ວິຊາການຄວບຄຸມຄຸນນະພາບ

เอกสารประกอบการสอน วิชาการควบคุมคุณภาพ IM11204 นราธิป ภาวะรี วศ.ม.(วศิ วกรรมอตุ สาหการ) คณะเทคโนโลยี มหาวิทยาลยั ราชภัฏอดุ รธานี 2557

คำนำ เอกสารประกอบการสอน วิชาการควบคุมคุณภาพ (IM11204) ใช้ประกอบการเรียนการสอนตาม หลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีการจัดการอุตสาหกรรม คณะเทคโนโลยี มหาวิทยาลัย ราชภัฏอุดรธานี เนื้อหาในเอกสารประกอบการสอน ประกอบด้วย แผนบริหารการสอนที่ได้จัดแบ่งเนื้อหา ออกเปน็ 8 บทเรยี น ในแตล่ ะบทเรยี นประกอบด้วยแผนบริหารการสอนประจาบท เน้ือหา และแบบฝึกหัด ท้ายบท โดยผู้เขียนได้เรียบเรียงจากตาราภาษาไทยและภาษาอังกฤษ เพ่ือให้ผู้เรียนมีความเข้าใจเน้ือหา สามารถทาแบบฝึกหัด และประยุกต์ใช้ในอุตสาหกรรมได้ การควบคุมคุณภาพ (Quality Control: QC) เป็นศาสตร์แขนงหน่ึงท่ีใช้หลักการสถิติศาสตร์ใน การดาเนินการควบคุมกระบวนการผลิต เพื่อให้กระบวนการอยู่ภายใต้ข้อกาหนดหรือสภาวะที่เหมาะสม ซึ่งเนื้อหาในเล่มน้ีได้แบ่งออกเป็น 4 ส่วน ส่วนแรกจะเป็นพ้ืนฐานความรู้ทางด้านสถิติศาสตร์ และ ประยุกต์ใช้เคร่ืองมือในการควบคุมคุณภาพในอุตสาหกรรม 7 ชนิด โดยเนื้อหาในส่วนท่ีหนึ่งจะเก่ียวเน่ือง กับสว่ นที่สอง คือ เรอื่ งการคานวณแผนภูมิควบคุมหน่วยวัดและหน่วยนับ ถัดมาเนื้อหาในส่วนท่ีสามเป็น การวิเคราะห์สมรรถนะของกระบวนการ การใช้แผนการชักส่ิงตัวอย่างที่เหมาะสม และเน้ือหาส่วนสุดท้าย คือ เรื่องเทคนิคการพัฒนาคุณภาพ และการคานวณค่าความเช่ือม่ันของผลิตภัณฑ์ โดยเรียบเรียงให้ ครอบคลุมเนื้อหาของรายวิชาการควบคุมคุณภาพ อ่านทาความเข้าใจได้ง่าย และสามารถประยุกต์เป็น แนวทางของกระบวนการผลิตในอุตสาหกรรม เหมาะสาหรับนักศึกษาสาขาการจัดการอุตสาหกรรม มหาวิทยาลยั ราชภัฏอุดรธานี และผทู้ สี่ นใจ สาหรับเอกสารประกอบการสอนเล่มน้ีสมบูรณ์ได้ต้องขอขอบพระคุณ ท่านดร.ณัติเทพ พิทักษานุรัตน์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี รองศาสตราจารย์โสภณ แดงประวัติ รองศาสตราจารย์สมชาย ช่ืนวัฒนาประณิธิ และรองอธิการบดีทุกท่าน คณบดีคณะเทคโนโลยี รองคณบดที ุกทา่ น และครอบครัวท่ีน่ารักที่เป็นกาลังใจสนับสนุนให้งานสาเร็จไปด้วยดี ผู้เขียนขอขอบคุณ เจ้าของงานเขียนทุกท่านที่ได้ถูกอ้างอิงในเอกสารประกอบการสอนเล่มน้ี ผู้เขียนมิได้มีเจตนาจะละเมิด ลิขสิทธ์ิของผู้ใด หากมีข้อความหรือรูปภาพบางส่วนท่ีไม่ได้อ้างถึง ต้องขออนุญาตมา ณ ท่ีนี้ด้วย สุดท้าย ขอขอบพระคุณอาจารย์ทุกท่านท่ีได้เคยประสิทธิประสาทความรู้ ความสามารถ และจิตวิญญาณของครู ให้กบั ผูเ้ ขียน นราธปิ ภาวะรี กรกฎาคม 2557

สารบญั หนา้ คานา................................................................................................................................................ ……(1) สารบัญ...................................................................................................................................................(2) สารบัญรูป .............................................................................................................................................. (6) สารบัญตาราง.......................................................................................................................................(11) แผนบรหิ ารการสอนประจาวิชา .......................................................................................................1 แผนบริหารการสอนประจาบทท่ี 1..................................................................................................9 บทที่ 1 บทนา...................................................................................................................................13 1.1 ความหมายและคาจากดั ความของคุณภาพ......................................................................13 1.2 ลักษณะคณุ ภาพและการตรวจสอบคณุ ภาพ ....................................................................14 1.3 ววิ ฒั นาการดา้ นคณุ ภาพ..................................................................................................15 1.4 ปรัชญาคณุ ภาพ...............................................................................................................17 1.5 คณุ ภาพของผลติ ภัณฑ์.....................................................................................................21 1.6 การลดต้นทนุ การผลิต .....................................................................................................23 1.7 สรปุ .................................................................................................................................28 แบบฝกึ หดั ทา้ ยบทท่ี 1...........................................................................................................30 เอกสารอ้างองิ ........................................................................................................................32 แผนบรหิ ารการสอนประจาบทที่ 2................................................................................................33 บทท่ี 2 สถิตแิ ละเครื่องมอื ท่ใี ชใ้ นการควบคมุ คุณภาพ.............................................................35 2.1 หลักสถิติทั่วไป.................................................................................................................35 2.2 การแจกแจงความถ่ี .........................................................................................................37 2.3 การวดั แนวโน้มเข้าสสู่ ่วนกลาง.........................................................................................42 2.4 การวัดการกระจายของข้อมลู ..........................................................................................49 2.5 การแจกแจงความน่าจะเป็นแบบต่อเน่ืองท่ีสาคัญ............................................................53 2.6 การแจกแจงความน่าจะเป็นแบบไม่ต่อเนื่องท่ีสาคัญ........................................................61 2.7 เครื่องมือควบคุมคุณภาพ ................................................................................................66 2.8 สรปุ .................................................................................................................................96 แบบฝกึ หัดทา้ ยบทที่ 2...........................................................................................................99 เอกสารอา้ งอิง......................................................................................................................101

(3) สารบัญ (ตอ่ ) หน้า แผนบรหิ ารการสอนประจาบทที่ 3..................................................................................103 บทท่ี 3 แผนภูมคิ วบคมุ สาหรับขอ้ มูลแบบหน่วยวัด ..................................................105 3.1 แนวความคดิ และขอบเขตของแผนภูมิควบคุม...............................................................105 3.2 แผนภูมิควบคุมค่าเฉลย่ี และคา่ พิสัย...............................................................................108 3.3 ฟงั ก์ชนั่ ลกั ษณะเฉพาะการดาเนินงานสาหรบั แผนภมู ิ X และ R ...................................125 3.4 แผนภมู คิ วบคุมค่าเฉลยี่ และคา่ สว่ นเบยี่ งเบนมาตรฐาน..................................................129 3.5 แผนภูมิควบคมุ สาหรบั ตัวอยา่ งเชิงเดี่ยวและแผนภมู ิควบคุมคา่ พสิ ัยเคล่ือนไหว .............136 3.6 แผนภูมิควบคมุ สาหรับตัวอย่างเด่ียว..............................................................................141 3.7 แผนภูมิควบคมุ แบบผลบวกสะสม .................................................................................144 3.8 สรุป...............................................................................................................................150 แบบฝกึ หดั ท้ายบทที่ 3.........................................................................................................151 เอกสารอ้างอิง ......................................................................................................................158 แผนบรหิ ารการสอนประจาบทท่ี 4..................................................................................159 บทที่ 4 แผนภมู คิ วบคมุ สาหรบั ขอ้ มูลแบบหน่วยนับ..................................................161 4.1 แผนภูมคิ วบคุมสัดสว่ นของเสีย (p)................................................................................161 4.2 เส้นโค้ง OC สาหรับแผนภูมคิ วบคุม p...........................................................................172 4.3 การเก็บรวบรวมข้อมูลและข้ันตอนการสร้างแผนภูมิควบคมุ สดั ส่วนของเสยี ..................175 4.4 แผนภมู ิควบคุมจานวนของเสีย (np)..............................................................................176 4.5 แผนภูมคิ วบคมุ คุณภาพข้อบกพร่องหรือตาหนิ ..............................................................184 4.6 สรปุ ...............................................................................................................................193 แบบฝึกหัดท้ายบทท่ี 4.........................................................................................................195 เอกสารอ้างองิ ......................................................................................................................203

(4) สารบัญ (ตอ่ ) หน้า แผนบริหารการสอนประจาบทท่ี 5..............................................................................................205 บทที่ 5 การวเิ คราะห์สมรรถภาพกระบวนการ ........................................................................207 5.1 หลักการของขีดจากดั ชนิดตา่ งๆ.....................................................................................207 5.2 ขีดจากัดเกณฑ์ความคลาดเคลอื่ นตามธรรมชาติและขีดจากดั ข้อกาหนด........................208 5.3 อัตราส่วนสมรรถภาพระบวนการ...................................................................................210 5.4 การวิเคราะหส์ มรรถภาพกระบวนการ ...........................................................................212 5.5 ขีดจากดั ข้อกาหนดสาหรับชิ้นส่วนท่ีรวมกันอยา่ งเชิงเส้น...............................................219 5.6 การวิเคราะห์สมรรถภาพเครอื่ งจักร...............................................................................223 5.7 สรปุ ...............................................................................................................................228 แบบฝึกหัดทา้ ยบทที่ 5.........................................................................................................229 เอกสารอา้ งองิ ......................................................................................................................234 แผนบริหารการสอนประจาบทท่ี 6..............................................................................................235 บทท่ี 6 แผนการชักส่ิงตัวอย่าง...................................................................................................237 6.1 แผนการชักสงิ่ ตวั อย่างเพื่อการยอมรบั ...........................................................................241 6.2 แผนการชักตัวอย่างแบบเชงิ คุณภาพ .............................................................................243 6.3 แผนการชักตัวอยา่ งแบบเชงิ คุณภาพชนิดพเิ ศษ .............................................................375 6.4 แผนการชกั ตวั อยา่ งแบบเชิงแปรผัน ..............................................................................381 6.5 สรปุ ...............................................................................................................................394 แบบฝึกหดั ท้ายบทท่ี 6.........................................................................................................396 เอกสารอ้างองิ ......................................................................................................................402 แผนบรหิ ารการสอนประจาบทที่ 7..............................................................................................403 บทที่ 7 เทคนคิ การพฒั นาคุณภาพ.............................................................................................406 7.1 การจดั การคุณภาพโดยรวม ..........................................................................................406 7.2 กิจกรรมกลมุ่ ควบคมุ คณุ ภาพ .......................................................................................416 7.3 การปรับปรงุ อย่างตอ่ เน่ือง............................................................................................427 7.4 ซกิ ซซ์ ิกมา ....................................................................................................................433

(5) สารบญั (ต่อ) หนา้ 7.5 การเปรียบเทยี บกบั องคก์ รท่ีเป็นเลิศ .............................................................................441 7.6 มาตรฐานระบบคุณภาพ ................................................................................................452 7.7 สรุป...............................................................................................................................458 แบบฝกึ หดั ท้ายบทที่ 7.........................................................................................................459 เอกสารอ้างอิง ......................................................................................................................461 แผนบรหิ ารการสอนประจาบทท่ี 8..............................................................................................463 บทท่ี 8 ความเชือ่ ม่ันของผลติ ภณั ฑ์...........................................................................................465 8.1 หลกั การของความเช่ือมนั่ ของผลิตภัณฑ์ ........................................................................465 8.2 การหาความเช่ือม่นั ของผลติ ภัณฑ์ .................................................................................466 8.3 เทคนคิ การเพ่ิมคา่ ความเชอื่ มน่ั ......................................................................................470 8.4 การแจกแจงความน่าจะเป็น ..........................................................................................471 8.5 การใช้ตัวแบบเลขชี้กาลังกบั ความเชอ่ื ถือได้ของผลิตภัณฑ์ .............................................476 8.6 รปู แบบของอตั ราความขัดขอ้ ง.......................................................................................478 8.7 กิจกรรมการควบคุมค่าความเชือ่ มั่น ..............................................................................482 8.8 เสน้ โค้ง OC ...................................................................................................................488 8.9 สรปุ ...............................................................................................................................492 แบบฝกึ หดั ทา้ ยบทท่ี 8.........................................................................................................493 เอกสารอา้ งองิ ......................................................................................................................496 บรรณานุกรม ....................................................................................................................................497 ภาคผนวก .........................................................................................................................................499 ภาคผนวก ก ตารางสถิตศิ าสตร์ .........................................................................................501 ภาคผนวก ข ตารางดอดจ์และโรมกิ ...................................................................................527 ภาคผนวก ค แบบฟอรม์ ....................................................................................................559 ภาคผนวก ง เฉลยแบบฝึกหัด ............................................................................................563

(6) สารบัญรูปภาพ รูปท่ี หน้า 1.1 การควบคมุ คณุ ภาพในอุตสาหกรรม.................................................................................................13 1.2 ระบบการผลิต .................................................................................................................................14 1.3 เงื่อนไขทจี่ าเปน็ ในการสร้างความพึงพอใจ.......................................................................................17 1.4 เง่ือนไขท่ีดีพยี งพอในการสร้างความพึงพอใจ ...................................................................................18 1.5 PAF Model....................................................................................................................................23 1.6 ค่าใช้จ่ายท่เี กิดข้ึนในการควบคมุ คุณภาพ.........................................................................................25 1.7 โมเดลต้นทนุ คุณภาพในภาวะที่ดที ่ีสดุ ของจรู าน ...............................................................................27 1.8 คุณภาพในภาวะทด่ี ที ส่ี ุดกับของเสียเปน็ ศูนย์ ...................................................................................28 2.1 ฮิสโตแกรมแจกแจงความถี่ ..............................................................................................................39 2.2 ฮสิ โตแกรมแสดงความถส่ี ัมพัทธ์.......................................................................................................41 2.3 ฮิสโตแกรมแสดงความถ่สี ะสมสัมพัทธ์ .............................................................................................42 2.4 การแจกแจงแบบปกติ......................................................................................................................53 2.5 การแจกแจงแบบปกติของประชากร 2 กลุม่ โดยท่ี µ เทา่ กัน แต่ σ ตา่ งกนั ....................................54 2.6 การแปลงค่าจาก Xi เป็น Zi .............................................................................................................55 2.7 การแจกแจงแบบปกติ......................................................................................................................56 2.8 พืน้ ทีใ่ ต้เสน้ โคง้ ปกติ.........................................................................................................................56 2.9 การแจกแจงแบบเลขช้กี าลัง ............................................................................................................58 2.10 การแจกแจงแบบไวบลู ล์ เมอื่ θ = 1..............................................................................................60 2.11 อัตราการมาของรถทีจ่ ะชาระผ่านทางดว่ น ....................................................................................64 2.12 ใบตรวจสอบแสดงความผันแปรของตาหนิ.....................................................................................67 2.13 ใบตรวจสอบแสดงสาเหตขุ องความแปรผัน ...................................................................................68 2.14 ใบตรวจสอบแสดงการกระจายตัวของน้าหนักบรรจุ......................................................................69 2.15 ใบตรวจสอบแสดงแหล่งความผนั แปรของความแขง็ ......................................................................70 2.16 ใบตรวจสอบแสดงตาแหนง่ ของความแปรผนั .................................................................................71 2.17 ฮสี โตแกรมแสดงการกระจายความกวา้ งช่องวา่ งของข้อมูล ...........................................................76 2.18 รูปแบบทว่ั ๆไปของกราฟฮสิ โตแกรม .............................................................................................77 2.19 หลักการของแผนภาพพาเรโต........................................................................................................79 2.20 การใช้แผนภาพพาเรโตในการอธิบายความมีเสถยี รภาพ................................................................80 2.21 แผนภาพพาเรโตทีแ่ สดงค่าสะสมของขอ้ มูลทัง้ หมด .......................................................................81 2.22 โครงสรา้ งของแผนภาพกา้ งปลาแบบวเิ คราะหค์ วามผันแปร ..........................................................84

(7) สารบญั รปู ภาพ (ตอ่ ) รูปท่ี หน้า 2.23 โครงสรา้ งของแผนภาพกา้ งปลาแบบจานวนตามกระบวนการ .......................................................85 2.24 โครงสร้างของแผนภาพก้างปลาแบบกาหนดรายการสาเหตุ ..........................................................85 2.25 กราฟเสน้ จานวนแบรร์ ง่ิ ทมี่ ีรอยตาหนิระหว่างวนั ท่ี 1–6 เดอื นมกราคม.........................................89 2.26 กราฟแท่งขนาดของแบรร์ ง่ิ ท่ผี ลิตระหว่างวันที่ 1–20.....................................................................90 2.27 แผนภูมิควบคมุ ..............................................................................................................................37 2.28 ตัวอย่างแผนภูมคิ วบคุมสาหรับข้อมลู แบบหน่วยวดั .......................................................................92 2.29 ตัวอยา่ งแผนภมู ิควบคมุ สาหรบั ข้อมูลแบบหน่วยนบั ......................................................................93 2.30 การกระจายจุดบนแผนภมู ิควบคุมที่แสดงความผิดปกติของกระบวนการผลิต ...............................94 2.31 ผลการทดสอบการยืดของยางรถบรรทกุ ทอี่ ุณหภมู ิต่างๆ ...............................................................95 2.32 ลกั ษณะโดยทว่ั ไปของความสัมพนั ธร์ ว่ มของข้อมลู ทีว่ ิเคราะห์โดยแผนภาพการกระจาย ................96 3.1 กราฟเส้นแสดงความผนั แปร..........................................................................................................106 3.2 แนวความคดิ ของแผนภมู ิควบคุม...................................................................................................106 3.3 แนวความคิดแผนภูมคิ วบคมุ .........................................................................................................108 3.4 แผนภูมคิ วบคมุ คา่ เฉลยี่ และคา่ พิสัยของนา้ หนักผงซักฟอก.............................................................116 3.5 การใช้แบบฟอรม์ บันทกึ ข้อมูลแผนภูมคิ วบคุมค่าเฉลี่ยและคา่ พิสยั ของน้าหนกั ผงซักฟอก ..............117 3.6 แผนภูมคิ วบคมุ ค่าเฉล่ยี น้าหนักผงซักฟอกปรบั ปรงุ ใหม่ (กรณที ี่ 1)................................................118 3.7 แผนภมู คิ วบคมุ คา่ เฉลี่ยน้าหนักผงซักฟอกปรับปรงุ ใหม่ (กรณที ่ี 2)................................................119 3.8 แผนภมู ิควบคุมค่าเฉล่ียและค่าพิสัยของความยาวก้านวาลว์ ...........................................................123 3.9 แบบฟอรม์ แผนภมู คิ วบคุมคา่ เฉลยี่ และคา่ พสิ ยั ของความยาวกา้ นวาล์ว..........................................124 3.10 แสดงคา่ β สาหรับเส้นโค้ง OC ของแผนภูมิ X ...........................................................................126 3.11 เสน้ โค้ง OC สาหรับแผนภมู ิควบคมุ X ทีข่ ดี จากัดควบคมุ 3σ....................................................126 3.12 เสน้ โคง้ OC สาหรับแผนภมู ิควบคมุ R ท่ขี ีดจากัดควบคมุ 3σ......................................................128 3.13 แผนภูมคิ วบคมุ คา่ เฉล่ียและคา่ ส่วนเบีย่ งเบนมาตรฐานของกาลงั บิดเคร่ืองยนต์ไฮบรดิ จ์ ..............134 3.14 แผนภูมคิ วบคุมคา่ เฉลย่ี ของกาลังบดิ เครื่องยนต์ไฮบริดจ์ปรับปรงุ ใหม่..........................................135 3.15 แผนภูมิควบคมุ คา่ เฉลี่ยและคา่ พิสยั เคล่ือนไหวความหนาของเม็ดพลาสติกชนดิ B-1E .................140 3.16 แผนภมู คิ วบคุมค่าเฉลย่ี และคา่ พสิ ยั สาหรบั ตัวอยา่ งเดี่ยวค่าออกเทนของนา้ มันแก๊ซโซฮอล..........143 3.17 แผนภูมิควบคุม x ........................................................................................................................147 3.18 แผนภูมิควบคุมแบบผลบวกสะสม ...............................................................................................150

