Төртінші сайланған Қазақ ССРО жоғарғы Советінің мәшілістері 1-сессия

* “ * “ ■* төзУГе болмайды: көптеген кәсіпорындар сапалык көрсеткіштср ж өіп н д егі ме.млекеттік ж оспарлар мен тапсы рма- ;’аР^ы .уз;ІК уакы т оры ндамайды. Ә р б ір кэсіпорынның. кызмет- пб р °\" ЛЫ 1С1— ҮЗДІк сапалы өнім шығару, сапасы к* сыз тов.ір.іар шығарып, брактан көп зыянға ұшырау сыяқты. насқаралык ЖіИ-дшіларга б ір ж ол ата ш ек қою. Жолдастар! ГІартияііыи Орталы қ Комитетінің сентябрь жэне фсвралі.-млрт П ленум дары нда ауыл шаруашылығыныц оірқатар салалары ндағы ір і-ірі кемш іліктер ашып көрсетілді, ол кемшіліктерді ж ою ды ң ж ол дар ы белгіленді. Партияныц Орталык Комнтоті ауылш аруаш ылы к өндірісінін ж е к е сала- ларындагы олкылықты батыл ашты, б ұл факт б ізд ің партия иен совет хл.тқыныц күш ін, социалистік кұрылыстыи куаттылы- шн көрсотеді. Б олы п отырган кемш іліктердіқ ең тая у уақытта жойылатыидыгыиа совет адам дары сенеді. Еліміздіц оцбокш ілері ауыл шаруашылығын өрге бастыру. жөкіндегі ш арал арды ж үзе ге асы руды орасан зор ж ігермен колға алды. П ар тия мен Үкметтің ты ң ж ән е тықайған ж ерлерді игеруге атсалы суға совет адам дар ы н шакырғанына калыц ікүртшылық үц Косты. Екі айдын іш ін д е жарты миллионнан аса совет патрноттары ж ан а ж ер л ер ді игеру жұмысына ж іб еру д і сұрап өтініш б іл д ір д і. 80 мыннан а са агроном, инж енер, м еха­ низатор ж энс бас к а кы зметкерлер осы кұрметті ж эне ж ауапты іске жіберілді. Мүның ө зі совет халкының ж о ға р ы моральдык-саяси бірлі- гінің, онык саяси белсен ділігінік ж ә н е коммунизм орн ату үшін барлығын д а істеуге бел банлағандығыны н тағы бір аіікын айғағы емес пе. Сонымен бірге, мүны д ө зі б іздіц партиямыздын, Совет Үкмстінің ж ә н е халықтык м ү д дел ер і біртүтас екенін көр- сетеді, жүмысш ы табы мен колхозш ы ш аруалардын мызғымас одағы берік ек ендігін көрсетеді. Біздің социалистік индустриямыз ауыл шаруашылығынык техника ж өн ін д егі қажетті тілектерін өтеуде. Қыска мерзім ішінде ж ац а ж е р л ер ді игеру үш іи к әзірдің өзінде 15 мын куат- ты дизельді тр актор, он мы ндаған плугтар, сеялкалар ж әне баска ауылш аруаш ылы к машиналары жөнелтілді. 13 миллион гектар тык ж э н е тыкайған ж ерлерді екі жылдык іш інде ойда- іы дай нгеретін дігім ізге толық сенім бар. Барльгқ ауылш аруаш ылық дакылдарының шығымдылығын арттыру үш ін кур есе отырып, колхоздар мен совхоздардагы жерлердік бәрін неғүрлым тиімді пайдалануды камтамасыз ету қаж ет сөй тіп бұдан былай ж а н а ж ерлерді игеру есебінен егіс көлемін у л ғай т а беру ж өніндегі жұмысты ж үр гізе беру ка­ жет ал м үи дай ж ерл ер б ізд е а з емес. Ка,іп бук іл е л д е көктемгі е гіс ж умыстары ж үрш жатыр. Үстіміздегі ж ы лы көктем егісін ойдағы дай өткізу астык өндір.- сін улғайту ж олы ндағы , барлы к ауылшаруашылык дакылда- рынын шыгымдылығын арттыру ж олы идагы куресте ірі адым- .501

мен алға баскандык болуға тиіс. Біздін барлык жергілікті совет, партия және ауылшаруашылык органдарымш ауш- шаруашылық кызмегкерлерінін енбектегі белсенділігше оас болып, көктем егісін және одан кейінгі ауылшаруашылыкщ- мыстарын ұйымшылдықпен өткізуді камтамасыз етуге тюс. Бізде ауыл шаруашылығын мыктап өрлету үіши барак мүмкіииііліктер бар, тек кана ол мүмкіншіліктерді шебер па- далана білу керек. Колхоздардын, совхоздардын жэне лл.- тердің басіішлығын нығайтуға, аудандардыц басшылығын на- ғайтуға баса көніл аударылуы тиіс. ... , Біздіц көптеген басшы кадрларымыздын. кемиг.Л!П на • Мен жумыста нактылыктың, кемшіліктерді кезінде баім. оларды түзей білудід жоктығында дер едім. ПартвянынЧрт лық Қомитеті ашкан кемшіліктерді тек санап өтумеи ғана тенетін, ал өз колхозындағы немесе ауданындағы, ом*\" дағы, немесе республнкасындағы нактылы кемшіліктерді »■ камайтын, оларды жою үшін күреспейтін, ұйымдастыру »У сын нашар өрістететін жолдастар аз емес. МТС-тің, совхоздың әрбір кызметкерінін, эрбір КМХ0І'|, кын, ауыл шаруашылығынын барлык мамандарынык күш-* гері нактылы кемшіліктермен куресуге әрбір колхоздағы, <- хоздағы, эрбір машина-трактор станциясындағьі жүмысты* сартуға бағытталуы керек. .. .. Астық шаруашылығы бүкіл ауылшаруашылык негізі болып табылады. Сондықтан партия мен үхмет асғ өндірісін онан сайын ұлғайтып, халыктын астык ЖӨНІ“ ; өскелсң талабын толык өтеу үшін, мал шаруашылығыи дз жеммен камтамасыз етіп, мемлекеттік корларды толыктвд үшін барлық шараларды колдануда. Бұл міндеггі °рындзу болады және егін шығымдылығын арггыру, тын жэяе тыка* жерлерді игеру есебінен оныд орындалатындығында к? жок. . .і Біздін өнеркәсібіміздін халыкка керекті кездемеяі, і® жеткілікті мөлшерде шығаратын болуы үшін егіз көлемінедэуғ улғайтып, өнеркосіп ү-шін шикізат беретін техникалык дардын, әсресе мактанын, салалы зығырдын, кендірдЮ * баска дакылдардын жалпы түсімін арттыру кажет. каІ) көбейту үшін кант кызылшасыныц егіс көлемін үлғайтып, ғымдылығын арттыру керек. Жеміс пен жидек жөніндегі тал тарды канағаттандыру үшін бау, жидек, жүзімдіх шарУа“ лықтарын жасау кажет. Мұнда жемісті жаксы беретін ° > «сіру үшіи кемінде 8—ІО жыл керек болатыньш естен шЮТ мау кажет. Әрбір облыс, әсресе Москванын, Ленинградтын, ^Ра^ , я Донбастын, Кузбастын және баска өнеркэсіп орталыктарыи барлық аудандары, сол сыякты Қыйыр Шығыс аудандзғ быйылғы жылдык өзінде ецбекшілерді картоппен және ово пен камтамасыз ету міндетін шешуі керек.

і өнім дерімен, ал өнеркәсіпті мал шаруашылығын өркен- мацыз алады. А лайда мал шаруашылығын ерлету үшін кэп оолы старда, өл к ел ерде жанр пррпл;^ п и „ і ........ ..... 'фо'-Р аимақты н колхоздары мен совхоздары ауылшаруа- шылыц ж срл ер інің әрбір 100 гектарына шақканда сол аймақ- тағы озат кол хоздар меп совх о зда р алып отырғаи мөлшерде астыкты, сутті, етті, ж ун д і, теріні, овощты, картопты ж әне оасқа өш мдсрді а л у уш ін табанды күрес ж ургізуге тиіс. Елде быйылғы жылы ашылатын Бүкілодактык ауылшаруа- шылык көрмесіне катысу правосын а л у ушін жарыс кен өрістеп отыр. Бұл көрме о за г колхоздарды ң, МТС-тердін ж ән е сов- хоздардыц, ауылш аруаш ылык ө н д ір ісі жакашылдарының тәж- рибесін, ғылымның жетістіктерін тар атуда маңызды роль атқа- рады, елдің ауыл шаруашылығының барлық саласын өрлету жолындағы курестің куатты тетігі болады . Жолдастар! Ойдағы дай алға б а с у ушін мемлекеттік аппа- раттын жұм ысы н унемі жаксарты п, ж етілдіре б ер у кажет. Советтік мемлекет аппараты т ұ т а с алғанда, шаруашылык жэке модени кұрылыс міндеттерін ш еш уде, сөз ж ок, ірі-ірі табыс- тарға жетуде. Б ір ақ бұл табы старды ң тасасынан елеулі кемші- ліктерді көрмеуге болмайды. Б ізд е теріс практика калыптасып, көптеген м екемелерде жумыстың д ен і ұйымдастыру ісіне емес, толып ж аткан әртурлі директивалар, жарлықтар мен бұйрык- тар, сан ал уан аиыктамалар м еи акбарлар жазы п отыруға. адамдарды нактылы істен а ул ақ әкететін көптеген мәжлістер мен кексстер өткізуге ауып кеткен. СОҚП О рталық Комитетінің «П артия ж әне мемлекет аппа- ■ратьшын жұмысы ндагы елеулі кемш іліктер туралы» карарыиан кейін басшы лы к етудің кенсешілдік-бюрократтық әдістерін жою ж өнінде нактылы шаралар ж ү р гізіл у д е, орынсыз катнас жа- зушылык пен есеп-кисаптар азайтылуда, төменгі жұмыска жаиды басш ы лы к нығайтылуда. Сонымен бірге, кейбір басшы- лардык Партияны ң Орталық Комитетінін иұскауларынан тиісті корытынды шығармағанын, сөйтіп осы уақытка дейін өз кы зметтерінің стилі мен әдістерін кайта құрмай кел е жатканыи этап айту керек. Партияны п Орталык Комитетініқ сентябрь ж әи е февраль- март П ленум дары нда ССРО Ауылшаруашылык министрлігі- нін, С овхоздар министрлігінің ж әне олардын жер-ж ердегі оргаи- дяпынын жумыстарындағы елеулі кемшіліктер ашылды. Алайда

жеткілікті. Қайта ұйымдастыру жұмысы министрліктік эрбір екі кызметкеріне бір бастық келетін етіп жүргізілген. (Залда қ озғаль іс). Ауылшаруашылық министрліктерін кайта ұиымдастыру- дағы болған кемшіліктерді ескеріп, баска мшшстрліктерде бұндайға жол бермеу керек. Жұртка мәлім, сонғы уақытта кейбір министрліктерді ша- ғындау туралы біркатар карар кабылданды. Тэжрибенін көрсс- туіне қарағанда, халық шаруашылығынын көп саласын жэве орасан көп әртүрлі кәсіпорындарды қамтыйтын ірі министрз®- тердіқ бұл салалар мен кәсіпорындарға оператнвті басшылык етіп отыруы кыйын. Сондыктан мұндай министрліктерді ша- ғындау жумысын жүргізу қолайлы деп табылды. ССРО Жоғарғы Советі Президиумынын тністі Указдары Жоғарғы Советтін карауына қойылып отыр. Кейбір министрлер өзініқ міндетін көптеген, өте үлкен апда* раттар кұруда деп біледі. Бұл жөнінде де оларды түзегу керек. Шағындау жұмысын былай жүргізу керек: жана миішстрлік- тердегі аппараттык саны жаңа министрліктер бөлініп шығатыв министрліктердегі кәзіргі бар кызметкерлсрдің санынан ешбір артпайтындай етіп жүргізу керек. Менін ойымша, мұндай ұсыныс жеке миннстрлерге ты* унай да қоймас. ( З а л д а қ о з ғ а л ы с ) . Бірак мемлекепй аппаратымыздын жүмысын жаксартуға бағыттзлған бұл Ұсы' нысты депутаттардың қолдайтындығына мен сенемін. (К»л Министрліктерді кайта кұру жұмысын калай баіса солаи жүргізбей, мемлекеттік аппараттыц жұмыс каблетін арттыру. кәсіиорындарға басшылығын жақсарта беру міндетінін түрғы- сынан шешу керек. Осы мақсатпеи қатынас жазуды, шамадан тыс есеп-кисапты едәуір азайту, бюрократизмді, басшылык ет)’- дің кағазкүмарлық стилін аяусыз жою кажет. Тек осылаи еткенде ғана мемлекеттік аппараттың жұмысын жаксартип. өндірісті ұйымдастыру жөніндегі жұмыстарды аз адамдар-«н жаксы жүргізуге болады. Егер біз істің онай жағына жүгіріп, жана министрліктерда орасан зор аппараттар кұратын болсак, онда ешкандай к*йта қуру пайда бермейді. Барлык министрліктердің, оның ішінде жацадан үйымдас- тырылатындарыныц, алдында әрбір кәсіпорынға нактылы оас- шылыкты барынша жақсартып, халык шаруашылык жоспар**' рынын орындалуы үшін жоғарыдан төменге дейінгі эрбір кызметкеряің жауапкершілігін көтеру міндеті тұр. Жергілікті органдардын кызметкерлері осы уакытка дей|В ездерше министрліктердіц, республикалық жоне облыстык ұиымдардыд толып жаткан директивалары, жарлыктары, бүи- рыктары түсіп жаткандығын хабарлайды. Мысалы, Рязандағы ауылшаруашылық машиналарын жасайтын завод өткен »ыл- 504

а д ішіндс М ашина жылдыц скі ж арым айы ішінде 640 директива ^ Р л іБкагат ДІфеКЦИИСЫ өтк с\" жьілдық іш індеР 10.250 ішіндо — 3000 к-,,-пТ!^і',;пҮСТШ,ЗД^ ГІ. Жылдың екі » а р ы м айы шштеті О т о т г е ' т . т л ТКеН' К уйбы ш ев облыстық аткару лежео ж е п ^ г о Петрухш, ж о л д а с ) өткен жылдын ішін- м'£ргсн Р3 Т л д І Мқ 'о Т ғ аТ ы сУ) ДИректива жэпе телс*-рамма Осыган баГілі к о з г а - а ы с ) . іанысты Салтыков-ІДедриннің тарпан бастық ’Уралы ертегісін ‘Квз аштыриай ■•\"\"•і гамаша сөздеріи қалай еске түсірмессін. уіы-карарларын ж ауды ра беретін бастық — ВДанык соры күлкі). і»,— деп ж а зға н ұлы сатирик. ( З а л д а Бул с<« д е р , көріп отырсыздар, біздіқ уақытымызда ла мацызын ж о і....... ттій-1ЫК шаРУаш ылыгьш ойдағы дай өркендету ісінде үнем деу ртіош катан сақтауды ты янакты ж у зе г е асыру ісі мақьізды ' мь аткарады. М емлексттік б ю д ж етт е шаруашылык ж эне •здени қурылыска көп мнллиардтаған каржы белу көзделіп этыр. Бул қаржыны ұкыпты ж ұ м са п , халықтың әрбір сомын, \"Р°!Р тыйынын есептеп, жыйнақтап оты ру к-ажет. Мойындау керек, ж олдастар, б із д е мемлекеттік каржыны «ұмсауға ж еңіл-ж елпІ караушылык алі жойылған ж ок. Финанс артібі мен үн е м д еу талабын к атан сактауға тиісті С С РО ч’янанс министрлігі системасынык ө зін д е штаттыи ш амадан тастығы да, ф инапс жұдіысын ұйы мдасты рудағы ірі олкылык- Т«Р Да бар. Ш ыны нда д а Карел-Ф ин ССР-ны к біркатар аудан- Дарында салық аппаратын ы кш амдағаннан кейін д е финанс агенттерінің көптігі соншалык, о л арды ң алған жалакысы аУДанда жыйналатын төлем дердін сомасынан артык болған- ДМғы өрескел ж өн с ізд ік емес пе. ( З а л д а к о з ғ а л ы с ) . Мы- салы, Калевала ауданьш да салы қ агенттері жалакысынын жылдык коры 5 6 мын со.м, ал бұл агенттердін ауданда жыйнай- !Ын барлық т ел ем і 5 5 мык сом ға ж уы к болады. ( К ү л к і ) . буоярви ауданында салық агенттерінің жалакы коры 2 6 мып сомнад асады, а л оларды к жыйнайтын төлемдері 2 0 мын сом- Дай болады. ( К ү л к і ) . Б ізд е түрлі ведомстволар мен мсксме- леРДің штатының ш амадан тыстығына әлі көн каржы ж умса- ',аДы. Мұндай соракылықты батыл ж о ю керек екендігі аиқын емес пе. Міндет— аппаратты қ ж еке буьш дарындағы бюрократтык бүрмалаушылықтармен күресті куш ейтуде, кәсіпорындарда, МТС-терде, к ол хозд ард а ж әне совх о зда р да жанды уйымдасты- РУжұмысыиа б аса көңіл аудар уда, сын мен өзара сынды дамы- тУДа, кемш іліктердің жойылуын табандылыкпен камтамасыз «уде болып отыр. Партия, совет, ш аруашылык ж әне кәсіподак уйымдарының қызметкерлері халыктыц күнделш т муктажын канағаттандыруға көбірек көніл бөл іп, тұрғын үи салу, турмьс кажегтерін өтеу, әрбір елді пункттегі сауданы ж ән е көпшілік 505-

тамактандыру жұмысын жақсарту мәселелерімен мықтап щ- ғьілдануға гиісті. Жолдастар! Ұлан байтақ Отанымыздык барлык калалары мен селоларында социалистік өнеркәсіпті онан әрі өркендету •үшін, көпшілік түтынагын товарлар өндірісін кебейту үшш, ауыл шаруашылығын мьщтап өрлету үшін бүкілхалықтыи, № ғалыс кен өріс алып отыр. Жоғары енбек өнімділігі, кәзіргі өнліріс алаидарында шьі- ғарылатын өнімді көбейту үшін, онын сапасын жаксартып, иів- дік кұнын кеміту үшін жарыс баетаған Москва каласы меа Москва облысының озат кәсіпорындары коллективтершін лағ риоттык бастамасы барынша колдауды және кенінен таратуд керек етсді. Ленинград, Киев жэне еліміздін баска өнеркәсн орталыктары кәсіпорындарыкда жарыс кең өріс алуда. Жарыстык барысында енбектік көптеген жака тэсілдері м» әдістері туып жатыр. Бірак озаттардын бастамалары ментэж- рибелері барлык жерлерде бірдей куатіалып отырған *<*• Амал не, жаканы, озаттыкты жалыкпай зёрттеп, белсене тар• тудын орнына, бағалы ұсыныстардан ат-тонын ала каша™ шаруашылык басшылары да бар. Әлдекашан кұртылғанш ■ терге суйенетін, тек кана «куштсй түсейік, ағайындар!», «0™ жіберейік», «козғап жіберейік», «өрістетіп жіберейік», леге” сыякты «нүскаулар> беріп отыратын жэне баска кептда осындзй кұрғак, ешнэрсеге міндеттендірмейтін, ешнэрсе от мейтін бос сөздерге әуес кызметкерлер әлі кездеседі- Әр» мұндай басшылыктан пайда күтетін дәнене жок. , Әрбір істе шаблонды, фор.мальді көзкараска төзуге болма • ды, бұл зыянды көзкарас, ал жарысты ұйымдастыруМ көзкараска тіпті де төзуге болмайды. Солай бола түрса * жарысты басқаруға формальдіх-бюрократтық тұрғыдан кар ? фактілері әлі де бар. Біркатар кәсіпорындарда жарыс жекінда есеп-кисаптың толып жаткан әртурлі формалары белгілекге. ойдан шығарылған міндеттемелер де аз емес, мұнынвзі букар' нык творчестволык инициативасын тұншыктырады. Харько^- тағы велосипед заводында жарысты есепке алу үы'и кисаптык әртүрлі ондаған формалары ойлап шығарылған. ^ формалардын озат енбек әдісін енпзу жайындағы тек бір г0 женінде ғана әрбір цех ай сайын есеп беріп отыруға. ол есйтге бір мыннан аса сүракка жауап беріп отыруға тиісті болға • (3 а л д а к у л к і) . Ондаған кызметкерлер пайдалы істен к узіп, осы есептерді жасаумен және корытумен терлеп-телш отырады! Бұл аса зыянды бюрократтык кылык. Немкуряи® лықка, жарысты ұйымдастыруға беталды, бір сарындылыкпе караушылыкка батыл шек кою кажет. , Социалист жарыс дегеніміз — миллиоидаған еибекш бұкараиын жанды творчестволык ісі. Ол коммунистік курыльК' тың сыішан өткен әдісі болып алды. Ленин сембіліктерде ком мунизм өркендері бар деп еді, кәзір сол өркендер өсіп-жетілш, 506

