รายงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นฉบับสมบูรณ์

464 ประวัติท่ีปรึกษา 1. ท่ปี รกึ ษาโครงการ คานาหนา้ นาม ผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์ ชอ่ื -สกลุ (ภาษาไทย) : วาลกิ า โพธิ์หิรัญ ชื่อ-สกุล (ภาษาอังกฤษ) : Asst. Prof. Walika Phohirun ตาแหนง่ ปัจจุบัน (ทางวิชาการ/ราชการ) : ผชู้ ่วยศาสตราจารย์ สงั กดั /หนว่ ยงาน/ทอี่ ยู่ : 156 หมู่ท่ี 5 มหาวทิ ยาลยั ราชภฎั พบิ ูลสงคราม ตาบลพลายชุมพล อาเภอเมือง จงั หวดั พษิ ณุโลก 65000 โทรศัพทม์ อื ถือ 095-6420356 E-mail : [email protected] หมายเลขบตั รประชาชน (จาเปน็ ตอ้ งระบุ เพ่ือใชใ้ นการออกสัญญา) 365 9900554000 สถานที่ติดตอ่ 156 หมู่ที่ 5 มหาวทิ ยาลัยราชภฎั พบิ ลู สงคราม ตาบลพลายชมุ พล อาเภอเมือง จงั หวดั พิษณุโลก 65000 โทรศพั ท์ 085-0525593, 095-6420356 โทรสาร 055-267103 ประวัตกิ ารศึกษา (ปริญญาตรี-เอก ; สาขา และสถาบัน) ปริญญาโท การศึกษามหาบัณฑิต สาขาจิตวิทยาและการแนะแนว มหาวิทยาลัยนเรศวร ปี 2540 ปริญญาตรี ศลิ ปศาสตรบัณฑิต สาขาอตุ สาหกรรมท่องเทยี่ ว (การทอ่ งเทีย่ วและการโรงแรม) สถาบนั ราชภัฎเชียงใหม่ ปี 2535 ภาระงานในปจั จุบนั (งานประจาทรี่ ับผิดชอบ) อาจารยป์ ระจาสาขาวิชาการท่องเท่ียวและบริการและเป็นพ่ีเล้ียงนักวิจัยชุมชน 3 ชุมชน คือ 1) ชมุ ชนตาบลหัวดง ตาบลหวั ดง อาเภอเมืองพจิ ติ ร จงั หวดั พิจติ ร 2) ชุมชนยา่ นเกา่ วงั กรด ต.บ้านบ่งุ อาเภอเมืองพิจติ ร จงั หวัดพจิ ติ ร 3) ชุมชนพะวอและด่านแม่ละเมา อาเภอแม่สอด จงั หวดั ตาก งานวจิ ัยทีร่ ับผดิ ชอบ (กาลงั ดาเนนิ งาน) (ช่อื โครงการ แหล่งทนุ และระยะเวลาดาเนินการ) โครงการการติดตามหนนุ เสริมงานวจิ ยั เพ่ือท้องถ่ินประเดน็ การทอ่ งเท่ยี วโดยชุมชน ในเขต ภาคเหนือตอนล่าง ทุนจากสานกั งานกองทุนสนับสนุนการวจิ ัย ระยะเวลา 12 เดือน ผลงานทีผ่ ่านมา ก. ผลงานวิจยั ตพี ิมพ์ (ระดับชาติ และระดบั นานาชาติ) (ช่อื ผลงาน ชื่อวารสาร แหลง่ ทนุ ปที ี่ พมิ พ)์ วาลิกา โพธิ์หิรัญ. (2562). การสร้างแหล่งท่องเที่ยวเพื่อการเรียนรู้ มรดกวัฒนธรรมโดย เครือข่ายชุมชนนครชุม อาเภอเมือง จังหวัดกาแพงเพชร. รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการ

465 ระดับชาติ เครือข่ายบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏภาคเหนือ ครั้งท่ี 19 วันท่ี 10 พฤษภาคม 2562 จงั หวดั เชยี งใหม่ วาลิกา โพธ์ิหิรัญ. (2561). การหนุนเสริมเครือข่ายชุมชนพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนด้วย กระบวนการงานวิจัยเพื่อท้องถ่ิน บ้านบางกระน้อย อาเภอบางกระทุ่ม จังหวัดพิษณุโลก. รายงานสืบ เนื่องจากการประชุมวิชาการระดับชาติพิบูลสงครามวิจัยครั้งที่ 4 ประจาปี 2561 Thailand 4.0 นวตั กรรมและวิจัยเพื่อการพฒั นาทีย่ ่งั ยืน วนั ท่ี 23 มีนาคม 2561 จงั หวดั พิษณุโลก หนา้ 412-421 วิจิตรา จาลองราษฎร์ ไพศาล ร้ิวธงชัย วาลิกา โพธิ์หิรัญ และธิดารัตน์ วุฒิศรีเสถียรกุล. (2559). รูปแบบการบริหารจัดการทรัพย์สินเชิงธุรกิจท่ีเหมาะสมของมหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูล สงคราม. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบู ล สงคราม, 10 (2), 213-227. ข. ผลงานวจิ ยั ทีน่ าไปใชป้ ระโยชน์ (ตอ่ สาธารณะ, ชุมชน, กลุ่มเกษตรกร ฯลฯ) ลาดบั ชื่องานวจิ ัย 1 ศกึ ษาความพึงพอใจเก่ียวกับคณุ ลกั ษณะอันพึงประสงค์ของบัณฑิตอุตสาหกรรมท่องเที่ยวท่ี หน่วยงานตอ้ งการ 2 การประมวลองค์ความรู้ สถานสภาพ และสถานการณ์การท่องเท่ียวโดยชุมชนในเขตพื้นท่ี ภาคเหนือตอนล่าง 3 การพฒั นากลไกการจดั การงานวิจยั เพ่ือทอ้ งถ่นิ ประเด็นการท่องเที่ยวโดยชุมชนในเขตพ้ืนที่ ภาคเหนอื ตอนล่างระยะท่ี 1 ปี พ.ศ. 2553 4 การพัฒนากลไกการจัดการงานวิจัยเพอ่ื ท้องถน่ิ ประเด็นการท่องเท่ียวโดยชุมชนในเขตพ้ืนที่ ภาคเหนอื ตอนลา่ งระยะท่ี 2 ปี พ.ศ. 2554 5 การพัฒนากลไกการจัดการงานวิจัยเพอ่ื ทอ้ งถ่นิ ประเด็นการท่องเที่ยวโดยชุมชนในเขตพ้ืนที่ ภาคเหนอื ตอนล่างระยะที่ 3 6 การพฒั นากลไกการจัดการงานวิจัยเพื่อท้องถ่ินของศูนย์ประสานงานในเขตพื้นที่ภาคเหนือ ตอนล่าง ปี พ.ศ. 2555 7 การพัฒนาหลักสูตรฝกึ อบรมภาษาญ่ปี ุ่นเพ่ือการท่องเทีย่ วในเขตเทศบาลนครพษิ ณุโลก 8 การศึกษาและส่งเสริมศักยภาพของชุมชนในการจัดการท่องเที่ยวเชิงเกษตรเพ่ือการพ่ึงพา ตนเองของหม่บู ้านร่องกลา้ อาเภอนครไทย จังหวัดพษิ ณโุ ลก ระยะท่ี 1 9 การพฒั นากลไกการจัดการงานวิจัยเพ่ือท้องถิ่นของศูนย์ประสานงานในเขตพ้ืนท่ีภาคเหนือ ตอนล่าง ปี พ.ศ. 2556 10 การศึกษาความเหมาะสมเพ่ือพัฒนาระบบกลไกการจัดการงานวิจัยเพื่อท้องถ่ิน ประเด็น

466 ลาดับ ชอ่ื งานวิจัย การท่องเที่ยวภาคเหนือตอนล่างของศูนย์ประสานงานในเขตพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง (2557) 11 ชุดโครงวิจัยมุ่งเป้า เรื่องการพัฒนาเครือข่ายการท่องเท่ียวโดยชุมชนเพื่อสร้างแหล่งเรียนรู้ มรดกวัฒนธรรมชุมชนโบราณเมืองบางขลัง จังหวัดสุโขทัย และชุมชนนครชุม จังหวัด กาแพงเพชร” (เร่ือง การสร้างแหล่งท่องเท่ียวเพ่ือการเรียนรู้มรดกวัฒนธรรมโดยเครือข่าย ชมุ ชนนครชุม อาเภอเมอื ง จงั หวดั กาแพงเพชร ) 12 “การค้นหาและพัฒนาเครือข่ายการจัดการการท่องเท่ียวโดยชุมชนด้วยกระบวนการ งานวิจัยเพ่ือท้องถิ่น เพื่อสร้างโครงข่ายท่องเที่ยวภาคเหนือตอนล่างสู่การเชื่อมโยงกับกลุ่ม ประเทศเพ่อื นบา้ น” (2559) 13 การใช้กระบวนการงานวิจัยเพ่ือท้องถิ่นพัฒนาศักยภาพเครือข่ายการจัดการท่องเที่ยวโดย ชมุ ชนสูก่ ารพัฒนาผลิตภณั ฑก์ ารท่องเที่ยวเพื่อสร้างมูลค่าเพ่ิมแก่ชุมชนท่องเที่ยวภาคเหนือ ตอนล่างท่ีเชอื่ มโยงกบั กลุ่มประเทศเพ่อื นบ้าน (2560) 14 การพัฒนาศูนย์วิจัยนวัตกรรมชุมชนเพื่อยกระดับและขยายผลการจัดการงานวิจัยเพ่ือ ทอ้ งถนิ่ ประเด็นการจัดการทอ่ งเทยี่ วโดยชุมชนภาคเหนือตอนล่าง 15 โครงการการใช้กระบวนการงานวิจัยเพื่อท้องถ่ินพัฒนาศักยภาพการจัดการท่องเที่ยวเชิง สร้างสรรค์โดยการพัฒนาภาพลักษณ์อย่างมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายชุ มชนภาคเหนือ ตอนลา่ ง 16 โครงการการติดตามหนุนเสริมงานวิจัยเพ่ือท้องถิ่นประเด็นการท่องเท่ียวโดยชุมชน ในเขต ภาคเหนอื ตอนล่าง ค. ผลงานอ่นื ๆ เชน่ บทความ หนงั สอื สทิ ธิบัตร ฯลฯ - ตารา จิตวิทยาบริการ และเอกสารประกอบการสอนการจัดการงานแมบ่ ้าน - การศึกษาส่งเริมศักยภาพของชุมชนในการจัดการท่องเท่ียวเชิงเกษตรเพื่อการพ่ึงพาตนเอง ของหมบู่ ้านรอ่ งกลา้ อาเภอนครไทย จงั หวดั พษิ ณโุ ลก (รางวลั ชมเชย ภาคโปรเตอร์) - การหนุนเสรมิ เครือขา่ ยชุมชนพฒั นาการท่องเท่ียวโดยชุมชนด้วยกระบวนการงานวิจัยเพ่ือ ทอ้ งถิ่นบ้านบางกระน้อย อาเภอบางกระทมุ่ จังหวัดพษิ ณุโลก - การสรา้ งแหลง่ ท่องเที่ยวเพื่อการเรยี นรูม้ รดกวฒั นธรรมโดยเครือข่ายชุมชนนครชุม อาเภอ เมอื ง จงั หวดั กาแพงเพชร. (รางวัลดีเด่น ภาคโปรเตอร์) - รางวัลบุคลากรตัวอย่าง ของเครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการระหว่างคณะวิทยาการ จัดการมหาวิทยาลัยราชภัฎกลุ่มภาคเหนือตอนล่าง 8 แหง่ ปี 2563 ง. รางวัลผลงานวิจัยทไี่ ด้รบั 1. รางวัลชมเชย ในการนาเสนอโปสเตอร์ 2557 จากเครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการ คณะวทิ ยาการกล่มุ ภาคเหนือ)จากผลงานเรื่องการศกึ ษาและสง่ เสริมศักยภาพของชุมชนในการจัดการ