(8) สารบญั รปู ภาพ (ตอ่ ) รปู ที่ หนา้ 4.1 แผนภมู ิควบคุมสัดสว่ นของเสยี ของกระบวนการผลติ หลอด LED ในโทรทัศน์ ................................166 4.2 แผนภูมคิ วบคมุ สัดสว่ นของเสยี ของกระบวนการผลติ หลอด LED ในโทรทศั นป์ รับปรงุ ใหม่ ............168 4.3 แผนภมู ิควบคุมสดั สว่ นของเสียของจานวนขดลวดทองแดงเมื่อจานวนตวั อยา่ งไมค่ งท่ี ..................170 4.4 แผนภูมคิ วบคมุ สัดส่วนของเสยี จานวนขดลวดทองแดงเม่ือจานวนตัวอย่างไม่คงท่ปี รับปรงุ ใหม่......172 4.5 เสน้ โคง้ OC สาหรับตัวอยา่ งที่ 4.3.................................................................................................174 4.6 แบบฟอร์มบันทึกข้อมลู แผนภมู คิ วบคมุ สดั สว่ นของเสยี ..................................................................176 4.7 แผนภูมคิ วบคมุ จานวนของเสยี กระบวนการผลติ หลอด LED ในโทรทศั น์.......................................179 4.8 แผนภูมิควบคุมจานวนของเสยี กระบวนการผลติ หลอด LED ในโทรทศั น์ปรับปรุงใหม่...................180 4.9 แผนภมู ิควบคุมจานวนของเสยี แบตเตอรรี่ ถยนต์............................................................................182 4.10 แผนภูมิควบคุมจานวนของเสียแบตเตอร่รี ถยนต์ปรบั ปรุงใหม่......................................................183 4.11 แผนภูมคิ วบคุมจานวนหมุดย้ารอยตะเข็บท่ีหายไปในกระบวนการผลติ เรือโดยสาร.....................188 4.12 แผนภูมิควบคมุ จานวนหมดุ ย้ารอยตะเขบ็ ที่หายไปในกระบวนการผลิตเรอื โดยสารปรับปรุง ใหม่…………… .......................................................................................................................................189 4.13 แผนภมู คิ วบคมุ จานวนรอยตาหนิต่อหน่วยในกระบวนการผลิตเสื้อกีฬา ......................................192 5.1 ความขดั แย้งประเภทท่ี 1...............................................................................................................208 5.2 ความขัดแย้งประเภทท่ี 2...............................................................................................................209 5.3 ความขัดแย้งประเภทที่ 3...............................................................................................................210 5.4 ฮสิ โตแกรมสาหรบั ข้อมูลความทนแรงอดั สงู สดุ ของแก้วน้า.............................................................213 5.5 แผนภมู ิ X และแผนภูมิ R การทดสอบความทนแรงอัดของขวดนา้ อดั ลม.....................................217 5.6 ชนิ้ งานท่ปี ระกอบดว้ ย 4 ชนิ้ สว่ น...................................................................................................220 5.7 ชน้ิ งานประกอบด้วยช้ินสว่ นย่อย 3 ช้ิน..........................................................................................222 6.1 ความสมั พนั ธเ์ ชงิ ทวีประโยชน์ของการควบคุมเพื่อการยอมรับและการควบคมุ กระบวนการ .........239 6.2 กระบวนการของการชกั สิ่งตัวอย่างเพอ่ื การยอมรบั ........................................................................242 6.3 ประเภทของการชักส่งิ ตวั อยา่ งเพ่ือการยอมรบั ..............................................................................242 6.4 แผนภูมิการชักสิ่งตวั อยา่ งเชงิ เดยี่ ว.................................................................................................244 6.5 โมโนกราฟของแผนการชักสง่ิ ตวั อยา่ งเชิงเดีย่ ว...............................................................................248 6.6 แผนการชักสิง่ ตวั อยา่ งเชงิ คู่ ...........................................................................................................250 6.7 เสน้ โคง้ OC รวมของแผนการชกั สง่ิ ตวั อยา่ งเชิงคู่...........................................................................255 6.8 แผนการชักส่ิงตวั อย่างหลายเชงิ .....................................................................................................255

(9) สารบัญรูปภาพ (ตอ่ ) รูปที่ หน้า 6.9 โครงสร้างของมาตรฐาน MIL-STD-105E.......................................................................................262 6.10 วิธีการของแผนการชกั ส่ิงตวั อยา่ งเชงิ เดี่ยว...................................................................................265 6.11 วิธีการของแผนการชกั สงิ่ ตัวอยา่ งเชงิ คู่........................................................................................266 6.12 วิธกี ารวางแผนการชักส่ิงตวั อยา่ งหลายเชงิ ..................................................................................267 6.13 กฎการสับเปลี่ยนตามมาตรฐาน MIL-STD-105E ........................................................................272 6.14 ลาดบั ขั้นตอนสาหรบั การตรวจเพอ่ื เลือกแผนการชกั สง่ิ ตวั อยา่ ง ..................................................275 6.15 ลักษณะเส้นโค้ง OC ของแผนการชกั ส่งิ ตวั อย่าง..........................................................................307 6.16 เสน้ โคง้ OC สาหรับการตรวจสอบท่ัวไป .....................................................................................356 6.17 เส้นโค้ง OC สาหรบั แผนการชักสิง่ ตวั อยา่ งแบบต่างๆ .................................................................357 6.18 โปรแกรมการกรองคุณภาพ.........................................................................................................358 6.19 เสน้ โคง้ ASS สาหรบั แผนการชักสงิ่ ตวั อยา่ งเชงิ คู่และหลายเชงิ (แบบปกติและแบบเครง่ ครดั )……… ......................................................................................................362 6.20 แผนภูมิการชกั สิ่งตวั อย่างโดยลาดับ.............................................................................................369 6.21 กราฟแสดงเส้นการยอมรับ XL และเสน้ ปฏิเสธ XU ......................................................................371 6.22 กราฟจานวนของเสียสะสม..........................................................................................................372 6.23 กราฟสาหรับการหาแผนภาพตวั อยา่ ง CSP-1 ทค่ี ่า AOQL ใดๆ ..................................................375 6.24 แสดงความสมั พนั ธร์ ะหว่างตวั กลางของรุน่ กับสดั ส่วนของเสยี โดยใหค้ วามเบย่ี งเบนคงท่ี……........382 6.25 แสดงความสมั พนั ธ์ของสัดสว่ นของเสยี กับความเบีย่ งเบน (σ) เมื่อตัวกลางเท่ากัน.......................382 6.26 แสดงความสัมพันธ์ระหวา่ งค่า Z ประกอบการกาหนดแผนตวั อย่างแบบตวั แปรโดย ทราบค่า σ………….…….........................................................................................................................384 6.27 แสดงพิกดั คู่ท่อี ยใู่ กลก้ นั ...............................................................................................................386 6.28 แสดงพิกัดคหู่ า่ ง...........................................................................................................................387 7.1 องค์ประกอบของการจัดการคณุ ภาพโดยรวม ................................................................................407 7.2 โมเดลการจดั การคุณภาพโดยรวม..................................................................................................408 7.3 วงจร PDSA...................................................................................................................................412 7.4 PDCA ภายใน PDSA .....................................................................................................................413 7.5 โครงสรา้ งขน้ั พน้ื ฐานของ QC.Circle .............................................................................................419 7.6 หนา้ ตา่ งปญั หาของโฮโซตานิ..........................................................................................................421 7.7 ข้นั ตอนท่ัวไปของการทา QC.Circle..............................................................................................424

(10) สารบญั รูปภาพ (ตอ่ ) รปู ท่ี หนา้ 7.8 ขนั้ ตอนของการทาให้เปน็ มาตรฐาน QC.Circle.............................................................................425 7.9 การนาไคเซนไปใช้ .........................................................................................................................432 7.10 การกระจายภายใตโ้ คง้ ปกติบนพืน้ ฐานของคา่ พิสยั 1, 2 และ 3 จากคา่ เฉล่ีย ..............................435 7.11 โมเดล DMAIC ............................................................................................................................437 7.12 การบดั กรีดว้ ยมอื .........................................................................................................................437 7.13 โครงสรา้ งของแผนภาพก้างปลาปญั หาคณุ ภาพของการบดั กรี.....................................................439 7.14 CNX Diagram ในการบดั กรีด้วยมอื ...........................................................................................439 7.15 ขนั้ ตอนหลัก 5 ข้ันตอน ของการเปรยี บเทียบกบั องค์กรท่ีเปน็ เลิศ ...............................................446 7.16 กระบวนการเรยี กเก็บเงนิ ............................................................................................................447 7.17 ข้ันตอนในการเปรียบเทียบกับองค์กรที่เป็นเลศิ ...........................................................................448 7.18 รูปแบบการเปรยี บเทยี บกบั องค์กรท่ีเปน็ เลิศ ...............................................................................449 7.19 หว่ งโซ่อุปทาน .............................................................................................................................455 7.20 โมเดล ISO 9001 ........................................................................................................................455 8.1 สว่ นประกอบย่อยประกอบเป็นแบบอนุกรม...................................................................................467 8.2 ส่วนประกอบย่อยประกอบเป็นแบบขนาน.....................................................................................468 8.3 ส่วนประกอบย่อยประกอบเป็นแบบผสม .......................................................................................469 8.4 การแจกแจงความนา่ จะเป็นที่ประยุกตใ์ นการศึกษาความเชอ่ื ม่ัน ...................................................471 8.5 เสน้ โคง้ ความเชอ่ื มน่ั ของการแจกแจงแบบตา่ งๆ.............................................................................472 8.6 เส้นโค้งอัตราความขดั ข้องของการแจกแจงแบบตา่ งๆ....................................................................474 8.7 ความสมั พันธ์ระหว่างอัตราความขดั ข้องกับระยะเวลา ...................................................................478 8.8 แสดงถงึ ความเก่ยี วโยงของกจิ กรรมส่ีอย่าง.....................................................................................482 8.9 การทดสอบค่าความหนดื ของผลิตภณั ฑ์.........................................................................................484

(11) สารบญั ตาราง ตารางที่ หน้า 1.1 ววิ ัฒนาการด้านคณุ ภาพ ..................................................................................................................16 2.1 อายุการใช้งานของยางรถยนต์ชนดิ หนึ่งอายกุ ารใชง้ าน (ปี)...............................................................37 2.2 ความถ่อี ายกุ ารใช้งานของแบตเตอรี่ ................................................................................................37 2.3 เสน้ ผา่ ศูนยก์ ลางของสปริงจานวน 80 เสน้ (มลิ ลิเมตร)....................................................................38 2.4 ความถี่ และจุดกึง่ กลางของเสน้ ผ่าศนู ย์กลางของสปรงิ 80 เส้น .......................................................39 2.5 การแจกแจงความถ่สี มั พัทธ์ของจานวนสินค้าที่มีตาหนิ ....................................................................40 2.6 ความถ่สี ะสมสัมพัทธข์ องจานวนสินค้าท่ีมีตาหนใิ นแต่ละวัน ............................................................41 2.7 การหาคา่ เฉล่ยี แบบแจกแจงความถี่ระหวา่ งประชากรและตัวอย่าง..................................................44 2.8 ข้อมลู แจกแจงความถี่ของความสูงเด็กแรกเกิด ................................................................................44 2.9 ขอ้ มูลน้าหนักของนกั เรยี น (กิโลกรัม)...............................................................................................46 2.10 ขอ้ มลู ความสูงของนักศึกษา (เซนตเิ มตร).......................................................................................48 2.11 การหาสว่ นเบ่ียงเบนมาตรฐานแบบไม่ได้แจกแจงความถ่ีระหว่างประชากรและตวั อย่าง ................50 2.12 การหาส่วนเบ่ียงเบนมาตรฐานแบบแจกแจงความถีร่ ะหว่างประชากรและตวั อย่าง........................51 2.13 จานวนชัน้ ทแี่ นะนาสาหรบั การสร้างฮีสโตแกรม ............................................................................74 2.14 ข้อมลู แสดงความกว้างของช่องวา่ งของหัวบนั ทึกข้อมูล..................................................................75 2.15 ตารางแจกแจงความถ่ีสาหรบั ขอ้ มลู ในการผลิตหวั บันทกึ ข้อมูล .....................................................76 2.16 ตวั อยา่ งการวิเคราะห์ความมเี สถยี รภาพของข้อมลู ทจี่ าแนกประเภท .............................................79 3.1 ปรมิ าณน้าหนักของผงซักฟอกชนดิ บรรจุถัง (กโิ ลกรัม)...................................................................114 3.2 ขนาดความยาวของก้านวาลว์ ทว่ี ัดได้ (มิลลิเมตร)...........................................................................120 3.3 กาลงั บดิ ของเคร่ืองยนต์ไฮบรดิ จ์ในรถยนต์ประเภทขบั เคลื่อนส่ีล้อ 4wd (ฟุต–ปอนด์) ...................131 3.4 ความหนาของเม็ดพลาสตกิ ชนดิ B-1E (มลิ ลิเมตร) ........................................................................138 3.5 คา่ ออกเทนของนา้ มันแก๊ซโซฮอลทผี่ ลติ ได้ .....................................................................................142 3.6 ข้อมลู นา้ หนักบรรจผุ งชรู ส (ออนซ์)................................................................................................145 4.1 กระบวนการผลิตหลอด LED ในโทรทัศน์ (ชิ้น)..............................................................................165 4.2 ขอ้ มลู ผลการตรวจสอบจานวนขดลวดทองแดงทผี่ ลิต ....................................................................168 4.3 แสดงค่า β สาหรับเสน้ โค้ง OC......................................................................................................173 4.4 จานวนของเสียทตี่ รวจพบในกระบวนการผลิตแบตเตอรีร่ ถยนต์ ....................................................181 4.5 จานวนหมุดย้ารอยตะเข็บท่หี ายไปในกระบวนการผลติ เรอื โดยสาร................................................187 4.6 จานวนรอยตาหนขิ องการผลิตเสื้อกฬี าของแตล่ ะลอต ...................................................................191

(12) สารบญั ตาราง (ตอ่ ) ตารางที่ หน้า 5.1 คา่ Cp ต่าสดุ ที่ควรจะเป็น ........................................................................................................... 211 5.2 แรงอัดสูงสดุ ที่แกว้ น้าทนได้ (psi)...................................................................................................212 5.3 การแจกแจงความถ่สี าหรบั ขอ้ มลู ความทนแรงอัดที่แกว้ นา้ ทนได้ ...................................................213 5.4 คา่ ppm ของของเสียจากกระบวนการผลติ ท่มี ีค่า PCR ตา่ งๆ กนั .................................................215 5.5 ขอ้ มลู ความทนแรงอดั ของแกว้ น้า ..................................................................................................216 5.6 ความยาวของมว้ นสายไฟเบอรอ์ อฟตกิ 50 เสน้ .............................................................................225 5.7 การวิเคราะห์สมรรถนะเครอ่ื งตัดสายไฟ.........................................................................................226 6.1 เกณฑ์การเลอื กแผนการโดยใชป้ ระวัตคิ ุณภาพ ..............................................................................238 6.2 การเปรียบเทยี บประเภทของการควบคุมคณุ ภาพเพื่อการยอมรบั ..................................................240 6.3 สญั ลักษณส์ าหรับแผนการชกั ส่งิ ตัวอยา่ งเชงิ คุณภาพ .....................................................................243 6.4 สรปุ การหาสัดสว่ น P2' /P1' โดยสมมุตคิ า่ c .....................................................................................246 6.5 สรปุ ผลการชักสงิ่ ตัวอยา่ งทง้ั 4 แบบ..............................................................................................248 6.6 สรุปผลการคานวณ........................................................................................................................254 6.7 แสดงโอกาสการยอมรับลอต..........................................................................................................255 6.8 ตัวอยา่ งแผนการชกั สงิ่ ตวั อยา่ งหลายเชิง........................................................................................257 6.9 สรุปโอกาสในการยอมรับและปฏิเสธของลอตในการชักสง่ิ ตัวอย่างคร้งั ต่างๆ..................................259 6.10 เปรยี บเทียบปจั จยั ดา้ นการจดั การสาหรบั แผนการชักสิ่งตัวอยา่ งทง้ั 3 แบบ ................................268 6.11 แปลงคา่ AQL .............................................................................................................................269 6.12 อกั ษรรหสั สาหรบั ขนาดสิง่ ตัวอยา่ ง ..............................................................................................276 6.13-A แผนการชกั สิง่ ตัวอยา่ งเพอ่ื การยอมรบั เชงิ เดยี่ วการตรวจสอบแบบปกติ...................................278 6.13-B แผนการชกั สิ่งตัวอยา่ งเพอื่ การยอมรับเชงิ เดีย่ วการตรวจสอบแบบเคร่งครดั ............................279 6.13-C แผนการชกั สงิ่ ตวั อยา่ งเพอ่ื การยอมรบั เชงิ เดย่ี วการตรวจสอบแบบผ่อนคลาย ..........................280 6.14-A แผนการชักส่ิงตัวอยา่ งเพื่อการยอมรบั เชงิ คู่การตรวจสอบแบบปกติ ........................................281 6.14-B แผนการชกั ส่ิงตัวอย่างเพอ่ื การยอมรับเชิงคู่การตรวจสอบแบบเครง่ ครัด..................................282 6.14-C แผนการชกั สงิ่ ตวั อยา่ งเพ่ือการยอมรบั เชิงคู่การตรวจสอบแบบผอ่ นคลาย................................283 6.15-A แผนการชักสงิ่ ตวั อย่างเพื่อการยอมรับหลายเชงิ สาหรับการตรวจสอบแบบปกติ ......................284 6.15-B แผนการชกั สง่ิ ตวั อยา่ งเพือ่ การยอมรบั หลายเชงิ สาหรบั การตรวจสอบแบบเครง่ ครดั ................287 6.15-C แผนการชักสง่ิ ตัวอยา่ งเพ่อื การยอมรบั หลายเชิงสาหรบั การตรวจสอบแบบผอ่ นคลาย..............290

(13) สารบัญตาราง (ต่อ) ตารางที่ หนา้ 6.16-A คณุ ภาพจากดั (LQ) ในรปู ของร้อยละผลิตภัณฑ์บกพร่องซึง่ มคี วามน่าจะเปน็ ในการ ยอมรับลอต (Pa) เท่ากับ 10%.............................................................................................................293 6.16-B คุณภาพจากัด (LQ) ในรูปของจานวนข้อบกพร่องต่อร้อยหนว่ ยผลิตภณั ฑ์ซง่ึ มี ความน่าจะเป็นในการยอมรบั ลอต (Pa) เทา่ กบั 10..............................................................................294 6.17-A คุณภาพจากดั (LQ) ในรปู ของค่ารอ้ ยละผลติ ภณั ฑ์ขอ้ บกพร่องซง่ึ มีความน่าจะเป็นในการ ยอมรับลอต (Pa) เท่ากบั 5%...............................................................................................................295 6.17-B คณุ ภาพจากัด (LQ) ในรูปของจานวนข้อบกพร่องต่อร้อยหน่วยผลิตภัณฑซ์ ่ึงมี ความน่าจะเปน็ ในการยอมรบั ลอต (Pa) เท่ากับ 5%.............................................................................296 6.18 ตัวเลขพิกดั สาหรบั การตรวจสอบแบบผ่อนคลาย.........................................................................297 6.19-A แสดงขนาดสิ่งตวั อย่างตามอักษรรหัส A...................................................................................308 6.19-A-1 คา่ จากตารางสาหรับเส้นโค้งลกั ษณะเฉพาะการปฏิบัตกิ ารสาหรับแผนการชักตัวอยา่ ง เชิงเดี่ยว….. ..........................................................................................................................................309 6.19-A-2 แผนการชกั ตัวอยา่ งสาหรบั อกั ษรรหสั ขนาดตัวอยา่ ง A.........................................................310 6.20-B แสดงขนาดสิ่งตัวอย่างตามอักษรรหสั B...................................................................................311 6.20-B-1 คา่ ตา่ งๆ สาหรบั เส้นโค้งลักษณะเฉพาะการปฏิบัติการสาหรับแผนการชักตัวอย่าง................312 6.20-B-2 แผนการชกั ตัวอย่างสาหรับอกั ษรรหสั ขนาดตวั อย่าง B.........................................................313 6.21-C แสดงขนาดส่งิ ตัวอย่างตามอักษรรหัส C ..................................................................................314 6.21-C-1 คา่ ต่างๆ สาหรบั เส้นโค้งลักษณะเฉพาะการปฏิบัติการสาหรับแผนการชักตัวอยา่ ง ...............315 6.21-C-2 แผนการชักตวั อย่างสาหรับอกั ษรรหัสขนาดตัวอยา่ ง C ........................................................316 6.22-D แสดงขนาดสงิ่ ตวั อยา่ งตามอักษรรหสั D ...............................................................................…317 6.22-D-1 ค่าต่างๆ สาหรบั เสน้ โคง้ ลกั ษณะเฉพาะการปฏิบัตกิ ารสาหรบั แผนการชักตวั อยา่ ง ...............318 6.22-D-2 แผนการชักตัวอย่างสาหรบั อักษรรหัสขนาดตัวอย่าง D ........................................................319 6.23-E แสดงขนาดส่ิงตัวอยา่ งตามอักษรรหสั E ...................................................................................320 6.23-E-1 ค่าต่างๆ สาหรบั เส้นโค้งลกั ษณะเฉพาะการปฏิบัตกิ ารสาหรบั แผนการชักตวั อย่าง................321 6.23-E-2 แผนการชักตวั อยา่ งสาหรับอักษรรหสั ขนาดตวั อย่าง E .........................................................322 6.24-F แสดงขนาดส่งิ ตัวอย่างตามอักษรรหสั F ...................................................................................323 6.24-F-1 คา่ ต่างๆ สาหรบั เส้นโค้งลักษณะเฉพาะการปฏบิ ัตกิ ารสาหรบั แผนการชกั ตัวอยา่ ง................324 6.24-F-2 แผนการชกั ตัวอย่างสาหรบั อักษรรหัสขนาดตัวอย่าง F .........................................................325