букіл тарихы Сойот О іп Ім ны и3 '«2°л-ет мемлекеті дамуыныц багкя »пп«„. ьст °Дағы ның беибітш:лд!гінін, ССРО-нык цИПуі Ж ™ Өзара каРым*катынастарында лениндік ппин «ады . Б ізл і....... Ү-Нс* болып *ісхэанпепжіігакын бсй...б..і.т...... л:к з — б ұ дан былай да халыкка айкын саясатын ж үргізе беру, шетелдермен негһы»/!,\",ланысты нығаита беру, екі жакка бірдей тиімділік иегаівде олармен сауданы барынша өрістету болып табылады « - вкметінін алғашқы ж ы ддарыны цөзікде-ак В. И .Л енин лай дегеи болатын: «Ж ауласуш ы үкметтердін немесе таптар- ДВД каисысыныц болса да тілегінен, еркінен ж әне шешімінен рырақ б:р куш бар , ол куш — ж алпы экономикалық бүкіл дуниежузілік карым-катынстар, осы катынастар оларды бізбен қатынасудын осы жолына тусуге м әж б у р етеді». Владимир Ильичтің бул сө здері дурыс екеніи дәлел- деді- Жылдан жы лға, түрлі ж аул арды к барлық тіміскі әрекет- теР:н®қарамастан, Совет Одағынык сыртқы саудасы ұлғайып келеді. Кәзіргі уакытта біз 51 ш етелдік мемлекетпен сауда жүр- г’-земіз. 1953 жылы ССРО-нын ш етелдік фирмалармен сауда- сынын калемі одан бүрынғы жылғымен салыстырғанда 11 про­ цент, ал соғыска дейінгі дәреж ем ен салыстырғанда төрт есеге жУык көбейді. Буржуазиялык ел д ер д е біздік елімізбен, халык- демократиялық мемлекеттермен сауданы ұлкайтып, терен- түсудін ете кажет екенін мойындаған адамдарды и саны квбеюде. Оған мысал көптеген са у да делегаииялары, атап айт- канда Англияныи, Аргентинанын ж ә н е баска елдердін соцғы аиларда С С Р-да болып біркатар манызды сауда келісімдсріп жасасқан өнеркәсіп ж әне сауда адамдарыиың делегациялары бодып табылады. Елдердің арасындағы іскерлік байланыстарды ұлғайту жоие нығайту туралы ұсыныстар. Совет Одағы Үкметіиік халыкпра- лық катынастардағы шиеленісті бәсеңдету жөніндегі шаралары Дүние ж узінік барлы к елдерінде кызу қуатталып, макұлданыл отьгр. Бірак миллиондаған адам дарды к макулдағаны Америка Құрама Ш таттарында ж әне баска елдерде тым жауапты Кызметтерде отырған кейбір кайраткерлерді кіж індіріп. ашу Ызасын туғызады. Мен, еи алдымен АКДІ-тың мемлекеттік сек­ ретари Д а л л ес мырзаны айтып отырмын. Совет Одағы өзари сеніспеушіліктің ешнәрсемен актауға болмайтын жағдаііын жеңілдету үш ін зор күш жұм сап отырғанда, Д аллес мырза бір түрлі тас-талкаи болып бұрканудың ауруына ұшыраған сыякты.

Оның сөйлеген кеп сөздеріиде дөрекі куш жұмсау саясаты насихаіталады, соғыс желігі, халыктарға деген өшпенділік пен жеккөрушілік өршітіледі, бутін бір мемлекеттерге, эсресе, Совет Одағына, Қытай Халык Республикасына, халықтык-дс- мократия елдеріне кокан-локкы көрсетіледі. Халықаралык, катынастардағы шиеленісуді бэсендетуге ұмтылатын барлық елдердегі ақыл иесі адамдар 500 миллион иан аса адамды біріктіретін улы Қытай Халык Республикасы жөніндс Америка Кұрама Штаттарының бнлеп-төстеушілеріш жүргізіп отьірған алалау саясатын айыптанды. Мундай сокыр саясаттыц іске аспайтыны сөзсіз. ( Ұ з а қ қ о л шапалак- тау). Совет Мемлекетінін алғашқы туған күнінен бастап біз совет халкына жасалған әртүрлі кокан-локкыны талай рет естідік және мұндай әдістердін бағасы не екенін де білеміз. Біз кокав- лоққыдан корыкпаймыз, біз коркатындардан емеспіз. Гитлер мен онын сыбайластары елімізге шабуыл жасар алдында Совет Одағы элсіз деп жар салғандығы, ССРО-ньш есебінен олжа табуды тілеп, баска империалист жырткыш- тарды да соғыс авантюрасыиа тартқандығы біздін есімізде. Мұныц немен біткені белгілі. Егер есуастықпен Гитлерге ел«- теушілер табылатын болса, олардың да тағдырьі сол сыяқтн болатындығы күмәнсіз. (Ду, ұ з а к қ о л ш а п ал актау). .Тарихтың сабақтарын ұмытуға болмайды. Ал бүл сабактар мынаны айтады: дуниежүзілік бірінші соғыс біздін еліміздв социалистік революцияныи женіп, жұмысшылар мен шаруалар- дыц дүнис жүзіндегі тұнғыш мемлекетін кұруға жеткізді. ДҮ' ниежүзілік екінші соғыстың нәтижесінде Европа мен Азнянын біркатар елдері капиталистік системадан бөлініп шыкты, олар- дын халықтары социалиста даму жолына біржолата тусіп, вз елдерінде халыктык-демократиялык қүрылыс орнатты. Капита- листік күлдыктың бұғауларын біржолата сыпырып тастағаи халыктар Даллес мырза мен онык әріптестеріне ұнайды екеи деп бүл бұғауларды өз еріктерімен кайтадан кигісі келеді дея ойлау есуастық болар еді. (Қ о л ш а п а л а к т а у ) . Егер импо; риалистер жаңа соғысты тудырғысы келсе, онда мүнын 631 бүкіл капиталиста системаныц сөзсіз күйреуімен аякдададЫ- (Ду қол ш ап ал ак тау). Біздің халкымыз соғысты каламайды, өйткені ол соғыстык кан төгіске, орасан құрбандыкка, бүліншілікке душар ететіиія жаксы біледі. Соғысты дүние жүзінің барлық халықтарыкала­ майды. оған бейбітшілікті жақтаугаылардыц куатты қозғалысы айкын дэлел. Егер Даллес пен капиталистік мемлекеттердік баска каи- раткерлері өз мэлімдемелерін байыммен жасайтын болса. беи- бітшілік ісі ушін әлдекайда жақсы болар еді. Даллестін тяпія- дегі адамдар Совет Одағын, әсресе Коммунист партияиы, сүймейгіндігін біз жаксы түсінеміз. Сол сыякты, жұмысшы та- 508

қ?\"аі’ітып- халықтарды кұлданатын, көп миллион- ын каіш'т)ҮаКл:і'иРмІІдіі:'тРаҮуі\"р,ІИкөкр,сеім ітзөдзгеіпсізбізтдүремаыйсткжалаығдоатйыырн- мнымыз жоқ. Біз баска мом.чсі ы саи жүз істеріне араласпаймыз. Бірак •Һтоі жер шарында миллиондаған адамдар сыякты оіздіц халкымыз да отаршылдарға қарсы , империалистік бас- кьіншыларға карсы ізаттык күрсс ж ү р гізіп жаткан халыктарға тілектестік білдіріи :елді жоис б іл д ір еді де, езілген халықтар- лын азаттық күрссі лс толык табысты болуын тілейді. ( ¥ з а к Сонымсн катар, б із оркашан д а социализм мен капитализм- и'Нкатар өмір сүруі мүмкін дсп есептеп келдік ж әне есептенміз де' бҰл ек' система өмір сүріп тұрғандыктан олардык арасын- Дагыіскерлік катынастарды нығайту керек, өзара ж аулы к пен вшпенділікті өрш ітудің керегі ж о к . Ө з елдеріндегі тэртіпке Шай қарау керек екснін халыктар өздері шешеді. Совет елі ®і’даіі былаіі да беіібіт сырткы саясатты мүлтіксіз жүргізе ^реді, халыкаралық шиеленістін бәсецдетілуі үшін, елдер ара- индагы іскерлік байланыстардык дамуын күшейту, бүкіл дуние жүзінде бейбітшілікті нығайту үшін күреседі. (Ұ з а к Дол ш а п а л а қ т а у ) . Агрессиялық саясатты ж актауш ылар каруларын кеге кезене “ РВДі, атышулы күш қолдану саясатын неге уағы здайды? Байсалдылықпсн айтқанда. Совет Одағы, Кытай Халык Рес- лубликасы сыякты ұлы елдер ж ө нінде бүл саясаттын есуастык екендігін сол саясаттык авторларынын өздері де түсінеді. Кәзір адамзаттың үштен бір бөлегінен көбін біріктіріп отырган ДУатты социализм ж әие демократия лагерініц күші өсіп жоне кығайып келе жатканын жүрттың бәрі көруде. . Ашынган адамнын акылдан айырылып калатындыры Оел- Ги<- Бірақ мемлекеттік кайраткердін баска халықтарга легсн «іиыңу меН ы заланудан дәйегін ж оғалткан кезінде ясмлсксттщ «рткы саясатын жариялауы лайы к болар ма? Сокыр вшпснлі- лік— жақсы акылгей емес. , Даллес мырза сыякты саясатшысымактардык коздыруымсн Американыц бурж уазиялык газеттері мен радиосы с о в е т ткмс- Т,Н'Н халыкаралык шиеленісті бәсендетуге бағытталгаи шара- лары туралы барып түрған өрескел ж ане соракы етіріктерл «арнялаүда С С Р О Үкметінін капиталистік елдермсн ісксрлж байланыстарды жаксарту туралы ұсыныстарын б У Р ^ зи я л ы к баспасөз «Совет Одағынын экономикалык бомбасы» ^ лүнис жүзін ж аул ал алу максатымен жүрг.згп отырған «комму кистердіц заговоры » тәрізді деп сипаттаиды. «тыпғянлы- Совет Одагының бейбітшілік саясатын ж ү р з іп л сынжәне еш к ім ге д е шабуыл жасағысы ***£ ®,ле тұрса д а , С овет Одағы тарапынан хауш б Р А 9 £ -листер жалған лакап таратып неге баибалам

насихат максаттарымен байбалам салады. ССРО тарапынав хауіп бар деген жалған сөздермен олар обывательдерді коркы- тып, салыктарды окай өндіруге, империалистіх монополиялар- дык мол пайда табуын камтамасыз етуге тырысады. Желікіі кыздыра түсіп, империалистер үсті-үстіне каруланып жатқанын актамақ болады, осылай карулану аркылы олар төніп келе жаткаи экокомикалык кризистің соққысын женілдетсміз дед үміттенеді. Американ империалистері, сонымен бірге, Батые Европанық халыктарын корқытып, бүл елдердін үкметтерія карулануга каржыны көп жүмсауға мәжбүр етпек болады. Ал Батые Европа елдерінде экономика онсыз да шегіие жете ауырлап отырғандықтан, американ капиталистері көмек бере- міз деген болып, оларға өздерінің кару-жарағын өткізеді, сей- тіп бұл елдерді кұлданып, орасан зор пайда табады. Империалистер Совет мемлекетімен бейбіт жарысудан кор- кады, өйткені капиталистік система бұл жарыска ашыктаи- ашық төтеп бере алмайды. Совет Одағынын даму каркыныныи тездігі және халыктык материалдык әл-аукатынын артуы капи- талистік елдердік екбекшілеріне еліктіретін эсер тигізеді Дегея хауіптенушілік пікірі Американын буржуазиялық баспасөзінде неғүрлым жиі айтылуда. Бұл жөнінде «Нью-Йорк геральд три- бюн» газетінде ] 1 апрельде басылған макала көңіл аударарлых болып табылады, онда мынадай бір өте қызыкты мойындаубар-' «Біз,— деп жазады газет,— «артта калған орыстар» туралы сілікпесі шыққан ақыздарды тәтті қыял етіп жүргенімізде, алып советтік держава өзініц экономикалык куаттылығын Батыс Европадан гөрі әлде кайда тез нығайтып алуда... Куш тұтыну товарларына салынып отыр. Мейлі сеніңіз, мейлі сен- беңіз, бірақ бұл X X ғасырдын екінші жартысындағы ен хауіпт: уақыйға болуы керек. ( З а л д а к ү л к і ) . Күйінішті, бірак бекерге шығаруға болмайтын факт (империалистер үшін ку*1' нішті дегенді коса кетейік) мынада: соғыстан кейін СоветОда- ғында орасан зор өнеркэсіл және техникалық прогресс байка; лады, бүл прогресс орыс стандарты бойынша орасан зор, тіпт» біздіц стандартымыз бойынша да өте үлкен». Империалист мырзалар міне осыдан коркады. Өкметбиліп халыктык колына тиген Совет Одағы мен халыктык демокра; тия елдерінде бейбіт курылыс жоспарларынын ойдағыдзи жүзеге асырылып жатканын, барлык куш халықтын әл-аукатыи арттыра беруді камтамасыз етуге багытталып отырғаныи бар­ лык елдердің енбекшілері өз көздерімен көруде. Совет мемлекетіи нығайту жөніндегі жұмысымыздьі табан- дылыкпен жүргізе береміз, халкымыздын турмыс дэрежеси* арттыра береміз, халык шаруашылығының барлык саласын өркендете беру үшін күресеміз. Біз, егер ссуастыкка салынғаи империалистах агрсссорлар совет адамдарынын бейбіт екбегін оүзып, Отанымызға шабуыл жасай калса оларға кыйрат® соккы беріп, совет халкы мен оның айбынды Карулы Куштері- 510

йчдуниежүзілік С-іздер мен бізд ср коммунистік құрылыстын ісі ж ү з мил- .іиондардың ісі болы п отырған к е зде ж ә н е онын ж еніске ж сте- ііщігі ешкандай күмон туғызбайтын кезде өмір сүрудем із. (*з ак к о л ш а п а л а к т а у ) . Коммунизмнік жольпг Маркстің—Энгельстің— Лениннін— С талинніц моцгі ж асайты н, “ \"Рорнықтырушы ілім і нүрландыруда. ( Ұ з а к к о л ш а п а - аацтау). Совет халқын біздін мэнгі жасайтын әкеміз ж эне {стазымыз Владимир Ильич Л енин кұрған ж эне шындаған.. енбекшілердің бакыты жолындағы күрестерде шыныккан Совет Одағынык Коммунистік партиясы коммунизмге карай бастауда. (Овацияға а й н а л ғ а н д у , ұ з а қ к о л ш а п а л а к - ТаУ -Б ә р і д е о р ы н д а р ы н а н т ұ р д ы ) . Председатель. 20 минутке ү зіл іс жарияланады. (Үз редседатель. Д еп утат ж олдастар! Мемлекеттік бю д ж ет ТРады баяндама бойынша ж ар ы ссөзді тоқтату ж өнінде усы- с түсп\\ Оеы үсьшысты дауыска салам ы н. Жарыссөз токтал- , ^ейтіндерініз кол көтерініздер. Түсірініздер. К ім кар- “• Жоқ. қім калыс? Ж ок . М емлекеттік' бю дж ет туралы аяндама бойынша жарыссөз токтатылды. С СРО финанс «нннстрі депутат Зверевке корытыкдьі сө з беріледі. екендігін ыспаттайды. 511

Партия мен Үкмет басшыларыиык осы сессияда сөйлеген сөздерінде істелген жұмыстын корытындылары жасалды, пар- тияның Орталық Комитет! мен Совет Одағынын Үкметі жасап берген шаруашылық және модениеттік кұрлыстын программа- сын жүзеге асыруда кезекте тұрған міндеттер көрсетілді. Бұл сөздерде, сол сыякты, халык шаруашылығында бар орасанзор резервтерге назар аударылды; бұл резервтер елімізде комму­ низм орнату ісіне жұмылдырыла алады жэне жумылдырылуға тиіс. Мұнымен бірге, халық шаруашылығынык жеке салалары- нын, сондай-ак Финанс министрлігінін жұмысындағы елеулі кемшіліктер атап айтылды, бұл кемшіліктерді жоюдык, бізди барлык жумысымызды жацадан мейлінше жоғары сатыға кө- терудің жолдары көрсетілді. Біздік міндетіміз мынада болып отыр: ауыр индустрия® үздіксіз өркендете отырып, мұнымен бірге ауыл шаруашылы- ғын және халық тұтынатын товарлар өндіруді тез алға басга- ру. Өндірістіқ барлык салаларын онан әрі улғайту, еллн коғамдық байлығын молайту үшін өнеркәсіпте, транспорпа, ауыл шаруашылығында, кұрылыста еқбек өнімділігік артты- рудын шешуші манызы бар. Енбек өнімділігін арттыру- корамдық өндірісті ұлғайтудыц және өнімиін өзіндік куиыв кемітудін, шаруашылыктыц өз ішінде жыйналатын корларын онан әрі өсірудің негізі, ақырында жұмысшылар мен кызмег- шілердің нактьі жалақысын жоие колхозшылардык табысга- рын үздіксіз өсірудін, совет халқынын әл-аукатын арттырудьм басты шарты болып табылады. Коммунист партия мен Совет Үкметі социалистікэкономя- камызды өркендетудіц өте манызды көзі ретінде шаруашыльк- тын өз ішінде жыйналатын қорларын арттыру мәселелеріне үнемі зор көніл . бөліп келді және бөлуде. Міндет мынада- енбек өнімділігін арттырудын және өнімнін өзіндік күнын кем- тудін халык шаруашылығында бар резервтерін ашып, олард» мейлінше толық пайдалану керек. Министрліктер мен шару*\" шылық ұйымдардыц басшылары әрбір кәсіпорыннын сына басшылықты жаксартуға міндетті, халык шаруашы-як жоспарынык тапсырмалары сан жағынан да, сапа жағынан Д үздіксіз орындалуы, сондай-ақ Мемлекеттік бюджет алдынд2' міндеттсмелердіц орындалуы үшіи күресуге міндетті. Депутат жолдастар! Одақ Советінін Бюджет комиссия»' бюджет кірістері жалпы алғанда 759,5 миллион сом арн» рылсын, сонын ішінде айналым салығы — 57 миллион сож шаруашылық ұйымдардың пайдаларынан бөлінетія кар*ы\"' 190,5 миллион сом, сактық кассалары алып отыратын заемд™ дан тусетін түсі.мдер — 500 миллион сом және баска кірістер— 12 миллион сом арттырылсын деп үсыныс енгізді. Бюджет комиссиясы мұнымен бірге жеке шараларға-*\"' лық ағарту ісіне, мэдени-ағарту мекемелеріне, денсаулык с» тау ісше, сондай-ақ жергілікті Советтердіц түрғыи үй к°Ры\"