467 ท่องเท่ียวเชิงเกษตรเพ่ือการพึ่งพาตนเองของหมู่บ้านร่องกล้า อาเภอนครไทย จังหวัดพิษณุโลก ระยะที่ 1 2. รางวัลผลงานวิจัยเด่นประจาปี พ.ศ. 2557 จากสานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ชุดโครงวิจยั มงุ่ เป้า เรื่องการพัฒนาเครือข่ายการท่องเท่ียวโดยชุมชนเพ่ือสร้างแหล่งเรียนรู้มรดก วัฒนธรรมชุมชนโบราณเมืองบางขลัง จังหวัดสุโขทัยและชุมชนนครชุม จังหวัดกาแพงเพชร เรื่อง “การ สร้างแหล่งท่องเท่ียวเพื่อการเรียนรู้มรดกวัฒนธรรมโดยเครือข่ายชุมชนนครชุม อาเภอเมือง จังหวัด กาแพงเพชร” ปีท่ีได้รบั พ.ศ. 2558 จ. ผลงานในเชิงการพัฒนาชุมชนท้องถิน่ 1 ทาหน้าทเ่ี ป็นพเ่ี ลี้ยงนักวจิ ยั ชุมชนหนองแมน่ า อาเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์ (ระยะเวลา18 เดือน) 2 ทาหนา้ ทเ่ี ปน็ พเ่ี ลี้ยงนกั วิจยั ชมุ ชนบ้านร่องกล้า อาเภอนครไทย จังหวัดพิษณุโลก (ระยะเวลา 18 เดอื น) 3 ทาหน้าท่ีเปน็ พเ่ี ล้ียงนักวจิ ัยชุมชนบ้านบางกระน้อย อาเภอบางกระทมุ่ จังหวัดพิษณโุ ลก (ระยะเวลา 18 เดือน) 4 ทาหน้าทีเ่ ป็นพ่เี ลี้ยงนักวิจยั ชมุ ชนนครชุม อาเภอเมอื ง จังหวดั กาแพงเพชร (ระยะเวลา 18 เดือน) 5 นกั วจิ ัยร่วมกับคณะผูว้ ิจยั ชมุ ชนนครชมุ อาเภอเมอื ง จังหวัดกาแพงเพชร (ระยะเวลา 12 เดือน) 6 ทาหน้าทเ่ี ป็นพี่เลี้ยงนักวจิ ยั ชุมชนไทยชนะศกึ อาเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสโุ ขทัย (ระยะเวลา 18 เดอื น) 7 ทาหนา้ ท่เี ป็นพี่เล้ียงและทปี่ รึกษานกั วจิ ยั ชุมชนนครชมุ อาเภอนครไทย จังหวัดพษิ ณโุ ลก (ระยะเวลา 18 เดอื น) 8 ทาหนา้ ทีเ่ ป็นพเ่ี ลี้ยงและท่ปี รึกษานักวจิ ัยชมุ ชนย่านเก่าวังกรด ตาบลบ้านบงุ่ อาเภอเมอื งพจิ ิตร จงั หวดั พจิ ิตร (ระยะเวลา 18 เดอื น) 9 ทาหน้าที่เปน็ พ่ีเลี้ยงและทีป่ รึกษานกั วิจัยชุมชนตาบลหวั ดง ตาบลหวั ดง อาเภอเมืองพจิ ติ ร จงั หวัดพจิ ิตร (ระยะเวลา 18 เดอื น) 10 วทิ ยากรบรรยายเร่อื ง 1. การใชเ้ ครื่องมือเก็บข้อมูลชุมชน 2.การบรหิ ารจดั การข้อมลู เพื่อการประชาสมั พนั ธ์

468 3. การพัฒนากิจกรรมทอ่ งเท่ียว และ การพัฒนานักเล่าเรื่อง ฯ เป็นต้น 11 ทาหน้าท่เี ปน็ พีเ่ ล้ยี งและท่ปี รึกษานกั วจิ ัยชมุ ชนตาบลพะวอ และชมุ ชนด่านแม่ละเมา อาเภอแม่ สอด จังหวัดตาก (ระยะเวลา 12 เดือน)

469 ภาคผนวก ข ตาราง 1 แสดงการเปรยี บเทียบวัตถุประสงค์กิจกรรมท่ีวางแผนไว้ และผลท่ีได้รับตลอดโครงการ

ตาราง 1 แสดงการเปรยี บเทียบวัตถปุ ระสงค์กิจกรรมที่วางแผนไว้ และผลทไ่ี ดร้ ับตลอดโครงก วัตถปุ ระสงค์ กจิ กรรมที่วางแผนไว้ วัตถุประสงค์ที่ 1 เพ่ือศึกษา กิจกรรมที่ 1 สร้างเครอื ข่ายทีมวจิ ยั ชมุ ชน กจิ กร 1 สํ า ร ว จ อ ง ค์ ค ว า ม รู้ ม ร ด ก 2 วัฒนธรรมชุมชนตําบลหัวดง ทางก 3 อําเภอเมืองพิจิตร จังหวัด เครือ พิจติ ร 4 วิจัย 5 CBT 6 บทบ กับผ

470 การ กจิ กรรมที่ดําเนินการ ผลที่ไดร้ บั ตลอดโครงการ รรมท่ี 1 ทีมนักวิจัยชุมชนตําบลหัวดง ได้บุคคลและ 1) ชแ้ี จงผลการอนุมตั ิโครงการ หนว่ ยงานเป้าหมาย ผู้สนใจเขา้ รว่ มโครงการ 2) ประชมุ ทีมวจิ ัยชมุ ชนเพื่อหารือแนว การบริหารจัดการการท่องเที่ยวมรดก การทาํ งานวิจยั CBR วัฒนธรรมชุมชนบนความหลากหลายชาติ 3) เตรยี มการจัดประชมุ ชุมชนและภาคี พันธุ์โดยเครือข่ายชุมชนตําบลหัวดง อําเภอ อข่ายชมุ ชน เมืองพิจิตร จังหวัดพิจิตร เพิ่มข้ึนทั้ง 5 ภาคี 4) หาแนวทางเชิญชวนบคุ คลในชุมชนรว่ มทีม เครือข่าย คือ ท้องถ่ิน ท้องถิ่น หน่วยงาน ราชการ ประชาชน และวัดในพื้นที่ และ 5) หาแนวทางดึงคนในพื้นที่ท่ีเก่ียวข้องกับ ได้รับการแนะนําจากภาคีเครือข่ายเก่ียวกับ และผู้สนใจท่ีจะเขา้ รว่ มกระบวนการพัฒนา การลงพื้นทเี่ พ่ือสาํ รวจขอ้ มลู ต่อไป 6) สรา้ งทมี วจิ ัยชุมชนและเกย่ี วขอ้ ง/ท่ีปรึกษา 7) ประชุมเปิดตัวโครงการและแบง่ ทีมงาน บาทหนา้ ท่ี 8) ประชุมแยกแต่ละทีมงานยอ่ ยและติดต่อ ผรู้ ่วมงานเพิ่มเตมิ

วัตถปุ ระสงค์ กจิ กรรมทวี่ างแผนไว้ วัตถุประสงค์ที่ 1 เพื่อศึกษา กิจกรรมท่ี 2 เวทีสร้างความเข้าใจเร่ืองการ กจิ กร สํ า ร ว จ อ ง ค์ ค ว า ม รู้ ม ร ด ก ท่องเท่ียวโดยชุมชนกระบวนการวิจัยเพ่ือท้องถ่ิน CBR วัฒนธรรมชุมชนตําบลหัวดง แ ล ะ ส ร้ า ง เ ค ร่ื อ ง มื อ วิ ธี ก า ร เ ก็ บ ข้ อ มู ล ม ร ด ก อําเภอเมืองพิจิตร จังหวัด วัฒนธรรมการแบ่งบทบาทหน้าท่ีรับผิดชอบในการ สร้าง พิจติ ร ทํางาน วัตถุประสงค์ที่ 1 เพื่อศึกษา กิจกรรมท่ี 3 ทีมวจิ ัยชมุ ชนกําหนดรูปแบบการ กจิ กร สํ า ร ว จ อ ง ค์ ค ว า ม รู้ ม ร ด ก ทาํ งานวิจยั ชมุ ชน ใช้ C วัฒนธรรมชุมชนตําบลหัวดง การส อําเภอเมืองพิจิตร จังหวัด พจิ ิตร

471 กิจกรรมที่ดาํ เนินการ ผลทไ่ี ด้รบั ตลอดโครงการ รรมที่ 2 ปรบั ฐานคิดทีมวิจยั ชมุ ชนเรือ่ งการใช้ ทีมวิจยั ชุมชนตําบลหวั ดงมคี วามรู้และเข้าใจ พัฒนา CBT เพื่อพัฒนาความรู้ทักษะในการ ในเรื่องการใช้ CBR พัฒนา CBT มีความรู้ ความเข้าใจในการสร้างเครื่องมือเก็บข้อมูล งเครื่องมอื เกบ็ ข้อมลู ชุมชน มีความเข้าใจในกระบวนการทําวิจัยชุมชน เพิ่มขึ้นและได้รับความรู้ ความเข้าใจ เกี่ยวกับการเบิกจ่ายงบประมาณเพ่ิมขึ้น หลังจากกลับมาจากการอบรมแล้วได้มา ถ่ายทอดความรู้ ให้ทีมวิจัยท่ีไม่ได้เข้าร่วม การอบรมได้รับทราบและได้นําความรู้ท่ี ได้รับมาเป็นแนวทางการดําเนินงานให้ ถกู ตอ้ งเหมาะสม รรมท่ี 3 ปรบั ฐานคิดทมี วจิ ยั ชมุ ชนเร่อื งการ ทมี วจิ ยั ชมุ ชนตาํ บลหัวดง กําหนดรูปแบบใน CBR พัฒนา CBT เพื่อพฒั นาความร้ทู ักษะใน การขับเคลื่อนการวิจัยชุมชนหัวดงด้วยการ สร้างเคร่ืองมือในการวิจัย เช่น การสร้าง สร้างเครื่องมือเกบ็ ขอ้ มลู ชุมชน แนวคําถาม การต้ังคําถามในแต่ละประเด็น ท้ัง 7 ประเด็นให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ ของโครงการ โดยการแบ่งทีมลงพื้นที่ใน สํารวจมรดกวัฒนธรรมชุมชนตําบลหัวดง การ focus group ในการสอบถาม การ พูดคุยกับกลุ่มชุมชน ผู้นํา ผู้รู้ ผู้เช่ียวชาญ ปราชญ์ชาวบ้าน เพื่อให้ได้มาถึงความ คิ ด เ ห็ น ค ว า ม เ ชื่ อ ห รื อ ทั ศ น ค ติ ประวตั ศิ าสตรท์ อ้ งถ่ินและภูมนิ าม