(14) สารบญั ตาราง (ต่อ) ตารางที่ หน้า 6.25-G แสดงขนาดส่งิ ตัวอยา่ งตามอักษรรหสั G ..................................................................................326 6.25-G-1 คา่ ต่างๆ สาหรับเส้นโคง้ ลกั ษณะเฉพาะการปฏิบัตกิ ารสาหรับแผนการชกั ตัวอยา่ ง ...............327 6.25-G-2 แผนการชกั ตวั อยา่ งสาหรบั อกั ษรรหัสขนาดตัวอยา่ ง G ........................................................328 6.26-H แสดงขนาดสิ่งตวั อย่างตามอักษรรหสั H..................................................................................329 6.26-H-1 คา่ ตา่ งๆ สาหรับเส้นโค้งลักษณะเฉพาะการปฏิบัตกิ ารสาหรับแผนการชักตวั อย่าง ...............330 6.26-H-2 แผนการชกั ตัวอยา่ งสาหรบั อกั ษรรหสั ขนาดตัวอย่าง H........................................................331 6.27-J แสดงขนาดสงิ่ ตวั อยา่ งตามอักษรรหัส J ....................................................................................332 6.27-J-1 ค่าต่างๆ สาหรับเส้นโคง้ ลักษณะเฉพาะการปฏบิ ัติการสาหรบั แผนการชักตวั อยา่ ง ................333 6.27-J-2 แผนการชกั ตวั อย่างสาหรับอกั ษรรหัสขนาดตวั อย่าง J ..........................................................334 6.28-K แสดงขนาดสงิ่ ตัวอยา่ งตามอักษรรหสั K...................................................................................335 6.28-K-1 ค่าตา่ งๆ สาหรบั เส้นโค้งลกั ษณะเฉพาะการปฏบิ ัติการสาหรับแผนการชกั ตัวอย่าง................336 6.28-K-2 แผนการชกั ตัวอย่างสาหรบั อกั ษรรหสั ขนาดตัวอยา่ ง K.........................................................337 6.29-L แสดงขนาดสิ่งตวั อย่างตามอักษรรหัส L...................................................................................338 6.29-L-1 ค่าตา่ งๆ สาหรบั เส้นโคง้ ลักษณะเฉพาะการปฏบิ ัตกิ ารสาหรับแผนการชกั ตวั อย่าง................339 6.29-L-2 แผนการชกั ตัวอยา่ งสาหรบั อักษรรหัสขนาดตวั อยา่ ง L .........................................................340 6.30-M แสดงขนาดสงิ่ ตวั อย่างตามอักษรรหัส M.................................................................................341 6.30-M-1 ค่าตา่ งๆ สาหรบั เส้นโคง้ ลักษณะเฉพาะการปฏิบัติการสาหรับแผนการชกั ตวั อยา่ ง...............342 6.30-M-2 แผนการชกั ตวั อย่างสาหรับอกั ษรรหสั ขนาดตัวอยา่ ง M.......................................................343 6.31-N แสดงขนาดส่งิ ตวั อยา่ งตามอักษรรหสั N..................................................................................344 6.31-N-1 คา่ ตา่ งๆ สาหรับเส้นโค้งลักษณะเฉพาะการปฏบิ ัติการสาหรบั แผนการชักตัวอยา่ ง ...............345 6.31-N-2 แผนการชักตวั อยา่ งสาหรับอักษรรหัสขนาดตัวอยา่ ง N........................................................346 6.32-P แสดงขนาดสง่ิ ตวั อย่างตามอักษรรหัส P...................................................................................347 6.32-P-1 คา่ ต่างๆ สาหรบั เส้นโค้งลกั ษณะเฉพาะการปฏบิ ัตกิ ารสาหรบั แผนการชักตัวอยา่ ง................348 6.32-P-2 แผนการชักตัวอย่างสาหรับอกั ษรรหสั ขนาดตัวอย่าง P.........................................................349 6.33-Q แสดงขนาดสิง่ ตวั อย่างตามอักษรรหัส Q .................................................................................350 6.33-Q-1 คา่ ต่างๆ สาหรับเส้นโค้งลักษณะเฉพาะการปฏบิ ัตกิ ารสาหรับแผนการชกั ตัวอย่าง...............351 6.33-Q-2 แผนการชักตัวอยา่ งสาหรบั อกั ษรรหสั ขนาดตวั อย่าง Q........................................................352 6.34-R แสดงขนาดส่ิงตัวอยา่ งตามอักษรรหสั R...................................................................................353 6.34-R-1 คา่ ต่างๆ สาหรับเสน้ โค้งลกั ษณะเฉพาะการปฏิบัติการสาหรบั แผนการชักตัวอย่าง................354 6.34-R-2 แผนการชักตัวอย่างสาหรบั อกั ษรรหัสขนาดตวั อย่าง Q ........................................................355

(15) สารบัญตาราง (ต่อ) ตารางท่ี หนา้ 6.35 แสดงแผนการชกั สงิ่ ตวั อย่างสาหรับอกั ษรรหัส S.........................................................................356 6.36 ค่า AOQL สาหรบั การชกั ส่ิงตวั อย่างแบบปกติ (แบบการชักส่ิงตวั อยา่ งเชิงเด่ยี ว) ........................359 6.37 คา่ AOQL สาหรบั การชกั สง่ิ ตวั อย่างแบบเครง่ ครดั (แบบการชักส่งิ ตวั อย่างเชงิ เดีย่ ว)..................360 6.38 ดอดจ์-โรมคิ สาหรบั แผนการเลือกตัวอย่างชุดเด่ียวจาก LTPD โดยที่ LTPD = 1.0% β = 0.10 ............................................................................................................................................367 6.39 ดอดจ์-โรมิคสาหรบั แผนการเลอื กตัวอย่างชุดเด่ยี วจาก AOQL โดยที่ AOQL = 3.0%.................368 6.40 แสดงความสมั พนั ธข์ อง ASN กับจุดตา่ งๆ บนเส้นโคง้ OC...........................................................373 6.41 เปรียบเทียบ คา่ ของ i สาหรับแผน CSP-1 และ CSP-2 ที่ค่า AOQL ใดๆ สาหรับ f ท่ี 5% และ 10% (สมมติค่า i = k ใน CSP-2) ...............................................................................................376 6.42 AQL Conversion Table...........................................................................................................388 6.43 Sample Size Code Letters ....................................................................................................389 6.44 Master Table for Normal and Tightened Inspection for Plans Based on Variability Unknown: Range Method............................................................................................390 7.1 เคร่ืองมือและเทคนิคของการจดั การคุณภาพโดยรวม.....................................................................411 7.2 การสนับสนุนของผู้เชย่ี วชาญคณุ ภาพสาหรบั TQM.......................................................................411 7.3 ลักษณะการจัดการคุณภาพโดยรวม...............................................................................................415 7.4 การเปรียบเทียบองค์กรที่นาการจัดการคณุ ภาพโดยรวม (TQM) มาใชก้ บั องค์กรอ่ืนๆ ...................415 7.5 การปรับปรงุ ด้วยหลกั การของลีน (Principle of Leans)...............................................................423 7.6 ตวั อยา่ งของการวางแผนการประชมุ QC.Circle............................................................................426 7.7 กจิ กรรม 3 MUs............................................................................................................................429 7.8 เป้าหมายของไคเซน ......................................................................................................................430 8.1 วฏั จักรการทางานของผลิตภณั ฑ์....................................................................................................426 8.2 การทดสอบสวติ ซ์ไฟฟา้ .................................................................................................................429 8.3 อายขุ องผลิตภัณฑ์ .........................................................................................................................489 ก-1 ผลรวมความนา่ จะเป็นแบบทวินาม ...............................................................................................503 ก-2 การกระจายสะสมแบบปัวส์ซอง ....................................................................................................506 ก-3 พืน้ ที่ใตเ้ สน้ โค้งปกติมาตรฐาน .......................................................................................................511 ก-4 ตัวประกอบสาหรบั การสร้างแผนภูมิควบคุมชนดิ แปรผัน...............................................................514 ก-5 เปอรเ์ ซน็ ตข์ องเสียในลอต .............................................................................................................515 ก-6 จดุ ร้อยละของการแจกแจงสาหรับพิสัยสัมพัทธ์ .............................................................................526

(16) สารบัญตาราง (ตอ่ ) ตารางที่ หน้า ข-1 ดอดจ์-โรมคิ สาหรบั แผนการเลอื กตวั อย่างชดุ เดยี วจาก LTPD โดยที่ LTPD = 0.5%, β = 0.10. ............................................................................................................................................529 ข-2 ดอดจ์-โรมคิ สาหรับแผนการเลือกตวั อย่างชุดเดียวจาก LTPD โดยที่ LTPD = 1.0%, β = 0.10. ............................................................................................................................................530 ข-3 ดอดจ์-โรมคิ สาหรับแผนการเลือกตัวอยา่ งชดุ เดียวจาก LTPD โดยท่ี LTPD = 2.0%, β = 0.10. ............................................................................................................................................531 ข-4 ดอดจ์-โรมคิ สาหรบั แผนการเลอื กตวั อยา่ งชดุ เดียวจาก LTPD โดยที่ LTPD = 3.0%, β = 0.10. ............................................................................................................................................532 ข-5 ดอดจ์-โรมคิ สาหรับแผนการเลอื กตัวอย่างชุดเดยี วจาก LTPD โดยที่ LTPD = 4.0%, β = 0.10. ............................................................................................................................................533 ข-6 ดอดจ์-โรมคิ สาหรับแผนการเลือกตวั อยา่ งชดุ เดียวจาก LTPD โดยท่ี LTPD = 5.0%, β = 0.10. ............................................................................................................................................534 ข-7 ดอดจ์-โรมคิ สาหรบั แผนการเลือกตัวอย่างชุดเดยี วจาก LTPD โดยท่ี LTPD = 6.0%, β = 0.10. ............................................................................................................................................535 ข-8 ดอดจ์-โรมิค สาหรบั แผนการเลือกตัวอย่างชุดเดยี วจาก LTPD โดยท่ี LTPD = 8.0%, β = 0.10. ............................................................................................................................................536 ข-9 ดอดจ์-โรมิค สาหรับแผนการเลอื กตวั อย่างสองชุดจาก LTPD โดยที่ LTPD = 0.5%, β = 0.10 . ...........................................................................................................................................537 ข-10 ดอดจ์-โรมคิ สาหรับแผนการเลือกตวั อย่างสองชดุ จาก LTPD โดยท่ี LTPD = 1.0%, β = 0.10. ............................................................................................................................................538 ข-11 ดอดจ์-โรมคิ สาหรบั แผนการเลือกตัวอยา่ งสองชดุ จาก LTPD โดยที่ LTPD = 2.0%, β = 0.10.. ...........................................................................................................................................539 ข-12 ดอดจ์-โรมคิ สาหรับแผนการเลอื กตัวอย่างสองชุดจาก LTPD โดยท่ี LTPD = 3.0%, β = 0.10. ............................................................................................................................................540 ข-13 ดอดจ์-โรมิค สาหรบั แผนการเลอื กตัวอยา่ งสองชุดจาก LTPD โดยที่ LTPD = 5.0%, β = 0.10. ............................................................................................................................................541 ข-14 ดอดจ์-โรมิค สาหรับแผนการเลือกตัวอยา่ งสองชุดจาก LTPD โดยท่ี LTPD = 6.0%, β = 0.10. ............................................................................................................................................542 ข-15 ดอดจ์-โรมคิ สาหรับแผนการเลือกตัวอย่างสองชุดจาก LTPD โดยท่ี LTPD = 7.0%, β = 0.10 . ...........................................................................................................................................543

(17) สารบัญตาราง (ตอ่ ) ตารางท่ี หนา้ ข-16 ดอดจ์-โรมิค สาหรับแผนการเลอื กตัวอย่างสองชุดจาก LTPD โดยท่ี LTPD = 10.0%, β = 0.10. ............................................................................................................................................544 ข-17 ดอดจ์–โรมิคสาหรับแผนการเลือกตัวอยา่ งชุดเดียวจาก AOQL (AOQL=0.10%) .......................545 ข-18 ดอดจ์–โรมิคสาหรบั แผนการเลือกตัวอย่างชดุ เดยี วจาก AOQL (AOQL=0.25%) .......................546 ข-19 ดอดจ์–โรมิคสาหรบั แผนการเลือกตัวอยา่ งชุดเดยี วจาก AOQL (AOQL=0.50%) .......................547 ข-20 ดอดจ์–โรมิคสาหรบั แผนการเลือกตัวอยา่ งชุดเดยี วจาก AOQL (AOQL=1.0%) .........................548 ข-21 ดอดจ์–โรมคิ สาหรับแผนการเลอื กตัวอยา่ งชุดเดียวจาก AOQL (AOQL=2.5%) .........................549 ข-22 ดอดจ์–โรมคิ สาหรับแผนการเลอื กตวั อย่างชดุ เดียวจาก AOQL (AOQL=3.0%) .........................550 ข-23 ดอดจ์–โรมคิ สาหรบั แผนการเลอื กตวั อย่างชุดเดยี วจาก AOQL (AOQL=10.0%) .......................551 ข-24 คอดจ์-โรมคิ สาหรบั แผนการเลอื กตวั อย่างสองชดุ จาก AOQL (AOQL= 0.10%) ........................552 ข-25 คอดจ์-โรมคิ สาหรบั แผนการเลือกตวั อย่างสองชุดจาก AOQL (AOQL= 0.25%) ........................553 ข-26 คอดจ์-โรมคิ สาหรบั แผนการเลอื กตัวอย่างสองชดุ จาก AOQL (AOQL= 0.50%) ........................554 ข-27 คอดจ์-โรมิคสาหรบั แผนการเลือกตัวอยา่ งสองชุดจาก AOQL (AOQL= 1.0%) ..........................555 ข-28 คอดจ์-โรมิคสาหรับแผนการเลือกตัวอยา่ งสองชดุ จาก AOQL (AOQL= 2.5%) ..........................556 ข-29 คอดจ์-โรมคิ สาหรบั แผนการเลอื กตัวอยา่ งสองชดุ จาก AOQL (AOQL= 3.0%) ..........................557 ข-30 คอดจ์-โรมิคสาหรับแผนการเลือกตัวอย่างสองชดุ จาก AOQL (AOQL= 10.0%) ........................558 ค-1 แบบฟอรม์ เก็บข้อมลู และวิเคราะห์ข้อมูลแผนภูมคิ วบคุม ..............................................................561 ค-2 แบบฟอรม์ วิเคราะหส์ มรรถนะเคร่ืองจักร ......................................................................................562

แผนบรหิ ารการสอนประจาวิชา ชอ่ื สถาบนั การศึกษา มหาวิทยาลยั ราชภฏั อุดรธานี วทิ ยาเขต/คณะ/ภาควชิ า คณะเทคโนโลยี สาขาการจัดการอุตสาหกรรม หมวดที่ 1 ขอ้ มูลโดยทวั่ ไป 1. รหสั และชื่อวิชา IM11204 การควบคุมคุณภาพ 2. จานวนหนว่ ยกิต 3 หนว่ ยกิต (3-0-6) 3. หลักสูตรและสาขาวิชา วทิ ยาศาสตรบัณฑติ (สาขาวิชาการจดั การอุตสาหกรรม) เปน็ วชิ าบังคับ 4. อาจารยผ์ รู้ บั ผิดชอบรายวิชาและอาจารย์ผูส้ อน อ.นราธิป ภาวะรี 5. ภาคการศึกษา / ชัน้ ปที ี่เรยี น ภาคการศกึ ษาท่ี 1 / ช้ันปที ี่ 3 6. รายวิชาทตี่ อ้ งเรียนมาก่อน (Pre-requisite) สถติ อิ ุตสาหกรรม 7. รายวชิ าทตี่ อ้ งเรยี นพร้อมกนั (Co-requisite) ไมม่ ี 8. สถานท่เี รียน อาคารคณะเทคโนโลยี 6 9. วันท่ีจดั ทาหรอื ปรบั ปรงุ รายละเอียดของรายวิชา 21 มกราคม 2555

2 การควบคมุ คณุ ภาพ หมวดท่ี 2 จุดมุ่งหมายและวัตถปุ ระสงค์ 1. จุดมุ่งหมายของรายวิชา 1. เพ่ือให้นักศึกษามีความรู้เกี่ยวกับการจัดการคุณภาพ การใช้สถิติควบคุมคุณภาพ เทคนิคการพัฒนา คณุ ภาพ และเข้าใจหลักการเครือ่ งมอื ควบคุมคุณภาพพืน้ ฐาน 7 อยา่ ง 2. สามารถออกแบบแผนภมู คิ วบคุมคณุ ภาพในลักษณะต่างๆ เพอ่ื วางแผนควบคุมกระบวนการผลติ 3. เพอื่ ใหน้ กั ศกึ ษาสามารถวเิ คราะห์ความสามารถของกระบวนการและประยุกต์ใช้ความรู้ทีไ่ ด้รบั 4. สามารถเลือกใช้แผนการชกั ส่ิงตวั อยา่ งท้งั แบบเชงิ คณุ ภาพ และแบบเชิงแปรผัน 5. เพอื่ ให้นกั ศกึ ษาเหน็ ความสาคัญของการควบคุมคุณภาพ และสามารถประยุกตใ์ ชใ้ นงานอตุ สาหกรรม 2. วตั ถปุ ระสงค์ในการพฒั นา/ปรับปรงุ รายวิชา ปรับปรงุ เน้อื หาใหส้ อดคล้องกับมาตรฐานคุณวฒุ ิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2555 เพื่อใหน้ กั ศึกษามี ความรู้เกีย่ วกับการใชส้ ถิติเพ่ือการควบคมุ คุณภาพ และหลกั การควบคมุ คณุ ภาพได้อย่างถกู ต้อง หมวดท่ี 3 ลกั ษณะและการดาเนนิ การ 1. คาอธิบายรายวิชา ศึกษาหลักการปฏิบัติงานการควบคุมคุณภาพ ขอบข่ายงานควบคุมคุณภาพในงานอุตสาหกรรม การบริหารงานควบคุมคุณภาพ การใช้เทคนิคทางสถิติในการควบคุมคุณภาพ เช่น การศึกษาการแปรผัน และความสามารถของกระบวนการ แผนภูมิการควบคุม การออกแบบตามข้อกาหนด การควบคุมและ วิธีการดาเนินการตรวจสอบ วิธีการใช้ตารางแผนการชักส่ิงตัวอย่างมาตรฐาน การศึกษาความเช่ือม่ันของ ผลิตภัณฑ์ 2. จานวนช่ัวโมงต่อภาคการศึกษา บรรยาย สอนเสรมิ การฝกึ ปฏบิ ัต/ิ งาน การศกึ ษาด้วยตนเอง ภาคสนาม/การฝึกงาน บรรยาย 48 ช่ัวโมง ไมม่ ี ไมม่ ี การศกึ ษาดว้ ยตนเอง ต่อภาคการศกึ ษา 10 ชัว่ โมงตอ่ สัปดาห์ 3. จานวนชว่ั โมงต่อสปั ดาห์ที่อาจารย์ให้คาปรกึ ษาและแนะนาทางวิชาการแกน่ กั ศึกษาเปน็ รายบุคคล นักศึกษาสามารถตดิ ต่อผู้สอน เพื่อขอคาปรึกษาหรือคาแนะนาได้ตลอดเวลาดว้ ยตนเอง