жмдеуге, ж олдарды ж ні іо\\ со ж;шс сактауға — жүмсалатын иржы жалпы н л г ан д а о ақтнс роспуб.ш калардың бюджеттері боГгынша 108 м иллион со [ ұлгаіітылсын де п ұсынды. Бул үлғайту ж е к е р с і іублнкалардыц бюдж еттері бойынша иьнадаГі болсын дсп үсі ......... . Ө....з..б..е..к......С...С...Р-ы бойынша — ьадТақЛСг Сг оР-0ыМ’ бойыш ііі с с р -ы бо/Гынша — 1 5 Тәжік ССР-іл гоиынша — ‘\" 4 - 4 мши . Қосымша табы лган 651,5 пк бюджеттін кірістсрін ші пллион сом ресурсты М емлекет- ыстарынан арттыру мақсатына 08™пау ұсынылады. «үнин үстіке, Б ю дж ет комиссиясы С С РО Ауылшаруашы- • кминистрлігі мен С С РО Д а йы ндау министрлігін каржылан- 4 РУмөлшерін осы министрліктерге бөлінген қаржы ш егінде аныктауды ұсынады. 6СРО М инистрлер Советі Б ю дж ет комиссиясынын осы нтылған ұсыныстарын Үкметтің макұлдайтынын ж әне оларды ВДылдауды орыиды деп санайтынын, депутат ж олдасгар, мәлім деуді маған тапсырды. ^СРО-ның Мемлекеттік бю дж еті бойынша жұмсалатын «Ржыаы үлғайту туралы Б ю дж ет комиссиясынык ұсынысынан У * . Депутат Джавахиш вили, депутат Кэбнн, депутат М ура­ та, депутат У л ьдж абаев ж әне депутат М едж идов тұрғын үйлер салуға, тұрғын үй л ер корын ж өнд еуге, калалар мен жүмысшьі “«елкелерін көркейтуге, коммуналдық кәсіпорындарды кеней- т)те, сондай-ак ж ац ад аи салынатын мектеп кұрылысы көлемін Үлғайтуға, кәзіргі бар мектеп үйлерін ж өндеуге ж әне кенейтуге бвлінетін каржыны көбейту туралы ұсыныс енгізді. Д епутаттар квтерген мәселелерге зор маныз б ер е отырып, Министрлср '-оветі қосымша шығындардык каж еттігін, сондай-ак олардыц чвлемін мейлінше дәлірек белгілеу үш ін бүл мәселелерді орбір иакты жағдайда к ар ау қажет деп санайды , өйткені 1954 жылга арналған Мемлекеттік бю джетте депутаттар көрсеткен шара- ларға жұмсалатын каржыларды е дәу ір көбейту белплсніп те Депутат Синицын Сталинград каласында каланы бойга к°сіп өтетін екінші автомобиль магистралін салу туралы мосе- ле койды. Бұл мәселе ОСР Одағынык Министрлер Советшде кэзірдін өзінде каралып жатканын, б үл ж ө тн я е осы аитылған Күрылысты каржыланділруға косымша каржы бөлу 7УРр- Мемлекеттік ж оспарл ау комитетінік ұсынысы бар екеш н о.. - ДІРУ кажет. ___ „ Депутат Смирнов парниктер мен теплиналар С8ДУ У ‘°рький облысының колхоздарына 2 0 м и л л и о н ‘ ‘ косымша кредит бөл у туралы үсыиыс жасады. пар н р 513

теплицалар салу үшін Горький облысынын колхоздарына 1954 жылы 9,7 миллион сом кредит беру белгіленген. Оный үстіне, өсімдік егу шаруашылығына кредит беру карал» Өсімдік егу шаруашылығына жэне парниктер мен теплицалар құрылысына 1954 жылға деп облыска бөлінген барлык кредит 1953 жылғыдан бірнеше есе көп. Сондықтан, кредиттерш ұлғайту туралы мәселенін түпкілікті шешілуін козіргі уакыпа күні бұрын белгілеп коймай, мэселені осы максаттарға жослар бойынша белгіленген кредиттер калай игерілетіндігіне сәйкес- теп қарау кажет. Депутат жолдастар! ССРО-ның 1953 жылға арналған Мен- лекеттік бюджетінің жобасын ССРО Жоғарғы Советник сес- сиясында карағанда депутаттар одақтык республикалардаи шаруашьілық ж әне мәдени кұрылыс саласындағы шараларга жұмсалатын каржыларды косымша ұлғайту туралы біркатзр ұсыныстар жасағанын баяндауға рұксат етіціздер. ССР Ода- ғының Министрлер Советі бұл ұсыныстардык бэріи де парада және тиісті қарарлар қабылдады. 1953 жылы Жоғарғы Советтік сессиясында Тәжік ССР-яые, РСФСР-дыц Калинин облысыныц жалпыға бірдей оку мектеп- тері, арнаулы орта оку орындары ,сондай,ақ мәдени-ағарту мекемелері үшіи жабдыктарды толықтыруға бвлінген кар- жыны ұлғайту туралы ұсыныс жасалған еді. ССР Одағынын Мнннстрлер Советі бюджет бекітілгеинен кейін өзіяін бұиры- гымен одактас республикалардын Миннстрлер Советтеряе 1953 жылы мектептер, балалар үйлері мен балалар бакшалары үшін жабдықтар алуға косымша 200 миллион сом жүмсауға право берді, сонық ішінде бұл мақсаттарға жүмсау ҮшМ косымша қаржы Тәжік ССР-ы мен Калинин облысына да бөліиді. Сондай-ак 1953 жылы ССР Одағының Министрлер Совея ССРО Жоғарғы Советінің бесінші ссссиясында депутаттар көтерген мәселелер бойынша Украин ССР-ның бюджет! боііыи- ша коныс аудару шараларыиа — 20 миллион сом, ӨзбекСОғ- нда денсаулык сақтау мекемелерін ұстауға жэне пэтер-үйкор«“ курделі жөндеуге 13,3 миллион сом. Молдаван ССР-нык оку және тұрғын үй-коммуналық шаруашылык шараларыяа-\" 10 миллион сом косымша каржы бөлу туралы қарарлзр кабЛ' дады. Сондай-ақ 1955—1956 жылдары Вильнюс каласыкд телевидение орталығын салу туралы карар кабылданды. 1954 жылға арналған Мемлекеттік бюджеттін жобасын тза- кылаудыи барысында депутаттар жеке министрліктер жаиын- да сын пікірлер айтты. Депутат Сенин, депутат Мазуров, депу­ тат Фурцева, депутат Кабин өнеркәсіп мшгастрліктеріин көптеген кэсіпорындары ұкыпсыздықтан орынсыз көп шығнв- дар мен ысрапка жол бергендігін, енбек өнімділігін арттыр) және өнімнің өзіндік құнын кеміту жөніндегі тапсырма.іарды орындалу барысына тиісті бақылау жүргізбегенін, осыньт сал- 514

Е ; Я^ Ж™ ,,аГ,дада\" бш іінстіи каржыиың көп ССРОЛ п и і ' :ПШІ к” |>ссгті- жағдай алдьшен ІҮ', !'а:' «неркоііп мишістрлігініц, ССРО Қөмір •кжсшЖси.і () Қ ар...а....ме<т:а<л:РлОургІ<и\"и'ТІм,;ІіСіііііжстор-1ллігаіРныіқ мкиәсніипсотррылні-- Е\" С Ш м . Л гаутпт Қ м и а ш . внімкін . ! жпксп|)т> к а ж с п ігін жакс халы қ тұтынатын товарлар ГІІГ'Р?’Д' ^ п ш іу үш ііі «міоркосіптс б а р резервтерді мейлінш е «йі 1 лаі;лп*іа\">' кажегтігш атаи аіітты. Депутат Замчевский Маг„ , ^ тат Н уриева книтеген косіпорыидардый, сокыц іш інде ЖПСПУ міпіиетрл-гі, Тракспорттык, жоне ауыр маш ина­ ми ЖЯСЯ^ мшіпстрлігі, Түсті металлургия министрлігі кзсіп- ркндарыныц, жұмыеы бірқалыпты емес екендігіне назар ВДарды. Еңбск өнімділігін мейлінше арттыра беру, жұмсалатын чзтериалдар меи ақш а қаражатыи үнем деу жэне осы негізде ■^оір касіпорынның өиімнік өзіндік кұнын кеміту ж өніндегі ипсырмаларды сө зсіз орындауы, кэсіпорындар мен шаруашы- •’ық үйымдардыц жұмысында депутаттар атаи көрсеткен кем- иіліктерді батыл ж о ю өнеркосіптіц барлы қ салалары үшін >асты міндет болып табылатынын тағьг д а кайталап атап өту кажет. Депутат Ю супов, депутат Синицын, депутат Кочинян, депу- 7ат Ермаков, деп утат Замчевский ж оне басқалары кейбір яинистрліктердің кұрылыс ұйымдарыныц жұмысын елеулі сынга алды. А зык-түлік товарлары өнеркэсіп министрлігінің, •чрылыс министрлігінін, Кұрылыс материалдары өнеркэсіп кинистрлігінің ж ә н е кенбір баска министрліктердік кұрылыс Үйымдары өздер і үш ін белгіленген жоспарларды, сонык іш інде Чіргын үй ж ә н е мәдекиет-тұрмыс курылысы жөніндегі жос- парларды, оры ндамайды. Министрліктер күрылыс жұмыстары- нын сапасын артты ру ж әне күрылыстың күнын арзандату үшін Колда бар мүмкіншіліктерді нашар пайдаланып отыр. Нсгізгі корларды кенейтуге жыл сайын жұмсалып отырган Каражаттык зор көлемі ескеріліп, кұрылыс ұйымдарынын ж ос­ парларды оры ндауы және қүрылыстыц кұнын кемітуі маселе- Лерініц ерскше зор мадыз алып отырганы ССРО-ның 1954 жыл- га арналган Мемлекеттік бюдж еті туралы баяндамадл атап көрсетілді. Министрліктер мен құрылыс ұйымдарыныц басшы- лары І954 ж ы лы жоспар бойынша белгілснген объектілсрдін іске косылуын камтамасыз етуге ж оне кұрылыс-монтаж жұ- мыстарыныц өзіндік күнын кеміту жөніндегі мемлекеттік тап- сырманы оры ндауға міндетті. Депутаттар баскару аппаратын жаксарту жонс арзандаіу мэселелеріне, шаруашылыкка оперативті басиіылыкты күшеи- туге үлкен көніл бөлді. Қөптеген депутаттар б'зде окімшілік.- баскару ісін е жұмсалатын шыгындар өте көптіпн, баск.іру аппаратынын штаттарында басыартык орындар оар екеи.н.

көп жағдайда жанды және накты басшылықтың оршна жу- мыстын кеңсёшілдік-бюрократтық стилі колданылатьишғі орынды атап көрсетті. Совет Одаі ы Коммунистік партиясының Орталык Қомвтс- тінін қарарына сәйкес барлык министрліктердін, ведомстволар меи мекемелердіқ алдына басшылыктың кенсешілдік-бюро- краттык әдістерін жоюды камтамасыз ету, керексіз кағаз жазысуды жою, басқару аппаратының жұмысын жаксаріу және икемдеу, адамдардық едәуірін халық шаруашылығывт тиісті салаларыкда жумыс істеуге босату, сөйтіп басқару ісіие жұмсалатын шығывдарды осылайша қыскарту міндеті койылды Амал қанша, бірсыпыра жағдайда министрліктер меи орта­ лык мекемелердіц басшылары атіараттық жұмьісын жаксарту үшін және оны ұстауға жұмсалатын шығындарды азайту ушш әлі де тиісінше күрес жургізбей келеді. Ол-олма тіпті көп уа- кытта әкімшілік-'баскару аппаратының штатын үлғайту туралы министрліктер ыен ведомстволардың жеке басшылары тараіШ; нан талаптар да койылып отырады. ССРО Финанс министрліп басы артық штаттарды және окімшілік-басқару шыгындарин кысқарту үшін күресті әлі де жеткіліксіз жүргізіп отырғаннн айту керек. Министрлік бүл манызды участокте жұмысты жак- сарту жөнінде практикалық шаралар қолдаиуда. ССРО Финанс министрлігі өзіне айтылған әділ сыюан корытынды жасайды және таяудағы уақыттык ішіяде өзіиш жергілікті органдарының штаттарында тиісті тэртіп орнатаДН- Депутат Сенин өзінід сөзінде кәсіпорындар мен шару*®1' лық ұйымдарының өнімнін өзіндік күны жэне кор жыинау жөніндегі тапсырмаларды, сондай-ақ бюджет алдыняағы мів- деттемелерді орындауларын бақылауды жүзеге асыруда® финанс органдарының жұмысындағы кемшіліктерді атап кер- сетті. Бұл дүрыс. Финанс органдарының басшылары бұдав тиісті корытынды шығаруға жэне өздсрінің бақылау жүнысын анағұрлым жоғары дәрежеге көтеруге тиіс. .. • Мүнымен бірге, өзіндік кұнды кеміту, рентабельділікті күшейту, халық шаруашылығындағы орасан зор резервтерД' іске косу жолындағы күресте кэсіпорындардын директорлары мен шаруашылык ұйымдардын басшылары манызды роль атка- ратынын айту керек. Кэсіпорындар мен шаруашылык үйым- дардыд басшылары өз кәсіпорнына өнімнін әрбір единица® қаншаға түсетінін катан кадағалап отыруға, кәсіпорындар «е“ ұйымдардын финанс-шаруашылық жұмысына басшылык® жаксарту үшін санақ жэне есеп ісін шебср пайдалануға, енді- ріске жұмсалатын шығындарды азайтудың жәие айкалыс шығындарыи кыскартудын мүмкіншіліктерін ашуға міндеггі. мұнык өзі шаруашылыктың өз ішінде жыйналатын корды °нав әрі молайта беруді камтамасыз етуге тиіс. Одактас республп- калардың Министрлер Советтері мен еңбекшілер депутаттары 516

Советтерініц лгклру к .гііуА -ііікіиы к. ж о н е ж ергі- лікті іііаруашы.інм'ы . ізлеп табуда. і>.іарты \" ч жсрглікті ресурстарды ишшапша кніпчччч- <».т«.ік иаГідалануда көбірск Депутат Байбаком ■рчіц курылыс ұйьш дары ня нірылмп.ііы жабдым 'і.іііа дуіччі аіік алм алы кар- '‘•'I ү.н 41, соло кнторді ж э н с С С РО легенлі аПтты. .Мүні ка р а у л ы кічиоуілдотіп сты р ііік'ір.'і:п'иіи кұрылыстарын- Дг жаГідыктык іііпү И“Н. бү.І ЖнііІі ■ II\",.м ,11.: м аіі.іык м я л ш ерде болгі- •теяп-и (мига д ....... ............. ж и л ды қ ксрокке жетсрлік- кй импиор и- дсрлік жіліа ы р і аіпии айту ксрек. Әрине. мүндай ц-рі,- ж аідаіі маи іи курмлыс уйымдарынык Фвнапг шаруашы.імі і.чпл .ікғар туғызады. Үк.мспіц кл|>прм Ги.Гіыш і ) .М уііліі өнсркосіп министр- кторіч* ж абды ктарды к запа- 6лігіко жіші' баска һсй :і> ч; ВД белгілсиіччі ііормапіп іі ту с ір у тапсырылған еді. ЛіунаГі өиеркасііі мііши-ір.і карар.чы оры ндамаіі отыр. Сфэ, Байбакон Жоллао жаі .чмц иорматіівтен ты с за п а с- ,£рын азайп- жніііндіті Үк ар і,ш оры ндяу м әсел есін кұ- рылысга айналмалы каржі. норматіівін ұлғаГіту м эсе- лесшсн ауыстыруга болаль іічіты п шығар. М ұны д ұ р ы с 2е-'те болмайды. Соцдыкта күрь іыста айналм алы карж ы лар юриагивін бір ал . ‘р ід г сн моселенік кар алуы \"ен катар, бул міііінсірліктііі к у р и л ы с т а р д а ғ ы ж а б д ы к т а р д ы н Еорматнвтск ты с занпстлрыіг к ы ск а р ту у ш ін , сөйтіп, Ү км еттін кгулысыіі оры и дае ушіи батыл ш а р а л а р ко л д а н у ы к а ж е т . Кейбір депутаттар «здерінік с ө зд е р ін д е рсспубликалык ж з т жергілікті шарүпшылыктыц біркатар сялалары н өртеи.л >- Рады маселс көтерді, одактық мішистрліктср мен ^ Мездекеттік ж оспарл ае комігтстіис езд е р іш ц талаптары н• а га- Мішнстрліктор мсн ССРО-пын М ем лекетгік »<оспар.^ у комптеті депугаттар көтерген м эсел ел ерді карауға, • Р _ ®нде карарлар алүға жоне кажст б о л ға н ж ағдаида іс і“нын Міінистрлср Совет:ко тпісті уеыныстар ж а^а > м еч- Депутат ж атд л с т ар ! С С РО -ны к 1954 ж ы лг\" аР “ ^ а ш ы л ы к •чекепік бю джеті 1954 жы лгл а р к а л ғ а » х* ; ^ “ ^ ш а к я р- Яоспарда белгіленген міндеттерді ж ү з е г е асы руд л Юд ж ст т і ^ « р ы и е н камтамасы з етуге ти!с. Д гсм леке^ ік бю дж стт ерындау ушін б а р л ы к совет орглн дары , 'п а р у а ш ы л ы к \\ Р Ме« касіпорыидардыч басш ы лары. ф и н а п с си^ ' ех,леді. «еткерлері тарап ы нп н зор үй ы лд асты ру үНем тәр ті- Мүнымен бірге м ем лскеттік каржылардЫ ж 'іс а у д а ү и і «ін ката,, ж узо ге дсы ру жане ф .ш пкс т ар т іб ін сяктаУ * 0. 1954 ж ы л л ы к М омлсксттік бюдж ет' о ^лагьід ^ £ д ж е т т і„ •ындыіыпл с ін кан л аіі кумпи ж о к . М с ° т П а р т и я мен °рында.туы елім ізд егі коммуиистік қ у р ы л ы с т ы н ғ