วัตถปุ ระสงค์ กิจกรรมท่วี างแผนไว้ วัตถุประสงค์ที่ 1 เพื่อศึกษา กิจกรรมท่ี 4 อบรมวิธีการใช้เครื่องมือ การเก็บ กิจกร สํ า ร ว จ อ ง ค์ ค ว า ม รู้ ม ร ด ก รวบรวมข้อมูล บุคคลที่เป็นแหล่งข้อมูล การ งานว วัฒนธรรมชุมชนตําบลหัวดง กําหนดรูปแบบคาํ ถามและวิธกี ารถาม ท่องเ อําเภอเมืองพิจิตร จังหวัด ในกา พจิ ติ ร เครื่อ

472 กจิ กรรมที่ดําเนินการ ผลทไ่ี ด้รบั ตลอดโครงการ พัฒนาการต้ังถิ่นฐานของคนในชุมชน การ ปรับตัวเข้ากับส่ิงแวดล้อมและกระแสการ เปลี่ย นแปล งมรด กวัฒน ธรรม ชุมช น ประเพณี วฒั นธรรม อาหาร ภูมิปัญญา การ แต่งกาย ภาษา การแสดง ศิลปกรรม หัตถกรรม โ บราณสถาน วิจิตรศิลป์ สุนทรียภาพในท้องถิ่น อัตลักษณ์ของ ท้องถ่ิน โลกทัศน์ ความเชื่อ พิธีกรรม จิต วิญญาณ ความสัมพันธ์ของคนในชุมชน ท้องถิ่นและความสัมพันธ์ของชุมชนกับ สิ่งแวดล้อมในธรรมชาติเหนือธรรมชาติและ วถิ ีการดาํ รงชีวิต รรมที่ 4 สร้างความเข้าใจการใช้กระบวนการ ทีมวิจัยชุมชนตําบลหัวดง อบรมวิธีการใช้ วิจัยเพ่ือท้องถิ่น (CBR) พัฒนาการจัดการ เคร่ืองมือ การเก็บรวบรวมข้อมูล บุคคลท่ี เท่ียวโดยชุมชน (CBT) พัฒนาความรู้ ทักษะ เป็นแหล่งข้อมูล การกําหนดรูปแบบคําถาม ารใช้เครื่องมือเก็บข้อมูลชุมชน เรียนรู้การใช้ และวิธีการถาม มีความเข้าใจการใช้ องมอื มานุษยวทิ ยา กระบวนการงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น (CBR) พฒั นาการจัดการทอ่ งเท่ยี วโดยชมุ ชน (CBT) พัฒนาความรู้ ทักษะในการใช้เคร่ืองมือเก็บ ข้อมูลชุมชน เรียนรู้การใช้เคร่ืองมือ มานษุ ยวิทยา

วัตถปุ ระสงค์ กจิ กรรมทีว่ างแผนไว้ วัตถุประสงค์ท่ี 1 เพื่อศึกษา กิจกรรมท่ี 5 ทีมวิจัยชุมชนศึกษาข้อมูลทั้งทุติยภูมิ กจิ ก สํ า ร ว จ อ ง ค์ ค ว า ม รู้ ม ร ด ก และจากเอกสาร ตํารา และปฐมภูมิจากผู้รู้ และ วัฒนธรรมชุมชนตําบลหัวดง ผู้ทรงคณุ วุฒิ อําเภอเมอื งพิจติ ร จังหวดั พจิ ิตร วัตถุประสงค์ท่ี 1 เพ่ือศึกษา กจิ กรรมที่ 6 กิจก สํ า ร ว จ อ ง ค์ ค ว า ม รู้ ม ร ด ก - ลงพื้นท่ีศึกษาสํารวจเก็บข้อมูลปฐมภูมิ วัฒนธรรมชุมชนตําบลหัวดง เรื่องราวของท้องถิ่นแบบบูรณาการท่ีครอบคลุมทั้ง ท้ อ ง อําเภอเมอื งพิจิตร จงั หวัดพิจิตร สภาพแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติ สภาพ สภา เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม รวมถึงวิธีคิดและภูมิ เศรษ ปัญญาท้องถ่ิน คือ คุณค่ามรดกวัฒนธรรมชุมชน ปัญญ ตําบลหวั ดง อาํ เภอเมือง จ.พจิ ติ ร ตาํ บ - ศึกษาปัญหาและความต้องการของชาวบ้าน ในการพัฒนาพื้นท่ีชุมชนของตนเป็นแหล่ง ชาว ทอ่ งเท่ยี วโดยมีชุมชนเป็นฐาน แหล

473 กจิ กรรมท่ีดาํ เนนิ การ ผลทไี่ ด้รับตลอดโครงการ กรรมที่ 5 เก็บข้อมูลทุติยภูมิจากเอกสาร ตํารา ที ม วิ จั ย ชุ ม ช น หั ว ด ง ไ ด้ ข้ อ มู ล ม ร ด ก ะปฐมภมู ิจากผู้รู้ ผทู้ รงคณุ วฒุ ิ วัฒนธรรมชุมชน บริบทพื้นที่ในด้านต่าง ๆ ร ว ม ถึ ง ข้ อ มู ล ท รั พ ย า ก ร ท่ อ ง เ ที่ ย ว ท า ง ธรรมชาติจากเอกสาร ได้ข้อมูลชุมชนจาก ผู้รู้รวมถึงข้อมูลเชิงวิชาการเกี่ยวกับชุมชน ประเด็นสังคม เศรษฐกิจ วัฒนธรรม เพื่อ เ ป็ น ข้ อ มู ล ป ร ะ ก อ บ ก า ร ดํ า เ นิ น ก า ร ศกึ ษาวิจยั ตามโครงการต่อไป กรรมท่ี 6 ที ม วิ จั ย ชุ ม ช น หั ว ด ง ไ ด้ บ ท เ รี ย น - สํารวจเก็บข้อมูลปฐมภูมิ เร่ืองราวของ ปร ะ สบ ก าร ณ์ แล ะ อ งค์ ค วา ม รู้ท่ี เ ป็ น ง ถิ่ น แ บ บ บู ร ณ า ก า ร ที่ ค ร อ บ ค ลุ ม ทั้ ง ศักยภาพของชุมชนในประเด็นต่าง ๆ เช่น าพแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติ สภาพ 1) ภูมิศาสตร์กายภาพและนิเวศวิทยา ษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม รวมถึงวิธีคิดและภูมิ ท้องถิ่น 2) ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นและภูมิ ญาท้องถ่ิน คือ คุณค่ามรดกวัฒนธรรมชุมชน นาม 3) พัฒนาการต้ังถิ่นฐานของคนใน บลหัวดง อําเภอเมอื ง จ.พจิ ติ ร ชุมชน การปรับตัวเข้ากับสิ่งแวดล้อมและ - ศึกษาปัญหาและความต้องการของ กระแสการเปล่ียนแปลง 4) มรดก วบ้านในการพัฒนาพื้นที่ชุมชนของตนเป็น วัฒนธรรมชุมชน ประเพณี วัฒนธรรม ลง่ ทอ่ งเทยี่ วโดยมชี ุมชนเป็นฐาน อาหาร ภูมิปัญญา การแต่งกาย ภาษา การ แสดง ศิลปกรรม หัตถกรรม โบราณสถาน วิจิตรศิลป์ สุนทรียภาพในท้องถิ่น อัต ลักษณ์ของท้องถ่ิน โลกทัศน์ ความเชื่อ พิธีกรรม จิตวิญญาณ ความสัมพันธ์ของคน ในชมุ ชนท้องถ่นิ และความสมั พนั ธข์ อง

วัตถปุ ระสงค์ กิจกรรมทว่ี างแผนไว้ วัตถุประสงค์ท่ี 1 เพื่อศึกษา กิจกรรมท่ี 7 ทีมวิจัย แกนนําชุมชน ปราชญ์ กิจก สํ า ร ว จ อ ง ค์ ค ว า ม รู้ ม ร ด ก ชาวบ้านและผู้อาวุโสร่วมกันสรุปผลการศึกษาวิจัย ข้อม วัฒนธรรมชุมชนตําบลหัวดง ทรัพยากรธรรมชาติและมรดกทางวัฒนธรรมของ อาํ เภอเมืองพจิ ิตร จงั หวัดพจิ ติ ร ตําบลหวั ดง วัตถุประสงค์ที่ 1 เพื่อศึกษา กิจกรรมท่ี 8 จัดเวทีคืนข้อมูลให้ชุมชนในรูปแบบ กิจก สํ า ร ว จ อ ง ค์ ค ว า ม รู้ ม ร ด ก การประชุมตัวแทนครัวเรือน 9 หมู่บ้านของตําบล 1 วัฒนธรรมชุมชนตําบลหัวดง หัวดง เพ่อื ยืนยันและสอบทานข้อมลู ท่ีคน้ พบ ทีมว อาํ เภอเมืองพจิ ติ ร จังหวัดพจิ ิตร เหมา 2 ร่วม เหมา

474 กจิ กรรมท่ีดําเนินการ ผลทไี่ ด้รับตลอดโครงการ ชุมชนกับสิ่งแวดล้อมในธรรมชาติเหนือ ธรรมชาติและวิถีการดํารงชีวิต 5) ปัญหา และแนวทางการบริหารจัดการเพื่อฟ้ืนฟู อนุรักษ์ ทรัพยากรชุมชนอย่างยั่งยืนไป พร้อมกับการใช้เป็นทุนในการรองรับการ ท่องเที่ยวของชุมชน 6) เทคโนโลยีในการ จัดการทรัพยากรจากอดีตกลายมาเป็นภูมิ ปัญญาวิวัฒน์ในปัจจุบัน 7) กระบวนการ เรียนรู้และพฤติกรรมการเรียนรู้ การ ถ่ายทอดภูมิปัญญา ท่ีจะนํามาใช้เป็นทุน การพัฒนาการท่องเท่ียวที่มีชุมชนเป็นฐาน ของชมุ ชนตาํ บลหัวดง กรรมท่ี 7 หารือจัดทําข้อสรุปผลการเก็บ ทีมวิจัยชุมชนตําบลหัวดง แกนนําชุมชน มลู /วเิ คราะห์ข้อมูล ปราชญช์ าวบ้านและผู้อาวุโสร่วมกันสรุปผล การศึกษาวิจัยทรัพยากรธรรมชาติและ มรดกทางวฒั นธรรมของตําบลหวั ดง กรรมท่ี 8 ทีมวิจัยชุมชนหัวดง จัดเวทีคืนข้อมูลให้ 1) ตรวจสอบ เติมเต็มปรับปรุงแก้ไขข้อมูลที่ ชุมชนในรูปแบบการประชุมตัวแทน วิจัยชุมชนสืบค้นมาได้เพื่อความถูกต้อง ครัวเรือน 9 หมบู่ ้านของตาํ บลหัวดง เมอ่ื วนั าะสมทีจ่ ะนาํ ไปใช้เป็นฐานในการพัฒนา CBT ศุกร์ที่ 8 กุมภาพันธ์ 2561 เวลา 09.00 น. 2) หารือชุมชนและภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง ณ ศาลาการเปรียญวัดหัวดง เพื่อยืนยันและ มแลกเปล่ียนหาข้อสรุปข้อมูลทุนที่ถูกต้อง สอบทานข้อมลู ท่คี น้ พบ โดยมีผลการดําเนิน าะสมของชมุ ชน กิจกรรม สรปุ ได้ 7 ประเด็น ดงั น้ี