แผนงานบรหิ ารการสอน 3 หมวดที่ 4 การพฒั นาการเรียนรู้ของนักศึกษา 1. คุณธรรม จริยธรรมที่ต้องพัฒนา 1.1 คณุ ธรรม จริยธรรมที่ต้องพัฒนา (1) มีภาวะความเป็นผู้นาและผู้ตามสามารถทางานเป็นทีมและสามารถแก้ไขข้อขัดแย้งและลาดับ ความสาคัญ เช่น การเคารพและรับฟังความคิดเห็นของผู้อ่ืนอย่างมีเหตุผล การมีภาวะความเป็นผู้นาและ ผ้ตู ามภายใต้สถานการณท์ ีก่ าหนด เปน็ ตน้ (2) มคี วามตรงต่อเวลา เขา้ ชัน้ เรยี นโดยสมา่ เสมอ และส่งงานตามที่กาหนด 1.2 วธิ ีการสอน (1) จัดกลุ่มทาหัวข้อรายงานตามหัวข้อที่กาหนดให้ และนักศึกษาจะต้องมีการนาเสนอในเทอม ปลายเพอ่ื ฝึกทกั ษะภาวะความเป็นผ้นู า (2) อาจารยผ์ ู้สอนปฏบิ ัติตนเปน็ แบบอยา่ งในเร่ืองความตรงตอ่ เวลา 1.3 วธิ ีการประเมินผล (1) พฤติกรรมการเข้าเรียน และการส่งงานตามท่ีกาหนด (2) สงั เกตพฤติกรรมการทางานกลุ่ม (3) ประเมินผลการนาเสนอรายงานท่ีมอบหมาย 2. ความรู้ 2.1 ความรู้ทตี่ ้องได้รับ (1) ผ้เู รียนมคี วามรใู้ นเร่ืองการควบคุมคุณภาพ (2) ผู้เรียนสามารถเขา้ ใจทฤษฏีการควบคมุ คุณภาพได้อย่างถูกต้อง (3) ผู้เรียนสามารถวเิ คราะห์เหตุและผล เพ่ือนาไปสูก่ ารควบคุมคุณภาพได้อยา่ งถกู ต้อง 2.2 วธิ กี ารสอน (1) การบรรยายโดยผ้สู อน (2) มอบหมายงานศึกษาค้นควา้ เปน็ รายบคุ คล 2.3 วิธกี ารประเมินผล (1) แบบทดสอบย่อย สอบกลางภาค และสอบปลายภาค (2) นาเสนอ และสรปุ จากการคน้ คว้าข้อมูลท่เี กย่ี วขอ้ ง (3) วเิ คราะห์กรณีศกึ ษา

4 การควบคมุ คณุ ภาพ หมวดที่ 4 การพฒั นาการเรียนรู้ของนักศกึ ษา (ต่อ) 3. ทกั ษะทางปัญญา 3.1 ทกั ษะทางปัญญาทตี่ ้องพัฒนา (1) นักศึกษามคี วามเขา้ ใจในหลักการควบคมุ คุณภาพ และสามารถประยุกตแ์ ก้ไขปัญหาการควบคุม คณุ ภาพในอุตสาหกรรม (2) มีการคิดเป็นตามหลกั ข้ันตอน และเปน็ ระบบ 3.2 วิธกี ารสอน (1) การสอนโดยใชต้ วั อย่างปัญหาเป็นพ้ืนฐาน (2) นกั ศึกษาตอบคาถามในแบบฝกึ หัดทา้ ยบทเรียน (3) วเิ คราะห์ปัญหาร่วมกันในชนั้ เรียน 3.3 วธิ กี ารประเมินผล (1) การสอบ ได้แก่ การสอบย่อย การสอบกลางภาค และการสอบปลายภาค 4.ทักษะความสมั พันธร์ ะหว่างบุคคลและความรับผิดชอบ 4.1 ทกั ษะความสมั พันธร์ ะหว่างบุคคลและความรับผิดชอบทต่ี ้องพัฒนา (1) มีความรับผดิ ชอบในงานท่ีไดร้ ับมอบหมาย (2) มกี ารสร้างสัมพันธภ์ าพระหว่างนักศึกษาดว้ ยกนั และการปฏบิ ตั ติ ัวทด่ี ตี ่ออาจารย์ผสู้ อน 4.2 วิธีการสอน (1) ปลูกฝงั ใหร้ บั ผดิ ชอบต่อหนา้ ท่ีทีไ่ ด้รบั มอบหมาย (2) จัดกิจกรรมกลุ่มในการวิเคราะห์ปัญหาการควบคุมคุณภาพในอุตสาหกรรม (3) การนาเสนอผลงานยอ่ ยจากการศกึ ษาคน้ ควา้ ของกจิ กรรมกลมุ่ 4.3 วธิ ีการประเมนิ ผล (1) สงั เกตพฤตกิ รรมการเรยี น และการทางานกลุ่ม (2) การนาเสนอ และการเข้าร่วมกิจกรรมของนักศึกษา 5. ทกั ษะการวเิ คราะหเ์ ชิงตัวเลข การสือ่ สาร และการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ 5.1 ทกั ษะการวเิ คราะห์เชงิ ตัวเลข การสอ่ื สาร และการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศทตี่ อ้ งพัฒนา (1) มที ักษะการคิดคานวณเชิงตวั เลข จากการฝึกทบทวนความรู้ในชน้ั เรยี น แบบฝึกหดั ระหว่าง บทเรยี น และแบบฝึกหัดท้ายบทเรียน (2) สามารถนาปญั หาการควบคุมคณุ ภาพ คานวณโดยใชโ้ ปรแกรมคอมพิวเตอร์เบ้ืองตน้ 5.2 วิธีการสอน (1) อาจารย์ผู้สอนบรรยาย ยกตวั อย่าง และวเิ คราะห์ผลโดยใชโ้ ปรแกรมคอมพิวเตอร์เบ้อื งตน้ (2) นกั ศกึ ษาสามารถทาแบบฝกึ หัดพร้อมท้งั วเิ คราะห์ผลได้ 5.3 วธิ กี ารประเมนิ ผล (1) การการทดสอบยอ่ ย สอบกลางภาค และสอบปลายภาค (2) การทาแบบฝึกหัดระหวา่ งบทเรยี น และแบบฝึกหดั ท้ายบทเรียน

แผนงานบริหารการสอน 5 หมวดที่ 5 แผนการสอนและการประเมนิ ผล ระบหุ ัวขอ้ /รายละเอียด สปั ดาห์ทสี่ อน จานวนชั่วโมงการสอน (ซึ่งต้องสอดคล้องกับจานวนหน่วยกิต) กจิ กรรมการเรยี นการสอนและสือ่ ท่ใี ช้ รวมทง้ั อาจารยผ์ ู้สอนในแตล่ ะหัวข้อ/รายละเอียดของรายวชิ า 1. แผนการสอน จานวนชั่วโมง กจิ กรรมการเรยี น ผสู้ อน สัปดาห์ หวั ข้อ/รายละเอียด 3 การสอน สอ่ื ท่ีใช้ อ.นราธิป ภาวะรี บรรยาย ยกตัวอยา่ ง 1 บทนา หลกั การพน้ื ฐาน 3 งานกล่มุ การสบื ค้น อ.นราธปิ ภาวะรี ความหมายของคณุ ภาพ 3 ขอ้ มูล อ.นราธิป ภาวะรี วิวัฒนาการดา้ นคุณภาพ 3 รว่ มแสดงความคิดเห็น อ.นราธิป ภาวะรี 3 บรรยาย ยกตวั อยา่ ง อ.นราธปิ ภาวะรี 2 วธิ ที างสถิตเิ พ่ือการ รว่ มแสดงความคดิ เห็น ควบคุมคุณภาพ 3 บรรยาย ยกตวั อยา่ ง อ.นราธปิ ภาวะรี (Statistical QC) 3 ร่วมแสดงความคดิ เห็น อ.นราธปิ ภาวะรี 2 กรณีศึกษา กรรมการคมุ สอบ 3 เครอ่ื งมอื และเทคนคิ ใน 3 บรรยาย ยกตวั อยา่ ง อ.นราธิป ภาวะรี การควบคมุ คุณภาพ ร่วมแสดงความคิดเหน็ (7 QC Tools) ทาแบบฝกึ หดั บรรยาย ยกตวั อยา่ ง 4 แผนภูมคิ วบคมุ สาหรบั ร่วมแสดงความคดิ เห็น ขอ้ มูลแบบหนว่ ยวัด ( x -R ทาแบบฝกึ หัด chart, x -S chart) บรรยาย ยกตัวอยา่ ง รว่ มแสดงความคดิ เหน็ 5 แผนภมู คิ วบคมุ สาหรับ ทาแบบฝึกหดั ขอ้ มูลแบบหนว่ ยวดั บรรยาย ยกตวั อยา่ ง ( x-MR chart, แผนภมู ิ รว่ มแสดงความคิดเหน็ ควบคุมชนดิ อน่ื ๆ) ทาแบบฝึกหดั ข้อเขยี น 6 แผนภมู ิควบคุมสาหรับ บรรยาย ยกตัวอยา่ ง ข้อมลู แบบหนว่ ยนับ ร่วมแสดงความคิดเหน็ (n chart, np chart) ทาแบบฝึกหดั 7 แผนภูมิควบคุมสาหรับ ข้อมูลแบบหนว่ ยนบั (u chart, c chart) 8 สอบกลางภาค 9 การวเิ คราะหส์ มรรถนะ กระบวนการ (PCA)

6 การควบคมุ คุณภาพ หมวดท่ี 5 แผนการสอนและการประเมินผล (ต่อ) 1. แผนการสอน สัปดาห์ หวั ข้อ/รายละเอียด จานวนชว่ั โมง กิจกรรมการเรียน ผ้สู อน การสอน สื่อทใ่ี ช้ อ.นราธปิ ภาวะรี 10 การวเิ คราะห์สมรรถนะ 3 บรรยาย ยกตวั อย่าง อ.นราธิป ภาวะรี กระบวนการ (PCA)(ตอ่ ) รว่ มแสดงความคดิ เหน็ ทาแบบฝกึ หดั อ.นราธิป ภาวะรี 11 แผนการชักส่งิ ตวั อยา่ งเพ่ือ 3 บรรยาย ยกตวั อยา่ ง การยอมรบั หลักการและ รว่ มแสดงความคดิ เหน็ อ.นราธปิ ภาวะรี วธิ กี ารชกั สิ่งตวั อย่าง อ.นราธปิ ภาวะรี แผนการชกั สิ่งตัวอย่างเชงิ อ.นราธิป ภาวะรี คณุ ภาพ (Attribute) 12 แผนการชักตัวอย่างตาม 3 บรรยาย ยกตัวอยา่ ง อ.นราธิป ภาวะรี มาตรฐาน MIL-STD-105E รว่ มแสดงความคิดเหน็ แผนการชักตัวอย่างดอดจ์ ทาแบบฝึกหัด และโรมิก (Dodge-Romig) 13 แผนการชักสงิ่ ตวั อยา่ งที 3 บรรยาย ยกตัวอย่าง ละชิน้ ตามลาดบั รว่ มแสดงความคิดเห็น การหาแผนตัวอย่าง (SPR) ทาแบบฝกึ หดั การผลิตต่อเน่ือง (CSP) 14 แผนการชักตวั อยา่ งแบบ 3 บรรยาย ยกตวั อย่าง เชิงแปรผัน (Variables) รว่ มแสดงความคิดเห็น ทาแบบฝึกหดั 15 เทคนิคการพัฒนาดา้ น 3 บรรยาย คณุ ภาพ (TQM ยกตวั อยา่ งกรณศี ึกษา QC.Circle Kaizen ร่วมแสดงความคิดเห็น Benchmarking เลือกหวั ข้อในการทา 6 Sigma และ ISO 9000) รายงาน 16 นาเสนองาน (สง่ รายงาน) 3 การนาเสนอโดย ในหัวข้อเทคนคิ การพัฒนา นักศึกษา และให้ ด้านคณุ ภาพ คาแนะนาโดยอาจารย์ ผู้สอน

แผนงานบริหารการสอน 7 หมวดท่ี 5 แผนการสอนและการประเมินผล (ตอ่ ) 1. แผนการสอน จานวนชวั่ โมง กจิ กรรมการเรียน ผ้สู อน สัปดาห์ หัวข้อ/รายละเอยี ด การสอน ส่อื ท่ใี ช้ อ.นราธิป ภาวะรี 17 ความเชื่อมัน่ ของ ผลติ ภณั ฑ์ (Reliablity) 3 บรรยาย ยกตัวอย่าง กรรมการคมุ สอบ 18 สอบปลายภาค ร่วมแสดงความคิดเหน็ ทาแบบฝึกหดั 2 ขอ้ เขียน 2. แผนการประเมนิ ผลการเรียนรู้ ผลการเรยี นรู้ท่ี กิจกรรมการประเมนิ สัปดาห์ สดั สว่ นของการ เกี่ยวข้อง ทป่ี ระเมนิ ประเมนิ ผล 1.1 การเข้าชนั้ เรยี น 1-17 10% - การมีสว่ นร่วมในชนั้ เรียน 1.1, 2.1, 3.1, 4.1, - การทางานกลุ่ม 1-17 10% และ 5.1 - การนาเสนอรายงานกล่มุ สอบย่อย 7 และ 14 10% 1.1, 2.1, 3.1, 4.1, สปั ดาห์ที่ 8 30% และ 5.1 สอบกลางภาค สปั ดาหท์ ี่ 18 40% 1.1, 2.1 และ 3.1 สอบปลายภาค 1.1, 2.1 และ 3.1

8 การควบคมุ คณุ ภาพ หมวดที่ 6 ทรัพยากรประกอบการเรียนการสอน 1. เอกสารและตาราหลัก ปรยี าวดี ผลอเนก. (2556). การจดั การคณุ ภาพ. กรุงเทพมหานคร: จามจรุ โี ปรดกั ท์. รศ.ดร. พิชติ สขุ เจรญิ พงษ์. (2541). การควบคมุ คุณภาพเชงิ วิศวกรรม. กรงุ เทพมหานคร: ซีเอด็ ยเู คชนั่ . ผศ. ศรีไร จารุภิญโญ. (2540). การควบคมุ คุณภาพ. กรงุ เทพมหานคร: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยี ราชมงคลธัญบุรี. รศ. ศุภชยั นาทะพนั ธ์. (2551). การควบคุมคณุ ภาพ. กรงุ เทพมหานคร: ซเี อด็ ยเู คชน่ั . รศ. สายชล สนิ สมบรู ณท์ อง. (2554). การควบคมุ คณุ ภาพเชิงสถติ แิ ละวิศวกรรม. กรงุ เทพมหานคร: จามจุรีโปรดกั ท์. Evan James R., Linsay William M. (2008), The Management and Control of Quality (7th ed). OH: South-Western. Montgomery Douglas C. (2009). Introduction to Statistical Quality Control (6th ed). New York: John Wiley & Sons. 2. เอกสารและข้อมูลสาคัญ ไม่มี 3. เอกสารและข้อมูลแนะนา - เวปไซตส์ านกั งานมาตรฐานอตุ สาหกรรม - http://www.sciencedirect.com - https://www.juse.or.jp/english/education/ หมวดที่ 7 การประเมินและปรับปรุงรายวชิ า 1. กลยุทธ์การประเมินประสทิ ธิผลของรายวิชาโดยนักศกึ ษา การประเมนิ ประสิทธิผลในรายวิชาน้ี ท่จี ัดทาโดยนักศกึ ษา ได้จัดกจิ กรรมในการนาแนวคิดและความเห็น จากนกั ศกึ ษาได้ดงั น้ี (1) การสนทนากลุ่มระหว่างผูส้ อนและผู้เรยี น (2) การสงั เกตการณ์จากพฤติกรรมของผ้เู รยี น (3) แบบประเมินผสู้ อน และแบบประเมนิ รายวิชา 2. กลยุทธก์ ารประเมินการสอน ในการเก็บข้อมูลเพื่อประเมนิ การสอนมีกลยทุ ธ์ดงั น้ี (1) ผลการเรยี นของนักศึกษา (2) การทวนสอบผลประเมนิ การเรียนรู้

แผนงานบรหิ ารการสอน 9 หมวดท่ี 7 การประเมนิ และปรับปรุงรายวชิ า (ตอ่ ) 3. การปรับปรุงการสอน หลังจากผลการประเมินการสอนในข้อ 2 จึงมีการปรับปรุงการสอน โดยการจัดกิจกรรมในการระดม สมอง และหาขอ้ มูลเพิ่มเติมในการปรบั ปรุงการสอน ดงั นี้ (1) สมั มนาการจัดการเรยี นการสอน (2) การวจิ ัยในชน้ั เรยี นและปรับปรงุ ผลตามผลการวจิ ัย 4. การทวนสอบมาตรฐานผลสัมฤทธ์ิของนักศึกษาในรายวิชา ในระหว่างกระบวนการสอนรายวิชา มีการทวนสอบผลสัมฤทธ์ิในรายหัวข้อ ตามท่ีคาดหวังได้จากการ สอบถามนักศึกษา หรือการสุ่มตรวจผลงานของนักศึกษา รวมถึงพิจารณาจากผลการทดสอบย่อยและหลัง การออกผลการเรียนรายวิชา มกี ารทวนสอบผลสัมฤทธิโ์ ดยรวมในวชิ าไดด้ ังน้ี (1) การทวนสอบการให้คะแนนจากการสุ่มตรวจผลงานของนักศึกษาโดยอาจารย์ท่านอื่น หรือผู้ทรงคุณวุฒิ ที่ไม่ใช่อาจารย์ผูส้ อน แต่อาจารยท์ ่ที วนสอบตอ้ งมคี วามร้ใู นวชิ าน้ี (2) มีการตัง้ คณะกรรมการในสาขาวิชา ตรวจสอบผลการประเมินการเรียนรขู้ องนกั ศึกษา โดยตรวจสอบ ข้อสอบ รายงานวธิ ีการใหค้ ะแนนสอบ และการใหค้ ะแนนพฤตกิ รรม 5. การดาเนนิ การทบทวนและการวางแผนปรับปรงุ ประสิทธิผลของรายวชิ า จากผลการประเมิน และทวนสอบผลสัมฤทธป์ิ ระสิทธผิ ลรายวิชา ได้มีการวางแผนการปรับปรุงการสอน และรายละเอียดวชิ า เพอื่ ให้เกดิ คุณภาพดังนี้ (1) คณะกรรมการประเมินหลักสูตรของคณะจัดทารายงานการประเมินผล และเสนอประเด็นท่ีจาเป็น ในการปรบั ปรงุ หลักสูตร (2) ปรับปรุงรายวิชาทกุ 3 ปี หรือตามข้อเสนอแนะ และผลการทบทวนผลมาตรฐานสมั ฤทธ์ิ (3) เปลี่ยนหรือสลับอาจารย์ผู้สอน เพ่ือให้นักศึกษาได้รับมุมมองจากประสบการณ์ของผู้สอน หลากหลายท่าน

10 การควบคุมคณุ ภาพ

แผนบริหารการสอนประจาบทที่ 1 บทนา หัวข้อเน้อื หา บทนำ 1.1 ควำมหมำยและคำจำกัดควำมของคุณภำพ 1.2 ลักษณะคุณภำพและกำรตรวจสอบคณุ ภำพ 1.2.1 ลักษณะคุณภำพ 1.2.2 กำรตรวจสอบคณุ ภำพ 1.3 ววิ ฒั นำกำรด้ำนคณุ ภำพ 1.3.1 วิวัฒนำกำรของบุคลำกร และระบบกำรจดั กำรในกำรควบคุมคุณภำพ 1.4 แนวคิดกำรดำเนนิ กำรคุณภำพ 1.4.1 ระบบกำรบรหิ ำรงำน CWQC (Company Wide Quality Control) 1.4.2 ระบบกำรบรหิ ำรงำน TQM (Total Quality Management) 1.4.3 ระบบ ISO 9000 1.5 คณุ ภำพของผลิตภัณฑ์ 1.6 กำรลดต้นทนุ กำรผลติ 1.6.1 ต้นทนุ คุณภำพ (Cost of Quality: COQ) 1.6.2 ประเภทของค่ำใชจ้ ำ่ ยคุณภำพ 1.6.3 กำรลดต้นทุนแห่งคณุ ภำพ 1.6.4 โมเดลต้นทุนคุณภำพในภำวะทีด่ ที ี่สุดของจรู ำน 1.7 สรุป แบบฝกึ หดั ท้ำยบทที่ 1 เอกสำรอ้ำงองิ วตั ถุประสงคเ์ ชงิ พฤติกรรม เมื่อผูเ้ รยี น เรยี นจบบทน้แี ลว้ ผูเ้ รียนควรมีควำมรแู้ ละทักษะดงั น้ี 1. เขำ้ ใจหลักกำร ควำมหมำยของกำรควบคมุ คณุ ภำพในกำรผลติ และระบบกำรบรหิ ำรงำนคุณภำพ 2. อธิบำยววิ ัฒนำกำรของกำรควบคมุ คณุ ภำพ 3. อธบิ ำยระบบกำรบรหิ ำรงำนคณุ ภำพ 4. อธบิ ำยลักษณะคุณภำพของผลิตภณั ฑ์ได้ 5. เขำ้ ใจหลักกำรลดตน้ ทุน กำรแยกประเภทตน้ ทุน และหลกั ของกำรลดต้นทุนแหง่ คุณภำพ