Үкмет белгілеген міндеттерін жузеге асыруға көмектесеті; болады. (Қ о л ш а п а л а к т а у ) . Председатель. Бюджет комнссиясынын Председатели депу­ тат Сенинге корытынды сөз беріледі. И. С. Сенин. Депутат жолдастар! Финанс министрі Зверев жолдастын баяндамасы бойынша болған жарыссмдерде см- легендердін бәрі Жогарғы Советтін бекітуіне ССР Одагаии Минисгрлер Советі ұсынған ССРО-нын 1954 жылні аряалған Мемлекеттік бюджетін бірауыздан куаттады. Бұл бірауызда- лық кірісгердік көздерін жэне шығыстардык бағытын ине. дурыс белгілегенін дәлелдейді; бюджеттік шығыстары өкер- һәсіпті, транспорт пен ауыл шаруашылығын жан-жақты еркек- дету жөніндегі, енбекшілердіи материалдық жгне мэдеии ләр - жесін арттыру жөніндсгі, еліміздін корғанымпаздык каоіле.і онан әрі нығайту жөніндегі шаралардын қаржыландырылун» қамтамасыз етеді. .. Жарыссөзде сөйлеген депутаттар Мемлекеттік бюджет™ жобасына түзетулер енгізу жайындағы Бюджет комиссиям- нық ұсынысын да куаттады. Финанс министр! Зверев ж»**' тың хабарлағанындай, бүл түзегулерді ССР Одағынын Миявс- трлер Советі карап, қабылдады. Жеке одактык республикаларға тұрғын үй-комиуиалдыд күрылыс, калаларды керкейту, мектептер салу, оларды жендеу максаттарына ж әне кейбір баска муктаждарға қосымша каржы бөлу жөнінде сессияда депутаттардын білдірген өтініштері келешекте Үкмет карайтындығы жайындағы Үкметгін тоқта- мын бюджет комиссиясы толык макұлдайды. Осы сессиядағы жарыссөздер бізд:н халык шаруашылығы; мызда орасан зор резервтер бар екенін көрсетті, бұл резервтерда пайдалану 1954 жылға арналған халықшаруашылык мен Мемлекеттік бюджетті орындауға ғана емес, тіпті асыра орындауға да мүмкіншілік береді. Депутаттардын сын пікірлері мен ұсыкьістарык тиісті минис- трліктер. Мсмлекеттік жоспарлау комитеті мен ССР Одағынык Миинстрлер Советі еске алатындығьша, шаруашылык уйымда- рынык басшылары бюджеттіқ кіріс жаі-ьшда каралған каржы\" лардык деркезінде жэне толық түсуін камтамасыз етуге, сон- дай-ак бюджеттен берілген каржыны мейлінше тиімді жэие унемді пайдалануға қажетті шаралар қолданатындығына о:з 1953 жылы одактас республикалардын біркатарыида кір>с- тер жоспарын орындауға және бул республикалардын бюдж®1; тері бойынша бөлінген каржыларды дүрыс пайдалануға тиісті шаралар колданылмағанын атап көрсету қажст. Одактас рес­ публикалардын бюджеттері бойынша турғын үй кұрылысына. мектсптерді, ауруханаларды, клубтар меп балалар мекемелерін үлғайтуға жоне олардыц жұмысын жаксартуға бөлінген кар-

жшардыц толық •орілуі кажет екеніне ерекше назар аудары- луы ксрск, віітксн кнптегек_ республикаларда 1953 жылы бұл у ушш бнліпген қаржы игерілмей калды. Одақтык хш :нчр.і ктер мои иедомстволарға да нақ осындай 1954 жылг халыкшаруашылык. жоспарында бел- лленген зор » жузегс асыру микистрліктердін, ведо- МСГВОЛЛI» »101 і.тык ұйымдарыиың басшыларынан, .................. ».^.чхчіілеріпсн еибек өнімділігін онан әрі арттыру. өпдфістік жоскарларды оры ндау және асыра орындау жөісаде купбо-куп кажмрлилыкпен жұмыс істеуді талап етеді. Әрбір касіпорыішыц, орб:р шаруашылық ұйымыныи өзі- ящ шікі резерптерііі сарка пайдаланып, үнем тәртібін катаң сақтаіі, «пімііің нзікдік кунын кеміту және өндірістін рента- бельлідігііі арттыру жәніидогі ш араларды үздЫсіз ж үзеге асы- рып, бюджот алдындагы өздерінін мікдеттемаперін сөзсіз орын- дауы кажот. Вұл бслгілонген шаралардын бәрін осы жылы Каржы.іапдырудм толык камгамасыз етуге мүмкіншілік береді. Депутат жолдастар! Біздін халық шаруашылығымыздык барлык салаларында 1954 жылға арналған халыкшаруашылык жоспарында болгілонген міндеттерді жузеге асыру жөнінде орасан зор ж ұм ы с жүргізілуде. Алдынғы катарлы фабрикалар- Дыц, заводтардыц, колхоздардык, МТС-тердің коллективтерінін бүкілхалыктык социалисты жарыста өздеріне алған міндетте- мелерін оры идауда жана табыстарға ие болғаны жайындағы хабарлар күн сайын келіп түсуде. Коммунисты партийный, оныц Ортадық Комитетіиіи ж әне С овет Үкметінін төнірегіне тығыз топтаскан біздің халкымыз еліміздіц социалистік эконо- микасы мен мәдениетін онан әрі көтеру жөніндегі орасан зор міндеттерді ж үзе ге асыру жолыида жанкыярлыкпен еңбек етудс. ССРО-нык 1954 жылға арналғая Мемлекеттік бюджеті туралы Ж оғарғы Совет кабылдағалы отырған Занды совет халкы бір ауы здан куаттайтындығына, они орындау үшін бар­ лык күш:н жумсайтындығына күмән жок. ( Ү з а к к о л ша- п а л а қ т а у ). Председатель. Депутат ж олдастар! ССРО-ның 1954 жылға арналган М емлекеттік'бюджетін бекітуге көше” ^ ^ ге бюджетті бекітудіқ тәртібін беп г.л еп ал у кажет Б ұлмоселс женінде кі.мнік ұсынысы бар? Д еп у та т Островка сө з бер.лсді. Я. П. Остров (К у л д и г а с а й л а у о к р Уг I, ССР-ы). Д епутат жолдастар! Бю дж ета ^кітуд. Мемле- жактя- тәртібі кабылдансын деп ұсыныс енгіземін ^ рк1ы9ет5нт4ыікжныб южл ғдаажл пеатыр!нма.ежныовпгднганМакаккетттмыаарлркыеыкб еютбдтоіжкйеыбтнюкшдіржа е д^ауыска З а и т туралы статьялары бойынша дауыска с 519

Председатель. Баска ұсыныстар бар ма? Жок. Дауыска саламын. Депутат Островтык ұсынысы кабылдансын дегендері- ніз кол көтерініздер. Түсіріңіздер. Кім карсы? Жок. Кім кг- лыс? Қалыс калғандар да жок. Бюджетті жэне бюджет тураяь Занды бекітудік депутат Остров ұсынған тэртібі кабылданды. ССРО-нын 1954 жылта арналған Мемлекеттік бюджета бекітуге кірісеміз. Депутат Зверевтен дауыска салардыд ат- дында бюджеттін шығыстары мен кірістерініқ жалпы сомала- рын жариялап отыруды сұраймын. А. Г. Зверев. ССРО-нын 1954 жылға арналған Мемлекепік бюджетінін ССР Одакыныц Министрлер Совет! усынған жоба- сында бюджет кірістерінік жалпы сомасы 571.782.827 мын сом болып белгіленген, бутан 1953 жылы ауылшаруашылык өнімш дайындау ж әне сатып алу бағаларын арттыруға байланысты айырмашылыкты өтеуге бағытталған каржылар, сондай-ак азык-тулік және өнеркэсіп товарларының мемлекеттік бөлшек сауда бағаларын 1954 жылғьі 1 апрельден бастап кенітуге м- лінген каржылар д а кіреді. Одак Советінін Бюджет комиссиясы ССРО-нык Мемлекет- тік бюджетініц кірістерін 759.500 мыц сом және шығыстарыа 108 миллион сом өсіру жөнінде усыныс жасады. Б ю дж ет комис- сиясынын осы тузетулерін ескергенде, ССРО-нык Мемлекеттік бюджеті кірістерінің жалпы со.масы 572.542.327 мын сом бо- лады. Председатель. Бюджет кірістерінін жалпы сомасына түзету- лер бар ма? Түзетулер жок. Дауыска саламын. ССРО-нын 1954 жылға арналған Мемлскеттік бюджеті кірістсрінін жалпы сомасы бекітілсін дегендерідіз қол көтеріңіздер. Түсірініздер- Кім карсы? Жоқ. Кім қалыс? Қалыс калғандар да жок. ССРО- нык 1954 жылга арналған Мемлекеттік бюджетник кіріс жағы бекітілді. Зверев. ССРО-ның 1954 жылға арналған Мемлекеттік бюд­ жет! шырыстарының жалпы сомасы, ауылшаруашылык енімін дайындау жөніпдегі бағалардың айырмашылығын өтеу шы- ғындарын ж әне мемлекеттік бөлшек сауда бағаларьш 1954 жылғы 1 апрельден бастап кеміту шығыкларын косканда, 562.693.956 мың сом болып белгіленген. Бюджет комиссия»;- ның тузетулерін ескергенде, ССРО-ның Мемлекеттік бюджеті- нің шығыс жағы 562.801,956 мык сом болып бекітуге усыны- лады. Сонымен, кірістердік шығыстардан артыгы 9.740.371 мык сом, жэне, муныц үстіне, республикалык бюджеттер мсн жергі- лікті бюджеттер бойынша 1955 жылдык 1 январына бюджет каржыларының ауысатын қалдықтары 3.444.027 мык сом бо­ лып каралып отыр. Председатель. ССРО-нык Мемлекеттік бюджстінін шығыс жағы жөнінде депутатгардык антатын пікірлері бар ма? Пікір- лер жоқ. ССРО-ныц 1954 жылға арналған Мсмлекеттік бюд- 520

жегі шыгыстлрыпыц жалпы сомасын дауыска саламын. Бұл жкс№оаам5рл4аспыыжб?еысЖколімтогіақал.ссыіаКиріблнмеоакікчліптчі.а-іі:...іниы-е|і?МіЦҚе!3мадклеоыклсеткктөаігклеграбінцюдіздаджрередт.аіТжүшсоіыкр.ғіцыСісСзтдРаерОры.-ннҚыыімнн Зверев. 1954 жы лга ариал ган одақ ты к бюджет кірістерінін * м ы сомасы, Б ю дж ет коми сснясының кабылданған ұсыныс- гарын ескергеиде, 452.955.931 мыц сом болады. Председатель. Каплаіі да болса түзетулер бар ма? Түзету- лер жоқ. Дауы екса саламын. Одакты к бюджет кірістерінін кітілсіи дегсидеріңіз кол көтерікіздер. Түсірі- «ядер. Кі.м карсы'? Ж ок. Кім калыс? Қалыс калгандар д а жок. 1954 жылга аріиалгаіі одактык бю д ж ет кірістерінік жалпы сомасы бекітілді. Зверев. 1954 жы лга арналған одакты қ бюджет шығыстары- кықжалпы сомасы 443.215.560 мың сом болады. Одақтық бю д­ жет бойыкша кірістердің щығыстардан артығы 9.740.371 мың сом болып белгілснеді. Председатель. Одактык бю дж еттік шығыс жағы жөнінде Депутаттардыц аіітатын пікірлері бар ма? Ж оқ. Одактык бю д­ жет шығыстарынын жалпы сомасы дауыска салынады. Осы сома бекітілсін дегендерініз кол көтерікіздер. Түсірікіздер. Кім карсы? Ж ок. К ім қалыс? Қалыс калгандар да жок. Одактык бюджет шығыстарының жалпы сомасы бекітілді. Сонымен, ССРО-нын 1954 жылға арналған Мемлекеттік бюджеті бір- ауыздан кабы лданды . ( Д у к о л ш а п а л а к т а у ) . Депутат ж олдастар! Советтік Социалистік Республикалар Одағынын 1954 жылға арналған Мемлекеттік бюджеті туралы Зақды бекітуге көшеміз. Заннын ж обасы депутаттарға үлесті- ріліп берілген. З а к жобасынын статьяларын окып шығу керек пе? Заннын ж обасы и окуды ешкім тал ап етпей ме? Ж ок. Ендс- ше 1954 ж ы лға арналран бю дж ет туралы Закиың жобасын дауыска сал уға кірісеміз. Занның бірінш і статьясын дауы ска саламын. Буран түзету- лер бар ма? Түзетулер жок. Бірінші статья бекшлс.н дегевдс- рікіз кол көтерініздер. Түсір-.ніздер. Кім карсы. Ж ок. Кім Калыс? Қалыс калғандар да ж оқ. Заннын бірінші статьясы кабылданды. Занның екінш і статьясыи дауы ска саламын Ьнініш статья жөніпде айтатын пікірлер бар ма? П ік ір л е р ж о к .О бекітілсін дегендеріңіз кол кетер.ңіздер. ТҮс1Р'к “ 7нһш екйипі сы? Жоқ. К ім калыс? Қалыс калғандар да жок. Заннын статьясы кабы лданды . к .,ғян -гузстү- ріңіз КОЛ көтеріңізд ер. Т ү ср ін ізд ер . Юм карсы. /к о к .

калыс? Қалыс қалғандар жоқ. Занныц үшінші статьясы қабыл- данды. .. Заңның төртінші статьясын дауыска саламын. Терпим статья жайында айтатын пікірлер бар ма? Жоқ. Бул статья бекітілсін дегендерікіз кол көтерініздер. Түсірініздер. Кім кар- сы? Жок. К:м калыс? Калыс калғандар да жок- Заннын тер- тінші статьясы кабылданды. ., Заннык бесінші статьясын дауыска саламын. Бесіиіш статьяға түзетулер бар ма? Түзетулер жок. Заниын бесзиіл статьясы бекітілсін дегендерініз кол кетерікіздер. Түсірініздер- Кім карсы? Жок. К:'м калыс? Қалыс калғандар да жок. Зан­ нын бесінші статьясы қабылданды. Занның алтыншы статьясы дауыска салыиады. Задай алтыншы статьясы жайында айтатын пікірлер бар ма? Пікірлер жоқ. Алтыншы статья бекітілсін дегендершіз кол көтсршіздер. Түсірініздер. Кім карсы? Жок. Кім калыс? Қалыс калғандар да жок. Закнық алтыншы статьясы қабылдакды. . Занныц жет:нші статьясын дауыска саламын. Жетіши статьяға тузетулер бар ма? Тузетулер жок. Бул статья бекіты- сін дегендеріқіз қол көтерініздер. Түсірініздер. К:м карсы?Жок- Кім калыс? Қалыс қалғандар жок. Зацнық жетінші статьясы кабылданды. Заниын еегізінші статьясын дауысқа саламын. Сегізінші статья жайында кандай да болса пікірлер бар ма? Жок. Осы статья бекітілсін дегендерініз қол көтер:кіздер. Түсірішздер- Кім қарсьі? Жок. Кім калыс? Қалыс калғандар да жок. Заи- ның сегізінші статьясы кабылданды. Заннын тоғызыншы статьясы дауыска салынады. Тоғызын- шы статья жайында айтатын пікірлер бар ма? Пікірлер жок. Тоғызыншы статья бекітілсіи дегендерікіз кол' көтерініздер. Тусіріяіздер. Кім карсы? Жок. Кім қалыс? Калыс калғандар да жок. Заңның тоғызыншы статьясы кабылданды. Заннын оныншы статьясын дауыска саламын. Оиыннш статьяға кандай тузетулер немесе ол жайында айтатын пікір- лер бар? ГПкфлер мен тузетулер жок. Осы статья бекітілсін дегендерікіз кол көтерініздср. Түсіріңіздер. Кім карсы? Ж*- Кім калыс? Қалыс қалғандар да жок. Заннык оныншы статья­ сы кабылданды. Заннын онбіріпші статьясын дауыска саламын. Заннык он- бірінші статьясы жайында айтатын пікірлер бар ма? Пік:рлер жок. Осы статья бекітілсін дегендерініз кол көтеріціздер. Түсі- рініздер. Кім карсы? Жок. Кім калыс? Қалыс калғаидар да жок. Занның он бірінші статьясы кабылданды. Заннык он екінші статьясы дауыска салынады. Он екінші статья жайында айтатын пікірлер бар ма? Пікірлер жок- Зан­ нын он екінші статьясы бекітілсін легендерініз кол көтерініздер- Кім карсы? Жок. К:м калыс? Калыс қалғандар да жок. Зан­ нын он скінші статьясы кабылданды. 522

- помссе о.т ж аііы нда аіітатыи пікірлер бар м? Жок. Осі тіігі.и оскіті.ісаі дегон дорің із кол көтеріңіздер. Тусірінізлср. К::а к ар ей? Ж'>к. К ім калыс? Қалыс калғандар да жок. З ішііың о» үшіш ні статьясы кабылданды. Заішыц он т »рт:нші статьясы да у ы ск а салынады. О н төр- ііиіиі статья ж аі аіі-гатыц иікірдср б а р ма? Пікірлер ж ок. Онтвртінші ста лт.іі бекітілсін дсго н д ер іщ з кол көтеріаіздер. Тусіріцізлср. Кі: а карем ? Ж ок. Қ ім калыс? Қалыс калғаидар Да жок. Заііныц он тортінші статьясы кабылданды. Заннын он б есінілі статьясыіі да уы ск а саламын. Заниы н ьясмна түзетулср бар ма? Жок- Ои бесінші ..................қ()л көтерініздер. Түс:рініздер. Қім карсы? Ж оқ . Кім ? Қалыс калғандар да ж ок. Зан- «мн оц оесішні статьясы кабылданды. Занныц он алтыншы статьясы да у ы ск а салынады. Он алтын- ®ыстатья ж аиы нда аіітатын пікірлер бар ма? Пікірлер жок. Осы статья бскітілеіи дегендеріаіз кол кетеріщ здер. Түсірініз-. дар. Қім карсы? Ж ок . Юм калыс? Қ алыс қалғандар д а ж ок. Заккыц ои алтыншы статьясы кабы лданды . Занныц он ж етінш і статьясын дауы ска саламын. Заннын °и жетішиі статьясы жаііында айтатын пікірлер немесе оған тузетулер бар ма? Ж ок. Он жетінш і статья бекітілсін дегенде- рініз кол көтеріңіздер. Түсірініздер. К ім карсы? Ж ок. Юм ка­ лыс? Қалыс қал ғандар д а ж ок. Занны н он жетінші статьясы кабылданды. Депутат ж ол дастар ! Занға кан д а й да болса толыктырулар бар ма? Ж ок- ССРО-нык 1954 ж ы лға арналған Мемлекеттік бгоджеті туралы З а ң тутасымен дауы ска салынады. З а н тута- сымен кабы лдансын дегендеріціз кол көтеріціздер. Түсіріңіз- дер. Кім карсы? Ж оқ. Юм калыс? Қалыс калғандар да жок. Советтік Социалистік Республикалар Одағынын 1954 жылга эрналған М емлекеттік бюджеті туралы Занды Одак Советі бір- эуыздан қабы лдады . ( Д у к о л ш а п а л а қ т а у ) . Председатель. Күн тәртібіндегі келесі моселеге — ССРО Жоғарғы С оветі Президиумыиың указдарын бекітугс - - көше- міз. ССРО Ж оғар гы Советі ГТрезидиумынын Секретары депу­ тат Пеговка сөз беріледі. Н. М. Пегов (К у н г у р с а й л а у о к р у г і, Р СФ С Г >)- Депутат ж ол дастар ! РСФСР мен Украин ССР-ы Ж ш ар. ы Совеггерінж Президиумдары Кырым об.іысын Россия Соосттік Федерациялык С оциалиста Р е с п у б л и к а с ы ^ Украин С о в е т 'к Соииалистік Р еспу б л и к ась ныи кұрамыі а беру туралы С С РО Жоғарғы Советінің Презндиумына бірд V кьіс енгізчі С С РО Жоғарғы Советініи Президиумы П- V и р Іп Г к ы р и » о й .іь ,н РСФСР-дші «VI»™ ™ » У ч м м