วตั ถุประสงค์ กจิ กรรมที่วางแผนไว้ 3 กัน ทอ่ ง 4 ทางก

475 กจิ กรรมท่ีดําเนนิ การ ผลท่ไี ด้รับตลอดโครงการ 3) ผลการตัดสนิ ใจของชุมชนที่มีความพร้อมใจ ประเด็นที่ 1 ภูมิศาสตร์กายภาพและ (ตกลงใจร่วมกัน)ที่จะเปิดหมู่บ้านรับการ นิเวศวิทยาของถิ่น ประชาชนส่วนใหญ่เห็น งเทีย่ วหรือไมอ่ ย่างไร ด้วยกับข้อมูลท่ีศึกษา และประชาชนให้ 4) ร่วมหารือกําหนดอัตลักษณ์หรือจินตภาพ เพิ่มเติมคือเรื่องเศรษฐกิจ เช่น การปลูก การท่องเทย่ี วของชมุ ชนเบอ้ื งต้น ดอกรกั ดอกดาวเรืองและดอกมะลิ ประเด็นที่ 2 ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นและ ภูมินาม ประชาชนในพื้นที่เสนอให้เพ่ิมเติม ข้อมูลบุคคลสําคัญ เช่น พระครูบุญธรรมรส เจ้าอาวาสคนแรกของวัดหัวดง เป็นผู้ริเร่ิม ขดุ ดนิ ในท่แี หง้ หนา้ แลง้ ไม่มีนํ้าใช้และเล่นใน งานประเพณีสงกรานต์ นายสําเภา สดสี มอบที่ดินให้สร้างวัดหัวดง ค้นคว้าเพิ่มเติม แผนทตี่ าํ บลหัวดงและหม่บู ้านต่าง ๆ รวมไป ถึงการค้าขายของคนจีนแต้จ๋ิวขายผ้า คน จีนแคะขายทอง คนจีนไหหลําขายกาแฟ และข้าวสาร ประเด็นท่ี 3 พัฒนาการตั้งถ่ินฐานของ คนในชุมชนการปรับตัวเข้ากับส่ิงแวดล้อม และกระแสการเปล่ียนแปลง สาเหตุของไฟ ไหม้เกิดจากไฟฟ้าลัดวงจร หมอคนแรกของ สุขศาลาคือหมอสุภา ทับม่ัน (หมอพรหม) หาข้อมูลเพิ่มเติมของการทําข้าวน่ึง (น่ึงท้ัง ขา้ วเปลอื ก) ผ้อู ํานวยการโรงเรยี นคนแรก

วตั ถปุ ระสงค์ กจิ กรรมท่วี างแผนไว้

กิจกรรมท่ีดําเนนิ การ 476 ผลทไี่ ดร้ ับตลอดโครงการ ของโรงเรยี นหว่าหมิน คอื นายพบิ ลู ย์ วบิ ูลย์ ญาน สะพานหัวดงนฤมิต ไม่ใช่เพียงใช้ สัญจรขนถ่ายสินค้าแต่ว่าเป็นท่ีถ่ายรูปเป็น สนามเดก็ เลน่ เป็นทพ่ี บประพูดคุยกนั ของคน ในชุมชน ประเด็นที่ 4 มรดกวัฒนธรรมชุมชน ประเพณี วัฒนธรรมอาหาร ภูมิปัญญา การ แต่งกายภาษา การแสดง ศิลปกรรม หัตถกรรม โ บราณสถาน วิจิตรศิลป์ สุนทรียภาพในท้องถิ่น อัตลักษณ์ของ ท้องถ่ิน โลกทัศน์ ความเช่ือพิธีกรรม จิต วิ ญ ญ า ณ ค ว า ม สั ม พั น ธ์ ข อ ง ค น ใ น ชุ ม ช น ท้ อ ง ถิ่ น แ ล ะ ค ว า ม สั ม พั น ธ์ ข อ ง ชุ ม ช น กั บ สิง่ แวดล้อมในธรรมชาติเหนือธรรมชาติและ วิถีการดํารงชีวิต ประชาชนในพ้ืนท่ีไม่ได้ สะท้อนข้อมูลเพิ่มเติม เนื่องจากการศึกษา ค้นคว้าของทมี วจิ ัยชุมชนค่อนขา้ งสมบรู ณ์ ประเด็นท่ี 5 ปัญหากระบวนการ บริหารจัดการเพื่อฟื้นฟูอนุรักษ์ทรัพยากร ชุมชนอย่างยังยืนไปพร้อมกับการใช้เป็นทุน ในการรองรับการท่องเท่ียวของชุมชนตําบล ประชาชนต้องการให้ชุมชนได้ถ่ายทอดภูมิ ปญั ญาให้กบั เยาวชนโดยได้รับการสนับสนุน ดา้ นงบประมาณ และเสนอให้เน้นการ

วัตถุประสงค์ กจิ กรรมท่ีวางแผนไว้ วัตถุประสงค์ที่ 1 เพื่อศึกษา กิจกรรมท่ี 9 จัดประชุมวิจัยสรุปผลการศึกษา กจิ ก สํ า ร ว จ อ ง ค์ ค ว า ม รู้ ม ร ด ก สืบค้นด้านทรัพยากรการท่องเท่ียวของตําบลหัวดง 1 วัฒนธรรมชุมชนตําบลหัวดง วิเคราะห์ ข้อมูลท่ีเป็นผลสรุปจากการศึกษาสืบค้น วเิ คร อาํ เภอเมืองพจิ ติ ร จังหวัดพิจติ ร เพือ่ คน้ หาอัตลักษณ์ชมุ ชนตาํ บลหวั ดง 2 3 โอกา 4 โดดเ

477 กจิ กรรมท่ีดาํ เนินการ ผลทไ่ี ด้รับตลอดโครงการ ในประชาสมั พนั ธ์ อาหาร ภูมิปัญญาท้องถิ่น แหลง่ ทอ่ งเท่ียว ประเด็นท่ี 6 เทคโนโลยีในการจัดการ ทรัพยากรจากอดีตแต่มันเป็นภูมิปัญญาวิวัติ ในปัจจุบัน ประชาชนในพื้นท่ีไม่ได้สะท้อน ข้อมูลเพิ่มเติม เนื่องจากทีมวิจัยชุมชนได้ ทําการศกึ ษาค้นคว้า คอ่ นข้างสมบรู ณ์ ประเด็นที่ 7 กระบวนการเรียนรู้และ พฤติกรรมการเรียนรกู้ ารถา่ ยทอดภูมิปัญญา ประชาชนในพ้ืนที่เสนอว่าเด็กและเยาวชน พื้นท่ียังไม่รู้จักขนมโบราณ เช่น ขนมขี้มอด ขนมขา้ วแตนมะพรา้ ว กรรมที่ 9 ทีมวิจัยชุมชนหัวดง มีเอกสารท่ีเป็นผลสรุป 1) หารือจัดทําข้อสรุปผลการเก็บข้อมูล/ แต่ละประเด็นที่เกิดจากการดําเนินการของ ราะห์ขอ้ มูล ผู้ท่ีรับผิดชอบการพิมพ์และได้ข้อสรุปที่ 2) หารอื กําหนดอัตลักษณข์ องชุมชน เป็นอัตลักษณ์ของชุมชนจากทุนท่ีสืบค้น 3) แลกเปลี่ยนหาข้อสรุปจุดเด่น จุดด้อย โดยชุมชนตําบลหัวดง จากการสัมภาษณ์ าส ขอ้ จาํ กดั ของชมุ ชนท่จี ะพฒั นา CBT และการบอกเล่าของผู้เฒ่าผู้แก่สมัยด้ังเดิม 4) คัดสรรกําหนดทรัพยากรท่องเท่ียวชุมชนที่ ผู้คนจากหลายพื้นที่ย้ายถิ่นฐานเข้ามาจาก เมืองเวียงจันทร์ ประเทศลาว บางส่วนย้าย เดน่ ท่ีจะนาํ มาใชพ้ ฒั นา CBT มาจาก ลพบุรี สระบุรี หนองคาย และ ร้อยเอ็ด ผู้ท่ีอพยพเข้ามามีหลายกลุ่มชาติ พนั ธุ์บางส่วนเป็นคนไทยพวน คนไทยอีสาน และคนจีนเขา้ มาอย่ใู นตาํ บลหัวดงจํานวน

วตั ถปุ ระสงค์ กจิ กรรมท่วี างแผนไว้

กิจกรรมท่ีดําเนนิ การ 478 ผลที่ไดร้ ับตลอดโครงการ มากทําให้เกิดการอยู่ร่วมกันของคน 3 เชื้อ ชาติ คือเชื้อชาติไทย เช้ือชาติจีน และเช้ือ ชาติลาว ก่อเกิดการดําเนินชีวิตในรูปแบบ “ชุมชนสามวัฒนธรรมหรือพหุวัฒนธรรม” คือวัฒนธรรมเชื้อสายไทย วัฒนธรรมเช้ือ สายจีน และวัฒนธรรมเชื้อสายลาว มีอัต ลักษณ์ท่ีโดดเด่น คือ“ชุมชนพหุวัฒนธรรม” เป็นชุมชนท่ีแต่ละเชื้อชาติไม่ว่าจะเป็นไทย จีน ลาว ได้นําวิถีถ่ินต่าง ๆ เข้ามากลายเป็น วิ ถี ถ่ิ น ที่ มี ลั ก ษ ณ ะ ข อ ง พ หุ วั ฒ น ธ ร ร ม ที่ สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างมีความสุข ได้จับ จองพ้นื ทที่ าํ งานหากนิ สร้างบ้านเรือนอาศัย อ ยู่ ร่ ว ม กั น ท้ั ง นี้ ช า ว หั ว ด ง ยึ ด มั่ น ใ น พระพุทธศาสนา จึงได้รับการขัดเกลาจิตใจ ให้มีความละเอียดอ่อน มีการเคารพเช่ือฟัง ผู้นํา ผู้อาวุโส มีการปรับตัวมีการยอมรับใน ความแตกต่างมีวัฒนธรรมความเช่ือทาง ขนบประเพณีท่ีแฝงด้วยกุศโ ลบายท่ี ประกอบด้วย ค่านิยม ทัศนคติ พฤติกรรม จิตวิญญาณ และวิถีชีวิต ทําให้สามารถ สร้างสรรค์ศิลปวัฒนธรรมภูมิปัญญาท้ังใน อดีตและปัจจุบันไว้มากมาย ซ่ึงแบ่ง อ อ ก เ ป็ น ๗ ด้ า น คื อ ศิ ล ป ก ร ร ม โบราณสถาน อุโบสถเก่า เกจิดงั วัดหวั ดง