12 กำรควบคุมคุณภำพ วธิ ีสอนและกิจกรรม 1. ช้ีแจงคำอธิบำยรำยวชิ ำ วตั ถุประสงค์ เนอื้ หำ และเกณฑ์กำรให้คะแนนรำยวชิ ำ 2. นำเข้ำสบู่ ทเรียนโดยกำรบรรยำย ประกอบรปู ภำพใน Power point 3. อธบิ ำยเน้ือหำทลี ะหัวข้อแล้วเปิดโอกำสใหผ้ ้เู รียนถำมในแตล่ ะหัวขอ้ ก่อนขำ้ มหัวข้อนน้ั 4. ตรวจสอบคำตอบของผู้เรยี น และสอบถำมผ้เู รยี นถ้ำผู้เรยี นมคี ำถำมสงสยั 5. มอบหมำยใหผ้ ู้เรยี นทำแบบฝกึ หดั ทำ้ ยบทเปน็ กำรบ้ำน 6. เสริมสรำ้ งคุณธรรม และจริยธรรมให้กบั นกั ศกึ ษำก่อนเลิกเรียน สือ่ การเรียนการสอน 1. เอกสำรประกอบกำรสอนวชิ ำกำรควบคมุ คุณภำพ 2. กระดำนไวทบ์ อร์ด 3. วสั ดุโสตทศั น์ Power point 4. แบบฝกึ หัดท้ำยบท 5. เฉลยแบบฝกึ หดั ทำ้ ยบท การวัดผลและการประเมนิ ผล การวัดผล 1. สงั เกตจำกพฤติกรรมและบรรยำกำศระหว่ำงเรียน 2. ถำมตอบระหว่ำงเรียน 3. แบบฝึกหดั ทม่ี อบหมำยให้ในแต่ละคร้ัง การประเมนิ ผล 1. จำกกำรทำกิจกรรมกล่มุ เสร็จตำมเวลำ 2. ทำแบบฝึกหดั มีควำมถูกต้องไมน่ อ้ ยกว่ำ 80%

บทที่ 1 บทนำ 13 บทที่ 1 บทนา ในบทนำของเอกสำรประกอบกำรสอนจะกล่ำวถึงควำมหมำยของคุณภำพ ลักษณะคุณภำพและกำร ตรวจสอบ ประวัติควำมเป็นมำววิ ฒั นำกำรของคณุ ภำพ แนวคิดกำรดำเนนิ กำรคณุ ภำพ คุณภำพของผลิตภัณฑ์ และกำรลดตน้ ทุนกำรผลิต โดยรำยละเอยี ดของแต่ละหัวข้อดงั ต่อไปน้ี 1.1 ความหมายและคาจากดั ความของคุณภาพ คุณภำพมีผู้ให้คำจำกัดควำมไว้หลำกหลำย แต่ท่ีนิยมใช้ตำมควำมเข้ำใจ คือ ควำมถูกต้องตรงตำมควำม ต้องกำรของผู้ใช้ (Fitness for use) (Montgomery D.C., 2009) หรือหมำยถึง กำรมีมำตรฐำนตรงตำม ขอ้ กำหนดของสินค้ำน้ันๆ เช่น กำหนดใหห้ ลอดภำพของโทรทัศน์มีอำยุกำรใช้งำนไม่ต่ำกว่ำ 100,000 ชั่วโมง แล้ว ฝ่ำยผลิตสำมำรถผลิตหลอดภำพของโทรทัศน์สำมำรถใช้งำนได้ไม่ต่ำกว่ำ 100,000 ชั่วโมง แสดงว่ำสินค้ำมี คุณภำพ เป็นต้น ศรไี ร จำรภุ ิญโญ (2540) กำรควบคุมคุณภำพจำกคำจำกัดควำมในคู่มือ MIL-STD-109 หมำยถึง กำรควบคุม คุณภำพเป็นกำรบริหำรงำนในด้ำนกำรควบคุมวัตถุดิบ และกำรผลิต เป็นกำรป้องกันมิให้ผลิตภัณฑ์ที่สำเร็จ ออกมำมีข้อบกพร่อง และเสียหำยได้ เพื่อให้สำเร็จตำมควำมหมำยดังกล่ำว กำรควบคุมคุณภำพ จะต้อง จัดรูปแบบกำรบริหำรในกำรป้องกัน ค้นหำ ติดตำม และแก้ไขส่ิงบกพร่อง ซึ่งจะนำไปสู่กำรผลิตท่ีบกพร่องและ นำไปสคู่ วำมสญู เสียต่ำงๆ รูปท่ี 1.1 กำรควบคุมคุณภำพในอุตสำหกรรม (ท่ีมำ: http://www.pip.co.th/?p=63)

14 กำรควบคุมคุณภำพ 1.2 ลกั ษณะคณุ ภาพและการตรวจสอบคุณภาพ 1.2.1 ลกั ษณะคุณภำพ สินค้ำแต่ละชนิดจะมีข้อกำหนดที่แตกต่ำงกัน แสดงถึงลักษณะคุณภำพที่แตกต่ำงกันออกไป เช่น หลอดไฟฟ้ำ มีสิ่งท่ีกำหนดถึงคุณภำพ คือ อำยุกำรใช้งำน ควำมสว่ำง อัตรำกำรใช้พลังงำนไฟฟ้ำ หรือโทรศัพท์มีส่ิง ที่กำหนดคุณภำพคือ ควำมทนทำน ควำมสวยงำม ควำมง่ำยต่อกำรใช้งำน และน้ำหนักเบำ เป็นต้น สิ่งที่กำหนด คุณภำพของสินค้ำน้ีเรียกว่ำ ลักษณะคุณภำพ (Quality Characteristics) ซ่ึงสินค้ำแต่ละชนิดมีลักษณะคุณภำพ แบง่ ได้ ดังน้ี 1. คณุ ภำพด้ำนกำรใชง้ ำน เชน่ ลำโพงเสียงชัดเจนและแสดงยำ่ นควำมถขี่ องเสียงไดห้ มด 2. คณุ ภำพด้ำนควำมทนทำนหรืออำยุกำรใชง้ ำนที่ยำวนำน 3. คุณภำพด้ำนรปู ลักษณ์หรอื ภำพลกั ษณ์ทต่ี ิดตำสวยงำม 4. คุณภำพดำ้ นควำมสะดวกในกำรใชง้ ำน เช่น กำรพกพำไปได้สะดวก และงำ่ ยต่อกำรหยิบใช้ 5. คณุ ภำพด้ำนอ่ืนๆ เชน่ กำรให้บริกำรตอ้ นรบั กำรซ่อมบำรงุ หรอื บริกำรหลังกำรขำย ในกำรจัดระบบของกำรควบคุมคุณภำพในธุรกิจยุคโลกำภิวัฒน์ ไม่สำมำรถใช้แนวควำมคิดของ ลำดับช้นั ในกำรบงั คับบัญชำภำยในองค์กร หรือแนวควำมคดิ ของหนำ้ ท่ีกำรทำงำนในแต่ละฝ่ำยงำนได้อีกต่อไป เนอ่ื งจำกสำเหตุของควำมต้องกำรที่หลำกหลำยของลูกค้ำ จึงมีควำมจำเป็นต้องวำงระบบควบคุมคุณภำพด้วย แนวควำมคิดแห่งเกลียวคุณภำพคือ ในองค์กรที่ดำเนินระบบกำรควบคุมคุณภำพมีควำมจำเป็นต้องวำงแผน งำนเริม่ ตน้ ต่ังแต่ปัจจัยนำเข้ำกำรผลิต กระบวนกำรผลิต ไปจนถึงผลผลิต ซ่ึงแสดงกำรไหลของระบบกำรผลิต มำตรฐำน ดงั แสดงในรูปท่ี 1.2 แล้วดำเนินกำรกำหนดนโยบำยในกำรบริหำรคุณภำพ พร้อมกำหนดวิธีกำรใน กำรควบคุม และตดิ ตำมต่อไป ปจั จัยทำงตรง ขอ้ มลู ข่ำวสำรของลกู ค้ำ วตั ถดุ ิบ แรงงำน เคร่ืองจักร ปัจจัยทำงอ้อม กระบวนกำรผลติ ผลผลติ  ส่ิงอำนวย ขอ้ มูลเกีย่ วกบั สมรรถนะ  สนิ ค้ำ ควำมสะดวก กระบวนการ  บริกำร  สำธำรณูปโภค รปู ท่ี 1.2 ระบบกำรผลติ

บทที่ 1 บทนำ 15 ในธรุ กจิ ยุคโลกำภิวฒั น์ ลกั ษณะคณุ ภำพสำมำรถแบ่งได้เปน็ 4 ชนิด คือ 1. คณุ ภำพที่บอกกล่ำว (Stated Quality) หมำยถึง คณุ ภำพท่ีกำหนดข้ึนระหว่ำงผู้ซื้อ(Customer) และ ผู้ขำย (Distributor) ผู้ซ้ือสินค้ำหรือลูกค้ำจะเป็นผู้กำหนดว่ำอยำกจะได้สินค้ำที่มีคุณภำพตำมควำม ต้องกำรอย่ำงไร โดยคุณภำพนี้อำจจะกำหนดลงไปในสัญญำกำรซ้ือขำย (Buy Sale Contract) เพื่อให้ผู้ผลิต หรอื ฝำ่ ยโรงงำนทำหน้ำท่ีผลิต และให้ไดค้ ุณภำพตำมทีก่ ำหนดดว้ ย หำกไม่ได้คุณภำพตำมท่ีกำหนดผู้ซ้ืออำจจะ ไมย่ อมรบั ผลติ ภณั ฑน์ ้ันๆ ก็ได้ เนือ่ งจำกไม่ตรงตำมเงอ่ื นไขที่กำหนด 2. คณุ ภำพแท้จริง (Real Quality) หมำยถึง คุณภำพในตัวผลิตภัณฑ์เริ่มต้นต้ังแต่เร่ิมผลิต และนำ ผลิตภัณฑ์ไปใช้งำนจนกระท่ังผลิตภัณฑ์หมดอำยุลง ระดับคุณภำพแท้จริงจะมีคุณภำพสูงเพียงใดข้ึนอยู่กับ องค์ประกอบของกระบวนกำร เช่น กำรออกแบบ วัตถุดิบที่นำมำใช้ กรรมวิธีกำรผลิต และกำรควบคุม กระบวนกำรผลิต ซ่ึงผู้ผลิตจะต้องทำให้ดีที่สุดเพื่อผลผลิตที่จะออกมำดี แต่หำกคุณภำพแท้จริงออกมำต่ำกว่ำ คณุ ภำพทีค่ ำดหวังไว้ ผลเสียกจ็ ะตกกบั ผผู้ ลิตและสนิ ค้ำท่ีผลิตออกมำก็จะขำยไม่ได้ ผู้บริโภคไม่ไว้วำงใจสินค้ำ จนในท่สี ดุ เปลี่ยนไปใช้สินค้ำลักษณะเดยี วกนั ในยี่ห้ออนื่ ๆ 3. คุณภำพจำกกำรโฆษณำ (Advertise Quality) หมำยถึง คุณลักษณะของสินค้ำท่ีผู้ผลิตเป็นผู้ กำหนดเอง และโฆษณำท่ัวไปตำมวิทยุ หนังสือพิมพ์ โทรทัศน์ สื่ออิเลคทรอนิกส์ต่ำงๆ หรือแม้แต่กล่องบรรจุ ภัณฑ์ของสินค้ำน้ันๆ คุณภำพท่ีโฆษณำน้ีสินค้ำบำงอย่ำงอำจจะมีกำรโฆษณำเกินควำมเป็นจริงได้ ดังนั้นคณุ ภำพโฆษณำนผี้ ้บู ริโภค (Consumer) จะต้องเป็นผู้พิจำรณำเองให้รอบคอบจึงจะสำมำรถซ้ือสินค้ำได้ คณุ ภำพตำมทีต่ อ้ งกำร 4. คุณภำพตำมประสบกำรณ์ท่ีเคยใช้ (Experienced Quality) หมำยถึง คุณภำพท่ีเกิดข้ึนจำก ประสบกำรณข์ องผู้ใช้สินค้ำเอง คุณภำพจะดีหรือไม่ดีขึ้นอยู่กับผู้ใช้ หำกผู้ใช้สินค้ำนำสินค้ำไปใช้ผลออกมำดีก็ จะบอกวำ่ สนิ คำ้ นน้ั ดี และอำจจะทำใหผ้ ้ใู ช้บอกกนั ตอ่ ๆ ไปด้วย หำกไมด่ ีผู้ใช้ก็จะบอกว่ำสินค้ำนั้นไม่ดี ซึ่งคำว่ำ ดไี มด่ ีนีจ้ ะขน้ึ อย่กู บั เฉพำะตวั บคุ คลเท่ำน้นั ฉะน้นั กำรผลิตสินคำ้ หรือผลติ ภัณฑ์ผู้ผลิตควรผลิตให้หลำกหลำยใน สนิ ค้ำเดยี วกนั เพ่ือใหผ้ บู้ รโิ ภคเลอื กใช้ตำมควำมเหมำะสมของตัวเอง เช่น กำรผลิตน้ำยำสระผม ผู้ผลิตอำจจะ ผลิตหลำกหลำยสูตร อำทิ สูตรสำหรับผมแห้ง สูตรผมขำดกำรบำรุงรักษำ สูตรสำหรับหนังศีรษะมีรังแค สตู รปอ้ งกนั ผมร่วง เปน็ ต้น 1.2.2 กำรตรวจสอบคณุ ภำพ หมำยถึง กำรค้นหำส่วนประกอบหรือผลิตภัณฑ์ท่ีบกพร่อง ซึ่งกำรตรวจสอบจะมำจำกเฝ้ำติดตำม วดั ปรับเทยี บ และทดสอบตำ่ งๆ เพื่อควบคุมใหผ้ ลิตภัณฑ์ไดค้ ุณภำพตำมมำตรฐำนท่ีกำหนดไว้ 1.3 ววิ ฒั นาการด้านคุณภาพ โยชิโอะ คอนโด (2540) ประวัติคุณภำพของมนุษย์มีกำรวิวัฒนำกำรคุณภำพมำกกว่ำ 1 ล้ำนปีมำแล้ว โดยเช่ือว่ำมนุษย์เร่ิมมีเคร่ืองมือตัดหินได้ที่แอฟริกำเม่ือประมำณ 1.7 ล้ำนปี รวมถึงเคร่ืองมือต่ำงๆ เช่น หม้อ ดินเผำ ถ้วยจำน เครื่องประดับ หอก และอ่ืนๆ ประมำณ 10,000 ปีท่ีผ่ำนมำ มนุษย์เริ่มยุติกำรดำรงชีพด้วย ระบบกำรผลิตแทนซ่ึงอยู่ในระบบเกษตรกรรม ต่อมำเปลี่ยนกำรผลิตเชิงอุตสำหกรรมในรูปแบบช่ำงฝีมือ ซึ่ง ต้องอำศัยแรงงำนทม่ี ีฝีมือ ดงั นัน้ คุณภำพจึงข้ึนอยู่กบั ชำ่ งฝีมือเปน็ สำคญั

16 กำรควบคมุ คุณภำพ 1.3.1 วิวฒั นำกำรของบคุ ลำกร และระบบกำรจดั กำรในกำรควบคมุ คุณภำพ บคุ ลำกรในกำรควบคมุ คณุ ภำพ จำเป็นจะต้องมีควำมรู้ในด้ำนกำรตรวจสอบ ด้ำนกำรทดสอบ และ จะต้องรูจ้ กั คณุ สมบัติของผลติ ภณั ฑใ์ นโรงงำนของตนอยำ่ งละเอียด ซึ่งควำมรู้เหล่ำนี้ไม่ควรจำกัดเฉพำะกลุ่มใด กลุ่มหนึ่ง แต่ควรที่จะให้ทุกฝ่ำยที่เก่ียวข้องได้รับรู้ด้วย บุคลำกรกำรควบคุมคุณภำพควรจะต้องมีควำมรู้ กว้ำงขวำง เชน่ สำมำรถดรู อยเช่อื ม รอยไหม้ รอยบัดกรี ว่ำดหี รอื ไม่ อำ่ นฟิล์มเอก็ ซเรย์ของโลหะเพ่ือดูรอยร้ำว โครงสร้ำงลกั ษณะของเกรน เป็นตน้ สำหรับกำรบริหำรงำนในกำรควบคุมคุณภำพ ถ้ำจะให้เกิดผลดีต้องไม่ให้ฝ่ำยควบคุมคุณภำพอยู่ ภำยใต้กำรบริหำรของฝ่ำยผลิต เนื่องจำกกำรควบคุมคุณภำพจะเข้มงวดอย่ำงไรก็ตำม ผู้บริหำรฝ่ำยผลิตก็มี สิทธิที่จะสั่งให้เลิกกำรตรวจสอบท่ีเข้มงวดได้ ฝ่ำยผลิตก็สำมำรถผลิตได้เช่นเดิมเปรียบเสมือนไม่มีกำรควบคุม คณุ ภำพเลย ตารางที่ 1.1 ววิ ฒั นำกำรด้ำนคณุ ภำพ ปี ววิ ัฒนำกำร ค.ศ.18-19 ยุคก่อนสงครำมโลกครง้ั ที่ 2 ค.ศ.1924 นำเครื่องจักรมำใช้แทนแรงงำนคน และเกิดทฤษฏีกำรจัดกำรเชิงวิทยำศำสตร์ของ เฟเดอริก ค.ศ.1925 เทเลอร์ (Federic Taylor) Dr.Walter A. Shewhart แห่ง Bell Lab. ได้ประยุกต์ทฤษฏีกำรทดสอบสมมุติฐำน สำหรับลด ค.ศ.1941 สดั ส่วนของเสียผลิตภัณฑ์ (Defective Fraction: p) ในรปู ของแผนภมู ิควบคุม Dodge และ Romig แหง่ Bell Lab ไดพ้ ัฒนำแผนกำรชักส่ิงตวั อยำ่ งเพ่อื กำรยอมรบั (Acceptance ค.ศ.1945 Sampling Plan) ยคุ ระหว่ำงและหลงั สงครำมโลกคร้งั ท่ี 2 สหรัฐอเมริกำประกำศเข้ำร่วมสงครำมโลกคร้ังท่ี 2 กับฝ่ำยพันธมิตร จึงระดมนักวิทยำศำสตร์ จำก Bell Lab. มำควบคุมคุณภำพกำรผลิตอำวุธ ซ่ึงได้พัฒนำแผนกำรชักสิ่งตัวอย่ำงเพื่อกำรยอมรับ ใน กำรทดแทนกำรตรวจสอบ 100% โดยอำศัยหลักเกณฑ์ของควำมน่ำจะเป็น ต่อกำรพัฒนำเป็น มำตรฐำน MIL–STD–105A และ ยังมีกำรพัฒนำเทคนิคกำรควบคุมคุณภำพโดยอำศัยสถิต (SQC) อย่ำงจรงิ จังผ่ำนกำรฝกึ อบรมบุคลำกรจำกผู้เชย่ี วชำญ จำก Bell Lab. ฟลิ ิป ครอสบี้ ( Philip Crosby) ได้เสนอแนวควำมคิดใหม่เกี่ยวกับคุณภำพว่ำเป็น “กำรสร้ำงควำม พงึ พอใจต่อลูกคำ้ ” และ Deming ได้กำหนดให้คุณภำพมี 2 มุมมอง คือ คุณภำพด้ำนกำรออกแบบ และคุณภำพดำ้ นควำมถกู ตอ้ งในกำรผลิต ที่มำ: ศรีไร จำรุภิญโญ, 2540