ССР-нын. күрамына беру туралы 1954 жылы 19 февральда Указ қабьидады. ССРО Конституциясына сәйкес одактас республнкалар ара сындағы шекаралардын өзгерістерін бекіту ССРО Жоғарға Советінің карауына жатады. Осыған суйеніп, ССРО Жоғарғы Советінік Президиумы Қырым облысын Украии ССР-нынкура- мина беру туралы Указды ССРО Жоғарғы Советінін бекітуіве усынады. Депутат жолдастар! Қырым облысын РСФСР-дық курами- нан УССР-дың курамына беру туралы карар кабылдай отырш. ССРО Жоғарғы Советінің Президиумы Кырым облысы мен Украин ССР-ның экономикасының тутастығын, территорияла- рынын жакындығын, олардын арасында шаруашылык жане модениет жағынан тығыз байланыс бар екеиін еске алды. Қырым облысының РСФСР-дык баска облыстарымен шекарасы жанаспайтыны, қайта ол Украинанын октүстік даласьпши жалғасы екені, Украин республикасына тікелей жанасатыиы, сөйтіп сол даламен бірге осы ауданньін біртұтас территориями куратыны жұртка мәлім. Кырымнык географиялык жагдаяи Кырым облысы экономикасынын Украинанык октустік аудандарынын экономикасына уқсас болуына едәуір се^п болып отыр. Қырым облысыиыц шаруашылығы Украинаиьш экономикалык өркеидеуімен тікелей байланыста бола есіп, нығайды, ал Кырым облысын Украин ССР-иың курамына ел- гізген кезде, бұл шаруашылык дамуына қосымша мүмкіндік- тер туады. Соиымен, территориально ж әне экономикалык жа№- нан алып қарағанда Қырым облысын Украин республикасынын құрамына беру өте орынды болып табылады. Россия Федерациясынын Қырым облысын Укранн ССР-иьш құрамына беру орыс халкынын украин халкына деген шексіз сенімі мен сүйіспеншілігініц куәсі, еліміздін халыктары ара­ сында қалыптаскан туыскандық карым-қатнастардык айкыи дәлелі болып табылады. ( Д у к о л ш а п а л а к т а у ) - Мундай достық акт біздің социалиста Отакымшдын жағдайында ғана, ССРО халыктарынық мызғымас бірлігі мсн достығы жағдайында ғана болуы мумкін. Коммуниста партия еліміздін барлық халыктарын біртұтас, ажырамас семьяға топтастырды; бұл семьяда каидай да болса территориялык таластарга, басканын есебінен пайда көруге тырысу ииетіне жол жок және бола да алмайды, бул семьяда барлык мэселе- лер, сонын ішіиде территориялық мәселелер де, нағыз тек прз- волылык, өзара сенісушілік жоне туыскандык ынтымак РУхьШ‘ да шешіледі. ССРО Конституциясында: «Одақтас республикалардыи территориясы олардын келісімінсіз өзгертілмейді» деп бел- пленгеи. Конституциянын бұл ережесінде советтік социалис- тік рсспубликалардыц суверенитет!, олардыц мемлекеттік деР' бестіп бейиелеиген. Қырымды Россия Федерациясынын кура' 524

■мыііа і-рікгі тү р де ж аііс төлсусіз бсру- :есі болі МІІІІЫ.ІЫ б іф . мүиыц өзі территория- оіціііі. іііотік, турғыдші ш сш удіц бен- Дсп.ч і,г ж ,и і'и г';І': Кі.ірі.ім иблысып РСФСР-даи Украин ССР-иь к\\рлм і.ііі.і пору гура.іы кяр ар чрыс жоно украин ха­ лыктармнми м ү д ю.і«ч»іііс, <.ішоі' ( )д;ігыііыц жадны мемлекеттік нүддіүк-рі к.-.ісді. крішііішыц Россияга каііта косылуы- иыц 30(1 ж ынілц даккты күндер іиде кабыдданған бұл карар окіі к ( >і лііымм.іды ц х.-і.тыктнрыныц досты к ұлы семмісыкд, ж .іііо украіш халыктарыныц бірлігі мен мыз- шмас дос і чі-ін арі пыгайыіі отырғаидығын дәлелдейлі. (Кол ш ; ССРО : арііііімц бүкіл тарнхк тожрибесінси олардыи достыгмкм ап лор мацыаы, Коммуниста; партийный бае- ііркасында социализм орн аткан, сөіітіп кәзір комму- ыізмніц с аліан.тіы на карай соніммсіс алға басып келе жаткан елімізлік барл ы к ха.тыктарыкыц туы скандык одағы мен жол- дастық ыніы магы ныіі жені.тмос күш і өте аііқыи дәлелденсді. Кыры.м обл м сы іі Россия Фсдсраииясынын кұрамынан Ук­ раин роспуб.т икаем ныц курамына б е р у тур алы Указды ССРО Жоғаргы Ооічм ііііп бскітуіне усына отырып, ССРО Ж оғарғы Советінін П резидиум ы бұл Указды С С РО Жоғарғы Советініц депутаттпры бір ауы здан макұлданды д е п сенім білдіреді. ( Қ о л П редседатель. Депутат ж ол дастар ! Қырым облысын РСФСР-дыц кұрамы нан Украин ССР-нык кұрамына беру ту- ралы С С РО Ж оғарғы Совсті Президиумынын Указын бекіту жөніндегі м эсел е бойынша кім сөйлегісі келеді? Д епутат Ясновка с е з бер іл еді. М. А. Я сное ( М о с к в о р е ц к и й с а й л а у о к р у г і , М о с к в а к а л а с ы ) . Депутат жолдастар! ССРО Жоғарғы Советник П р езидиум ы Кырым облысы мен Украин республи- касынык акономикасынык тұтастығын, жер жағдайьшык жакындыгын ж э н е шаруашылык лен мэ;(£™<;1к жрэ,5{ Н р 1 іығыз банланы сы н ескере отырып. Кырым облысын РСФСР- дыц курамынан Украин ССР-ның кұрамына беру туралы Указ кабылдады. бекітуіне ұсынылып отырған ССРО Жоғарғы Указы ^ п ^ і е ^ в Д - Т е м л е ^ орыс жэне украин ^ ^ д е т і ^ т ^ и хи*»кт* болып табы- тш:ц жадны ^ ^ - [ еР \" е у?{паин республикасынын курамына лады. Кырым о 6.1ысы і ы,,ың Уөза ра шексіз сенімі мен беру орыс ж о н е ^ , “ « 1 болы п табылады. ол орыс жэне сүйіспеішп.т.гніік апкык °™ '‘ ы Совет Одағынык барл украин халыктарынык арасындлг , ( 125

халыктары арасындағы мызғымас туысқандык достыкты онан арі нығайта тусуге себепші болады. Совет мемлекеті үшін Қырым облысының зор манызы бар. Отанымыздын, жаулары Қырым түбегін басып алуға ж әне оны орыс, украин жерлеріне каракшылық шабуыл жасау үшін пай- далануға сан рет әрекеттенді. Б ірак жаулардын Кырымды басып алмак болғай бұл әрскеттері әркашан Отанымыздын тәуелсіздігі жолындағы бірлескен күресте орыс, украин халык­ тары және еліміздің басқа да халыктары көрсеткен табанды- лык пен ержүректілікке кез болып, тас-талканы шыгып отырды. Кырым облысы өзінің экокомикалық жағдайы жағынан кеи өрістеген металлургия, тамақ өнеркәсіптерініқ жэие жүзім ша- руашылығынык облысы ретінде еліміздік халык шаруашылы- ғында көрнекті орын алады. Қырым дүниежүзілік макызы бар бірінші дәрежелі сауыктырушы орын болып саналатыны да Кырым облысы жерінін жакындығы, экономикалык жене мәдени мүдделерініи тұгастығы жағынан Украин ССР-ы меи тығыз байланысты, оны Украин ССР-ның кұрамына беру тари- хи калыптасқан, осресе Ұлы Октябрь социалистік революция- сынан кейін өскен, бұл байланыстарды бұрьшғыдан да нығайта түседі. Ұлттық алауыздыктан және ұлттык кайшылыктардав азат Советтік с о ц и а л и с т мемлекеттін жағдайыида ғана, со­ ц и а л и с т демократиянын, еліміздегі барлык халыктардык дос- тығы мен тең праволылығының гүлденуі жағдайында ғапа, бұл сыяқты аса манызды мсмлскеттік мәселелерді, осыншамз әділ түрде шешуге мүмкіндік болып отыр. Еліміздегі барлык с оц и ал и ст ұлттардыц достығы совет коғамынык қозғаушы күші, біздің көп ұлтты мемлекетіміздік қуаттылығынын кайнар бұлағы болып табылады. Совет Одағы халықтарыиын мызғы- мас достығы — біздің К ом м унист партиянын дана ұлт саяса- тынык салтанаты, нәсілдер мен ұлттардын тең праволылығы жөніндегі советтік идеологияның, халыктардын достығы мен туыскандығы идеологиясынын, салтанаты болып табылады. К ом мунист партиянын жэне Совет Үкметінін басшылығы- мен еліміздің барлык халықтары бірынғай туыскандык семья- да өзініц социалистік Отанынын гүлдене беруі жолында, ком­ мунизм орнату жолында жанкыярлыкпен ецбек етуде. Советтік Социалистік Республикалар Одағынық Жоғарғы Советі Қырым облысын Россия Федерациясынын кұрамынаи Украин республикасынын күрамына беру жайындағы ССРО Жоғарғы Советі Президиумының Указын бекіту мәселесін аса атацты күндерде — Украинаның Россияға қайта косылуынык 300 жылдығын біздің бүкіл еліміз, орыс ж әне украин халыкта- рынын. Совет Одағынын барлық халыктарының үлттык үлкен мерекесі ретінде, өткізіп жатқан күндерде — карап отыр. У*' раинаныц Россияға кайта косылуы аса көрнекті тарихи 526

уакыііға болып таі сиси, экономик:і.іык. жоне модеіш жагынан онан эрі дамуы Р»ж буд уакыііганыц прогресснвтік макызы аса зор болаы. Украіііі жоне орыс хплыктарыныц айрылмастай ұлы дос- ,ыгы ортак жаута кнрсы, еибекші халыкты құлданушыларға кгрсы, сол сынкіы орыс жоцс украин ж еріне аяк салмақ болған шет жсрлж баскышішларға қарсы, бірлескен куресте өсіп, нығаиды. Орыс жопе украші халықтарынын, еліміздегі барлык вдыктардыц туыскандык одаіы мен достығы Ұлы Октябрь «ВДалиетік революшіясьшда, азамат соғысынык отты жалын- дарында, сошіалпстік курылыстын барысындағы бірлесіп істе- !5( Жвмісті ецбектс, неміс-фапшст баскыншыларға карсы Ұлы Огаи согысыиыц тарнхи ұрыстарында нығайьш, шыңдалды. Кырым облысмн Украші Советтік Социалистік Республика­ м и курамына бсрудіц тарихи актысын бүк-л совет халкы «рауыздан куаттан қарсы алды. Еліміздін енбекшілері бул акшдаи Коммуннстік партия мен Совет Үкметініқ лениндік- та.ншдік ұлт саясатыныд жаңа ж аркыи бейнесін көреді. Депутат жолдастар! Қырым облысын РСФСР-дык кұрамы- аан Укранн ССР-нык кұрамына беру туралы ССРО Жоғарғы Совегі Президиумыныц Указы бекітілсін деп ұсыныс енгіземін. ьул аса манызды мемлекеттік акт еліміздік коммунизм орнату Жмымен ойдағыдай алға басып келе жаткан барлык халық- Дгрыныц мызғымас достығын онан сайын нығайтуға себепші бматынында күмән жок. (Ұ з а к , к о л ш а п а л а к т а у ) . Председатель. Бүл мәселе жөнінде тағы сөз алғысы ВДетін депутаттар бар ма? Депутат Бажанға сөз беріледі. Н. П. Бажан ( Т у л ь ч и н с а й л а у о к р у г і, У к р а и н ССР-ы). Д еп утат жолдастар! Қырым облысыи Россия Феде- рациясының кұрамынан Украин Советтік Социалистік Респуб- ликасынын кұрамына беру туралы ССРО Жоғарғы Советі Президиумының Указын бүкіл украин халқы аса зор қуаныш- пен және алғыс айтумен карсы алды. Орыс халкының украин халқына деген шексіз сенімі меи сүйісненшілігін, ғасырлар бойы біолесіп сүрген өмірдін, бірлесіп жүргізген күрестін бары-

Украин халкы туыскан орыс халкына шын жүректен алгыс айтады және Кырымнын тамаша жері Отанымыздык игіліп ушін бұдан былай да өркендеп, гүлдене беруі жолында барлык кушін жұмсайды деп орыс халқын сендіреді! (К ол шапа- л ақтау). Украина мен Қырымнын арасындағы ерте уакытта орнағаи, социалистік кұрылыс жағдайларында өлшеусіз тереқдеген ша- руашылык және модени тығыз байланыстар енді бүрынғыдап да нығаяды, бұл Қырым облысынык экономикасы мен мэде- ниетінін онан әрі өрлеуіне себепші болады. Украин халкы Қырымнын данкты тарихи дәстүрлерін үкьш- тылыкпен, сүйіспеншілікпен сактайтын болады. Орыс жауьм- герлері бұрынғы кездерде орыс және украин калалары мса селоларына сан рет шабуыл жасаған жырткыштар орынтепкен карақшылык. ұялардан Қырым жерін тазарта отырып, өздерш монгі өшпес данкка бөледі. Жаулар өздерінік канкүйлы бас- кыншылық мақсаттары үшін Қырымды иеленуге сан рет эре- кеттенді. Орыс каруы бұл жаулардын бәріне күйрете соккы берді және Севастополь манындағы төбелер жаулардын кыры- лып, маскара болғанына айғак болды. Орыс данкынын каласы, орыстын ержурек теқізші жауынгерлерінін каласы, Севасто­ поль орыс адамы ушін де, украии ушін де, барлык совет адам- дары үшіи де мәнгі өшпес ерлік дәстүрлердін белгісі болды, болып отыр және бола береді. ( Қ о л ш а п а л а қ т а у ) . Пушкин өленге қоскан, Чехов өмір сурген, Леся Украинка мен Коцюбинскийдін жазуына такырып болған жер,—бүл жер гулденген орыс мәдениеті мен украин мәдениетінін орын тепкен жері болады,барлык туыскан халықтардын мәдениеті сыякты украин мэдеииетінің бурынғыдан да гүлденіп, онан сайыи кұлпыра дамуының кепілі — орыс халқынык ұлы мәдениетімеи айнымастай игі байланыс жасап, бірігуі. Кырым — жоғары сортты жузімдіктің, бау-бакшанын, аса бағалы ауылшаруашылық дакылдарының облысы — біздік ея- мізде молшылық жасаудын бүкілхалыктық ісіне, социалистік қоғамнын үнемі өсіп отырған материалдык және мэдеии керех- терін бұрынғыдан да толық қанағаттандыру ісіне, өзінЖ лайыкты улесін косады, бұған ешкандай күмэн болуы мум- кін емес. Біздін куатты социалистік Отанымыздың бөлінбейтіи бір бадімі — бүкіл Советтік Украинаның үлес қосатыньі сыякхы Кырым да бул үлесті косады. Өз азаматтарынын бакыты, игілігі және денсаулығы туралы Совет мемлекетінін камкорлығы Қырымнық бүкілодактык жэис дуниежузілік сауыктырушы орыи ретінде өркендеуінен айкыи көрінеді. Мұнда соғыстан булінгеннік бәрі калпына келтірілді. Мұңда жака курорттар, санаторийлердін, смдеу орындарынын, демалыс үйлерінің сарайлары тез өсуде. ССРО Жоғарғы Советі бекіткен 1954 жылға ариалғак Мем- лекеттік б ю д ж е т демалыс үйлері мен саиаторийлерді каржы- 528

ландыруга, ол ар д ы ц ж елісш кенейтуге жумсалатын каржыны көоепту кездел ш отыр. Бұл кар ж ы л арды ңедәуір бөлегі Қырым- -« к ^ о р т т а р ы мсн емдеу орындарын онан әрі өркеңдетуге Депутат ж олдастар і Қырым облысын Россия Федерациясы- ның кұрамыпан Украин ССР-ны н қурамына берудін тамаша актысы У краинаны ц Россияға к ай та косылуынын 3 0 0 жылды- ғын сліміздіц халыктары өзінің бүкілхалыктық ж арқын мере- кесі рстіндо өтк ізіп ж аткан ку н д ер де ж у зеге асырылды. Бул — К ом м унист партия бірьіңғай ұлы ж э н е женілмес семьяға топ- тастырган барл ы қ срікті совет халыктары достығының мере- кесі. Бул — оры с халкына деген тер ен суйісленшілік сезім інін. барлық туы сқан халықтардың ж ү р егін билеген сезім нің, мере- кесі, Қырымды Украинанын кұр ам ы на берудіқ досты к актысы аркылы оры с хал кы біздік улкен ұлтты қ салтанатымызды бұ- рынғыдаи д а көркейте тусті. Украші халкы буған куанады ж ә н е өзініқ ұлы туысканына алғыс айтады. Сонды қтан біз С С Р О Ж оғарғьі Советінен та- рихи актты — Қырым облысын Р о сс и я Советтік Федерациялык Социалист!к Республикасыны к кұрамы нан Украин Советтік Социалнстік Республикасыны к кұрамы на беру туралы ССРО Жоғаргы С оветі ІТрезидиумының Указын — бекітуді сұраймыз. (Қол ш а п а л а к т а у ). Председатель. Тагы да сөз алуды тілейтшдер бар м ае ьөй- легісі келетіндер ж о қ па? Д а у ы ск а 'с а л у алдында Кырым облы­ сын беру тур ал ы Занны н ж обасы н окы п беруге руксат етініз- дер. «Қырым обл ы сы н РСФСР-дын құрамынан Украин ССР-нык қурамына беру туралы Зан Советтік С оциалистік Р еспубликалар Одағынык Ж оғаргы Ѱ³еТ'кырым облы сы н Россия С оветтік Федерациялык С о и из­ л а е т Р еспубликасы ны к кұрамы нан Украин С ^ э т ж С о ц и а - листік Р еспубликасы ны к кұрамы на б е р у туралы С С РО Ж о м р ғы Совет! П резидиум ы ны к 1954 ж ы лгы 19 февральдагы Указы П ТІЛС °Й > 0 Конституциясы ны ң 22 ж әне 23 статьяларына тиісті езгер тул ер енгізілсін». ылдансЫ11 дегендеріқіз кол Дауыска саламы н. Ж ок. Кім калыс? Ж оқ. көтерініздер. ТусфШ іздер^ К р ф £ р _ды ң кұрамынан Украин Сонымен. Қ ы р ьш облысын г бірауыздак кабылданды. ССР-нын кұр ам ы н а беру туралы З а ң оір у (Қол ш а п а л а к т а у). Председатель. Д епутат П е го .М с » «ерілмь Р С Ф С Р ) . Депу ж а т ™ ‘с , С.р ! УСИС РО с »*“ “ 'П ',' ” ДЯУ529