วตั ถุประสงค์ กจิ กรรมท่วี างแผนไว้ วัตถุประสงค์ท่ี 1 เพ่ือศึกษา กิจกรรมท่ี 10 จัดประชุมทีมวิจัย แกนนําชุมชน กิจก สํ า ร ว จ อ ง ค์ ค ว า ม รู้ ม ร ด ก ปราชญ์ชาวบ้าน นักวิชาการ ภาคีเครือข่ายท่ี 1 วัฒนธรรมชุมชนตําบลหัวดง เกย่ี วขอ้ ง ร่วมหารือเพื่อเกบ็ ขอ้ มลู เพ่มิ เตมิ ของแ อําเภอเมืองพิจติ ร จังหวดั พิจิตร 2 ลูกบ ข้อม วัตถุประสงค์ท่ี 1 เพื่อศึกษา กิจกรรมที่ 11 ประชมุ ทมี วจิ ัยชุมชนเพ่ือเตรียมการ กจิ ก สํ า ร ว จ อ ง ค์ ค ว า ม รู้ ม ร ด ก ประชมุ กําหนดอัตลักษณช์ มุ ชน วฒั นธรรมชุมชนตาํ บลหัวดง

479 กจิ กรรมที่ดําเนินการ ผลทีไ่ ด้รบั ตลอดโครงการ ช่างฝีมือภูมิปัญญา หมอ แผนไทยโบราณ และสมุนไพรไทย อาหารประจําถิ่น ภาษา กลุ่มชาติพันธุ์ สุนทรียภาพในท้องถ่ิน ประเพณีความเชื่อ ซ่ึงได้ได้กลายเป็นมรดก ทางวัฒนธรรมภูมิปัญญา มีการถ่ายทอด จากคนรุ่นหนึ่งไปยังอีกคนรุ่นหนึ่ง เป็นส่ิง ชาวหัวดงมีความภาคภูมิใจและสามัคคีกัน ได้แก่ ประเพณีแข่งขันเรือยาวชิงถ้วย พระราชทาน ประเพณีทอดผ้าป่าข้าวสุก ประเพณีเทศกาลวันสารท (สารทจีน สารท พวน สารทลาวและสารทไทย) ประเพณี เลย้ี งเจา้ พ่อได้แก่ (เจา้ พ่อสุริวงศ์ เจ้าแม่สีดา เจ้าพ่อขุนด่าน ประเพณีไหว้เจ้าพ่อปุณเถ้า กง) ประเพณีทําบุญกลางบ้าน ประเพณี เทศน์มหาชาติ ประเพณวี นั สงกรานต์ กรรมที่ 10 ทีมวจิ ยั ชมุ ชนหวั ดง ได้ขอบเขตพ้นื ท่ี เน้ือหา 1) หารือประเด็น ขอบเขตเน้ือหาท่ีเป็นบริบท กลุ่มเป้าหมายท่ีจะเก็บข้อมูลทุติยภูมิและ แตล่ ะพื้นที่ซ่งึ อยู่ในขอบเขตพนื้ ทีท่ ่จี ะใช้วจิ ัย ปฐมภมู ิของพ้ืนทใ่ี นชุมชน 2) ให้ผู้ใหญ่บ้านที่เป็นแกนนําชุมชนแจ้ง บ้านอํานวยความสะดวกในการลงพื้นท่ีเก็บ มูลของทีมวจิ ยั ชมุ ชน กรรมท่ี 11 ทีมวิจัยชุมชนหัวดง ได้ข้อสรุปท่ีเป็นอัต 1) หารือกาํ หนดอตั ลกั ษณข์ องชุมชน ลักษณ์ของชุมชนจากทุนที่สืบค้นในพื้นท่ี 2) แลกเปลยี่ นหาข้อสรปุ จดุ เด่น จุดด้อย ตาํ บลหวั ดง คือ จากการสัมภาษณแ์ ละการ

วตั ถุประสงค์ กิจกรรมทวี่ างแผนไว้ อาํ เภอเมอื งพิจติ ร จงั หวดั พิจิตร โอกา ท่โี ดด

480 กิจกรรมที่ดําเนนิ การ ผลท่ีไดร้ บั ตลอดโครงการ าส ข้อจํากัดของชุมชนทจ่ี ะพัฒนา CBT บอกเล่าของผู้เฒ่าผู้แก่สมัยด้ังเดิม ผู้คนจาก 3) คดั สรรกําหนดทรัพยากรท่องเท่ียวชุมชน หลายพ้ืนที่ย้ายถิ่นฐานเข้ามาจากเมืองเวียง ดเดน่ ท่จี ะนํามาใช้พัฒนา CBT จันทร์ ประเทศลาว บางส่วนย้ายมาจาก ลพบุรี สระบุรี หนองคาย และร้อยเอ็ด ผู้ท่ี อพยพเข้ามามีหลายกลุ่มชาติพันธ์ุบางส่วน เป็นคนไทยพวน คนไทยอีสานและคนจีน เข้ามาอยู่ในตําบลหัวดงจํานวนมากทําให้ เกิดการอยู่ร่วมกันของคน 3 เชื้อชาติ คือ เช้ือชาติไทย เชื้อชาติจีน และเช้ือชาติลาว ก่อเกิดการดําเนินชีวิตในรูปแบบ “ชุมชน สามวัฒนธรรมหรือพหุวัฒนธรรม” คือ วัฒนธรรมเช้ือไทย วัฒนธรรมเชื้อจีน และ วัฒนธรรมเชื้อลาว มีอัตลักษณ์ท่ีโดดเด่น คือ“ชุมชนพหุวัฒนธรรม” เป็นชุมชนที่แต่ ละเช้ือชาติไม่ว่าจะเป็นไทย จีน ลาว ได้นํา วิถีถ่ินต่าง ๆ เข้ามากลายเป็นวิถีถิ่นที่มี ลักษณะของพหุวัฒนธรรมท่ีสามารถอยู่ ร่วมกันได้อย่างมีความสุข ได้จับจองพ้ืนที่ ทํางานหากิน สร้างบ้านเรือนอาศัยอยู่ ร่ ว ม กั น ทั้ ง น้ี ช า ว หั ว ด ง ยึ ด มั่ น ใ น พระพุทธศาสนา จึงได้รับการขัดเกลาจิตใจ ให้มีความละเอียดอ่อน มีการเคารพเชื่อฟัง ผู้นํา ผู้อาวุโส มีการปรับตัวมีการยอมรับใน ความแตกตา่ งมีวฒั นธรรมความเช่อื ทาง

วตั ถปุ ระสงค์ กจิ กรรมท่วี างแผนไว้

กิจกรรมท่ีดําเนนิ การ 481 ผลทีไ่ ดร้ ับตลอดโครงการ ขนบประเพณีท่ีแฝงด้วยกุศโ ล บายท่ี ประกอบด้วย ค่านิยม ทัศนคติ พฤติกรรม จิตวิญญาณ และวิถีชีวิต ทําให้สามารถ สร้างสรรค์ศิลปวัฒนธรรมภูมิปัญญาท้ังใน อดีตและปัจจุบันไว้มากมาย ซึ่งแบ่ง อ อ ก เ ป็ น ๗ ด้ า น คื อ ศิ ล ป ก ร ร ม โบราณสถาน อุโบสถเก่า เกจิดังวัดหัวดง ช่างฝีมือภูมิปัญญา หมอแผนไทยโบราณ และสมนุ ไพรไทย อาหารประจาํ ถิ่น ภาษา กลุ่มชาติพันธ์ุ สุนทรียภาพในท้องถิ่น ประเพณีความเชื่อ ซึ่งได้ได้กลายเป็นมรดก ทางวัฒนธรรมภูมิปัญญา มีการถ่ายทอด จากคนรุ่นหนึ่งไปยังอีกคนรุ่นหนึ่ง เป็นส่ิง ชาวหัวดงมีความภาคภูมิใจและสามัคคีกัน ได้แก่ ประเพณีแข่งขันเรือยาวชิงถ้วย พระราชทาน ประเพณีทอดผ้าป่าข้าวสุก ประเพณีเทศกาลวันสารท (สารทจีน สารท พวน สารทลาวและสารทไทย) ประเพณี เล้ียงเจ้าพ่อได้แก่ (เจ้าพ่อสุริวงศ์เจ้าแม่สีดา เจ้าพ่อขุนด่าน ประเพณีไหว้เจ้าพ่อปุณเถ้า กง) ประเพณีทําบุญกลางบ้าน ประเพณี เทศนม์ หาชาติ ประเพณวี ันสงกรานต์

วัตถปุ ระสงค์ กจิ กรรมท่ีวางแผนไว้ วัตถุประสงค์ท่ี 1 เพื่อศึกษา กิจกรรมที่ 12 จัดประชุมตัวแทนครัวเรือน 9 กิจก สํ า ร ว จ อ ง ค์ ค ว า ม รู้ ม ร ด ก หมู่บ้าน เพื่อนําความคิดเห็นของตัวแทนแต่ละ 1) ห วัฒนธรรมชุมชนตําบลหัวดง หมู่บ้านที่เข้าร่วมสนทนามาวิเคราะห์หาข้อสรุปอัต และ อาํ เภอเมอื งพจิ ิตร จังหวัดพิจติ ร ลักษณ์ชุมชนตําบลหัวดง ที่นําไปสู่การพัฒนา 2) ส กิจกรรมเส้นทางท่องเท่ียวของชุมชนรวมถึงการ กํ า ห น ด ผ ลิ ต ภั ณ ฑ์ ข อ ง ชุ ม ช น ที่ ส นั บ ส นุ น ก า ร ทอ่ งเทยี่ วของชุมชน วัตถุประสงค์ท่ี 2 เพ่ือสร้างการ กิจกรรมท่ี 13 จัดประชุมทีมวิจัยและภาคีท่ี กิจก มีส่วนร่วมของเครือข่ายชุมชน เก่ียวข้อง เพื่อร่วมสรุปสภาพปัญหาของชุมชนด้าน เพ่ือการพัฒนาการท่องเที่ยว ต่าง ๆ โดยมีผู้อาวุโสของชุมชนเข้าร่วมให้ข้อชี้แนะ มรดกวัฒนธรรมชุมชนหวั ดง เพม่ิ เติม จดุ อ่อน จดุ แข็ง โอกาสและแนวทางแก้ไข กาํ ห วัตถุประสงค์ท่ี 2 เพ่ือสร้างการ กิจกรรมที่ 14 สกัด คัดสรร วิเคราะห์ ทบทวน กิจก มีส่วนร่วมของเครือข่ายชุมชน ข้อมูลทผี่ า่ นเวทีคืนขอ้ มลู ชุมชน เพอื่ รว่ มดําเนินการ เพ่ือการพัฒนาการท่องเท่ียว พัฒนากิจกรรมเส้นทางท่องเที่ยวของชุมชนข้ึน ทีมว มรดกวัฒนธรรมชุมชนหัวดง เบอื้ งต้น เหมา ร่วม เหมา