บทท่ี 1 บทนำ 17 ตารางท่ี 1.1 ววิ ฒั นำกำรด้ำนคุณภำพ (ต่อ) ปี ววิ ฒั นำกำร ค.ศ.1960 – ยุคปจั จุบนั อุตสำหกรรมในโลกเสรไี ดร้ ับกำรพฒั นำอยำ่ งต่อเน่ือง สง่ ผลให้เกิดกำรแข่งขันในตลำดอย่ำงมำกโดย ปจั จุบัน ดร.จูรำน เป็นบุคคลที่มีบทบำทอย่ำงมำกในกำรพัฒนำคุณภำพ และเป็นบุคคลท่ีอยู่เบื้องหลังของ อุตสำหกรรมญี่ปุ่น อีกทั้งเป็นรำกฐำนคุณภำพท่ีเกิดจำกกำรตระหนักถึงควำมสำคัญของผู้บริหำร ระดับสูง ที่มำ: ศรไี ร จำรุภิญโญ, 2540 1.4 แนวคดิ การดาเนนิ การคณุ ภาพ ในเร่ืองของคุณภำพมีกำรเปล่ียนแปลงอย่ำงต่อเนื่องจำกอดีตจนถึงปัจจุบัน ซ่ึงมีผลโดยตรงต่อกำรบริหำร คุณภำพ ท้ังน้ีเพรำะหำกผู้ผลิตไม่สำมำรถทรำบได้ว่ำควำมพึงพอใจของลูกค้ำทำได้ระดับใดแล้ว ผู้ผลิตก็ไม่สำมำรถ บริหำรคุณภำพให้เกิดประสิทธิผลได้เลย จึงมีควำมจำเป็นอย่ำงยิ่งท่ีจะต้องทำควำมเข้ำใจถึงควำมพึงพอใจของ ลกู ค้ำทเ่ี รียกว่ำ “แนวคิดกำรดำเนินกำรคุณภำพ” ประเด็นท่ีมีควำมสำคัญอย่ำงมำกต่อกำรดำเนินกำรคุณภำพ คือ กำรบริหำรงำนบนพ้ืนฐำนจะทำอย่ำงไรให้ ผู้ผลิตได้ทรำบว่ำลูกค้ำมีควำมพึงพอใจหรือไม่ พบว่ำควำมพึงพอใจนั้นเป็นผลจำกกำรตอบสนองต่อควำมต้องกำร (Want หรอื Requirement) และเป็นเงื่อนไขท่ีจำเป็นต่อควำมพอเพยี ง (Necessary Condition) ระดบั ของควำมตอ้ งกำร ควำมสำเร็จแหง่ ชีวติ ลำดบั ขน้ั ของควำมจำเป็น ควำมมีเกียรติ มีสว่ นรว่ มกบั สงั คม ควำมปลอดภยั และควำมมั่นคง ควำมจำเปน็ ขั้นพืน้ ฐำน ควำมจำเป็น (Needs) คือ ผลจำกควำมไม่มีและเดือดรอ้ น รูปที่ 1.3 เงอ่ื นไขท่จี ำเป็นในกำรสร้ำงควำมพึงพอใจ

18 กำรควบคุมคุณภำพ เง่ือนไขท่ีจำเป็นสำหรับกำรตอบสนองต่อควำมต้องกำร คือ ควำมจำเป็น (Needs) ของลูกค้ำ โดยควำม จำเป็นนี้เป็นผลมำจำกที่ลูกค้ำขำดแคลน (Lack) สิ่งใดแล้วเกิดควำมเดือดร้อน (Loss) บำงประกำรแก่ลูกค้ำ และผลจำกกำรเดือดร้อนจะได้รับกำรจัดแบ่งตำมลำดับช้ัน จึงทำให้ควำมจำเป็นของลูกค้ำได้รับกำรกำหนด เป็นลำดับชั้น (Hierarchy of Needs) ดังทฤษฎีลำดบั ชน้ั แหง่ ควำมจำเปน็ ของมำสโลว์ (Maslow) ดังแสดงใน รปู ที่ 1.3 และด้วยลำดับช้ันของควำมจำเป็นนี้ จะทำให้เกิดกำรพัฒนำผลิตภัณฑ์ใหม่ขึ้นมำเสนอเพื่อกำรสร้ำง ควำมพึงพอใจต่อลูกคำ้ สำหรับเง่ือนไขที่เพียงพอสำหรับกำรตอบสนองต่อควำมต้องกำร คือ ควำมคำดหมำย (Expectation) และควำมคำดหมำยน้ีจะมีระดับ ดังแสดงในรูปท่ี 1.4 ซ่ึงประกอบด้วย ควำมคำดหมำยช้ันพ้ืนฐำนที่หมำยถึง ควำมเหมำะสมในกำรใช้งำน (Fitness for use) ของลูกค้ำ ส่วนควำมคำดหมำยชั้นมำตรฐำนจะได้มำจำกกำร เปรียบเทียบ (Benchmarking) กับผลิตภัณฑ์ของคู่แข่ง ขั้นต่อมำคือ ควำมคำดหมำยช้ันปรำรถนำ (Desire) ซึ่งเป็นควำมคำดหมำยของแต่ละบุคคลที่จะแตกต่ำงกันออกไป และชั้นสุดท้ำยคือ ควำมคำดหมำยแฝงหรือ ควำมคำดหมำยซ่อนเร้น (Latent) โดยปกติแล้วลูกค้ำจะไม่ทรำบว่ำตนเองคำดหมำยส่ิงน้ันไว้ แต่ถ้ำผู้ผลิต เสนอให้จะเกิดควำมประทับใจ (Delight) เพรำะได้รับควำมพอใจที่เหนอื ควำมคำดหมำย ผลจำกกำรที่ลูกค้ำแต่ละคนมีควำมคำดหมำยที่แตกต่ำงกันออกไป ทำให้คุณภำพได้รับกำรกำหนดเป็น เกรด (Grade) หรือระดับแห่งคุณภำพ (Quality levels) ซ่ึงจะมีควำมสัมพันธ์โดยตรงกับส่วนแบ่งทำงด้ำน กำรตลำด (Market Segment) โดยท่ีคุณภำพมีหลำยๆ เกรดตำมควำมจำเป็น และควำมคำดหมำยของลูกค้ำ น้ีเอง ทำใหผ้ ลิตภัณฑ์จึงตอ้ งมคี วำมหลำกหลำย (Variety) คอ่ นขำ้ งมำก จงึ ต้องมรี ะบบกำรบรหิ ำรงำนคุณภำพ ดงั นี้ ซ่อนเรน้ ปรำรถนำ ระดับควำมคำดหมำย มำตรฐำน พนื้ ฐำน ควำมคำดหมำย (Expectation) คือ เงือ่ นไขท่เี พยี งพอตอ่ ควำมจำเปน็ ของลูกคำ้ รูปท่ี 1.4 เงื่อนไขที่ดีพยี งพอในกำรสรำ้ งควำมพึงพอใจ

บทที่ 1 บทนำ 19 1.4.1 ระบบกำรบริหำรงำน CWQC (Company Wide Quality Control) หมำยถึง กิจกรรมในกำรออกแบบ กำรผลิต สง่ มอบสนิ ค้ำ และบรกิ ำร ด้วยคุณภำพที่ลูกค้ำต้องกำร (ศรีไร จำรุภิญโญ, 2540) โดยยึดหลักให้ควำมสำคัญกับลูกค้ำ ในขณะเดียวกันจะคำนึงถึงผลประโยชน์ของ ควำมมีส่วนร่วมในองค์กรด้วย ซึ่งพนักงำนทุกคนจะต้องมีควำมเข้ำใจหลักสถิติ และสำมำรถประยุกต์ใช้ใน กจิ กรรมต่ำงๆได้ เช่น กำรสำรวจ วิจัย พัฒนำ ออกแบบ จัดซ้ือ ผลิต ตรวจสอบ กำรตลำด และกิจกรรมอ่ืนๆ ท่เี กย่ี วขอ้ งทง้ั ภำยในและภำยนอกองค์กร 1.4.2 ระบบกำรบรหิ ำรงำน TQM (Total Quality Management) หมำยถึง กำรบริหำรทรัพยำกรด้ำนแรงงำน ทุน ได้อย่ำงมีประสิทธิภำพและประสิทธิผล ตลอดจน กำรใช้เทคโนโลยี และองค์ควำมรู้ให้เกิดประโยชน์ ด้วยควำมร่วมมือของทุกคนในองค์กร (เกียรติศักด์ิ จันทร์ แดง, 2549) และมีจุดประสงค์เพ่ือตอบสนองควำมต้องกำรของลูกค้ำได้อย่ำงดีเย่ียม หรือกล่ำวง่ำยๆ คือ เป็น กำรบรหิ ำรธรุ กิจเพือ่ ใหไ้ ด้กำไรอยำ่ งเป็นธรรม (ศรไี ร จำรภุ ิญโญ, 2540) โดยผ่ำนกำรสร้ำงควำมพึงพอใจให้กับ บุคลำกรทุกฝ่ำยทม่ี ีสว่ นได้เสียกบั ธรุ กจิ ในกำรบรหิ ำรแบบ TQM จะต้องอยูภ่ ำยใต้ปรชั ญำ 3 ประกำร คือ 1. ควำมมีสว่ นร่วมจำกบุคลำกรทุกฝำ่ ย และทุกระดับทัว่ ทงั้ องค์กร 2. ควำมโปร่งใส คือ กำรบริหำรภำยใต้แนวควำมคิดท่ีสำมำรถตรวจสอบกลับได้ (Traceability) โดยไม่มอี ุปสรรคจำกหนำ้ ท่ีกำรงำน ตำแหน่ง หรอื สำยกำรบรหิ ำร 3. กำรตดั สนิ ใจด้วยข้อเท็จจริง (Scientific) อยำ่ งมหี ลกั กำร ใน ปั จจุ บั น อุต ส ำห ก ร รม ข อง ไ ท ยไ ม่ ส ำม ำ รถ ด ำ เนิ น กำ ร ค ว บ คุ ม คุณ ภ ำพ ท่ั ว ทั้ง อ งค์ ก ร อย่ ำ ง มี ประสทิ ธิภำพ มสี ำเหตสุ ำคญั มำจำก (1) ผู้บริหำรขำดควำมเข้ำใจหลักกำรของ TQM เนื่องจำกขำดทักษะในกำรบริหำรคุณภำพ โดย มอบหมำยหน้ำท่ีใหผ้ ู้จดั กำรดำ้ นกำรประกันคุณภำพ หรือฝ่ำยกำรควบคุมคุณภำพทำหน้ำท่ีแทนซึ่งตนเองไม่มี ส่วนร่วม จึงทำให้กำรควบคุมคุณภำพเป็นกิจกรรมของฝ่ำยควบคุมคุณภำพเท่ำน้ัน ส่งผลให้ไม่สำมำรถ ดำเนนิ กำรทวั่ องคก์ รได้ (2) พนักงำนระดับกำรจัดกำรขำดทักษะกำรสอนงำน โดยปกติพนักงำนระดับกำรจัดกำรใน อุตสำหกรรมมักเป็นบุคคลที่จบปริญญำตรีจำกสถำบันอุดมศึกษำ ไม่มีประสบกำรณ์ในกำรจัดกำร โดยเฉพำะ ขำดควำมเข้ำใจในงำน “กำรสอนงำน (Supervise)” ที่เป็นหน้ำท่ีหลัก จึงทำให้พนักงำนระดับน้ีไม่สำมำรถ เป็นที่ปรึกษำได้ กล่ำวคืออำจจะเป็นผู้สั่งที่ดีได้แต่ไม่สำมำรถเป็นผู้สอนท่ีดีได้ จึงทำให้สอนงำนไม่ได้เพียงแต่ ดำเนินกำรไปตำมหนำ้ ทีเ่ ทำ่ นัน้ (3) กำรขำดสำรสนเทศของพนักงำนระดับกำรจัดกำร ในงำนของพนักงำนระดับกำรจัดกำรมีควำม จำเป็นต้องพยำยำมค้นคว้ำข้อเท็จจริงจำกข้อมูลและตรรกะต่ำงๆ แต่ทว่ำพนักงำนระดับนี้ในอุตสำหกรรม สว่ นมำกจะมีเพียงทกั ษะ “กำรคำนวณ” และไม่สำมำรถตีควำมหมำยได้ทำใหไ้ ม่สำมำรถเป็นที่ปรึกษำท่ดี ีได้ 1.4.3 ระบบ ISO 9000 เมือ่ ปี ค.ศ.1987 องคก์ รมำตรฐำนระหวำ่ งประเทศ (International Organization for Standardization: ISO) ได้จัดมำตรฐำนเก่ียวกับระบบคุณภำพและกำรประกันคุณภำพเพ่ือใช้เป็นมำตรฐำนโลกมีชื่อว่ำ ISO 9000 Series ซึ่งมำตรฐำนชุดนี้ระบุถึงข้อกำหนดท่ีจำเป็นจะต้องมีในระบบคุณภำพ และใช้เป็นบรรทัดฐำนในกำรปฏิบัติเพื่อ

20 กำรควบคุมคุณภำพ สินคำ้ ที่ผลิตออกมำมีคุณภำพตำมต้องกำรและสม่ำเสมอ แนวคิดที่สำคัญของ ISO 9000 (ศรีไร จำรุภิญโญ, 2540) มีดังนี้ 1. สำมำรถผลิตสินคำ้ บริกำร ทม่ี คี ณุ ภำพสม่ำเสมอ 2. สร้ำงควำมม่ันใจใหก้ ับฝำ่ ยบริหำรวำ่ จะสำมำรถคงไวซ้ ึง่ คณุ ภำพทดี่ ี 3. สร้ำงควำมมัน่ ใจใหก้ ับผซู้ ้อื วำ่ จะส่งสนิ คำ้ หรือบรกิ ำรทมี่ ีคณุ ภำพตำมข้อกำหนด โดยลักษณะที่สำคญั ของ ISO 9000 มีดังนี้ 1. เป็นมำตรฐำนเกย่ี วกบั ระบบงำน มคี วำมเชอ่ื ว่ำ “คุณภำพเปน็ ผลผลติ ของระบบงำน” 2. เปน็ มำตรฐำนท่เี ก่ียวกับทุกแผนกงำน 3. ให้ควำมสำคัญในงำนด้ำนเอกสำร 4. เน้นกำรปฏิบัตติ ำมข้อกำหนดทไ่ี ดเ้ ขียนไวใ้ นเอกสำร 5. เปน็ มำตรฐำนระบบงำนที่เปิดโอกำสให้มีกำรปรับปรุงวิธีปฏิบัติ ขั้นตอนกำรผลิตและมำตรฐำน กำรทำงำนได้ตลอดเวลำ มำตรฐำน ISO 9000 จะแจกแจงให้ทรำบถึงควำมจำเป็นในกำรดำเนินตำมนโยบำยของกำรจัดกำร และกำรประกันคุณภำพ รวมท้ังบ่งบอกควำมสัมพันธ์และควำมแตกต่ำงระหว่ำงแนวคิดและข้อกำหนดต่ำงๆ ในกำรเลือกใช้มำตรฐำน ISO 9001 ISO 9002 ISO 9003 และ ISO 9004 ดังนั้นผู้ผลิตควรที่จะศึกษำและทำ ควำมเข้ำใจรำยละเอียดขั้นตอนกำรดำเนินกำรอย่ำงละเอียด เพ่ือให้สำมำรถเลือกองค์ประกอบ ของกำร ดำเนินกำรท่ีเหมำะสม ซง่ึ จดุ ประสงค์เพอ่ื ลดค่ำใช้จำ่ ยและเปน็ กำรเพ่ิมผลกำไรดว้ ย กิจกรรมระหวา่ งเรยี น ให้นักศึกษำทำงำนเป็นกลุ่มๆ ละ 4-5 คน โดยให้ไปเยี่ยมชมองค์กร 1 องค์กรตำมหัวข้อด้ำนล่ำง และจง อธิบำยตำแหน่ง หน้ำที่กำรทำงำนของพนักงำนในองค์กร และลักษณะกำรบริหำรองค์กรตำมหลักกำรจัดกำร คณุ ภำพโดยรวม (TQM) ก. ธนำคำร ฉ. โรงพยำบำล ข. มหำวิทยำลัย ช. ห้ำงสรรพสินคำ้ ค. โรงเรยี น ซ. โรงงำน ง. รำ้ นขำยของชำขนำดใหญ่ ฌ. บรษิ ทั เอกชน จ. โรงแรม ญ. หอ้ งสมุดประชำชน

บทท่ี 1 บทนำ 21 1.5 คุณภาพของผลติ ภัณฑ์ ในกำรสร้ำงควำมพอใจต่อผู้ซ้ือ ผู้บริโภค ตลอดจนสังคม (บุคคลท่ี 3 ที่มิใช่ผู้ผลิตและผู้ซ้ือ) น้ันได้มำจำกกำร ตอบสนองต่อเง่ือนไขที่จำเป็น คือ ผลิตภัณฑ์ (ท้ังนำมธรรม และรูปธรรม) ตลอดจนกำรตอบสนองต่อควำม คำดหมำยด้ำนผลิตภัณฑ์ของลูกค้ำ ได้แก่ คุณลักษณะคุณภำพ (Quality Characteristics) ต้นทุน (Cost) ซ่ึงเป็น ควำมคำดหมำยด้ำนรำคำของผู้ซื้อ และควำมหมำยสุดท้ำยคือ กำหนดกำร (Schedule) ซ่ึงเป็นควำมคำดหมำยด้ำน เวลำส่งมอบ (Delivery) ของผู้ซอ้ื หรอื ผู้บรโิ ภค ดังนั้นกำรปรับปรุงคุณภำพในอีกควำมหมำยหน่ึง คือ กำรเพ่ิมมูลค่ำแก่ผลิตภัณฑ์ในด้ำนคุณลักษณะของ ผลิตภัณฑ์ (Garvin D.A. อ้ำงอิงในศรีไร จำรุภิญโญ, 2540) ได้ทำกำรวิจัยและจำแนกควำมคำดหมำยเป็น 8 ประกำร (เรียกวำ่ มติ ิ 8 ประกำรของคุณภำพ) ประกอบด้วย 1. สมรรถนะ (Performance) ควำมคำดหมำยในสมรรถนะ หมำยถึง ควำมคำดหมำยท่ีผลิตภัณฑ์สำมำรถทำงำนตำมท่ีตั้งไว้หรือไม่ โดยจะกล่ำวถึงหน้ำที่หลักของผลิตภัณฑ์ เช่น ในกรณีเครื่องรับโทรทัศน์ จะหมำยถึง ควำมคำดหมำยด้ำน ควำมคมชัดของภำพ ควำมไพเรำะของเสียงที่ปรำกฏ เป็นต้น สำหรับในกำรบริกำร เช่น ภัตตำคำร ธนำคำร จะหมำยถึง ควำมถูกต้องในกำรให้บริกำร ควำมรวดเร็วในกำรบริกำร หรือควำมคำดหมำยท่ีไม่ต้องรอคอย เป็นตน้ 2. หน้ำท่ีเสริม (Feature) ควำมคำดหมำยในหน้ำท่ีเสริม หมำยถึง หน้ำที่ด้ำนรองของผลิตภัณฑ์ (แม้จะขำดหำยไป ผลิตภัณฑ์ยังคง ใช้งำนได้ เพียงแต่ว่ำไม่ตรงกับควำมคำดหมำยของลูกค้ำ) เช่น ในกรณีเคร่ืองรับโทรทัศน์ อำจจะเป็นควำม คำดหมำยด้ำนกำรรับระบบควำมคมชัดของภำพแบบ 1080 HD (High Definition) เป็นต้น ในงำนบริกำร เช่น ภัตตำคำร อำจหมำยถึง กำรมีบริกำรน้ำด่ืมฟรี กำรมีบริกำรผ้ำเย็นฟรี เป็นต้น แต่โดยท่ัวไปแล้วกำรจำแนกว่ำ คุณลักษณะคุณภำพใดเป็นสมรรถนะหรือหน้ำที่เสริมค่อนข้ำงลำบำก เพรำะเคร่ืองรับโทรทัศน์ด้ำนกำรรับระบบ ควำมคมชัดของภำพแบบ 1080 HD อำจจะเป็นสมรรถนะของลูกค้ำบำงรำย ในขณะที่ลูกค้ำบำงรำยอำจจัดเป็น หนำ้ ทเี่ สรมิ ก็ได้ เป็นต้น 3. ควำมไว้วำงใจ (Reliability) ควำมคำดหมำยประกำรนี้จะหมำยถึง ควำมถ่ีที่ผลิตภัณฑ์เกิดข้อบกพร่องขึ้นมำ ซ่ึงจะประเมินได้ด้วย ควำมน่ำจะเป็นท่ีผลิตภัณฑ์จะเกิดข้อบกพร่องช่วงเวลำที่กำหนด เช่น ในกรณีเคร่ืองรับโทรทัศน์ อำจจะ ประเมนิ อยู่ในรูปของเวลำโดยเฉล่ยี ระหว่ำงเกดิ ขอ้ บกพรอ่ ง (Mean Time Between Failure: MTBF) 4. กำรตรงต่อมำตรฐำนหรอื ขอ้ กำหนด (Conformance) ควำมคำดหมำยในลักษณะคุณภำพข้อนี้จะหมำยควำมถึง ผลิตภัณฑ์เป็นไปตำมที่ผู้ออกแบบมีควำม ตัง้ ใจหรือไม่ โดย Garvin D.A. ได้กำหนดว่ำกำรตรงตอ่ มำตรฐำนจะแบง่ ออกได้ 2 มุมมอง คือ มุมมองแรกเป็น มุมมองของประเทศทำงตะวันตก หมำยถึง กำรตรงต่อลักษณะหรือข้อกำหนดเฉพำะที่ผู้ออกแบบได้กำหนดไว้ สำหรับมุมมองอีกประกำรหนึ่งของฝั่งตะวันออก เป็นผลงำนวิจัยของวิศวกรไฟฟ้ำชำวญ่ีปุ่น ดร.เกนอิจิ ทำกุชิ (Genichi Taguchi) โดยกำหนดให้ตรงต่อระดับควำมสม่ำเสมอ (Degree of Uniformity) ของคุณลักษณะ คุณภำพผลิตภัณฑ์น้ันเอง ซ่ึงในงำนบริกำรจะพิจำรณำได้จำกหนังสือรับรองจำกสถำบันต่ำงๆ เช่น มำตรฐำน ของสมำคมโรงแรม มำตรฐำนของสำนกั งำนอำหำรและยำ (อย.) เป็นตน้

