա ծ կ 1 3 2 ? թ վ ա կ ա ն ի տ ա կ, Յ » Բ ր ի տ ա ն ա կ ա ն /հ ո ն դ ա ր ա ն 1 3 ( О Г . 2 0 Տ 0 ) Կ ո ն ի ր ե ր , Տ ո ւց ա կ , կ 2 0 — 2 1 . հ ա մ ե մ ա տ ե ք Ժ Գ Դ ՛՛՛ր ի Հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ն ե ր , կ 205, Յյ Մ ա ր ս ո ւ դ յ ա ն , 9 Տ ո ւց ա կ Ա գ ո վ ֆ ս ի օ , 1 0 , к Ա յր ա ր ա տ » , 1911, կ 160։ Հմ մ ա . Ժ ՚Ւ Դ ՛՛ր ի Հ ի շ ա տ ա կ ա ր ա ն ն ե ր , կ 201,