482 กจิ กรรมที่ดาํ เนินการ ผลทีไ่ ด้รบั ตลอดโครงการ กรรมท่ี 12 ทมี วจิ ัยชมุ ชนตาํ บลหัวดง ต้องเปิดโอกาสให้ หาแนวทางดึงคนในพ้ืนท่ีท่ีเกี่ยวข้องกับ CBT ตัวแทนแต่ละหมู่บ้านท่ีเข้าร่วมสนทนา ะผู้สนใจทจี่ ะเขา้ ร่วมกระบวนการพฒั นา วิเคราะหห์ าข้อสรุปอัตลกั ษณข์ องตําบล สรา้ งทมี วิจยั ชุมชนและผเู้ กยี่ วข้อง/ทปี่ รกึ ษา กรรมท่ี 13 ทมี วิจัยชุมชนหัวดงและภาคีท่ีเกี่ยวข้อง เข้า 1) ประสานทมี วิจยั เข้าร่วมการประชมุ เชงิ ร่วมหารือแลกเปล่ียน วิเคราะห์ชุมชน 2) หนงั สือเชิญเข้ารว่ มการประชุม (SWOT) จุดอ่อน จุดแข็ง โอกาส อุปสรรค 3) ประสานอาจารยพ์ เ่ี ล้ียงเก่ียวกับ เพ่ือสรุปอัตลักษณ์ชุมชนตําบลหัวดง ใน หนดการประชมุ วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2562 เวลา 08.30 - 4) จดั ประชุม 12.00 น. ณ ห้องประชุมเทศบาลตําบลหัว ดง โดยได้ข้อสรุปสภาพปัญหาของชุมชน ดา้ นต่าง ๆ กรรมที่ 14 ทีมวิจัยชุมชนหัวดง ข้อมูลศักยภาพของ 1) ตรวจสอบ เติมเต็มปรับปรุงแก้ไขข้อมูลท่ี ท รั พ ย า ก ร ก า ร ท่ อ ง เ ท่ี ย ว ด้ า น ม ร ด ก วิจัยชุมชนสืบค้นมาได้เพื่อความถูกต้อง วัฒนธรรมและธรรมชาติที่จะใช้เป็นฐานใน าะสมท่ีจะนาํ ไปใช้เปน็ ฐานในการพฒั นา CBT การพัฒนา CBT รวมถึงปัญหาความ 2) หารือชุมชนและภาคีเครือข่ายท่ีเก่ียวข้อง ต้องการของชุมชนในการพัฒนา CBT ด้วย มแลกเปลี่ยนหาข้อสรุปข้อมูลทุนที่ถูกต้อง ทรัพยากรท่องเท่ียวของชุมชนมาออกแบบ าะสมของชุมชน กิจกรรมการท่องเที่ยวภายในชุมชน และ 3) ประสานทมี วิจัยเข้ารว่ มการประชุม ออกแบบเส้นทางและกิจกรรมท่องเทย่ี ว

วัตถุประสงค์ กจิ กรรมที่วางแผนไว้ กําห วัตถุประสงค์ท่ี 3 เพ่ือออกแบบ กิจกรรมท่ี 15 ทดลองใช้เส้นทางและกิจกรรม กิจก เส้นทางและกิจกรรมท่องเท่ียว ท่องเท่ียว มรดกวัฒนธรรม เชิงสร้างสรรค์ ทดล ของชุมชนตําบลหัวดง กจิ ก เส้นท ผู้เขา้ ควา ทอ่ ง

483 กจิ กรรมที่ดําเนินการ ผลทีไ่ ดร้ ับตลอดโครงการ 4) หนังสอื เชญิ เข้าร่วมการประชมุ มรดกวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ของชุมชน 5) ประสานอาจารย์พี่เลี้ยงเก่ียวกับ ตําบลหัวดง โดยกําหนดให้มีเส้นทางการ ท่องเท่ียวในภายตําบลหัวดง จํานวน 4 หนดการประชุมเชิง เส้นทาง คือ เส้นทางท่ี 1 สายเขียวเที่ยว บา้ นสมนุ ไพร สุขใจวิถีพอเพียง เส้นทางท่ี 2 เที่ยวหวั ดง สนุก สุขใจ ได้กุศล วิถีชุมชนหัว ดงท่ีลงตัว เส้นทางท่ี 3 วิถีชุมชนหัวดงท่ีลง ตวั เสน้ ทางท่ี 4 สัมผัสธรรม สัมผัสวิถีชุมชน ทีล่ งตวั กรรมท่ี 15 1. เส้นทางการท่องเท่ียวของชุมชนหัวดงมี 1) ประสานกลุ่มเป้าหมายที่เข้าร่วมการ ความน่าสนใจมาก ชุมชนมีลักษณะที่เป็น ลองเสน้ ทางการท่องเที่ยวกาํ หนดการท่ไี ด้ เอกลักษณ์ท่ีโดดเด่น คือ เป็นชุมชน “พหุ 2) ประสานมัคคุเทศก์ชุมชนที่นําเสนอ วัฒนธรรมหรือสามวัฒนธรรม” การจัด กิจกรรมทดลองเส้นทางการท่องเที่ยวชุมชน กรรมตา่ งๆตามเสน้ ทางการทอ่ งเท่ยี ว หัวดง มีหลายหน่วยงานทั้งภาครัฐและ 3) ประสานชุมชนเข้าร่วมการทดลอง ภาคเอกชน ทใ่ี ห้ความสนใจเข้ามาท่องเที่ยว ทางการทอ่ งเที่ยว ในชมุ ชนหัวดง ไดบ้ ูรณาการการจัดกิจกรรม 4) สําเนาร่างเส้นทางการท่องเท่ียวให้ แบบมีสว่ นรว่ มกับภาคตี า่ ง ๆ ารว่ มได้เข้าใจร่วมกัน 2. ด้านบุคลากร ต้องหาแนวทางในการ 5) สร้างแบบสอบถามเพื่อสอบถาม สร้างการมีส่วนร่วม เช่น การติดต่อส่ังซื้อ สินค้าในชุมชนของกลุ่มต่าง ๆ การพัฒนา า ม พึ ง พ อ ใ จ ใ น กิ จ ก ร ร ม ท ด ล อ ง เ ส้ น ท า ง รูปแบบ ออกแบบท่ีมีความหลากหลายตาม งเทยี่ ว ความต้องการของนักท่องเท่ียว การติดต่อ ประสานงานทพี่ ัก/โฮมสเตยใ์ นชมุ ชนหวั ดง

วตั ถปุ ระสงค์ กจิ กรรมท่วี างแผนไว้

กิจกรรมท่ีดําเนนิ การ 484 ผลทไ่ี ดร้ บั ตลอดโครงการ การบริหารจัดการให้กลุ่มต่าง ๆ ในชุมชน ได้รับประโยชน์จากการท่องเที่ยวเช่น ได้ ขายสนิ ค้าดีข้ึน ได้มีนักท่องเที่ยวมาเท่ียวชม ชิม ช๊อป หรือเข้ามาพักโฮมสเตย์ สร้าง รายได้เพ่ิมให้กับคนในชุมชน ในด้านนักส่ือ ความหมายก็มีรายได้จากการบรรยายหรือ เล่าเรื่องราวแหล่งเรียนรู้ให้กับนักท่องเท่ียว ทั้งนี้นักสื่อความหมายจะต้องเล่า เร่อื งราวให้กระชับ ชัดเจนตรงประเด็น พร้อมทั้งต้องมีการดูแลนักท่องเที่ยวร่วม เดินทางไปพร้อม ๆ กัน เพ่ือให้การจัดการ การทอ่ งเท่ียวของชุมชนหัวดง มีความพร้อม และนกั ทอ่ งเที่ยวพึงพอใจมากทส่ี ุด 3. การจัดการระบบการบริหารจัดการการ ท่องเท่ียวชุมชน ควรมีการวางแผนการ จัดการด้านเวลาให้เหมาะสมกับการเดินทาง ไ ป ยั ง จุ ด ท่ อ ง เ ที่ ย ว แ ต่ ล ะ จุ ด ต้ อ ง กําหนดเวลาที่ใช้ในแต่ละแหล่งท่องเท่ียวให้ ชัดเจน มีการดูแลความปลอดภัยระหว่าง การเดินทางและตลอดการท่องเท่ียวใน ชุมชน การอํานวยความสะดวกในด้านต่าง ๆ เช่น ท่ีน่ังพัก ที่ร่ม ห้องน้ํา ฯลฯ จัดหา สถานท่ีจําหน่ายผลิตภัณฑ์ของฝากของท่ี ระลึกไวบ้ ริการนกั ทอ่ งเทีย่ ว รวมทง้ั บ้านพัก

วัตถุประสงค์ กจิ กรรมทว่ี างแผนไว้ วัตถุประสงค์ที่ 3 เพื่อออกแบบ กิจกรรมที่ 16 ประชุมสรุปผลการวิจัยระยะท่ี 1 กจิ ก เส้นทางและกิจกรรมท่องเที่ยว และจัดทาํ รูปเลม่ รายงานความก้าวหน้า 1) ส มรดกวัฒนธรรม เชิงสร้างสรรค์ 2) จ ของชมุ ชนตาํ บลหวั ดง วัตถุประสงค์ท่ี 3 เพ่ือออกแบบ กิ จ ก ร ร ม ท่ี 1 7 ร่ ว ม เ ว ที นํ า เ ส น อ ร า ย ง า น กจิ ก เส้นทางและกิจกรรมท่องเท่ียว ความก้าวหน้า 1) ส มรดกวัฒนธรรม เชิงสร้างสรรค์ 2) จ ของชมุ ชนตาํ บลหัวดง รายง วัตถุประสงค์ที่ 3 เพ่ือออกแบบ กิจกรรมที่ 18 ประชุมรายเดือน 4 ครั้ง เพ่ือ กจิ ก เส้นทางและกิจกรรมท่องเที่ยว ประเมินการทํางานและหาแนวทางพัฒนาครั้ง ประ มรดกวฒั นธรรม เชิงสร้างสรรค์ ต่อไป ของชมุ ชนตําบลหัวดง

485 กิจกรรมท่ีดาํ เนินการ ผลทีไ่ ด้รับตลอดโครงการ โฮมสเตย์ไว้รองรับนักท่องเท่ียวหรือผู้สนใจ เข้าพัก และเพ่ือให้นักท่องเที่ยวได้เข้าถึง ข้อมูลมรดกวัฒนธรรมชุมชนตําบลหัวดง อย่างแท้จริง ควรจัดให้มีคิวอาโค้ด เพื่อให้ นักท่องเท่ียวสามารถแสกนเพื่อศึกษาข้อมูล มรดกวฒั นธรรมชุมชนตําบลหัวดง และเพ่ือ เป็นการเผยแพร่อัตลักษณ์ความเป็นชุมชน พหุวัฒนธรรมสามเชื้อชาติ ให้นักท่องเที่ยว ไดร้ ับรูแ้ ละแนะนาํ ใหผ้ ้สู นใจเข้ามาท่องเท่ียว เชงิ วฒั นธรรมในตาํ บลหัวดงตอ่ ไป กรรมที่ 16 ที ม วิ จั ย ชุ ม ช น หั ว ด ง ส า ม า ร ถ ส รุ ป สรุปผลการวิจัยระยะที่ 1 ผลการวิจัยระยะที่ 1 และจัดทํารายงาน จัดทํารายงานความก้าวหน้า ความก้าวหน้าระยะที่ 1 ได้สําเร็จตาม วัตถปุ ระสงค์และเปา้ หมายของโครงการ กรรมที่ 17 ที ม วิ จั ย ชุ ม ช น หั ว ด ง ส า ม า ร ถ ส รุ ป สรปุ ผลการวิจัยระยะที่ 1 ผลการวิจัยระยะที่ 1 และจัดทํารายงาน จัดทํารายงานความก้าวหน้าและร่วมนําเสนอ ความก้าวหน้าระยะท่ี 1 ได้สําเร็จตาม งานความกา้ วหน้า วัตถุประสงค์และเป้าหมายของโครงการ และร่วมเวทนี าํ เสนอรายงานความกา้ วหนา้ กรรมท่ี 18 จัดประชมุ รายเดอื น 4 ครั้ง เพอ่ื ทีมวิจัยชุมชนร่วมประชุมรายเดือน 4 ครั้ง ะเมนิ การทาํ งานและหาแนวทางพัฒนาครั้ง เพื่อประเมินการทํางานและหาแนวทาง พัฒนาการทอ่ งเทย่ี วชมุ ชนในพ้ืนที่