22 กำรควบคมุ คุณภำพ 5. ควำมทนทำน (Durability) ควำมคำดหมำยในคุณลักษณะคุณภำพข้อนี้ จะเป็นกำรประเมินถึงอำยุกำรใช้งำนของผลิตภัณฑ์ ทำงด้ำนกำยภำพและด้ำนเศรษฐศำสตร์ (เวลำท่ีใช้งำนแล้วอย่ำงคุ้มค่ำ) ถ้ำหำกผลิตภัณฑ์นั้นเสียแล้วต้อง เปล่ยี น เชน่ กรณีหลอดไฟฟ้ำก็สำมำรถประเมินคุณลักษณะด้ำนควำมทนทำนได้ง่ำย แต่อย่ำงไรก็ตำมมีหลำย กรณีท่ีผลิตภัณฑ์สำมำรถซ่อมบำรุงได้ ในสถำนกำรณ์นี้จะทำให้ประเมินคุณลักษณะด้ำนควำมทนทำนได้ ค่อนขำ้ งยำก เพรำะวำ่ คณุ ภำพนจ้ี ะมคี วำมสัมพนั ธ์คุณลักษณะด้ำนควำมไว้วำงใจ (Reliability) ของผลิตภัณฑ์ ด้วย สำหรับควำมหมำยควำมคำดหมำยในกำรบริกำร จะหมำยถึงควำมสมบูรณ์ (Completeness) ของกำร บรกิ ำร 6. ควำมสำมำรถในกำรบรกิ ำร (Serviceability) ควำมคำดหมำยในด้ำนควำมสำมำรถในบริกำรนี้จะหมำยถึง ควำมง่ำยในกำรซ่อมบำรุงผลิตภัณฑ์ ค่ำใช้จำ่ ยในกำรซ่อมบำรุง เวลำในกำรซอ่ มบำรุง ตลอดจนควำมสุภำพและควำมเป็นมิตรในกำรให้บริกำร ฯลฯ โดยควำมคำดหมำยข้อนี้จะเห็นได้ว่ำ ลูกค้ำไม่ได้มีควำมคำดหมำยเพียงสมรรถนะหรืออำยุกำรใช้งำนของ ผลิตภัณฑ์เท่ำนั้น แต่ยังคำดหมำยถึงว่ำหำกมีข้อบกพร่องแล้วจะมีกำรบริกำรอย่ำงไร ในอุตสำหกรรมกำร บรกิ ำรก็อำจพจิ ำรณำไดท้ ำนองเดียวกัน เช่น ระยะเวลำในกำรแก้ไขค่ำสำธำรณูปโภคให้ถูกต้องหลังจำกตรวจ พบว่ำคำนวณผดิ พลำด เป็นตน้ 7. สนุ ทรยี ภำพ (Aesthetics) ควำมคำดหมำยใน 6 ประกำรแรกท่ีกล่ำวมำแล้ว ลูกค้ำจะตัดสินใจแบบภำวะวิสัย คือ สำมำรถ ประเมินผลด้วยทดสอบหรือตรวจสอบได้ แต่สำหรับควำมคำดหมำยใน 2 ประกำรหลัง คือ สุนทรียภำพและ ชื่อเสยี งนี้ ลูกคำ้ จะตัดสนิ ใจแบบอตั วสิ ยั ที่จะข้ึนอย่กู บั ผใู้ ช้ผลิตภัณฑ์แตล่ ะคน โดยควำมหมำยแล้วสุนทรียภำพ จะหมำยควำมถึง ควำมดูดี ควำมรู้สึกดี เสียงที่ดี กลิ่นที่ดี รสชำติท่ีดี ฯลฯ ของผลิตภัณฑ์ในสำยตำของผู้ใช้ ซึ่งจะเป็นกำรคำดหมำยด้ำนควำมรู้สึกของลูกค้ำและโดยปกติไม่สำมำรถวัดผลได้ แต่จะสำมำรถประเมินได้ ด้วยบุคลำกรที่ผำ่ นกำรรับรองแลว้ ว่ำมคี วำมสำมำรถในกำรแยกแยะควำมแตกต่ำงในคุณภำพด้ำนสุนทรียภำพ ได้ เช่น พนักงำนชิมอำหำรในอุตสำหกรรมอำหำร พนักงำนตรวจสอบด้ำนคุณภำพด้ำนควำมเรียบร้อย (Appearance) ของผลติ ภณั ฑ์ หรือกรรมกำรตัดสินในกำรประกวดนำงสำวไทย เป็นต้น 8. ควำมมชี ื่อเสียง (Reputation) ควำมคำดหมำยประกำรสุดท้ำยด้ำนคุณลักษณะคุณภำพน้ี มีผลจำกกำรท่ีลูกค้ำไม่สำมำรถประเมิน คุณภำพท้ัง 7 ประกำรที่ได้กล่ำวมำแล้วอย่ำงครบถ้วน จนมีควำมจำเป็นต้องพิจำรณำจำกคุณภำพที่รู้จัก (Perceived Quality) คือ ยี่ห้อ (Brand) หรือควำมมีช่ือเสียงเป็นสำคัญ ซึ่งโดยปกติแล้วลูกค้ำจะพิจำรณำ คุณลักษณะคุณภำพข้อนี้จำกคุณภำพในอดีตท่ีสำธำรณชนได้รับรู้ และลูกค้ำจะให้ควำมสนใจต่อคุณลักษณะ คุณภำพขอ้ นี้เปน็ ประกำรแรกเสมอ จึงพิจำรณำคณุ ลกั ษณะคุณภำพข้ออื่นๆ ต่อไป

บทที่ 1 บทนำ 23 1.6 การลดตน้ ทุนการผลิต ปรยี ำวดี ผลอเนก (2556) แนวคดิ ในกำรดำเนินธรุ กิจนัน้ ก็คือลูกคำ้ ตอ้ งมำก่อนเสมอ เน่ืองจำกลูกค้ำเป็นผู้ จ่ำยค่ำจ้ำงผ่ำนกำรซ้ือสินค้ำและบริกำรให้กับธุรกิจ ซึ่งกระบวนกำรที่จะทำให้เกิดผลสำเร็จ คือ แนวคิด กระบวนกำรถัดไปคือลูกค้ำของเรำ (The next process is customer) ซ่ึงเป็นกำรต่อยอดแนวคิดลูกค้ำต้อง มำก่อน อย่ำงไรก็ตำมทุกๆ คนในองค์กรล้วนเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนกำรน้ี และทุกคนในองค์กรต่ำงมีลูกค้ำ ภำยในด้วยกันทั้งส้ิน ลูกค้ำทุกคนย่อมต้องกำรได้รับควำมพึงพอใจในด้ำนคุณภำพ ไม่ใช่เฉพำะลูกค้ำภำยนอก เท่ำน้ัน แต่เป็นลูกค้ำในห่วงโซ่อุปทำนตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลำยน้ำ ดังน้ันเรำจึงควรที่จะออกแบบและจัดกำร สินคำ้ บริกำรเพือ่ ใหล้ ูกค้ำเกิดควำมพึงพอใจในด้ำนคุณภำพอย่ำงสมบูรณ์แบบ ส่งผลให้ลูกค้ำเกิดควำมภักดีใน ตรำสินค้ำและกลับมำซื้อใหม่อีกครงั้ 1.6.1 ตน้ ทุนคุณภำพ (Cost of Quality: COQ) ผลรวมของค่ำใช้จ่ำยที่เกิดข้ึนในองค์กรเพ่ือกำรป้องกันกำรผลิตสินค้ำที่ไม่มีคุณภำพ แบ่งออกเป็น 3 แบบ (Ramasamy อ้ำงองิ ในปรยี ำวดี ผลอเนก, 2556: 190) คือ 1. ตน้ ทุนกำรป้องกนั (Prevention Costs) 2. ต้นทนุ กำรประเมนิ คณุ ภำพ (Appraisal Costs) 3. ตน้ ทนุ ควำมเสียหำย (Failure Costs) โดยตน้ ทนุ คณุ ภำพจงึ อธบิ ำยได้ตำมแผนภำพ PAF Model ดังตอ่ ไปน้ี Prevention Appraisal Failure Internal External รปู ท่ี 1.5 PAF Model (ทมี่ ำ: ปรียำวดี ผลอเนก, 2556) จำกรปู ที่ 1.5 ต้นทุนกำรป้องกันจะมีคำ่ ใชจ้ ำ่ ยในกำรวำงแผนท่ีเกิดข้ึนโดยองค์กร เพ่ือให้แน่ใจว่ำไม่ มีข้อบกพร่องใดเกิดข้ึนในกระบวนกำรขั้นตอน เช่น กำรออกแบบ กำรพัฒนำผลิตภัณฑ์ กำรผลิต และกำรส่ง มอบผลิตภัณฑ์หรือบริกำร ต้นทุนป้องกันท่ีเกิดข้ึนนี้ก็เพื่อลดกำรตรวจสอบเช่นเดียวกับต้นทุนกำรประเมิน คุณภำพ ซ่ึงจะต้องคำนึงถึงกำรนำกำรจัดกำรคุณภำพโดยรวม (TQM) มำใช้ และถือเป็นต้นทุนกำรป้องกัน อย่ำงไรก็ตำมต้นทุนกำรป้องกันได้รวมถึงกำรให้กำรศึกษำและกำรฝึกอบรมพนักงำน ควำมมุ่งมั่นในกำร

24 กำรควบคุมคุณภำพ ปรับปรุงกระบวนกำร กำรควบคุมกระบวนกำร กำรทำวิจัยตลำด คุณสมบัติผลิตภัณฑ์ กำรทดสอบตลำด กำรบำรุงรักษำเชิงป้องกัน กำรสอบวัดเครื่องมือ กำรตรวจสอบ (Audit) พนักงำนฝ่ำยประกันคุณภำพ (QA) เป็นตน้ ต้นทุนกำรประเมินคุณภำพเกิดจำกกำรตรวจสอบ หรือประเมินสินค้ำและบริกำรในขั้นตอนต่ำงๆ ระหว่ำงกำรผลิตหรอื กำรส่งมอบ ต้นทุนนีเ้ กดิ จำกขำดควำมมั่นใจในคุณภำพของผลิตภัณฑ์หรือบริกำรอย่ำงใด อย่ำงหนึ่ง อันเนื่องมำจำกวัตถุดิบที่เข้ำมำในกระบวนกำร เช่น ต้องมีกำรตรวจสอบ (Inspected) วัตถุดิบท่ี รับเขำ้ มำ เนือ่ งจำกฝ่ำยรับวัตถุดิบ (Receiver) ไมม่ ั่นใจในคุณภำพของวัตถดุ บิ ท่รี ับเข้ำมำ และมีกำรตรวจสอบ ในระหว่ำงกระบวนกำรผลิตหลำยครั้ง เน่ืองจำกคุณภำพของกระบวนกำรผลิตมีควำมน่ำสงสัย ดังนั้นองค์กร ควรปรับปรุงคุณภำพในผู้ผลิตหรือซัพพลำยเออร์ทำให้ต้นทุนกำรตรวจสอบลดลงได้ อย่ำงไรก็ตำมต้นทุนกำร ประเมนิ คุณภำพได้รวมถึงกำรตรวจสอบวัตถุดิบนำเข้ำ กำรตรวจสอบผลิตภัณฑ์ภำยใน กำรประเมินซัพพลำย เออร์ กำรตรวจสอบระหว่ำงกระบวนกำรผลิต และกำรตรวจสอบผลติ ภณั ฑข์ ัน้ สุดทำ้ ย ตน้ ทนุ ควำมเสียหำยเกดิ ขึ้นโดยองค์กรเอง เนอื่ งจำกผลิตภัณฑ์หรือกำรบริกำรไม่ตรงตำมข้อกำหนด และผลติ ภณั ฑน์ ้นั ตอ้ งนำกลบั มำแก้ไข ตน้ ทุนควำมเสยี หำยมสี ำเหตุมำจำกในองค์กรขำดกำรควบคุมผลิตภัณฑ์ ที่มีควำมบกพร่อง ซ่ึงนำไปสู่ควำมเสื่อมเสียช่ือเสียงและควำมภักดีต่อสินค้ำ หำกลูกค้ำ 1 คนไม่พึงพอใจใน สนิ คำ้ หรอื บรกิ ำรขององคก์ รก็จะบอกต่อ ทำให้เกดิ ควำมสูญเสยี ลกู ค้ำในปัจจุบนั รวมถึงลูกคำ้ ในอนำคต 1.6.2 ประเภทของคำ่ ใช้จำ่ ยคุณภำพ คำ่ ใช้จ่ำยที่เกิดขึ้นในกำรควบคุมคุณภำพมี 4 ประเภท ดังแสดงในรูปท่ี 1.6 ได้แก่ ค่ำใช้จ่ำยในกำร ป้องกนั ค่ำใชจ้ ่ำยในกำรประเมินคุณภำพ ค่ำควำมเสียหำยภำยใน และค่ำควำมเสียหำยภำยนอก (Evans and Lindsay อ้ำงอิงในปรยี ำวดี ผลอเนก, 2556: 191) โดยมรี ำยละเอยี ดดังน้ี 1.6.2.1 ค่ำใช้จ่ำยในกำรปอ้ งกนั คือ ต้นทุนท่ีต้องจ่ำยเพื่อใช้ป้องกันเหตุอันที่จะทำให้ระดับของคุณภำพของสินค้ำและ บรกิ ำรไม่ได้ตำมขอ้ กำหนด ไดแ้ ก่ 1. คำ่ ใชจ้ ่ำยในกำรวำงแผนคุณภำพ ไดแ้ ก่ เงินเดือนในกำรจ้ำงกลมุ่ วำงแผนควบคุมคุณภำพและ ทีมแก้ไขปัญหำ กำรพัฒนำกระบวนกำรทำงำนใหม่ กำรออกแบบผลิตภัณฑ์ใหม่ และกำรศึกษำควำมไว้วำงใจในตัว ผลิตภณั ฑ์ 2. ค่ำใช้จำ่ ยในกำรควบคมุ ระบบกำรทำงำน ซึ่งรวมไปถึงค่ำใช้จ่ำยในกำรวิเครำะห์กระบวนกำร ผลติ และแผนกำรปรับปรุงกระบวนกำรผลติ 3. คำ่ ใช้จำ่ ยในกำรฝึกอบรมและกำรจัดกำรทั่วไป ซ่งึ รวมถงึ กำรฝึกอบรมท้ังภำยในและภำยนอก องค์กร ค่ำใชจ้ ่ำยทีมงำนในกำรฝึกอบรม และคำ่ ใช้จำ่ ยอน่ื ๆ 1.6.2.2 ค่ำใชจ้ ่ำยในกำรประเมนิ คุณภำพ เพือ่ ควำมมน่ั ใจในสนิ ค้ำและบรกิ ำรทผ่ี ลติ ออกมำ และใหไ้ ด้ตำมทีม่ ำตรฐำนกำหนด 1. ค่ำใช้จ่ำยกำรตรวจสอบ ซ่ึงเป็นค่ำใช้จ่ำยในกำรตรวจสอบวัตถุดิบนำเข้ำ งำนระหว่ำงทำ (Work in Process) และสนิ ค้ำสำเร็จรูป รวมไปถงึ ต้นทนุ อุปกรณ์และเงินเดือนของพนักงำนด้วย 2. ค่ำใช้จ่ำยกำรซ่อมบำรุงเครื่องมือ เนื่องมำจำกกำรวัด (Calibration) และกำรซ่อมเคร่ืองมือ วัดต่ำงๆ

บทท่ี 1 บทนำ 25 3. คำ่ ใชจ้ ่ำยกำรวดั และกำรควบคมุ รวมไปถึงเวลำทคี่ นงำนไดใ้ ช้วิเครำะหค์ ุณภำพกำรวดั 1.6.2.3 คำ่ ควำมเสียหำยภำยใน คือ ค่ำใช้จ่ำยที่เกิดขึ้นเม่ือสินค้ำหรือบริกำรนั้นได้ถูกผลิตออกมำเรียบร้อยแล้ว และไม่ เปน็ ไปตำมขอ้ กำหนดแต่บรษิ ัทสำมำรถพบก่อนทีส่ นิ คำ้ จะสมู่ อื ผูบ้ ริโภค ได้แก่ 1. คำ่ ใชจ้ ่ำยกำรกำจัดทิง้ และกำรแกไ้ ข รวมไปถงึ วัตถุดิบ แรงงำน และคำ่ ดำเนนิ งำน 2. ค่ำใช้จ่ำยในกำรแก้ไข เกิดจำกกำรใช้เวลำในกำรค้นหำสำเหตุของควำมเสียหำย และ กำรแก้ไขปัญหำในกำรผลติ 3. ควำมเสียหำยของกระบวนกำร เช่น กำรไม่ได้วำงแผนหยุดเคร่ืองจักรในกระบวนกำร ผลิต กำรไม่ได้วำงแผนในกำรซ่อมบำรุง 1.6.2.4 ค่ำควำมเสียหำยภำยนอก ค่ำใช้จ่ำยเม่ือผลิตสินค้ำที่บกพร่องออกมำแล้ว และสินค้ำนั้นสำมำรถหลุดกำรตรวจสอบ จนถงึ มือลูกคำ้ แลว้ ก่อให้เกิดควำมเสียหำย คดิ เปน็ ค่ำใชจ้ ่ำยขององคก์ ร ไดแ้ ก่ 1. คำ่ ใช้จ่ำยในกำรรบั ขอ้ รอ้ งเรียนของลูกค้ำและกำรคืนสินค้ำ รวมถึงกำรทำใหม่เม่ือมีกำร นำสนิ ค้ำมำส่งคืน กำรยกเลิกคำสัง่ ซื้อ และกำรขนส่งสินค้ำแบบ Premium เป็นต้น 2. ค่ำใช้จ่ำยกำรเรียกคืนผลิตภัณฑ์และกำรรับประกันคุณภำพ รวมไปถึงค่ำใช้จ่ำยในกำร ซ่อมแซม หรอื รับเปล่ยี นสินค้ำ 3. ค่ำใช้จ่ำยอันเป็นหนี้สินจำกสินค้ำ ซ่ึงเป็นผลจำกกำรปฏิบัติตำมกฎหมำย เน่ืองมำจำก กำรทำขอ้ ตกลง คำ่ ใช้จ่ำยในกำรป้องกนั ค่ำควำมเสยี หำยท่ี เกิดขนึ้ ทั้งภำยใน คำ่ ใช้จำ่ ยท่ีเกิดขนึ้ ใน และภำยนอก กำรควบคมุ คุณภำพ ขององค์กร ค่ำใชจ้ ่ำยในกำรประเมิน รปู ท่ี 1.6 คำ่ ใช้จำ่ ยทเี่ กิดขึน้ ในกำรควบคมุ คณุ ภำพ