Конституцияға сәйкес, ССРО Жоғарғы Советініқ бекітуіае жататыи бірсыпыра Указдар кабылдады. Ек алдымен ССРО Жоғарғы Советінін бекітуіне кейбір одактас республикалардын әкімшілік-террнториялық кұрыльі- мына өзгерістер енгізу туралы указдар ұсынылады. Қвбше жана облыстар кұруға байланысты бұл өзгерістер, тиісті одак­ тас республикалардын Жоғарғы Советтері Президиумдарының ұсыныстары бойынша кабылданды. _ ___ Шаруашылыкка басшылыкты жаксарту үшін ССРО Жоғар- ғы Советіиін Президиумы Россия Федерациясынын кейбір об- лыстарын кайтадан ұсақтауды колайлы деп тапты және жаца облыстар — Липецк, Каменский, Белгород, Балашов, Арзамас жэне Магадан облыстарын — құру туралы указдар кабыл- дады. 1954 жылғы 7 январьдағы Указ бойынша Украин ССР-нын құрамында Черкассы облысы құрылды. ССРО Жоғарғы Совегінік Президиумы Туркмен ССР-нын құрамында Красноводск облысын курды. Аса көрнекті мемлекеттік кайраткер жэне колбасшы Богдан Хмельницкийді есте қалдыру үшін ССРО Жоғарғы СоветініН Президиумы 1954 жылғы 4 февральдағы Указ бойынша Прос- куров каласының атын Хмельницкий каласы деп, ал Каменей- Подольский облысыныц атын — Хмельницкий облысы деп вз- гертті. Одактас республикалардын Жоғарғы Советтері Президиум- дарының усыныстары бойынша ССРО Жоғарғы Советсшн Указдары аркылы мына облыстар ажыратылды: 1954 жылғы 15 февральда — Украин ССР-нын Измаил облысы; 1954 жылғы 8 январьда — Белорус ССР-нын Барановичи, Бобруйск, Пинск, Полесье жэне Полоцк облыстары; 1953 жылры 23 апрельде — Грузин ССР-нын Кутаиси жэне Тбилиси облыстары; 1953 жылғы 2 8 майда — Литва ССР-ныц Вильнюс, Каунас, Клайпеда жэне Шяуляй облыстары. Осы аталған одактас республикалардын әкімшілік-террито- риялык курылымындағы көрсетілген өзгерістерге байланысты ССРО Коиституциясынын 2 2,23,25, 29 ж эне 29-а статьяларына тиісті өзгертулер мен толыктырулар енп'зу, ал 29-в статьясын ССРО Конституциясынан шығарып тастау кажет болады. Депутат жолдастар! ССРО Жоғарғы Советіяін Президиумы ССРО Министрлер Советінік усынысы бойынша ССРО-нын жана министрліктерін куру туралы бірнеше указдар кабыл­ дады. Көпшілік тутынатын азык-түлік ж эне өнеркәсіп товарларын өндіруді онан әрі арттыра беруді камтамасыз ету жэне олар- дын сапасын жаксарту максатымен ССРО Жоғарғы Советінш Президиумы 1953 жылғы 24 августағы указдар бойынша одак- 530

Лзық-тҮлік товарлары өнеркәсіп министр- лігін жоне одақтық-республикалық Қөпшілік қолды өнеи- министрлігін кұрды . Осы аты аталған мини?- трліктер С С РО -ны ц бұрынғьг Ж ең іл және тамақ өнеркәсіп = Г п н,н Г,,ІСТІ кәсіпорындары мен ұйымдары негізінде Товар айналымын онан әрі өрістету, халықтың. үнемі өсіп ітыратын керсктерін мсіілінше канағаттандыру үш ін ішкі сау- даны уйымдасгыруды жақсарту максатымен, сондай-ак Совет Одагынык халыктық демократиялық елдермен ж ән е баска шетелдермсн экономикалык байланыстарын өрістетіп, нығай- гуға, сауда катнасы н жаксартуға зо р маныз бере отырып, ССРО Ж оғаргы Советінің Президиумы 1953 жылғы 2 4 авгус­ т ы указдар бойынша одақтық-республикалық С ауда минис- ірлігін және жалпы одакты к Сырткы сауда министрлігін құрды. Бул мшшстрліктср ССРО-иын бұрынғы Ішкі ж әне сырткы сау­ да министрлігінін ішкі сауда үйымдары мен кәсіпорындарынын жэне сыртқы с а у д а ұйымдарының негізінде кұрылды. 1953 жылғы 2 4 августағы У каз бойынша ССРО Авиация внеркосіп министрлігі кұрылды, оған С С РО Министрлер Советі бекіткен тізім ге сэйкес кәсіпорьгндар м ен ұбымдар берілді. Автомобиль транспортын ұйымдастыруды ж аксарту, көпте- ген өнеркәсіп ж ә н е ауылшаруашылык жүктері мен жүргінші- лерді автомобильмен тасуды камтамасыз ету, тасжолдарды жанадан салуды өрістету ж әне пайдалануды жаксарту макса­ тымен 1953 ж ы лғы 26 августағы Указ бойынша одактық-рес- публикалык. А втомобиль транспорты ж ән е тас ж олдар минис- трлігі кұрылды. ,„ ССРО Ж о ғар ғы Советініқ Президиумы, елдщ кен байлык- тарын комплексті ж ән е жоспарлы түр де зертгеудің кажсттігін еске ала отырып, сондай-ақ С С РО -ны н халык шаруашылығын пайдалы кендер корымен камтамасыз ету ж әне кен баилыкта- рын корғау ісін ж аксы үйымдастыру үшін 1953 жылғы 3 I яв- іустағьі Указ бойы нша ССРО-нын Геология жэне кен баилык- внімдерін «іруді онанэрі ™ Др ,д «КагсаораыхоазндіамрддіыУңл ™ и ш м н с п к шшарРуУашШы «маы а1Я9я5а3дждыырлу- «аксатымен С С РО Жоғарғы оов * £ республикалык Сов- Ч 1 сеягябрідегі Указ. № “ ■ \" “ ^ „ УССР Од.аынын хоздар министрліпн кұрды ж эне он совхоздар, жылкы Министрлер С оветі бекіткен тізі үйымдар берді- ССРО заводтарын, б аск а д а кәсшорынд Р „ Ү я федерациясында, Совхоздар м инистрлігін кУРУ^н б Ф ге Россия Кыргы:( ».,а„н ССР-нда. К азад С С Р-ш а, ССр .нд , , Ведорус Л , ™ \" » . Л .™ ’ия ССР-нда, Э = » « С С Р-ка.

және Карел-Фин ССР-нда совхоздар мииистрліктеріи күру кажет деп танылды. , 1953 жылры 21 ноябрьдегі Указ бойынша ССРО Ауыл- шаруашылық жоне дайындау министрлігінін ауылшаруашы- лық өнімдерін дайындауға жэне ұксатуға байлаиысгы үйын- дары мен кәсіпорындарыиыд негізінде жалпыодақтык Даиын- дау мннистрлігі курылды. Осыған байланысты 1953 жылғы 25 ноябрьде ССРО Ауылшаруашылык және дайындау минж- трлігін ССРО Ауылшаруашылық министрлігі деп атау туралы Указ кабылданды. Радиотехника өнеркәсібін онан әрі өрістету және халык шаруашылығының радиотехникалык бұйымдар женіндеп ка- жетін өтеуді камтамасыз ету максатымен ССРО Жоғарғы Советінік Президиумы 1954 жылғы 21 январьдағы Указ боиьга- ша жалпыодактык Радиотехника өнеркзсіп министрліпи порыида- аі ' х. Кара металлургия м 4 ТүСТІ металлургия Мипт-.г лігі кұрылды. ССРО Жоғарғы Советіиік Президиумы, сондай-ак, Украпн ССР-нда одактық-республикалық Қара металлургия министр- лігін жэне Казак ССР-нда одактық-республикалык Тусті метал­ лургия миігастрлігін кұруды қажет деп тапты. Балық өидіруді және ет, сүт азык-туліктерін шығарудыонаи әрі арттыруды камтамасыз ету максатымен, сондай-ак балык және ет-сут өнімдерінік сапасын жаксарту үшін 1954 жылсы 6 апрельдегі Указ бойынша одактык-республикалык Балык өнеркәсіп министрлігі жэне 1954 жылғы 17 апрельдегі У*33 бойынша — ССРО Ет және сүт азык-түліктері өнеркэсіп минвс- трлігі курылды. ССРО Жоғарғы Советінін Президиумы 1954 жылғы 17 ап- рельдегі Указ бойынша жалпыодақтык Электр стзициялары министрлігін жәие жалпыодақтық Электротехника өнеркәсіп миннстрлігін кұрды. ССРО Машина жасау министрлігініи кэсіпорындары мен үйымдары негізінде ССРО Жоғарғы Советі Президиумыньш 1954 жылғы 19 апрельдегі Указы бойынша: жалпыодактык Автомобиль, трактор жэне ауылшаруашылык машиналарыи жасау министрлігі; жалпыодактык Станок жасау жэне аспап- сайман өнеркәсіп мннистрлігі; жалпыодактык Машина жасау жэне аспап жасау министрлігі курылды. _ Осымен бірге ССРО Жоғарғы Советінің Президиумы ССри Транспорттық жэне ауыр машикалар жасау министрлігішн кәсіпорындары мен ұйымдары негізінде жалпыодактык терт министрлік — Кеме жасау өнеркәсіп министрлігін, Транспорт машиналарыи жасау министрлігін, Ауыр маишналар жасау 532

* “ * маишналарын ж а с .у миш,с- ШИ жылгы 1!) алрелі.дегі У каз бойынша С С РО Клшылын касшорындары мен ұйымдара к егізікд?ж «л- ш у мшшстрліг і ж ,)ію одақтык.-р*е“спиу”бли\"каЧлы» кІ »ҚүРррыылныдсармыин- иистрлігі күрылды . Украіш О О Р -ндп Квмір ө неркәсіп министрлігін қүруды “ * ст С С РО Ж оғар ғы Советінік Президиумы гом жылгм 19 аіірельдегі Указ бойы нш а жалпыодактық ССРО Квмір внеркосігі міішістрлігін одактық-республикалық министр- лік ст т қайта құрды . СС1>0 Ж о ғар гы Советі П резидиумыны қ 1954 жылгы 19 ап- рельдегі Указы боГгыиша С С РО Л гаш ж әне кагаз өнеркәсіп иниистрлігініц косіпорыидары м ен ұйымдары негізінде екі ми- кистрлік — одақты к-республикалы қ А гаш өнеркасіп министр- лігі жако ж алны одакты к Қ ағаз ж оне агаш үқсату өнеркәсіп мннистрлігі — құрылды. ССРО Ж огар ғы Советі П р езидиум ыиыц 1954 жылгы 9 март- гағы Указы бойы нш а ж алпыодақты қ Ж оғары білім министр- лігі кұрылды. Б ұ л министрліктін карауына ССРО М одениет министрлігінін Ж оғар ы білім ж оғаркы баскармасыныд және Орта дареж елі арнаулы оку оры ндары баскармасыныц мекеме- лері, уііымдары м ен косіпорындары кірді. ССРО Ж о ғл р ғы Советінін П резидиум ы М емлекеттік банкты ССРО Ф ннанс миннстрлігінен б ө л іп шырару туралы Указ қа- былдады. ССРО Ж о ға р ғы Советінін П резидиум ы 19о4жылғы 13 март- та ССРО М инистрлер Советі ж аны нан Мемлекеттік хауіпсіздік комитетін кұр ды . . Д е п \\т а т ж о л д а с т а р і Осы айты лған Указдарды бекіткенде ССР Одағы М инистрлер С оветінік кұрамы туралы аіітылатын ССРО Конститүциясының 70 статьясы на, сондаи-ак жалгтыодак- тыкжоне одакты қ-республикалы к министрл.ктер туралы аиты- ш ^иаГ енгізу іаж Г /бм а ды ^ М үи ы н уЫ не.Т сР о'констнту- м » бзяк д.гзн - жалпы- нін бекітуіне к ә з ір п колд а \" п ҮРГ}[ың жэне С С РО азамат- ігыағбыіртдуерйал^ыкеЗРаЛн1н^ы”н'Н—ДеІө,зееор?ті^лууішн е байланысты тағы скі указ усы«нЖыалландыы.ға б ір д е н әсксрл-ік мміжнддеетт ттуурғалы Заннын 31095-я3жжыәнле- 1яР “ и^ \" ^ Г кГ К Ж ^ е т к е шакырыл- гтарді :кери киіммен к

тібі тағайындалды, сондай-ак белгіленгеи кызмет мерзімі біі кеннен кейін запасқа шығарылатын әскери кызметшілер түзі киіммен камтамасыз етілетін болуы көзделді. «ССРО азаматтары мен шстелдіктердік некелесуіне тыйы; салу туралы» ССРО Жоғарғы Советі Президиумыныя 1947 жылғы 15 февральдағы Указынын кушін жою туралы 1953 жылғы 26 ноябрьде Указ кабылданды. Бұл Указдардан жалпыға бірдей әскерлік мікдет тура-іь Заңға және ССРО азаматтығы туралы Занға өзгерістер енгізу қажеттігі туады. Депутат жолдастарі Одактас республикаларда мэденист министрліктерінік қурылуына байланысты одактас республикз- нын Мшшстрлер Советінід кұрамы белгіленетін ССРО Констя- туциясынын 83 статьясына өзгерістер енгізу қажет. 83 статьяда одақтас республиканык Министрлер Советінің құрамыня Искусство істері баскармасынык Бастығы және Мәдениет- ағарту мекемелері ісгері комитетініқ Председателі кіреді дея көрсетілген. Онык бержағында одактас республикалардык мэ- дениет министрліктерінік қүрылуына байланысты бұл баскар- малар мен комитеттер козіргі уакытта жок- Сондықтан Консти- туцияньщ 83 статьясынан: «Искусство істері баскармасыныи Бастығы; Модени-ағарту мекемелері істері комитетінік Предсе­ датели деген сөздерді шығарып тастау керек. Депутат жолдастар! ССРО Жоғарғы Советінік Президиумы Зандардың тиісті жобаларыи Одак Советник бекітуіне ұсы- нады. Председатель. Депутат Пеговтың баяндамасы бойынша сез алғысы келетіндер бар ма? Сөз алғысы келетіндер жок. Депутат жолдастарі ССРО Жоғарғы Советі Президиумы- нык Указдарын бекіту туралы Зандардын жобалары сіздерге таратып берілді. Оларды окып берудің кажеті бар ма?(Орын- д а р д а н д а у ы с т а р : Жок). Зандардын жобаларыи окып беруді ешкім талап етпей ме? ( О р ы н д а р д а н д а у ы с ­ т а р : Ж оқ). Онда ССРО Жоғарғы Советі Презндиумынык указдарын бекітуге кірісеміз. Жобаларды дауыска қалай саламыз — тұтасымен бе немесе статья-статьялары бойынша ма? ( О р ы н д а р д а н д а у ы с­ т а р : Тұтасымен). Статья-статьялары бойынша дауыска салу- ды ешкім талап етпей ме? ССРО Жоғарғы Советі Президиу- мынын указдарын бекіту туралы Занның жобасын дауыска саламын. Зақнын жобасы жайында айтатын пікірлер мен түзе- тулер бар ма? Пікірлер жок. Осы.Зан қабылдаксын дегендері- ніз кол көтерікіздер. Түсіріқіздер. Қім карсы? Жок. Кім калыс. Жок. Зак бірауыздан кабылданды. ( Қ о л ш а п а л а к т а у ) . «Жалпыға бірдей эскерлік міндет туралы Заннын 30-а жзкғ 30-6 статьяларыныц редакцияларын өзгерту туралы» ССР() Жоғарғы Советі Презндиумыныи Указын бекіту жайындағы 534

Занның жобасын дауыска саламын. Ұсынылып отырған Зақ жобасы жөнінде депутаттардың айтатын пікірлері бар ма? Пікірлер жок. Д ауы ска саламын. Осы Зак кабылдансын деген- іерініз қол көтерініздер. Т үсірініздер. Қім карсы? Ж ок. Кім калыс? Қалыс калғандар да ж о қ . З а қ бірауыздан кабылданды. «ССРО азаматтары мен шетелдіктердіқ некелесуіне тыйым салу туралы» С СРО Ж оғарғы Советі Президиумының 1947 жылгм 15 февральдағы Указынын күшін ж ою туралы» ССРО Жоғарғы Советі Президиумының Указын бекіту жайын- дагы Заиның жобасы н дауыска саламын. Бүл Заннық жобасы жөнінде депутаттардын пікір айткысы келетіндері бар ма? Пікір айткысы кслстіндер ж оқ па? Ж о қ . Д ауы ска саламын. Осы Зак кабылдансын дегендерініз кол көтеріңіздер. Түсіріңіздер. Кім карсы? Жок. Кім калыс? Қалыс калғандар да ж ок. З а к бір- ауыздан кабылданды. ССРО Конституциясынық 8 3 статьясына өзгертулер енгізу туралы Занның ж обасын дауы ска саламын. Бұл Зацны к ж оба­ сы жөнінде депутаттардын айтатын пікірлері бар ма? Пікірлер жок. Осы З ац кабылдансын дегендеріңіз кол көтерініздер. Түсі- рініздер. Кім карсы? Ж ок. Кім калыс? Жок. ССРО Конститу- циясынын 8 3 статьясына өзгертулер енгізу туралы З а н бір- ауыздан кабылданды. Депутат жолдастар! Бүгін О д а к Советінщ жұмысы осымен аяқталады. С ессияда мәселелерді караудың кабылданған тәрті- біне сәйкес ертен. 27 апрельде, күндізгі сарат 12 де О дак Совеп мен Ұлттар С оветінік біріккен мәж лісі болады. Одақ Советінін мэжлісі ж абы қ д е п жариялаймын.