วัตถุประสงค์ กิจกรรมทวี่ างแผนไว้ วัตถุประสงค์ท่ี 3 เพื่อออกแบบ กิจกรรมที่ 19 ประชุมทีมวิจัยวางแผนทํางานวิจัย กิจก เส้นทางและกิจกรรมท่องเที่ยว ระยะท่ี 2 1 มรดกวฒั นธรรม เชิงสร้างสรรค์ ประ ของชมุ ชนตาํ บลหวั ดง 2 ใหก้ บั วัตถุประสงค์ท่ี 3 เพ่ือออกแบบ กิจกรรมท่ี 20 ประชมุ หารอื วางแผนเตรียมดงู าน กจิ ก เส้นทางและกิจกรรมท่องเที่ยว 1 มรดกวัฒนธรรม เชิงสร้างสรรค์ ประ ของชุมชนตําบลหัวดง 2 วัตถุประสงค์ท่ี 3 เพ่ือออกแบบ กิจกรรมท่ี 21 ศกึ ษาดงู านชมุ ชนตน้ แบบ กจิ ก เส้นทางและกิจกรรมท่องเท่ียว 1) ป มรดกวฒั นธรรม เชิงสร้างสรรค์ ความ ของชุมชนตาํ บลหัวดง 2) ป ค่าใช 3) ป ศาส ประ การศ 4) ป ศึกษ

486 กิจกรรมที่ดาํ เนินการ ผลที่ได้รับตลอดโครงการ กรรมท่ี 19 ทําให้ทีมวิจัยชุมชน มีความเข้าใจในทิศ 1) ประสานทีมวิจยั ชมุ ชนไดเ้ ขา้ ร่วมการ ทางการดําเนินงานระยะท่ี 2 ตรงกันและ ะชุมตามกําหนดการท่ไี ดก้ ําหนดไว้ พร้อมที่จะร่วมมือกันในการดําเนินงานให้ 2) สําเนาร่างแผนการดาํ เนินงานระยะท่ี 2 สาํ เร็จตามเปา้ หมายที่กาํ หนด บทีมวจิ ยั กรรมที่ 20 จากการประชุมเพื่อวางแผนการศึกษาดูงาน 1) ประสานทีมวิจัยชุมชนได้เข้าร่วมการ ชุมชนต้นแบบ ซึ่งในท่ีประชุมได้นําเสนอ ะชุมตามกาํ หนดการท่ไี ด้กําหนดไว้ สถานที่ศึกษาดูงานที่มีความเหมือนด้าน 2) สําเนาวาระประชุมให้ทีมวจิ ยั ชุมชน สถานที่ ด้านวัฒนธรรมกันกับชุมชนหัวดง คือ ชุมชนซากแง้ว ชุมชนตะเคียนเต้ีย จังหวดั ชลบรุ ี กรรมที่ 21 ทีมวิจัยชุมชน มีความรู้ความเข้าใจใน ประชุมตัวแทนทีมงานวิจัย เพื่อซักซ้อมสร้าง กระบวนการจัดการท่องเท่ียวชุมชนใน รูปแบบต่าง ๆ ของพื้นที่ท่ีไปร่วมศึกษาดู มเขา้ ใจในการศึกษาดงู าน งานทําให้ทีมได้เห็นมุมมอง เห็นปัญหาและ ประสานพี่เล้ียงในการเตรียมความพร้อม อุปสรรคในการท่ีจะขับเคล่ือนการท่องเที่ยว ช้จ่ายตา่ ง ๆ ทจี่ าํ เป็นในการศึกษาดูงาน ในพื้นท่ีตนเอง ประสาน ผศ.ดร.ชุลีรัตน์ จันทร์เชื้อ ผู้ช่วย สตราจารย์ วาลิกา โพธิ์หิรัญ ในการติดต่อ ะสานเร่ืองยานพาหนะและ ที่พักระหว่าง ศึกษาดงู าน ประสานทีมวิจัยที่จะต้องเข้าร่วมเดินทางไป ษาดูงาน จํานวน 10 คน

วตั ถุประสงค์ กจิ กรรมท่ีวางแผนไว้ วัตถุประสงค์ที่ 3 เพ่ือออกแบบ กจิ กรรมที่ 22 ประชมุ ถอดบทเรยี นการดงู าน กิจกร 1) ป เส้นทางและกิจกรรมท่องเที่ยว ตามก 2) ใ มรดกวัฒนธรรม เชิงสร้างสรรค์ ต้นแ ในท่ีป ของชุมชนตําบลหวั ดง 3) ท พร้อ มีคว ชุมช เอกล

487 กจิ กรรมท่ีดาํ เนินการ ผลที่ได้รับตลอดโครงการ รรมที่ 22 การถา่ ยทอดความรู้ที่ได้จากการศึกษาดูงาน ประสานทีมวิจัยชุมชนได้เข้าร่วมการประชุม จังหวัดนครราชสีมา โดยมีตัวแทนทีมวิจัยที่ กําหนดการทีไ่ ดก้ ําหนดไว้ ไดไ้ ปรว่ มศึกษาดงู านเป็นผู้ถ่ายทอดได้เล่าถึง ห้ทีมวิจัยที่เข้าร่วมการศึกษาดูงานชุมชน การนําเสนอแหล่งเรียนรู้ โดยชุมชน เพื่อ แบบได้นําเสนอประสบการณ์การศึกษาดูงาน ชุมชนซึ่งนําเสนอจากสิ่งที่ได้ทําร่วมกัน เช่น ประชุมได้รบั ทราบ แหล่งเรียนรู้ด้านการจัดการท่องเที่ยวต่าง ๆ ที่ประชุมได้มีมติร่วมกันในการจัดเตรียมความ ทําให้ทีมวิจัยได้รับรู้รับทราบถึงวิธีการ ได้ อมที่จะดําเนินการพัฒนา และประสานพ้ืนที่ท่ี แนวคดิ หลกั การในการจดั การท่องเท่ียวโดย ามเหมาะสมในการเป็นสถานที่ท่องเที่ยวใน ชุมชน จากชุนต้นแบบ สามารถสร้าง ชน ให้มีความหลากหลายและมีความเป็น แรงผลักดัน สร้างกําลังใจ สร้างความเข้าใจ ลักษณเ์ ฉพาะถ่ินของหัวดง เห็นภาพการจัดการท่องเท่ียวโดยชุมชน ทั้งน้ีสอดคล้องและเป็นไปตามวัตถุประสงค์ ข้อท่ี 5 เพื่อพัฒนาศักยภาพบุคลากร ทางการท่องเที่ยวมรดกวัฒนธรรมชุมชน หัวดง อย่างแท้จรงิ

วัตถปุ ระสงค์ กจิ กรรมท่วี างแผนไว้ กิจ วั ต ถุ ป ร ะ ส ง ค์ ที่ 3 เ พ่ื อ กิจกรรมท่ี 23 ประชมุ หารือเพ่ือให้ได้รูปแบบ กจิ กรรมท่ี 23 อ อ ก แ บ บ เ ส้ น ท า ง แ ล ะ การนําเท่ียวและสถานท่ีท่องเท่ียวชัดเจนท่ี 1) ประสานทีม กิจกรรมท่องเท่ียวมรดก พฒั นาเปน็ PACKAGE เพ่อื ใช้ประชาสัมพนั ธ์ ประชมุ ตามกาํ วัฒนธรรม เชิงสร้างสรรค์ ของชุมชนตาํ บลหัวดง 2) ประชมุ หาร รปู แบบการนาํ จะสามารถพัฒ ประชาสมั พนั ธ วั ต ถุ ป ร ะ ส ง ค์ ที่ 3 เ พ่ื อ กิจกรรมที่ 24 อบรมเชิงปฏิบัติการการใช้ส่ือ กจิ กรรมท่ี 24 อ อ ก แ บ บ เ ส้ น ท า ง แ ล ะ ประสมในการโ ฆษณาประช าสัมพันธ์ 1) ประสานพ่ีเ กิจกรรมท่องเที่ยวมรดก ท่องเท่ยี วชุมชนตาํ บลหวั ดง วัฒนธรรม เชิงสร้างสรรค์ เกี่ยวกบั การเข ของชุมชนตาํ บลหวั ดง 2) ประสานทีม รว่ มการอบรม วัตถุประสงค์ท่ี 4 เพ่ือสร้าง กิจกรรมท่ี 25 ประชุมหารือกําหนดอัตรา กิจกรรมท่ี 25 ก า ร บ ริ ห า ร จั ด ก า ร ก า ร ค่าบริการต่าง ๆ อย่างชัดเจน แบ่งงาน 1) ประสานกํา ท่องเที่ยวมรดกวัฒนธรรม รับผิดชอบเพ่ือบริการกิจกรรมการท่องเท่ียว 2) ทีมวิจัยแล ชุมชน บนความหลากหลาย ต ก ล ง กั น ใ น ห ลั ก ก า ร เ รื่ อ ง ก า ร ก ร ะ จ า ย ชาตพิ ันธุโ์ ดยเครอื ขา่ ยชุมชน ผลประโยชน์ และพ่เี ลยี้ ง เข ตาํ บลหัวดง

488 จกรรมที่ดําเนินการ ผลทไี่ ดร้ บั ตลอดโครงการ 3 จากการประชุมหารือ ทําให้ทีมวิจัยชุมชนหัวดง ได้รูปแบบ มวิจยั ชมุ ชนได้เข้าร่วมการ การจัดการท่องเท่ียวชุมชน คือ การจัดการท่องเท่ียวเชิง าหนดการที่ได้กําหนดไว้ วัฒนธรรม ประเพณีในชุมชน โดยนักท่องเท่ียวท่ีเข้ามา รือร่วมกนั ในการกาํ หนด ท่องเที่ยวในพ้ืนท่ีตําบลหัวดง จะได้สัมผัสกับวิถีชีวิตความ าเทยี่ วและสถานท่ที อ่ งเทีย่ วที่ เป็นอยขู่ องคนสามเชอ้ื ชาติทีอ่ าศัยอยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืน ฒนา PACKAGE เพ่อื ใช้ และสัมผัสถึงวัฒนธรรมของคนในท้องถิ่ นที่ความ ธ์ หลากหลาย 4 ทีมวิจัยชุมชนหัวดง ได้รับความรู้เกี่ยวกับการใช้ส่ือประสม เลี้ยงเพื่อสอบถามรายละเอยี ด ในการโฆษณาประชาสัมพันธ์ท่องเท่ียวชุมชนตําบลหัวดง ข้ารับการอบรม เพือ่ การบรหิ ารจัดการการทอ่ งเที่ยวโดยชมุ ชนในพน้ื ที่ตําบล มวจิ ัยและภาคีเครอื ขา่ ยไดเ้ ข้า หวั ดง มตามกําหนด 5 ทีมวิจัยชุมชนหัวดงและภาคีเครือข่ายหัวดง และพี่เล้ียง าหนดวนั การประชมุ หารือ ประชุมหารือกําหนดอัตราค่าบริการต่าง ๆ อย่างชัดเจน ละภาคีเครือข่ายชุมชนหัวดง แบง่ งานรับผิดชอบเพ่ือบริการกิจกรรมการท่องเท่ียว ตกลง กันในหลักการเรื่องการกระจายผลประโยชน์ กําหนดให้มี ข้าร่วมประชมุ การจัดต้ังกลุ่มจัดการการท่องเท่ียวชุมชนหัวดง โดย กําหนดให้กล่มุ มีหนา้ ที่รบั ผดิ ชอบในการ