26 กำรควบคมุ คุณภำพ 1.6.3 กำรลดตน้ ทุนแหง่ คุณภำพ ในกำรลดต้นทุนแห่งคุณภำพมีกำรดำเนินกำร (Ramasamy อ้ำงอิงในปรียำวดี ผลอเนก, 2556: 193) ดังน้ี 1.6.3.1 กำรลดตน้ ทุนกำรป้องกัน ทุกๆ กิจกรรมที่ได้ดำเนินกำรเพ่ือป้องกันเหตุอันท่ีทำให้ระดับคุณภำพของสินค้ำหรือ บริกำรไม่ได้ตำมที่กำหนดนั้น จะต้องมีกำรวำงแผนล่วงหน้ำเพื่อหลีกเล่ียงควำมสูญเปล่ำระหว่ำงกระบวนกำร ผลิต ผู้บริหำรระดับสูงจะต้องอุทิศเวลำเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหำเหล่ำนี้ ซ่ึงกำรกำหนดขั้น ตอนกำร ดำเนินกำรให้เรียบร้อยนัน้ ควรมีระบบเอกสำรท่ีมคี ณุ ภำพและมกี ำรวำงแผนไวล้ ว่ งหนำ้ หำกนโยบำยเร่ืองเอกสำรและข้ันตอนกำรทำงำนต่ำงๆ ครบถ้วนแล้ว พนักงำนจะสำมำรถ ปฏิบัติตำมอย่ำงเคร่งครัด ในท่ีนี้ต้นทุนป้องกันหมำยถึง ค่ำใช้จ่ำยเพ่ือป้องกันเหตุอันที่จะทำให้ระดับคุณภำพ สินค้ำและบริกำรไม่ได้ตำมที่กำหนด ขณะเดียวกันบริษัทไม่ควรลังเลท่ีจะปรับปรุงกระบวนกำรทำงำนและ ลดควำมสูญเปลำ่ จำกกำรทำงำนลงดว้ ย 1.6.3.2 กำรลดต้นทนุ กำรประเมินคุณภำพ ในกำรตรวจสอบเปน็ สิ่งจำเป็นสำหรับกำรประเมินผู้จำหน่ำยรำยใหม่ กระบวนกำรทำงำน ใหม่ๆ หรือสำยกำรผลิตใหม่ ในกำรตรวจสอบนั้นต้องอำศัยข้อมูลหลำยๆ อย่ำงประกอบด้วยกัน ข้อมูลเหล่ำนี้ ควรจะใช้ให้เป็นประโยชน์แก่องค์กรในกำรลดต้นทุนในอนำคต ซ่ึงผู้จำหน่ำยรำยใหม่ท่ีต้องผ่ำนกำรรับรอง คณุ สมบัตจิ ำกบรษิ ทั นน้ั จะตอ้ งถกู ตรวจสอบงำน 100% เต็ม และกำรสุ่มตัวอย่ำงเพื่อกำรตรวจสอบน้ันควรจะ ลดจำนวนลงเรื่อยๆ เพื่อเพิ่มระดับควำมมั่นใจให้กับบริษัทด้วย นอกจำกนี้บริษัทควรจะเสำะหำวิธีกำรลด ต้นทุนในกำรตรวจสอบให้เพ่ิมมำกขึ้น ในขณะเดียวกันก็ควรท่ีจะส่งเสริมซัพพลำยเออร์ให้รักษำระดับกำร ทำงำน พร้อมทั้งปรับปรุงคุณภำพในกำรดำเนินงำนของเขำเพ่ิมมำกขึ้น ซ่ึงบริษัทควรจะทำอย่ำงเต็ม ควำมสำมำรถในกำรเก็บขอ้ มลู เรื่องกำรตรวจสอบหนำ้ งำน เพอ่ื นำมำปรับปรุงคุณภำพและลดควำมต้องกำรใน กำรตรวจสอบลง ตน้ ทนุ เรื่องกำรตรวจสอบทีด่ ีควรจะลดต้นทุนกระบวนกำรผลติ ท่ีอมิ่ ตัวลงดว้ ย 1.6.3.3 กำรลดต้นทนุ ควำมเสยี หำย กำรผลิต กำรส่งมอบสินค้ำที่มีตำหนิ หรือกำรบริกำรที่มีควำมบกพร่องน้ันถือว่ำเป็นควำม สูญเปล่ำท้ังสิ้น ซ่ึงกำรควบคุมคุณภำพน้ันควรจะทำตั้งแต่คร้ังแรกและทำสม่ำเสมอทุกๆ ครั้ง เพ่ือท่ีจะได้ไม่ ตอ้ งปฏิเสธสนิ ค้ำหรือบริกำรทีไ่ มผ่ ่ำนมำตรฐำนตง้ั แตเ่ รม่ิ แรก จะทำให้กระบวนกำรผลิตได้รับกำรปรับปรุงให้มี ประสิทธภิ ำพมำกขน้ึ สนิ ค้ำทีม่ ีปัญหำไม่ผ่ำนมำตรฐำนนั้นควรมีกำรระบุปัญหำท่ีเกิดข้ึนและหำทำงขจัดปัญหำ น้ันท้ิง หำกระบบกำรผลิตมีกำรกำหนดตัวชี้วัดที่เป็นมำตรฐำนแล้ว ระดับควำมเช่ือม่ันในกำรผลิตสินค้ำท่ีมี คุณภำพก็จะสูงขึ้น ดังนั้นกำรมุ่งเน้นเร่ืองคุณภำพจึงควรกำหนดระบบควบคุมกำรผลิต โดยนำระบบกำร ควบคุมกระบวนกำรแบบอัตโนมัติมำใช้ควบคุมกำรผลิตเพื่อไม่ให้มีของเสีย (Scrap) และงำนแก้ไข (Rework) เป็นจำนวนมำก ซ่ึงงำนแก้ไขน้ันจะลดคุณค่ำของสินค้ำลงไป และเพ่ิมควำมยุ่งยำกในกำรทำงำน ส่งผลให้เป็น ปัญหำเรอ่ื งคำ่ ใชจ้ ำ่ ยในกำรเปน็ ค่ำต้นทนุ กำรเก็บรกั ษำสนิ คำ้ มำกข้ึน

บทที่ 1 บทนำ 27 1.6.3.4 ต้นทนุ แฝง มีต้นทุนมำกมำยในกำรผลิตที่ไม่สำมำรถระบุหรือจำแนกแจกแจงออกมำได้ ซึ่งส่ิงเหล่ำน้ี ถือว่ำเป็นต้นทุนแฝง ซึ่งหมำยถึง ต้นทุนควำมเสียหำยที่เกิดข้ึนกับลูกค้ำ ต้นทุนเร่ืองสินค้ำเสียช่ือเสียง และ ต้นทุนเร่ืองควำมไม่พึงพอใจของลูกค้ำ ต้นทุนเหล่ำน้ีจะมีผลกับธุรกิจโดยตรง ต้นทุนแฝงน้ีจะขจัดได้ด้วยกำร กำจัดต้นทุนควำมเสยี หำยภำยนอกออกไป 1.6.4 โมเดลตน้ ทนุ คุณภำพในภำวะท่ดี ที ่สี ุดของจรู ำน ปรียำวดี ผลอเนก (2556) ในรูปที่ 1.7 โมเดลต้นทุนคุณภำพในภำวะท่ีดีที่สุดของจูรำน พบว่ำเม่ือ ระดบั คณุ ภำพเพม่ิ ขนึ้ จำนวนของเสียในกำรผลิตสินค้ำหรือบริกำรก็จะลดลง ต้นทุนของควำมไม่สอดคล้องกัน ในเรื่องของคุณภำพ หรือต้นทุนควำมเสียหำยก็จะลดลงตำมระดับของกำรปรับปรุงคุณภำพ ส่วนระดับกำร ปรับปรุงคุณภำพจะเพิ่มขึ้นก็ต่อเมื่อต้นทุนในเร่ืองควำมสอดคล้องกันของคุณภำพเพ่ิมข้ึน (ต้นทุนป้องกันและ ต้นทุนประเมินคุณภำพ) ในรูปที่ 1.7 ได้แสดงเร่ืองคุณภำพ 100% ของต้นทุนคุณภำพรวม ซึ่งเป็นต้นทุนที่อยู่ ในภำวะทดี่ ที ส่ี ดุ โดยในภำพจะแสดงกำรเพมิ่ ของเสยี จำกกำรผลิตดว้ ย ต้นทนุ ของดีต่อ ต้นทนุ ความ ต้นทนุ คณุ ภาพรวม หนว่ ยผลติ ภณั ฑ์ เสยี หาย ต้นทุนกำรประเมิน+ต้นทนุ กำรปอ้ งกัน ของเสยี 0% ระดบั คณุ ภำพ (q) ของดี 100% รูปที่ 1.7 โมเดลตน้ ทนุ คุณภำพในภำวะทดี่ ีทสี่ ดุ ของจูรำน (ท่ีมำ: Ramasamy อ้ำงอิงในปรยี ำวดี ผลอเนก, 2556: 195) ณ ระดับต้นทุนรวมต่ำสุดน้ัน ต้นทุนจะถูกใช้ไปในเรื่องของควำมสอดคล้องในด้ำนคุณภำพภำยใต้ เส้นสภำวะท่ีดีที่สุดของคุณภำพ (Optimum) ที่อยู่เส้นล่ำงสุดซ่ึงผลตอบแทนจะสูง ส่วนเส้นที่อยู่เหนือขึ้นไป ผลตอบแทนจะต่ำ โดยเส้นสภำวะที่ดีที่สุดของคุณภำพจะเกิดข้ึน ณ ระดับคุณภำพ (q) < 100% ดังแสดงใน รปู ที่ 1.8

28 กำรควบคุมคุณภำพ ต้นทุนควำม ตน้ ทุนคุณภำพรวม เสียหำย ต้นทนุ ของดตี อ่ หน่วยผลติ ภณั ฑ์ ต้นทุนกำรประเมิน + ตน้ ทุนกำรป้องกนั ของเสยี 0% ระดบั คณุ ภำพ (q) ของดี 100% รปู ที่ 1.8 คณุ ภำพในภำวะทีด่ ีท่ีสดุ กบั ของเสยี เป็นศูนย์ (ทมี่ ำ: Ramasamy อำ้ งอิงในปรียำวดี ผลอเนก, 2556: 193) จำกรูปท่ี 1.8 ต้นทุนคุณภำพต่ำที่สุดเกิดขึ้น ณ ระดับคุณภำพ 100% แนวคิดน้ีคือ ระดับคุณภำพ ซกิ ซซ์ ิกมำ (Six Sigma) เข้ำใกล้ 100% 1.7 สรปุ 1. คุณภำพ หมำยถึง กำรผลิตส่ิงที่มีควำมเพียงพอต่อควำมต้องกำรของลูกค้ำ ท้ังในส่ิงท่ีจับต้องได้และสิ่ง ที่จับต้องไม่ได้ ซ่ึงในกำรควบคุมกำรผลิตสินค้ำและบริกำร เพ่ือให้ได้รับกำรยอมรับและควำมน่ำเชื่อถือจำก ลกู ค้ำจะตอ้ งดำเนินตำมขัน้ ตอนดงั น้ี (1) กำหนดมำตรฐำนกำรผลิตให้แนน่ อนและชัดเจน โดยมำตรฐำนที่กำหนดนน้ั ตอ้ งเกิดจำกควำมพอใจ ของลกู คำ้ (2) กำหนดกำรจัดกำรและบริหำรกำรผลิตของโรงงำน เพ่ือให้เกิดประสิทธิภำพระหว่ำงผู้บริหำรและ ผู้ปฏิบัติงำน โดยให้ผู้ปฏิบัติงำนแสดงควำมคิดเห็นเพื่อแก้ปัญหำในกำรดำเนินกำร หรือเป็นกำรป้องกันควำม สูญเปลำ่ ชนิดท่ี 8 (3) ใหก้ ำรอบรมควำมรู้กำรปฏบิ ัตงิ ำน และเทคนิคในกำรพฒั นำคณุ ภำพแก่คนงำน อกี ทั้งปลูกจิตสำนึก ดำ้ นกำรควบคมุ คณุ ภำพ ไม่ให้มีของเสียออกไปสู่ลูกค้ำ (4) กำรตรวจสอบ ทดสอบ แก้ไขปรับแต่งอย่ำงจริงจัง ก่อนดำเนินกำรส่งต่อกระบวนกำร รวมไปถึง ออกจำหนำ่ ยสลู่ กู ค้ำ (5) ปรับปรุงระดับคุณภำพผลิตภัณฑ์ให้เป็นมำตรฐำน และตรงตำมควำมต้องกำรของตลำด อีกทั้งให้ เกิดควำมพอใจท้งั ดำ้ นคุณภำพ รำคำ และบริกำรทง้ั กอ่ นกำรขำยและหลังกำรขำยต่อผบู้ ริโภค นอกจำกนี้มุมมองของคุณภำพในกำรผลิตสินค้ำให้แก่ลูกค้ำ ได้แก่ ประสิทธิภำพ คุณสมบัติควำมน่ำเชื่อถือ ควำมสอดคล้อง ควำมทนทำน กำรให้บริกำร สุนทรียภำพ ควำมปลอดภัย และกำรรับรู้อ่ืนๆ ส่วนมุมมองด้ำนกำร ให้บริกำรลูกค้ำ ได้แก่ เวลำและควำมทันเวลำ ควำมเหมำะสม ควำมสุภำพ ควำมคงเส้นคงวำ กำรเข้ำถึงและควำม สะดวกสบำย เป็นต้น

บทที่ 1 บทนำ 29 2. กำรดำเนินกำรคุณภำพ คือ กำรจัดกำรควำมต้องกำรของลูกค้ำ กำรเข้ำใจควำมพึงพอใจของลูกค้ำ และ สำมำรถตอบสนองต่อควำมคำดหมำยได้ ส่งผลให้ต้องมีระบบกำรบริหำรคุณภำพ ได้แก่ ระบบกำรบริหำรงำน CWQC ระบบกำรบริหำรงำน TQM และระบบกำรบริหำรงำน ISO 9000 เปน็ ต้น 3. ตน้ ทุนคุณภำพ (Cost of Quality: COQ) ประกอบดว้ ย (1) ต้นทุนกำรป้องกัน (Prevention Costs) คือ ต้นทุนที่ใช้ในกำรวำงแผนเพ่ือให้แน่ใจว่ำไม่มีข้อบกพร่อง ใดๆ เกิดข้ึนในกระบวนกำรต้ังแต่เริ่มผลิต จนเป็นผลิตภัณฑ์ส่งถึงมือลูกค้ำ โดยกำรลดต้นทุนในด้ำนนี้ควรจะเน้น เรือ่ งกำรจัดกำรเอกสำรและขน้ั ตอนกำรทำงำนต่ำงๆ อยำ่ งครบถว้ น เพือ่ ให้พนกั งำนปฏิบตั ิงำนอย่ำงมีระบบ (2) ต้นทุนกำรประเมินคุณภำพ (Appraisal Costs) คือ ต้นทุนท่ีเกิดจำกกำรตรวจสอบ กำรประเมินสินค้ำ หรือบริกำรในขั้นตอนต่ำงๆ ในระหว่ำงกำรผลิตหรือกำรส่งมอบ ซึ่งกำรลดต้นทุนด้ำนนี้ควรเน้นกำรรักษำระดับกำร ทำงำนดำ้ นคุณภำพของซัพพลำยเออร์ใหม้ ีควำมสม่ำเสมอ ส่งผลให้ต้นทุนทีใ่ ชใ้ นกำรตรวจสอบหรือประเมินน้อยลง (3) ต้นทุนควำมเสียหำย (Failure Costs) คือ ต้นทุนที่เกิดจำกผลิตภัณฑ์ หรือกำรบริกำรไม่ตรงตำม ข้อกำหนด และต้องนำกลับมำแก้ไข ซ่ึงกำรลดต้นทุนด้ำนนี้ควรที่จะกำหนดระบบควบคุมกำรผลิต เช่นนำระบบ กำรควบคุมกระบวนกำรแบบอัตโนมัติมำใช้ กำรใช้ระบบป้องกันด้วยสำยตำ (Visual Control) หรือกำรนำระบบ ปอ้ งกนั ควำมผิดพลำด (Fool Proof) มำใช้ เพ่อื ปอ้ งกนั ของเสยี ที่ก่อนเข้ำสู่กระบวนกำรผลติ

30 กำรควบคุมคุณภำพ แบบฝกึ หัดทา้ ยบทท่ี 1 1. จงอธบิ ำยควำมหมำยของหัวขอ้ ต่อไปน้ี 1.1 คุณภำพ 1.2 กำรควบคมุ คณุ ภำพ 1.3 กำรตรวจสอบคณุ ภำพ 2. จงบอกลักษณะคุณภำพแบ่งได้เป็นก่ชี นิด พรอ้ มทั้งอธบิ ำย 3. จงอธบิ ำยแนวควำมคิดท่ีวำ่ “คณุ ภำพเปน็ กำรสร้ำงควำมพึงพอใจต่อลูกคำ้ ” (ศรไี ร จำรุภญิ โญ, 2540) 4. องคป์ ระกอบท่ีแตกต่ำงกันของสินค้ำมีอะไรบ้ำง จงอธิบำย (Gupta R.C. อ้ำงองิ ใน สำยชล สนิ สมบูรณท์ อง, 2554: 10) 5. จดุ ประสงคข์ องกำรทำ QC คือ (สภำวิศวกร, 2555) 6. ถำ้ จะวำงระบบ QC ในโรงงำน ควรศึกษำหำขอ้ มลู ใดก่อน (สภำวิศวกร, 2555) 7. ตำมแนวคิดของ ดร.โนริอำคิ คำโน (Noriaki Kano) กำหนดให้ผลิตภัณฑ์ควรมีคุณภำพท่ีจะเป็นจุดขำยเพ่ือ เพม่ิ ขดี ควำมสำมำรถในกำรแข่งขนั คุณภำพดังกล่ำวคอื ดำ้ นใด (สภำวศิ วกร, 2555) 8. ถำ้ ต้องกำรเป็นผู้นำทำงด้ำนกำรคิดคน้ พฒั นำ หรือนวัตกรรมใหม่ คุณภำพระดบั ใดที่จะตอ้ งตอบสนอง (สภำวศิ วกร, 2555) 9. QA และ QC มคี วำมสัมพันธก์ ันอย่ำงไร (สภำวิศวกร, 2555) 10. เป้ำหมำยของกำรตรวจสอบคุณภำพคืออะไร (สภำวิศวกร, 2555) 11. ผู้จัดกำรโรงงำนแห่งหน่ึงส่งช่ำงเชื่อมท่ีก่อให้เกิดงำนเสีย เนื่องจำกกำรเช่ือมบ่อยเขำฝึกอบรมในหลักสูตร “กำรเช่อื มเพื่อลดของเสีย” ค่ำใชจ้ ำ่ ยในกำรส่งชำ่ งเชือ่ มเขำ้ อบรมจัดเป็นค่ำใชจ้ ำ่ ยประเภทใด (สภำวศิ วกร, 2555) 12. กระบวนกำรกลึงเพลำ มีข้อกำหนดขนำดเส้นผ่ำนศูนย์กลำงกลำง 20±0.2 มิลลิเมตร โดยใช้เครื่องกลึง แบบกึ่งอัตโนมัติ พนักงำนแผนก QA สุ่มชิ้นงำนท่ีกลึงแล้วจำนวน 30 ชุดๆละ 4 ชิ้น มำตรวจสอบเพ่ือสร้ำง แผนภูมิควบคุม พบว่ำกระบวนกำรอยูภำยใต้กำรควบคุมโดยมีค่ำเฉล่ียของเส้นผ่ำนศูนย์กลำงกลำงและ ค่ำเฉลี่ยของพิสัยเท่ำกับ 19.99 และ 4.118 มิลลิเมตร ตำมลำดับ เรำควรจะปรับปรุงกระบวนกำรอย่ำงไร (สภำวิศวกร, 2555) 13. จงอธิบำยววิ ฒั นำกำรดำ้ นคณุ ภำพ 14. จงอธิบำยระบบในกำรบริหำรงำนดำ้ นคุณภำพต่อไปน้ี 14.1 CWQC 14.2 TQM 14.3 ISO 9000 15. จงอธบิ ำยตำมควำมหมำยของตน้ ทุนคุณภำพ (Cost of Quality: COQ) (สภำวิศวกร, 2555) 16. หัวใจของกำรบรหิ ำรคณุ ภำพแบบ TQM คือ

บทที่ 1 บทนำ 31 17. กำรเร่มิ ทำ CWQC ควรเร่ิมจำกกจิ กรรมอะไรก่อน 18. กำรขอรับรองสัญลักษณ์ฉลำกเขียวของสินคท่ีผลิตข้ึน แสดงว่ำสินค้ำท่ีผลิตมีส่วนช่วยในกำรลดมลภำวะ จำกส่ิงแวดล้อม และเพ่ือผลักดันให้ผู้ผลิตใช้เทคโนโลยี หรือวิธีกำรผลิตที่ให้ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อย จะสำมำรถติดตอ่ ขอรับรองไดจำกหน่วยงำนใดของรัฐ (สภำวิศวกร, 2555) 19. กำรซ่อมของเสียเป็นตวั อยำ่ งของต้นทุนคุณภำพในดำ้ นใด (สภำวศิ วกร, 2555) 20. กำรแบง่ ลกู ค้ำเปน็ ลกู คำ้ ภำยในและลกู คำ้ ภำยนอกเพื่อวัตถุประสงค์ใดเปน็ สำคัญ (สภำวศิ วกร, 2555) 21. ตน้ ทุนกำรประเมนิ คุณภำพ (Appraisal Costs) เกิดจำกสำเหตุใด (ปรยี ำวดี ผลอเนก, 2556) 22. ตน้ ทนุ แฝงสำมำรถขจดั ออกได้โดยวิธีใด 23. ตน้ ทนุ ควำมเสยี หำยภำยในสำมำรถกำรลดต้นทุนไดโ้ ดยวิธีใด 24. จงบอกสำเหตุที่ทำให้อตุ สำหกรรมไทยไม่สำมำรถดำเนนิ กำรควบคุมคุณภำพท่ัวทั้งองค์กร (TQM) ได้อย่ำง มปี ระสทิ ธภิ ำพ 25. ลูกคำ้ ภำยในบรษิ ทั คืออะไร ทำไมจงึ มีควำมสำคัญดำ้ นคุณภำพ (Montgomery D.C. อ้ำงองิ ใน สำยชล สนิ สมบรู ณท์ อง, 2554: 10)