О Д А К С О В Е Т І М Е Н ҰЛТТАР С О В Е Т І Н І Ң Б І Р І К К Е Н МӘЖЛІСІ Екінші мәжліс (1954 жылғы 2 7 апрельде) Ұлттар Советінің Председателі В. Т. Лацис жолдас жэие онын орынбасарлары Н. Е. Авхимович, П. Т. Комаров. М. М. Султанова, П. Г. Тычина жолдастар, Одақ Советіяік Председателі А. П. Волков жолдас ж эне онын орынбасарлары Н. Т. Кальчснко, А. А. Лебедев, В. П. Мжаванадзе, 3. С. Омарова жолдастар Президиумға келгенде, ал Г. М. Маленков, Н. С. Хрущев, К. Е. Ворошилов, Н. А. Булганин, Л. М. Каганович, А. И. Микоян, М. 3 . Сабуров, М. Г. Первухин, Н. М. Шверник, А. И. Кириченко, М. А. Суслов, П. Н. Поспелов, Н. Н. Шаталин жолдастар ложаларға келгенде, депутаггар мен конақтар оларды ұзақ кол шапалақтаумен қарсы алады. Бәрі де орындарынан турады. Председательдік етуші — Ұлттар Советінін Председателі депутат В. Т. Лацис. Председательдік етуиіі. Депутат жолдастар! Одак Советі мен Ұлттар Советінін біріккен мәжлісі ашық деп жариялай- мын. Біріккен мәжлісте біз ССРО Жоғарғьі Советінія Прези- диумын сайлауымыз керек жэне ССР Одағыньщ Үкметія кұ- руымыз керек. ССРО Жоғарғы Советіиіц Президиумы!! сайлауға кірісеміз. Президиумның кұрамы жайында депутаттардын кандай усы- ныстары бар? Депутат Пузановқа саз беріледі. А. М. Пузанов ( О м б ы с а й л а у о к р у г і, Р С Ф С Р)' Депутат жолдастар! Совет Одағы Коммуниста партиясынык Одақ Советі мек Ұлттар Советіндегі партиялык группасы және Одак Советі мен Ұлттар Совсгініц Қариялар Советі ССРО Жогарғы Советінін осы сессиясынын карауына Советтік Со­ ци ал и ст Республикалар Одағы Жоғарғы Совет! Президиумы- 536

иын курамы ж айьш да Совет О дағы Коммуиистік партиясынын сырдыЫҚ ҚОМИТСТІ мак'Ұ-'ідаған ұсыныстар енгізуді маған тап- ССРО Конституцнясынык 4 8 статьясы негізінде С С РО Жо- ғаргы Соиетініц Президиумы Президиумның Председателінен, оаактас республик алардың санына карай, Президиум Предсе- дателгшң 10 орыибасарынан, Президиумның Секретарынан жэне ССРО Ж огаргы Советі Президиумының 15 мүшесінен саялануға тніс. О сыган сәйкес С оветтік Социалистік Республи- ш ар Одагы Ж огар гы Советінін Президиумы мына құрамда сайлансын д с п ұсынылады: ССРО Ж оға ргы Советі Президиумынын Председателі Климент Ефремович В о р о ш и л о в — Ленинград каласынын Киров округінеі) сайланган депутат. ( Д у , ұ з а қ қ о л ш а п а - .1а қ т а у ) . ССРО Ж оғар ғы Советі П резидиум ы Председателініқ орын- басарлары: Михаил Петрович Т а р а с о в — РСФСР-дың У фа округі- иен сайланган депутат; Демьян Сергеевич К о р о т ч е н к о — Украин ССР-нын Днепропетровск окруп'нен сайланган депутат; Василий Иванович К о з л о в — Белорус ССР-нын Слуцк округінек сай лан ган депутат; Шараф Раш идович Р а ш и д о в — Өзбек ССР-нын Самар­ канд селолык округінен сайланған депутат; Нуртас Д ә н д іб а й ұлы О ң д а с ы н о в — К азак ССР-иын Петропавловск селолык округінен сайланган депутат; Мирон Дм итриевич Ч у б и н и д з е — Грузин ССР-нын,Тби­ лиси — 26 К ом иссар атындагы округінен сайланган депутат; М ирза А ж д а р оглы И б р а г и м о в — Азербайжан ССР-нын Нуха окруп'нен сайланган депутат; Юстас Игновнч П а л е н к и с — Литва ССР-нын Ионишкис окруп'нен сай лан ған депутат; ____ Иван С ергеевич К о д и ц а — Молдаван ССР-нын Единцы округінен сай лан ган депутат; Карл М арты нович О з о л и и ь — Латвия ССР-нын Екаб- “ Х й Т у “ “ ” Д кТ р» С С Р .» ™ Пржевальск « Р У '“ \" о д д а в . - т в - к ССР-нЫ» Квкташ «ВД Я - иен сайланған депутат; _ Аомян ССР-нын Ерс- Р Ш.чавон Минасович А р у ш а н я н К аган,»™ ™ округінен сайлан ган депутат, к ССР-нын Ха; Аугуст Михкелевич Я к о б с о г округінен сайлан ган депутат;

Отто Вильгельмович К у у с и н е н — Карел-фин ССР-нык Куркийоки округінен сайланған депутат. ССРО Жоғарғы Советі Президиумыныи Секретари- Николай Михайлович П е г о в — РСФСР-дык Молотов облы- сынык Куигур округінен сайланған депутат. ССРО Жоғарғы Советі Президиумының мүшелері: Андрей Андреевич А н д р е е в — РСФСР-дын Тула-Рязаиь округінен сайланған депутат; Таисия Ивановна А р х и п о в а — РСФСР-дын Курск облы- сынын Дмитриевский округінен сайланған депутат; Варвара Семеновна Б а л а к и н а — Ленинградкаласынык Петроград округінен сайланған депутат; Вера Р и н ч и н о в и а Б о я н о в а —Бурят-Монгол АШ1- нын Баргузин округінен сайланған депутат; Семен Михайлович Б у д е н н ы й—Украин ССР-нынХмель­ ницкий облысындағы Шепетовка округінеи сайланған депутат; Абдурахман Даниилович Д а н и и л о в — Дағьістан АСОН- нын Махачкала округінен сайланған депутат; Иван Васильевич К а п и т о н о в — Москва каласынык Красная Пресня округінен сайланған депутат; Алексей Илларионович К и р и ч е н к о — Украия ССР-яыя Киев облысындағы Киев — Ленин округіиеи сайланған депу- Фрол Романович К о з л о в — Ленинград каласынык Смольный округінен сайланған депутат; Зиннят Ибетович М у р а т о в — Татар АССР-нык Казан селолык округінен сайланған депутат; Зия Нуриевич Н у р и е в — Башқурт АССР-яын Мелеуз округінен сайланған депутат; Анна Михайловна П а н к р а т о в а — Белорус ССР-нык Гомель калалық округінен сайланған депутат; Пантелеймон Кондратьевич П о н о м а р е н к о —Казак ССР-нын Алматы калалық округінен сайланған депутат; Никита Сергеевич Х р у щ е в — Москва каласынык Кали­ нин округікен сайланған депутат. ( Қ о л ш а п а л а к т а у ); Николай Михайлович Ш в е р н и к — РСФСР-дын Сверд­ ловск округінен сайланған депутат. ( Қ о л ш а п а л а к та у )- Председательдік етуші. Депутат жолдастар! ССРО Жоғзр- ғы Советі Президиумыныи кұрамы жайында баска үсьшыстар бар ма? Баска ұсыныстар жок. Презвдиумнын кұрамына усынылған кандидатуралар жайында сөз айткысы келетіидер бар ма? Жок. Қарсылык бар ма? Қарсылык жок. Еидеше дауыска салуға рұксат етініздер. Екі палата да — Одак Совел мен Ұлттар Советі — бірігіп дауыс береді. ССРО ЖоғаРғы Совет! Президиумынын усынылған кұрамы бекітілсін дегенде- 538

кадыс>°ЛЖпкТеРг ІІЗДСР' т УсіРін 'з д е Р- Кім карсы? Ж о к . Қім Жпр-.пс^ г -Со1,^ ТІК С о ц и а л и ст а Республикалар Одағы Жоғарғы С оветник Президиумы бір ауы здан сайланды. ( Ұ з а қ кол ш а п а л а қ т а у ) . лИ^ ПоТаТ * а ’,дг,стаР! С С РО -ны ң Үкметін — Советтік Социа- листік Рсспублнкалар Одағының М инистрлер С оветін — купу иэсслесше көш ем із. С С РО Ж о ға р ғы Советінің тапсыруы бомынша М аленков ж ол дас С С Р О Үкметінің кұрамы жайында усыныс енгізд і. С ол ұсынысты ж а р и ял а у ға рұксат етіңіздер. «Одақ С овет і мен Ұлттар С о ветініқ біріккен мәж лісінде председательдік стушіге. Маған Ж огар ғь і Совет өзінің 1954 жылғы 21 апрельдегі қаулысымен С С Р О Үкметінік — С С Р О Министрлер Советі- нщ — қурамык С С Р О Ж оғарғы Советінін бекітуіне үсынуды тапсырды. Осы тапсы р м аға сэіікес С С Р О Үкметінік — С С Р О Минис­ трлер С овстінің — Совет О дағы К о м м у н и с т партиясыныц Орталық К ом и тет і макұлдаған кұрамы н Советтік Социалистік Рсспубликалар О дағы Ж оғарғы С оветінің бекітуіне ұсынамын: ССРО М инистрлер Советінің Председателі Георгий Макси­ милианович М а л е н к о в . ( Д у , ұ з а қ қ о л ш а п а л а к - тау). ССРО М инистрлер С оветі П р едседателінін Б ірінш і Орын- басары ж ә н е С С Р О Сырткы істер министрі — Вячеслав М ихай­ лович М о л о т о в . ( Д у к о л ш а п а л а к т а у ) . ССРО М инистрлер Советі П р е д с е д а т е л е й Бірінші Орын- басары ж э н е С С РО Қорғаныс министрі — Совет Одағынын Маршалы Н и кол ай Александрович Б у л г а н и н . ( Ұ з а қ к о л С С РО М инистрлер Советі Председателініц Б ірінш і Орын- басары — Л а за р ь Моисеевич К а г а н о в и ч ( Ұ з а к к о л ш ап ал ак тау). ССРО Министрлер Советі Председателініи Орынбасары жэне С С Р О С а у д а министрі — А настас Иванович М и к о я н . (¥зақ к ол ш а п а л а к та у ). ССРО М инистрлер Советі Председателінің Орынбасары жэне С С Р О М инистрлер С овет ін ің Мемлекеттік жоспарлау комитетінік П р едседател і — М аксим Захарович С а б у р о в . ^ ССРО *М инистрлер Советі П р е д с е д а т е л е й ® р “ н<5аса р“ “ Михаил Георгиевич П е р в у х и н . ( Ұ з а к к о \" Й р о Министрлер С о.еті П р с д с е л т л іт а Орынб.с.ры - Иван Ф ед орови ч Т е в о с я н . ( * з а к к \" с ’с р о М инистрлер Совет, жэне С С Р О О р та машина ж а с а у министр^ п а л а к т а у ) . сандрович М а л ы ш е в . ( ¥ з а к .

ССРО Министрлер Советі П редседателей Орынбасары- Алексей Николаевич К о с ы г и н. ( ¥ з а қ қ о л ш апал ак- тау). ОСРО Авиация өнеркэсіп министр! — Петр Васильевич Д ем ен ть ев . (К ол ш а п а л а к та у ). ССРО Автомобиль, трактор ж эне ауылшаруашылык маши- наларын жасау министрі — Степан Акопович А к о п о в . (Кол ш ап алац тау). ССРО Автомобиль транспорты ж эне тас жолдар минис­ тр !— Иван Алексеевич Л и х а ч е в . (К о л ш апалак- тау). ССРО Қағаз ж эне ағаш уксату өнеркәсіп министрі — Федор Дмитриевич В а р а к с и н . ( К о л ш а п а л а к т а у ) . ССРО Сыртқы сауда министрі — Иван Григорьевич К абан ов. (К ол ш ап ал ак тау). ССРО Ішкі істер министрі — Сергей Никифорович К РУг* лов. (К ол ш а п а л а к т а у ). ССРО Жоғары білім министрі — Вячеслав Петрович Елю тин. (К ол ш ап ал ак тау). ССРО Геология жэне кен байлыктарын корғау министр! — Петр Яковлевич А н т р о п о в . ( Қ о л ш а п а л а к т а у ) . ССРО Мемлекеттік бакылау министр! — Василий Гаврило­ вич Ж а в о р о н к о в. (К о л ш а п а л а к т а у ) . ССРО Дайындау министрі Леонид Романович К о р н иен. (К ол ш а п а л а к та у ). ССРО Денсаулық сақтау министрі — Мария Д митриевна К овр игина. (К ол ш ап ал ак тау). ССРО Модениет мшшстрі — Георгий Федорович А лек­ са н д р о в . (К ол ш а п а л а к т а у ). ССРО Ағаш өнеркәсіп министрі — Георгий Михайлович О р л ов . (Қол ш а п а л а к т а у ). ССРО Машина ж асау жэне аспап ж асау министрі — Петр Иванович П а р ш и н . ( К о л ш а п а л а к т а у ) . ССРО Теціз жэне өзен флоты министрі — Зосима Алексе; свич Ш а ш к о в . ( К о л ш а п а л а к т а у ) . ССРО Мұнай өнеркосіп мннистрі — Николай Константине- ССРО Корғаныс өнеркосіп министрі — Дмитрий Ф едорович У стинов. (Қ ол ш ап а л а к та у ). ССРО Ет жэне сүт азык-туліктері өнеркәсіп министрі — Сергей Федорович А н т о н о в. (Қ о л ш а п а л а к т а у ) . ССРО Азык-тулік товарлары өнеркәсіп министр! — Васи­ лий Петрович 3 о т о в. (К о л ш а п а л а к т а у ) . 540

.Д-чліпіст,^шп,ф^отвипч^ іпіп_»0дмиант.еР( Қ“аоллдаРшы авпнеарлкәаскіптмаиун)и.стр! - Павел Н ™ ,г Г С г а '“ , т Кр Ь Т о , “ (Қ £ л _ “аНуН)“. П>‘ - ССРО Ка Бощев. (Қ 0 ССІЧ) Р аді ютехннка енеркәсіп министр! — Валерий Дмит- — ....................ы к о в . ( Қ о л ш а п а л а қ т а у ) . ССРО В алы қ өнеркосіп министр! — Александр Акимович никои. (К ол ш а п а л а к т а у ). ССРО Баіілнны с министрі — Николай Демьянович П с у р - . (К ол ° ” •• \" т а у ) . Б « Г ° у^ ’ылш аР^ашылык министр! — Иван Александрович ССРО С овхоздар министр! — Алексей Иванович К о з л о в . (Кол ш а п а л а к т а у ) . ССРО Станок жасау ж әне аспап-сайман внеркэсіп минис­ тр! — Анатолий Иванович К о с т о у с о в. ( К о л ш а п а л а к - тау). ССРО Қурылыс ж эне жол машиналарын ж асау министрі — Ефим Степанович Н о в о с е л о в . ( Қ о л ш а п а л а к т а у ) . ССРО Кұрылыс министрі — Николай Александрович Д ы гай. (К ол ш а п а л а к т а у ). ССРО М еталлургия ж эне химия өнеркәсіи орындарын салу министрі — Д а в и д Яковлевич Р а й з е р. ( К о л ш а п а л а к ­ тау). ССРО К е м е ж асау өнеркәсіп министрі — Иван Исидорович Н о с ен к о . (К ол ш а п а л а к т а у ). ССРО Транспорт машиналарын жасау министрі — Сергей Александрович С т е п а н о в . ( К о л ш а п а л а к т а у ) . С СРО А уы р машиналар ж а с а у министрі — Николай Степа­ нович К а з а к о в. ( К о л ш а п а л а к т а у ) . ССРО К өм ір өнеркәсіп министрі — Александр Федорович З а ся д ь к о . (К од ш а п а л а к та у ) ССРО Ф инанс министр!— Арсений Григорьевич З в е р е в . (К ол ш а п а л а к т а у ) . . ССРО Химия өнеркәсіп министр! — Сергеи Михаилович Т и х о м и р о в . (К ол ш а п а л а к т а у ). ССРО Тусті металлургия министр! — Петр Фадесвич ССРО К ара металлургия министр! — Анатолий Николаевич К узьм ин. (К ол ш а п а л а к т а у ). ергсешч ССРО Э лектр станциялары министр! — Алексе П а в л ен к о . (К ол ш а п а л а к т а у ).

ССРО Электротехника өнеркәсіп министрі — Иван Тимофе­ евич € к и л а н е н к о. (Қ о л ш а п а л а к т а у ) . ССРО Юстиция министрі — Константин Петрович Г о р ше- нин. (К ол ш а п а л а к т а у ). ССРО Министрлер Советінін Кұрылыс істері жөніндегі Мем- лекеттік Комитетінің Председателі — Константин Михайлович С околов. (Қ ол ш ап ал ак тау). ССРО Министрлер Советі жаныидағы Мемлекеттік хауіл- сіздік Комитетінің Председателі — Иван Александрович С е р о в . (Қ о л ш а п а л а к т а у ) . ССРО Мемлекеттік банкы Баскармасынык Председатслі — Василий Федорович П о п о в . ( К о л ш а п а л а к т а у ) . Г. Маленков 1954 жылғы 26 апрельде». (Ду, уз а к к о л ш а п а л а к т а у ). Депутат ж олдастар! Үкметтін ұсынылып отырған кұрамьін Совет Одағы К о м м у н и ст партиясынык ССРО Жоғарғьі Сове- тінін Одақ Советі мен Үлттар Советіндегі партиялык группасы ж әне Одақ Совегі мен Ұлттар Советінік Қариялар Советі карап шығып, макұлдағанын сіздерге хабарлауға рұқсат егікіздер. Үкметтік кұрамы жайындағы мәселе бойынша сөз сейлегісі келетіндер бар ма? Сөз сөйлегісі келетіндер жоқ. Үкметтіа кұрамына ұсынылған кандидатуралар жайында пікір айтатын депутат бар ма? Басқа пікірлер жок. Карсылык бола ма? Қар сылық жоқ. Дауыска салуға рұксат етікіздер. Екі палатанык да — Одак Советі мен Ұлттар Советінік — депутаттары б:р:гіп дауыс береді. Советтік С о ц и а л и ст Республикалар Одағы Министрлер Советінік ұсынылған кұрамы бекітілсін дегендерініз кол көтерініздер. Тусірініздер. Кім қарсы? Жок- Кім калыс? Қалыс калғандар да жок. Сонымен, Советтік Социалистік Республикалар Одағы Министрлер Советінік кұрамы бірауыздан бекітілді. (Ова- ц и яға а й н а л ға н ду, ұ за қ кол ш апалактау. Б әр і де оры ндары н ан тұр ады ). Депутат жолдастар! ССРО Жоғарғы Советі сессиясынын күн тәртібіндегі барлык мәселелер каралып бітті. Төртінші сайланғак Советтік Социалистік Республикалар Одағы Жо- ғарғы Советінін, бірінші сессиясы жабык деп жариялаймын. (Д у, ұ за қ қол ш ап а л а к та у . Б әр і де орында­ ры нан тұр ады ).