วตั ถุประสงค์ กจิ กรรมที่วางแผนไว้ กจิ วัตถปุ ระสงค์ที่ 5 เพื่อพัฒนา กจิ กรรมท่ี 26 อบรมการสื่อความหมายและ กิจกรรมท่ี 26 ศักยภาพบุคลากรทางการ การใช้บริการ CBT 1) ประสานพี่เ ท่องเท่ียวมรดกวัฒนธรรม ชุมชนหัวดง เกีย่ วกับการเข 2) ประสานทีม รว่ มการอบรม วัตถปุ ระสงคท์ ี่ 5 เพื่อพัฒนา กิจกรรมที่ 27 อบรมการบรหิ ารจดั การ CBT กจิ กรรมที่ 27 ศักยภาพบุคลากรทางการ และการจัดการกลุ่ม 1) ประสานทีม ท่องเท่ียวมรดกวัฒนธรรม ไดเ้ ข้ารว่ มการ ชมุ ชนหัวดง 2) ทีมวิจัยแ พิจารณาและค จัดการของกล ความเหมาะสม 3) ประสานพเี่

489 จกรรมท่ีดาํ เนินการ ผลท่ไี ด้รบั ตลอดโครงการ บริหารจัดการกลุ่มด้วยฝ่ายต่าง ๆ คือ ฝ่ายอนุรักษ์และ พัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและวัฒนธรรม ฝ่ายพัฒนาและ จัดการการท่องเที่ยว ฝ่ายส่งเสริมและบริหารงานการ ท่องเท่ียว ฝ่ายประชาสัมพันธ์ ฝ่ายบริหารจัดการ และท่ี ปรึกษากล่มุ 6 ทีมวิจัยชุมชนหัวดง ได้รับความรู้เก่ียวกับการอบรมการส่ือ เลย้ี งเพ่ือสอบถามรายละเอยี ด ความหมายและการใช้บริการ CBT โดยสามารถนํามาปรับ ข้ารบั การอบรม ใช้การกับจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนหัวดง เพื่อให้การ มวิจยั และภาคีเครือข่ายไดเ้ ขา้ ท่องเท่ียวโดยชุมชนในพื้นที่ตําบลหัวดง โดยมีการทบทวน มตามกาํ หนด บทบาทของชุมชนในการจัดหรือการใช้บริการ CBT และมี การจัดตั้งกลุ่มหรือชมรม CBT เพื่อบริหารจัดการและ ควบคุมดูแลกิจกรรมการท่องเที่ยวชุมชนหัวดง ประกอบกับ ไดน้ าํ แนวคิด หลักการ เทคนคิ ทกั ษะ มคั คุเทศก์ มาปรับใช้ ให้เป็นรูปแบบในการจัดการกิจกรรมการท่องเที่ยวในพ้ืนที่ ตําบลหัวดงตอ่ ไป 7 ทีมวจิ ยั ชุมชน อบรมการบรหิ ารจดั การ CBT และการ มวิจัยและภาคีเครือข่ายชุมชน จดั การกลุ่ม และมีการขับเคล่ือนร่วมกับภาคเี ครอื ขา่ ย รประชมุ ตามกาํ หนดการ ละภาคเครือข่ายได้ร่วมกัน คัดเลือกคณะกรรมการบริหาร ลุ่มท่องเที่ยวชุมชนหัวดงให้มี มกับตําแหนง่ เลี้ยงเพื่อขอคําแนะนาํ ในการ

วัตถุประสงค์ กิจกรรมท่วี างแผนไว้ กิจ จดั ต้ังกล่มุ ท่อง วัตถุประสงค์ที่ 5 เพ่ือพัฒนา กิจกรรมที่ 28 จัดกิจกรรมรณรงค์รักษา กจิ กรรมท่ี 28 ศักยภาพบุคลากรทางการ ความสะอาดหมู่บ้าน การดูแลรักษา ประสานทีมวิจ ท่องเท่ียวมรดกวัฒนธรรม ส่ิงแวดลอ้ ม เข้าร่วมกันลง ชุมชนหวั ดง เวลาทีก่ าํ หนด วัตถุประสงค์ท่ี 5 เพ่ือพัฒนา กจิ กรรมที่ 29 อบรมเชิงปฏบิ ตั ิการ กิจกรรมท่ี 29 ศักยภาพบุคลากรทางการ การตลาดและการซื้อขาย CBT ผา่ น 1) เข้าร่วมอบ ท่องเที่ยวมรดกวัฒนธรรม INTERNET และการซ้ือขา ชมุ ชนหัวดง โรงแรมภูแก้ว วัตถุประสงค์ท่ี 5 เพื่อพัฒนา กิจกรรมท่ี 30 สรปุ ผลการดาํ เนนิ งาน ศั ก ย ภ า พ บุ ค ล า ก ร ท า ง ก า ร เพชรบูรณ์ โด ทอ่ งเท่ยี วมรดกวฒั นธรรม เลี้ยงและสําน วิจัย (สกว.) กจิ กรรมที่ 30 ทมี วิจัยชุมชน ประชุมเพ่ือร่ว

490 จกรรมที่ดําเนนิ การ ผลทีไ่ ด้รับตลอดโครงการ งเทย่ี วชุมชน 8 ประชาชนในพ้ืนท่ีตําบลหัวดง มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จัยและภาคีเครือข่ายชุมชนได้ รณรงค์รักษาความสะอาดหมู่บ้าน การดูแลรักษา งพื้นท่ีทําความสะอาดตามวัน ส่ิงแวดล้อม โดยมีทีมวิจัยชุมชน และภาคีเครือข่ายชุมชน ด หัวดง ร่วมกันลงพ้ืนที่ทําความสะอาดตามจุดท่องเท่ียวใน ชุมชนที่สําคัญ เช่น ศาลเจ้าพ่อปุนเถ้ากง วัดหัวดง ตลาด สถานที่สาธารณะต่าง ๆ ริมเขื่อน ริมนํ้า และมีผลทําให้ ชุมชนตระหนักและเห็นความสําคัญของการรักษาความ สะอาดในพื้นที่ของชุมชนตนเอง เพ่ือที่จะเปิดบ้านเป็น ชุมชนส่งเสริมการท่องเที่ยว ทั้งนี้เพื่อให้ชุมชนที่มีส่วนร่วม ได้รับประโยชน์จากนกั ท่องเท่ียวที่จะเข้ามาเที่ยวชม กิน ด่ืม นอนพัก เพื่อเป็นการสร้างเศรษฐกิจเพิ่มข้ึนให้แก่คนใน ชมุ ชนหวั ดง 9 ทีมวิจัยมีความรู้ความเข้าใจเก่ียวกับการตลาดและการซื้อ บรมเชิงปฏิบัติการการตลาด ขาย CBT ผ่าน INTERNET เพ่ือนํามาบริหารจัดการการ าย CBT ผ่าน INTERNET ณ ท่องเท่ียวชุมชนบ้านหวั ดง วรีสอร์ท อําเภอเขาค้อ จังหวัด ดยการประสานงานกับทีมพ่ี นักงานกองทุนสนับสนุนการ 0 จ าก การ ได้ ร่ ว มกั น ส รุ ป ผ ล การ วิ จั ย โ คร งกา ร กา ร บ ริ ห า ร จํานวน 24 คน เขา้ ร่วม จัดการการท่องเที่ยวมรดกวัฒนธรรมชุมชนบนความ วมสรปุ ผลการดาํ เนนิ งาน หลากหลายชาตพิ ันธโ์ุ ดยเครอื ขา่ ยชมุ ชนตาํ บลหัวดง อาํ เภอ

วตั ถุประสงค์ กจิ กรรมทวี่ างแผนไว้ กจิ ชมุ ชนหวั ดง

จกรรมที่ดําเนนิ การ 491 ผลที่ไดร้ ับตลอดโครงการ เมืองพิจิตร จังหวัดพิจิตร พบว่าประวัติศาสตร์ชุมชน ชาติ พันธ์ุ วิถีชุมชน มรดกวัฒนธรรม ประเพณี ภาษา อาหาร การแต่งกาย ภูมิปัญญา โบราณสถาน สถาปัตยกรรม และ ทรัพยากรธรรมชาติของชุมชนท่ีมีศักยภาพจะพัฒนาเป็น แหล่งท่องเท่ียวมรดกวัฒนธรรมชุมชนหัวดง คนในชุมชน เกิดการสร้างการมีส่วนร่วมของเครือข่ายชุมชนเพื่อการ พัฒนาการท่องเที่ยวมรดกวัฒนธรรมชุมชนหัวดง เกิด เ ส้ น ท า ง แ ล ะ กิ จ ก ร ร ม ท่ อ ง เ ท่ี ย ว ม ร ด ก วั ฒ น ธ ร ร ม เ ชิ ง สร้างสรรค์ของชุมชนตําบลหัวดง การบริหารจัดการการ ท่องเท่ียวมรดกวัฒนธรรมชุมชนบนความหลากหลาย การ พัฒนาศักยภาพบุคลากรทางการท่องเที่ยวมรดกวัฒนธรรม ชุมชนหัวดง ต้องมีการอบรมเพ่ือเพ่ิมทักษะความรู้ในการ บริหารจัดการการท่องเท่ียวโดยชุมชน โดยสรุปจากการ ศึกษาวิจัย ทําให้รู้และทราบถึงทุนและศักยภาพที่มีอยู่ใน พื้นท่ีตําบลหัวดง ที่สามารถเป็นแหล่งศึกษาท่องเที่ยวเชิง วัฒนธรรมที่มีความหลายหลายโดยมีการอาศัยอยู่ร่วมกัน ของคน 3 เชือ้ ชาติ อยู่ด้วยกันด้วยการผสมผสานวัฒนธรรม ประเพณี ความเชื่อ การกิน การอยู่อาศัย ทําให้คนในชุมชน ได้เรียนรู้วิถีชีวิตของคนร่วนในชุมชน และยังสามารถนําวิถี ชีวิตของคนหัวดงเหล่าน้ี มาเป็นรูปแบบและจุดเร่ิมต้นท่ีใน การออกแบบเส้นทางการท่องเท่ียวในพ้ืนที่ ประกอบกับ ผลการวิจัยพบว่าคนในชุมชนมีส่วนร่วมที่จะเปิดบ้าน ต้อนรบั นักทอ่ งเทยี่ วใหเ้ ขา้ มาในพ้ืนที่ตําบลหัวดง โดยมีการ ประสานงานร่วมกนั ของคนในชมุ ชนผา่ นกล่มุ ทอ่ งเทย่ี ว