ССРО Ж О Ғ А Р Ғ Ы СОВЕТІ ҚАБЫЛДАҒАН ЗАҢДАР МЕН КАУЛЫЛАР

ССРО ЖОҒАРҒЫ СОВЕТ! КАБЫЛДАҒАН ЗАҢДАР МЕН ҚАУЛЫЛАР СОВЕТИК СОЦИАЛИСТА РЕСПУБЛИКАЛАР О ДА ҒЫ Н Ы Ң 1954 Ж Ы Л Ғ А АРНАЛҒАН М ЕМ ЛЕКЕТТІҚ БЮ ДЖ ЕТ! ТУРАЛЫ 3 АҢ Советтік С оциалисгік Республикалар Одағынык Жоғарғы Советі қаулы е тед і: I. I статья. С С РО Министрлер Совсті усынған, ССР Одағы- нык 1954 ж ы л г а арналған М емлсксттік бюджеті, О д а к Советі мен Ұлттар С ов ет ін ін Бю дж ет комиссияларынық баяндамалары бойынша к абы лд анған өзгертулерімен, атап айтканда: барлык кірістері 5 7 2 .5 4 2 .3 2 7 мық сом болы п ж әне барлық шығысгары 562.801.956 м ы к со м болып, кірістері шығыстарынан 9.740.371 .чык сом арты қ болып бекітілсіи. Жыл б ой ы н а есептегснде халы кка 20.000.000 мын сомнан астам иайда беретін , 1954 ж ы лды ң 1 апрелінен жүргізілгек азык-тулік ж ә н е өнеркәсіп товарларынык мемлексттік бөлшек сауда бағал ар ы н арзандатуға С С РО -ны ң 1954 жылға арналған Мемлскеттік бю дж етінін курамы нда үстегі жылдык кірістері- нен С С РО М инистрлер Советі белгілеген 15.734.000 мын сом бюджет к ар ж ы л ары ж әне оны ң үстіне, 1954 жылдыц I апрелінен б а с т а п бағалары арзандаты лған товар калдыкта- рынын б а ғал ар ы н арзандатудан с а у д а ұйымларынын тарткан шығындарының орнын ж абу ға одлктык. бюджет каржылары- нын калды ктары нан бөлінген 6 .5 0 0 .0 0 0 мыц сом бекітілсііғ ^ ? | \" = . ^ Г м ? Г » Ж “ ?к,,Жж ® к Д Ү Р ™ Советі “ ““ “ 23,281.300 « ы я ^ о 6” ДЛ 9МР * “ . % . » « М смлекеггі, 3 статья. С С РО -ны к і» 04 „„„„о™ птік кзғіпопындар мен бюджетініи мемлекеттік ж ә н е ^ Г л п ы сочасы 497.258.874 мың уйымдярлаіі тусвтія кір ю тр ж Ш “ “ ас“

сом болып белгіленсін, мұның өзі бюджеттіқ барлық кірістері- ніц 86,9 проценті болып табылады. 4 статья. Халық арасында жазылу аркылы таратылатык мемлексттік заемдардан бюджетке тусетін қаржылар 1954 жылға 15.890.000 мык сом болып және мемлекеттік заеы- дар бойынша халықка ұтыстар төлеуге және облигациялардын кұнын өтеуге деген бюджет шығыстары 10.500.000 мын сом болып белгіленсія. 5 статья. Бюджетке халықтан түсетін ауылшаруашылык салығыныи каржылары 1954 жылға 4.231.464 мын сом болып бекітілсін, мунын өзі 1952 жылғыға карағанда бул салықтык мөлшері 2,5 еседен де көбірек кемігені болып табылады. 6 статья. ССРО-нын 1954 жылға арналған Мемлекепік бюджетінде халык шаруашылығын каржыландыруға деген шығыстар 216.359.950 мык сом болып және онық үстіне кәсіл- орындар мен шаруашылык уйымдардың өз каржылары есебінен 110.349.000 мык сом арналатын болып, ал небэрі 326.708.9о0 мын сом болып бекітілсін, мұнып өзі бұл шығыстардык 1953 жылғыдан 19,8 процент артканы болып табылады. 7 статья. Кара ж әне тусті металлургия, электр станцияла- рын, көмір, мұнай, химия өнеркәсібін, машина жасау өнеркасі- бін, ағаш жэне қағаз өнеркәсібін, құрылыс индустриясыи, куры- лыс материалдары өнеркәсібін және ауыр өнеркосіптін баска тарауларын каржылаидыруға деген бюджет каржылары 1954 жылға 79.668.766 мын сом болып жәнс онын устіне кэсіп- орындар мен шаруашылык ұйымдарының өз каржылары есебғ йен 53.545.360 мын сом арналатын болып, ал небэрі 133.214.126 мын сом болып белгіленсін. 8 статья. ССРО Көпшілік қолды өнеркәсіп товарлары миняс- трлігіне, ССРО Азық-түлік товарлары енеркэсіп министрлігіяе, ССРО Ет жэне сүт азык-туліктері өнеркәсіп министрлігіне, ССРО Балык өнеркәсіп министрлігіне жэне ССРО Сауда министрлігіне халық тутынатын товарлар өндірісін онан сайын ұлрайту жэне олардың сапасын жақсарту, сондай-ак сауда уйымдарынын сетін улғайту шараларына 1954 жылға 36.570.616 мың сом, соның ішінде бюджеттен 14.212.466 мын сом және кәсіпорындар мен шаруашылык уйымдарынын өз каржылары есебінен 22.358.150 мын сом арналатын болып бекітілсін. 9 статья. Ауыл шаруашылығын онан сайын өркендету, тын жэне тынайған жерлерді игеру, машина-трактор станциялары- нын материалдық-техникалык базасын нығайту шараларын. ауыл шаруашылығы жэне дайындау жумысы жөніндегі баска шараларды каржылацдыруға деген бюджет шығыстары 1954 жылға 62.458.360 мын сом болып жэне онын үстіне кәсіп- орындар мен шаруашылык ұйымдардын өз каржылары есебі- нен 11.947.380 мын сом бөлінетін болып, небәрі 74.405.740 мын. сом болып белгіленсін. 546

статья’ ССІ ° М смлекеттік б ю дж етініц темір ж ол , теніз , е\" ж а іы ' °У° жолы трансгтортын және байланысты Ирлыдандыруга дсчччі шыгыстары !9 5 4 ж ы л ғ а 2 1 .465.490 мың сом оолын ж а н о оны ц үстіне кәсіпоры ндар мен шаруашылык, Г о І Ж ,ІЫН н;і м р ж ы л а р ы е себ ін ен бөлінетік сомалар 1Л2К0.514 мыц сом болып, н еб әр і 3 8 .752.004 мыд сом болып белплепан. II статья. С С РО -ны ц 1954 ж ы л г а арналған М емлекегтік Оюлжстшін қүрам ы пда әл еу меттік- м аден иеттік ш араларға лсген каржы ларды ц жалпы сом асы 141.3 82.886 мың сом болып оелгілсіісін. ал м үпы ц әзі 1953 ж ы л ғы дан 9,8 процент артканы оолып табы.тады. О.ісумсттік-мәдениеттік ш аралардың жеке тү'рлеріие де ге н шмгыстар мы надай мөлш ерлерде белгілеіісін: а) ағарту ж ә н е мздениет ж ө н ін д ег і шараларға — жалпыға бірдсй окуды ц бастауы ш , ж етіж ы лд ы к ж әне орта мектепте- рікс, тохш ікумдар мсчі басқа д а о р т а дэреж елі арнаульг оку орыпдарыма; ж огар ы д ә р е ж ел і о к у орындары м ен ғылми- зерттсу м сксм слорінс; ф абр ика-завод окуы мектептеріне, кол- внер жоис тсм ір ж ол училищ елеріне; ауыл шаруашылығын иеханикаландыру учнлищелеріне; жұмысшылардың, колхоз- шылардьш, инжснср-техник қы зметкерлердіқ квалификациясын арттыру ж өн ін д ег і курстар мен б а с к а шараларға; кітапхана- •іарға, м эд ен и ет сарайлары мен мәдениет үйлеріне, клубтарға, театрларға, б а с п а сөзге, радио х а бары на ж әне ағарту, мэде­ ниет ж өніндегі бас к а ш араларға де ге н шығыстардык жалпы сомасы 6 7 .1 7 2 .8 4 4 мын сом; б) денсаулы қ сақтау ж әне физикалық мәдениет жөніндегі шараларга — ауруханаларға, диспансерлерге, босану үйлеріне, балалар ясл и л ер ін е, санаторийлерге ж ән е халықка медииина- лык ж э р д е м көрсететін баска мекемслерге; спорт ж ән с физ­ культура ш аралары ка деген шығыстардың жалпы сомасы 29.278.433 мын сом. Д еи саул ы к са қ та у жүмысыиа арналған, жоғарыда айтыл- ған ш ы ғы стардан баска, ж үм ы сш ы лар мен қызметшілер үшіп санаторийлер м ен демалы с ү й л ер ін е путевкалар сатьгп алуға. немалые ү й л ер і м ен санаторийлер салуга, оларды жабды ктау- ға у л г а й т у ғ а ж ә н е ремонТтауға, сондай-ак ж а з уакытынла балаларга^арналган сауыктыру ш а р ^ а р ы н ж ү р т у ғ е мсмлс- кеттік эл еум етгік хауіп сізд ен д ір у б ю дж еті боиынша 2.4Ш.5Ъ^ « Н™ а ™ ы р “ * » . . е « е у м е п і к х . у і п . і , . . » - ДІРУ жөнімдегГ шараларға — соғы с мугелсктері «аардың *ане төлеиетін пен си я л ар мен ж о рл ’ . ‘іен жордсмге; олардын еем ьялары иа т т е н е т м п'ееңбеккеР уакытШа жара- мүгсдектер ү ііл е р ш ш м ұк таж д р ^ № зиетш !л ергс. жүкт, май калған к езд е р ін д е жУмыс ш « Р ойелдсрге төленетпі жор- болған, боса н ға н ж әне бала ем ізетін оиелдср

демге, сол сыякты көп балалы ж әне жалғызбасты аналарга төленетін жэрдемге деген шығыстардын жалпы сомасы 42.521.047 мың сом. 12 статья. Басқару аппаратын ұстау кұнын онан саиын арзандату жөнінде ССРО Министрлер Советінік белгілеген шарасы, бұл шаранык 1953 жылғыға карағанда 1954 жылы мемлекетке жалпы сомасы 3.855.564 мып сом үнем беруі, бекі- тілсіп. 13 статья. ССРО-нын 1954 жылға арналған Мемлекептк бюджетінде ССРО Корғаныс министрлігінің сметасы бойынша арналатын каржылар '100.318.762 мың сом болып белгілснсіи. II. 14 статья. 1954 жылға арналған одактық бюджеттін кіріс- тері 452.955.931 мың сом болып ж әне шығыстары 443.215.560 мың сом болып, кірістері шығыстарынан 9.740.371 мык сом артық болып бекітілсін. 15 статья. Одақтас республикалардың 1954 жылға арнал- ған Мемлекеттік бюджеттері мына мөлшерлерде бекітілсш: Россия Советтік Федерациялик Социалистік Кірістері тары Ресиубяикасы ................................................. (мыц (мь™ муиың ішінде: республикалық бюджет................ совдап) сомдап) жергілікті бюджеттер................. 66.570.093 66.570.093 Украии Советтік Социалист Республикасы . . 49.691.856 22.667.497 муның Ішінде: реслубликалық бюджет................ 16.878.237 43.902.596 жергілікті бюджеттер................. 22.988.180 22.988.180 18.697.498 9.776.291 Белорус Совеггік Социалиста Республикасы . 4.290.682 13.211.889 муның ішінде: республнкалық бюджет................ 4.303.682 4.303.682 жергілікті бюджеттер................. 3.814.835 1.540.443 2.763.239 Өзбек Советтік Социалисты Республикасы . . 488.847 мукын ішінде: республикалық бюджет................ 3.779.210 3.779.210 1.503.569 жергілікті бюджеттер................. 3.263.258 2.275.641 Казак Советтік Социалисты Республикасы . . 515.952 5.325.318 муиың івііиде: республикалық бюджет............... 2.774.721 5.325.318 2.550.597 жергілікті бюджеттер................. 4.692.335 2.775.186 Грузин Советтік Социалисты Республикасы . 632.983 1.243.533 муның Ішіиде: республнкалык бюджет................ 1.631.653 2.775.186 жергілікті бюджеттер................ 2.362.316 2.067.449 871.452 Азербайжаи Советтік Социалистік Республикасы 412.870 1.195.997 муныц ішікде: республикалык бюджет............... 2.067.449 жергілікті бюджеттер................ 1.733.256 548 334.193

Лптвіі Сопстгік С о циалист Рсспубліікас КІрістерІ тары нуниң ішіндс: республикалык бюджет . . (мын сомдап) жергі.тікті бюджеттер . . 1.740.762 1.740.762 940.658 Молдаван Сопсттік Социалисты Ресчубликасы 1.652.544 800.101 нуниң ішінде: республикалык бюджет . 188.218 1.415.739 жергілікті бюджеттер . 1.415.739 675.195 1.225.466 740.543 Латвии Сонсттік Социалисты Республикасы иунын ішінде: рссііублнкалык бюджет . 190.273 1.653.961 1.653.961 860.377 жсргілікті бюджеттер . 1.322.908 793,584 Қыргиз Соіюттік Социллнстік Рсспубликасы 331.053 1.253.498 иуиын ішінде: рсс.нубликалык бюджет . . 592.920 1.253.498 660.578 жсргілікті бюджеттер . . 1.115.635 1.283.528 Тажік Советтік Соцналистік Республика 137.863 654.009 муиыц ішінде: республикалык бюджет . . 629.519 1.283.528 жергілікті бюджеттер . . 1.186.738 619.350 1.074.911 Армян Советтік Социалистік Республикасы 96.790 ■увын ішінде: республикалык бюджет 540.426 1.225.414 534.485 жергіліюі бюджеттер - 1.049.528 1.179.163 706.003 Туркмен Сопеттік Соцналнстік Рсспублнкас 175.886 473.159 нунын ішінде: республикалык бюджет 950.297 1.074.911 жергілікті бюджеттер . 949.912 124.999 Эстон Совсттік Социалистік Рсспублнкасы иунын Ішінде: республикалык бюджет 1.179.168 жергілікті бюджеттер Карел Фии Советтік Соцналистік Республ муньің Ішіиде: республикалык бюджет жергілікті бюджеттер . Республикалык —г — 119.586.396 119.586.396 94.548.791 46.643.240 жеттер бойыиша жыйпағы • • ■ 25.037.605 72.943.156 мунын Ішіндс: республикалык бюдже жсргілікті бюджеттер Ою кт.с ';)Леуметтік қамсыздандыруі я тарынык кұр ам ы нда а^арту “““ ( 4£27жеттер б о й ы н ш а бюджет к р мьщ сом болып белі тары 1955 ж ы лғы я н д а 3 ^ ы н ш а_ 1--.9--7--8--.-1-0--0- м ы к с ленсін, соны к іш ш де

Украии ССР-ы бойынша — 576.634 мыц сом, Белорус ССР-ы бойынша— 128.660 мың сом, Өзбек ССР-ы бойынша — 112.146 мың сом, Казак ССР-ы бойынша — 159.400 мын сом, Грузин ССР-ы бойынша — 83.256 мын сом, Азербайжан ССР-ы бойын­ ша—61.723 мық сом, Литва ССР-ы бойынша—52.223 мынсом, Молдаван ССР-ы бойынша — 42.172 мын сом, Латвия ССР-ы бойынша — 49.619 мык сом, Кырғыз ССР-ы бойынша — 37.485 мын сом, Тәжік ССР-ы бойынша — 31.389 мын сом, Армян ССР-ы бойынша — 36.642 мың сом, Туркмен ССР-ы бойынша — 32.247 мын сом, Эстон ССР-ы бойынша - 33.822 мыц сом, Карел-Фин ССР-ы бойынша — 28.509 мын сом. 17 статья. Жалпы одактык мемлекеттік салыктар мен кіріс- терден республикалык бюджеттер мен жергілікті бюджеттерге 1954 жылы бөліиетін қаржылар мынадай мөлшерлерде бекі- тілсін: а) айналым салығы бойынша тусетін қаржылардан: РСФСР-ға — 14,4 процент, Украин ССР-на — 22,5 процент, Белорус ССР-на — 35,3 процент, Өзбек ССР-на — 18,6 процент, Казак ССР-на — 46,7 процент. Грузин ССР-на — 30,4 процент, Азербайжан С С Р-на— 20,1 процент, Литва ССР-на—46,8 про­ цент, Молдаван ССР=на 37,6 процент, Латвия ССР-на — 10,7 процент, Қырғыз ССР-на — 44,0 процент, Тэжік ССР-на — 42,5 процент, Армян ССР-на — 36,5 процент. Туркмен ССР- на — 35,4 процент, Эстон ССР-на — 24,4 процент, Карел-Фин ССР-на — 52,1 процент; б) колхоздардан алынатын табыс салығы бойынша ауыл- шаруашылық салығы бойынша, бойдактардан, ССРО-нын жал- ғызбасты жэне аз семьялы азаматтарынан алынатын салык бойынша тусетін кірістерден, орман кірістерінен және халык арасында жазылу аркылы таратылған мемлекеттік заем сома- сынан 40 процент; халықтан алынатын табыс салығы бойынша тусетін кірістерден — 25 процент; в) машина-трактор станциялары мен арнаулы жумыска мамандаидырылған станциялардын кірістерінен: РСФСР-ға, Украин ССР-на, Белорус ССР-на, Казак ССР-на, Грузин ССР- на, Азербайжан ССР-на, Литва ССР-на, Молдаван ССР-на, Латвия ССР-на, Қырғыз ССР-на, Тожік ССР-на, Армян ССР- на, Туркмен ССР-на. Эстон ССР-на, Карел-Фин ССР-на- 25 процент, Өзбек ССР-на — 10 процент. ССРО Жогарғы Советі Президиумынык Председателе К. ВОРОШИЛОВ. ССРО Жоғарғы Советі Президиумынык Секретари Н. ПЕГОВ. Москва, Кремль. 1954 жылгы 26 апрельде.

« ь п > ь т ОБЛЫСЫН РСФСР-дық ҚҰРАМЫНАН о1КРАПЫ ССР-ныи К Ұ РАМ Ы Н А БЕРУ ТУРАЛЫ 3АҢ С « .Й , » э т и С™ 3 : ,'П к Р '» » ' б \" ™ “ Р Одағының Ж оғ.р.Ы Кь'рым облысын Россия С оветтік Федерациялық Социа- лнсгік і сснублнкасьшың құрамынан Украші Советтік Социалнс- тік Рссііубліікасынық кұрамына б ер у туралы ССРО Жоғарғы ^•овсті Прсзндиумының 1954 ж ылғьі 19 февральдағы Указы оекітілсін. 2. ССРО Коиституциясыкык 2 2 және 23 статьяларына 7,'исті влгрртулср енгізілсін. ССРО Жоілріы Советі Президнумының Предсадателі К. ВОРОШИЛОВ. ССРО Жоғзрғы Совет! Президиумынын Секретарь! Н. ПЕГОВ. Москва, Кремль. 1954 жылгы 26 апрсльдс. ССРО ЖОҒАРҒЫ СОВЕТІ ПРЕЗИДИУМЫНЫҢ У К А ЗД А РЫ Н БЕК1ТУ ТУРАЛЫ 3 АҢ Советтік Социалистік Республикалар О д э р ы н ы н Жогаргы Советі ц а у л ы е т е д і : 1. С С РО Ж орарғы Советі Президиумьшыц мына Указлары бекітілсін: «М агадан облысын куру туралы» 1953 жылғы 3 декаорь- дегі Указ; «РСФСР-ДЫН қурамында Б алаш ов облысын кұру туралы» 1954 жылғы 6 январьдағы Указ; «Р С Ф С Р -ды к кұрамында Б ел город облысын куру хуралы» '^ РСФ ^Р-ДЫ ^Гкура^ш ндГ'кам енскнй облысын куру тура.іы» ‘^ С Ф С Р - д ы Г к і Т » л һ « а к . « д « ™ КҰРУ Т Л ™ » І95«р^ф^р.ды^^ур^мындаКАрзамас — «ҮРУ О Ф » » 9' Х “ „Т с с р “ ™ «Р«мы“ . Ч . Р ..Р » С«.™=ь„, МРУ ^ туралы» 1954 жылғы 7 январьдағы Указ,